cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joseph Larmor
Fisicí a rugadh i mBéal Feirste ab ea Joseph Larmor (11 Iúil 1857 – 19 Bealtaine 1942). Ollamh le fisic i gColáiste na Banríona, Gaillimh, ansin ollamh le matamaitic in Ollscoil Cambridge. Rinne sé taighde ar theoiric an leictreamaighnéadais agus teoiric leictreonach damhna.
D'fhoilsigh sé Aether and Matter (Éitear is Damhna, 1900). clé|mion Bhí a chuid oibre bunaithe ar an bhfisic chlasaiceach, ach léirigh sé laigí is cúnguithe na fisice clasaicí, agus conas a chabhródh teoiricí na coibhneasachta is na meicnice candamaí leis na laigí sin a dheisiú is an teoiric a iomlánú.
D'éag Larmor in Ard Mhic Nasca, Contae an Dúin, ar 19 Bealtaine 1942, in a0is 84 bliain dó.
Imrum Snedhghusa ocus Mic Ríagla
Ar ceann de thrí iomramh, scéalta aistear mara na nGael, atá fós ar marthain is ea Immram Snedgusa ocus meic Ríagla.
Neoiliteach
thumb|250px|Teach Neoiliteach (3100-2500 RC), [[Brí Scara, Inse Orc, in Albain ]]
Is é an dara cuid den Chlochaois í an ré Neoiliteach (Gréigis neos=nua, lithos=cloch, nó "Nua-Chlochaois"), de réir an chórais a úsáidtear chun réanna réamhstaire an chine daonna a rangú:
An Roinn Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta
Is roinn rialtais de chuid Rialtas na hÉireann í An Roinn Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta, suite i mBaile Átha Cliath.
An Romainis
Is macraitheanga Ind-Airianach í an Romainis a labhraítear i measc phobail na Romach. Dar le hEthnologue 2015, tá thart ar 4 mhilliún cainteoirí dúchais ag na teangacha Romainise uilig. Tugtar faoi deara freisin go n-úsáideann roinnt pobal Románach teangacha measctha bunaithe ar an teanga mórthimpeall le stór focal Romainise; ní chuirtear iad seo san áireamh leis an bhfíor-Romainis ach tugtar "teangacha Para-Romainise" orthu.
Ar na príomhtheangacha a chuimsíos an Romainis, tá: Romainis na mBalcán, Romainis Bhaltach, Romainis Chairp in oirthear na hEorpa, Kalo na Fionlainne, an tSintis i lár na hEorpa, Romainis Vlacsach ar fud oirdheisceart na hEorpa, agus Romainis na Breataine Bige.
Fargo, Dakota Thuaidh
Is í Fargo an chathair is mó i stát Dakota Thuaidh, Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Ultimate Fighting Championship
Is é UFC (Ultimate Fighting Championship) an comórtas ealaíon comhraic measctha is mó sa saol seo. Bhí an comórtas bunaithe le linn na Samhana 1993. Bhunaigh beirt dheartháireacha, Frank agus Lorenzo Fertitta, an comórtas. Is é Dana White an t-uachtarán atá ann faoi láthair. Eagraíódh an chéad chomórtas den UFC in Denvir Colorado. As sin amach, scaipeadh scéal an UFC ar fud na cruinne.
Rialacha
mion|clé|Babhta UFC san "Ochtagán" Bíonn trí nóiméad ann i ngach babhta agus bíonn cúig bhabhta i gceist i ngach comórtas. Is é 'an tOchtagán' an t-ainm atá air an suíomh ina mbíonn na dornálaithe ag troid.
Beo!
Iris idirlín mhíosúil Gaeilge ba ea Beo!. Chuir Liam Ó Cuinneagáin tús léi i mí na Bealtaine 2001. I ndiaidh 161 uimhir di a bheith foilsithe, tháinig deireadh le Beo! i nDeireadh Fómhair na bliana 2014. Oideas Gael a d'fhoilsigh an iris, le tacaíocht ó Fhoras na Gaeilge.
2022
Is bliain choitianta í an bhliain 2022 (MMXXII).
Beo!
Is féidir i gcónaí teacht ar gach alt a foilsíodh ariamh ag Beo! sa chartlann ag suíomh na hirise.
2022
Eachtraí sa bhliain 2022
2022 ː Géarchéim fuinnimh Aontas Eorpach - An Rúis
2021 - Feabhra ː Géarchéim Rúis-Úcránach, 2021-2022
Príosún Mhuinseo
Príosún Éireannach é Príosún Mhuinseo (Béarla: Mountjoy Prison), atá suite i mBaile Phib i mBaile Átha Cliath.
Stair
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Cumann%20na%20mBanJuly%2023,%201921.jpg|alt=|clé|mion|Agóid "Cumann na mBan" 23 Iúil 1921, Príosún Mhuinseo, BÁC
Oileán na Muc (idirdhealú)
Tá níos mó ná áit amháin a bhfuil an t-ainm Oileán na Muc air:
An Clochán (Contae Uíbh Fhailí)
Baile i gContae Uíbh Fhailí is ea an Clochán (Béarla: Cloghan).
American Idol (sraith 9)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh i Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an naoú sraith American Idol ar 26 Eanáir 2010. Tháinig deireadh leis ar 26 Bealtaine 2010.
An Clochán (Contae Uíbh Fhailí)
Iompar
D'oscail stáisiún traenach Belmont agus Clochán ar an 29 Bealtaine 1884, ach dúnadh é sa bhliain 1963.
Spóirt
Tá an club GAA St. Rynagh's lonnaithe sa Chlochán. Thosaigh an club sa bhliain 1961 agus tá 16 Craobh Iomána Sinsearach i gContae Úibh Fhailí buaite acu go dtí seo.
American Idol (sraith 9)
B'iad Simon Cowell, Ellen DeGeneres, Randy Jackson agus Kara DioGuardi na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Lee DeWyze an tsraith agus tháinig Crystal Bowersox sa dara háit.
An Ballán Mór
Sliabh in Iorras, i gContae Mhaigh Eo is ea an Ballán Mór (388 m).
The Simpsons (séasúr 30)
Thosaigh an tríochadú séasúr The Simpsons idir an 30 Meán Fómhair 2018 agus 2019 Bealtaine 12, ag tosú le "Bart's Not Dead".
Oideas Gael
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Gleann_Cholm_Cille_St._Columba's_Church_2010_09_24.jpg|mion|Eaglais Cholm Cille, eaglais Anglacánach an bhaile Cuireann Oideas Gael cúrsaí Gaeilge agus cúrsaí gníomhaíochta cultúrtha ar fáil i nGaeltacht Thír Chonaill. Tá príomhionad Oideas Gael suite i nGleann Cholm Cille i gContae Dhún na nGall, Éire ach bíonn cúrsaí de chuid Oideas Gael á reáchtáil ar an Choimín, i nGleann Fhinne, agus ar oileán Thoraí fosta. Chuir Liam Ó Cuinneagáin agus Seosamh Watson tús le Oideas Gael sa bhliain 1984.
Is iad aidhmeanna Oideas Gael:
Meallann Oideas Gael breis agus 1,500 rannpháirtí go Gaeltacht Thír Chonaill gach bliain. Bítear ag freastal ar réimse leathan cúrsaí Gaeilge le cois siúl sléibhe, péintéireacht, fíodóireacht, seandálaíocht, cúrsaí imshaoil, cúrsaí ceoil agus tuilleadh nach iad. Is Éireannaigh iad tuairim is leath díobh sin a bhíonn ag freastal ar chúrsaí Oideas Gael agus tagann an chuid eile as suas le 30 tír éagsúla gach bliain. Tá cúrsaí ar líne á gcur ar fáil ag Oideas Gael ón bhliain 2020 i leith.
