cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Justin Trudeau
A luathshaol
Rugadh Justin in Ottawa do Margaret Sinclair Trudeau agus Pierre Elliot Trudeau. Is de shliocht Albanach agus Francach-Cheanadach é. Garmhac den 6ú glúin de chuid William Farqahar, duine de lucht bhunaithe Shingeapór é agus tríd an líne sin tá sinsearacht Mhalaech agus Shumatrach aige. Eisean an chéad phríomh-aire ar Cheanada a bhfuil sinsireacht neamh-Eorpach aige. Fhreastail Justin ar Collège Jean-de-Brébeuf i Montréal. Tá B.A. i litríocht an Bhéarla aige ó Ollscoil McGill (1994) agus BEd ó Ollscoil na Colóime Briotanaí (1998). D'oibrigh sé mar mhúinteoir in Vancouver, an Cholóim Bhriotanach sular thug sé faoi staidéar na hinnealtóireachta ag École Polytechnique de Montréal agus na geograife timpeallachta ag McGill. D'éirigh sé as an gclár máistreachta ag McGill le dul leis an bpolaitíocht. Bhí príomhról aige i mionsraith teilifíse sa bhliain 2007, The Great War.
Bhí taithí ag Justin ar an bpolaitíocht mar gheall ar a thuismitheoirí agus ní ba dhéanaí de bharr a chuid gníomhaíochta féin. Tharraing sé aird an phobail air féin nuair a thug sé an óráid ag sochraid a athar sa bhliain 2000. Toghadh é do Pharlaimint Cheanada sa bhliain mar ionadaí Papineau.
Hans von Ohain
Ba é Hans Joachim Pabst von Ohain an t-innealtóir a chéadcheap bunsmaoineamh na scairdtiomána.
Bhí an coincheap forbartha go neamhspleách óna chéile ag an innealtóir Frank Whittle i Sasana agus ag Hans von Ohain sa Ghearmáin ag deireadh na 1930idí, cé go dtugtar creidiúint do Whittle as an chéad inneall turbascairde.
Naisc sheachtracha
thumb|left|200px|An [[Heinkel He 178 leis an inneall turbascairde, an Heinkel HeS 3b-Triebwerk, a d'fhorbair von Ohain]]
Potaisiam
Is é an potaisiam dúil uimhir a 19 sa tábla peiriadach. Fuair sé a ainm Gaeilge ón bpotais, is é sin, an mianra carbónáite (carbónáit an photaisiam, K2CO3) as ar haonraíodh é an chéad uair riamh. Potassium an t-ainm Béarla agus Fraincise freisin, ach tá siombail cheimiceach an photaisiam, K, bunaithe ar an ainm Gearmáinise Kalium, a úsáidtear ina lán teangacha eile chomh maith. Tháinig an t-ainm sin as focal Araibise a chiallaíonn "luaith".
thumb|left|220px Tá imoibriú an photaisiam leis an uisce níos fíochmhaire fós ná imoibriú an tsóidiam, agus is dual dó an hidrigin a scaoiltear saor sa teagmháil a chur ar bharr lasrach le teas an imoibriúcháin. Mar sin, tá sé thar a bheith contúirteach triail a bhaint as an imoibriúchán seo, cé go ndéantar ó am go ham ar scoil é le himoibríocht na miotal alcaileach a ghléiniú.
Anwar Sadat
Iar-uachtarán na hÉigipte ba ea Muhammad Anwar el-Sadat (a rugadh ar an 25 Nollaig 1918).
Potaisiam
Is í an chumraíocht leictreonach atá ag an bpotaisiam ná 1s22s22p63s23p64s1. Is é sin, tá aon s-leictreon amháin aige taobh amuigh den ochtréad, mar fhiúsleictreon, agus tagann adamh an photaisiam an leictreon seo go fonnmhar ar iasacht, ionas gur féidir leis féin iompú ina ian deimhneach, K+. Is í an t-aon uimhir ocsaídiúcháin amháin atá ag an bpotaisiam ná +1, agus cruthaíonn sé comhdhúile atá an-chosúil le comhdhúile an tsóidiam, is é sin, salainn (comhdhúile ianacha). Bíonn comhdhúile an photaisiam so-thuaslagtha san uisce. Má chuirtear salann potaisiam trí thine, aithneofar an potaisiam ar an lasair vialaite.
Ní féidir a rá go mbeadh an potaisiam - is é sin, ian an photaisiam - nimhiúil nó tocsaineach don duine. Tá sé ag teastáil ó orgánach an duine leis an gcothromaíocht osmóiseach a choigeartú idir na cealla agus an sreabhán scáineach, nó leis na cealla néarógacha a choinneáil ag obair.
Anwar Sadat
Luathshaol
Bhí cúlra tuathánach ag Anwar Sadat, ach bhí ar a chumas éirí aníos le bheith ina oifigeach airm.
Toisc go raibh an deargfhuath aige don chumhacht a bhí ag na Sasanaigh san Éigiptm bhí baint aige leis na Naitsithe i rith an Dara Cogadh Domhanda.
Dá bhrí sin cuireadh i bpríosún é.
Polaitíocht
D'fhill Sadat ar an arm sa bhliain 1950 agus ghlac sé páirt in éirí amach Nasser nuair a threascair sé réimeas lofa an Rí Farouk.
Is iomaí post a bhí aige i rialtas Nasser sular lean sé i gcumhacht é mar Uachtarán ar an Éigipt sa bhliain 1970. Bhí Sadat ina uachtarán na hÉigipte ó 1970 go dtí an 6 Deireadh Fómhair 1981. clé|mion|242x242px|Egyptian Revolutionary Command Council 1953 Tar éis theip na hÉigipte i gCogadh Yom Kippur, ní raibh sé sásta a bheith ag brath ar na Rúisigh an méid sin. Bhí sé sásta a bheith ag comhoibriú níos mó leis na Stáit Aontaithe.
Sa bhliain 1977, bhí sé de mhisneach aige cuairt a thabhairt ar Iosrael agus brú a chur ar Uachtarán Iosrael, Menachim Begin, páirt a ghlacadh i gcomhchainteanna síochán a Camp David.
Ar an 17 Meán Fómhair 1978, shínigh Sadat, agus Príomh-Aire Iosrael, Menachem Begin, conradh síocháin sa Teach Bán. clé|mion|Camp David, Meán Fómhair 1978. Uachtarán Sadat na hÉigipte (ar clé) agus Príomh-Aire Iosrael, Menachim Begin. Ócáid stairiúil agus iad ag croitheadh láimhe. Uachtarán Mheiriceá, Jimmy Carter, ag faire orthu. mion|166x166px|Gerald Ford agus Anwar Sadat i Salzburg 1975 Bronnadh Duais Nobel na Síochána ar Sadat i nDeireadh Fómhair 1978.
Tharraing an beart seo agus a dhearcadh i leith an iarthair ionsaithe ó na náisiúin Arabacha eile agus ó ghrúpaí míleata loslamacha san Éigipt. Is é an toradh a bhí air sin ná gur feallmharaíodh Sadat. Feallmharaíodh Sadat ar an 6 Deireadh Fómhair 1981. mion|clé|166x166px|Ronald Reagan and Sadat 1981 Cúpla lá níos déanaí, ceapadh Hosni Mubarak ina uachtarán ar 14 Deireadh Fómhair 1981, an ceathrú ceann sa tír, tar éis feallmharú a réamhtheachtaithe Sadat.
Dymphna Lonergan
Acadóir agus údar Astrálach is ea an Dr Dymphna Lonergan. Éireannach ó cheart í agus í ar an dream is mó a tharraing aird an phobail ar úsáid na Gaeilge san Astráil sa 19ú haois.
