cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
François Villon
Gníomhaíochtaí coiriúla ar cuireadh ina leith iad
Timpeall aimsir na Nollag sa bhliain 1456 tharla briseadh-isteach i séipéal College de Navarre agus goideadh cúig chéad choróin óir de. Bhí baint éigin ag Villon leis an robáil seo agus creidtear go forleathan gur theith sé Páras tamaillín beag ina dhiaidh. Chomh maith leis sin, ceaptar gur thimpeall an t-am céanna a chum sé an saothar sin ar a dtugtar Le Petit Testament ("An Tiomna níos lú") nó Lais ("Uacht" nó "Tiomnacht"). Níor tugadh an robáil faoi deara go dtí mí an Mhárta den bhliain dár gcionn, agus ní go dtí mí na Bealtaine a tháinig na póilíní ar rian baicle ghadaithe ar mhic léinn iad, a bhuí sin leis an gcaint scaoilteach ar nós le duine den bhaicle sin, Guy Tabarie, a bheith ag déanamh. Bliain ina dhiaidh sin d'aistrigh Tabarie chun fianaise a thabhairt ar son an Rí agus chuir sé i leith Villon gurbh eisean ceann feadhna na droinge agus, thairis sin, gurbh í an chúis dó imeacht go hAngers nó cuid den chúis dó é dul ann ar a laghad, ná chun robálacha eile a bheartú ann. De chúis an choir seo nó de chúis choir eile, gearradh pionóis díbeartha ar Villon; ní dhearna sé aon iarracht filleadh ar Pháras. Bhí sé mar fhánaí ar feadh tréimhse cheithre bliana. Seans go raibh sé ina bhall de bhaicle gadaithe fanachta, díreach mar a bhí beirt dá chairde, Regnier de Montigny agus Colin des Cayeux.
Le Testament ("An Tiomna"), 1461
[...]
Roinn Meadhanach
Is ceantar suite i gComhairle Chlach Mhanainn í Roinn Meadhanach.
Cogaí na nGallach
Sraith d'fheachtais míleata ba ea Cogaí na nGallach, a chuir an leaschonsal Rómhánach Iúil Caesar ar roinnt treibheanna Gallacha, a mhair ó 58 RC go 51 RC. Thug na Rómhánaigh ruathair ar Bhritannia agus ar Ghermania chomh maith, ach bhí na sluaíochtaí seo teoranta go leor. Shroich na cogaigh seo a mbuaicphointe i gCath cinntitheach Alesia sa bhliain 52 RC, nuair a bhain na Rómhánaigh bua iomlán amach agus ina dhiaidh sin, leathnaigh an Phoblacht Rómhánach amach fud fad na Gaille. Réitigh bua Alesia an bealach do Chaesar bheith ina rialtóir aonair na Poblachta Rómhánaí.
The Female Boss
Is é The Female Boss an chéad albam ó Tulisa Contostavlos. Scaoileadh é ar an 3 Nollaig 2012.
Fionn mac Cumhaill
I Miotaseolaíocht na nGael, in Éirinn, Albain agus Mannain araon, sealgaire, gaiscíoch agus ceannaire na bhFiann ab ea Fionn mac Cumhaill (Sean-Ghaeilge Finn mac Cumail nó Umaill). Sa tsraith scéalta darb ainm an Fhiannaíocht, faightear gníomhartha agus eachtraí Finn agus a lucht leanúna, cuid mhaith de á hinsint ag Oisín mac Finn, file. Ba de Chlanna Baoiscne é agus bhíodh imreas ann idir iad agus Clanna Morna. Bhíodh cáil ar a mhadraí Bran agus Sceolán chomh maith.
Breith
Insítear an chuid is mó d'eachtraí luatha Fionn sa scéal Macgnímartha Finn. Cumhall, ceannaire na bhFiann ab ea a athair, agus Muireann, iníon an draoi, Tadg mac Nuadat a bhí ina chónaí ar Chnoc Alúine i gContae Chill Dara, ab ea a mháthair. D'fhuadaigh Cumhall Muireann tar éis dá hathair dhiúltú, agus dá bharr d'agair Tadhg Ard-Rí na hÉireann, Conn Cétchathach a chabhrach, a chuir Cumhall ó choimirce an dlí. Chuaigh Conn agus Cumhall i mbun comhraic sa Chath Chnucha, agus maraíodh Cumhall ag Goll mac Morna, a ceapadh i gceannas na bhFiann.
Bhí Muireann torrach cheanna, ach d'iompaigh a staire féin a dhroim uirthi agus d'ordaigh sé a mhuintir í a dhó. Ní ligfeadh Conn é seo, agus chuir sé í faoi chosaint Fiacal mhic Chonchinn, a raibh a bhean chéile, Bodhmall draoi, deirfiúr Chumhaill. I dteaghlach Fiacail, thug Muireann mac ar an saol, a thug sí an t-ainm Deimne dó. Insíonn ring seanscéalta conas a fuair sé an t-ainm Fionn, nuair a tháinig roimh am dath liath ar a chuid gruaige.
Deirtear gurbh as An Baile Fionn i gContae Laoise é ''Fionn Mac Cumhaill ó dhúchas.
Óige
D'fhág Muireanm an gasúr i bhfeighil Bhodhmaill agus banghaiscígh, Liath Luachra, agus thóg siad é faoi rún sa choill ar Shliabh Bladhma, á dteagasc i gceird an chogaidh agus ceird na seilge. '' Agus é fásta, chuaigh see i mbun seirbhíse – i mbréagriocht – de roinnt ríthe áitiúla, ach a luaite is a d'aithin siad gur mac Chumhaill a bhí ann, dúradar cách leis dul, ag eagla nárbh fhéidir leo é a chosaint in aghaidh a naimhde.
I ngar don Bhóinn, bhuail Fionn óg le Finn Eces, draoi, file, Leipreachán in airde, agus d'fhan sé faoi oiliúint leis. Bhí seacht mbliana caite ag Finn Eces, ag iarraidh an Bradán Feasa a bhreith ar, agus a chuid eolais a bhaint amach. Sa deireadh, rug an seanfhear air, agus dúirt sé leis an mbuachaill é a réiteach dó. Á chócaráil, dhóigh Deimhne a ordóg, agus chuir sé gan smaoineamh é ina bhéal. Thug é seo dó gaois an bhradáin, agus bhí a fhios ag Fionn ansin conas díoltas a imirt ar Gholl. I scéalta ina dhiaidh, bhí sé in ann eolas an bhradáin a thabhairt chun chuimhne, leis a ordóg a chur ar an bhfiacail a bhogas é ar dtús.
Is cosúil le chéile iad scéal an bhradán feasa agus an scéal Breatnais, Gwion Bach.
Teacht i gceannaireacht
Gach bliain ach Samhain le trí bliana is fiche, thagadh fear na tine, Aillen an Sidhe, go Teamhraigh agus chanadh a chodladh é cách sula ndódh sé an áit chun talaimh lena anáil tintrí. Ní raibh ar chumas na bhFiann faoi cheannas Ghoill mhic Mhorna, é a chloí. Tháinig Fionn go Teamhraigh le mála craiceann grúis a athar. Coinnigh sé ina dúiseacht féin ag brú bharr na sleá deirge ar a éadan. Chuaigh sé sa tóir ar Aillen agus mharaigh sé é leis an sleá úd. Ina dhiaidh sin, aithníodh a oidhreacht agus ceapadh é mar cheannaire na bhFiann. Sheas Goll siar go fonnmhar ina fhábhar, agus d'éirigh ina thacaí dílis d'Fionn, cé go raibh caidreamh corrach eatarthu de réir roinnt scéalta.
Dún Alúine
D'éiligh Fionn cúiteamh ó Thadhg as bás a athar, ag bagairt cogaidh nó chomhrac aonair air dá ndiúltófá. Thairg Tadhg a theach féin dó, Cnoc Alúine, agus ghlac Fionn leis seo.
