cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ciarán Ó Faoláin
Ba pheileadóir Gaelach ó Bhaile Átha Cliath é Ciarán Ó Faoláin (Ciarán Whelan sa Bhéarla). D'imir sé le haghaidh Baile Átha Cliath agus imríonn sé le CLG Ráth Eanaigh go fóill. Bhí Ó Faoláin ar fhoireann Bhaile Átha Cliath nuair a bhain siad Craobh Laighean i 2002, 2005, 2006, 2007, 2008 agus i 2009. Bhain sé corn Martin Donnelly i 2005 agus é ag imirt le Cúige Laighean. Bronnadh Sárimreoir air sa bhliain 1999 toisc a éacht imeartha i lár na páirce le haghaidh Baile Átha Cliath. Roghnaíodh Ó Faoláin mar chaptaen na foirne do Bhaile Átha Cliath idir 2002 agus 2003. Fuair sé a Shárimreoir is déanaí i 2007 ach níor roghnaíodh é ar fhoireann GPA na bliana. Bhain sé craobh mionúr Laighean le Baile Átha Cliath i 1994. D'éirigh Ciarán as mar pheileadóir idirchontae i 2009.
Romain Grosjean
Is tiománaí Francach Fhoirmle a hAon é Romain Grosjean . Rugadh i nGinéiv na hEilvéise é ar 17 Aibreán 1986. Chuaigh sé in iomaíocht i gCraobh Dhomhanda Foirmle a hAon i 2009 agus ó 2012 go 2020. I 2021, ghlac sé páirt i gCraobhchomórtas Indycar leis an bhfoireann Dale Coyne Racing.
Saol Pearsanta
Tá sé pósta le iriseoir Francach Marion Jollès Grosjean. Tá triúr páistí acu.
Stubby Kaye
Ba aisteoir coiméide Meiriceánach é Stubby Kaye (11 Samhain 1918 - 14 Nollaig 1997). Leis an ainm Bernard Kotzin a rugadh é i dtuaisceart Manhattan, i gCathair Nua-Eabhrac. Teaghlach Giúdach a bhí ann. D'fhás sé aníos i gQueens agus sa Bronx, agus fuair sé bás i gCalifornia.
Cú Choirne Ua Madadháin
Rí Síol Anmchadha ba ea  Cú Choirne Ua Madadháin  (bás 1158).
Níl eolas ar bith eile le fáil faoina réimeas.
Ptolemais Hermiou
Bhí Ptolemais Hermiou, nó Ptolemais suite san Éigipt Uachtarach thart ar 120 km le sruth ó Thebaid, ina ardeaspagóideacht chathrach san Éigipt Ghréag-Rómhánach agus tá sé fós ina Shuí teidealach Caitliceach.
Inniu, tá an chathair El Mansha i nGobharnóireacht Sohag, suite san áit a mbíodh an chathair ársa.
Histiréis mhaighnéadach
In ábhair fhearómaighnéadacha, cosúil le hiarann, spleáchas an fhloscdhlúis mhaighnéadaigh ar an déine mhaighnéadach agus a mhaighnéadú roimhe sin. Is modh suntasach cailliúint fuinnimh í i mótair is trasfhoirmeoirí.
William Petty, 2ú hIarla Shelburne
Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é William Petty, 2ú hIarla Shelburne a rugadh ar an 2 Bealtaine 1737 – 7 Bealtaine 1805.
Leamhan galach
Is feithid é an leamhan galach. Ball d'fhine na Erebidae atá ann.
Bród aerach
mion|Bród Bhaile Átha Cliath 2013 mion|Paráid Bhród Bhaile. Átha Cliath 2013 Ceiliúradh bliantúil ar an éagsúlacht agus ar gach ball den phobal LADT+ is ea Bród aerach. Cuirtear síos ar Bród go minic mar mheascán de cheiliúradh agus agóid.
Ceiliúrtar é i dtíortha ar fud an domhain. Cuid lárnach de Bród is ea paráid nó mórshiúl.
Bíonn paráidí Bród i gcathracha agus i mbailte ar fud na hÉireann sa lá atá inniu ann. Is é Bród Bhaile Átha Cliath an dara féile is mó sa phríomhchathair (i ndiaidh Lá Fhéile Pádraig).
Bród i Nua-Eabhrac
Tharla na chéad mhórshiúlta Bród i Stáit Aontaithe Mheiriceá i mí an Mheithimh 1970. Freagairt ab ea iad ar chíréibeacha Stonewall i Nua-Eabhrac, a tharla bliain roimhe sin go díreach ar an 28 Meitheamh 1969.
Ar an 2 Samhain 1969, mhol Craig Rodwell, a pháirtí Fred Sargent, Ellen Broidy agus Linda Rhodes go mbeadh mórshiúl i gCathair Nua-Eabhrac an samhradh ina dhiaidh sin mar chuimhneachán ar na hagóidí a bhí ann bliain roimhe sin.
Bhí an chéad mhórshiúl ar an 28 Meitheamh 1970. Tugadh 'Christopher Street Liberation Day' ar an mórshiúl i Nua-Eabhrac (as Christopher Street - an tsráid ar a bhfuil an Stonewall Inn suite). D'éirigh go maith leis agus cuireadh tús le mórshiúlta ar fud na Stát Aontaithe agus ansin ar fud an domhain. Tugtar 'Christopher Street Day' ar na féilte Bród i roinnt cathracha sa Ghearmáin fós inniu.
Cuirtear síos don ghníomhaí déghnéasach Brenda Howard gurbh ise a thug an t-ainm 'Pride' ('Bród') ar an imeacht. Is mar gheall air seo a tugadh ‘The Mother of Pride’ ('Máthair Bród') uirthi ina dhiaidh sin.
Bród in ÉIrinn
Ba mhór an tionchar a bhí ag na cúrsaí i Nua-Eabhrac ar Éirinn.
Tharla an chéad agóid LADT+ i mBaile Átha Cliath ar an 27 Meitheamh 1974. Chuaigh deichniúr (an Seanadóir David Norris san áireamh) ar mhórshiúl ón Roinn Dlí agus Cirt go dtí Ambasáid na Breataine chun agóid a dhéanamh in aghaidh choiriúlú na homaighnéasachta (iarsma ó na dlíthe coilíneachta).
Tharla an chéad mhórfhorbairt eile i 1983. Le linn an tsamhraidh  i 1982, buaileadh a lán fir aeracha agus déghnéasacha in ionsaithe homafóbacha i mBaile Átha Cliath. Ar an 9 Meán Fómhair 1982, buaileadh fear óg darbh ainm Declan Flynn chomh dona sin go bhfuair sé bás ina dhiaidh sin. D'ainneoin gur admhaigh beirt den chúigear ionsaitheoirí gur ionsaigh siad timpeall 20 duine LADT+ thar an tréimhse sé seachtaine, scaoileadh saor gach duine den chúigear agus gearradh pianbhreith ar fionraí orthu. Ag an am céanna, gearradh téarma príosúin 12 mhí ar fhear a ghoid sparán. Dúirt an breitheamh i gcás Flynn 'nach bhféadfaí é seo a mheas mar dhúnmharú riamh' (‘this could never be regarded as murder’) agus nach raibh ‘aon chineál pionóis’ (‘no element of correction’) ag teastáil maidir leis na fir.
Bhí an-imní ar dhaoine LADT+ faoin toradh. Mar thoradh air sin, tharla an agóid ba mhó ar son cearta LADT+ go dtí sin. Dé Sathairn, 19 Márta 1983, tar éis an bhreithiúnais, chuaigh na céadta duine ar mhórshiúl ó Halla na Saoirse go Páirc Fhionnradhairc (áit ar maraíodh Declan).
Conspóid
Sa bhliain 2022, d'fhógair Bród Átha Cliath go raibh deireadh curtha maolabhrach acu leis an gcaidreamh oifigiúil le RTÉ mar gheall ar an allagar faoin bpobal trasinsnceach ar an gclár raidió Liveline (le Joe Duffy). Chuir siad i leith RTÉ go raibh an eagraíocht "ag gríosú thine na reitrice in aghaidh an phobail thrasinscnigh."
