cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Córan
Míniú agus Ciallú an Chórain
I gcás cuid mhaith de na súraí, tá na tráchtairí sách eolach ar na himthosca faoinar tháinig an téacs anuas ó Dhia, agus iad in ann an t-ábhar a chur ina chomhthéacs féin. Tá súraí eile ann atá ina gcúis achrainn ag an lucht léinn, ach is féidir a rá, ar a laghad, cé acu i Meice nó i Meidíona a taispeánadh súra áirithe don Fháidh.
Leis an leabhar naofa a chiallú is a mhíniú do na fíréin, tá lucht léinn an Ioslaim i dtuilleamaí an chineál naomhsheanchais ar a dtugtar haidít. Ráitis ghairide iad na scéalta haidít, ráitis a luaitear le Muhamad. Tá an chuid is mó de staraíocht agus de dhlí an Ioslaim bunaithe ar na scéilíní seo, agus iad scrúdaithe go mion ag na scoláirí Ioslamacha leis an gcuid is inchreidte, is craicní a roghnú. Tá iosnad, nó slabhra finnéithe, curtha le gach scéal haidít lena thaispeáint cé hiad na daoine a bhí idir Muhamad agus an té a bhreac an scéal síos an chéad uair. An scoláire atá eolach ar luathstair an reiligiúin, is féidir leis, ansin, a mheasúnú, an daoine iontaofa a bhí iontu agus an féidir creidiúint a thabhairt don ráiteas atá i gceist.
An cuid den chruthú é an Córan?
Tá an chuid is mó de na diagairí den bharúil go raibh an Córan ann ó thús na laethanta agus go raibh an leabhar ann riamh, cosúil leis an dóigh a raibh Dia féin ann riamh. Tá Moslamaigh ann, áfach, a deir go bhfuil an tuiscint seo ag teacht salach ar fhoirceadal an aondiachais (tawhid) san Ioslam. Ós rud é go bhfuil tréigean an aondiachais agus urramú na n-íol is na ndéithe bréige (shirk) ar ceann de na peacaí is mó san Ioslam, tá a leithéid de líomhain thar a bheith tromchúiseach.
An Córan i gCultúr an Ioslaim
An Moslamach atá ar tí cóip den Chóran a láimhseáil, caithfidh sé a lámha a ghlanadh de réir dian-nós imeachta a dtugtar wudu air as Araibis. Tá na deasghnátha seo bunaithe ar a bhfuil le léamh i Súra a Sé Déag is Dhá Scór, ó véarsa a seacht déag is trí scór go naoi déag is trí scór: Is é seo an Córan Ró-Onórach, i leabhar dea-ghardáilte, nach mbaineann aon duine dó ach an té atá glan.
Caithfidh na Moslamaigh urraim a thabhairt do gach cóip den leabhar naofa. Níl sé ceadaithe an Córan a stróiceadh as a chéile ná a shalú. An chóip atá ag titim as a chéile i ndiaidh an oiread úsáide is a baineadh aisti, níl sé ceadaithe é a chaitheamh i dtraipisí ná a athchúrsáil mar pháipéar. Is é an rud a dhéantar le leabhair den chineál seo ná iad a dhó nó a adhlacadh. Cuid thábhachtach de chreideamh na Moslamach is ea é urraim a thabhairt do théacs scríofa an Chórain. An té a chaithfeadh anuas ar an gCóran, dhéanfadh sé coir na blaisféime, agus is gnách dianphionós, pionós báis fiú, a ghearradh don duine a dhéanfadh a leithéid de shacrailéid i dtír Ioslamach.
Carr armúrtha
deas|200px|thumb|Carr armúrtha De ghnáth, feithicil le tiomáint 4 rotha, armúrtha go héadrom, cosanta i gcoinne piléir mionarm, armtha le meaisínghunna nó canóin ar thomhas beag i dtúirín rothlaithe. Bhí carbaid phlátáilte le hiarann, agus crosbhoghdóir ar an ardán, ag na Sínigh san 11ú céad, na carranna armúrtha is luaithe sa stair. Saothraíodh na chéad charranna meicniúla armúrtha rud beag roimh 1914, agus is ionann a ról inniu is sa chéad chogadh domhanda: taiscéalaíocht agus cosaint an chúil.
Lampa díluchtúcháin
Lampa atá bunaithe ar sheoladh leictreachais trí ghás atá sáinnithe i bhfeadán gloine. Téann an gás, agus astaíonn solas amach tríd an ngloine. Ní speictream leanúnach a bhíonn sa solas seo, ach speictream líne. Struchtúr adamhach an gháis is mó a shocraíonn an speictream, agus mar sin, dathanna an tsolais a astaítear. Go hiondúil, úsáidtear an dúil ghásach neon féin agus í measctha le gáis eile don fheidhm seo. Is féidir le lampa den sórt seo méid áirithe solais ultraivialait a astú freisin, ag brath ar an ngás a úsáidtear ann.
An Léana Riabhach, Contae Mhaigh Eo
Is sráidbhaile é an Léana Riabhach. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Comh-Bhriotainis
Teanga Cheilteach labhartha sa Bhreatain agus sa Bhriotáin ba ea  Comh-Bhriotainis (dí-mholta  Briotainis Choiteann) (Brythoneg; Brythonek; Predeneg).
Is teanga de chuid Ceiltis na nOileán í, fréamhaithe ó. Tá gaol ann le Cruithnis.
Cuireann fianaise ón mBreatnais in úil go raibh an-tionchar ag an Laidin ar an mBriotainis le linn na ré Rómhánaí, go háirithe téarmaí gaolmhar leis an eaglais agus le Críostaíocht an Iarthair. Faoin séú haois AD, bhí teanga na mBriotanach Ceilteach ag scaradh ina Nua-Bhriotainic: Breatnais, Coimbris, Coirnis, Briotáinis agus b'fhéidir Cruithnis.
Tháinig teangacha eile chun cinn in ionad Briotainic in Albain (Gaeilge na hAlban) agus i Sasana agus chomh maith le hAlbain taobh ó dheas de Linne Foirthe (Sean-Bhéarla, as a thagann Béarla agus Albainis). Fuair Coimbric bás sa 12ú haois agus d'éag Coirnis san iardheisceart san ochtú haois déag, cé go bhfuil athbheochan ar siúl ann. Is iad Breatnais agus Briotáinis amháin atá tagtha slán go dtí an lae inniu.
Mhol Tomás Ó Rathaile go raibh teanga Bhriotainice i nÉirinn roimh theacht na dTeangacha Gaelacha, ach ní aontaítear go forleathan leis an tuairim seo.
Elan Closs Stephens
Is acadóir Breatnach í Elan Closs Stephens DBE (rugadh 16 Meitheamh 1948 ) agus ball de Bhord Iontaobhaithe an BBC don Bhreatain Bheag. Tá saineolas aici i mbeartas cultúrtha agus i gcraoltóireacht. Tá sí ina Coimisinéir Toghcháin don Bhreatain Bheag freisin; Leas-Sheansailéir Ollscoil Aberystwyth, agus ina cathaoirleach ar Ghiúiré Dhuais Idirnáisiúnta UNESCO don Gheilleagar Cruthaitheach.
Beathaisnéis
Rugadh í i dTal-y-sarn, Dyffryn Nantlle, Gwynedd, agus fuair sí a cuid oideachais i Ysgol Dyffryn Nantlle agus i gColáiste Somerville, Oxford.
An Eidhneach
Is abhainn de chuid Chontae an Chláir in iarthar na hÉireann í An Eidhneach. Ritheann sí isteach i gCuan Lios Ceannúir ag Leacht Uí Chonchúir. Tá fothrach an tseanchaisleáin, Dumhach Ui Chonchuir, ar a bhruach, mar a bhíodh Caisleán Uí Bhriain tráth.