Caidrimh
Bhuail Fionn lena bhean chéile is cáiliúlaa, Sadhbh, agus é amuigh i mbun seilge. Rinne an draoi Fear Doirche ina fia í, óir gur dhiúltaigh sí é a phósadh. D'aithin cúnna faoil Fhionn, Bran agus Sceólang, de shliocht daonna iad féin, gur dhuine daonna í, agus thóg Fionn abhaile leis í. D'iompaigh sí ar ais ina riocht daonna chomh luath is ar leag sí cos i ndún Fhionn. Pósadh sí agus Fionn, agus ar ball beag d'éirigh sí torrach.
Agus Fionn ar shiúl ag cosaint na tíre, tháinig Fear Doirich ar ais. Mheall sé Sadhbh amach as an dún, rinneadh fia di arís agus d'imigh sí léi. Chaith Fionn na blianta á cuardaigh, ach gan mhaith ar bith ann. D'aimsigh Bran agus Sceólang ar deireadh a mac, Oisín, i riocht ois. D'iompaigh sé ina leanbh óg, agus d'éirigh sé in am trátha ar dhuine is mó na bhFiann.
Rinne an t-Ard-Rí, Cormac mac Airt, cleamhnas idir a iníon óg Gráinne agus Fionn ag dul in aois. Ag fleadh an phósta, ámh, thit Gráinne i ngrá le duine de na Fianna, Diarmuid Ua Duibne, a raibh clú air as a áilleacht. Chuir sí geis air éalú léi, ach chuaigh Fionn ar a dtóir. Tugadh cabhair do na leannáin ag a gcairde sna Fianna, agus athair altrama Dhiarmada, an dia Aengus.
I ndeireadh na dála, rinne Fionn suíochán leis na leannán. Má blianta ina diaidh ámh, chuaigh Fionn agus Diarmaid i mbun seilg na dtorc, agus sádh Diarmuid. Bhí bua leighis ag Fionn dá n-ólfadh Diarmaid uisce as a lámha, ach lig sé faoi dhó an t-uisce a shileadh tríd a mhéara. Chuir a gharmhac Oscar náire ar Fhionn, ach nuair a tháinig sé ar ais an tríú huair, bhí sé ródhéanach; bhí Diarmaid tar éis bás d'fháil.
Bás
De réir an chuir síos is cáiliúla dá scéal, níl ar marbh ar chor ar bith, ach ina chodladh i bpluais atá sé, timpeallaithe ag na Fianna. Lá amháin, dúiseodh chun Éire a chosaint in am a gátair. Deirtear go n-éireoidh sé nuair a sheinnfear an Dord Fiann, corn seilge na bhFiann, faoi thrí arís, agus go mbeidh sé chomh tréan is a bhí riamh.
In áit eile, deirtear gur maraíodh é rith an Chath Ghabhra, nó i rith catha ab bhliain dár gcionn.
Béaloideas
I mbéaloideas na hÉireann agus na Manann ar aon, is fathach flaithiúil draíochta é Fionn mac Cumhaill.
Benandonner (buggane)
Bhí fonn ar Fhionn dul go hAlbain thar lear gan a chosa a fhliuchadh. Bhí sé i mbun cosán cloch chora a thógáil – Clochán an Aifir – nuair a dúradh leis go raibh an fathach Benandonner (nó i leagan na Manann, buggane) ag teacht chun troid leis. Bhí a fhios aige nárbh fhéidir leis an fathach mór millteach seo a chloí, agus dá bharr d'iarr Fionn ar a bhean chéile Úna cabhrú leis. Ghléas sé é i mbréagriocht linbh, agus chuaigh sé i bhfolach i gcliabhán. Rinne sí ansin a batch arán gridille, ag cur griddle-irons i roinnt dóibh. Nuair a tháinig Benandonner, dúirt Úna leis gur rachadh Fionn ar ais ar ball beag. Fad a bhí sé ag feitheamh, rinne  Benandonner iarracht faitíos a chur ar Úna lena ollchumhacht, ag briseadh cloch lena mhéar bheag. Thairg Úna arán gridille do Bhenandonner, agus scealp sé a chuid fiacla ar an iarrann á ithe. Bhí Úna ag casaoid leis faoi bheith fann, ag rá go n-itheadh a chéile iad go héasca. Chothaigh sí ceann gan iarrann don 'leanbh', a d'ith é gan stró.
I leagan na hÉireann, bhí an-alltacht ar Bhenandonner as ucht mhéid agus chumhacht an linbh. Le gríosú ó Úna, chuir sé a mhéar i mbéal Fhionn chun géire na bhfiacla a mhothú, agus bhain Fionn greim as a mhéar bheag. Scanraithe roimh bhuaileadh lena athair, rith Benandonner leis trasna an Chlocháin, á scriosadh nára leana Fionn é.
I leagan na Manann, faightear scéal sa bhreis, a insíonn faoi Fionn agus an buggane agus iad ag tríd ag Rushen. Ghearr cos amháin d'Fhionn an chuisle idir Yn Chollo agus Kitterland, agus an chos eile dó an chuisle idir Kitterland agus Oileán Mhanann féin. Ghearr an buggane Port Erin amach. Ghortaigh an buggane Fionn, a theith thar an bhfarraige, áit nach raibh an buggane in ann dul sa tóir air. Ghearr an buggane fiacail as a chionn féin, chaith sé í agus bhuail sé Fionn léi. Thit an fhiacail isteach san fharraige, san áit a bhfuil Chicken Rock ann fós. Chuir Fionn mallacht ar an gcarraig, agus de bharr seo is baol í do mhairnéalaigh go dtí ár linn féin.
Gnéithe tíreolaíochta
Tá gnéithe tíreolaíochta eile ann lena luaitear le Fionn a mbunúis. Scuab sé aníos tráth cuid den tír chun é a chaitheamh le céile comhraic, ach theip air agus thit isteach san fharraige é — rinne an phríomhchuid Manainn, rinne méaróg Rockall, agus rinne an poll Loch nEathach.
I Siorrachd Inbhir Àir in Albain, insítear sa bhéaloideas gur cloch eile a chaith Fionn í Creag Ealasaid, oileáinín gar amach i bhfarraige. Tá Fingal's Cave (An Uaimh Bhinn) in Albain ainmhithe as freisin, áit a bhfuil colúin heicseagánacha basailt maraon le Clochán an Aifir ar an taobh eile den mhuir.
Talamh an Éisc
I dTalamh an Éisc agus cuid den Albain Nua, deirtear "Fingal's Rising" le brí léir náisiúnachais, a rinneadh mór le rá i n-amhráin agus tithe tábhairne araon. Deirtear scaití "Fingle," (Béarla) nó "Fion MaCool" (Gaeilge Thalamh an Éisc) nuair atá Talamh an Éisc nó a chultúr i gceist.
Nualitríocht
In 1761, thug Seumas Mac a' Phearsain le fios go raibh dán eipice aimsithe aige, scríofa as Gàidhlig le hOssian (Oisín) agus "Fingal" an príomhcharachtar ann, an t-ainm úd fréamhaithe ón nGaeilge Fionnghall,. Moladh gur aistrigh Macpherson ainm Fhionn mar Fingal de bharr míthuiscint na leaganacha éagsúla atá le fáil. I Mí na Nollag 1761, d'fhoilsigh Macpherson Fingal, an Ancient Epic Poem in Six Books, together with Several Other Poems composed by Ossian, the Son of Fingal, translated from the Gaelic Language. Bhí móréilimh ar a sraith dánta, agus bhí tionchar leathan acu ar scríbhneoirí amhail is Goethe agus Walter Scott ina óige. Bhí conspóid fúthu ó thús, ámh, maidir le maíomh mhic an Phearsain gur aistrigh sé a shaothair ó fhoinsí ársa. Ní fios i ndáiríre cé chomh barántúil is atá na dánta, cé gurb amhlaidh é go bhfuil siad bunaithe ar blúiríní de sheanscéalta Gaelacha. Go méid éigin, ba mhó an chonspóid ná a bhfiúntas suntasach liteartha agus a dtionchar ar Rómánsachas.