Ach thug RTÉ le fios go mbaineann plé poiblí – bíodh sé míthaitneamhach, deacair agus conspóideach uaireanta – go mbaineann a leithéid go smior le feidhm na heagraíochta de réir dualgais.
Rebecca Ferguson
Is amhránaí, cumadóir amhrán Pop-cheol Sasanach í Rebecca Ferguson (rugadh í ar an 26 Iúil 1986). Tháinig sí sa dara háit ar an seachtú sraith The X Factor sa bhliain 2010.
Porphyromonas
Is géineas Gram-dhiúltach, neamh-spór-dhéanmhach, anaerób éigeanta agus éagluaisteach ón bhfine Porphyromonadaceae é Porphyromonas. Fuarthas amach go bhfuil an ghéineas seo mar chuid den mhicribhithóm seileach. Tá sé léirithe ag úsáid seicheamhaithe mheitigéanómaíocha géinte 16S rARN spriocdhírithe go bhfuil ionadaíocht mhaith ag an ghéineas i ndaoine sláintiúla ón Human Microbiome Project.
Giolla na Naemh Ua Dúnabhra
Ba é Giolla na Naemh Ua Dúnabhra Ollamh (príomhfhile) Chonnacht. Fuair sé bás sa bhliain 1101 de réir Annála na gCeithre Máistrí: “Giolla na naemh Ua Dúnabhra, ollamh Connacht, do écc.”
Fuair an t-ollamh roimhe, In Druth Ua Carthaigh, bás sa bhliain 1097.
Níl dánta ar bith ó pheann Ua Dunabhra ar marthain. Níl tuilleadh eolais againn faoina shaol ná cár as dó.
Plasmafeiréis
Malartú plasma, próiseas le himshruthú fola iomláine taobh amuigh den cholainn agus, lena linn sin, scaradh na gcomhábhar ceallach ón bplasma, caitheamh an phlasma sin i gcártaí, agus plasma úr nó albaimin plasma a chur ina ionad. Déantar é seo chun ábhair dhochracha, cosúil le hantasubstaintí mínormálta, a bhaint as an gcolainn.
Leamhan tíograch garraí
Is feithid é an leamhan tíograch garraí. Ball d'fhine na Erebidae atá ann.
1770í
Cinn Stát
Adolf Fredrik
Charles Watson-Wentworth, 2ú Marcas Rockingham
Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é Charles Watson-Wentworth, 2ú Marcas Rockingham, a rugadh ar an 13 Bealtaine 1730 – 1 Iúil 1782.
Mártan Liútar agus frith-Sheimíteachas
thumb|200px|[[Mártan Liútar]] Bhí an-tionchar ag Mairtín Liútar (1483–1546) ceannaire Reifirméisin Gearmánach, ar  fhrith-Sheimíteachas na Gearmáine trí fhoghanna a thabhairt faoi na Giúdaigh.
1770í
Cinn Stát
Go-Sakuramachi
Mártan Liútar agus frith-Sheimíteachas
Éabhlóid a chuid tuairimí
D'athraigh dearcadh Liútair i dtreo na nGiúdach le linn a shaoil. Go luath, ina ghairm bheatha—go dtí thart ar 1536—léirigh sé údar imní faoi a gcruachás san Eoraip, agus bhí loinne dhíograise aige i dtaobh iad a iompú chun na Críostaíochta, tríd a chuid creidimh leasuithe.
Nuair nár éirigh leis, ina dhiaidh sin, cháin Liútar an Giúdachasachas agus mhol sé géarleanúint ghéar á himirt ar a lucht leanúna, ionas nach mbeadh cead acu dul ag teagasc. I mír dá chuid, san fhoilseachán Von den Jüden und iren Lügen (Gaeilge:  Faoi na Giúdaigh agus a gcuid bréag  ) scríobh sé gur mór an náire í teip na Críostaíochta iad a dhíbirt. Thairis sin, chuir sé an chéist "Cad a dhéanfaidh Críostaithe leis na daoine eitithe agus damnaithe seo, na Giúdaigh.":
clé|mion|290x290px|Vom Schem Hamphoras (leagan 1598)
An Garrán Fearnóige
Gráig agus foroinnt bhaile fearainn i gContae Aontroma é An Garrán Fearnóige (Béarla: Aldergrove). Cuid de Bhuirg Aontroma agus Bhaile na Mainistreach é. Tá Aerfort Idirnáisiúnta Bhéal Feirste, ar a dtugtar Aerfort an Gharráin Fearnóige freisin, suite taobh thoir thuaidh den ghráig.
Mártan Liútar agus frith-Sheimíteachas
Luathbhlianta
Rinne Liútar a chéad trácht ar na Giúdaigh i litir a scríobh sé chuig an t-Urramach Georg Spalatin sa bhliain 1514 :
Sa bhliain 1519, ceistigh Lútair an teagasca Servitus Judaeorum ("Sclábhaíocht na nGiúdach"), a seanbhunaíodh i Corpus Juris Civilis ag Iustinianus I ó 529-534. Scríobh sé: "Cosnaíonn diagairí áiféiseacha fuath ar na Giúdaigh. Cén Giúdach a cheadódh dul isteach in ár measc nuair a fheiceann sé an chruálacht agus an naimhdeas a bhrúann muid orthu - nach bhfuil muid cosúil le Críostaithe ach le beithigh inár n-iompar"
An Garrán Fearnóige
Bhí stáisiún traenach ag obair sa Gharrán Fearnóige sna blianta 1871-1960.
Joe Mantegna
Is aisteoir Meiriceánach é Joseph Anthony "Joe" Mantegna, Jr., a rugadh ar 13 Samhain 1947. As Chicago, Illinois dó.
Faireoga Paraitíoróideacha
mion|clé|Suíomh na bhfaireog Is faireoga inchríneacha iad na Faireoga Paraíoróideacha, a luíonn san fhaireog thíoróideach féin agus a thálann an hormón paraitíoróideach. Tá ceithre fhaireog pharaíoróideach ann, a bhíonn suite taobh thiar den faireog thíoróideach, ach is annamh a fhaightear iad taobh istigh den fhaireog thíoróideach nó sa chliabhrach. Riarann na faireoga paraitíoróideacha leibhéal cailciam na fola agus na gcnámh.
Mártan Liútar agus frith-Sheimíteachas
Luathbhlianta
Ina aiste sa bhliain 1523 Gur Giúdach ó dhúchas ab ea Íosa Críost Íosa, cháin Liútar drochíde chruálach i gcoinne na nGiúdach agus d'áitigh sé ar Chríostaithe caitheamh leo go cairdiúil. Ba í mian a chroí ná go gcluine na Giúdaigh an Soiscéal fógartha go soiléir agus go gcuire sin fonn orthu bheith ina Chríostaithe. Dá bhrí sin d'áitigh sé:. Ba é an fonn a bhí ag Luther ná go gcloífeadh na Giúdaigh an Soiscéal a fógraíodh go soiléir agus go ndéanfaí é a aistriú go dtí an Chríostaíocht. mion|"Judensau" ar séipéal i Wittenberg (1300-1400)
Comhghríosú frith-Sheimíteach
D'éirigh go rathúil le feachtas Liútir rathúil i gcoinne na nGiúdach san tSacsain, i mBrandenburg, agus san tSiléis. I mí Lúnasa 1536, d'eisigh Prionsa Liútir, Johann Friedrich I,Toghthóir na Sacsaine, sainordú a chuir na Giúdaigh faoi toirmiscthe ó bheith ina chónaí, ag dul i mbun gnó nó ag dul trína réimse. D'iarr an Schtadlan Alsáiseach, an Raibí Josel von Rosheim ar an leasaitheoir Wolfgang Capito chun dul i gcomhairle le Liútar le coinne a fháil leis an Phrionsa, ach dhiúltaigh Liútar gach idirghabháil.
