cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Críocha an Iarthuaiscirt
Geograife
Is í an Abhainn Mackenzie an abhainn is faide i gCeanada. Téann sí ó thuaidh agus isteach san Aigéan Artach. Tá cúrsa na habhann ina iomlán taobh istigh de Chríocha an Iarthuaiscirt, cé go n-éiríonn cuid dá chraobhaibhneacha i Yukon nó sna cúigí ó dheas. Tá Great Bear Lake agus Great Slave Lake sa chríoch chomh maith. Is é Great Bear Lake an loch is mó atá go hiomlán taobh istigh Cheanada. Is é Great Slave Lake an loch is doimhne (614 méadar nó 2,014 troighe ar doimhneacht) sa tír. Sliabh Nirvana an sliabh is airde (2,773m nó 9,098 tr ar airde), agus é suite ar theorainn Yukon.
Bíonn aeráid fho-Artach sa chuid is mó de Chríocha an Iarthuaiscirt. Aeráid Artach nó pholach a bhíonn ar an gcósta thuaidh agus sna hOileáin Artacha. Is iad na príomhoileáin ná Oileán Banks, Oileán Borden, Oileán Prince Patrick, agus codanna d'Oileán Victoria agus Oileán Melville.
Teangacha
Seo shíos na máthairteangacha is coitianta sa na Críocha Iarthuaiscirt i 2006.
Stair
Bhí pobail Ionúiteacha agus Indiacha ina gcónaí ar feadh roinnt mílte bliana san áit ina bhfuil Críoch an Iarthuaiscirt anois agus ní hionann lena lán áiteanna eile i gCeanada fanann siad in a dtromlach, más ar éigin, sa lá inniu. Tá áit thábhachtach acu i saol na críche i gcónaí.
Tháinig na chéad Eorpaigh go dtí Críocha an Iarthuaiscirt sna 1570idí (Martin Frobisher) agus sa bhliain 1610 (Henry Hudson). Má's ar éigin a leag siad a gcos ar bhruach thiar Bhá Hudson, áfach, thaispeáin siad an bealach siar agus ó thuaidh dona lán daoine eile, idir thaiscéalaithe, ghaisteoirí, agus thrádálaithe. Sa bhliain 1670, thug an Rí Séarlas II cairt don Hudson's Bay Company (BC) ar na limistéirí timpeall bhruacha Bhá Hudson, thiar agus thoir. An chéad Eorpach a thaiscéal an chuid sin den tír a bheadh taobh istigh de theorainneacha Chríoch an Iarthuaiscirt inniu, b’shin Samuel Herne. Sa bhliain 1770, agus é fostaithe ag an HBC, thug sé a aghaidh ar na bólaí ó thuaidh ag tosnú ag Churchill (in Manitoba an lá inniu). Shroich sé béal na Abhann Coppermine sa bhliain ina dhiaidh sin; thaiscéal sé an tír timpeall Great Slave Lake ar a bhealach ar ais. Sa bhliain 1789, lean taiscéalaí Albanach darbh ainm Alexander Mackenzie abhainn a thugtar an Mackenzie uirthi inniu ó thuaidh go dtí an tAigéan Artach. Tháinig na trádálaithe fionnaidh ar a shála, agus mar thoradh air sin fuair breis is leath de na daoine bundúchasacha bás le galair an tseandomhain.
mion|clé|Wekweeti, baile beag i gCríocha an Iarthuaiscirt Bhí an chríoch faoi ainm is a bheith faoi smacht an Hudson’s Bay Company go dtí an bhliain 1870, nuair a ghlac rialtas Thiarnas Cheanada seilbh ar na críocha úd agus cuireadh Críocha an Iarthuaiscirt orthu. Limistéar an-mhór a bhí i gceist, ó na Sléibhte Creagacha soir go dtí Leithnis Labradar san oirthear agus ó dheas in áiteanna go dtí teorainn na Stát Aontaithe. Sa bhliain 1880, cuireadh na hOileáin Artacha san áireamh freisin. Baineadh de limistéar na críche roinnt uaireanta freisin, go mór mhór nuair a cuireadh na cúigí nua ar bun ar na machairí ó dheas. Idir na blianta 1925 agus 1999, bhí 3,439,296 km2 (1,327,920 míle cearnacha) d'achar ann – níos mó ná achar India. Ar 1 d'Aibreán 1999, scaradh na trí chúigú is faide soir den chríoch agus rinneadh críoch nua, Nunavut, de.