Faightear Fionn mac Cumhaill go suntasach nua-litríocht na hÉireann. Tagann Fionn ar an bhfód in Finnegans Wake le James Joyce. Moltar roinnt daoine gurbh fhéidir an teideal, bunaithe ar an amhrán "Finnegan's Wake", bheith ina phortmanteau de "Finn again is awake" (Fionn arís ag faire), ag lua a dhúiseacht le teacht chun Éire a chosaint. Faightear Fionn san úrscéal grinn, At Swim-Two-Birds le Flann O'Brien, i míreanna a dhéanann scigaithris ar nós na miotas Gaelach. Is athinsint de roinnt scéalta na Fiannaíochta é Irish Fairy Tales le James Stephens.
Insítear in Finn Mac Cool leis an údar Gael-Mheiriceánach Morgan Llywelyn conas a thagann Fionn i gceannas na bhFiann, agus na scéalta grá dá shaol a leanann.
Is carachtar é Finn McCool san úrscéal The Long War le Terry Pratchett agus Steve Baxter.
Pléitear eachtraí Fhionn Mhic Chumhaill tar éis a bháis death san úrscéilín "The Final Fighting of Fion Mac Cumhail" le Randall Garrett.
Pléitear luath-óige agus oiliúint Fhionn sa leabhar páistí  'Tis Himself: The Tale of Finn MacCool le Maggie Brace.
Tá Fionn Mac Cumhail ann fosta in dhá fán trí scéal in The Corliss Chronicles, .i. The Wraith of Bedlam agus The Silver Wheel. Dlúthchara le Prudence is ea é, agus cuireann sé é féin i bpáirt léi chun an drochrí Tarcarrius a chloí.
Drámaí agus seónna
Cuireadh Fionn i láthair ar an ardán sa seó damhsa Gaelach 1999, Dancing on Dangerous Ground, nua-leagan de Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne. Éalaíonn Diarmaid agus Gráinne le chéile tar éis pósta Fhionn agus Ghráinne. Téann na Fianna sa tóir orthu agus maraíonn siad Diarmaid. Éagann Gráinne de bhrón nuair a fheiceann sí a chorp marbh.
I 2010, chuir Dizzie Miss Lizzie's Roadside Revue, as Washington DC, a rac-cheoldráma Finn McCool ar an ardán don chéad uair ag an Capitol Fringe Festival.
Charleston, Carolina Theas
Cathair in oirdheisceart Carolina Theas is ea Charleston. Sa bhliain 2010 fuarthas 120,083 duine ina gcónaí in Charleston.
Ernest Alton
Polaiteoir Éireannach ab ea Ernest Alton (1873 - 18 Feabhra 1952). Bhí sé ina pholaiteoir neamhspleách.
Aythya ferina
Is speiceas éan é Aythya ferina; is é póiseard nó lacha mhásach an t-ainm coitianta ar an éan seo i nGaeilge, cé go n-úsáidtear na hainmneacha seo ar speicis eile freisin. Is baill d'fhine na Anatidae iad.
Fratton Park
Is staid na foirne sacair Portsmouth F.C. é Fratton Park, atá suite i Portsmouth, Sasana. Is é 20,688 toilleadh an staid.
Akron (uathimdhealú)
Cathracha agus Bailte
Ceanada
Stáit Aontaithe
Téis
mion|tráchtas PhD, 1721, [[ollscoil Leiden]] Eilimint i dteagasc, go háirithe má tá cosaint le déanamh uirthi, is ea Téis (Béarla, thesis nó thesis statement).
Grianchloch
Cineál mianra is ea an ghrianchloch de chuid an ghrúpa 'na sileacáití', atá sa fhoghrúpa 'na teictisileacáití'. Tá sí comhdhéanta de dé-ocsaíd sileacain (Laidin:silex), leis an bhfoirmle SiO2, maille le rianta de Alúmanam, Litiam, Bórón, Iarann, Maignéisiam, Cailciam, Tíotáiniam, Rubaidiam, Sóidiam agus Hiodrocsaíd.Is í an ghrianchloch an dara mianra is flúirseach i screamh an Domhain, tar éis na hiathchloche (Béarla: Feldspar).
Surprise, Arizona
Cathair i lár Arizona is ea Surprise. Sa bhliain 2010 fuarthas 117,517 duine ina gcónaí in Surprise.
Cill Donnain
Is sráidbhaile ar Oileán Arainn, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath, í Cill Donnain.
An Gleann Mór (teach)
Is teach é an Gleann Mór. Tá sé suite i dTír Amhlaidh, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Lars Ulrich
Is ceoltóir, drumadóir agus léiritheoir ceoil é Lars Ulrich a rugadh ar 26 Nollaig 1963 i nGentofte, an Danmhairg.
Cnoc an Fhorsair
Is bruachbhaile suite in Obar Dheathain é Cnoc an Fhorsair.
A' Chùilt
Is bruachbhaile suite in Obar Dheathain é a' Chùilt, Na Cùiltean, nó Na Coilltean.
Rubha Robhanais
clé|250px|mion|Rubha Robhanais Is ceann tíre é Rubha Robhanais, ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.
Norwood New Town
Is baile é Norwood New Town atá suite sa bhuirg London Borough of Croydon, Londain Theas.
Uilíoch
Aidiacht a chiallaíonn 'ag baint leis an uile rud' is ea Uilíoch (Béarlaː Universal (metaphysics)).
Cath Mharatóin
mion|250px|Maratón inniu Ba é Cath Mharatóin an chéad chath ina raibh an bua ag na Gréagaigh ar na Peirsigh. Rinne arm an rí Dáirias I ionradh ar an nGréig sa bhliain 490 RC ach chloígh hoiplítigh na hAithne iad ar mhachaire Mharatóin. Thug an bua seo misneach do na Gréagaigh. Tá an chuid is mó dár n-eolas faoin gcath bunaithe ar chuntas an staraí Heireadótas. Scríobh an file Aescaileas nár theastaigh uaidh ach go gcuimhneofaí air ach mar dhuine a throid in aghaidh na bPeirseach i measc na gcoisithe i gCath Mharatóin.
Céilí
Is imeacht sóisialta le ceol tíre Gaelach, amhránaíocht, rince traidisiúnta agus seanchas é céilí.
Cuidhe Briste
Is ceantar suite in Obar Dheathain é Cuidhe Briste.
Coral Springs, Florida
Cathair i ndeisceart Florida is ea Coral Springs. Sa bhliain 2010 fuarthas 121,096 duine ina gcónaí in Coral Springs.
Claíomh
''Baineann an t-alt seo leis an arm troda. Má tá spéis agat sa speiceas feamainne, féach Claíomh (feamainn).''
Is gléas troda agus lann fhada fhaobhrach air é claíomh. Bíonn bior ar cheann amháin agus bos ar an gceann eile. 300px|thumb|clé|I. feirc II. lann III. truaill 1. úll 2. dorn nó doirnín 3. quillon 4. chappe 5. feire 6. faobhar nó béal 7. droim lárnach 8. rinn claímh nó dias claímh 9. loicéad 10. crú truaille
Francis Ferran
Polaiteoir Éireannach ab ea Francis Ferran ( - 10 Meitheamh, 1923). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.
Lisa Murkowski
Is í Lisa Ann Murkowsk (r. 22 Bealtaine 1957) Seanadóir na Stát Aontaithe sóisearach ó Alasca. Ball den Pháirtí Poblachtach atá inti. Is í an chéad bhanseanadóir ó Alasca agus an chéad duine a rugadh in Alasca a toghadh go dtí Seanad SAM.