Mar fhreagra ar Josel, thagair Liútar ar a chuid iarrachtaí nár éirigh leo chun na nGiúdach a thiontú: "... Ba mhaith liom mo chuid is fearr a dhéanamh do do dhaoine ach ní chuirfidh mé le do cheanndánacht [ceanndánacht na nGiúdach] de réir mo chuid deaghníomhaíochtaí féin. Caithfidh tú idirghabhálaí eile a aimsiú le mo thiarna uasal. Tugann Heiko Oberman faoi deara gur ócáid shuntasach í seo i ndearcadh Lútar i dtreo na nGiúdach: "Fiú sa lá atá inniu ann, is minic go measfar gurb é an diúltú seo an cor cinniúnach i ngairm Liútar ó chairdiúlacht go naimhdeas i dtreo na nGiúdach."
Murchadh Ó Cuindlis
Meastar gur i mBaile Locha Deacair gar d'Áth Liag i ndeisceart Chontae na Gaillimhe a saolaíodh é: is ann a bhí “ferann ocus cuit Uí Chuinnlis". Mac léinn ag Giolla Íosa Mór Mac Fhirbhisigh ba ea é. Chabhraigh sé le Giolla Íosa agus Leabhar Mór Leacáin á scríobh aige siúd: tá cuid dá scríbhneoireacht ar fáil i Leabhar Buí Leacáin freisin. Scríobh sé an Leabhar Breac idir 1408 agus 1411. Chuir sé cuid mhaith dá chuid oibre i gcrích i Múscraige Thíre i gContae Thiobraid Árann, agus meastar gur chaith sé tréimhse i gCluain Lethan freisin.
Tá blúirí beaga beoga de phearsantacht an scríobhaí ar fáil ina nótaí imill, go mór mhór sa Leabhar Breac. Seo sampla:
King Moody
Ba aisteoir Meiriceánach é Robert "King" Moody (6 Nollaig, 1929 – 7 Feabhra, 2001).
Scoil Éanna
mion
Stair
Mar thoradh ar a chuid oibre do Chonradh na Gaeilge, d’éirigh an Piarsach lánchinnte de gurb é an t-oideachas an rud ba thábhachtaí d’athbheochan na Gaeilge.
Bhí an scoil suite i mBaile Átha Cliath i dTeach Fhiodh Cuillinn, Raghnallach, ar dtús. Ach bhog an Piarsach an scoil amach chuig 'an Hermitage' i Ráth Fearnáin sa bhliain 1910.
Bhí sé faoi dhraíocht ag an seanteach álainn ón ochtú haois déag agus an fearann fairsing faoi ghrua Shliabh Chill Mochióg. Thabharfadh sé nasc leis an saol nádúrtha do na buachaillí agus chruthódh sé an spiorad ba ghá chun laochra a mhúnlú, dar leis. Mar bhreis air sin, bhí sé ráite gur anseo, ar fhearann an tí seo, a mbuaileadh Robert Emmet faoi rún lena ghrá geal, Sarah Curran, sular thionscain sé a éirí amach tubaisteach in 1803. Tar éis a bhog an scoil amach, ba é Emmet a bhí mar phríomhspreagadh ag an bPiarsach agus ag a scoil.
Múinteoirí
Fuair an Piarsach cabhair óna dheartháir Liam Mac Piarais, agus b'é Tomás Mac Donnchadha a bhí ina Leas-Phríomhoide ar an scoil. Bhí an t-ádh leis an bPiarsach maidir leis na múinteoirí spreagúla, fuinniúla a d’fhostaigh sé, ar a raibh an file Pádraic Colum. Chomh maith leis sin tháinig roinnt de na daoine ba thábhachtaí i saol cultúrtha na tíre ag an am go dtí an scoil chun léachtanna a thabhairt, Dubhghlas de hÍde, Maude Gonne agus W.B. Yeats ina measc. mion|Margaret Pearse agus buachaillí, timpeall 1930 ?
Idéalachas
Dob ionann mana na scoile agus mana na Féinne "Glaine inár gcroí, Neart inár ngéaga agus Beart de réir ar mbriathar". Bhí “Irish standpoint and atmosphere” le bheith ag Scoil Éanna agus bheadh sé bunaithe ar an dá ghné a shíl an Piarsach féin a bheith lárnach i gcóras ársa oideachais na nGael: saoirse don dalta aonair agus teagasc spreagúil. mion|[[Roibeard Emmet|Robert Emmet]] Spreagadh na buachaillí le luachanna an laochais, an tírghrá agus na huaisleacht a a chur rompu i gcónaí. Ba mhinic tagairtí do sheanlaochra na nGael, Fionn Mac Cumhaill, Cú Chulainn agus a leithéidí, mar aon le pearsana níos nua-aoisí ar nós Robert Emmet. Bhí na drámaí agus na tóstail a cheap an Piarsach do na buachaillí dírithe ar ghaiscígh a rinne gníomhartha móra laochais agus féiníobartha.
Bhí sé ráite gur san Hermitage a mbuaileadh Robert Emmet faoi rún lena ghrá geal, Sarah Curran, sular thionscain sé a éirí amach tubaisteach in 1803. Tar éis a bhog an scoil amach, ba é Emmet a bhí mar phríomhspreagadh ag an bPiarsach agus ag a scoil. mion|Oifig sa scoil
Múineadh
D’imigh teoiricí Maria Montessori agus go háirithe an ‘Modh Díreach’ de theagasc teangacha, a bhfaca sé in úsáid i scoileanna dátheangacha na Beilge, go mór i bhfeidhm air. Mhúinfí ranganna sa dá theanga, Gaeilge agus Béarla, agus bheadh an Ghaeilge mar ghnáth-theanga laethúil na scoile.
Múineadh chuile ábhair trí Ghaeilge, seachas na hábhair eolaíochta de cheall friotal cuí a bheith acu chuige seo. Mar sin cuireadh béim ar leith ar an nGaeilge agus na healaíona in obair na scoile. Ar na hábhair neamhghnáthach a múineadh sa scoil bhí, Garraiodóireacht agus Éigipt eolaíocht.
Ealaín
mion|Ba mhinic tagairtí do sheanlaochra na nGael, mar shampla [[Cú Chulainn ]] Bhí áit lárnach ag an ealaín i saol na scoile. Bhí an foirgneamh féin maisithe le píosaí suntasacha d’ealaín Éireannach na linne, saothair le Beatrice Elvery, George Russell agus Jack B. Yeats ina measc. Liam Mac Piarais a bhí ina mhúinteoir ealaíne. Ar na daltaí a mhúin sé bhí Pádraic Ó Tuathaigh, a bhí ar dhuine de mhórphéintéirí Éireannacha an fichiú haois.
Turas eachtraíochta ina spreagfaí samhlaíocht na ndaltaí agus ina bhforbrófaí an cumas a bhí iontu go léir a bheadh in oideachas i Scoil Éanna.
Bhí a h-iris féin ag daltaí na scoile dar teideal An Scoiláire agus bhí ceann eile dar teideal an Macaomh.
Sa bhliain 2016, pléadh oidhreacht Scoil Éanna agus fealsúnacht oideachais an Phiarsaigh ag comhdháil lae i Scoil Éanna féin i mBaile Átha Cliath.
1916 agus Scoil Éanna
Ba i Scoil Éanna a tharla go leor de na cruinnithe ba thábhachtaí roimh an Éirí Amach agus ba mhinic a d’úsáideadh Óglaigh na hÉireann an fearann chun druileála.
Ghlac go leor iardhaltaí páirt san Éirí Amach. Bhí grúpa amháin d’iardhaltaí, ar a dtugtaí ‘the Dogs’, curtha fúthu sa scoil fiú agus iad ag freastal ar an Ollscoil. Chuir siad seo buamaí le chéile faoi rún in íoslach na scoile.