Thiar sa bhliain 1877, rinne rialtas Chríocha an Iarthuaiscirt teanga oifigiúil den Fhraincis in éineacht leis an mBéarla, cé nach raibh cainteoirí Fraincise líonmhar ariamh ann. Chuir sé sin tús le díospóireacht a d'éirigh searbh uaireanta agus sa bhliain 1892 baineadh an stádas oifigiúil den Fhraincis. Sna 1980idí luatha, chuir rialtas feidearálach Cheanada brú ar pharlaimint na críche an Fhraincis a dhéanamh oifigiúil arís, agus thosaigh na seanargóintí arís. Bhí an bua ag an rialtas náisiúnta an uair seo. D'éiligh lucht na Chéad Náisiún (.i., na bundúchasaigh), áfach, na cearta céanna dona dteangacha féin, rud a fuair siad. Tá 11 teanga oifigiúil i gCríocha an Iarthuaiscirt inniu, mar atá Béarla, Chipewyan, Cree, Dogrib (Tłįchǫ), Fraincis, Gwich'in, Inuinnaqtun, Inuktitut, Inuvialuktun, Slavey Thuaidh, agus Slavey Theas.
Tógadh aerpháirceanna chomh maith le calafoirt ar an Abhainn McKenzie mar chuid den iarracht le iarthuaisceart na mór-roinne a chosaint ó na Seapánaigh sa Dara Cogadh Domhanda agus ghlac an rialtas Ceanadach freagracht as baint an raidiam agus úráiniam. Níor tháinig aon laghdú ar thábhacht straitéiseach na Chríocha an Iarthuaiscirt i ndiaidh an bhua ar na Seapánaigh mar tháinig an Cogadh Fuar ina áit. Rinneadh baint na n-acmainní nádúrtha a fhorbairt go mór ó na 1950idí go dtí an lá inniu. Sna 1950idí freisin shocraigh rialtas Cheanada ar na Bundúchasaigh a chur óna dtailte agus a stíleanna beatha traidisiúnta. Cuireadh scéimeanna tithíochta, sláinte, oideachais, srl. ar siúl ach ba bheag an obair a bhí ar fáil dóibh agus an ba mhór an t-athrú óna a seansaol. Chuir sé sin isteach go mór ar na Bundúchasaigh ar bhealach pearsanta, cultúrtha, eacnamaíoch agus eile.
Geilleagar
Ar na hacmhainní nádúrtha i gCríocha an Iarthuaiscirt tá ór, diamaint, peitriliam agus gás nádúrtha. Tá beagnach 20 mianach móra á saothrú. Tairiscítear na diamaint mar mhalairt ar dhiamaint fhola, nó diamaint choibhlinte, na hAfraice.
Ba C$4.675 bn. an olltáirgeacht intíre (OTI) a bhí ag Críocha an Iarthuaiscirt sa bhliain 2012. Tá C$76,000 an duine de OTI sna críocha, an teacht isteach per capita is airde de chúige nó chríoch ar bith i gCeanada. mion|clé|Mianach diamant Diavik
Emotion (albam Carly Rae Jepsen)
Is é E·MO·TION an tríú halbam ó Carly Rae Jepsen. Bhí sé scaoilte ar an 24 Meitheamh, 2015 sa tSeapáin agus ar fud an domhain ar an 21 Lúnasa, 2015 trí 604 Records, School Boy Records, and Interscope Records.
Cúlra
Bhí an traicliosta fógartha ar an 2 Meitheamh, 2015.
Rath Cairt
Chuaigh an t-albam seo díreach go uimhir a hocht sa Seapáin ag díol 12,189 cóipeanna sa chéad seachtain.
Cairteacha
{|
Leo Baekeland
Ceimicí Meiriceánach a saolaíodh in Gent, sa Bheilg, ab ea Leo Henricus Arthur Baekeland (14 Samhain 1863 – 23 Feabhra 1944). D'fhionn is mhonaraigh sé páipéar grianghrafadóireachta, ach dhíol a chearta ar an bhfionnachain le comhlacht Eastman. D'fhionn sé an plaisteach baicilít freisin. Fuair sé bás in Beacon, Nua-Eabhrac. Leo Henricus Arthur Baekeland
Ivy Alvarez
File, eagarthóir agus léirmheastóir ó na hOileáin Fhilipíneacha a tógadh san Astráil is ea Ivy Alvarez.