Bíonn Oideas Gael ag plé le mórán tionscadal eile i dtaca le labhairt agus scríobh na Gaeilge agus forbairt phobail. D'fhoilsigh Oideas Gael an iris Beo! ar feadh 13 bliain agus tá cartlann na hirise ar fáil ar líne i gcónaí. Cuireann An Siopa Gaeilge de chuid Oideas Gael acmhainní ar fáil don fhoghlaimeoir agus don mhúinteoir Gaeilge araon, chomh maith le hábhar léitheoireachta, ceol, agus mar sin de. Bíonn múinteoirí de chuid Oideas Gael rannpháirteach in an-mhórán deireadh seachtaine Gaeltachta agus imeachtaí ar fud an domhain.
Éraic
I miotaseolaíocht na nGael, tá ról lárnach ag baint leis an éraic. Sa scéal Oidheadh Chlainne Tuireann, bhí an chlann úd faoi éiric ag Lugh. Chuir Lugh is mar chúiteamh ar shraith eachtraí dodhéanta, de réir dealraimh. D'éirigh leo i ngach ceann acu, ach bhain gortú marfach díobh agus an ceann deireanach á dhéanamh.
Saorstát Éireann
Bunreacht
Bhí rí Shasana ina cheann stáit ar an Saorstát, agus Seanascal Shaorstát Éireann ina ionadaí aige sa stát. Chaithfeadh na Teachtaí Dála móid dílseachta a mhionnú don Rí sula nglacfaidís a suíocháin sa Dáil.
Stair
Ar an 6 Nollaig 1922, ghlac an rialtas le forálacha an Chonartha Angla-Éireannaigh agus rinneadh tiarnas de chuid Impireacht na Breataine d’Éirinn go hoifigiúil. Ceaptar LT Mac Cosgair ina Uachtarán ar Ard-Chomhairle Shaorstát Éireann.
Cé go raibh stádas an Tiarnais ag an Saorstát, bhí níos mó saoirse aige ná ag na Tiarnais eile. Éireannach ab ea an Seanascal, ach muintir isteach ab ea na Gobharnóirí Ginearálta sna tiarnais eile, fir uaisle Ghallda ón mBreatain Mhór de ghnáth.
Theastaigh ó na hÉireannaigh poblacht a chur ar bun mar sin féin, agus rinne rialtas an tSaorstáit a ndícheall leis an gcuspóir sin a bhaint amach seachas cogadh nua a tharraingt anuas ar an tír.
Sa bhliain 1931, d'achtaigh Parlaimint na Ríochta Aontaithe an reacht ar ar tugadh Reacht Westminster; bhí na tiarnais éagsúla a gcuid dlíthe féin a reachtú beag beann ar an mBreatain Mhór.
Ghlac lucht rialtais na hÉireann buntáiste ar an reacht seo lena mbunreacht féin a chur i bhfeidhm, Bunreacht na hÉireann, sa bhliain 1937.
Antonella Sorace
Tá Antonella Sorace ina Ollamh le Teangeolaíocht Fhorbartha in Ollscoil Dhún Éideann. Tá sí ina Comhalta den British Academy, ina Comhalta den Royal Society of Edinburgh agus ina Comhalta den Royal Society of Arts. Le linn a gairme bhí ceapacháin taighde agus ollúnachtaí ar cuairt aici ag go leor institiúidí, lena n-áirítear Ollscoil Utrecht, Ollscoil Trondheim, Ollscoil Tromsø, Institiúid Max Planck um Shíceolaíocht, Ollscoil Johns Hopkins, Ollscoil Stáit Michigan, Ollscoil Hamburg, agus Ollscoil Siena. Díríonn a cuid taighde ar roinnt ceisteanna idirghaolmhara a thugann le chéile an teangeolaíocht, an tsíceolaíocht thurgnamhach agus an eolaíocht chognaíoch, agus cuimsíonn a gnóthachtálacha taighde agus foilseacháin fo-réimsí éagsúla fiosrúcháin eolaíochta. Is príomhshaineolaí í ar an dátheangachas ar feadh an tsaoil agus tá cáil ar leith uirthi as a cuid staidéir ar chainteoirí fásta dara teanga sárchumasacha ("cumas cainteora dúchais nó geall leis"); as a cuid taighde ar na hathruithe ("creimeadh teanga") a tharlaíonn i dteanga dhúchais na sárchainteoirí dara teanga; as an imscrúdú a rinne sí ar shealbhú dátheangach sa luath-óige agus go déanach san óige, agus ar éifeachtaí an dátheangachais i réimsí neamhtheangeolaíocha. Tá cáil idirnáisiúnta uirthi freisin as an méid a chuireann sí le tíopeolaíocht teanga, go háirithe as a cuid taighde ar athraitheacht shrianta ag an gcomhéadan idir an léacsacan agus an chomhréir, atá á fhiosrú aici i go leor teangacha, agus as a cuid staidéir ar ghrádú i dteanga nádúrtha. Ina theannta sin, chuir sí go mór le modhanna turgnamhacha sa teangeolaíocht trí cheannródaíocht a dhéanamh maidir le húsáid Meastachán Méadaíochta mar theicníc chun breithiúnais inghlacthachta teanga a tharraingt. Tá sí tiomanta d'eolas a scaipeadh faoi thorthaí taighde ar an dátheangachas lasmuigh den saol acadúil. Is í an stiúrthóir bunaidh ar an eagraíocht neamhbhrabúis Bilingualism Matters, a bhfuil gréasán leathan craobhacha idirnáisiúnta aici ar fud an domhain, agus bronnadh RSE Beltane Prizes for Public Engagement uirthi.
Falscaithe i gCeanada, 2023
Tharla falscaithe ollmhóra i gCeanada le linn samhradh 2023. Bhí na céadta tine ar lasadh mórthimpeall na tíre. Theip ar shéasúr na báistí arís agus bhí na foraoisí chomh tirim le sponc. Loisceadh réimse leathan foraoise ar fud na tíre. clé|mion|toitcheo ar na Stáit Aontaithe
Iarmhairtí
clé|mion|[[Toitcheo : Empire State Building, 7 Meitheamh 2023]] Bhí leibhéil arda truailliú aeir i Meiriceá Thuaidh de bharr na bhfalscaithe i gCeanada. Bhí aer tocsaineach le brath trasna na mór-ranna ó Philadelphia ar an chósta thoir go Detroit agus Chicago san iarthar láir. Meastar gurb é seo an truailliú aeir is measa ar taifead sna Stáit Aontaithe.
I Nua-Eabhrac, chonacthas toitcheo oráiste sa spéir de bharr an truailliú. Tugadh amach milliún masc agus moladh do dhaoine fanacht taobh istigh. Cuireadh ceal ar mhórimeachtaí spóirt, cheolchoirmeacha, eitiltí agus mar sin de.
An tSintis
Teanga Romainise is ea í an tSintis a labhraítear i measc na Sintíoch, ar grúpa Románach iad a fhaightear den chuid is mó sa nGearmáin agus i lár na hEorpa. Bhí tionchar mór ag an nGearmáinis ar an teanga, agus níl sí intuigthe le teangacha Romainise eile.
Labhraíonn Sintígh an tSintis sa nGearmáin, sa bhFrainc, i dTuaisceart na hIodáile, san Eilvéis, sa tSeirbia, agus sa gCróit, agus tá líonra cainteoirí níos lú san Ostair, sa tSeic, agus san Ísiltír.
John Bellingham
Fear gnó Sasanach ab ea John Bellingham (1769 - 18 Bealtaine 1812). Bhí Bellingham míshásta faoi rialtas na Breataine ar bhonn pearsanta. Lámhaigh sé Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe, Spencer Perceval, ar 11 Bealtaine 1812.