Éigniú
mion|Rupert Bunny - Eigniú Persephone, 1913 Coir thromchúiseach gnéis is ea an t-éigniú - is minic a úsáidtear an téarma banéigniú sa Ghaeilge freisin. Go bunúsach, is éard is brí leis an éigniú ná comhriachtain in aghaidh na tola.
In Éirinn, tá an choir seo sainmhínithe de réir dhá acht dlí, an tAcht um an Dlí Coir iúil (Éigniú) ón mbliain 1981 agus an leasú a cuireadh leis an acht sin sa bhliain 1990.
De réir dhlí na hÉireann, má théann an fear chun comhriachtana le bean in aghaidh a tola, ionas go bhfuil a fhios ag an bhfear nach bhfuil sí toilteanach, nó más cuma leis an bhfear faoi thoil na mná, beidh sé ciontach in éigniú. clé|mion|Peter Paul Rubens, Éigniú Iníocha Leucippus, 1617 Nuair a rachaidh an scéal chun na cúirte, caithfidh baill an ghiúiré a marana a dhéanamh ar an gceist, an raibh cúis réasúnta ag an bhfear a shíleadh go raibh an bhean sásta luí leis. Is é an pionós is airde is féidir a ghearradh don éigneoir in Éirinn ná príosún acht saoil.
An duine a chuidigh leis an gciontóir éigniú a dhéanamh, is féidir é a chiontú i neartú le héigniú, agus an fear a d'fhéach le bean a éigniú cé nár éirigh leis, is féidir é a chiontú in iarracht ar éigniú.
Páipéar tráchtála
mion|Méid sna Stáit Aontaithe, milliúin, dollar, 2000-2007 Ionstraim fiachais gearrthéarma - gan urrús - a eisíonn corparáid agus a dhíoltar ar lascaine óna luach aibíochta.
Plána Londan
Is crann é an plána Londan.
Andrus Ansip
Is é Andrus Ansip (1 Deireadh Fómhair 1956 a rugadh é) iar-phríomh-aire na hEastóine agus iarchathaoirleach Reformierakond (Gaeilge: Páirtí Athleasaithe). Rugadh in Tartu é agus bhain amach dioplóma sa gCeimic in Ollscoil Tartu sa bhliain 1979. Bhí post baincéireachta aige sula ndeachaigh sé leis an bpolaitíocht. Toghadh Ansip mar mheára ar Tartu sa bhliain 1998. Níor éirigh sé as an bpost sin go dtí 2004. Mhair a phríomh-aireacht ó 2005 go 2014. Leas-Uachtarán um an Margadh Aonair Digiteach, eagraíocht de chuid an Choimisiúin Eorpaigh, go dtí 2019, bliain ar toghadh é ina Fheisire de Pharlaimint na hEorpa.
Cóireáil camrais
thumb| Umar socraithe cóireála príomhúil
Is cineál cóireála fuíolluisce é cóireáil camrais (nó cóireáil fuíolluisce baile, chóireáil fuíolluisce uirbigh) a bhfuil sé mar aidhm aige éilleáin a bhaint as séarachas. Tá fuíolluisce ó theaghlaigh agus ó ghnólachtaí agus, b’fhéidir, fuíolluisce tionsclaíoch réamhchóireáilte. Úsáidtear próisis fhisiceacha, cheimiceacha agus bhitheolaíocha chun éilleáin a bhaint agus fuíolluisce cóireáilte (nó eisilteach cóireáilte) a tháirgeadh atá sábháilte go leor le scaoileadh isteach sa timpeallacht. Is éard is fotháirge de chóireáil séarachais ná dramhaíl nó sciodar leathsholadach, ar a dtugtar sloda camrais. Caithfear tuilleadh cóireála a dhéanamh ar an shloda sula mbeidh sé oiriúnach le diúscairt nó le leathadh ar thalamh. Is minic a úsáidtear an téarma "ionad cóireála camrais" go hidirmhalartaithe leis an téarma "ionad cóireála fuíolluisce".
I gcás fhormhór na gcathracha, iompróidh an córas séarachais roinnt mhaith den eisilteach tionsclaíoch chuig an ionad cóireála séarachais a fuair réamhchóireáil de ghnáth ag na monarchana chun an t-ualach truailleán a laghdú. Más comhchóras séarachaise é an córas séarachais, tabharfaidh sé rith chun srutha uirbeach (uisce stoirme) chuig an ionad cóireála séarachais freisin. Iompraítear séarachas i gcóras camrais a chuimsíonn na draenacha, an píbobair agus na caidéil chun an tséarachais a iompar chuig ionraon na n-oibreacha cóireála. Tá cóireáil fuíolluisce uirbigh mar chuid den réimse na sláintíochta. Cuimsíonn an tsláintíocht bainistiú foriomlán an chamrais agus dramhaíl sholadach chomh maith le bainistíocht uisce stoirme (draenáil).
Ar an leibhéal domhanda, déileálfar le 52% den fhuíolluisce uirbeach. Mar sin féin, tá rátaí cóireála fuíolluisce an-mhíchothrom do thíortha éagsúla ar fud an domhain. Mar shampla, cé go gcaitheann tíortha ardioncaim thart ar 74% dá gcuid fuíolluisce uirbigh, déileálann tíortha i mbéal forbartha le díreach 4.2% ar an meán. Is féidir le fuíolluisce a scaoiltear gan chóireáil isteach sa timpeallacht a bheith ina chúis le truailliú uisce.
I dtíortha i mbéal forbartha agus i gceantair thuaithe a bhfuil dlús daonra íseal acu, is minic a dhéileálann córais sláintíochta éagsúla ar an séarachas agus ní chuirtear i séaraigh é. I measc na gcóras seo tá dabhcha séarachais atá ceangailte le páirceanna draenacha, córais séarachais ar an láthair (CSL) agus go leor eile. D’fhéadfadh go n-áireofaí i ngnáth-ionad cóireála camrais i dtír ardioncaim cóireáil phríomhúil chun ábhar soladach a bhaint, cóireáil thánaisteach chun ábhar orgánach tuaslagtha agus ar fuaidreamh a dhíleá chomh maith leis na cothaithigh nítrigin agus fosfar, agus - uaireanta ach ní i gcónaí - díghalrú chun baictéir phataigineacha a mharú. Is féidir séarachas a chóireáil freisin trí phróisis a úsáideann "réitigh bunaithe ar an dúlra".
Téarmeolaíocht
Sa lá atá inniu ann, is minic a chuirtear an téarma "gléasra cóireála séarachais" nó "stáisiún cóireála séarachais" in ionad "ionad cóireála camrais" (nó "oibreacha cóireála camrais", i roinnt tíortha). Ó cheart, is téarma níos leithne é an chéad cheann acu a fhéadann tagairt a dhéanamh d'fhuíolluisce tionsclaíoch.
Deartháracha Karamazov
Is é Na Deartháracha Karamazov (Rúisis: Братья Карамазовы), an t-úrscéal deireanach a scríobh Fyodor Dostoyevsky. Chaith Dostoyevsky beagnach dhá bhliain ag scríobh Na Deartháracha Karamazov, a foilsíodh mar shraith san irisleabhar Ру́сский ве́стник (An t-aralt Rúiseach) ó Eanáir 1879 go Samhain 1880. Fuair Dostoevsky bás níos lú ná ceithre mhí tar éis a fhoilsithe. Tá cáil air mar cheann de na saothar is fearr i litríocht an domhain. Is úrscéal fealsúnach é atá suite sa Rúis sa 19ú haois, a dhéanann iniúchadh domhain ar cheisteanna Dé, saorthoil agus moráltachta. Is dráma diagachta é a phléann le fadhbanna an chreidimh, an amhrais, agus réasún i gcomhthéacs na Rúise ag an am, le plota bunaithe ar ábhar an athairmharaithe. Chum Dostoevsky cuid mhór den úrscéal in Staraya Russa, a spreag an príomhshuíomh.