Rugadh Alvarez sna hOileáin Fhilipíneacha agus d’fhás sí aníos sa Tasmáin. Nuair a bhí sí ag déanamh staidéar ar an mBéarla in Ollscoil na Tasmáine bhí dánta léi á bhfoilsiú in irisí liteartha agus i ndíolamaí. Ceapadh í mar eagarthóir léirmheastóireachta Cordite Poetry Review, iris ar líne san Astráil.
Tá sealanna caite aici thar lear de bharr a cuid filíochta. Bhí sí ina cónaí i mBaile Átha Cliath sna blianta 2003 agus 2004 agus baint aici le clár filíochta ann, agus d’aistrigh sí go Caerdydd in 2004. Fuair sí comhaltachtaí ó MacDowell Colony (New Hampshire, SAM) agus Hawthornden Castle in Albain in 2005. In 2006 fuair sí deontas filíochta ó Bhord Litríochta Chomhairle na hAstráile, príomhfhoras na n-ealaíon. Bhí sí ina léachtóir cuartaíochta in Ollscoil Chester in 2010. Is minic í ina haoi ag féilte scríbhneoireachta san Astráil.
I dteannta a cuid filíochta, scríobhann sí drámaí, ailt agus léirmheasanna.
Foilseacháin
Novel in verse
Poetry collections
Cuan an Chaoil
Is bá suite i gContae Chiarraí é Cuan an Chaoil.
Rosie Miller
Is carachtar ficseanúil i Rosie Miller sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Gerry Cowper an pháirt mar Rosie. Bhí Rosie ar an gclár den chéad uair ar an 9 Meán Fómhair 2004 agus den uair dheireanach ar an 7 Iúil 2006.
Ollscoil Átha Cliath
Is ollscoil suite i mBaile Átha Cliath í Ollscoil Átha Cliath.
Cuan Chaisín
Is bá suite i gContae Chiarraí é Cuan Chaisín (Béarla: Cashen Bay).
Deischostas
Nuair a roghnaítear rogha as roghanna malartacha, is é an deischostas an "costas" a thabhaítear mura dtaitníonn an sochar a bhaineann leis an rogha malartach is fearr leat. Sainmhíníonn an New Oxford American Dictionary í mar ""cailliúint gnóthachain phoitéinsil ó roghanna malartacha eile nuair a roghnaítear rogha eile." (Béarla: "the loss of potential gain from other alternatives when one alternative is chosen."). I dtéarmaí simplí, is é an deischostas ná an sochar nach bhfaightear mar thoradh ar gan an chéad rogha eile is fearr a roghnú. Is príomhchoincheap san eacnamaíocht é an deischostas, agus cuireadh síos air mar léiriú ar "an gaol bunúsach idir ganntanas agus rogha " . Tá ról ríthábhachtach ag choincheap na ndeischostas maidir le iarrachtaí chun a chinntiú go n-úsáidtear acmhainní gann go héifeachtach. Níl deischostais teoranta do chostais  airgeadaíochta agus airgeadais: fíorchostas d'uireasa táirgthe, an t-am a cuireadh amú, ba cheart pléisiúr nó aon sochar eile a sholáthraíonn fóntais a mheas mar dheischostas. Is é deischostas táirge nó seirbhíse an t-ioncam a d’fhéadfaí a thuilleamh trína úsáid mhalartach. Is é sin le rá, is é an deischostas ná costas an chéad rogha eile is fearr de tháirge nó seirbhís. Is féidir brí choincheap an dheischostais a mhíniú le cabhair ó na shamplaí seo a leanas:
Mar sin teastaíonn íobairtí ón deischostas. Mura bhfuil aon íobairt bainteach le cinneadh, ní bheidh aon dheischostas ann. Maidir leis seo, ní thaifeadtar na deischostais nach mbaineann le sreafaí airgid sna leabhair chuntais, ach is cúinsí tábhachtacha iad i gcinntí gnó.Maidir leis seo, ní thaifeadtar na costais deise nach mbaineann le sreabhadh airgid sna leabhair chuntais, ach is cúinsí tábhachtacha iad i gcinntí gnó.
Bá Thrá Lí
Is bá suite i gContae Chiarraí é Bá Thrá Lí.