Rugadh í i mBaile Átha Cliath, áit ar fhoghlaim sí Gaeilge ar scoil. Bhain sí amach an Astráil sa bhliain 1972, agus sa bhliain 1994 fuair sí MA ó Ollscoil Flinders san Astráil Theas as staidéar a rinne sí ar fhocail Ghaeilge i dtéacsanna Angla-Éireannacha. Bhronn Ollscoil Flinders PhD uirthi sa bhliain 2002 as a tráchtas "The Irish language in Australia". Faoi láthair tá sí ina léachtóir i Roinn Béarla Flinders.
Déanann sí Gaeilge a mhúineadh in Adelaide agus a shaothrú ar fud na tíre.
Saothar
Tá a lán taighde déanta aici ar an rian a d'fhág an Ghaeilge ar Bhéarla na hAstráile, scéal a bhfuil dlúthbhaint aige le neart na teanga i measc inimirceach ó Éirinn ag an am. Tá Dymphna Lonergan ar dhream scoláirí, idir Astrálaigh agus eachtrannaigh, atá i mbun taighde ar theanga agus ar dhúchas na nGael san Astráil. Is é an saothar is tábhachtaí dá cuid Sounds Irish: The Irish Language in Australia, leabhar a chuireann síos ar lorg stairiúil na Gaeilge ar ghnáthchaint agus ar litríocht na tíre.
Leabhair agus ailt
•	Lonergan, D. (2003). 'An Irish-centric view of Australian English' in Australian Journal of Linguistics, 23(2) lgh 151-159.
•	Lonergan, D. (2003). 'Music out of their mouths: Irish language speakers in Colonial Australia' in Australian Journal of Irish Studies, 3 lgh 23-32. [Scopus]
•	Lonergan, D. (2004). Sounds Irish: The Irish Language in Australia. Adelaide, SA: Lythrum Press.
•	Lonergan, D. (2004). 'Away from Home: Fionan Mac Cartha's poetry' in Sue Williams, Dymphna Lonergan, Rick Hosking,Laura Deane and Nena Bierbaum (eag.). The regenerative spirit, Volume 2: (Un)settling, (dis)locations, (post-)colonial, (re)presentations. Adelaide, Australia: Lythrum Press, lgh 200-205.
•	Lonergan, D. (2008). 'Language in a Boat' in Irish Family History, 24, lgh 23-33.
•	Lonergan, D. (2009). 'Australia's Irish place names' in The Australasian Journal of Irish Studies, 9, lgh 112-129. [Scopus]
•	Lonergan, D. (2009). 'Place names: a tool for finding the Irish in South Australia' in Journal of Historical Society of South Australia, 37, lgh 113-116. [Scopus]
•	Lonergan, D. (2010). 'The Irish language in Australia: survey of a community language' in Pamela O'Neill (eag.), Celts in Legend and Reality. Sydney, NSW: The Celtic Studies Foundation University of Sydney. 6th Australian Conference of Celtic Studies. Sydney, NSW. Jul 2007, lgh 401-413.
Máirtín Ó Conaill
Is iar-dhuine spóirt Éireannach é Máirtín Ó Conaill (Béarla: Martin O'Connell), a d'imir peil Ghaelach le foireann sinsir na Mí ó 1984 go dtí gur éirigh sé as sa bhliain 1997. Mar aitheantas ar an méid a bhain sé amach ar an bpáirc imeartha, cuimsíodh i bhFoireann Pheile na Mílaoise é.
Gairm imeartha
In aghaidh Chontae na hIarmhí a d'imir Ó Conaill a chéad chluiche sa chraobh thiar sa bhliain 1984. Bhí sé mar chnámh droma den fhoireann a bhuaigh Corn Mhic Uidhir dhá bhliain i ndiaidh a chéile idir 1986 agus 1987 faoi bhainisteoireacht Seán Boylan, agus arís sa bhliain 1996. Chríochnaigh sé a ghairm le sé bhua i gCraobh Laighean, trí bhua sa tSraith Náisiúnta agus bonn amháin i gCorn an tSlánchéid. Bronnadh ceithre ghradam All-Star air sna blianta 1988, 1990, 1991 agus 1996. Roghnaíodh é mar Texaco Peileadóir na Bliana agus All-Star Peileadóir na Bliana chomh maith sa bhliain chéanna.
Medusa (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an dara heipeasóid déag, "Medusa" den ochtú sraith The X-Files ar an 11 Feabhra 2001. Scríobh Frank Spotnitz an eipeasóid seo. D'fhéach 13.8 milliún duine ar an eipeasóid.
John Terry
Is imreoir sacair é John Terry. Imríonn sé faoi láthair do Chelsea.
Ardeaglais Arundel
Is ardeaglais Chaitliceach suite i Sussex Thiar í Ardeaglais Arundel.
Sacar
Cluiche peile nach bhfuil cead ach ag an gcúl báire an pheil féin a láimhseáil ann is ea sacar (soccer nó Association Football i mBéarla). Tá aon imreoir déag ar aon fhoireann amháin, agus duine acu, an cúl báire, ina sheasamh sa chúl. Is é an cúl báire an t-aon imreoir amháin a bhfuil cead aige lámh a chur ar an liathróid. Baineann an fhoireann a bhfuil an scór is airde aici.
Creidtear gurb é an sacar an spórt is coitianta ar fud an domhain. Deir Comhaontas Idirnáisiúnta an tSacair (FIFA) go bhfuil dhá chéad milliún duine ag imirt sacair.
Stair
Is seanspórt é an sacar (nó an pheil sa chiall is fairsinge), ach ba iad na Sasanaigh a chuir tús leis an gcluiche nua-aimseartha. Bhí cineálacha éagsúla peile á n-imirt ar fud na tíre, ach theastaigh ó na himreoirí comhrialacha a leagan amach a cheadódh dóibh cluichí a chóiriú eatarthu.
Bailíodh le chéile na rialacha éagsúla a bhí le fáil sna scoileanna sa tír, agus cruthaíodh comhrialacha nua. Tháinig ionadaithe ó na scoileanna poiblí úd Eton, Harrow, Rugby, agus Winchester le chéile i gColáiste na Tríonóide, Cambridge sa bhliain 1848 leis na rialacha a shocrú, ach ní dheachaigh siad in úsáid mórán taobh amuigh de na scoileanna seo.
Sa bhliain 1862, d'eisigh John Charles Thring ó Scoil Uppingham a rialacha féin, agus chloígh a lán clubanna leis na rialacha seo, freisin. mion|1863ː Freemasons’ Tavern i Londain Bunaíodh Cumann Sacair Shasana (an Football Association) ar 26 Deireadh Fómhair 1863 sa Freemasons’ Tavern i Londain, agus é ag stiúradh an cluiche fós i Sasana. Ní gan dua a tháinig na rialacha nua (faoi stiúir Ebenezer Cobb Morley) agus an eagraíocht i bhfeidhm. Imríodh an chéad chluiche Barnes v Richmond ar 19 Nollaig 1863.
Ar an 16 Márta 1872 d'imir Wanderers agus Royal Engineers i gcoinne a chéile sa chéad chluiche ceannais do Chorn an FA.
mion| Imreoirí gairimiúla inniu Bunaíodh FIFA i bPáras ar an 21 Bealtaine 1904, agus b'é an Francach Robert Guérin an chéad Uachtarán. Nuair a bunaíodh FIFA, d'aontaigh siad na rialacha Sasanach a úsáid as seo amach.
Reáchtáladh an chéad Corn Sacair an Domhain sa bhliain 1930 san Uragua. Is é seo an comórtas is mó ar dhomhan.
Edith Wilson
Dara bean chéile Woodrow Wilson, uachtarán na Stát Aontaithe, ab ea Edith Bolling Galt Wilson (10 Deireadh Fómhair 1872 – 28 Nollaig 1961). Bhí sí ina Céad-bhean ar an tír ó 1915 go 1921. Chuir sise agus Woodrow Wilson aithne ar a chéile i mí Márta na bliana 1915 agus phós siad naoi mí ní ba dhéanaí. I ndiaidh an stróc mór a bhuail Woodrow i mí Dheireadh Fómhair sa bhliain 1919, scrúdaigh sí gach cáipéis dár cuireadh chuig an uachtarán agus roghnaigh sí cé acu díobh le cur faoina bhráid ina móimintí meabhracha. Dhéanadh sí é seo agus rudaí eile in éineacht le príomhchúntóir an uachtaráin agus i ngan fhios don saol mhór. Ise an t-aon bhean i stair Mheiriceá a chuaigh i gceannas ar bhrainse feidhmiúcháin rialtas na tíre, fiú murar thuig ach dornán daoine cad a bhí ar siúl aici.