Cóireáil camrais
Téarmeolaíocht
Is féidir séarachas a chóireáil gar don áit a gcruthaítear an séarachas, ar a dtugtar córas “díláraithe” nó fiú córas “ar an láthair” (i ndabhacha séarachais, i mbithscagairí nó i gcórais chóireála aeróbach). De rogha air sin, is féidir le séarachas a bhailiú agus a iompar chuig gléasra cóireála cathrach i líonra píopaí agus stáisiúin chaidéil. Tugtar córas "láraithe" air seo (féach freisin séarachas agus píopaí agus infreastruchtúr).
Bunús séarachais agus truailleán
Gineann bunaíochtaí cónaithe, institiúideacha, tráchtála agus tionsclaíocha séarachas. Cuimsíonn sé dramhaíl sholadach chathrach, amhail ó leithris, folcadáin, cithfholcadáin, cistiní, agus doirtil ag draenáil isteach i séaraigh. I go leor láithreacha, cuimsíonn séarachas múnlach ón tionscal agus ón tráchtáil.
Deartháracha Karamazov
Cúlra
Tháinig scríbhneoireacht Deartháracha Karamazov faoi néal bróin tragóid phearsanta: i mBealtaine 1878, fuair Alyosha, mac Dostoyevsky a bhí trí bliana d'aois, bás den titimeas, breoiteacht a fuair sé óna athair. D'ainmnigh Dostoyevsky laoch an úrscéil Alyosha, agus thug sé tréithe ba mhó a raibh meas aige dó. Léirítear a chailliúint freisin i scéal an Chaptaein Snegiryov agus a mhac óg Ilyusha. I ndiadh bás a mhic, chúlaigh Dostoyevsky go Mainistir Optina níos déanaí sa bhliain. Fuair sé inspioráid ansin do Deartháracha Karamazov, agus is ansin a athraigh an t-úrscéal ó scéal faoi leanbaíocht go ceann ina bhfuil reiligiún agus creidimh na gnéithe is suntasaí sa scéal.
Cóireáil camrais
Bunús séarachais agus truailleán
Bíonn ábhar orgánach sa séarachas a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le boladh agus cuileoga a mhealladh. Bíonn tiúchan ard amóiniam, níotráit, nítrigin, fosfair, seoltacht ard aige freisin (mar gheall ar sholaid ard tuaslagtha), alcaileacht ard, le pH de ghnáth idir 7 agus 8. Bíonn faecas daonna sa séarachas, agus dá bhrí sin bíonn pataiginí ann go minic.
Cóireáil phríomhúil
Is éard a bhíonn i gceist sa chóireáil phríomhúil ná an séarachas a choinneáil go sealadach in imchuach socair, áit ar féidir le solaid throma socrú go dtí an bun nuair a snámhfaidh ola, gréisc agus solaid níos éadroime chun an dromchla. Baintear na hábhair shocraithe agus ar snámh, agus féadtar an leacht atá fágtha a dhoirteadh nó a chur faoi chóireáil thánaisteach. Tá socrú seach-chonaire ag roinnt ionad cóireála camrais atá ceangailte le comhchóras séarachais, i ndiaidh an aonaid chóireála phríomhúil. Ciallaíonn sé seo gur féidir dul thart ar na córais chóireála tánaisteacha agus threasacha le linn imeachtaí báistí an-trom chun iad a chosaint ó thuilte ag cur thar maoil, agus ní fhaigheann an meascán séarachais agus uisce stoirme ach cóireáil phríomhúil.
Y Mynydd Bychan
51.5112°N, -3.1881°W
Baile i Caerdydd, an Bhreatain Bheag, is ea Y Mynydd Bychan, 3.5 km ó Caerdydd agus 212 ó Londain. Tá daonra 12,148 ann, agus tá 1,422 (11.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Deartháracha Karamazov
Leabhar a Dó: Tionól míchuí
Tosaíonn Leabhar a Dó leis an teaghlach Karamazov ag teacht chuig an mhainistir ionas gur féidir leis an Seanóir Zosima feidhmiú mar idirghabhálaí idir Dmitri agus a athair ina n-aighneas faoin oidhreacht. Cheap an t-athair Fyodor Pavlovich go mbeadh sé barrúil an cruinniú a tionól in áit chomh naofa i láthair an Seanóir iomráiteach. Scriosann a iompar maslach agus gríosaitheach gach seans athmhuintearais, agus níl toradh ar bith as an gcruinniú ach fuath níos déine agus scannal. Tá fínéad sa leabhar seo freisin ina dtugann an Seanóir Zosima sólas do bhean ag caoineadh bás a mic trí bliana d’aois. Is ionann brón na mná bochta agus tragóid Dostoyevsky féin nuair a fuair a mhac óg Alyosha bás.
Leabhar a Trí: Drabhlásaithe
Tugann an tríú leabhar tuilleadh sonraí ar an triantán suthain idir Fyodor Pavlovich, a mhac Dmitri, agus Grushenka. Téann Dmitri i bhfolach in aice le teach a athar féachaint an dtiocfaidh Grushenka. Déantar iniúchadh ar a phearsantacht i gcomhrá fada le Alyosha. Níos déanaí an tráthnóna sin, briseann Dmitri isteach i dteach a athar agus ionsaíonn sé é. Agus é ag imeacht, tugann sé bagairt air le teacht ar ais agus é a dhúnmharú. Cuireann an leabhar seo Smerdyakov agus a bhunús i láthair freisin, chomh maith le scéal a mháthar, Lizaveta Smerdyashchaya. Ag deireadh an leabhair, feiceann Alyosha an t-uirísliú a rinne Grushenka ar Katerina Ivanovna a bhí geallta le Dmitri.
Leabhar a Ceathair: Stolltaí
Sa chuid seo tugtar isteach scéal thairis a thiocfaidh chun cinn arís níos déanaí san úrscéal. Tosaíonn sé le Alyosha ag breathnú ar dream buachaillí scoile ag caitheamh clocha ar dhuine dá bpiaraí tinn darb ainm Ilyusha. Nuair a thugann Alyosha amach do na buachaillí agus déanann sí iarracht cuidiú a thabhairt, baineann Ilyusha plaic as méar Alyosha. Tagann sé chun solais níos déanaí gur ionsaigh Dmitri athair Ilyusha, iar-chaptaen darb ainm Snegiryov, agus tharraing sé i ngreim féasóg as teach tábhairne é. Is gearr go bhfaigheann Alyosha amach faoi na cruatan eile a fhulaingt ag an teaghlach Snegiryov agus tairgeann sí airgead d’iar-chaptaen mar leithscéal dá dheartháir agus chun cabhrú le bean chéile agus leanaí Snegiryov tinn. Tar éis dó an t-airgead a ghlacadh le lúcháir ar dtús, caitheann Snegiryov ar an dtalamh é agus trampálann sé síos sa phuiteach é, sula ritheann sé ar ais isteach ina theach.