Francis Bacon
clé|mion|18 bliain d'aois clé|mion|le John Vanderbank, 1731, bunaithe ar phicitiúr timpeall 1618 Fealsamh, dlíodóir agus polaiteoir Sasanach ab ea Sir Francis Bacon, an chéad bhíocunta St Alban (22 Eanáir 1561 – 9 Aibreán 1626).
Saol
I gColáiste na Tríonóide, Cambridge, Ollscoil Poitiers agus Ósta Gray a cuireadh oideachas air.
Glaodh chun an Bharra air sa bhliain 1582.
Toghadh chun Theach na dTeachtaí é sa bhliain 1581. Bhí sé ar thús cadhnaíochta i measc na bhfeisirí go dtí gur uaislíodh é sa bhliain 1618. Mar sin féin, le linn d'Eilís bheith i réim, is beag a fuair sé de bharr na iarrachtaí a rinne sé bheith mór leis an mBanríon, cé gurbh é an chéad duine riamh ar tugadh "Abhcóide na Banríona" air agus ar tugadh paitinn tosaíochta dó, sa bhliain 1597.
Ag an am sin, bhí aithne air mar dhuine a mbíodh athchóiriú agus simpliú an dlí á moladh aige, in éineacht le saoirse sibhialta agus saoirse reiligiúin. Bhí sé i measc na gcéad daoine a mhol go n-aontófaí Sasana, Alban agus Éire agus go mbunófaí coilíneachtaí Sasanacha i Meiriceá Thuaidh.
Chuaigh sé ar sochar dó tar éis do Shéamas I teacht i gcoróin. Bhí sé ina Ard-Aighne ó 1613 go 1618 agus ina Ard-Seansailéir ó 1618 go 1621. clé|mion|1621ː Bacon i d[[Teach na dTeachtaí na Ríochta Aontaithe|Teach na dTeachtaí]] Cuireadh as oifig é mar gheall ar líomhaintí éillithe, ar chuir a chéile comhraic fadtéarmach An Ridire Edward Coke tús leo. Bítear ag cur is ag cúiteamh fós faoi cad chuige ar admhaigh sé go raibh sé ciontach. Gearradh fíneáil £40,000 air agus cuireadh i dTúr Londan é ar chaoithiúlacht an rí. Cé gur ligeadh amach é tar éis cúpla lá, ní raibh seans ar bith aige oifig poiblí a bhaint amach arís.
Smaoineamh
clé|mion|Bean Bacon, Alice Barnham Sa lá atá inniu ann, is mó atá aithne air mar gheall ar an méid a rinne sé ar son fhealsúnacht (agus cleachtadh) eolaíocht na linne seo, mar dhuine a mhol an sceipteachas, an bhreathnóireacht agus an réasúnaíocht ionduchtach mar an t-aon bhunús amháin leis an eolas eolaíochta. clé|mion|Dealbh Francis Bacon, Gray's Inn Aistí an-dlútha a scríobh sé. Thionscain sé modh ionduchtach na heolaíochta turgnamhaí don fhealsúnacht. Chríochnaigh sé dhá chuid dá iarracht chun eolas an duine a atheagrú,
a thug spreagadh láidir don mhodh eolaíoch mionscrúdaithe a d'fhás ina dhiaidh sin.
Oileán Ellef Ringnes
Is oileán é Oileán Ellef Ringnes atá suite i dtuaisceart Cheanada.
Francis Bacon
Smaoineamh
Scríobh sé The New Atlantis (Atlantas Nua, 1627), cur síos ar útóipe a bhí bunaithe ar phrionsabail eolaíochta.
Síltear go forleathan go raibh tionchar mór ar an dlí coiteann — thar na céadta bliain ina dhiaidh sin, ar a laghad — ag na hiarrachtaí a rinne sé úsáid a bhaint as na modhanna céanna chun teacht ar na prionsabail agus na rialacha atá taobh thiar de.
Oileán Bathurst
Is oileán é Oileán Bathurst atá suite i dtuaisceart Cheanada.
Kate Mitchell
Is carachtar ficseanúil i Kate Mitchell sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Jill Halfpenny an pháirt mar Kate. Bhí Kate ar an gclár den chéad uair ar an 24 Nollaig 2002 agus den uair dheireanach ar an 7 Eanáir 2005.