Rugadh i gKetchikan, Alaska í. Ba Pholannach-Mheiriceánaigh iad a tuismitheoirí. Gobharnóir Alasca a bhí ina h-athair, Frank Murkowski, go dtí an bhliain 2007.
Visalia, California
Cathair i lár California is ea Visalia. Sa bhliain 2010 fuarthas 124,442 duine ina gcónaí in Visalia.
Riese Pio X
Is bardas é Riese Pio X (nó go simplí Riese) suite in oirthuaisceart na hIodáile, lonnaithe i gcúige Treviso i réigiún Veneto. Glaodh Pio X le ómós a thaispeáint do Giuseppe Sarto, nó níos déanaí an Pápa Pius X. Sa bhliain 2007 bhí thart ar 10,660 daoine ina gcónaí ann.
Airtléire
deas|250px|thumb|Airtléire An t-ordanás is mó a bhíonn ag arm, na gunnaí agus na diúracáin / roicéid fhadraonacha, ní hionann is na mionghunnaí a bhíonn ag gach saighdiúir.
Is féidir go mbeidh na gunnaí móra nó na meaisíní lainseála suite ar fheithiclí, go minic le creasa boinn.
Maidir leis na diúracáin, is féidir go mbeidh roinnt buamaí neamhspleácha ar dhiúracán amháin is féidir a stiúradh ar thairgéid scaipthe. clé|mion|airtléire 18 punt, ó 1904 ar aghaidh
Airneál
Cleachtas coitianta de chuid na nGael nuair a thugtaí cuairt ar chairde agus ar chomharsanaigh ar mhaithe leis an oíche a chur isteach is ea airneál (nó airneán, nó bothántaíocht uaireanta). Ba mhinic amhránaíocht, scéalaíocht, filíocht agus ceol ag gabháil i rith an airneáil.
Tháinig meath ar an chleachtas seo le teacht an raidió, na teilifíse agus, leoga, an idirlín.
Go fóill féin, bíonn daoine ag reáchtáil oícheanta airneáil ina gcuide tithe féin agus, in amanna, go poiblí, ar mhaithe leis spás a chruthú fá choinne chleachtas na n-ealaíon dúchasach.
Gealacha Galileo
Tá an dúrud de ghealacha ag timpeallú Iúpatair, nó sa bhliain 2006, bhí níos mó ná trí scór acu tugtha faoi deara. Is gnách gealacha Galileo a thabhairt ar an gceithre cinn is mó acu, nó b'é Galileo Galilei ba thúisce a chuir sonrú iontu, mar atá, thiar sa bhliain 1610. Briseadh mór a bhí ann i stair na réalteolaíochta Iartharaí, nó go dtí sin, bhí an bharúil sách coitianta go mbeadh gach rinn neimhe eile ag timpeallú an Domhain, agus nach mbeidís aon réad eile a fhithisiú ar aon nós. Thaispeáin fionnachtain na ngealach seo nárbh amhlaidh in aon chor.
Tugtar Io, Europa, Ganymede agus Callisto ar ghealacha Galileo. Rothlú sioncronach atá fúthu go léir, is é sin, tá siad á gcasadh ar a n-aiseanna de réir is mar atá siad ag dul timpeall Iúpatair, i gcruth is go bhfuil an aghaidh chéanna orthu an t-am ar fad, de réir mar a d'fheicfeadh an breathnóir ar dhromchla Iúpatair iad. Is féidr iad a fheiceáil ón Domhan le teileascóp beag agus iad ag dul trasna aghaidh an phláinéid. Is beag a bhí ar eolas fúthu sula ndeachaigh taiscéalaithe Voyager á n-iniúchadh, mar tá Io, Europa agus Ganymede taobh istigh de réimse maighnéadach Iúpatair agus iad faoi shíorionsaí ag tréanradaíocht i bhfoirm prótón agus leictreon ardfhuinnimh.
Na hainmneacha atá ar na gealacha inniu, níorbh é Galileo féin a bhaist orthu iad, ach an réalteolaí Gearmánach Simon Marius, a mhaígh go raibh seisean tar éis fionnachtain na ngealach seo a dhéanamh go gairid roimh Galileo. Theastaigh ó Galileo na gealacha a ainmniú as a urraí, Cosimo de' Medici. Mar a mhol Cosimo féin dó, thug sé "Réaltaí Medici" (nó Medicea Sidera, as Laidin) orthu, agus a ghealach féin ag Cosimo agus ag gach duine den triúr deartháireacha a bhí aige, mar atá, Lorenzo, Carlo, agus Francesco. Bhí smaoineamh eile ag Giovanni Baptista Hodierna, dalta de chuid Galileo: thabharfadh seisean Principharus, Victipharus, Cosmipharus agus Ferdinandipharus orthu.
Ulrike Meinhof
B’iriseoir í Ulrike Marie Meinhof (7 Deireadh Fómhair 1934 in Oldenburg – 9 Bealtaine 1976 in Stuttgart-Stammheim) a thréig a gnáthshaol chun páirt a ghlacadh i ngrúpa radacach de chuid na heite chlé i bPoblacht Chónaidhme na Gearmáine. Tá aithne níos fearr uirthi anois mar dhuine de lucht bunaithe an Rote Armee Fraktion, nó Drong Baader-Meinhof. D'éirigh Meinhof ina ceannaire ar bhrainse d’Arm Dearg na Gearmáine.
Thángthas ar chorp crochta Meinhof ina cillín, faoi chúinsí amhrasacha, i bPriosún Stammheim sa bhliain 1976.
Breith agus Naíonacht in Oldenburg
Ba í Ulrike Marie Meinhof an dara páiste a rugadh don staraí ealaíne, an Dochtúir Werner Meinhof, agus dá bhean Ingeborg Meinhof (née Guthardt). Bhí deirfiúr amháin ag Ulrike, Wienke, a bhí ní ba shine ná í.
Na blianta in Jena
Chaith Ulrike an chéad chuid dá saol in Oldenburg, áit ar rugadh í sa bhliain 1934, ach d'aistrigh an teaghlach go Jena, cathair ollscoile atá suite in oirthear na Gearmáine, sa bhliain 1936, nuair a fuair athair Ulrike post úr mar stiúrthóir ar Áras Ealáine na cathrach. Faraor, fuair an Dochtúir Meinhof bás le hailse i ngeimhreadh na bliana 1940, buille trom tubaisteach a d'fhág a chlann ar an trá fholamh ar fad, gan aon teacht isteach, is cogadh domhanda ar siúl. Mar réiteach ar an fhadhb, bheartaigh máthair Ulrike, Ingeborg Meinhof, freastal ar chúrsa staidéir in Ollscoil Jena, ionas go mbeadh sí in ann post a fháil mar mhúinteoir chun a clann a chothú.
Is ar ollscoil a chuir Ingeborg Meinhof aithne ar bhean a mbeadh tionchar suntasach aici ar shaol Ulrike - an iníon léinn, Renate Riemeck. Bhláthaigh dlúthchairdeas idir an bheirt bhan óg agus níos deireanaí, nuair a bhí loistéir ag teastáil ó mhuintir Meinhof chun smacht a choinneáil ar na costais a bhain le clann a thógáil, agus leis an teach, bhog Renate Riemeck isteach sa teach acu. clé|mion|Ulrike Meinhof sa bhliain 1964 Tréimhse ghairid i ndiaidh d'Ingeborg Meinhof is do Renate Riemeck a gcuid cáilíochtaí stáit a bhaint amach sa bhliain 1944, thosaigh feachtas buamála na Meiriceánach ar Jena ag éirí ní ba dhéine agus thosaigh eachtraí buamála ag tarlú i rith an lae, rud nach bhfaca bunadh Jena go dtí sin. Ba léir dóibh gur droch-chomartha a bhí ann, ach is ar an 19 Márta 1945 a deimhníodh a n-amhras. Is ar an lá úd a rinneadh scrios ar mhórchuid lár na cathrach agus ar chuid de na foirgnimh b'iomráití aici, cosúil le eaglais San Mhícheál, leabharlann Ollscoil Jena agus an teach inar chuir na scríbhneoirí Johann Wolfgang von Goethe agus Friedrich von Schiller aithne ar a chéile. Maraíodh 700 duine agus gortaíodh 2000 duine go dona.