Sacar
FIFA
Is é FIFA (Fédération Internationale de Football Association) comhaltas cheannas an sacair. Is é Corn Sacair an Domhain an comórtas is tábhachtach ná agus imrítear é gach ceithre bliana.
Edith Wilson
Rugadh Edith isteach i dteaghlach de scothaicme Virginia. Ba de shliocht Pocahontas agus John Rolfe í. Deirfiúr le Thomas Jefferson ab ea sin-seanmháthair léi. Bhí Martha Washington agus Robert E. Lee ar a sinsir freisin.
Zooey Deschanel
Is aisteoir Meiriceánach í Zooey Claire Deschanel , a rugadh ar an 17 Eanáir 1980.
Sacar
UEFA
Reachtálann Cumann Peile na hAontas Eorpa (nó UEFA) comórtas bliantúil do na clubanna is rathúla san Eoraip agus lucht féachana domhanda thart ar aon bhilliún duine. Bunaíodh an comórtas sa séasúr 1955/56 mar chomórtas do bhuaiteoirí Sraitheanna Peile na hEorpa faoin teideal Corn na hEorpa. Sa bhliain 1992/93, athainmníodh an comórtas go Sraith Peile na hEorpa agus glacann na foirne is fearr san Eoraip páirt ann gach bliain. mion|Sa pheil, is é bunchuspóir an lucht leanúna a bhfoireann a spreagadh le linn an chluiche.
Claire Danes
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Claire Catherine Danes (12 Aibreán 1979 a rugadh í).
Richmond Park
deas|250px|thumb|Fianna in bPáirc Richmond. Cuireadh an pháirc ar bun mar thearmann i gcomhair fianna. Is Páirc Ríoga i Londain í Richmond Park. Tá sé suite in London Borough of Richmond upon Thames. Bhunaigh Séarlas I an pháirc mar pháirc fianna sa 17ú haois. Is í an Pháirc Ríoga is mó i Londain í, trí huaire níos mó ná an Pháirc Lárnach i Manhattan, Cathair Nua-Eabhrac. Tá sí oscailte don phobal mór le haghaidh spóirt, ach tá tábhacht léi freisin mar thearmann dúlra agus ionad caomhnaithe.
Claire Danes
Naisc sheachtracha
{Síol}}
Richmond Park
mion|Nuair a diúltaíodh cead do John Lewis (1713–1792), grúdaire, dul isteach sa pháirc chuaigh sé chun cúirte agus bhí leis. Osclaíodh an pháirc do chách sa bhliain 1758. mion|Radharc ar an Lóiste Bán i bPáirc Richmond
Ard-Rúnaí na Náisiún Aontaithe
Is é ceannaire na Rúnaireachta, ceann de phríomh-eagraíochtaí na Náisiún Aontaithe, é Ard-Rúnaí na Náisiún Aontaithe. Glacann an tArd-Rúnaí ról urlabhraí agus ceannaire de facto na Náisiún Aontaithe.
Is é António Guterres, ón bPortaingéil an tArd-Rúnaí reatha. Tháinig sé i gceannas ar 1 Eanáir 2017, agus tiocfiadh a théarma chun deiridh ar 31 Nollaig 2020.
Bernard Hopkins
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain agus ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Bernard Humphrey Hopkins Jr. a rugadh ar an 15 Eanáir, 1965 i Philadelphia, Pennsylvania.
Doire Mhic Cais
Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Doire Mhic Cais. Tá sé suite 4 mhíle lasmuigh de bhaile An Lorgain. mion|Séipéal Naomh Pádraig
Áiteanna Suimiúla
Tá Doire Mhic Cais suite gar do Loch nEathach.
Dessau
Baile sa Ghearmáin is ea Dessau, ar chumar na n-aibhneacha Mulde agus Eilbe, sa tSacsain-Anhalt. Ón dáta 1 Iúil 2007 ar aghaidh, tá sé ina chuid den bhaile comhcheangailte Dessau-Roßlau é. B’é dlús daonra Dessau, sa bhliain 2006, ná 77,973.
Caisleán Arundel
clé|250px|mion|Caisleán Arundel Is caisleán suite i Sussex Thiar é Caisleán Arundel.
Vinnie Jones
Is aisteoir agus peileadóir Sasanach é Vincent Peter Jones a rugadh ar an 5 Eanáir 1965 i Watford, Hertfordshire.
Chelsea Football Club
Club sacair atá suite i Fulham, Londain, Sasana, an Ríocht Aontaithe is ea Chelsea Football Club
Stair
Bunaíodh an club ar an 14 Márta 1905 i dteach tábhairne an Rising Sun. Níor éirigh go maith le Chelsea go dtí gur ceapadh an t-iar-imreoir idirnáisiúnta Ted Drake mar bhainisteoir sa bhliain 1952. Bhuaigh an club sraith Shasana i 1954/1955. Bhí foireann mhaith ag Chelsea faoi cheannas Tommy Docherty sna 1960í agus bhuaigh siad Corn an FA sa bhliain 1970 agus an Corn Eorpach do Bhuaiteoirí na gCorn sa bhliain 1971. Ina dhiaidh sin, áfach, níor éirigh go maith leo sna 70í agus sna 80í. Ceapadh Ruud Gullit mar bhainisteoir sa bhliain 1996 agus bhuaigh an club Corn an FA sa bhliain 1997. Bhuaigh Gianluca Vialli an corn Eorpach do bhuaiteoirí na gcorn sa bhliain 1998 agus corn an FA sa bhliain 2000. Cheannaigh Rúiseach saibhir, Roman Abramovich, an club sa bhliain 2003, agus ansin bhí a lán airgid le caitheamh ag an gclub. Faoi cheannas José Mourinho, bhuaigh siad an tsraith dhá bhliain as a chéile (2005 agus 2006) agus Corn an FA sa bhliain 2007.
Brágar
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Brágar
Andriy Shevchenko
Imreoir sacair is ea Andriy Mykolayovych Shevchenko (rugadh i Dvirkivschyna, an Úcráin ar 29 Meán Fómhair, 1976). D'imir sé le Dinamo Kiev ar feadh cúig bliana roimh a aistriú go A.C. Milan, áit a d'imir sé ó 1999 go 2006. D'aistrigh sé go Chelsea i rith an tsamhraidh 2006. Imríonn sé faoi láthair le A.C. Milan.
left|240px|thumb|Andriy Shevchenko ar stampa na hUcráine.
Frank Lampard
Is iarimreoir sacair é Frank Lampard. D'imir sé le West Ham United Football Club, C.P.D. Dinas Abertawe, Chelsea, Manchester City Football Club, Football Club Cathair Nua-Eabhrac agus le foireann násiúnta Shasana. Rugadh i Romford, Londain é ar an 20ú lá de mhí Meitheamh, sa bhliain 1978. Tá sé ag siúl amach le cailín Éireannach, Christine Bleakely. Bhí a athair, Frank, ina imreoir leis an bhfoireann West Ham United.
An Phoblacht (nuachtán)
Is nuachtán Éireannach é an Phoblacht. Bhí sé bunaithe sa bhliain 1906 i mBéal Feirste.
Eilean Phabail
Is oileán é Eilean Phabail, i ngar do Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.
Magh
Baile i gContae Dhún na nGall in Éirinn is ea Magh. Tá 1,271 duine ina gcónaí ann i 2011.