Ansin dioscadh corp Bellingham ina bpíosaí beaga (mar ba ghnáth ag an am, chun taighde leighis a dhéanamh agus b'fhéidir chun cosc a chur air dul chun na bhFlaitheas). Sa chás seo, choinnigh na máinlia nna croí Bellingham beo ar feadh ceithre huaire i ndiaidh a chrochadh, éacht nach beag ag an am.
clé|mion|[[Dúnmharú|Dúnmharúː Cassell's Illustrated History of England Vol.5 (1909)]]
Martin O'Malley
Polaiteoir Meiriceánach is ea Martin Joseph O'Malley, a rugadh i Washington, D.C. ar 18 Eanáir 1963. Ball den Pháirtí Daonlathach atá ann. Bhí sé ina ghobharnóir ar Maryland (2007–2015) agus roimhe sin ina mhéara ar Baltimore (1999–2007). Ar 30 Bealtaine 2015, d'fhógair sé go raibh sé ag iarraidh ainmniúcháin an Pháirtí Dhaonlathaigh a fháil sa todhchán uachtaránachta sa bhliain 2016.
John Bellingham
Tá blaosc Bellingham ar taispeáint inniu in Ollscoil Queen Mary, Londain.
Martin O'Malley
Bíonn seasamh liobrálach aige maidir le ceisteanna polaitiúla.
Luathshaol
Rugadh Martin O'Malley ar 19 Eanáir 1963 i Washington, D.C., do Barbara (née Suelzer) agus Thomas Martin O'Malley. Dlíodóir cosanta ab ea Thomas i gContae Montgomery, Maryland, agus ansin leas aturnae do na Stáit Aontaithe i gCeantar Columbia. Tá Martin de shliocht Éireannach ar thaobh a athar agus de shliocht Éireannach, Ghearmánach, Dhúitseach agus Albanach ar thaobh a mháthar. Throid duine dá shinsear i gCogadh na Bliana 1812.
Leitir Treasc
Sliabh in Iorras, i gContae Mhaigh Eo is ea Leitir Treasc (279 m ).
Aitéiné
Is pearsa bainte le mhiotaseolaíocht na Gréige agus reiligiún na Sean-Ghréige í Aitéiné nó Aitéine nó Ataene (Athena nó Athene as Béarla ) ón Ghréigis.
Is ainmfhocal dílis baininscneach í an t-ainm “Aitéiné”.
Tugtar buafhocal Pallas (nó Palas) go minic uirthi. Tugadh Palas Aitéine uirthi.
Ba í Aitéiné bandia an chogaidh, na heagnaíochta, na ceardaíochta, agus na n-ealaíon.
Siombailí Aitéiné: clogad, sleá, Aegis le Meadúsa, crann ológ.
Ba iad Séas agus Metis a tuismitheoirí. Mhaíonn foinsí éigin gur rugadh Aitéiné ó cheann Shéasa.
Mhaíonn foinsí go raibh sí ina maighdean síoraí agus ní raibh aon chlann aici.
D'fhoghlaim Proiméitéas an tabhartas tine agus eolas eile ó Aitéiné do dhaoine.
Táthar dealbh chré-umha ollmhór Aitéiné le Cath Mharatóin a chomóradh. Táthar dealbh eile Aitéiné Lemnia freisin.
Ba siad dealbha a bhí ar an tAcrapolas i dtús báire.
Séadchomhartha ársa sa Ghréig is ea an Partanón (Gréigis: παρθενών / parthenón, 'áras na maighdin' .i. 'áras na hAitéiné'. Tógadh an Partanón ar an tAcrapolas sa 5ú Céad R.C. in ómós an Bhandé Aitéiné, éarlamh chathairstát na hAithne agus rinneadh na fríosanna mar chuid de dhearadh an fhoirgnimh.
Is í an Aithin, nó an Ataen (Gréigis: Αθήνα, Athína), príomhchathair na Gréige agus príomhbhaile réigiún na hAtaice. Baineann an t-ainm leis an mbandia Aitéiné, cosantóir na cathrach. Meastar go bhfuil baint idir ainm na cathrach agus an bandia Aitéiné.
Bhí comórtas ann idir Aitéiné agus Poiséadón le haghaidh rialú na hAtaice. Bhuaigh Aitéiné rialú na hAtaice.
Ceaptar a bhfuil Aitéiné cosúil leis an Bhandé Rómhánach Minéirve.
An Roinn Sláinte
Is roinn de chuid Rialtas na hÉireann í an Roinn Sláinte, suite i mBaile Átha Cliath.
Banc Forbartha na hÁise
Banc forbartha réigiúnach don Áis is ea Banc Forbartha na hÁise (ADB nó Asian Development Bank). clé|mion|ceannceathrú ADB in Metro [[Manila]]
Seán F. Lemass
Ba é Seán Francis Lemass (15 Iúil 1899 - 11 Bealtaine 1971), an tríú Taoiseach (ceannaire rialtais na hÉireann) agus ina cheannaire ar Fhianna Fáil, idir 1959 agus 1966. Leasaitheoir a bhí annː bhí fonn ar Lemass cruth nua-aimseartha a chur ar chóras rialtais, eacnamaíocht agus sochaí na hÉireann.
An Birín Corrach
Sliabh in Iorras, i gContae Mhaigh Eo is ea An Birín Corrach (698 m).
Seán F. Lemass
Tús a shaoil
Rugadh Seán Francis Lemass i mBaile Breac sa bhliain 1899 i mBaile Átha Cliath. An t-ainm a baisteadh air ná John Francis Lemass. Aach thosaigh sé ag tabhairt Seán air féin agus é in ógánach tar éis páirt a ghlacadh in Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916. Gabhadh agus cuireadh i bpríosún é ach scaoileadh saor é de bharr a aoise.
Leis na mBráithre Críostaí sa chathair a fuair sé a chuid oideachais, áit ina raibh sé in aon rang leis an bhfuirseoir mór le rá Jimmy O'Dea. clé|mion|18 Samhain 1924ː sheas Lemass san fhothoghchán "Dublin South" agus toghadh é
Tragóidí millteanacha
clé|mion|sa bhliain 1932 Scaoileadh marbh a dheartháir is óige, Herbert, de thaisme ina bhaile féin in Eanáir 1916; b’shin Seán féin a lámhachadh é! Dúnmharaíodh deartháir eile, Noel, sa bhliain 1923 le linn Chogadh na gCarad. Rinneadh céasadh coirp air.
Fuair deartháir eile, Patrick, bás le hadhairt sa bhliain 1926. clé|mion|1947
Polaitíocht
Bhí Lemass gníomhach i gCogadh na Saoirse agus sa Chogadh Cathartha i 1922.
I 1932 rinneadh Aire Tionscal agus Tráchtála de. I rith an Dara Cogadh Domhanda gníomhaigh sé mar Aire Soláthairtí. Rinneadh Aire Tionscal agus Tráchtála de arís tar éis an chogaidh i rith na gcaogaidí (1951-1954 agus 1957-1959). clé|mion|1958
Taoiseach
Sa bhliain 1959 toghadh Lemass mar Thaoiseach. Sna blianta sin, bunaíodh RTÉ, tháinig John F. Kennedy go hÉirinn, agus bhí an geilleagar ag fás níos gasta.
Thug Lemass cuairt thábhachtach ar Terence O'Neill, Príomh-aire Tuaisceart Éireann i 1965, cuairt a thosaigh ré nua caidrimh idir an dá chuid den oileán.
Dlí bunreachtúil
Ní raibh an oiread tionchair ar fhorbairt dhlí na hÉireann, agus go háirithe ar an dlí bunreachtúil, i ndiaidh an neamhspleáchais ag aon duine eile nach raibh ina dhlíodóir.