Habenaria
Géineas fadréimseach de mhagairlín is ea Habenaria, ar a dtugtar go coitianta magairlín na móna. Tá thart ar 800-1000 speiceas de Habenaria ann, dúchasach i ngach mór-roinn ach amháin Antartaice, i gcriosanna trópaiceacha agus mheasartha araon.
Cuisle (iris)
Foilsíodh an iris Cuisle thar thréimhse 18 mí idir 1998 agus 2000. D'oscail sí fuinneog ar shaol comhaimseartha na Gaeilge agus na Gaeltachta ag an am.
B'é Uinsionn Mac Dubhghaill eagarthóir na hirise.
Macra na Feirme
Eagraíocht dheonach Éireannach é Macra na Feirme (giorrúchán MnaF) atá bunaithe faoin tuath do dhaoine óga idir 17 agus 35 bliana d'aois. Stephen Cullinan, múinteoir eolaíochta faoin tuath, a bhunaigh MnaF sa bhliain 1944. Tá isteach is amach le 8,000 ball di ann. Fir iad 60% den ballraíocht agus is mná iad timpeall is 40% di.
Laura Alonso Padin
Is amhránaí Spáinneach í Laura Alonso Padin.
Oileán Cornwallis
Is oileán é Oileán Cornwallis atá suite i Nunavut i dtuaisceart Cheanada.
Ceann Chiarraí
deas|250px|thumb|Ceann Chiarraí Is ceann tíre suite i gContae Chiarraí é Ceann Chiarraí.
Tiffany Mitchell
Is carachtar ficseanúil i Tiffany Mitchell sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Martine McCutcheon an pháirt mar Tiffany. Bhí Tiffany ar an gclár den chéad uair ar an 24 Eanáir 1995 agus den uair dheireanach ar an 4 Eanáir 1999.
Nana Moon
Is carachtar ficseanúil i Nana Moon sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Hilda Braid an pháirt mar Nana. Bhí Nana ar an gclár den chéad uair ar an 3 Nollaig 2002 agus den uair dheireanach ar an 16 Nollaig 2005.
Noah (scannán, 2014)
mion|clé|Bindi Irwin & Russell Crowe sa bhliain 2013 Scannán is ea Noah le Darren Aronofsky agus Russell Crowe, a tháinig amach sa bhliain 2014.
Arlesey
Is baile suite i mBedfordshire é Arlesey.
An Cheacha
Is sliabhraon i gContae Chorcaí í an Cheacha.
Cnoc Breasail
Cnoc i gContae Chiarraí is ea Cnoc Breasail (575 m).
Baictéarafagach
deas|200px|thumb|Léiríonn an léaráid seo struchtúr baictéarafaigh thipiciúil. Is víreas é baictéarafagacha, ar a dtugtar fagach freisin, a n-ionfhabhtaíonn baictéir agus a mhacasamhlaíonn laistigh de bhaictéir agus aircéigh. Díorthaíodh an téarma ó "baictéir" agus an Ghréigis φαγεῖν (phagein), rud a chiallaíonn "alpadh". Tá baictéarafagaigh comhdhéanta de phróitéiní a imchochlaíonn géanóm ADN nó ARN, agus d'fhéadfadh struchtúir a bheith acu atá simplí nó ilchasta. Féadfaidh a ngéanóim a laghad agus ceithre ghéin (m.sh. Baictéarafagach MS2) a ionchódú agus suas leis na céadta géin. Macasamhlaíonn fagaigh laistigh den bhaictéar tar éis a ngéanóm bheith insteallta isteach ina chíteaplasma.
La Habana
Príomhchathair Chúba is ea La Habana (Spáinnis; IPA: [la aˈβana]) nó Havana. Is é Ciudad de La Habana ainm na cathrach go hoifigiúil. Tá cónaí ar 2,106,146 duine i mórcheantar La Habana (2012). Is é an chathair is mó i gCúba agus i réigiúin an Mhuir Chairib, agus an tríú mórcheantar uirbeach ar oileáin an Mhuir Chairib.
Ritheann an abhainn Almendares tríd an mbaile agus tá trí chalafort ann: Marimelena, Guasabacoa agus Atarés.
Ampthill
Is baile atá suite i mBedfordshire, Sasana, é Ampthill. Tá timpeall ar 7,500 duine ina gcónaí ann. Tá margadh Déardaoine ann le roinnt céad blianta.