Gleann Cholm Cille
Baile in Éirinn is ea Gleann Cholm Cille. Tá sé suite sa Ghaeltacht in iardheisceart Chontae Dhún na nGall.
Lárionad Airgeadais Domhanda Shang-hai
Is ilstórach spéire an-ard é an Lárionad Airgeadais Domhanda Shang-hai (Sínis shimplithe : 上海 环球 金融 中心), atá suite i bPudong, An tSín, deartha ag Kohn Pedersen Fox.
Gleann Cholm Cille
Tá ceanncheathrú Oideas Gael suite sa bhaile, chomh maith leis An Clachán, díol turasóireachta a thaispeánas an saol mar a bhí sna 18ú, 19ú agus 20ú céadta in Iarthar Dhún na nGall, chomh maith le siopa ceardaíochta agus caifé a bheith ann. Ritheann an cosán siúlóide Conair Cholm Cille tríd an bhaile fosta. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Glencolumbkill,%20County%20Donegal%20(13406382773).jpg|mion|Gleann Cholm Cille i 1914 1914
The Saturday Night Show
Craoladh an seó in áit Tubridy Tonight.
Gleann Cholm Cille
Sa bhliain 2016, bhí 217 daoine ina gcónaí ann. Taispeántar sonraí fá dtaobh d'athruithe ar an daonra sa tábla seo thíos:
Lárionad Airgeadais Domhanda Shang-hai
Ilstórach ilchineálach atá ann, comhdhéanta d'oifigí, óstáin, seomraí comhdhála, deiceanna breathnóireachta, agus siopalanna ar urlár na talún.
Ar na hurláir 79 go dtí 03, tá an t-óstán Páirc Hyatt Shang-hai, le 174 seomraí agus svuíteanna. Is é an dara óstán is airde é ar domhan, ag sárú an Grand Hyatt Shang-hai ar an 53ú go 87ú urlár ar an Túr Jin Mao in aice leis.
Páirtí Liobraíoch (Stáit Aontaithe)
Is ceann de na tríú páirtí sna Stáit Aontaithe é an Páirtí Liobraíoch. Sa bhliain 1971 a bunaíodh é.
Toghcháin na hUachtaránachta
mion|250px|Torthaí de réir contae do [[Gary Johnson sa toghchán na huachtaránachta 2016.]]
Rialú údaráis
Bunachair sonraí a mbaintear úsáid astu sa rialú údaráis:
Comhshochaíocht
mion Is éard is Comhsochaíocht ann ná idé-eolaíocht pholaitiúil a chuireann béim ar an daonlathas comhthola a bhaint amach, tríd ionadaíocht ráthaithe a thabhairt do ghrúpaí mionlaigh sa sochaí. Is minic a moltar an cineál rialtais seo chun coinbhleacht a réiteach, i gcásanna ina mbíonn sochaithe scoilte go domhain.
Scoil Utrecht
Grúpa péintéirí Ollannacha a chuaigh go Páras sa 17ú céad is a tháinig go mór faoi thionchar Caravaggio. Ina measc bhí Dirck van Baburen (c 1595-1624), Gerrit van Honthorst (1592-1656), is Hendrik Terbrugghen (1588-1629).
Charlie Cox
Is aisteoir Sasanach é Charlie Thomas Cox (21 Nollaig 1982 a rugadh é).
Bráigh na h-Aoidhe
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Bráigh na h-Aoidhe.
Doire Núis
Is baile agus paróiste sibhialta i ndeisceart Chontae Ard Mhacha, Tuaisceart Éireann é Doire Núis (Béarla: Derrynoose). Tá sé suite 4.5 km taobh thiar theas d'An Céide. Bhrí an logainm: Doire - coill na crainn darach, Núis - bainne nua/cealg bheiche.
Per Manum (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an tríú heipeasóid déag, "Per Manum" den ochtú sraith The X-Files ar an 18 Feabhra 2001. Scríobh Chris Carter agus Frank Spotnitz an eipeasóid seo. D'fhéach 16.0 milliún duine ar an eipeasóid.
Feadóg bhuí Mheiriceánach
Is éan í feadóg bhuí Mheiriceánach. Is baill d'fhine na Charadriidae é. .
Caeisiam
clé|mion|170x170px Dúil thearc leis an uimhir adamhach 55 is é an caeisiam (ná Cs). Miotal alcaileach airgeadbhán bog é, agus an-radaighníomhach. Ní fhaightear saor sa nádúr é, ach faightear clóiríd chaeisiam i mionchodanna.
Cosúil leis na miotail alcaileacha eile, is miotal é a bhfanann loinnir an airgid ghil ann a fhad is nach dtagann sé i dteagmháil le hocsaigin an aeir.
Tá imoibriú an chaeisiam leis an uisce, arís, níos feiceálaí agus níos fíochmhaire ná an t-imoibriú céanna ag na miotail alcaileacha níos éadroime ná é - le fírinne, tá an caeisiam in ann an t-imoibriú seo a dhéanamh leis an oighear féin má tá an teocht níos airde ná -116 °C.
mion|clé|Caesium-3, 1 gram
Is minic a shíltear go bhfuil an caeisiam radaighníomhach, ó scaipeadh iseatóp radaighníomhach na dúile seo timpeall na hEorpa i ndiaidh thubaiste Shearnóbail.
Le fírinne, áfach, is é an t-aon iseatóp amháin atá ar fáil sa dúlra ná 133Cs, agus is iseatóp cobhsaí é. Na hiseatóip radaighníomhacha atá ag an gcaeisiam, ní mór iad a ghineadh go saorga. Scéal eile ar fad is ea é go bhfuil 134Cs ar ceann de na núiclídí is tábhachtaí leis an truailliú i dtimpeallacht na stáisiún adamhach cumhachta a thomhas.
Má chuirtear salann caeisiam trí thine, aithneofar an caeisiam ar an lasair ghorm. Sin é an tuige go dtugtar "caeisiam" ar an dúil seo, nó is focal Laidine é caesius a chiallaíonn "gealghorm" nó "spéirghorm".
Is í an ghnáthuimhir ocsaídiúcháin a bhíonn ag an gcaeisiam ina chuid comhdhúl ná +1, ar ndóigh. Tugann tuairiscí áirithe le fios, áfach, go bhfuil an fluairín inniúil ar an gcaeisiam a ocsaídiú go huimhreacha níos airde fós.
Matthew McConaughey
Is aisteoir Meiriceánach é Matthew David McConaughey, a rugadh ar an 4 Samhain 1969.
Easanna Ilomska
I measc na easanna Ilomska Veliki easanna agus Malí easanna (Mór, agus Neamhfhorleathana Eas). Dóibh siúd, d'fhéadfadh roinnt easanna eile a uamadh sa chatagóir uachtair agus lár. Easanna Breataine agus Neamhfhorleathana atá suite thart ar 2 km ó bhéal na habhann Ilomska isteach sa Ugar, i canyon caol ag an Plateau Faoi-Vlasic-sléibhe idir aillte Korićani beagnach ingearach Korićanske stijene, agus Marići agus Đenići sráidbhailte. Tá an dá easanna ag an airde de 750 -780 m os cionn leibhéal na farraige, is é sin thart ar 350 méadar níos ísle ná an imljani máguaird – Korićani ardchlár.
Friends and Family
Craoladh an dara heipeasóid den ochtú sraith is fiche de The Simpsons, "Friends and Family", ar an 2 Deireadh Fómhair 2016. Scríobh J. Stewart Burns an eipeasóid seo. D'fhéach 6 milliún duine ar an eipeasóid.
Cow and Chicken
Is sraith theilifíse Mheiriceánach é Cow and Chicken. Sraith beochana atá ann, cruthaithe ag David Feiss.
Fear grinn
deas|250px|thumb|BobaideCleasaí, nó duine a bhíonn ag déanamh cros, is ea fear grinn, bean ghrinn, bobaide nó áilteoir. deas|250px|thumb|Áilteoir Caitheann an t-áilteoir culaith thraidisiúnta na ceirde agus smideadh áibhéalach air.