Bhí Tomás Mac Donnchadha agus Con Colbert, beirt a mhúin sa scoil tráth, lárnach san Éirí Amach chomh maith agus bhí siad orthu siúd a cuireadh chun báis ina dhiaidh.
Scoil Íde
Sa bhliain 1910, mar go mbeadh Teach Fhiodh Cuillinn folamh, bhunaigh an Piarsach scoil do chailíní ann agus thug sé Scoil Íde uirthi.
Níor mhair Scoil Íde ach dhá bhliain (1910-1912). Ach mhúscail an bhliain a chaith Lúise Gabhánach Ní Dhufaigh ann a spéis i dteagasc trí mheán na Gaeilge. I ndiaidh bhás an Phiarsaigh in 1916, bhí Lúise tiomanta fís an Phiarsaigh a chomhlíonadh, agus bhunaigh sí Scoil Bhríde sa bhliain 1917 dá bharr.
Dúnadh agus iarsmalann
Sa bhliain 1935 dhún Scoil Éanna. Ar deireadh, bhí costas ró-ard ar an Hermitage. D’fhág na fiacha a bhí ar an scoil agus an cíos sa bhreis a bhí ar an Hermitage go raibh an scoil an-ghar de thitim i bhféimheacht go mion minic.
Tá iarsmalann sa bhfoirgnimh inniu i Ráth Fearnáin, a choinníonn cuimhne ar an bPiarsach agus ar a chuid oibre.
Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin
Cláirseoir agus cumadóir ceoil ba ea Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin nó Turlough O'Carolan (1670 – 25 Márta 1738). Chum sé neart fonn agus amhrán, agus tá rian cheol chlasaiceach a linne le haithint go soiléir ar a shaothar. Tá éileamh mór ar a chuid cheoil fós agus tá cuid mhaith de cóirithe le haghaidh uirlisí eile.
No Cav
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Cava_di_Gioia_%28Carrara%29.jpg/220px-Cava_di_Gioia_%28Carrara%29.jpg|mion| Cava di Gioia (Carrara) agus an modhnú do-aisiompaithe gaolmhar ar chruth an chruinnithe mullaigh Téarma iriseoireachta é No Cav a úsáidtear chun gluaiseacht mhór agóide Iodálach a d’eascair go luath san 21ú haois a chur in iúl agus a bhí comhdhéanta de chomhlachais agus de ghrúpaí saoránach a bhí aontaithe ag cáineadh na gcairéal marmair Carrara sna Alpa Apuan.
Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin
Beatha
Rugadh Ó Cearbhalláin san Obair i gContae na Mí. Feirmeoir bocht ba ea a athair. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Ballyfarnon4032.jpg|clé|mion| [[Béal Átha Fearnáin i gContae Ros Comáin ]] Béal Átha Fearnáin
Madadhán Mór Ua Madadháin
Níl eolas ar bith eile le fáil faoina réimeas.
Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin
Beatha
Sa bhliain 1684 d’aistrigh an teaghlach go dtí Béal Átha Fearnáin i gContae Ros Comáin. Chuaigh a athair ag obair ann d’Annraoi Mac Diarmada Rua. Thaitin an buachaill le Máire Bean Mhic Dhiarmada Rua, agus shocraigh sí go dtabharfaí oideachas dó. In aois a ocht mbliana déag bhain an bholgach radharc na súl de agus chuir a bhanphátrún le cláirseoireacht é.
No Cav
Ainm agus siombail
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/No_Cav_sticker_at_Bivacco_Aronte_%28Passo_della_Focolaccia%2C_Alpi_Apuane%29_at_17.10.2021.jpg/220px-No_Cav_sticker_at_Bivacco_Aronte_%28Passo_della_Focolaccia%2C_Alpi_Apuane%29_at_17.10.2021.jpg|mion| Ghreamán Bi Cav ag an Aronte bivouac (Passo della Focolaccia, Apuan Alps) Baineadh úsáid as an téarma No Cav, gearr ar "No Cave" ("Ní hea do na cairéil", san Iodáilis), don chéad uair in alt ag Il Tirreno in 2014 chun na gníomhaithe a ghlac páirt i léiriú an choiste Salviamo le Apuane a shainiú.
Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin
Beatha
Nuair a bhí sé bliain is fiche d’aois tugadh capall agus giolla dó agus chuir sé chun bóthair. Chun Seoirse Reynolds i Loch Scoir i gContae Liatroma a chuaigh sé ar dtús. Deirtear gur beag meas a bhí ag Reynolds ar a chumas seanma agus gur chomhairligh sé dó tabhairt faoin gcumadóireacht. Ansin, a deirtear, a chum an Cearbhallánach a chéad amhrán: "Sí Beag is Sí Mór".
No Cav
Ainm agus siombail
Is éard atá sa tsiombail No Cav léiriú stílithe dubh agus bán de tharbhealach Vara d’ Iarnród Marmar Príobháideach Carrara a thrasnaíonn X mór dearg, a bhfuil na focail “NO CAV” dearg os a chionn, agus iad ar fad ar chúlra bán.
Níor tháinig an bhratach seo, a meabhraíonn a dearadh grafach ar ghluaiseacht No TAV, ach in 2020, le linn imeachta a d'eagraigh an comhshaolaí Gianluca Briccolani, a bhunaigh an cumann Apuane Libere an bhliain dár gcionn, in éineacht le Claudio Grandi agus daoine eile.
Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin
Beatha
clé|mion|Cloch cuimhneacháin Uí Chearbhalláin, Ardeaglais Naomh Pádraig, BÁC Bhí ardmheas ag Jonathan Swift air, agus ba mhinic ag seinm do Swift é. Uair amháin, deirtear, cháin Swift é faoi bheith ar meisce ar an mbóthar agus dúirt an Cearbhallánach:
is ar gach aon cé mór bhur smacht cé mór bhur milleán ar chách ní gheibh sibh féin bás le tart.
Borráiste gorm
Is éard is borráiste gorm ann ná planda láidir bliantúil a fhásann 60 cm ar airde, cumhdaithe le ribí righne bána, dúchasach do lár na hEorpa is réigiún na Meánmhara. Na duilleoga garbh ubhchruthach. Na bláthanna 2 cm ar trastomhas, geal gorm cromtha, le 5 pheiteal spréite is antair dhubha. Saothraítear mar luibh é. Boladh cúcamair óna dhuilleoga brúite.
Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin
Beatha
Meon meadhrach taghdach a bhí ag an gCarbhallánach. Ba bhreá leis scéalta agus áilteoireacht, agus bhí an-lámh aige ar an táiplis mhór. Bhraith sé riamh gur ar chomhchéim lena chuid pátrún a bhí sé.
Ceol agus cumadóireacht
Cláirseach phrástéadach den seansaghas a bhí ag an gCearbhallánach. Bhíodh coim mhór ag a leithéid de chláirseach agus í déanta d’adhmad sailí. Téada miotail a bhíodh inti agus iad á dtarraingt leis na hingne. Uirlis an-deacair a bhí inti, agus bheadh ort tabhairt fúithi i dtús d’óige. Thosaigh an Cearbhallánach i bhfad ródhéanach chun cumas ceart seanma a bhaint amach, ach bhí ardchumas cumadóireachta aige agus cuimhne fhíormhaith. Deirtí go ndéanadh sé cumadóireacht ar chnaipí a chóta, á samhlú mar línte agus spásanna.
Bhí tionchar mór ag ceol Iodálach a linne air. Dúirt a chara Cathal Ó Conchubhair: “Vivaldi charmed him and with Corelli he was enraptured”. Mar sin féin, is dócha go raibh meas aige ar an sean-nós seanma.
Comhcheol
I bhfoirm aonlíneach shéise is mó atá a chuid ceoil le fáil, ach tá fianaise ann gur chloígh sé go dílis leis na seanmhodhanna seanma. Tá cuid de sheanleabhar ann a bhfuil foinn de chuid Uí Chearbhalláin ann: áitíonn Gráinne Yeats gur iarsma é seo de leabhar a d’fhoilsigh mac an Chearbhallánaigh sa bhliain 1748 in éineacht leis an Dochtúir Delaney as Ollscoil Átha Cliath.