Seal sa Bhaváir, agus Filleadh ar Oldenburg
Theith muintir Meinhof agus Renate Riemeck nuair a bhí an chathair go léir fós trí thine, is shocraigh siad síos i mBad Berneck, baile íocuisce i dtuaisceart na Baváire, áit ina bhfuair an bheirt bhan postanna sa bhunscoil áitiúil. Níor fhan ann ach tamall, áfach, agus phill siad ar Oldenburg sa bhliain 1946. Is ann a d'fhreastail Ulrike ar an Liebfrauenschule ("Meánscoil Mhuire") sa tréimhse idir 1946 agus 1952, in ainneoin gur tógadh í i dteach stóinseach Protastúnach, agus go raibh trí leabhar scríofa ag a hathair, an Dochtúir Werner Meinhof, ar theoiric Eaglais Shoiscéalach na Gearmáine (EKD). Sa bhliain 1949, áfach, fuair Ingeborg Meinhof bás le hailse agus fágadh ina ndílleachtaí iad Ulrike agus Wienke in aois 15 agus 18 dóibh. Ghlac Renate Riemeck le caomhnóireacht an dá chailín agus tugaidís "Ersatzpapa" uirthi, as siocair nach raibh sí ina bean an tí, cosúil leis na máithreacha eile in Oldenburg, agus gurb ise a bhí freagrach as an t-airgead go léir a shaothrú, ról a mbeadh ag fear an tí de ghnáth. clé|mion|[[Bolscaireacht de chuid an eite chlé sna 1960idí]]
Ar aghaidh leo go Hessen
D'aistrigh an triúr ban leo arís eile sa bhliain 1952, nuair a ceapadh Renate Riemeck ina hollamh in Institiúid na hOideolaíocht a i Weilburg (sa stát Hessen), in iardheisceart na Gearmáine. D'fhreastail Ulrike ar mheánscoil ársa na cathrach, an Philippinum, agus sa chuir sí a hAbitur i gcrích ann ag tús na bliana 1955.
Staidéar
clé|mion|Rote armee fraktion Ar bhaint amach an Abitur di, bhailigh sí léi go Marburg (cathair ollscoile atá suite i lár Hessen) agus chuir tús le céim bhaitsiléara sa síceolaíocht, san oideolaíocht, sa socheolaíocht agus i bhfocleolaíocht na Gearmáine, agus é mar chuspóir aici dul don mhúinteoireacht. Bhí croí Ulrike Meinhof go mór istigh ina cuid staidéir agus bhí dochtúireacht ar na bacáin aici gan mórán moille.
Cé gur lú suime léi an pholaitíocht ná an litríocht agus na healaíona ag tús a cuid ama san ollcoil, ghlac sí páirt sna hagóidí i gcoinne sholáthar dhiúracháin núicléacha don Bhundeswehr agus, diaidh ar ndiaidh, músclódh dúil fianta inti sa pholaitíocht. Bhí sé seo le sonrú nuair a chaith sí seimeastar an gheimridh 1957-58 ar Ollscoil Mhünster, áit ar roghnaíodh í mar urlabhraí ar choiste frithnúicléach. Lean sí uirthi ag troid in aghaidh na cumhachta núcléaigh agus bhí ina príomhóráidí ag slógadh mór frithnúicléach i samhradh na bliana 1958.
Is sa tréimhse seo a chuir Ulrike aithne ar Khlaus Rainer Röhl, fear foilsithe an irisleabhair konkret, iris a bhí dírithe ar mhic léinn a raibh spéis acu i gcúrsaí reatha idirnáisiúnta agus sa pholaitíocht. D'earcaigh Röhl Ulrike Meinhof dá fhoireann iriseoirí agus cheap í ina príomheagarthóir go gairid ina dhiaidh sin (mí Eanáir na bliana 1960).
1960idí
mion|JVA Stuttgart Stammheim|cléThosaigh Meinhof ag obair don iris pholaitiúil úd Konkret, agus í pósta ar fhoilsitheoir na hirise, Klaus Rainer Röhl.
Phós Meinhof agus Röhl ag deireadh na bliana 1961 (in aois 27 di). Bhí cúpla aici, Regine agus Betiina an bhliain dár gicionn. Fuair si colscaradh sa bhliain 1968.
Fuair Röhl tacaíocht rúnda ó rúnseirbhís na Gearmáine Thoir, an Stasi, le linn an ama sin.
Rote Armee Fraktion
mion|Uaigh|clé
Réabhlóid na mac léinn sa bhFrainc (1968) agus an sléacht i Vítneam a ghríosaigh Meinhof chun iarracht a dhéanamh deireadh a chur leis an gcaipitleachas trí réabhlóid dhomhanda a spreagadh. Bhí clú áirithe ar Meinhof mar iriseoir radacach sular tháinig an drong sceimhlitheoireachta ar an bhfód.
Ar an 14 Bealtaine 1970, rinneadh ionsaí ar phríosún, áit a raibh Andreas Baader. Bhí Ulrike Meinhof le leabhar taighde a scríobh, - a dúirt sí, - agus theastaigh uaithi agallamh a chur ar Baader in áras na hInstitiúide. San am seo, iriseoir measúil a bhí i Meinhof, agus bhí na húdaráis breá sásta comhoibriú léi. Mar a d'iompaigh an scéal amach, áfach, rinne na sceimhlitheoirí ruathar ar an Institiúid agus bhain siad amach saoirse do Baader le lámh láidir. Gortaíodh Georg Linke, duine d'oibrithe na hInstitiúide, go dona, nuair a scaoil duine de na sceimhlitheoirí urchar leis. Ag an ócáid seo, d'éalaigh Meinhof ó láithreán na n-imeachtaí, in éineacht leis na sceimhlitheoirí, agus d'fhág sí slán ag an saol dlíthiúil.
Bás
Gabhadh Meinhof ar 15 June 1972. Chaith sí ceithre bliana i bpríosún, agus tréimhse fhada faoi ghaibhniú aonair. Deirtear gur chuir Meinhof lámh ina bás féin i bPriosún Stammheim ar 9 Bealtaine 1976. Ach fuair sí bás faoi chúinsí amhrasacha.
Norwood Theas
Is baile é Norwood Theas atá suite sa bhuirg London Borough of Croydon, Londain Theas.
An t-Seasgann
Is sráidbhaile ar Oileán Arainn, i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath, in iarthar na hAlban é an t-Seasgann.
Malé
Is é Malé príomhchathair Oileáin Mhaildíve. Bhí 133,412 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2014. Tá 23,002 duine sa ciliméadar cearnach ann, rud a fhágann gurb é an 5ú hoileán is dlúithe daonra ar Domhan é.
Seán Ó Siadhail
Scríbhneoir Gaeilge as Chúige Uladh a bhí i Seán Ó Siadhail. (1950-2006) Foilsíodh seacht leabhar dá chuid ar meascán d’úrscéalta agus de ghearrscéalta iad. Bhuaigh gearrscéalta dá chuid duaiseanna i gcomórtais Oireachtais i 1988 agus 1995.