Leabhar a cúig: Pro agus contra
Sa phairt seo, cosnaíonn Ivan Karamazov an idé-eolaíocht réasúnaíoch agus nihilíoch a bhí ar fud na Rúise ag an am seo agus é ag argóint lena dheartháir Alyosha i mbialann. Sa chaibidil dar teideal "Reibiliún", fógraíonn Ivan go ndiúltaíonn sé don domhan a chruthaigh Dia toisc go bhfuil sé tógtha ar bhunús na fulaingthe. Sa chaibidil is cáiliúla b’fhéidir san úrscéal, “An Cúistiúnaí Mór”, insíonn Ivan do Alyosha dán a chruthaigh sé ina chuireann sé síos theagmháil idir ceannaire ón Chúistiúnacht Spáinneach agus Íosa, a d’fhill ar an Domhan. Léiríonn sé an fhreasúra idir cúis agus creideamh i monalóg cumhachtach an Cúistiúnaí Mór a thugann cuairt ar an bpríosún san oíche tar éis ordú Íosa a ghabháil."Cén fáth a tháinig tú anois chun bac a chur orainn? Óir tá tú tagtha chun bac a chur orainn, agus tá a fhios agat nach bhfuilimid ag obair leatsa ach leis-sean [An Diabhal] ... Ghlacamar uaidh an rud a dhiúltaigh tú le drochmheas, an bronntanas deiridh sin a thairg sé duit, ag taispeáint duit ríochtaí uile an domhain. Thógamar an Róimh agus claíomh Caesar uaidh, agus d'fhógair muid féin mar rialtóirí an domhain."Cuireann an tInquisitor Mór i leith Íosa gur bhrúigh sé "ualach" na saorthola ar an gcine daonna. Ag deireadh argóintí fada An Chúistiúnaí Mhóir, tógann Íosa céim chun cinn go ciúin agus tugann sé póg don seanfhear ar a bhéal. Baineann sé stangadh ceart as An Cúistiúnaí Mór agus téann sé go croí ann. Deir sé dó nach mór dó teacht ar ais arís, agus scaoileann sé saor é. Tar éis dó an scéal a chloisteáil, téann Alyosha chuig Ivan agus tugann sé póg ar a bheola dó. Scairteann Ivan le gliondar, agus scarann na deartháireacha le gean agus meas ar a chéile.
Leabhar a Sé: An manach Rúiseach
Insíonn an séú leabhar stair an tSeanóra Zosima agus é i mbéal an bháis ina chill. Míníonn Zosima go bhfuair sé a chreideamh ina óige reibiliúnach, tar éis gníomh do-mhaite in aghaidh a sheirbhíseach iontaofa, rud ba chúis lena chinneadh a bheith ina mhanach. Seanmóir Zosima go gcaithfidh daoine maithiúnas a thabhairt do dhaoine eile trína bpeacaí agus a gciontacht féin a admháil rompu. Míníonn sé nach bhfeidir aon pheaca a phlé as féin, rud a fhágann go bhfuil gach duine freagrach as peacaí a gcomharsana. Seasann Zosima d'fhealsúnacht a fhreagraíonn d’fhealsúnacht Ivan, a thug dúshlán cruthú Dé sa leabhar roimhe seo.
Leabhar a Seacht: Alyosha
Tosaíonn leabhar a seacht díreach tar éis bhás Zosima. Creidtear go forleathan sa bhaile agus sa mhainistreach nach lobhann corpáin na bhfíor-naofa. Mar sin is mór an t-uafás nuair a thosaíonn an corp Zosima ag meath ní hamháin, ach go dtosaíonn an bpróiseas beagnach díreach tar éis a bháis. Laistigh den chéad lá, tá an boladh dofhulaingthe cheana féin. Caitheann sé seo amhras ar an meas a bhí ag go leor daoine ar Zosima roimhe seo. Goilleann an slad ar ainm Zosima go mór ar Alyosha go háirithe. Beireann duine de chompánaigh Alyosha sa mhainistir - Rakitin - buntáiste ar shoghontacht Alyosha chun cruinniú a shocrú idir é féin agus Grushenka. Seachas Alyosha a thruailliú, áfach, spreagann Grushenka creideamh agus dóchas nua in Alyosha, agus cuireann an cruinniú tús le proiseas slánaithe spioradálta ag Grushenka trí tionchar Alyosha. Déantar dlúthchairde díobh. Críochnaíonn an leabhar le hathghiniúint spioradálta Alyosha agus é ag pógadh an talamh lasmuigh den mhainistir agus racht goil air. Téann sé ar ais amach sa domhan, mar a d'ordaigh a Sheanóir, agus a creidimh athneartaithe.
Leabhar a hOcht: Mitya
Baineann an chuid seo go príomha le tóraíocht mhístuama Dmitri ar airgead chun éalú le Grushenka. Tá airgead amuigh ag Dmitri ar Katerina Ivanovna, agus cheapfaidh sé gur gadaí é mura bhfaighidh sé an t-airgead chun í a íoc ar ais sula dtosóidh sé ar a chúirtéireacht ar Grushenka. Téann Dmitri i dteagmháil le bronntóir Grushenka, Samsonov, a sheolann chuig baile in aice láimhe é ar ghealltanas bréagach de mhargadh gnó. Ar feadh an ama, tá imní ar Dmitri go bhféadfadh Grushenka dul chuig a athair agus é a phósadh mar gheall ar a shaibhreas agus a ghealltanais mhóra. Nuair a fhilleann Dmitri óna scéiméireacht mírathúil, tugann sé Grushenka chuig teach a bronntóra, ach tuigeann sé ina dhiaidh sin gur cuir sí dallamullóg air agus gur imigh sí go luath.
Mark Daly
Is Seanadóir Éireannach le Fianna Fáil é Mark Daly (rugadh 12 Márta 1973). Ar an Rolla Riaracháin atá sé.
Deartháracha Karamazov
Leabhar a hOcht: Mitya
Tugann sé ruathar faoi theach a athar le tuairgnín práis ina láimh agus buile feirge air. Agus é ag spiaireacht air ón bhfuinneog, tógann sé an tuairgnín as a phóca. Tá easpa leanúnachais san insint anseo, agus tá Dmitri ag rith go tobann ón áitreabh a athar. Déanann an searbhónta Gregory iarracht stop a chur leis, ag béicíl "Athairmharú!", ach buaileann Dmitri é sa cheann leis an tuairgnín. Creideann Dmitri gur mharaigh sé an seanfhear, agus déanann sé iarracht cúram don chréacht lena ciarsúr, ach tuggan sé isteach agus tugann sé do na boinn é.
N13
Tosaíonn an N13 i Srath an Urláir, i gContae Dhún na nGall. Is príomhbhóthar náisiúnta é a téann go Leitir Ceanainn, agus tar éis sin go dtí an teorainn taobh le Doire. Tá an gcúrsa iomlán timpeall 45 ciliméadar i bhfad. Trasnaíonn an gcúrsa trí an Teapraomm mar an A2.
Deartháracha Karamazov
Leabhar a hOcht: Mitya
Feictear Dmitri an chéad uair eile ar mearbhall ar an tsráid, clúdaithe le fuil, le moll airgid ina láimh. Faigheann sé amach go bhfuil an duine a raibh luaite le Grushenka tagtha ar ais agus a thabhairt go dtí lóiste í. Tar éis dó é seo a fhoghlaim, luchtaíonn Dmitri cairt le bia agus fíon agus íocann sé as fleá ollmhór chun aghaidh a thabhairt ar Grushenka faoi dheireadh i láthair a seanleannán, agus rún aige é féin a mharú le breacadh an lae. Is é an "leannán dlisteanach" Polannach tútach a dhéanann iarracht séitéireacht ar chluiche cártaí. Nuair a nochtar a chaimiléireacht, teitheann sé, agus is gearr go n-insíonn Grushenka do Dmitri go bhfuil sí i ngrá leis. Díreach mar atá Dmitri agus Grushenka ag déanamh pleananna chun pósadh, agus an cóisir faoi lánseol fós, tagann na póilíní isteach sa lóiste agus cuireann siad in iúl do Dmitri go bhfuil sé faoi ghabháil mar gheall ar dhúnmharú a athar.