Máirín Uí Dhálaigh
Scoláire aitheanta Gaeilge ab ea Máirín Anne Uí Dhálaigh nó Máirín O’Daly (née Nic Dhiarmada; 30 Samhain 1908 – 25 Eanáir 1994). Bhí sí pósta ar Chearbhall Ó Dálaigh, cúigiú Uachtarán na hÉireann.
Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin
Comhcheol
Is díol spéise é an dord aonlíneach, agus i dtaca le comhcheol de is annamh dhá nóta á seinm le chéile. Is neamhchoitianta an dóigh a ngluaiseann an dord an t-am ar fad, é ina ochtaigh leis an tribil uaireanta, é ag teacht roimh an líne shéise uaireanta nó mar mhacalla ina diaidh.
Máirín Uí Dhálaigh
Luathshaol agus oideachas
Ba í an páiste ba shine de cheathrar clainne, d'athair as Baile Átha Cliath agus máthair as Corcaigh. Rugadh i Mussoorie na hIndia í, áit a raibh a hathair ina mhúinteoir le Fiúsailéirí Ríoga na Mumhan. Nuair a bhí sí dhá bhliain d'aois, cuireadh í chuig deirfiúr a hathar i dTrá Lí, Contae Chiarraí. Fuair sí a cuid oideachais i scoileanna éagsúla i mBaile Átha Cliath, agus rinne sí staidéar ar an Laidin agus ar an nGaeilge sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath. Agus í sa choláiste i 1931, thug sí aitheasc ar “Women in Irish life long ago”, léacht a ndearna Philip O’Leary cur síos air in 2004 mar “unapologetically feminist”. D’oibrigh sí mar mhúinteoir sular bhain sí céim mháistreachta amach sa tSean-Ghaeilge.
Saol gairmiúil
Thosaigh sí le Dámh na nEalaíon i COBÁC, agus níos déanaí (ó 1965 ar aghaidh) bhí sí ar an mbord rialaithe. Chuir sí Cath Maige Mucrama in eagar ar son an Irish Texts Society, agus chuir sí gluais le chéile do Beatha Aodha Ruaidh Uí Dhomhnaill. Chuidigh sí freisin leis an Dictionary of the Irish Language faoi stiúir Acadamh Ríoga na hÉireann.
Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin
Amhráin
Bhí an Cearbhallánach in ann amhráin a chumadh go gasta, greanta. I nGaeilge atá siad ar fad, beagnach. Níl ach amhrán Béarla amháin ann ar chum sé ceol dó: "Carolan's Devotion," amhrán in ómós Iníon Fetherstone as Ardach i gContae an Longfoirt. I measc na n-amhrán Gaeilge tá ceann spreagúil a chum sé do Chian Ó hEadhra, a bhí ina chónaí i gCúil Mhuine i gContae Shligigh:
clé|mion|Ardeaglais Naomh Pádraig, BÁC Amhrán de shaghas eile is ea an ceann a chum sé ag moladh an Dochtúra Seán Ó hAirt, sagart i gContae Shligigh:
Máirín Uí Dhálaigh
Saol gairmiúil
Ó 1979 go 1985, bhí sí ina leas-seansailéir ar Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath. I 1985, rinneadh comhalta oinigh de Choláiste na Tríonóide di freisin.
Bhronn sí cartlann phearsanta fhairsing a fir chéile ar COBÁC in dhá bhronntanas mór i 1980 agus 1981, rud a d’oscail a ghairm phoiblí ar feadh breis agus dhá scór bliain. Sa bhliain 1983, cúig bliana tar éis bhás a fir chéile, cheap a chomharba, an tUachtarán Pádraig Ó hIrighile, ar an gComhairle Stáit í. Chaith sí a cuid blianta deireanacha in easláinte. Tá sí curtha lena fear céile sa tSnaidhm, Contae Chiarraí.
Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin
Amhráin
mion|299x299px|Cill Rónáin i Ros Comáin
Bás
Cailleadh Máire, a bhean, sa bhliain 1733 agus chum an Cearbhallánach dán á caoineadh.
Nuair nárbh fhada uaidh an bás, d’fhill sé ar Bhéal Átha Fearnáin. Deirtear gur fháiltigh Máire Bean Mhic Dhiarmada Rua roimhe ag an doras agus go ndúirt sé: “Tháinig mé anseo tar éis a ndeachas tríd chun bás a fháil sa bhaile faoi dheireadh, mar a bhfuaireas an chéad fhoghlaim agus an chéad ghearrán”.
Nuair a bhraith sé é féin ag lagú, tharraing sé chuige an chláirseach agus sheinn “Slán le Ceol”. Bhí sé ag saothrú an bháis ar feadh seachtaine sular rug an bás air, agus rinneadh tórramh ceithre lá air.
Tá sé curtha i gCill Rónáin i Ros Comáin. Bíonn féile agus scoil samhraidh i gCéideadh ar siúl ann gach bliain in ómós dó. Deir Bunting go mbíodh a chloigeann i dtaisce i gcuas ann. mion|299x299px| [[Céideadh i Ros Comáin ]]
Féach freisin
clé|mion|333x333px|J.C. Trimball, 1844
Palmaria
Is oileán é Palmaria (Isola Palmaria san Iodáilis) i Liguria na hIodáile.
Chevron Corporation
Is corparáid fuinnimh ilnáisiúnta Meiriceánach í an Chevron Corporation. Is i San Ramon, California atá ceanncheathrú an chomhlachta.
Brian George
Is aisteoir é Brian George, a rugadh in Iosrael sa bhliain 1952 agus a tógadh i Londain agus Toronto.
George Hitchings
Ceimicí a rugadh i Hoquiam, Washington ab ea George Herbert Hitchings (18 Aibreán 1905 – 27 Feabhra 1998). Chomhoibrigh sé le Gertrude Elion i bhforbairt drugaí do chomhlacht Burroughs Wellcome.
Roinn siad Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1988 le Elion agus James Whyte Black as prionsabail thábhachtacha a chruthú i gcomhair cóireáil druganna, i gcás Hichings as a chuid oibre ar cheimiteirpe.
Borrnathair
Nathair a áitríonn talamh féaraigh. Dhá speiceas ann. An bhorrnathair atá dúchasach don Afraic is an Meánoirthear, bíonn sí suas le 2 m ar fhad, an cholainn ramhar breac donn, an tsiorarnach an-ard; séideann sí amach an cholainn nuair a scanraítear í. An abhacbhorrnathair ó iardheisceart na hAfraice, bíonn sí 30 cm ar fhad.
Christopher C. Kraft Jr.
Ba innealtóir aeraspáis Meiriceánach é Christopher C. Kraft Jr.
RTÉ Ireland
Is é RTÉ Ireland an teideal oibre ar sheirbhís teilifíse idirnáisiúnta ag RTÉ.
April Winchell
Is ban-aisteoir Meiriceánach í April Terri Winchell (a rugadh sa bhliain 1960).
Maoileachlann Ua Madadháin
Rí Síol Anmchadha ba ea  Maoileachlann Ua Madadháin  (bás 1188).
Níl eolas ar bith eile le fáil faoina réimeas.
Conrad Russell, 5ú hIarla Russell
Staraí agus polaiteoir Briotanach ab ea Conrad Sebastian Robert Russell, 5ú hIarla Russell (15 Aibreán 1937 – 14 Deireadh Fómhair 2004). Ba é a athair Bertrand Russell, an fealsamh agus matamaiticeoir. Ba í a mháthair tríú bean chéile a athar, Patricia Russell. Bhíodh a shin-seanathair John Russell, an Chéad Iarla Russell, ina Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe le linn an naoú céad déag. Fuair sé an iarlaíocht mar oidhreacht i 1987 thar éis bhás a leasdearthár, John Russell, an Ceathrú hIarla.