Mar shampla, sa bhliain 1966, ghair Lemass an Coiste uile-pháirtí ar an mBunreacht, chun iniúchadh a dhéanamh ar na leasuithe ar Bhunreacht na hÉireann a d'fhéadfadh a bheith riachtanach. Leag an tuarscáil a rinne sé clár athchóirithe amach, ar cuireadh a lán gnéithe de i gcrích sna caoga bliain ina dhiaidh sin.
Is léir uaidh sin go raibh fonn ar Lemass cruth nua-aimseartha a chur ar chóras rialtais, eacnamaíocht agus sochaí na hÉireann.
TIonchar ar na breithiúna
Mar is eol go forleathan, dúirt Lemass le Cearbhall Ó Dálaigh agus é á cheapadh ina Phríomh-Bhreitheamh sa bhliain 1961 agus le Brian Breatnach agus é á ardú go dtí an Chúirt Uachtarach ag an am céanna, gur mhian leat go mbeadh an Chúirt ní ba chosúla lena leithéid i SAM.
Mar a léirigh Ruadhán Mac Cormaic ina leabhar, is minic a dhéileáiltear leis na focail misnigh sin ar dhóigh mhí-aimseartha agus ní léir go beacht cad a bhí ar intinn ag Lemass an uair sin. Mar sin féin, bhí páirt mhór ag an dá cheapachán sin, gan aon agó, sa ról bunúsach a bhí ag an gCúirt Uachtarach maidir leis na hathruithe sóisialta agus dlithiúla a tharla sna dá bhliain déag ina dhiaidh sin agus níos faide.
Ceapadh Caoimhín Ó hEachach, Frederick Gardner Budd agus Liam Ó Mac Gearailt ar an gCúirt Uachtarach freisin le linn do Lemass a bheith ina Thaoiseach.
Bás
D'éirigh Lemass as a phost mar Thaoiseach agus cheannaire Fhianna Fáil i 1966. Tháinig Jack Lynch i gcomharbas air.
Bhí Lemass trom ar an tobac agus chuaigh a shláinte in olcas agus é ag dul anonn in aois. Níorbh fholáir é a chur san ospidéal Mater i Feabhra 1971 agus d'éag sé fá cheann trí mhí, in aois 71 bliain dó.
Carl Sagan
Réalteolaí is scríbhneoir a rugadh i mBrooklyn, Nua-Eabhrac ab ea Carl Edward Sagan (9 Samhain 1934 – 20 Nollaig 1996). Rinne sé taighde ar atmaisféir is dromchlaí na bpláinéad, bunús na beatha ar Domhan, agus an dóchúlacht go bhfuil intleacht eachtardhomhanda ann.
Rinne sé éacht i gcur chun cinn na réalteolaíochta is na heolaíochta go ginearálta i measc an phobail le cláir teilifíse is eile.
Rogha Ráitis
“Is áit bhreá mhór í an chruinne. Má tá muid linn féin, is cosúil gur cur amú uafásach spáis é.” Contact: A Novel
Foilseacháin
Sagan, Carl (1980). Cosmos (an chéad eagrán). New York: Random House. ISBN 978-0-394-50294-6. LCCN 80005286. OCLC 6280573.
Sagan, Carl (1985). Contact: A Novel. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-671-43400-7. LCCN 85014645. OCLC 12344811.
Sagan, Carl (1994). Pale Blue Dot: A Vision of the Human Future in Space (an chéad eagrán). New York: Random House. ISBN 978-0-679-43841-0. LCCN 94018121. OCLC 30736355.
Suí an Róin
Baile beag is ea Suí an Róin i gContae Uíbh Fhailí in Éirinn. Bhí 591 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2006.
Stephen Clements
Ba DJ Raidió agus láithreoir teilifíse i gCúige Uladh é Stephen Clements (17 Nollaig 1972 - 6 Eanáir 2020). Is fearr aithne air as an Q Breakfast Show a óstáil ar Q Radio ar feadh 7 mbliana go dtí Mí an Mheithimh 2019, agus The Stephen Clements Show ar BBC Raidió Uladh ó Mhí Mheán Fómhair 2019 go dtí a bhás.
Saol pearsanta
Rugadh Clements i Latharna i 1972 agus ba mac é le Roy agus Helen Clements. Bhí deartháir, Gavin, aige agus ní raibh ach dhá chol ceathrar acu, Simon agus Wendy Davis. Bhí sé posta ar Natasha agus bhí beirt chlainne acu, Poppy agus Robbie.
Siamban
Is béile mearbhia é siamban (jambon ) a bhfuil tóir ar in Éirinn, agus a d'fhás as traidisiúin chócaireachta na Fraince. Déantar é le puth-thaosrán in éineacht le cáis agus liamhás.
Stephen Clements
Saol pearsanta
Rinne Clements staidéar ar thíreolaíocht ar an ollscoil agus bhí cónaí air sa Chóiré Theas ar feadh tréimhse agus é ag teagasc Béarla. Roimh a ghairm raidió, bhí Clements ina fhear díolacháin beorach.
Chuir Clements lámh ina bhás fhéin ar an 6 Eanáir 2020.
Citybeat / Q Radio (2010–2019)
Thosaigh gairm raidió Clements nuair a chuir sé scairt ar Citybeat le ceist a chuir fá chad é mar thiocfadh leis a bheith ar an raidió. Coicís ina dhiaidh dó taifeadadh taispeána a sheoladh isteach, bhí sé ar an aer. Chuir Clements clár brifeasta Q Radio i láthair go dtí an 21 Meitheamh 2019 i dteannta le Sara Neill agus, níos déanaí, Cate Conway ar an stáisiún raidió tráchtála. Chuir an láithreoir iomaitheorach Stephen Nolan síos ar chlár Clements mar cheann de na cinn is nuálaí agus is greannmhaire ar éist sé leis riamh. Nuair a d'fhág sé, dúirt sé nach "rud ar bith níos lú ná pribhléid a bhí ann riamh" an seó a óstáil.
Ba é mír amháin den seó Through the Window, coincheap raidió de Through the Keyhole. Sa mhír labhair Clements le carachtar agus lig sé d’éisteoirí buille faoi thuairim a thabhairt cén duine cáiliúil nó aghaidh áitiúil a bhí ann. Thug sé tagairtí grinn freisin do shaincheisteanna polaitiúla a bhí ag dul ar aghaidh. D'aithinn sé a bhean mar chumadóir an mhírn, i ndiaidh comhrá a bhí acu agus iad ar saoire.
Le linn na tréimhse seo scríobh sé leabhar sárdhíol, Back In Our Day, a eisíodh ar an 15 Samhain 2017.
BBC (2019–2020)
I mí Mheán Fómhair 2019, d’fhógair Clements go bhfuair sé “post nach mbeadh deis aige a fháil arís” agus chuaigh sé isteach le BBC Raidió Uladh. Tháinig a sheó, Seó Stephen Clements nó The Stephen Clements Show, in áit Seó Sheáin Coyle nó The Seán Coyle Show. Craoladh a chéad seó ar an 23 Meán Fómhair agus bhí a sheó deireanach ar an 6 Eanáir.
Chomh-chuir sé an tsraith theilifíse Open for Summer i láthair le linn an Chraobh Oscailte Gailf i bPort Rois in 2019 chomh maith le clár Children in Need de chuid BBC na sé chontae i mí na Samhna 2019 le Holly Hamilton.