De réir an traidisiúin, is áilteoir a chuireann tús le himeachtaí  an tsorcai s.
Agnóiseachas
Tugtar agnóisí ar an té atá den tuairim nach féidir leis an duine a fháil amach cé acu atá Dia ann nó nach bhfuil.
Sanasaíocht
B'é Thomas Henry Huxley, sa bhliain 1869, ba thúisce a bhain úsáid as an téarma sin "agnóiseachas". Tagann an focal ón nGréigis "a" = "gan", agus "gnosis" = "eolas").
Cogadh na Cosaive
Coinbhleacht armtha san Chosaiv a thosaigh i bhFeabhra 1999 agus chríochnaĎigh 11 Meitheamh 1999 ab ea Cogadh na Cosaive.
X-Men (scannán)
Is scannán sárlaoich Meiriceánach é X-Men ón bhliain 2008. Bunaíodh ar na charachtair "X-men" é.
Féarthalamh
mion|284x284px| Féaraigh Nachusa, Earrach 2016 mion| Setaria pumila - speiceas de Phoaceae ([[Fine (bitheolaíocht)|fine cheannasach sna féaraigh) ]] Is féarthailte nó féaraigh iad na limistéir ina mbíonn na féara (Poaceae) an ghné is suntasaí san fhásra. Mar sin féin, is féidir cíb (Cyperaceae) agus luachair (Juncaceae) a fháil chomh maith le roinnt mhaith léagúm, amhail  seamair, agus luibheanna eile. Tá féaraigh le fáil go nádúrtha ar gach mór-roinn seachas Antartaice agus tá siad le fáil i bhformhór na Réigiún éiceolaíoch ar an domhan. Ina theannta sin, tá féarthailte ar cheann de na bithóim is mó ar domhan agus tá tionchar an-mhór acu ar an tírdhreach ar fud an domhain. Clúdaíonn siad 31-43% de dhromchla an domhain. Thairis sin, tá siad ar cheann de na tírdhreacha is táirgiúla ar ár bpláinéad. Tá cineálacha éagsúla féarthailte ann: féarthailte nádúrtha, féarthailte leathnádúrtha, agus féarthailte talmhaíochta.
Sainmhínithe
Tá sainmhínithe éagsúla ann:
Petr Čech
Is peileadóir sacair é Petr Čech. Imríonn sé faoi láthair do Chelsea F.C..
Beaumont (bruachbhaile)
Bruachbhaile i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath is ea Beaumont, agus é suite i bpostcheantar Bhaile Átha Cliath a 9. Ar dtús, ba chuid de bhaile fearainn na Cúlóige é. Ainm Fraincise é Beaumont a chiallaíonn "sliabh álainn". B'as an áit seo do mhuintir Mhig Aonghusa ó thús. Tá ceann de na hospidéil is mó sa chathair, Ospidéal Beaumont, suite anseo, chomh maith lena lán tithe tábhairne agus teach téarnaimh de chuid Shiúracha na Trócaire. mion|280px|Teach tábhairne agus bialann in Beaumont
Caisleán Bramber
clé|250px|mion|Caisleán Bramber Is caisleán suite i Sussex Thiar é Caisleán Bramber.
Mainéar Uí Chuinneagáin
mion|Tithe i Mainéar Uí Chuinneagáin Baile i gContae Dhún na nGall in Éirinn is ea Mainéar Uí Chuinneagáin (Manorcunningham).
Sa bhliain 2016, bhí 675 dhuine ina gcónaí sa bhaile. Déantar cur síos ar athruithe ins an daonra ins na blianta anuas ins an tábla seo thíos:
Mont-Saint-Michel
deas|250px|thumb|Mont-Saint-Michel Oileán atá suite san Normainn na Fraince é Mont-Saint-Michel.
Dakota Fanning
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Hannah Dakota Fanning a rugadh ar an 23 Feabhra 1994 i gConyers Georgia.
Gradaim
Tá 18 ngradam buaite ag Fanning.
Útóipe
mion| leabhair le [[Thomas More ]] Stát idéalach is ea útóipe, mar a bhfuil gach rud in eagar ar mhaithe leis an gcine daonna i gcoitinne, gan rian de dhrochrudaí cosúil le bochtanas ná ainnise. Tugadh an teideal mar ainm ginearálta ar gach coincheap den saghas ag fealsaimh nó aisling igh.
Tom and Jerry
Is sraith gearrscannáin Mheiriceánach é Tom and Jerry. Sraith beochana atá ann, cruthaithe ag William Hanna agus Joseph Barbera sa bhliain 1940.
Útóipe
Stair
Teidil leabhair le Thomas More (1478-1516) ba ea Utopia (1516).
Roimhe sin bhí a leithéid de choincheap ag Platón i bPoliteia (An Phoblacht, c 380 RC)
Bhí an coincheap ag Naomh Agaistín (354-430) ina De Civitate Dei contra Paganos (Cathair Dé i gCoinne na bPágánach, c 410). clé|mion|Thomas More, Utopia, eagrán 1777, [[An Ísiltír]] Ina dhiaidh bhí clé|mion|Utopia, Limited, ó Gilbert & Sullivan agus an D'Oyly Carte Opera Co.
Cur i gcoinne
Rinne Aldous Huxley  agus George Orwell  ionsaí aorach ar an gcoincheap.
Glacaireacht
Is éard is glacaireacht ann ná duine ag tabhairt pléisiúr gnéis dóibh féin. Glaoitear freisin "faoiseamh láimh e", "féinphléisiúr", "féintruailliú", "lámhadóireacht", "lámhchartadh", "maistreadh", "ponndáil", "bualadh boid" (i gcás na bhfear), agus "sniogadh an dochtúra" is araile ag brath ar an gcomhthéacs.
Is rud coitianta í an ghlacaireacht i measc fear agus ban, cuma cén aois. Ní fios aon ghaol a bheith idir an ghlacaireacht agus aon chineál neamhord meabhrach nó fisiciúil. I saol an Iarthair, meastar go ginearálta gur gnáthchuid sláintiúil agus taitneamhach é sult a bhaint as glacaireacht go príobháideach nó le comhpháirtí. thumb|Glacaireacht thumb|left|[[Johann Nepomuk Geiger, uiscedhath, 1840. Beirt ag comhghlacaireacht]]
Carnlach
Is baile suite i gContae Aontroma é Carnlach.
Glacaireacht
Comhghlacaireacht
Is éard is comhghlacaireacht ann ná nuair atá beirt nó a thuilleadh daoine ag tabhairt pléisiúir ghnéis dá céile,lena lámha de ghnáth.
Málainn
Sráidbhaile i gContae Dhún na nGall in Éirinn is ea Málainn.
An Iarúibis
Teanga í an Iarúibis (èdè Yorùbá sa teanga féin) atá á labhairt ag tríocha milliún duine, nach beag, in Iarthar na hAfraice. Ar dtús ba í teanga an dreama eitnigh ar a dtugtar na hIarúbaigh í, ach ar na saolta seo chuaigh sí in úsáid i bhfad taobh amuigh a dúiche féin, agus baintear úsáid an fhrancbhéarla aisti go fairsing. Dá réir sin, is iomaí canúint agus leagan neamhdhúchasach den Iarúibis atá ann. Tá leagan caighdeánach ann, ach san am chéanna tá sé ina chúis achrainn ag na cainteoirí i gcónaí cad is "dea-Iarúibis" nó "Iarúibis cheart" ann. Sa Nigéir is mó a labhraítear í, chomh maith leis na tíortha in aice leis an Nigéir, agus san Oileán Úr chloisfeá focail Iarúibise uathu siúd atá ag cleachtadh santería nó candomblé, leaganacha Meiriceánaithe de sheanchreideamh na hAfraice. i gCúba tugtar Lucumí ar an gcreideamh áitiúil Afrai-Mheiriceánach agus ar an teanga a úsáidtear i liotúirge an chreidimh - go bunúsach Iarúibis atá ann cé go bhfuil cramba na Spáinnise ar an bhfuaimniú, agus ní thuigeann lucht an chreidimh féin cad é atá siad a rá.