Saol
Bhí sé ina mhúinteoir Gaeilge agus Fraincise ar feadh a shaoil oibre. Bhí sé ag obair i ngairmscoil Bhaile Átha Troim agus i ngairmscoil Bhaile Átha Buí, i gContae na Mí, ar feadh tréimhse fada. Ansin, nuair a bunaíodh Coláiste Pobail lán-Ghaeilge i nGaeltacht Ráth Chairn, d’éirigh leis aistriú ansin mar a rinne roinnt mhaith múinteoirí eile ar chainteoirí dúchais agus cainteoirí líofa iad. Thaistil sé idir Ráth Chairn agus Baile Átha Buí go dtí go bhfuair sé post mar leas-phríomhoide feidhmeach i mBaile Átha Buí. Ceapadh mar phríomhoide na scoile sin é níos deireanaí. D’éirigh sé as an obair agus fuair pinsean sa bhliain 2005. Maraíodh é i dtimpiste agus é sa Spáinn i mí Lúnasa an bhliain ina dhiaidh sin. Meastar gur bhuail scairdscí é agus é ag snámh san fharraige amach ó thrá bheag, áit a raibh sé ar saoire. Cuireadh i reilig cóngarach dá theaghlach i gContae na Mí é.
Saothar
Saothar ficsin is mó a d'fhoilsigh Seán ach bhí spéis mhór aige riamh i gcúrsaí léinn agus i litríocht na Gaeilge ó thús an 20ú haois. Bhain sé amach Máistreacht sa Ghaeilge in Ollscoil na hÉireann, Má Nuad agus rinne sé a thráchtas ar ghearrscéalaíocht na Gaeilge. Bhíodh sé i gcónaí ag scríobh giotaí beaga ficsin agus foilsíodh a chéad saothar, cnuasach gearrscéalta, sa bhliain 1982 agus é 32 bliain d’aois. Foilsíodh ceithre úrscéal dár scríobh sé agus trí ghearrscéal. Bhuaigh gearrscéalta dá chuid duaiseanna i gcomórtais Oireachtais i 1988 agus 1995. Foilsíodh corraiste leis in Comhar agus in An tUltach agus foilsíodh roinnt gearrscéalta leis san iris idirlín Beo!. Bhí sé i mbun tráchtais dochtúireachta ar Phádraig Ó Conaire, faoi stiúir an Dr Pádraigín Riggs, i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh, tráth ar bhásaigh sé.
Litríocht dá chuid a foilsíodh
Bronnadh duais Oireachtais ar dhá cheann de na scéalta sa chnuasach Cuid na Trua.
Giotaí fánacha
Idir mhagadh agus dáiríre a bhíodh sé go minic ina chuid scríbhneoireachta agus thaitin sé leis a bheith ag cleasaíocht le struchtúr an scéil.
Lavr Kornilov
thumb|Lavr Kornilov Ginearál Rúiseach ab ea Lavr Georgiyevich Kornilov (Rúisis: Лавр Георгиевич Корнилов, Lavr Georgievič Kornilov) (18 Lúnasa, 1870 - 13 Aibreán 1918) a throid sa Chéad Chogadh Domhanda agus i gCogadh Cathartha na Rúise. Coinníonn na staraithe cuimhne air, toisc go ndearna sé iarracht i rith Mhí Lúnasa agus Mhí Mheán Fómhair 1917 rialtas na Rúise a chosaint ar na Boilséivigh. Ach b'é ba toradh dá iarracht ná gur scaoil Aleksandr Kerensky (a bhí i gceannas ar Shóivéid Petrograd) saor leo siúd.
Roimh an Réabhlóid
Cosacach ab ea Kornilov a saolaíodh sa Chasacstáin (nó sa Turcastáin Rúiseach, mar a thugtaí ar an gceantar san am sin). Cosacach agus fear míleata ab ea athair Kornilov, agus ba bhean áitiúil í a mháthair.
Sna blianta 1907-11, bhí Kornilov ina attaché míleata sa tSín. Nuair a thosaigh an Chéad Chogadh Domhanda, bhí sé ina Mhaor-Ghinearál, agus rannán cos-slua faoina cheannas. I Mí Aibreáin 1915, nuair a bhí troid fhíochmhar á cur ar an gcathéadan, chaill sé an teagmháil a bhí aige leis na trúpaí Rúiseacha eile, agus rug na hOstaraigh air. Nuair a bhí sé ina chime cogaidh, tháinig an Marascal Machaire Franz Conrad von Hötzendorf ar cuairt chuige go pearsanta, ó chuala sé go raibh cime chomh tábhachtach sin aige. I Mí Iúil 1916, áfach, d'éirigh le Kornilov éalú agus filleadh go dtí an Rúis.
Bhí dearcadh criticiúil ag Kornilov ar an monarcacht Rúiseach. Nuair a bhí an chumhacht bainte den tSár Nioclás a Dó, cuireadh i gceannas Cheantar Míleata Chathair Pheadair é, i Márta 1917. I Mí an Mheithimh 1917, rinne Arm na Rúise iarracht ionsaí a theip orthu, ach b'é Kornilov an t-aon ghinearál amháin ar éirigh an t-ionsaí leis. Mar sin, cuireadh i gceannas ar an arm go léir é. mion|clé|252x252px|1 Iúil 1917
An Coup d'État nár éirigh leis
Cé go raibh Kornilov míshásta leis an Sár Nioclás, bhí sé den tuairim nár chóir don Rúis a cuid comhghuaillithe a ligean síos sa chogadh. Ar nós a lán Rúiseach, bhí sé barúlach fosta go raibh anord agus ainriail ag dul i bhfairsinge sa tír i ndiaidh Réabhlóid na Feabhra, agus dá gcaillfí an cogadh, go gcaillfí an Rúis. Dúirt sé nach raibh i Léinín agus sna Boilséivigh ach spiairí Gearmánacha agus gur chóir iad a chur chun báis. D'éiligh sé freisin go gcuirfí an disciplín mhíleata i bhfeidhm ar an arm arís, go gcuirfí deireadh le comhairlí an lucht oibre agus na saighdiúirí (na sóivéidí), agus go n-"athstruchtúrófaí" an Rialtas Sealadach féin.
Chreid sé go raibh údarás ó Kerensky aige an tsíocháin a chur ar bun arís sa phríomhchathair agus an rialtas a athstruchtúrú. Mar sin, d'ordaigh sé do Thríú Cór an Airm máirseáil go Cathair Pheadair agus an dlí míleata a chur i bhfeidhm ar an áit. Maidir le Kerensky, áfach, scoir sé Kornilov de phost an Ard-Cheannasaí ar an 9 Meán Fómhair, agus é á chur ina leith go raibh sé ag iarraidh deachtóireacht mhíleata a chur ar bun.
Chreid Kornilov go raibh Kerensky cimithe ag na Boilséivigh, agus gur chuir siadsan d'fhiachaibh air a leithéid d'ordú a thabhairt don Ghinearál. Is é an freagra a thug Kornilov ná gur eisigh sé gairm shlógtha do na Rúisigh go léir, agus é ag áitiú orthu "teacht chun tarrthála don tír seo againne atá ag saothrú an bháis cheana féin".
I nDiaidh an Choup d'État
Nuair a theip ar an gcoup d'état, cuireadh Kornilov agus lucht a leanúna faoi choimhéad i bpríosún Bikhov. Go gairid ina dhiaidh sin, shealbhaigh na Boilséivigh an chumhacht. D'éirigh le Kornilov an príosún a thréigean, ós rud é go raibh lucht tacaíochta dá chuid féin i measc na séiléirí.
Rinne Kornilov a bhealach go dtí réigiún Abhainn Don, agus chabhraigh sé leis an nGinearál Mikhail Alekseyev arm frith-Bhoilséiveach a shlógadh i Novocherkassk. Cé go raibh na Boilséivigh i bhfad ní ba líonmhaire, d'éirigh le Kornilov agus lena dhíorma beag an-chath a chur orthu.
Fuair Kornilov bás i Mí Aibreáin 1918, le linn an chatha faoi Ekaterinodar. Nuair a bhí a chuid saighdiúirí ag cur léigir ar an gcathair, mharaigh sliogán de chuid na nDearg é.