Apalló (miotaseolaíocht)
Is pearsa a bhaineann le miotaseolaíocht na Gréige agus na Róimhe é Apalló (nó Apolló nó Apaill; as Gréigis: Ἀπόλλων, trasl. Apóllōn). Is ball de na hOilimpigh é, mar dhia na tairngreachta agus na n-oracal, agus ceoil agus na hamhránaíochta agus na filíochta, agus na boghdóireachta, agus an leighis agus plánna agus galar, agus chosaint na ndaóine óga. Léirítear é mar ógfhear dóighiúil gan féasóg, a bhfuil gruaig fhada air. Is iad a chuid comharthaí ná bláthfhleasc agus craobh labhrais, agus bogha agus glac shaighead, agus bran, agus lir; tá baint idir é agus solais agus an ghriain freisin.
American Idol (sraith 10)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh i Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an deichiú sraith American Idol ar 19 Eanáir 2011 agus chríochnaigh sé ar 25 Bealtaine 2011.
B'iad Randy Jackson, Jennifer Lopez agus Steven Tyler na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Scotty McCreery an tsraith agus tháinig Lauren Alaina sa dara háit.
Romainis na Breataine Bige
Teanga Romainise is ea Romainis na Breataine Bige (nó Kalá na Breataine Bige), a labhraítí go líofa sa mBreatain Bheag suas go dtí an bhliain 1950 ar a laghad. Ba iad an dream Románach ar a dtugtar Kalá, a tháinig go dtí an Bhreatain sa 16ú haois, lucht a labhartha.
Teanga phara-Romainis atá déanta den teanga seo anois, ó tá idir Bhreatnais, Bhéarla agus Romainis sa stór focal ach úsáidtear gramadach an Bhéarla.
Réadlann Las Campanas
Réadlann réalteolaíoch ar Cerro Las Campanas na Sile. I measc na n-ionstraimí inti tá teileascóp scáthánach du Pont atá 2.5 m ar trastomhas, teileascóp scathánach Swope atá 1 m ar trastomhas, agus dhá theileascóp scáthánacha Magellan atá 6.5 m ar trastomhas, ceann amháin a críochnaíodh i 2000 is an ceann eile i 2002.
Ságphailm
mion|Ságphailm i b[[Nua-Ghuine Phapua ]] Crann beag le duilleoga móra clúmhacha is ea an ságphailm (Metroxylon sagu). Tá sí dúchasach d'oirdheisceart na hÁise is oileáin an Aigéin Chiúin. Cuimsíonn an stoc acmhainní móra stáirse chun roiseadh mór amháin bláthaithe a fhuinnmhiú sa chrann aibí. Ina dhiaidh sin faigheann an crann bás. Faightear ság, príomhfhoinse carbaihiodráití sna trópaicí, as smúsach na stoc a ghearrtar nuair a léirítear na chéad bhláthanna.
Meitreo Chathair Mheicsiceo
Is é Meitreo Chathair Mheicsiceo (Spáinnis: Metro de la Ciudad de México, go hoifigiúil Sistema de Transporte Colectivo (STC)) córas oll-iompair tapa a riaraíonn Cathair Mheicsiceo agus a cheantar máguaird. Is é an naoú meitreo is gnóthaí ar domhain agus an dara is mó i Meiriceá Thuaidh, i ndiaidh Fobhealach Chathair Nua-Eabhrac. Sa bhliain 2015, bhí 1.624 billiún duine á úsáid.
Ianómámaigh
mion|clé|Bean agus páiste, 1997 Treibh bhundúchasach, agus pobal 35,000 duine, a bhfuil cónaí orthu i bhforaois na hAmasóine, is ea na hIanómámaigh (nó Yanomami)
Tá lucht na nIanómámach ina gcónaí ar an tearmann bundúchasach is mó sa Bhrasaíl, i stát Roraima ar theorainn Veiniséala.
Stair
Aimsíodh ór ar thearmann na treibhe sna 1970idí agus ó shin i leith tá ionradh á dhéanamh de réir a chéile ar a gcuid tailte ag garimpeiros, mianadóirí mídhleathacha, agus ag a gcuid teaghlach siúd.
Idir 2018 agus 2022, agus lagú déanta ag rialtas iaruachtarán na Brasaíle, Jair Bolsonaro, ar dhlíthe timpeallachta agus ar chosaint na bpobal bundúchasach sa tír, tháinig méadú as cuimse ar líon na mianadóirí mídhleathacha ar thailte na Yanomami – agus ar líon na hIanómámaigh a bhí ag fáil bháis den ocras, ó ghalair agus ó fhaillí thromchúiseacha na n-údarás.
Kerry-Anne Mendoza
Scríbhneoir, iriseoir agus tráchtaire sóisialta Sasanach í Kerry-Anne Mendoza (rugadh 13 Meitheamh 1981 ). Bhí sí ina príomh-eagarthóir ar The Canary, soláthraí nuachta nua ón eite chlé.
Luathshaol agus oideachas
Tógadh Mendoza i Kingswood, in aice le Bristol. Cuireadh oideachas uirthi i Meánscoil Kingsfield, ansin chuir sí tús le céim staire in Ollscoil Sussex. Tar éis dul ar chuairt faisnéise in Iosrael / sa Phalaistín sa bhliain 2002 (le linn an intifada Al-Asqa, sé sin éirí amach na Palaistíne i gcoinne Iosrael), inar chonaic sí ionsaí Iosrael i gcathair Ramallah sa Bhruach Thiar, tharraing sí siar ón gcúrsa ollscoile. Chuir sí síos ina dhiaidh sin ar a dhá chuairt ar an bPalaistín i 2002, agus ar Chogadh na hIaráice 2003, mar tráthanna ríthábhachtacha ina"radicalisation into [a] social justice warrior".
Gairmréim
Chomhbhunaigh sí The Canary in 2015, agus is í a céad eagarthóir ceannais í.
Foilsíodh a leabhar, Austerity: The Demolition of the Welfare State and the Rise of the Zombie Economy, sa bhliain 2015.
Scríobh sí faoi "Scriptonite" ar bhlag Scriptonite Daily agus ar na húdair a chuir alt isteach sna mór-eagraíochtaí nuachta mar The Guardian, an New Internationalist  agus RT UK.
Ó 2017, bhí sí le feiceáil ar chláir dhíospóireachta tráthúla an BBC Question Time agus Any Questions?
Sáibhre
Is é atá i gceist le sáibhre ná dhá speiceas ghaolmhara le gais chearnacha, duilleoga urchomhaireacha ina bpéirí, agus bláthanna déliopacha, scothchorcra nó bán, i rinsí a dhéanann spící scaoilte. Tá an sáibhre samhraidh (Satureja hortensis) dúchasach do réigiún na Meánmhara. Is planda adhmadach ilbhliantúil, dúchasach do dheisceart na hEorpa, an sáibhre geimhridh (Satureja montana). Fástar an dá cheann mar luibheanna cócaireachta.
Kerry-Anne Mendoza
Gairmréim
Sa bhliain 2018, thug Comhairle na gComhaltaí Gorma (Black Members' Council) d’ Aontas Náisiúnta na nIriseoirí (ANI) cuireadh di léacht bhliantúil <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Black_History_Month" rel="mw:ExtLink" title="Black History Month" class="cx-link" data-linkid="62">Black History Month</a> a thabhairt in onóir Claudia Jones, in oifigí an nuachtáin The Guardian. Chuir go leor d’iriseoirí an pháipéir sin ina aghaidh, áfach, mar gheall ar ról The Canary i gcoinneáil agus ionnarbadh saor-oibritheora an Guardian, Carl David Goette-Luciak i Nicearagua, agus níor lean an ócáid ar aghaidh.
Barúlacha agus na meáin shóisialta
Ó thaobh na polaitíochta de, ba chosantóir láidir í Mendoza ar thionacht Jeremy Corbyn 2015-2019 mar cheannaire Pháirtí an Lucht Oibre.