Ceann de na teangacha Nígearach-Chongócha í an Iarúibis, agus dlúthghaol aici leis na teangacha úd Itsekiri agus Igala a labhraítear sa réigiún chéanna. Teanga scoite í, is é sin, ní úsáidtear iarmhíreanna, réimíreanna, díchlaontaí ná réimnithe san Iarúibis. Teanga thonúil í chomh maith, is é sin is féidir nach bhfuil de dhifríocht idir dhá fhocal ach an tuin. Úsáidtear comharthaí diaicritice leis na tuineanna a idirdhealú sa teanga scríofa: is í an agúid (arb ionann í agus síneadh fada na Gaeilge) a chuireann in iúl an tuin ard, is í an ghraif (arb ionann í agus síneadh fada Ghaeilge na hAlban) a chuireann in iúl an tuin íseal, agus ní úsáidtear comhartha ar bith de ghnáth leis an tuin idir eatarthu a thaispeáint, ach amháin os cionn na gconsan srónach, ar féidir leo gnó an ghuta a dhéanamh, is é sin, siolla a iompar. Sa chás sin cuirtear macrón, is é sin, líne chothrománach, os cionn na litreach, cf. n̄ "mise". Úsáidtear ponc taobh thíos den dá litir úd o agus e lena chur in iúl gur leagan oscailte den ghuta atá i gceist: ó bẹ́ "phreab sé".
mion|clé|"Ár nAthair" in Iarúibis
Tá a litriú féin ag muintir Bheinin le haghaidh na hIarúibise. Thar aon rud eile úsáideann siad na comharthaí teangeolaíocha, mar atá, ɛ (in áit ẹ) agus ɔ (seachas ọ), leis an dá ghuta oscailte a scríobh, rud a bhaineann le comhchaighdeánú litrithe na dteangacha dúchasacha go léir sa tír.
Tá an Iarúibis saibhir i bhfocail iasachta ón Araibis agus ón mBéarla. Mar theanga láidir réigiúnach, chuaigh sí féin i bhfeidhm ar na teangacha ina timpeall.
Maurice Utrillo
Péintéir torthúil a rugadh i bPáras na Fraince ab ea Maurice Utrillo (26 Nollaig 1883 – 5 Samhain 1955). Tháirg sé an iliomad cárta poist le radharc de shráideanna Pháras, sean-Montmartre go háirithe. A mháthair, Suzanne Valadon, a rinne an phortráid de ar dheis sa bhliain 1925.
Heilongjiang
Cúige is ea Heilongjiang (Sínis: 黑龙江省, Pinyin: Hēilóngjiāng Shěng) i nDaon-Phoblacht na Síne. Tá an cúige suite in oirthuaisceart na tíre.
Rannta rialacháin
Tá an Chúige Heilongjiang roinnte ina 13 roinnt ar leibhéal an mhaoracht (Béarla: prefecture), mar a leanas seo:
Vergeltungswaffe-2
Diúracán balaistíoch treoraithe a shaothraigh arm na Gearmáine faoi stiúir Wernher von Braun (saineolaí roicéad) i 1937. Thaistil sé go han-tapa ionas nárbh fhéidir teacht roimhe le heitleán ná lámhach gunnaí. Níorbh fhéidir é a stopadh, ach bhí sé an-neamhchruinn. I 1944-1945 thit 1054 díobh ar an mBreatain Mhór.
Cissbury Ring
clé|250px|mion|Cissbury Ring Is dún suite i Sussex Thiar é Cissbury Ring.
Qinghai
Cúige is ea Qinghai (Sínis: 青海, Pinyin: qīnghǎi) i nDaon-Phoblacht na Síne. Tá Gansu, an Tibéid, Sichuan agus Xinjiang suite in aice leis.
An Hásais
Teanga Sheadach í an Hásais a labhraítear san Afraic Thiar. Sa bhliain 1991 bhí breis is seacht milliún is fiche ag labhairt na teanga, ach tá teacht ar fiche milliún duine, a bheag nó a mhór, a d'fhoghlaim mar dhara teanga í agus a bhaineann úsáid an fhrancbhéarla aisti. Teanga thonúil í an Hásais don chuid is mó, ach i dtuaisceart an réigiúin ina labhraítear í chuaigh an tonúlacht in éag faoi thionchar na dteangacha Beirbeireacha.
Tá dhá inscne ghramadúla ag na hainmfhocail Hásaise, agus cuirtear an uimhir iolra in iúl le hiarmhíreanna ina n-eamhnaítear consan deiridh an tamhain: teebùr "bord, tábla", teeburoorii "boird, táblaí"; ƙoofàà "doras", ƙoofoofii "doirse". Tabhair faoi deara an dóigh a n-eamhnaítear an -r sa chéad fhocal agus an -f- sa dara focal acu. Maidir leis an mbriathar, tá a lán foirmeacha aige, ach ní chuirtear iar- ná réimíreanna leis an mbriathar féin, ach bíonn mír scoite ag teacht roimhe leis an bhfoirm a chur in iúl: yanàà tàfiyaa "tá sé ag siúl", yakàn tàfi "siúlann sé, bíonn sé ag siúl", yà tàfi "caithfidh sé siúl". Tabhair faoi deara an fhoirm eisceachtúil tàfiyaa: is ainmfhocal briathartha é, cosúil le "siúl" na Gaeilge. Sna foirmeacha eile áfach úsáidtear tàfi, arb é an fhoirm orduitheach é, cosúil le "siúil!" na Gaeilge.
Ashley Cole
Is imreoir peile é Ashley Cole (rugadh ar 20 Nollaig, 1980 i Londain, Sasana). Imríonn sé faoi láthair le Chelsea. D'imir sé le Arsenal roimhe sin.
Phós sí Cheryl Cole, i mí Iúil 2006. Scair siad óna chéile i mí Feabhra 2010, agus chuir Cole isteach ar cholscaradh go hoifigiúil i mí Bealtaine 2010.
Louis Walsh
Bainisteoir ceoil Éireannach is ea Louis Walsh (rugadh é faoin ainm Michael Louis Vincent Walsh ar an 5 Lúnasa 1952, i gCoillte Mách, Contae Mhaigh Eo i bPoblacht na hÉireann. Tá bainistíocht déanta aige ar iliomad ceoltóirí agus bannaí ceol, ina measc; Boyzone agus Westlife. Ba bhreitheamh é ar The X Factor ó 2004 go 2014. Is breitheamh é ar Ireland's Got Talent agus The X Factor.
Salomon Kalou
Is peileadóir sacair é Salomon Kalou. Imríonn sé faoi láthair do Hertha BSC.
Iora sionnaigh oirthearach
Is ainmhí beag é an t-iora sionnaigh oirthearach nó iora sionnaigh (Sciurus niger). Mamach atá ann. Tá sé dúchasach do chuid mhór de Mheiriceá Thuaidh.
An Lá Mór (Agóid)
Is agóid ar son stádas na Gaeilge san Aontas Eorpach a bhí sa An Lá Mór a tharla i mBaile Átha Cliath ar an 24 Aibreán, 2004. Bhí Stádas agus Na Gaeil Óga taobh thiar den fheachtas a raibh stádas oifigiúil na Gaeilge san AE mar chríoch air.
Carraig Uí Ruagain
Is baile suite i gContae Aontroma í Carraig Uí Ruagain.