Baictéareolaíocht
Staidéar bitheolaíoch na mbaictéar is na ngalar a leanann iad. Baineann sí le haithint is rangú na mbaictéar, agus iad a fhás i meáin shaorga chun na cúinsí a thaobhaíonn leo a dhéanamh amach. Tagann monatóiriú na ngalar eile a gcuireann siad tús leo i ndaoine is ainmhithe i gceist freisin, agus bailiú is staidéar ar na samplaí chun leighis is vacsaíní a shaothrú.
Cnoc an Chuillin
Cnoc i gContae Chiarraí is ea Cnoc an Chuillin (958 m). Is é an seachtú cnoc is airde in Éirinn é. Tá sé suite 3.5 km ó dheas soir ó dheas ó Chorrán Tuathail.
Fothoghchán Ceatharlach–Cill Chainnigh, 2015
Thóg fothoghchán ar siúl dáilcheantar sa Ceatharlach–Cill Chainnigh ar an 22 Bealtaine, 2015. Bhuaigh Bobby Aylward an suíochán atá ann. Tá sé ina bhall de Fianna Fáil.
Princeton, New Jersey
Baile i lár New Jersey is ea Princeton. Tá sé suite leath bealaigh idir Cathair Nua-Eabhrac agus Philadelphia. Sa bhliain 2013 measadh go hoifigiúil 29,008 duine a bheith ina gcónaí ann.
Mura raibh in Princeton ach áit leathan sa bhóthar ina luastair, ba thábhachtach go leor é an bóthar: Príomhbhóthar idir Nua-Eabhrac agus Philadelphia a bhí ann. Fuair na Meiriceánaigh an bua ar na Sasanaigh ann i gCath Princeton sa bhliain 1777. Ghlac fórsaí an dá thaobh seilbh ar Nassau Hall in Princeton agus rinneadh damáiste sách mór don fhoirgneamh stairiúil sin. Ar feadh ceithre mhí nó mar sin sa bhliain 1783, bhí rialtas na Stát Aontaithe suite in Nassau Hall.
Tá a fhios ag an saol go bhfuil Ollscoil Princeton suite in Princeton. Ar na hinstitiúidí acadúla, trádálacha agus eile ar an mbaile tá an Institute of Advanced Studies, Princeton Theological Seminary, SRI International, Dow Jones & Co. agus Drumthwacket, teach cónaithe oifigiúil ghobharnóir New Jersey.
Live! (Albám Bob Marley & The Wailers)
Bhí Bob Marley & The Wailers, Chris Blackwell, agus Steve Smith luaite sna creidiúintí mar léiritheoirí.
Ceoltóirí
Bob Marley & The Wailers
Bedford
Is baile suite i mBedfordshire é Bedford.
Paul Green
D’imir sé le haghaidh foireann na hÉireann ach rugadh i Pontefract, West Yorkshire é.
Ben Hardy (aisteoir)
Is aisteoir Sasanach é Ben Hardy (a rugadh faoin ainm Benjamin Jones; 2 Eanáir 1991). Tá cáil air as ról Peter Beale a léiriú sa sobalchlár de chuid an BBC EastEnders (2013-2015). Chonacthas Hardy i scannán den chéad uair i ról Archangel sa scannán X-Men: Apocalypse (2016), agus léirigh sé Roger Taylor sa scannán beathaisnéise Bohemian Rhapsody (2018).
Rugadh Hardy in Bournemouth, Dorset, agus d'fhás sé aníos in Sherborne. D'fhreastail sé ar Bhunscoil Mhainistir Sherborne agus ar Scoil Gryphon. Mar mhac léinn in Gryphon, léirigh Hardy an Sáirsint Francis Troy léiriú scoile de Far from the Madding Crowd.
Cruach Mhór
Sliabh i gContae Chiarraí is ea Cruach Mhór (932 m).
Melanie Owen
Is carachtar ficseanúil i Melanie Owen ar an gclár teilifís e EastEnders. Glacann Tamzin Outhwaite an pháirt mar Melanie. Bhí Melania ar an gclár den chéad uair ar an 19 Deireadh Fómhair 1998 agus d'fhág sí ar an 12 Aibreán 2002. D'fhill sí ar an 9 Eanáir 2018.
Cnoc na dTobar
Cnoc i gContae Chiarraí is ea Cnoc na dTobar (690 m).