I mí Eanáir 2020, rinne Mendoza comparáid idir ceiliúradh na Breatimeachta agus an Ghearmáin Naitsíoch, ag tabhairt le tuiscint go bhféadfadh ceiliúradh na Breatimeachta táirge deiridh amhail “Kristallnacht an 21ú haois” a bheith aige agus, i mí Lúnasa 2020, tvuít sí  “Get Brexit done Build, build, build Jobs, Jobs Jobs Arbeit macht frei ". Ag míniú an dara tweet dí, dúirt Mendoza le Nuacht na nGiúdach gurb é “ "the historical resonance of the phrase was the entire point", ag rá “"The replacement of meaningful political debate with propagandist slogans, alongside the demonisation of refugees and people seeking asylum should be a source of national shame for England.".  Mheas sí freisin gur "a compliment to be criticised by a Conservative MP helping drive that descent into fascism.".
Contae na Gaillimhe
Tá a lán cladaí beaga ar an gcósta thiar, chomh maith le hoileáin intíre sa chuid sin ar a dtugtar Conamara. Tuairim agus 10 km ó dheas as Conamara, idir é agus Contae an Chláir, tá Oileáin Árann.
Is í cathair na Gaillimhe an baile is mó sa chontae agus i gCúige Chonnacht.
Kerry-Anne Mendoza
Barúlacha agus na meáin shóisialta
I bhFómhar 2020, chuaigh sí i bpáirt le feachtas neamhspleáchais na Breataine Bige YesCymru tar éis di bogadh go dtí an Bhreatain Bheag. i mí Feabhra 2021 chuir an grúpa tús le himscrúdú ar líomhnaithe i ndáil lena tvuít Arbeit macht frei. Dúirt sí go raibh na líomhaintí “gan bhunús” agus mar chuid d’fheachtas clúmhillte na heite deise ”.
Saol pearsanta
Sa bhliain 2010, bhunaigh Kerry-Anne comhpháirtíocht shibhialta le Nancy Mendoza. Tá cónaí orthu i nGleannta Theas na Breataine Bige.
Boots Riley
Rapálaí, scríbhneoir scannán, agus gníomhaí cumannach Meiriceánach is ea Raymond Lawrence “Boots” Riley (rugadh 1 Aibreán 1971). Is é príomhamhránaí na mbannaí ceoil The Coup agus Street Sweeper Social Club. Scríobh agus stiúir sé an scannán Sorry to Bother You a eisíodh i mí Iúil 2018.
Luathshaol
Rugadh Riley i 1971 in Chicago, mac le Walter Riley, aturnae Afra-Mheiriceánach, agus Anitra Patterson, arbh Afra-Mheiriceánach a hathair, agus teifeach Giúdach ó Königsberg a máthair (seanmháthair Boots) a theith ón Eoraip lena tuismitheoirí agus í ina déagóir i 1938. Is é Boots an ceathrú páiste as cúigear sa chlann.
Nuair a bhí Riley sé bliana d'aois, bhog an teaghlach go Oakland, California, áit ar fhreastail sé ar Oakland High School níos déanaí. Nuair ab éigean don scoil caiteachas a ghearradh sna 1980í, d'eagraigh Riley agus cairde dá chuid agóidí agus stailc ar ghlac 2000 as na 2200 dalta páirt iontu. Bhí spéis aige i gcúrsaí polaitíochta ina óige; bhí sé ina bhall den Choiste Idirnáisiúnta in aghaidh an Chiníochais nuair a bhí sé 14 bliain d'aois, agus chuaigh sé isteach i bPáirtí Forásach an Lucht Oibre an bhliain dár gcionn.
The Coup
Sa bhliain 1991, bhunaigh Riley agus E-roc an grúpa hip hap The Coup. In éineacht leis na rapálaithe Spice 1 agus Mopreme Shakur (ar a dtugtaí Mocedes ag an am), d’eisigh siad amhrán ar albam díolama dar teideal Dope Like a Pound or a Key, ar Wax That Azz Records, i 1991. Tháinig DJ Pam the Funkstress isteach sa ghrúpa an bhliain dár gcionn. Bhí Riley ina phríomhliriceoir agus ina léiritheoir ceoil ar albaim de chuid The Coup.
I 1992, shínigh The Coup conradh le Wild Pitch Records/EMI, agus d’eisigh siad a gcéad albam Kill My Landlord i 1993. Bhí dhá amhrán ón albam, “Dig It” agus “Not Yet Free”, le cloisteáil ar stáisiúin raidió ar fud na Stát Aontaithe, agus ar an teilifís, ar BET agus Yo! MTV Raps.
I 1993, d'eisigh E-40 físeán do “Practice Lookin' Hard”, amhrán a bhí bunaithe ar liric de chuid Riley: “I got a mirror in my pocket and I practice lookin' hard”, ón amhrán  “Not Yet Free”. Tá Riley, E-40, agus Tupac Shakur san fhíseán, ag damhsa thart agus ag díriú solais isteach sa cheamara le scáthán láimhe. Canann Riley curfá an amhráin san fhíseán freisin.
alt=Riley holding a microphone onstage|mion|260x260px|left|Riley ar an ardán in 2007 I 1994, d’eisigh The Coup an dara halbam a bhí acu, Genocide & Juice. Bhí E-40 agus Spice 1 le cloisteáil ar an albam mar aoicheoltoirí. Chuaigh an t-albam in airde ar na cairteacha mar gheall ar an tóir a bhí ar an amhrán “Fat Cats and Bigga Fish” ar an raidió. Ag an bpointe seo, d'fhág E-roc The Coup ar bhealach cairdiúil.
Eisíodh an t-albam Steal This Album ar an lipéad neamhspleách Dogday Records i 1998. Rinne an iris Rolling Stone cur síos air mar “a masterpiece of slow-rolling West Coast funk”. Baineann an t-amhrán “Me and Jesus the Pimp in a '79 Granada Last Night” le fear, mac striapaí, atá ag tiomáint an fear a dhúnmharaigh a mháthair go dtí áit iargúlta chun é a mharú. D’fhoilsigh HarperCollins úrscéal, Too Beautiful for Words, le Monique W. Morris sa bhliain 2000, a bhí bunaithe ar an scéal agus ar na carachtair san amhrán. Tá Del the Funky Homosapien le cloisteáil mar aoicheoltóir ar an amhrán “The Repo Man Sings for You”.
Chuir an grúpa a cheathrú halbam amach in 2001, Party Music, ar 75 Ark Records. D'atheisigh Epitaph Records é in 2005. I dtús báire, léirigh ealaín an chlúdaigh baill an ghrúpa ina seasamh os comhair an Ionaid Trádála Domhanda agus na Twin Towers ag pléascadh. Tógadh an grianghraf i mí na Bealtaine 2001, agus bhí an t-albam sceidealta le heisiúint go díreach tar éis na n-ionsaithe ar 11 Meán Fómhair 2001. Toisc go raibh an clúdach iontach cosúil leis na hionsaithe, cuireadh an eisiúint ar athló go dtí go raibh siad in ann clúdach nua a ullmhú. Shroich an t-albam #8 sa phobalbhreith mór le rá “Pazz and Jop” de chuid an Village Voice. Roghnaigh The Washington Post é mar “Albam Popcheoil na Bliana”, agus roghnaigh Rolling Stone é mar “Albam Hip Hap na Bliana”. Bhí dead prez le cloisteáil ar an amhrán “Get Up”.
Ar 18 Meán Fómhair 2001, d'eisigh Riley preasráiteas a bhí ina ábhar conspóide. Dúirt sé gur “léirigh na heachtraí a tharla an tseachtain seo caite frithfhreagairt níos mó in aghaidh impiriúlachas corparáideach na Stát Aontaithe”. Mar gheall ar an gconspóid a tharraing an preasráiteas, clúdach an albaim, agus liricí éagsúla (go háirithe an t-amhrán “5 Million Ways to Kill a CEO”), cuireadh Riley faoi agallamh ar stáisiúin nuachta áitiúla ar fud na Stát Aontaithe, ar Hannity and Colmes (Fox News), agus ar Politically Incorrect le Bill Maher ar ABC. Rinne an tráchtaire coimeádach Michelle Malkin cur síos ar liricí Riley mar “a stomach-turning example of anti-Americanism disguised as highbrow intellectual expression”.