RTÉ Arts & Culture
Is é RTÉ Arts & Culture an teideal oibre ar sheirbhís teilifíse idirnáisiúnta ag RTÉ.
Muirghis Cananach Ua Conchobhair
Ba phrionsa Chonnacht é Muirghis Cananach Ua Conchobhair a fuair bás i 1224.
Ba mhac de chuid Ruaidhrí Ua Conchobhair, rí Gaelach deireanach na hÉireann, é. Bhí Muirghis ina mhanach, agus ba fhile agus amhránaí iomráiteach é freisin.
Luadh a bhás in Annála Loch Cé:
Muirges cananach, mac Ruaidhri .H. Conchobhair, duine is comdeisi tainic do Gaoidealaibh riam il-leigend & i cantairecht, & h-i uers dénmhuidhecht, do ég is in bliadain si, & a adhlucadh a Cunga Feichin iar m-buaidh ongta & aitrighe.
(Muirghis cananach, mac Ruairí .H. Conchobhair, duine is comhdheise a tháinig de Ghaeil riamh i léann agus i gcantaireacht, agus i véarsaíocht, d'éag sa bhliain seo, agus a adhlacadh i gCúnga Fheichín i ndiaidh bua ungtha agus aithrí.)
Abu Musa Jabir ibn Hayyan
Ba phoitigéir, ailceimiceoir, fealsamh, réalteolaí, fisiceoir, agus lia mór le rá é. "Athair na Ceimice" a thugtar air uaireanta. Arabach nó Peirseach a bhí ann.
Rosie O'Donnell
Is ban-aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach í Roseann "Rosie" O'Donnell (1962).
29 Eanáir
Is é an 29 Eanáir an 29ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 336 lá fágtha sa bhliain nó 337 i mbliain bhisigh.
Bergeggi (oileán)
thumb|Oileán Bergeggi Is oileán é Bergeggi (Isola Bergeggi san Iodáilis) i Liguria na hIodáile.
Croí-is-dairt
Is feithid é an croí-is-dairt (Agrotis exclamationis).
Bart Has Two Mommies
Craoladh an ceathrú heipeasóid déag, "Bart Has Two Mommies", den seachtú sraith déag The Simpsons ar an 19 Márta 2006. Scríobh Dana Gould an eipeasóid seo. D'fhéach 8.75 milliún duine ar an eipeasóid.
Borrphéist choise
Foirm choiteann den bhorrphéist ina gcuireann an fungas tús le tochas is scoilteadh sa chraiceann idir na méara coise is ar bhoinn na gcos. Faightear an t-ionfhabhtú ó linnte snámha is urláir cithfholcadán go minic.
Tagairtí
clé|250px|thumb|Borrphéist choise
Prionsacht Nitra
Bhí Prionsacht Nitra (Slóvaicis: Nitrianske kniežatstvo) a Tír Slavach sa Mheán-Aois, Sa tSlóvaic Nua-Aimseartha. Bhí sé ann ó 825-1108.
Príomhchathair: Nitra
Bhí sé ina vasáilleach de Moravia Mhór (833-906), cuid de Prionsacht na hUngáire (906-1000), Riocht na Polainne (1000-1031), agus Riocht na hUngáire go dtí 1108.
Pláta criosach
San optaic, saghas lionsa mhaoil a bhfuil fáinní ailtéarnacha teimhneacha is trédhearcacha ann. Mar gheall ar thrasnaíocht idir an solas a thagann trí gach fáinne trédhearcach, déantar fócasú ar an solas a thagann tríd. Ach an t-ábhar cuí trédhearcach a roghnú, is féidir micreathonnta nó X-ghathanna a fhócasú freisin, bíodh is nach mbeadh gloine úsáideach dóibh siúd.
Vivant Denon
B'ealaíontóir Francach, scríbhneoir, thaidhleoir, údar, agus seandálaí é Dominique Vivant, Baron Denon (4 Eanáir 1747 - 27 Aibreán 1825). Cheap Napoleon é mar chéad stiúrthóir ar iarsmalann an Louvre i ndiaidh an fheachtais san Éigipt sa bhliain 1798-1818, agus déantar comóradh air i Sciathán Denon den mhúsaem nua-aimseartha agus san Ionad Taighde Dominique-Vivant Denon. Ba é a dhé-imleabhar  Voyage dans la basse et la haute Egypte  ,1802, bunús na Éigipteolaíochta comhaimseartha.
Breith agus ainm
Rugadh Vivant Denon ag Chalon-sur-Saône do theaghlach darb ainm "de Non", de na "petite noblesse" nó na huaisle, agus go dtí tús Réabhlóid na Fraince shínigh sé é féin mar "le chevalier de Non". D'athbhreithnigh sé a shloinne le linn na Réabhlóide, cosúil le go leor de na huaisle chun na míre " de " a chailleadh. Dealraíonn sé gur sheachain sé go seasta leas a baint as a chéad ainm baisteadh "Dominique", agus d'úsáidfeadh sé a ainm meánach "Vivant", agus dá bhrí sin tugtar "Vivant Denon" air. Bhronn Napoleon an tideal "Baron Denon" air i mí Lúnasa 1812, agus é 65 bliana d'aois.
Luathshaol
Cuireadh é go Páras chun staidéar a dhéanamh ar an dlí, ach léirigh sé go raibh rogha chinnte aige don ealaín agus don litríocht, agus go luath d'éirigh sé as a ghairm. Ina thríú bliain is fiche, chum dráma grinn, Le Bon Pére, a bhfuair succès d'estime, mar bhí áit ar thosach an tslua aige cheana féin sa tsochaí ag a bhéasa agus a chumhachtaí comhrá eisceachtúla. Ba rogha na coitiantachta é don rí Louis XV, a d'fhág faoi a chúram bailiúchán agus socrú chaibinéad taispeántais de bhoinn agus de seodaseanda i gcomair Madame de Pompadour, agus ina dhiaidh sin cheap sé é ina attaché le hambasáid na Fraince i gCathair Pheadair.
Gairm bheatha taidhleoireachta
mion| Greanadh le Denon d'fheisteas Poblachtach a dhear [[Jacques-Louis David|David ]] Ar theacht i réim Louis XVI, aistríodh Denon go dtí an tSualainn; ach d'fhill sé, i ndiaidh eatraimh ghairid, go Páras leis an ambasadóir M. de Vergennes, a ceapadh mar aire eachtrach. a bhliain 1775 cuireadh Denon ar mhisean speisialta go dtí an Eilvéis, agus ghlac sé an deis cuairt a thabhairt ar Voltaire ag Ferney. Rinne sé portráid den fhealsamh, a bhí greanta agus foilsithe nuair a d'fhill sé ar Pháras. Bhí a chéad choinne taidhleoireachta eile i Napoli, áit ar chaith sé seacht mbliana, ar dtús mar rúnaí don ambasáid agus ina dhiaidh sin mar chargé d'affaires. Chaith sé an tréimhse seo le staidéar cúramach a dhéanamh ar shéadchomharthaí ealaíne ársa, ag bailiú go leor samplaí agus ag déanamh líníochtaí de dhaoine eile. Chomh maith leis sin, bhain sé máistreacht iomlán amach ar a cheird na heitseála agus an ghreanta mezzotinto. L:e linn dó bheith i Napoli bhuail sé le Sir William agus Lady Hamilton agus d'eitseáil sé Lady Hamilton agus í mbun staidiúir a chuir uirthi féin.