N13
Bailte ina gcúrsa;
Deartháracha Karamazov
Leabhar a Naoi: An Réamh-fhiosrúchán
Pléann an naoú leabhar sonraí faoi dhúnmharú Fyodor Pavlovich agus cuireann sé síos ar cheastóireacht Dmitri, a áitíonn go bríomhar go bhfuil sé neamhchiontacht. Is é an chúis a mhaítear don choir ná robáil. Bhí a fhios nach raibh leathpingin ag Dmitri níos luaithe an tráthnóna sin, ach chonacthas ansin é leis na mílte rúbal go gairid i ndiaidh dhúnmharú a athar. Idir an dá linn, d'imigh na trí mhíle rúbal a chuir Fyodor Pavlovich ar leataobh do Grushenka. Míníonn Dmitri gur tháinig an t-airgead a chaith sé an tráthnóna sin ó thrí mhíle rúbal a thug Katerina Ivanovna dó le cur chuig a deirfiúr. Chaith sé leathchuid de ag a chéad chruinniú le Grushenka, oíche phótaireachta eile, agus d'fhuaigh sé an chuid eile in éadach, agus é ar intinn aige é a thabhairt ar ais do Katerina Ivanovna. Ní chuireann sé seo ina luí ar na himscrúdaitheoirí. Díríonn an fhianaise ar fad i dtreo Dmitri; ba é an t-aon duine eile a bhí sa teach ag am an dúnmharaithe (seachas Gregory agus a bhean chéile) ná Smerdyakov, a bhí fágtha ar éagumas de bharr taom titimeas a fhuair sé an lá roimhe. Mar thoradh ar an bhfianaise ollmhór ina choinne, cúisítear Dmitri go foirmiúil as an dúnmharú agus tugtar chun príosúin é chun fanacht ar a thriail.
Leabhar a Deich: Buachaillí
Leanann scéal na mbuachaillí  scoile agus Ilyusha ón leabhar a ceathair ar aghaidh. Tosaíonn an leabhar le tabhairt isteach an buachaill óg Kolya Krasotkin sa scéal. Is buachaill fíoréirimiúil é Kolya a fhógraíonn a aindiachas, a sóisialachas, agus a chreideamh i smaointe Eagnaíochta na hEorpa. Baineann  Dostoyevsky úsáid as creideamh Kolya, go háirithe i gcomhrá le Alyosha, chun scigaithris a dhéanamh ar a chuid cáinteoir a bhí ar son smaointe agus luachanna an Iarthair, trína gcuid focal a chur i mbéal buachaill óg nach dtuigeann i ndáiríre cad a bhfuil sé ag caint faoi. Tá Kolya tuirseach tinn den saol agus bíonn sí i gcónaí ag crá a mháthair trí é féin i gcontúirt. Mar chuid de chleas luíonn Kolya idir ráillí iarnróid agus tiomáineann traein thairis. Baineann sé amach saghas cáil as an t-éacht. Tá ómós ag na buachaillí eile go léir do Kolya, go háirithe Ilyusha.
Tá an breoiteacht Ilyusha imithe in olcas de réir a chéile ó d’fhág an scéal é i leabhar a ceathair, agus deir an dochtúir nach bhfuil seans go dtiocfaidh feabhas air. Titeann Kolya agus Ilyusha amach faoin drochíde Ilyusha ar mhadra: thug Ilyusha píosa aráin dó inar chuir sé biorán, mar a d'iarr Smerdyakov air. Ach a bhuíochas le hidirghabháil Alyosha tá na buachaillí scoile eile ag réiteach de réir a chéile le Ilyusha, agus is gearr go dtéann Kolya leo ag taobh a leapa. Is anseo a bhuaileann Kolya le Alyosha sa chéad uair agus tosaíonn sé athmhachnamh a dhéanamh ar a chreidimh nihilíocha.
Leabhar a haon déag: An Bráthair Ivan Fyodorovich
Déanann an leabhar seo cur síos ar thionchar Ivan Fyodorovich orthu siúd timpeall air agus a mheathlúchán i ngealtacht. Buaileann Ivan le Smerdyakov trí uair, ag iarraidh go géar fáil amach cé a rinne an dúnmharú agus an raibh baint ar bith ag Smerdyakov, agus é féin sa chir. Ar a ndeiridh cruinniú, admhaíonn Smerdyakov go lig sé taom titimis air féin, go ndúnmharaigh sé Fyodor Pavlovich, agus ghoid sé an t-airgead, a thugann sé d'Ivan. Ní chreideann Smerdyakov maíomh Ivan go bhfuil iontas air faoi seo. A mhalairt ar fad, maíonn sé go raibh baint ag Ivan leis an dúnmharú trí insint do Smerdyakov cén t-am a bheadh sé ag fágáil teach Fyodor Pavlovich, agus níos tábhachtaí fós trí chur ina luí ar Smerdyakov go "gach rud ceadaithe in éagmais Dia."
Críochnaíonn an leabhar le siabhránacht Ivan ina dtugann an diabhal cuairt air, i bhfoirm fear uasal falsa bithiúnach atá ar an ngannchuid trína chuid smaointe a pearsantú agus scigléiriú a dhéanamh orthu. Cuirtear isteach ar an tromluí nuair a bhuailtear an fhuinneog: cuireann Alyosha in iúl dó gur crochadh Smerdyakov é féin. Cé go n-imíonn an diabhal, fanann Ivan i ngealtacht agus é ag sciolladh neamhréasúnach. Cuireann a iompar aiféaltas ar Alyosha agus déanann sé iarracht suaimhniú a chur air, ach éiríonn an rámhaille Ivan níos dothuigthe. Faoi dheireadh titeann sé ina tromchodladh.
Leabhar a dó dhéag: Dearmad bhreithiúnach
Leagann an leabhar seo amach sonraí triail Dmitri Karamazov as dúnmharú a athar. Aorann Dostoyevsky an dráma sa chuirt go géar. Léirítear na fir san áiléar poiblí mar dhúramáin thútacha, agus na mná gafa le scéal triantáin suthain idir Dmitri, Katerina agus Grushenka. Faigheann gealtacht Ivan an ceann is fearr air agus tarraingtear amach as an seomra cúirte é tar éis a imíonn a iarracht fianaise a thabhairt faoi Smerdyakov le rámhaille dothuigthe. Is é an cor cinniúnach sa triail fianaise cáinteach Katerina. Cosnaíonn sí Ivan go paiseanta agus tréigeann sí a cur chuige ‘onórach’ i leith Dimitri. Baineann sí amach litir a scríobh Dmitri nuair a bhí sé ar meisce ag rá go maródh sé a athair. Críochnaíonn an leabhar le ráiteas clabhsúir ón ionchúisitheoir agus ón abhcóide cosanta agus an fíorasc go bhfuil Dmitri ciontach.
Eipealóg
I dtús an chuid dheireanach tugtar eolas faoi phlean a forbraíodh chun Dmitri a shaoradh óna phríosúnacht de fiche bliain sa tSibéir. Ní dhéantar cur síos iomlán air, ach is cosúil gur cuid den plean go mbreabfadh Ivan agus Katerina roinnt gardaí. Faomhann Alyosha go cáiréiseach, toisc go mbraitheann sé nach bhfuil Dmitri réidh chun géilleadh do phianbhreith chomh crua sin, go bhfuil sé neamhchiontach, agus nach mbeadh aon gortú déanta ar na gardaí ná oifigigh as cuidiú leis an éalú. Tá sé beartaithe ag Dmitri agus Grushenka éalú go Meiriceá agus talamh a shaothrú ar feadh roinnt blianta, agus ansin filleadh ar an Rúis faoi ainmneacha Meiriceánacha, toisc nach féidir leo shamhlú maireachtáil gan an Rúis.