In 2006, d'eisigh The Coup Pick a Bigger Weapon ar Epitaph Records. Bhí roinnt ceoltóirí mór le rá le cloisteáil ar an albam, Tom Morello, Talib Kweli, Black Thought (ó The Roots), agus Jello Biafra san áireamh.
Comhoibriú le Tom Morello
Sa bhliain 2003, thug an giotáraí Tom Morello cuireadh do Riley páirt a ghlacadh sa “Tell Us the Truth Tour”, a bhí ag iarraidh béim a chur ar mhonaplú na meán agus ar na comhaontuithe FTAA a bhí á n-ullmhú ag an am. Ba iad Janeane Garofalo agus Naomi Klein a chuir an seó i láthair, agus sheinn Riley, Morello, Billy Bragg, Steve Earle, Mike Mills, agus Jill Sobule amhráin acústacha.
Scannánaíocht
Thosaigh Riley ag obair ar script scannáin dar teideal Sorry to Bother You, spreagtha ag an tréimhse a chaith sé féin ag obair sa tionscal teilemhargaíochta. Chríochnaigh sé an script in 2012. In 2017, bhí sé in ann tús a chur le léiriú an scannáin, agus Lakeith Stanfield, Tessa Thompson, agus Steven Yeun sna príomhpháirteanna. Léiríodh an scannán den chéad uair ag Féile Scannán Sundance ar 20 Eanáir 2018, agus eisíodh in amharclanna sna Stáit Aontaithe é ar 6 Iúil 2018. Tugadh ardmholadh don scannán as an bhfoireann, an coincheap, an script, agus an stiúradh a rinne Riley.
Sáible
Cat crainn Áiseach le fionnadh geimhridh atá tiubh síodúil (agus an-luachmhar sa trádáil fionnaidh). Áitríonn sé foraoisí arda gar do shrutháin. An fionnadh a fhaightear ón gcat crainn giúise Meiriceánach, tugtar fionnadh sáible Meiriceánach nó fionnadh sáible Bhá Hudson air.
Cuisneoir
Is gaireas é cuisneoir ina gcuirtear bia i dtaisce chun é a choimeád fuar agus úr, ionas nach lobhfaidh sé. Loiteann baictéirí bia ach maraíonn an fuacht iad, mar sin más féidir an bia a choimeád in áit atá fuar, ní éireoidh leis na baictéirí an bia a loit.
Na leabhair Ghaeilge is faide
Seo liosta de na leabhair Ghaeilge is mó focal nó leathanach.
D'fhoilsigh Coiscéim an leabhar Gaeilge is mó riamh - Logainmneacha Mhaigh Eo - leis an Dr. Fiachra Mac Gabhann (nach maireann) 3,500 logainm le 7,500 leathanach. Tá 2.5 milliún focal ann thar 13 imleabhar.
Puth-thaosrán
Is cineál taois é puth-thaosrán.
American Idol (sraith 11)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh i Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Chraol sé ar Fox. Thosaigh an t-aonú sraith déag American Idol ar 18 Eanáir 2012 agus chríochnaigh sé ar 23 Bealtaine 2012.
B'iad Randy Jackson, Jennifer Lopez agus Steven Tyler na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Phillip Phillips an tsraith agus tháinig Jessica Sanchez sa dara háit.
Brown Thomas
Is slabhra de chúig shiopa ilranna Éireannacha é Brown Thomas & Company Limited, atá lonnaithe i mBaile Átha Cliath, Corcaigh, Gaillimh, Luimneach agus Lár Bhaile Dhún Droma. Is cuid de Ghrúpa Selfridges é Brown Thomas, is slabhra ón uasmhargadh é Brown Thomas cosúil le Selfridges de chuid an Bhreataine agus De Bijenkorf ón Ísiltír, a bhí i muintir na Weston's roimhe seo.
Stair
mion| Brown Thomas sa bhliain 1887 D’oscail Hugh Brown an siopa i mBaile Átha Cliath ag 16 Sráid Grafton sa bhliain 1848. An bhliain dár gcionn, le James Thomas, leathnaigh Brown an siopa isteach go dtí Uimh.17. I lár na 1850idí, bhí uimhir 15 ceannaithe acu chomh maith agus mhéadaigh siad an siopa a thuilleadh. Cheannaigh Harry Gordon Selfridge an comhlacht i 1919 agus feidhmigh sé mar bhrainse de chuid Selfridge Provincial Stores go dtí 1933, díoladh go é John McGuire é, a rinne ainm dó féin sa siopa Clerys.
Sna 1960idí, chuaigh an comhlacht poiblí ar Stocmhalartán na hÉireann. I 1971, cheannaigh Galen Weston scair sa chomhlacht agus i 1983 cheannaigh sé líon na scaireanna, agus rinneadh Brown Thomas príobháideach arís.
Sa bhliain 1994, dhíol Brown Thomas a bhunstór le Marks & Spencer ar £20m agus ghlac sé seilbh ar léas an tsiopa M&S ag 28/29 Sráid Grafton, ar dtugtar BT2 air. Cuirtear an t-idirbheart seo i gcrích ar 11 Feabhra 1995.
Rinneadh an dá shiopa a chónascadh i mBaile Átha Cliath ar shuíomh Switzer ar 14 Feabhra 1995 ach faoin ainm Brown Thomas. Lean Cashs, Moon's agus Todd's go dtí 1998, ach idir 1998 agus 2000 rinneadh athbhrandáil ar go Brown Thomas. Osclaíodh BT2 idir an dá linn i 1998.
Bhí an slabhra miondíola A Wear i seilbh na comhlachta go dtí Meitheamh 2007 freisin. Dhíol Grúpa Brown Thomas, A Wear ar €70m le foireann bainistíochta ceannach tharr barr amach (BCTA), a fuair tacaíocht ón ngnólacht cothromais phríobháidigh sa Ríocht Aontaithe Alchemy Partners. Bhí se intuigthe go raibh Brown Thomas ag súil le €85m a fháil don ghnó A Wear, ach socraíodh ar shuim níos ísle ina dhiaidh sin.
I mí na Nollag 2021, dhíol muintir Weston, Brown Thomas agus Arnotts le cuibhreannas Téalannach-Ostarach, Central Group, ar €4.7 billiún.
I mí Feabhra 2022, osclaíodh siopa i Lár Bhaile Dhún Droma, ag glacadh seilbh ar chuid d’iarshuíomh House of Fraser.
Siopa Bhaile Atha Cliath
Is é an siopa 12,000 m² i mBaile Átha Cliath ar Shráid Grafton príomhshuíomh an tslabhra. Áiríonn sé boutiques do Hermès, Louis Vuitton, Celine, Gucci, Arami, Balenciaga, Prada, Armani, Jo Malone, Charlotte Tilbury, Bobbi Brown, Chanel, Burberry, Saint Laurent, Ralph Lauren, Coach, Michael Kors, Ted Baker. Tá an siopa roinnte thar 4 leibhéal, le hÉadaí na Fear ar urlár na talún íochtair, an Halla áilleachta agus Halla na hOiriúintí ar urlár na Talún, na Seomraí Dearthóir agus Seomraí Bróg ar Leibhéal 1, Éadaí na mBan agus Éadaí Cnis ar Leibhéal 2 agus an Rannóg Mhaireachtála agus Seomraí na Leanaí ar Leibhéal 3.