Cuireadh é i gceann de na sráidbhailte máguaird. Cúpla lá ina dhiaidh sin, tháinig na Boilséivigh go dtí an sráidbhaile. Dhí-adhlaic siad corpán an Ghinearál agus náirigh siad go poiblí é. Ina dhiaidh sin, d'ainmnigh ginearáil an Airm Bháin ceann de rannáin an Airm as Kornilov.
Jlloyd Samuel
B'imreoir sacair é Jlloyd Samuel (ar 29 Márta 1981 a rugadh é). D'imir sé faoi láthair do Esteghlal Tehran FC san Iráin. D'imir sé le Bolton Wanderers F.C. ó 2007 go 2011 agus le hAston Villa i Sasana roimhe sin. Rugadh é in San Fernando in Tríonóid agus Tobága. Fuair sé bás ar an 15 Bealtaine 2018.
Cultair
Is bruachbhaile suite in Obar Dheathain é Cultair.
Erwin Rommel
Bhí Erwin Johannes Eugen Rommel (rugadh 15 Samhain 1891 agus d'éag 14 Deireadh Fómhair 1944) ina cheannasaí ar an arm Gearmánach i rith an Dara Cogadh Domhanda.
Thóg sé páirt in san Chéad Chogadh Domhanda clé|mion|265x265px|Erwin Rommel
El Alamain
Bhain Rommel an cháil is mó amach mar cheannasaí ar an arm Gearmánach a throid in aghaidh na Sasanaí san fhásach i dtuaisceart na hAfraice. De bharr a dul chun chinn in aghaidh Montgomery, an ceannaire Sasanach, ghlaodh "Sionnach an Fhásaigh" air. (Gearmáinis: ). Faoi dheireadh bualadh é ag cath El Alamain.
D'fhill sé ar an Ghearmáin ach bhí amhras ar na Naitsithe go raibh sé bainteach leis an iarracht Adolf Hitler a mharú sa chomhcheilg ar an 20 Iúil 1944.
clé|mion|177x177px|Uaimh Erwin Rommel in Herrlingen
Féinmharú
Chuir Rommel lámh ina bhás fhéin tar éis brú millteanach air ó na Naitsithe. D'fhéach Rommel le Hitler a mharú, is cosúil. Bhí na SS ar tí Rommel a dhúnmharú. Ach b’fhearr le Rommel lámh a chur ina bhás fhéin. Níor dhúirt duine ar bith focal faoi agus adhlacadh Rommel le chuile onóir.
Old Coulsdon
Is baile é 'Old Coulsdon atá suite sa bhuirg London Borough of Croydon, Londain Theas.
Joseph McGinley
Polaiteoir Éireannach ab ea Joseph McGinley (1894-1974). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Fine Gael.
An Bhinn Mhór
mion|200px|An Bhinn Mhór, Co. Aontroma
I dteannta seo, tá ar a laghad trí bhaile fearainn, san áireamh (barúntacht, contae):
Gainesville, Florida
Cathair i lár Florida is ea Gainesville. Sa bhliain 2010 fuarthas 124,354 duine ina gcónaí in Gainesville.
Seann Obar Dheathain
Is bruachbhaile suite in Obar Dheathain é Seann Obar Dheathain.
Slaodraidh
Is sráidbhaile ar an Oileán Arainn, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath, é Slaodraidh.
An Dipinn
Is sráidbhaile ar an Oileán Arainn, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath, é an Dipinn.
Peaks Hill
Is baile é Peaks Hill atá suite sa bhuirg London Borough of Croydon, Londain Theas.
CLG Chontae Phort Láirge
Is é atá i gceist le CLG Chontae Phort Láirge ná an eagraíocht atá i gceannas ar na gcluichí Gaelacha a imrítear i gContae Phort Láirge, faoi cheannas an gCumann Lúthchleas Gael. Is iad iománaíocht, peil Ghaelach agus camógaíocht na cluichí a imrítear ann.
An Lag
Is sráidbhaile ar an Oileán Arainn, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath, é an Lag.
An Daoil, Contae Mhaigh Eo
Is abhainn í an Daoil. Tá sí suite i dTír Amhlaidh, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Heiðar Helguson
Is imreoir sacair é Heiðar Helguson (r.22 Lúnasa, 1977). Imríonn sé faoi láthair le Bolton Wanderers F.C. D'imir sé le þróttur agus Lillestrom roimhe sin. D'imir sé le Watford ó 1999 go 2005. D'imir sé le Fulham ó 2005 go 2007.
Alan Farrell
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Alan Farrell (Gaeilge: Ailin Ó Fearghail). Rugadh sa bhliain 1977 é. Tá sé ina bhall d'Fhine Gael. Ba chomhairleoir áitiúil i mBaile Átha Cliath é roimhe sin.
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 12.4% de na vótaí céad rogha.
Tulach Droighne
Is ceantar suite in Obar Dheathain é Tulach Droighne nó Tulach an Droighinn.
Loch Gile
Is loch fionnuise i gCúige Chonnachta é Loch Gile (Béarla: Lough Gill ). Tá mórchuid aige suite i gContae Shligigh, ach tá cuid bheag dá thaobh thoir suite i gContae Liatroma, in aice le Droim dhá Thiar. Is é Loch Gile, atá 8km ar fad agus 2km i leithead, foinse na Garbhóige. Tá ardmheas ag lucht fairtheoireachta éan ar thírdhreach álainn Loch Gile, agus ar na coillte is na cnoic mórthimpeall air, ní amháin de thoradh a n-áilleachta, ach as siocair speicis uathúla éan, ar nós na naoscaí, a bheith i láthair ann.
Oileáin Loch Gile
Tá thart fá fiche oileán ar Loch Gile, ach is iad na cinn is mó ná
Iascaireacht ar Loch Gile
Is iascaireacht an bhradáin í tromlach na hiascaireachta a bhíonn ar siúl ar Loch Gile, ach bíonn an breac rua i láthair fosta agus é líonmhár go leor. Cuirtear tús leis an séasúr oscailte do bhradán is do bhreac ar an chéad lá den athbhliain agus maireann sé sin go deireadh mhí an Mhárta. Tosaíonn séasúr an bhric rua ag tús mhí an Mhárta agus leanann sé ar aghaidh go deireadh Mheán an Fhómhair. Tá rochtain ag an phobal ar Loch Gile ón ché ag Inis Fraoigh, ón Achadh Mór agus ó Ché na Collchoile.
Bíonn an t-eolas is deireanaí ar fáil ar shuíomh idirlíne Iascach Intíre Éireann.
Purley, Londain
Is baile é Purley atá suite sa bhuirg London Borough of Croydon, Londain Theas.
Am Machaire
Is sráidbhaile ar an Oileán Arainn, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath, é am Machaire.
Torraidh
Is ceantar suite in Obar Dheathain é Torraidh.
Tbilisi
Is é Tblisi (Seoirsis: თბილისი) príomhchathair na Seoirsia agus an chathair is mó ann. Bunaíodh an baile sa 5ú haois ag Vakhtang Gorgasali, rí Seoirseach Kartli. Sa bhliain 2005 bhí timpeall milliún duine ina gcónaí sa chathair.
Baile na Caillí
Sráidbhaile in Éirinn is ea Baile na Caillí. Tá an baile suite i gContae an Chláir.
Cedar Rapids, Iowa
mion|250px|Cedar Rapids Cathair in oirthear-lár Iowa is ea Cedar Rapids. Sa bhliain 2010 fuarthas 126,326 duine ina gcónaí in Cedar Rapids.
Joseph Whelehan
Polaiteoir Éireannach ab ea Joseph Whelehan ( - 29 Deireadh Fómhair 1968). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.