Impíonn Dmitri Katerina cuairt a thabhairt air san ospidéal, áit ina bhfuil sé ag teacht chuige féin ó thinneas, sula n-aistrítear chun na Sibéire é. Nuair a thagann sí, gabhann Dmitri leithscéal as í a ghortú; gabhann sí a leithscéal as an litir inchoiritheach a nochtadh le linn na trialach. Aontaíonn siad grá a thabhairt dá chéile go deo, cé go bhfuil siad i ngrá le daoine eile. Críochnaíonn an t-úrscéal ag sochraide Ilyusha, agus a chairde buachaill scoile ag éisteacht le oráid Alyosha. Geallann sé cuimhneamh orthu agus impíonn sé orthu grá a thabhairt dá chéile agus Ilyusha a mheabhrú i gcónaí. Ceanglaíonn siad lámha, agus filleann siad ar ais go dinnéar na sochraide, ag tabhairt ardmholadh d'Alyosha.
Leabharliosta
Frank, Joseph (2010). Dostoevsky: A Writer in His Time. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-12819-1.
Lantz, Kenneth A. (2004). The Dostoevsky Encyclopedia. Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-313-30384-5.
George Burns
B'aisteoir Meiriceánach é George Burns (20 Eanáir, 1896 – 9 Márta, 1996). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1976.
Béal na mBuillí
Is baile i gcontae Ros Comáin é Béal na mBuillí nó ‘Béal Átha na mBuillí’ mar a scríobhann daoine áirithe é. Ní scríobh a lán daoine an focal mar ceapann siad go bhfuil sé focal neamhthábhactach sa ainm an baile.. Tá an baile i lár an contae agus tá an daonra beagnach 1,400 daoine inniu. Is áit an-stairiúil é Béal na mBuillí. Is an músaem de na Gorta Mór an i mBéal na mBuillí ar na tailte i bPáirc Teach Béal na mBuillí. Tá an dara sráid is leithne lonnaithe i mBéal na mBuillí, an tsráid is leithne ná Sráid Uí Chonaill.
Is áit lán le gnéithe difriúil agus suimiúil é Béal na mBuillí. Tá a lán eolas comhlachaite le Béal na mBuillí agus freisin tharlaíonn a lán rud ann nach tharlaíonn i n-áiteanna eile timpeall an tír. clé|mion|354x354px|Sráideanna Leathan
Stair
Inniu tá músaem isteach sa bPáirc Teach Béal na mBuillí mar comóradh ar an Gorta Mór i 1845 agus is iomraca eolas an sa músaem. Téigh a lán daoine ó timpeall an domhain go dtí an músaem gach lá leis an scéal a foghlaim faoi an Gorta Mór i mBéal na mBuillí.
Peil Gaeilic
Is áit lán le stair na Peil Gaeilic ann. Thosaigh an fhoireann Peil Gaeilic i mBéal na mBuillí sa bhliain 1881. Tá a fhios ag daoine gur thosaigh na GAA sa bhliain 1884, ach fós bhí daoine ag imirt na gcluichí Gaelacha roimhe sin. Thosaigh an fhoireann peile Gaelaí i mBéal na mBuillí ar ais ansin agus tá sé fós i gcroílár an bhaile. Is iomarca foirne atá sa cumann, idir mná agus fear. Thosaigh na foirne ag na páistí beag faoi sé mbliana daois, agus téigh siad suas go dtí na sinsearaigh. Bhuaigh an cumann a lán comórtas tríd na blianta agus is stair fiúntach an sa chumann. Bhuaigh an fhoireann sinsearaigh deich corn contae Ros Comáin tríd na mbliana. Bhuaigh siad na corn sna bliana ;  1912, 1915, 1916, 1917, 1922, 1926, 1928, 1933, 1992, 2002.
An Galar Nódú in éadan Óstaigh
Is aimhréidh neamhchoitianta é An Galar Nódú in éadan Óstaigh , a bhíonn bainteach le fuilaistriú (GN-OBF), ina dtugann 'T limficítí' an deontóra imoibriú imdhíoneolaíoch i gcoinne fíocháin limfeach an fhaighteora. De ghnáth, aithníonn an faighteoir T limficítí an deontóra mar earraí coimhthíocha, agus, dá bhrí sin, scriosann córas imdhíonachta an fhaighteora iad.
Béal na mBuillí
Peil Gaeilic
Le beagnach deich blianta bhí an urraíocht ag an geansaí peil na '747 travel'. Inniu is urraíocht nua atá ag an geansaí peil, 'Westward Scania', na daoine céanna atá infheistiú i an bPáirc Teach Béal na mBuillí.
An Galar Nódú in éadan Óstaigh
Mar sin féin, i gcásanna ina bhfuil sochtadh imdhíonachta ag an bhfaighteoir sochtadh imdhíonachta ó bhreith nó faighte, urchóideacht), nó nuair a bhíonn an deontóir homaisigeach agus an faighteoir heitrisigeach d'aontíopáil den Antaigin Leocaicít Dhaonna (mar a tharlaíonn i roinnt fhuilaistrithe ó ghaolta den chéad chéim), ní bhíonn córas imdhíonachta an fhaighteora in ann T limficítí an deontóra a scrios. De thoradh ar seo, is féidir leis an ngalar nódú in éadan óstaigh teacht ar an othar.
Y Pîl
51.5284°N, -3.6922°W
Baile i Pen-y-bont ar Ogwr, an Bhreatain Bheag, is ea Y Pîl. Tá daonra 7,136 ann, agus tá 639 (9%) in ann Breatnais a labhairt.
Béal na mBuillí
Peil Gaeilic
Leis na foireann níos óige, bhí bhliain an-mhaith ag na foireann mionúr sa bhliain 2019. Bhuaigh siad an cluiche ceannais i Ros comain in aghaidh le Gael Ros comain, agus ansin chuaigh siad go dtí an cluiche ceannais i Connachta Béal Átha hAmhnais, agus bhuaigh siad in aghaidh le Naomh Mhuire ó Sligeach. Sin é an fhoireann amháin sa bhaile a bhfuil corn Connachta air.
Páirc Teach Béal na mBuillí
mion|Páirc Teach Béal na mBuillí |alt=|347x347pxBhí an teach seo and teach de na Cromwellian clann na ‘Packenham-Mahon’s ’ idir 1600 go dtí 1979. Is eastát an-mhór é an Páirc, le 11,000 acra ann. Bhí an áit lán le fadhbanna timpeall an Ghorta Mhóir agus bhí iomraca díbirt mídhleathach ó na daoine áitiúla. Tar éis an Gorta Mór bhí na tiarna talún ó an ám chóir a bheith imithe agus bhí sé ám nua i saol pobal na Béal na mBuillí. Bhí sliochtach ó na Packenham-Mahon chlann fós ina chónaí sa teach ach bhí sé i bhealach difriúil. Ansin bhí an ghné tiarna talún imithe agus ní raibh sé ach chlann normálta. Suas go dtí 1979 bhí sliochtach ó na chlann fós ina chónaí ann, Olive Packenham Mahon a bhí an t-ainm ag an duine dearnach sa teach.
Tar éis a bhí an chlann imithe as an teach, ceannaigh an grúpa áitiúil, ‘The Westward Group ’, an teach agus rinne siad obair iontach ag an teach agus ar na gairdíní. Inniu tá an músaem náisiúnta leis an Gorta Mór an. Bhí a lán nótaí fós an sa teach faoi an Gorta mór, agus bhí na nótaí sin a bheith chur le chéile i bhealach eagraithe, le daoine o an pobal le teacht isteach agus féachaint air.