Eolas na siopaí eile
Meallan an siopa do lucht spéise leathan, ag díol éadaí agus oiriúintí prêt-à-porter agus haute couture araon. Rinneadh athchóiriú le déanaí ar an gcuid thíos staighre de bhrainse Bhaile Átha Cliath. Is iad Ralph Lauren, Gant, Hugo Boss, Paul Smith, Dolce & Gabbana agus Prada cuid de na brandaí is féidir a fháil i limistéar íoslach na bhfear nua. Tá an bhialann agus an caifé lonnaithe le chéile anois ar urlár uachtarach an tsiopa.
Roimhe seo bhí Aya Sushi Bar ceangailte le mbrainse Baile Átha Cliath, ar Shráid Clarendon. Beár sushi crios iompair a bhí anseo, agus thug an áit seo seans d'fhaoisimh a bheith agat ón tsiopadóireacht go léir sa cheantar. Dhún sé i mí Eanáir 2009. I mí na Bealtaine 2009, osclaíodh brainse de Yo! Sushi ag an suíomh céanna.
BT2
Feidhmíonn Brown Thomas an slabhra BT2 freisin, a sheoladh i 1995, atá lonnaithe in Ionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir. Dúnadh asraon Lár Bhaile Dhún Droma i mí Feabhra 2022. Bhí siopa ar Shráid Grafton roimhe seo ach dhún an brainse seo ar an 29 Lúnasa 2016 agus tá an t-áitreabh lonnaithe anois ag Victoria's Secret. Tá níos mó éadaí don mhórmhargadh ag na siopaí seo atá dírithe ar an margadh 18-35, mar shampla Victoria Beckham, Acne Studios, Helmut Lang agus COS. Díolann BT2 raon leathan cosmaidí freisin.
Roghnaigh Paris Hilton BT2 mar shuíomh seolta a cumhráin Heiress le Paris Hilton.
Bedale
Is baile suite i Yorkshire Thuaidh é Bedale.
Brown Thomas
Siopaí
Don bhliain dar críoch 30 Eanáir 2021, bhí brabús comhlán de bheagnach €74 milliún ag Brown Thomas.
An Roinn Coimirce Sóisialaí
Is roinn de chuid Rialtas na hÉireann í an Roinn Coimirce Sóisialaí, suite i mBaile Átha Cliath.
Hameln
Is cathair sa Ghearmáin, i gcúige na Sacsaine Thíos (Niedersachsen), í Hameln, agus í suite idir Hildesheim, Hannover, agus Herford. Bhí beagnach 60,000 duine ina gcónaí ansin i ndeireadh na bliana 2005. Cathair stairiúil atá ann a bunaíodh thart ar an mbliain 1200, ach roimhe sin féin, bhí mainistir sa bhall chéanna. B'é an seanscéal faoin bPíobaire Breac a thabhaigh a clú don chathair.
Boroughbridge
Is baile suite i Yorkshire Thuaidh é Boroughbridge.
Toll na Croise, Dún Éideann
deas|250px|thumb|Toll na Croise Is acomhal bóithre suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Toll na Croise.
Ardscoil La Salle
Is meánscoil suite i gContae Bhaile Átha Cliath í Ardscoil La Salle.
Sacáidí
Is éard atá i gceist le sacáidí ná preabthaí na súl ó phointe go pointe, mar mhalairt ar a sleamhnuithe malla. Is féidir leo a bheith deonach, mar a bhíonn le linn léitheoireachta, nó ainneonach. Soláthraíonn an staidéar orthu eolas suntasach ar nádúr phróiseas na léitheoireachta is gníomhaíochtaí radhairc eile.
Aird nan Saighead
Is cnoc in Albain í Aird nan Saighead, atá suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann.
Catterick Garrison
Is baile suite i Yorkshire Thuaidh é Catterick Garrison.
Ardscoil Rís
Is meánscoil suite i gContae Bhaile Átha Cliath í Ardscoil Rís.
Cynan Dindaethwy ap Rhodri
Bhí Cynan Dindaethwy ap Rhodri (d'éag 816 ) ina rí ar Gwynedd.
Beathaisnéis
Is tagairt é an buafhocal Dindaethwy ina ainm don foroinn chríche 'cwmwd' Dindaethwy (Tindaethwy ), ceann den dá choll i cantref Rhosyr, in oirdheisceart Ynys Môn. Bhí Dindaethwy suite idir Afon Menai agus Traeth Lafan ó dheas agus Traeth Coch ar Mhuir Éireann ó thuaidh. Féidearthacht eile is ea go bhfuil Dún Dindaethwy i gceist ag an "Dindaethwy" ina ainm, agus creidtear gur dhún a bhí ann ar chnoc in aice le Plas Cadnant, Porthaethwy ar Ynys Môn. Dá bhrí sin, is féidir glacadh leis go muiníneach gur de bhunadh an gcuid seo de Ynys Môn é Cynan.
Bhí a iníon Esyllt ina máthair ag Merfyn Frych, athair Rhodri Mawr.
An Corrshliabh (Iorras)
Sliabh in Iorras, i gContae Mhaigh Eo is ea an Corrshliabh (721 m).
Mainie Jellett
Ba ealaíontóir Éireannach í Mainie Jellett (29 Aibreán 1897 – 16 Feabhra 1944).
Creag a' Chaisteil
Is cnoc in Albain í Creag a' Chaisteil, atá suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann.
Hopa
Is planda é an hopa.
Cnoc Leitir Cois
Sliabh in Iorras, i gContae Mhaigh Eo is ea Cnoc Leitir Cois (370 m).
Vicipéideoir cónaithe
mion|400x400px| An caidreamh idir Vicipéideoir cónaithe agus an pobal. Léiríonn an léaráid na páirtithe leasmhara agus an méid a sholáthraíonn agus a fhaigheann gach geallsealbhóir i ngnáththionscadal cónaitheach an Vicipéideora. Is éard is Vicipéideoir cónaithe nó Vicimeánoir cónaithe  ná  eagarthóir na Vicipéide (nó Vicimeánoir), a ghlacann socrúchán le hinstitiúid, de ghnáth dánlann (gailearaí ealaíne), leabharlann, cartlann, nó músaem (DLCM), cumann  léinn, nó institiúid ardoideachais (mar ollscoil) chun altanna a fhoilsiú ar an Vicipéid a bhaineann le misean na hinstitiúide sin a éascú agus a spreagadh agus cuidiú léi ábhar a scaoileadh faoi cheadúnais oscailte, agus an caidreamh idir an óst-institiúid agus pobal na Viciméide a fhorbairt. De ghnáth cuidíonn Vicipéideoir cónaithe le himeachtaí for-rochtana nó seirbhísí teagmhála  na Vicipéide  idir an DLCM agus an pobal i gcoitinne mar eagartóin.
I measc na n-institiúidí a d’óstáil Vicipéideoir tá institiúidí móra cosúil le Leabharlann Náisiúnta na Breataine Bige, Músaem na Breataine, an Institiúid Náisiúnta um Shábháilteacht agus Sláinte Ceirde, Leabharlann na Breataine, Institiúid Smithsonian, an Royal Society of Chemistry UC Berkeley, Ollscoil Columbia, Ollscoil Toronto, Leabharlann Náisiúnta na hIorua, agus Cartlann Chónaidhme na hEilvéise agus ionaid níos lú mar Mhúsaem agus Gailearaí Ealaíne Derby  agus The New Art Gaillery Walsall sa Ríocht Aontaithe; Pálás Versailles sa Fhrainc; an Museu Picasso sa Spáinn; agus Músaem Leanaí Indianapolis, Gerald R. Ford Presidential Library, agus  an National Archives and Records Administration  sna Stáit Aontaithe.