Mar thoradh ar bhás a phatrún, M. de Vergennes, sa bhliain 1787, aistarraingíodh é, agus chaith sé an chuid eile dá shaol go príomha le saothair ealaíonta. Nuair a d'fhill sé ar Pháras, glacadh isteach é mar bhall den Académie royale de peinture et de sculpture (1787). Tar éis eatraimh ghairid d'fhill sé ar an Iodáil, ag maireachtáil go príomha sa Veinéis. Thug sé cuairt ar Flórans agus Bologna freisin, agus ina dhiaidh sin chuaigh sé go dtí an Eilvéis. Chuala sé gur coigistíodh a mhaoin, agus gur cuireadh an ainm ar liosta na toirmiscthe, agus lena mhisneach sainiúil réitigh sé láithreach bonn filleadh ar Pháras: bhí a chás criticiúil, ach sheachain sé pionós, a bhuí le cairdeas an péintéara David, a bhfuair coimisiún dó dearaí a chur ar fáil le haghaidh cultacha poblachtacha. Nuair a bhí an Réabhlóid thart, bhí Denon ar cheann de bhuíon na bhfear oirirc a chuaigh go minic go dtí teach Madame de Beauharnais. Bhuail sé le Bonaparte anseo agus go heagnai cheangail sé a chinniúint leis.
An Éigipt agus an Louvre
clé|mion| Bust comórtha le Joseph Charles Martin, a thaispeántar ag Salon de1827 ([[Louvre) ]] mion| Pláta a thaispeánann dealbha Amenhotep III ag Luxor, an Éigipt. Arna choimisiúnú ag Napoleon mar chur i láthair do Josephine ach dhiúltaigh sí di.  Sa Mhúsaem Victoria & Albert, Londain Ag cuireadh Bonaparte chuaigh sé ar an turas taiscéalaíochta go dtí an Éigipt mar chuid den rannóg ealaíon agus litríochta den Institut d'Égypte, agus mar sin fuair sé an deis na hábhair a bhailiú dá chuid oibre is tábhachtaí liteartha agus ealaíne an todhchaí. Thaistil sé in éineacht leis an Ginearál -Desaix go dtí an Éigipt Uachtarach, agus rinne sé go leor sceitsí de shéadchomharthaí na healaíne ársa, uaireanta faoi lámhach an namhaid. Foilsíodh na torthaí ina Voyage dans la basse et la haute Egypte, a foilsíodh mar dhá imleabhar in 1802. D'éirigh thar barr leis an saothar mar sheandálaí agus mar ealaíontóir, agus spreag sé an tAthbheochan Éigipteach in ailtireacht agus sna healaíona maisiúla. mion| Pavillon Denon ag an [[Louvre ]]
Scor
mion| Séadchomhartha sochraide Vivant Denon le Pierre Cartellier ag [[Reilig Père-Lachaise|Reilig Père Lachaise, Páras]]
I bhficsean
Áiríodh le Anthony O'Neill carachtar Vivant Denon ina úrscéal: The Empire of Eternity. Anthony O'Neill (2006). Impireacht na hEochair. Teach Random. ISBN   978-1-74166-553-6.
Scríobh Lee Langley úrscéal beathaisnéise ar shaol Denon: Lee Langley (2006). Comhrá ar an Quai Voltaire. Chatto & Windus. ISBN   978-0-7011-7912-0.
Cuimsíonn Ruth McKenney freisin carachtar Vivant Denon ina úrscéal: Mirage. Ruth McKenney (1956). Mirage. Farrar, Straus agus Cudahy.
Grant v Australian Knitting Mills
Sa chás Grant v Australian Knitting Mills [1936] AC 562, rialaíodh go raibh an dualgas cúraim a fógraíodh trí bliana roimhe sin i Donoghue v Stevenson, 1933, ina phrionsabal cuid mhór ní ba leithne ná mar a tuigeadh go dtí sin. Thug an Ríchomhairle a breithiúnas sa chás ar 21 Deireadh Fómhair 1936.
Y Mers
[[Íomhá:Wales_1234_(Marchia_Wallie_and_Pura_Wallia).svg|mion|424x424px|An Bhreatain Bheag sa bhliain 1234 (Marchia Wallie agus Pura Wallia)
{{Legend|#87de87|Pura Wallia (Cymru Rydd)}}{{Legend|#aaeeff|Tirioedd a feddianwyd gan Llywelyn Fawr yn 1234}}{{Legend|#ffb380|Marchia Wallie (tiroedd bwrwniaid estron y Mers.)}}]]
Is é Y Mers  (Gaeilge:An Mharg) an t-ainm Breatnaise ar na críocha Normannach a bhí idir an Bhreatain Bheag neamhspleách agus Sasana sa Mheánaois.
Rialaigh teaghlaigh chumhachtacha Normannacha í óna mbunáiteanna in Chester, Shrewsbury agus Hereford. De réir a chéile, trí idirphósadh srl, comhshamhlaíodh na teaghlaigh seo isteach i dteaghlaigh uasaicmeacha na Breataine Bige agus Sasana agus mar thoradh air sin is gnách le staraithe 'Cambra-Normannaigh'. Cuimsíonn an téarma na tiarnaí níos déanaí a cruthaíodh tar éis ionradh Tywysogaeth Cymru (Phrionsacht na Breataine Bige) 1282 -83, m.sh. cy:Swydd_y_Waun, cy:Brwmffild_a_Iâl ac cy:Arglwyddiaeth_Dinbych Gaeilge: Chirkshire, Broomfield agus Yale agus Tiarnas Denbigh). Ina theannta sin, tá na críocha Normannacha i ndeisceart na Breataine Bige, ó cy:Gwent i cy:Sir_Benfro (Gwent go Sir Benfro, san áireamh freisin, de gnáth.
An Lincse
Is réaltbhuíon nua-aimseartha í an Lincse, atá suite ar an leathsféar neamhaí thuaidh. Thug isteach Johannes Hevelius an réaltbhuíon seo sa téacs Firmamentum Sobiescianum sa bhliain 1690. Deirtear gur thug Hevelius an t-ainm Lincse ar an réaltbhuíon seo mar go bhfuil sí chomh doiléir sin gur gá súile lincse a bheith agat í a fheiceáil!
Tugtar Lynx mar ainm Laidine uirthi, rud a chiallaíonn lincse.
Quinton Flynn
Is aisteoir Meiriceánach é Quinton Joseph Flynn (1964).
Alan Lloyd Hodgkin
Fiseolaí agus bithfhisicí a saolaíodh i mBunbury Shasana ab ea an Ridire Alan Lloyd Hodgkin (5 Feabhra 1914 – 20 Nollaig 1998). Rinne sé taighde ar radar. Rinne sé staidéar ar sheoladh bíog leictreach ar feadh snáithíní néarógacha, agus bhuaigh Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1963 lena chomhghleacaí sa taighde seo, Andrew Huxley, agus John Carew Eccles.
Fo-eite bhuí mhór
Is feithid í an fho-eite bhuí mhór. Ball d'fhine na Noctuidae atá ann.
Kevin Schon
Is aisteoir Meiriceánach é Kevin Schon.
Bosca dubh
deas|300px|thumb|Bosca dubh Aonad iomlán i gcóras leictreonach nó ríomhaireachta nach gá don úsáideoir an ciorcad taobh istigh de a thuiscint go hiomlán.
Tugtar an t-ainm céanna ar thaifeadán eitilte ar aerárthach. Bailíonn sé seo eolas ar fheidhmiú an aerárthaigh le linn na heitilte, agus is féidir úsáid a bhaint as chun na cúiseanna le tuairt eitleáin a dhéanamh amach.
Aragua F.C
Is club sacair Veiniséala é Aragua Fútbol Club atá lonnaithe i gcathair Maracay, i stát Aragua. Chuir an club tús lena shlí bheatha prófeisiúnta ag imirt sa Venezuelan Segunda División bliain tar éis bhunú an chlub. Tá Aragua F.C ag imirt sa Primera División Venezolana ó 2005.
Imrítear cluichí baile ag an Olímpico Hermanos Ghersi i Maracay, le cumas lucht féachana 16,000.
Bhuaigh Aragua an Venezuelan Seangda División 2005-06 agus Copa Veiniséala 2007.