An Lá Mór (Agóid)
Bunaíodh Na Gaeil Óga chun ceist STÁDAS a bhrú chun tosaigh sna hollscoileanna agus tugadh áit ar ardán don ghrúpa ar an Lá Mór. Rinne Aoife Ní Scolaí comhordú ar rannpháirtíocht Chonradh na Gaeilge san fheachtas. Le linn an fheachtais, tháinig sé chun solais go raibh Panu Petteri Höglund i ndiaidh achainí dá chuid féin a chur ar siúl ar an Idirlíon ar mhaithe leis an gcuspóir céanna. Thug Stádas lántacaíocht don achainí sin, agus rinne siad cinneadh go dtabharfaí cuireadh do Panu a bheith i láthair sa mhórshiúl agus labhairt ag an léirsiú mór os comhair Dháil Éireann.
Jermain Taylor
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Jermain Taylor a rugadh ar an 11 Lúnasa, 1978 i Little Rock, Arkansas.
Maignéisiam
Dúil cheimiceach é an maignéisiam, agus is í an tsiombail cheimiceach a sheasann dó ná Mg. Is é dúil uimhir a 22 é, agus é 24.3050 ar mheáchan adamhach. Ceann de na miotail chré-alcaileacha atá ann, agus mar sin, tá dhá s-leictreon aige taobh amuigh den ochtréad. Is dual dó na leictreoin seo a thabhairt ar iasacht uaidh, ionas go gcruthófar ian défhiúsach Mg2+, agus mar sin, is í an uimhir ocsaídiúcháin a bhíonn aige ina chuid comhdhúl ná +2.
Tá trí iseatóp nádúrtha ag an maignéisiam, mar atá, maignéisiam a 24 (79 % de mhaignéisiam an dúlra), maignéisiam a 25 (10 %) agus maignéisiam a 26 (11 %). Iseatóp cobhsaí iad go léir, ní féidir radaighníomhaíocht ar bith a aithint orthu.
Cosúil leis na miotail chré-alcaileacha eile tá an maignéisiam araiciseach go maith chun imoibriúcháin leis na dúile eile, agus mar sin, ní bhíonn sé ar fáil i bhfoirm glandúile sa dúlra. Imoibreoidh sé le hocsaigin an aeir féin, agus sna laethanta a bhí, ba nós leis na grianghrafadóirí púdar maignéisiam a úsáid le splancsholas a chruthú. Is dual don mhaignéisiam solas geal láidir bán a thabhairt uaidh agus é á dhó, agus inniu féin baintear leas as mar fhoinse solais.
Cé go bhfuil an maignéisiam chomh himoibríoch, is féidir gluaisteáin agus eitleáin a thógáil as maignéisiam freisin, chomh héadrom agus atá sé. Is gnách é a choimhiotalú leis an alúmanam, áfach, nó bheadh glanmhaignéisiam ródhainséarach lena aghaidh sin.
Chomh himoibríoch is atá an miotal seo, is féidir anóidí íobartacha a dhéanamh as. Is éard atá i gceist le hanóid íobartach ná smután miotail a chuirtear in aice le struchtúir mhiotalacha faoi uisce (píblínte agus coimeádáin, mar shampla) le hiad a dhíonadh ar ocsaídiú. Tá an anóid déanta as miotal atá níos claonta chun ocsaídiú ná an miotal atá sna struchtúir féin. Tiocfaidh difríocht poitéinsil leictrigh idir an dá mhiotal seo - voltas, go bunúsach - agus tosóidh an anóid á leictrealú faoi thionchar an voltais seo. A fhad is a bheidh iarsmaí éigin fágtha den anóid íobartach, ní thosóidh na struchtúir féin á n-ocsaídiú.
Rodrigo Valdez
Dornálaí Colómach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Rodrigo Valdez a rugadh ar an 22 Nollaig, 1946 agus a fuair bás ar an 14 Márta, 2017.
Villa Rómhánach Bignor
clé|250px|mion|[[Mósáic na Meadúsa]] Is villa Rómhánach suite i Sussex Thiar é Villa Rómhánach Bignor.
Mín an Lábáin
Sráidbhaile i gContae Dhún na nGall in Éirinn is ea Mín an Lábáin (Béarla: Church Hill). Tá sé suite 8 míle (13 km) ó Leitir Ceanainn. Tá oifig an phoist, siopa eischeadúnais, bialann beir leat, seomra tae, agus dhá theach tábhairne i Mín an Lábáin. Tá an eaglais Chaitliceach suite míle ar shiúl agus tá Eaglais na hÉireann laistigh den sráidbhaile féin.
Dónal Ó Caoimh
Ba chúl báire le foireann pheile Chiarraí é Dónal Ó Caoimh (Béarla: Dan "Danno" O'Keeffe). Bhí seisean ar an gcéad imreoir chun ocht mbonn a bhuachaint i gCraobh na hÉireann, curiarracht a mhairfeadh go dtí an bhliain 1986. Chomh maith le sin, tá ceithre chorn déag bainte amach aige i gCraobh Mumhan, trí bhonn i gCorn an Iarnróid agus ceann amháin sa tSraith Náisiúnta.
Roghnaíodh ina bhall de Fhoireann an Chéid é sa bhliain 1984, agus Foireann na Mílaoise sa bhliain 2000.
Clairinéad
Is gléas ceoil gaoithe í an clairinéad ón bhfocal Iodáilise clarino ("trumpa"). Tá roinnt saghsanna clairinéad ann—an grúpa gléasanna gaoithe is mó dá bhfuil ann. Feadán fada atá sa chlairinéad agus é déanta de ghnáth as aon gheocán amháin den speiceas Arundo donax (cineál féir). Le tamall anuas, déantar an feadán as ábhar sintéiseach freisin. clé|mion Rinne Johann Christoph Denner agus a chlann mhac an chéad chúpla clairnéad sa Ghearmáin, timpeall na 1700idí.
Casanova (scannán)
Scannán is ea Casanova (2005).
Vagas
An 10ú néaróg chráiniach, a éiríonn as earr na hinchinne is a dhéanann an chuid is mó d'as-sreabhadh cráiniach paraisimpiteach. Tagann sé síos an muineál, soláthraíonn matáin na larainge is na farainge, téann tríd an tóracs agus isteach sa bholg. Sa tóracs soláthraíonn sé an t-éasafagas, an traicé, na scamhóga, an croí is na fuileadáin mhóra, agus sa bholg soláthraíonn sé an goile, an stéig bheag is cuid den stéig mhór, an paincréas is an t-ae. Déanann sé raon leathan feidhmeanna rialaithe, ina measc laghdú ráta an chroí is spreagadh tál aigéid ghastraigh.
Longa Skuldelev
340px|thumb|Bailte móra Uigingeacha agus Roskilde ina measc. Baineann longa Skuldelev (longa Uigingeacha) leis an aonú haois déag, nuair a d'fhág na Danmhargaigh roinnt constaicí i bhFiord Roskilde chun an phríomhchathair, Roskilde, a chosaint ar thaobh na farraige di. Scuitleáladh cúig long i gcaolas Peberrende in aice le Skuldelev, timpeall fiche ciliméadar taobh thuaidh de Roskilde. Baineadh aníos iad sa bhliain 1962. Cuireadh leatháin iarainn ina dtimpeall, taoscadh an t-uisce agus tógadh na longa amach ina mílte blúire, obair a thóg os cionn ceithre mhí. Ansin rinneadh na blúirí a chaomhnú agus a chur i dtoll a chéile, agus fuarthas neart eolais ar shaoirseacht bád agus long i ré na nUigingeach dá bharr. Síleadh ar dtús go raibh long bhreise (Skuldelev 4) ann ach fuarthas amach nach raibh inti ach cuid de cheann de na longa eile.
I lár na nóchaídí bhí Iarsmalann Roskilde á méadú chun go bhfágfaí longa Skuldelev ann. Ag baint na cré dóibh i bhFómhar na bliana 1996 tháinig an lucht tógála ar iarsmaí long eile. Bhain cuid de na longa sin leis na meánaoiseanna ach bhí long chogaidh Uigingeach ina measc. Tugadh Roskilde 6 uirthi, agus bhí sí timpeall 36 méadar ar fad – an long Uigingeach is faide a fuarthas riamh. Thaispeáin an deindreacroineolaíocht go ndearnadh í timpeall na bliana 1025, agus socraíodh go gcuirfí í ar taispeáint in éineacht le longa Skuldelev.