An Margadh Nollaig
clé|mion|364x364px|An Margadh Nollaig
Is rud nua é an margadh Nollaig i mBéal na mBuillí, ach fós smaointe maith leis an pobal na baile a tabhair le chéile.Thosaigh an margadh Nollaig ag an deireadh seachtaine dearnach sa mí na Sahmna. Ag an céad deireadh seachtaine bíonn na soilse Nollaig a chas air agus osclaíonn na margadh ansin. Ar feadh trí deireadh seachtaine bíonn na Margadh Nollaig oscailthe. Sna Margadh Nollaigh bíonn a lán rudaí difriúla ann. mion|296x296px|An Margadh agus na Soilse Féacann tú margadh ar leith ann. Bíonn margadh bia ann, le bia ó áiteanna meascatha ann. Freisin is iomraca ealaíona agus ceardaíocht le feiceal, rudaí a rinne daoine áitiúla agus freisin daoine ó i bhfad i gcéin. Sna Margad bíonn rudaí ann le daoine ó gach aois ann. Bíonn gníomhaíocht an le daoine sean, mar shampla ceol agus damhsa, nó blaiseadh na scailitín fíona. Leis na páistí is cluichí beag ann agus freisin péinteáil aghaidhe. Gach bhliain bíonn cuairt ó Daidí na Nollaig agus Mhaimí na Nollaigh.Téann siad go dtí na páití agus ag caint leis agus ag tógáil pictiurí. lár|mion|272x272px|Ealaíona agus Ceardaíocht
Ceol agus Damhsa
Bíonn an fleadh ceol ag siúl timpeall an baile í mí Deireadh Fómhair gach bhlian. Bíonn daoine ag seinm ceoil agus ag damhsa sna thithe tabharine timpeall an baile agus téigh daoine an as timpeall an tír.
Oideachas
Tá dhá bhunscoil ann sa bhaile. Na dhá scoil na scoil Naomh Pádraig agus Scoil Naomh Mhuire. Tar éis na páistí déanta sna scoileanna sin, chuaigh siad go dtí an meánscoil, Scoil Mhuire. Is scoil iontach é agus bhí a lán obair déanta leis an scoil agus cuir an rialtas a lán airgead isteach iad le sineadh.
Moing na hAlúna
Is sráidbhaile é Moing na hAlúna. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Coláiste Aodáin
Is coláiste samhraidh Gaeltachta é Coláiste Aodáin atá suite ar an Tuairín, An Cheathrú Rua. Bunaíodh Coláiste Aodáin sa bhliain 2007 chun freastal ar dhaltaí a bhí ag iarraidh an Ghaeilge a fhoghlaim i gceann de na Gaeltachtaí is láidre sa tír.
Tá sé lonnaithe 35km siar ó chathair na Gaillimhe. Is í an teanga labhartha príomhfhócas an chúrsa, agus úsáideann sé córas bunaithe ar an gcumarsáid le feabhas a chur ar chumas na scoláirí sa Ghaeilge. Tá gníomhaíochtaí amuigh faoin aer mar chuid den chúrsa agus dírítear ar spóirt uisce agus ar chluichí foirne.
Dún Gar
Baile i gContae Ros Comáin is ea Dún Gar (Frenchpark as Béarla).
Sky News Ireland
Ba stáisiún teilifís Nuacht é Sky News Ireland. Craolaigh British Sky Broadcasting é sa Poblacht na hÉireann ó 2004 go 2006. Ba ceanna de Sky News den chuid is mó é ach bhí fógraí agus billeog nuachta ag 18:30 agus 22:00 ar SkyOne freisin.
Diarmuid Wilson
Is Seanadóir Éireannach le Fianna Fáil é Diarmuid Wilson (rugadh 20 Samhain 1965). Ar an Rolla Riaracháin atá sé.
Fionncholl
Is crann é an fionncholl.
Meghan, Bandiúc Sussex
Is iar-aisteoir Meiriceánach í Meghan Markle, a rugadh ar an 4 Lúnasa, 1981 agus atá pósta le Prionsa Harry, Diúc Sussex.
Saol
Saolaíodh buachaill di ar an 6 Bealtaine 2019.
Tá Harry agus Meghan ina gcónaí i Montecito, California ó 2020 tar éis scoilt le teaghlach ríoga na Breataine.
Sa bhliain 2022, bhí aird na meán ar an lánúin arís tar éis doiciméad fuathu, Harry and Meghan, a scaoileadh ar Netflix.
Lampa fluairiseach
Lampa díluchtúcháin ar leith. De bharr na ngás ann, astaíonn sé an méid áirithe sin solais ultraivialait. Clúdaítear an taobh istigh de ghloine an fheadáin le péint speisialta. Istigh sa phéint seo tá fosfair, ceimiceáin atá fluaraiseach. Ionsúnn na fosfair an radaíocht ultraivialait, agus mar fhreagra, astaíonn solas sa speictream infheicthe, a thagann amach as an lampa.
Cúigear Ros Dumhach
Aighneas
Ghearr an Ard-Chúirt príosún orthu ar an 29 Meitheamh 2005. D'fhan siad i ngéibheann go dtí an 30 Meán Fómhair. Rinneadh léirsithe ar fud na hÉireann ag tacú leo. Ainmníodh Peter Cassells mar idirghleacaí sa chonspóid. Gás na Coiribe a thugtar ar thoradh an tobair seo.
Bhí daoine ann ag an am ag labhairt faoin gcáin íseal a ghearrtar ar leithéidí Shell de réir Achtanna 1987 agus 1992 agus iad i mbun taiscéalaíochta amach ó chósta na hÉireann ar thóir ola agus gáis.
Foilsíodh Our Story: the Rossport Five sa bhliain 2007. I Mí Aibreán 2007 bhuaigh Willie Corduff an Duais Chomhshaoil Goldman, in éineacht le $125,000, de bharr a ndearna sé, agus bhí cóisir ag National Geographic, iris dhúlra agus tíreolaíochta, le hurraim dó in Washington, D.C..
Ealaín Chríostaí
300px|thumb|deas|Suipéar ag Emmaus, le [[Caravaggio]] Ealaín a bhain le forbairt na Críostaíochta ó timpeall 300 AD san Iodáil, a mhionathraigh stíl dhéanach na Róimhe ach le híocónagrafaíocht nua.
Léiríonn freascónna ar chatacómaí na Róimhe, painéil le rilífí dealbhaithe ar sharcófagais, agus snoíodóireacht eabhartha chomh luath leis an 4ú céad bunábhair mar an Aoire Maith, Ióna is an Míol Mór, agus radhairc ó pháis Chríost.
I maisiú lámhscríbhinní sa tréimhse, bhí meascán den nádúrachas clasaiceach is teibíocht an oirthir.
Sa phéintéireacht painéil is luaithe, ón 7ú céad, bhí an Mhaighdean Mhuire is na naoimh mar théamaí.
Ann-Margret
Is ban-aisteoir agus amhránaí Sualannach Meiriceánach í Ann-Margret Olsson. Rugadh í ar an 28 Aibreán 1941. Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1976.
Séarach sláintíochta
mion| Séarach sláintíochta [[Clóiríd pholaivinile|CPV á shuiteáil. Tá séaraigh sláintíochta rangaithe  de réir méide chun an méid séarachais a ghineann an limistéar bailiúcháin a iompar. Tá séaraigh sláintíochta i bhfad níos lú ná séaraigh chomhcheangailte atá deartha chun rith chun srutha dromchla a iompar.]] Córas píopa nó tollán faoi thalamh is ea séarach sláintíochta nó séarach bréan chun séarachais a iompar ó thithe agus ó fhoirgnimh tráchtála (ach ní uisce stoirme) chuig saoráidí cóireála nó diúscartha. Tá séaraigh sláintíochta mar chuid de chóras foriomlán ar a dtugtar cóireáil camrais nó cóireála fuíolluisce.
Alexis Carrel
Bitheolaí a rugadh i Ste Foy-lès-Lyon na Fraince ab ea Alexis Carrel (28 Meitheamh 1873 - 5 Samhain 1944).
Agus é ag obair sna Stáit Aontaithe, d'aimsigh sé bealach chun fuileadáin a uamadh, agus ina dhiaidh sin b'fhéidir artairí a athsholáthar trí thrasphlandú, is níos déanaí trí ionchlannú le hartairí saorga.
Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1912.
Rinne sé an-chuid taighde ar fhadú beatha fíochán.
Le Henry Dakin (1880–1952), shaothraigh sé tuaslagán Dakin chun gortuithe doimhne a steiriliú.
Y Porth
51.6131°N, -3.408°W
Baile i Rhondda Cynon Taf, an Bhreatain Bheag, is ea Y Porth, 21.9 km ó Caerdydd agus 227 ó Londain. Tá daonra 5,764 ann, agus tá 769 (13.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Ray Sharkey
B'aisteoir Meiriceánach é Raymond Sharkey, Jr. (14 Samhain, 1952 – 11 Meitheamh, 1993). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1981.
Srath na Manrach
Is sráidbhaile é Srath na Manrach. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Crith talún in iarthar Iáva san Indinéis, 2022
Tharla crith talún ar 21 Samhain 2022 i gceantar Cianjur in iarthar Iáva san Indinéis.
I gceantar sléibhe a bhí eipealár an chreatha talún, a raibh méid 5.6 ar an scála Richter ann. Níl 5.6 chomh ard sin, ach tharla an crith ag doimhneacht éadomhain (tuairim is 10 km), rud a chuir treise leis an méid fuinnimh a scaoileadh amach i limistéar beag go leor agus bhfuil níl na tithíochta sa cheantar thar mholadh beirte. Rinneadh scrios mór de bharr sin. Mar bharr ar an mí-ádh, bhí sciorradh talún sa cheantar tar éis an chreatha talún agus mar sin bhí deacrachtaí ag na seirbhísí éigeandála cuidiú le daoine.
Maraíodh 268 duine ar a laghad. B'éigean do bhreis agus 58,000 a dtithe a thréigean de bharr na tubaiste. Tugadh go leor daoine chuig an ospidéal áitiúil ach de cheal spáis b'éigean cóir leighis a chur ar a bhformhór faoi thóirsí sa charrchlós agus ar an mbóthar féin.
Cúlra
Sórt crosbhealaigh idir phlátaí teicteonacha atá sa cheantar sin in Iáva agus tharla go leor creathanna talún ann cheana.
An Leithcheathrú
Baile i gContae Ros Comáin is ea An Leithcheathrú (Lecarrow as Béarla). Tá sé suite 17 gciliméadar siar ó thuaidh ó Bhaile Átha Luain ar bhóthar an N61 idir Áth Luain agus Ros Comáin. Ceanglaíonn canáil an baile le Loch Rí, an dara loch is mó ar abhainn na Sionainne. Oibríonn go leor de mhuintir na háite i mBaile Átha Luain nó i Ros Comáin.
Ealaín Éatrúscach
Ealaín a bhláthaigh sa 7ú-2ú céad RC sa réigiún mar a bhfuil an Tuscáin san Iodáil anois. Chuimsigh sí gnéithe Iodálacha, Gréagacha is oirthearacha. Faightear í i bpéintéireacht bhríomhar ildaite ar bhallaí tuamaí is sarcófagais dhealbhaithe, i bpotaireacht is miotalóireacht mhaisithe.
Paschal Mooney
Is iar-sheanadóir Éireannach le Fianna Fáil é Paschal Canice Mooney a rugadh ar 14 Deireadh Fómhair 1947. Cé gurb i mBaile Átha Cliath a rugadh é, d'fhás sé aníos i nDroim Seanbhó i gContae Liatroma. Bhí sé ina léiritheoir ar Raidió RTÉ freisin.
Carrmhogal
Ionfhabhtú i bhfaireoga allais agus faoin gcraiceann. Cruthaíonn sé cuid mhaith easpaí comhláithreacha a shileann brach do dhromchla an chraicinn trí chonair nó dhó. Bíonn neascóidí cúisithe ag ionfhabhtú baictéarach Staphylococcus aureus i gceist go minic.
Teoiric an aonréimse
Go fhisice, is cineál teoiric réimse í teoiric an aonréimse (TAR) a ligeann do gach a gceaptar de ghnáth mar fhórsaí bunúsacha agus buncháithnínía a scríobh i dtéarmaí péire réimsí fisiciúla agus fíorúla. De réir na bhfionnachtana nua-aimseartha san fhisic, ní tharchuirtear fórsaí go díreach idir réada idirghníomhacha, ach ina ionad cuirtear síos agus cuirtear isteach orthu trí aonán idirmheánach ar a dtugtar réimsí.
Crann soirb fiáin
Is crann é an crann soirb fiáin (Sorbus torminalis).
Alexander Mackenzie Stuart
An chéad bhreitheamh ón Ríocht Aontaithe ar Chúirt Bhreithiúnais na gComhphobal Eorpach ab ea Alasdair Mac Coinnich Stiùbhairt nó Baron Alexander Mackenzie Stuart (18 Samhain 1924 – 1 Aibreán 2000).
Bernadette Peters
Is ban-aisteoir agus amhránaí Meiriceánach í Bernadette Peters. Rugadh í ar an 28 Feabhra 1948. Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1982.
Fionán Mac Cártha
File agus múinteoir ba ea Fionán Mac Cártha (1886–1953). Chaith sé na blianta fada san Astráil, tréimhse a spreag é chun Amhráin ó Dheireadh an Domhain a scríobh, agus san Astráil a fuair sé bás.
Rubaidiam
Is é an rubaidiam dúil uimhir a 37, agus é ar ceann de na miotail alcaileacha. Is í an tsiombail cheimiceach atá aige ná Rb. Is í an chumraíocht leictreonach atá aige ná 1s22s22p63s23p63p104s24p65s1, agus mar sin, tá s-leictreon aonair ar an sceall is faide amuigh aige, mar is dual do na miotail alcaileacha. Cosúil leis an sóidiam agus leis an bpotaisiam, imoibríonn an rubaidiam go millteanach leis an uisce le hiodrocsaíd a dhéanamh:
Fionán Mac Cártha
Rugadh é mar William Carty do Michael Carty, feirmeoir, agus dá bhean Maria Taylor, láimh le Bealach an Doirín i gContae Ros Comáin. Ba eisean an dara duine clainne. Bhí triúr deifiúracha aige agus beirt deartháireacha, agus is léir ó dhaonáirimh 1901 agus 1911 go raibh Gaeilge ag an athair agus ag cuid den chlann.
Alexander Mackenzie Stuart
I measc na rudaí is tábhachtaí a rinne sé mar Uachtarán na Cúirte, chuir sé dlús le tógáil fhoirgneamh nua na Cúirte agus mhaoirsigh sé ar ullmhúchán le haghaidh bhunú Chúirt Chéadchéime na gComhphobal Eorpach (an Chúirt Ghinearálta faoi láthair) a thosaigh ag oibriú den chéad uair i 1989.
Chuidigh an cúlra a bhí aige mar abhcóide Albanach le rian de dhearcadh agus taithí na ndlíodóirí sa Ríocht Aontaithe a fhágáil ar fhorbairt dlí na gComhphobal Eorpach.
Fionán Mac Cártha
Ba bhreá leis litríocht an Bhéarla, ach bhí athbheochan na Gaeilge ar siúl agus é ar scoil, agus chuir sé roimhe an teanga sin a fhoghlaim, rud a rinne sé go seoigh. Théadh sé amach ag caint le seandaoine an cheantair. Sula ndeachaigh sé ag obair mar mhúinteoir gairmiúil bhí sé ina mhúinteoir taistil ag Conradh na Gaeilge. Scríobh sé dán in 1906 ag fáiltiú roimh Dhubhghlas de hÍde, a bhí tar éis na Stáit a shiúl ag bailiú airgid ar son Chonradh na Gaeilge. Bhain sé a bhuaic amach mar fhile phoiblí nuair a chum sé Óid an Oireachtais in 1907.