Deportivo Galicia
Priomhalt: Deportivo Galicia
Cuireadh an club le chéile den chéad uair i Caracas, ach bhog sé go Maracay i 2002, atá lonnaithe i stát Aragua. Athainmníodh an club mar Galicia de Aragua agus thosaigh siad ag imirt a gcluichí baile ag staidiam Giuseppe Antonelli.
Ag deireadh an tséasúir 2001–02, cuireadh Galicia de Aragua chuig Venezuelan Segunda Division. I mí Eanáir 2002 tháinig siad mar aonán ar leithligh Aragua F.C. nuair a bhog siad go Estadio Olímpico Hermanos Ghersi Páez.
Aragua F.C
Bhuaigh Aragua F.C an Venezuelan Segunda Division sa séasúr 2004-2005, agus fuair sí ardú céime go Venezuelan Primera División an bhlian. Rinne Aragua a gcéad chluiche sa leibhéal is airde an 5 Lúnasa 2005 i dtarraingt gan sprioc i gcoinne Trujillanos F.C. Bhí siad neamhbhúilte do na chéad chúig chluiche eile, ach chríochnaigh siad séasúr 2005-2006 sa 7ú háit sa deireadh.
Ag tús an tséasúir 2006-2007, chuaigh an cúl báire Rene Vega le foireann náisiúnta Veiniséala, faoi oiliúint Richard Páez i gcluiche i gcoinne na Colóime. Ba í Vega an chéad imreoir Aragua F.C a glaodh ar an bhfoireann náisiúnta.
Sa bhliain 2008, faoi stiúir an bhainisteora Manolo Contreras, bhuaigh Aragua an Copa Venezuela agus cháiligh sé go huathoibríoch chun páirt a ghlacadh in eagrán 2008 den Copa Sudamericana, áit ar chuir Guadalajara deireadh leo sa chéad bhabhta. Ag deireadh an tséasúir 2007–08, bronnadh José Salomón Rondón mar Óige na Bliana, ag marcáil an chéad uair a fuair imreoir Aragua FC an t-idirdhealú.
Léanteorí
Tugtar Los Vikingos (Na Lochlannaigh) ar lucht leanúna Aragua FC, agus go traidisiúnta bíonn siad ar sheastán thiar an staidiam, ar a dtugtar La Popular (The Popular). Tá siad comhdhéanta de roinnt faicsin a dhéanann ionadaíocht ar chathracha éagsúla ar fud an stáit: Artillería Aurirroja (Airtléire Buí agus Dearg), Cagua Aurirroja, Caña de Azúcar, El Limón, Turmero Aurirrojo, Santa Rita, agus Santa Rosa Aurirroja. Mar is amhlaidh le grúpaí tacaíochta d’fhoirne Venezuelan eile, níl na faicsin ann ach go teoiriciúil, agus go praiticiúil gníomhaíonn na lucht tacaíochta go léir mar chomhlacht aontaithe.
Iomaíochtí
Is é Carabobo F.C príomh-iomaitheoir an chlub, as stát comharsanachta Carabobo. Tugtar El Clásico de la Autopista (The Highway Classic) ar an gcluiche go coitianta. Mar gheall ar ghaireacht phríomhchathracha an dá stát, tá comórtais Aragua-Carabobo ann i mbeagnach gach spórt gairmiúil a chleachtaítear i Veiniséala. As 18 gcluiche, bhuaigh Aragua 6, agus bhuaigh Carabobo 4. Ní raibh el Classico san iomaíocht ó shéasúr 2010-2011, mar tá Carabobo san iomaíocht i Rannán Segunda ó 2011-2012.
Dathanna
Sula ndeachaigh sé le Aragua F.C, bhí dathanna an chlub gorm agus bán. Tar éis an t-athrú a dhéanamh, ghlac an club dathanna stáit Aragua buí agus dearg agus d’úsáid siad iad ó shin.
Katharina Grosse
mion|It Wasn't Us le Katharina Grosse, Beirlín, 2020 mion|Blue Orange le Grosse, 2012, An tSualainn Is ealaíontóir Gearmánach í Katharina Grosse (a rugadh 2 Deireadh Fómhair 1961 ). Baineann Grosse úsáid as ailtireacht, dealbhóireacht agus péintéireacht ina cuid saothair. Tá cáil uirthi as a suiteáin ollmhór ildaite a chruthaíonn eispéireas tumthach. Tá sí ag baint úsáid as spraeghunna péinte chun stríoca ildaite a chur ar dromchlaí éagsúla ó dheireadh na 1990idí. Is minic a bhaineann sí úsáid as péinteanna geala ar dhealbha ollmhór agus ar bhallaí beaga.
Saol agus oideachas
Rugadh Grosse sa bhliain 1961 i Freiburg/Breisgau, an Ghearmáin.
Rinne sí staidéar ag na hacadaimh ealaíne i Münster agus Düsseldorf agus mhúin sí ag Acadamh Ealaíne Beirlín-Weissensee ó 2000 go 2010. Bhí sí ina hollamh le péintéireacht sa Kunstakademie Düsseldorf ó 2010 go 2018. Tá Grosse ina cónaí agus ag obair i mBeirlín.
Bailiúcháin
Coinnítear saothar Grosse sna bailiúcháin bhuana seo a leanas:
Barra Ó hAonghusa
Is iománaí é Barra Ó hAonghusa (Béarla: Barry Hennessy) a rugadh ar 14 Deireadh Fómhair 1989 i gCill Mocheallóg, i ndeisceart Chontae Luimnigh. Imríonn sé mar chúl báire le foireann shinsearach Chontae Luimnigh.
Ollscoil na Gaillimhe
Cuireadh Ollscoil na Gaillimhe ar bun ar dtús sa bhliain 1845, mar cheann de thrí Choláiste na Banríona, maraon le Corcaigh agus Béal Feirste. De réir achta sa bhliain 1908, athainmníodh mar Coláiste na hOllscoile, Gaillimh í, agus í le bheith mar chuid de hOllscoil na hÉireann in éineacht le Coláiste na hOllscoile Baile Átha Cliath agus Coláiste na hOllscoile Corcaigh. I 199i, athróidh a hainm go Ollscoil na hÉireann, Gaillimh, agus d'athraigh a hainm arís i 2022, nuair a thugadh Ollscoil na Gaillimhe uirthi. Tá fás mór ar an ollscoil le blianta beaga anuas, agus tá os cionn 17,000 mic léinn anois ag freastal uirthi. Is cuid d'ollscoil chomhnasctha OÉ an ollscoil, maille le coláistí i mBaile Átha Cliath agus i gCorcaigh. Is é An tOllamh Ciarán Ó hÓgartaigh uachtarán na hollscoile faoi láthair. Tá an ollscoil rangaithe sa bharr 1% de ollscoileanna ar fud an domhain.
Tugann lámhleabhair na hollscoile foirfiú na Gaeilge mar cheann de phríomhchuspóirí na hollscoile. ´Sna hochtóidí, bhí aighneas ar siúl ag mic léinn áirithe, mar nach raibh cúrsaí áirithe tíreolaíochta le fáil ach trí mheán na Gaeilge, cé nach raibh ach fíorbheagán de chúrsaí eile le fáil as Gaeilge.
Tá dámhanna dlí, leighis, ealaíona, innealtóireachta, eolaíochta, agus léinn Cheiltigh ann, chomh maith le muireolaíocht.
Stair na hOllscoile
D'oscail an ollscoil i 1849 faoin ainm 'Coláiste na Banríona, Gaillimh'.
Saol na hOllscoile
Is ceann de na cumainn is mó agus is sine é an Cumann Staire. Eagraíonn an Cumann Staire ceann de na himeachtaí bliantúla is mó san ollscoil, an en:Arts Bál, a bhíonn ar siúl gach Feabhra. Freastalaíonn thart ar 1300 daoine ar an mbál. Eagraíonn an Cumann Staire an chomhdháil staire idirnáisiúnta bhliantúil Aistir freisin. mion|170px|clé|Cloigtheach na cearnóige