Skuldelev 1
Long thrádála. B’fhéidir gur chnarr í. Rinneadh í de chláir ghiúise ag Sognefjord in iarthar na hIorua, agus deisíodh go minic í le hadhmad darach ó Fhiord Osló agus ó oirthear na Danmhairge. Bhí deic thosaigh agus deic thiar aici agus broinn oscailte ina lár. Bheadh idir triúr agus ochtar foirne aici, agus bheadh sí in ann an tAtlantach Thuaidh a shiúl. Bheadh meánshiúl idir cúig agus seacht muirmhíle fúithi agus í ag imeacht le cóir. Thóg Iarsmalann na Long Uigingeach Ottar mar mhacasamhail de Skuldelev 1.
Skuldelev 2
280px|thumb|Skuldelev 2 Long chogaidh ar skeid í, b'fhéidir. Bhíodh seasca fear ar a laghad ar bord, rud a fhágann gur long taoisigh í. Rinneadh d’adhmad darach í, agus taispeáin dátú fáinní crainn gur tógadh an long i aice le Baile Átha Cliath timpeall na bliana 1042. Bhí cruth fada caol ar an long agus bheadh luas mór fúithi dá bharr. Rinneadh macasamhail di, Havhingsten fra Glendalough (Stail Mhara Ghleann dá Loch), long atá in ann barrluas 12 muirmhíle a bhaint amach faoi sheol.
Skuldelev 3
Long bheag ghreanta thrádála agus iompair ar byrding í, b’fhéidir. Rinneadh d’adhmad darach Danmhargach í. Bhí deic de chláir scaoilte aici sa chuid tosaigh agus thiar, agus broinn oscilte ina lár a dtoillfeadh lasta timpeall ceithre thonna inti. Bhí sí an-oiriúnach don Mhuir Bhailt agus do chósta na Danmhairge. Tógadh an long Roar Ege mar mhacasamhail di.
Skuldelev 5
280px|thumb|Skuldelev 5 Long bheag chogaidh ar snekke í, b’fhéidir, agus cuid adhmad inti a baineadh as longa eile. Bhí trí phéire dhéag buillí aici, rud a fhágann gur bhain sí leis na 13-sessers, na longa fada ba lú toirt. Tá blúirí den raca sciath ar an stráca uachtair, agus tá maisiúchán snoite le feiceáil ar an séú stráca ar an taobh clé thiar. Bhí sí an-oiriúnach don Mhuir Bhailt agus do chósta na Danmhairge. Tógadh an long Helge Ask mar mhacasamhail di.
Skuldelev 6
thumb|Skuldelev 6 Long a tógadh, is dócha, le haghaidh iascaireachta agus seilg míolta móra nó rónta. Rinneadh í as cláir ghiúise in aice le Sognefjord san Iorua. Cuireadh clár breise léi chun cuidiú léi iasc, earraí nó daoine a iompar. Baineadh cuid de na seanleapacha iomartha di uair éigin, rud a d’fhág níos lú buillí aici. Rinneadh a tóin a dheisiú le cláir dharach. Tógadh an long Kraka Fyr mar mhacasamhail di.
Coill na Baice
Is baile suite i gContae Aontroma í Coill na Baice.
Sabina Brennan
Is eolaí néarchórais, síceolaí agus aisteoir Éireannach í Sabina Brennan, faoi láthair ina ollamh taca ag obair i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath.
Saol luath
Is í Brennan an duine is óige de chúigear leanaí. D'oibrigh a hathair don Irish Life agus lean sí é sa ghnó seo díreach tar éis meánscoil.
Aisteoireacht
Tugadh a díograis chun aisteoireacht nuair a bhí sí 8 mbliana d'aois. Mhol a múinteoir drámaíochta ceachtanna príobháideacha di dá tuismitheoirí.
D'fhill Brennan ar an spéis seo tar éis iomarcaíocht dheonach a thógáil ó Irish Life. Rinne sí staidéar ar dioplóma a múinteoirí ag Scoil Cheoil agus Drámaíochta Guildhall, agus chaith sí deich mbliana mar aisteoir lánaimseartha.
Taighde eolaíoch agus gairm bheatha
Tá os cionn 40 alt foilsithe aici maidir le sláinte inchinne, néaltrú agus feidhm chognaíoch i ndaoine fásta atá ag dul in aois. Tríd an obair seo, d'fhiosraigh sí a thábhachtaí agus atá an teacht aniar a neartú do shláinte na hinchinne tríd spreagadh meabhrach agus aclaíocht (i measc rudaí eile), a bhí mar bhunchloch ag cuid mhaith dá taighde ina dhiaidh sin.
Bhí sí ina comhstiúrthóir ar an gclár taighde ' NEIL', a bhronn Atlantic Philanthropies dóibh chun idirghabhálacha a fhorbairt chun meath cognaíoch a mhoilliú nó a stopadh. Bhí sí ina comhiarrthóir ar thionscadal rathúil ón Aontais Eorpaigh, a bhunaigh an láithreán gréasáin agus aip 'Hello Brain' chun cur ar chumas daoine a mhealladh chun sláinte inchinne agus chun leideanna a sholáthar maidir le sláinte inchinne a chosaint.
Tá sí gníomhach sna meáin náisiúnta agus idirnáisiúnta, go háirithe i ndíospóireachtaí faoi néaltrú agus aosú. Le maoiniú ón tionscadal NEIL, d'fhorbair sí sraith scannán ag tabhairt aghaidh ar chaillteanas cuimhne agus ar shláinte inchinne le Coláiste na Tríonóide ar a dtugtar Freedem. In 2019 d'fhoilsigh Orion Spring a leabhar '100 Days to a Younger Brain'.
Polaitíocht
In 2016, ba iarrthóir ar shuíochán de Choláiste na Tríonóide i Seanad Éireann í Brennan ach níor éirigh lei.
Saol Pearsanta
Tá Brennan pósta le beirt mhac.
The Middle (séasúr 7)
Craoladh an seachtú sraith The Middle idir Meán Fómhair 23, 2015 agus Bealtaine 18, 2016 ag tosú le "Not Your Brother's Drop Off".
Pataigin
Ní bitheolaíoch is cúis le galar é Pataigin.
Tamhnach an tSalainn
Is baile í Tamhnach an tSalainn, nó Moin Séarlas uaireanta (Mountcharles as Béarla) i gContae Dhún na nGall, Éire.
Acht na mBeithíoch, 1663
mion|Beostoc Ar an 27 Iúil 1663, :rith Parlaimint Shasana “Acht na mBeithíoch, 1663”. (nó Navigation Act i mBéarla ) Chuir an tAcht cosc ar easpórtáil na mbeithíoch ó Éirinn go Sasana idir 1 Iúil agus 20 Nollaig gach bliain. Bhí srianadh trádála ar earraí eile (olann mar shampla) i dtrátha an ama chéanna.
Aisghaireadh an tAcht i 1863.
Iarmhairtí
Thit an tóin as an margadh; thit praghsanna na mbullán in Éirinn breis agus 50% mar shampla. Bhuail cúlú eacnamaíochta an tír go tobann, Thosaigh an chéad "chogadh trádála" idir Sasana agus Éireann mar gheall ar an acht seo, ach ní raibh na húdaráis ná na húinéirí talún  na díoltas a bhaint amach.
Wakehurst Place
clé|250px|mion|Wakehurst Place Is teach mór suite i Sussex Thiar é Wakehurst Place.
This Is Not Happening (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an ceathrú heipeasóid déag, "This Is Not Happening" den ochtú sraith The X-Files ar an 25 Feabhra 2001. Scríobh Chris Carter agus Frank Spotnitz an eipeasóid seo. D'fhéach 16.9 milliún duine ar an eipeasóid.