Ike Quartey
Dornálaí Gánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Isufu "Ike" Quartey, a rugadh ar 27 Samhain 1969 in Accra.
Faraday the Blob
Is greannán gréasáin é 'Faraday the Blob', cruthaithe ag Alan Ryan. Nuashonraítear é uair amháin gach seachtain.
Biggleswade
Is baile suite i mBedfordshire é Biggleswade.
Louise Raymond
Is carachtar ficseanúil i Louise Raymond sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Carol Harrison an pháirt mar Louise. Bhí Louise ar an gclár den chéad uair ar an 12 Bealtaine 1998 agus den uair dheireanach ar an 27 Bealtaine 1999.
Bailchríoch cheimiceach
deas|200px|thumb|Bailchríoch cheimiceach Téarma ginearálta ar na próisis cheimiceacha a dhéantar ar fhabraicí, cosúil le tuaradh, meirsiriú, cóireáil le roisín is uiscedhíonadh. Déantar a leithéid chun bailchríoch a chur ar fhabraic i ndiaidh a fite, a cniotála nó eile.
Cosmadróm Baikonur
clé|250px|thumb|Cosmadróm Baikonur Lárionad Sóivéadach spáis a tógadh sa Chasacstáin i 1955. Is ón áit seo a lainseáladh Sputnik 1, an chéad satailít a d'fhithisigh an Domhan i 1957, an chéad satailít le madra ar bord, an chéad spásárthach le fear ar bord, an chéad bhanspásaire, an chéad spásaire a rinne siúlóid sa spás, agus i 1998 an chéad chuid den Stáisiún Spáis Idirnáisiúnta. Ar cíos ag an Rúis go dtí 2050.
Binnie Roberts
Is carachtar ficseanúil i Binnie Roberts sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Sophie Langham an pháirt mar Binnie. Bhí Binnie ar an gclár den chéad uair ar an 9 Meitheamh 1994 agus den uair dheireanach ar an 16 Bealtaine 1995.
Cnoc an Stacaigh
Raon sléibhte i gContae Chiarraí is ea Cnoc an Stacaigh (355 m).
An Dóinn
Is abhainn suite i gContae Chiarraí í an Dóinn.
Dunstable
deas|250px|thumb|Dunstable Is baile suite i mBedfordshire é Dunstable.
Adonis (file)
File Araibise ón tSiria é Adonis, nó Ali Ahmad Sa'id Asbar, a chaith an chuid ba mhó dá ghairmréim sa Liobáin agus san Fhrainc. Rugadh in Al Qassabin in aice le Latakia (An tSiria) é ar an 1 Eanáir 1930. Scríobh sé breis is fiche leabhar Araibise, idir fhilíocht agus chriticeoireacht liteartha, agus deirtear go bhfuil sé ar an scríbhneoir Araibise is dóchúla le Duais Nobel na Litríochta a bhaint amach, má aosaítear dó.
A Shaol
Feirmeoir a bhí in athair Adonis, agus an mac ag obair sna páirceanna ó bhí sé ina bhrín óg. Alabhaítigh ab ea muintir Adonis, is é sin, bhí baint acu le seict bheag Shítheach nach nglacann cuid mhór de na Moslamaigh Shunnacha léi mar chuid den Ioslam a thuilleadh. Bhí luiteamas ag athair an bhuachalla le filíocht, agus thugadh sé ar a mhac dánta a fhoghlaim de ghlanmheabhair. Thosaigh Adonis ag cumadh dánta dá chuid féin go luath, agus nuair a bhí sé seacht mbliana déag d'aois, fuair sé deis ceann acu a aithris d'Uachtarán na Siria, Shukri al-Kuwaiti. Thabhaigh sin scoláireachtaí dóibh a cheadaigh dó staidéar a dhéanamh sa mheánscoil áitiúil i Latakia, agus ina dhiaidh sin, in Ollscoil na Damaisce, áit ar bhain sé amach céim san fhealsúnacht sa bhliain 1954.
Mamma Mia!