Aisling
Is éard is aisling ann ná sruth smaointeachais atá scartha ó gnáth-thascanna an lae, agus a tharlaíonn nuair a thugtar aird ar chúrsaí níos pearsanta níos inmheánaí. Tá an feiniméan seo an-choitianta sa saol laethúil; thaispeáin staidéar mórscála amháin gur chaith na rannpháirtithe sa staidéar 47% dá gcuid ama ina ndúiseacht ag aislingeacht, ar an meán. Is é “daydreaming” an téarma Béarla a d'úsáid an taighdeoir Meiriceánach Jerome L. Singer; réitigh obair Singer an bealach don taighde go léir a tháinig ina dhiaidh, beagnach.
Tulach, Contae Obar Deathain
Is ceantar suite in Obar Dheathain é Tulach.
Claidheamh mór
deas|200px|thumb|Claidheamh mór Is claíomh leathan a úsáidtear sna Garbhchríocha é an claíomh mór.
Concord, California
Cathair in iarthar California is ea Concord. Sa bhliain 2010 fuarthas 122,067 duine ina gcónaí in Concord.
Taibhreamh
350px|thumb|Taibhreamh Braití céadfacha a bhíonn ag duine is é ina chodladh, go háirithe le linn codladh mearchorraí súl (REM). De ghnáth is braití radhairc a bhíonn i gceist, ach uaireanta mothaítear fuaim, boladh, blas is tadhall. Is féidir go dtarlóidh siad seo ar bhealach randamach, nó go mbeidh ciall de shaghas áiféiseach éigin leo, treoraithe ag freagairtí tochtacha nó smaointe fochomhfhiosacha duine. Tá leideanna á bhfionnadh ag taighdeoirí ar na ceangail leis na hathruithe fiseolaíocha a tharlaíonn don inchinn le linn codlata le codladh gan bhrionglóid, neamhchodladh, aislingeacht is gníomhartha éagsúla cruthaitheacha. Agus duine ina dhúiseacht, faigheann an inchinn an-chuid ionchur trí na céadfaí, agus feidhmíonn na milliúin ceall chun na sonraí sin a phróiseáil is íomhá na timpeallachta a chruthú is a athchruthú an t-am ar fad. Le linn brionglóide, áfach, bíonn an t-ionchur ón timpeallacht laghdaithe go mór, agus na cealla ag feidhmiú le sonraí a ghintear taobh istigh den inchinn. Ní athraíonn an leictreinceifealagram ó dhúiseacht go codladh, den chuid is mó, ach gluaiseann na súile go tapa le linn brionglóide (tugtar mearchorraí súl (REM) air) agus gluaiseann an ceann féin nuair a thagann brionglóid chun deiridh is a thosaíonn an duine ag dúiseacht. Fuasclaítear an-chuid bíog is ceimiceáin ar leith ó stoc na hinchinne le linn brionglóide.
Riddlesdown
Is baile é Riddlesdown atá suite sa bhuirg London Borough of Croydon, Londain Theas.
Cambra-Normannach
Is éard is Cambra-Normannach ann ná téarma a úsáidfear chun tagairt shainráite a dhéanamh do na ridirí Normannacha a lonnaigh i ndeisceart na Breataine Bige tar éis concas na Normannach ar Shasana sa bhliain 1066. Tugann roinnt staraithe le fios go bhfuil an téarma níos fearr ná an téarma Angla-Normannach do na Normannaigh a rinne ionradh ar Éirinn tar éis 1170 - cuid mhaith acu ón Bhreatain Bheag i dtosach.
Is é an sampla is suntasaí ná Risteárd de Clare, ar a raibh tailte aige sa Bhreatain Bheag, dírithe ar Phembróc (Breatnais: Penfro) agus a bhí i gceannas ar ionradh na Normannach ar Éirinn.
Chomh maith le tiarnaí Chambra-Normannacha den sórt sin, ba theaghlaigh dhúchasacha de chuid na Breataine Bige iad cuid de na teaghlaigh is mó le rá in Éirinn, lena n-áirítear Breatnach (Béarla: Walsh), Seoige (Béarla: Joyce) agus Ó Gríobhtha (Béarla: Griffith), a tháinig le ionradh na Normannach. Bhí sloinnte Breatnacha eile ar nós Taaffe a tháinig ag an am seo freisin thar a bheith tábhachtach i measc phobal na Páile.
Mar sin féin, is dócha gurb é Mac Gearailt (Béarla: FitzGerald), ar a dtugtar Gael-Normannach chomh maith, an sloinne is aithnidiúila.
Aberafan (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Aberafan. Cruthaíodh sa bhliain 1918 é. Is é Stephen Kinnock (LO) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Clare, Suffolk
Is baile beag é Clare ar bhruach thuaidh an Abhainn Stour i Suffolk, Sasana. Tá sé 22 km ó Bhury St. Edmunds agus 14 km ó Shudbury. Tagann a ainm b'fhéidir ón Laidin "clarus", mar go raibh uisce glan san tSruth Chilton a ritheann tríd an bhaile.
Thousand Oaks, California
Cathair i lár California is ea Thousand Oaks. Sa bhliain 2010 fuarthas 126,683 duine ina gcónaí in Thousand Oaks.
Clare, Suffolk
B'fhéidir gur imir suíomh an bhaile tionchar ar a fhorbairt sa chianaois, toisc go raibh sé suite ar an bhóthar ársa a shín ó Dhunwich, Anglia Thoir (Béarla: East Anglia) go dtí lár na tíre. Tógadh ag éigin ina stair mór-dhíog dhúbailte "champa" ar an choimín íochtarach (Béarla: Lower Common). Tá an campa de bhunadh anaithnid, ach is dócha gurb í seo an an chéad áit chónaithe sa cheantar.
Taobh na Coille
Is bruachbhaile suite in Obar Dheathain é Taobh na Coille.
Alfred, Lord Tennyson
File Sasanach a rugadh i Somersby i Lincolnshire ab ea Alfred Tennyson, 1st Baron Tennyson (7 Lúnasa 1809 – 6 Deireadh Fómhair 1892).
Pratancól
Is éan é an pratancól. Is ball d'fhine na Glareolidae é.
Bonn (cathair)
Is cathair sa Ghearmáin í Bonn. Tá an chathair suite ar bhruacha na Réine, fiche ciliméadar ó dheas de Köln i stát Nordrhein-Westfalen. Ba phríomhchathair na Gearmáine Thiar í Bonn ón mbliain 1949 go 1990. Bhí sí mar shuíomh rialtas na Gearmáine aontaithe ó 1990 go 1999. Thosaigh institiúidí rialtais ag bogadh ó Bhonn go Berlin sa bhliain 1998. Bogadh an dá theach de pharlaimint, an Bundestag agus an Bundesrat chomh maith leis an tseansailéireacht agus áit chónaithe an Uachtaráin.
Is lárionad polaitíochta agus riaracháin í Bonn fós mar d'fhan timpeall leath de rinn an rialtais sa chathair agus athlonnadh roinnt gníomhaireachtaí rialtais ó áiteanna eile sa tír go Bonn freisin. Bronnadh an teideal "Cathair Chónaidhme" uirthi chun aitheantas a thabhairt dá stádas.
Tá 16 institiúid de na Náisiúin Aontaithe lonnaithe i mBonn faoi láthair.
Rugadh Ludwig van Beethoven i mBonn sa bhliain 1770.
Bayan-Ölgii (Cúige)
Cúige (Aimag) de chuid na Mongóile is ea Bayan-Ölgii Aimag. Tá an cúige suite in iarthar na tíre. Is é Ölgii an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1940. Tá an cúige teorantach leis an Rúis, an Chasacstáin agus leis an tSín. Tá Sliabh Khüiten suite sa chúige. Is Casacaigh iad an chuid is mó den daonra (88.7%).
Kathleen O'Callaghan
Polaiteoir Éireannach ab ea Kathleen O'Callaghan (1888 - 16 Márta 1961). Bhí sí ina ball de Shinn Féin.
Bayan-Ölgii (Cúige)
Na hAonaid Riaracháin
thumb|right|250px|Ceantair Bayan-Ölgii