Is scannán ceolchoiméide/rómánsach Briotanach/Meiriceánach 2008 é Mamma Mia! (curtha chun cinn mar Mamma Mia! The Movie), bunaithe ar an dráma West End 1999/Broadway 2001, na hamhráin grúpa phop-cheoil rathúil ABBA, le ceol breise cumtha le ball na hABBA Benny Andersson. Bhí an scannán faoi stiúir mar Phyllida Lloyd agus dáilte mar Universal Pictures i gcomhpháirtíocht le Playtone agus Little Star Thoim Hanks. Tá an teideal an scannáin teacht as an t-amhrán 1975 ABBA, "Mamma Mia". Tá Meryl Streep a bheith i gceannas ar an teilg, ag cuireadh in iúl an ról na máthar singile Donna Sheridan. Imríonn Piaras Ó Brosnacháin (Sam Carmichael), Colin Firth (Harry Bright), agus Stellan Skarsgård (Bill Anderson) na triúr aithreacha ionchasach an iníon Dhonna, Sophie, gníomhaithe mar Amanda Seyfried.
Adonis (file)
A Shaol
Chaith Adonis na blianta 1960-61 ag staidéar i bPáras, agus sna blianta 1970-85 bhí sé ina ollamh le litríocht na hAraibise in ollscoil na Liobáine. Sna blianta 1980-81, bhí sé ag teagasc Araibise in Ollscoil Sorbonne, Páras.
Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)
mion|[[Eastát Star Monadh / Tionól Thuaisceart Éireann]] Is éard is Comhalta den Tionól Reachtach (CTR) ann ná ionadaí a bhí tofa ag vótálaithe chun an Tionóil i dTuaisceart Éireann.
Bíonn 90 comhalta tofa chun Thionól Thuaisceart Éireannan - cúig ó gach ceann de na 18 toghcheantar. Tá na teorainneacha mar an gcéanna leis na cinn a úsáidtear le haghaidh chomhaltaí Pharlaimint na Ríochta Aontaithea á thoghadh.
Is é an ról atá go príomha leis ná grinnscrúdú agus cinntí a dhéanamh ar na saincheisteanna a ndéileálann na Ranna Rialtais agus reachtaíocht leis a mheas agus a chur i bhfeidhm.
Mamma Mia!
Comhcheilg
Ar oileán na Gréige ainmnigh Kalokairi, Cuireann Sophie Sheridan, 20 bliain d'aois 'brídeach-a-bheith' trí cuirí bainise sa phost do triúr fear éagsúla (sa radharc seo an scannáin, canann sí an t-amhrán "I Have A Dream")
Sroicheann na cailíní coimhdeachta agus cairde is fearr Shophie, Ali agus Lisa, roimh na bainise. Foilsíonn Sophie gur aimsigh sí an dialann na máthar agus d'fhoghlaim sí go bhfuil triúr aithreacha ionchasacha: ailtire Éireannach Sam Carmichael, eachtránaí is scríbhneoir Sualannach Bill Anderson, agus baincéir na Bhreataine Harry Bright. Thug sí cuirí dóibh gan an eolas na máthar, ag creidiúint más rud é a chaitheann sí am leo go mbeidh a fhios aici cé hé a hathair ("Honey, Honey"). Tá sceitimíní ar an úinéir an vile Donna Sheridan chun a iar-baill bhanna cheoil a athaontaigh le, údar dea-chainteach Rosie agus bean il-colscartha saibhir Tanya, agus foilsíonn a míthuiscint faoin mian na hiníone a bheith pósta. Déanann Donna gaisce den vile agus míníonn a hacmhainní neamhbhuana do Rosie agus Tanya ("Money, Money, Money"). Sroicheann an triúr fear, agus smuigleálann Sophie iad go dtí a lóistín agus míníonn gur sheol sí, ní a máthair, na cuirí. Impíonn sí di a fholaigh iad féin ionas go mbeidh iontas ar Donna ag an bainis: ag feiceáil na seanchairde cé a labhraíonn sí faoi chomh minic. Cluineann siad Donna ag obair (ag canadh "Fernando") agus insíonn siad do Sophie nach bhfoilsóidh siad a rún.
Déanann Donna ag spiaireacht ar orthu agus tá geit baineadh aisti chun í féin a aimsigh os comhair a hiar-leannáin nach raibh sí ábalta dearmad a dhéanamh faoi ("Mamma Mia"), agus tá dáigh go fhágann siad. Ligeann Donna a rún le Tanya agus Rosie ("Chiquitita") rún a choinnigh sí ó chách - tá sí idir dhá chomhairle faoi cén fear atá athair Shophie. Glacann Tanya agus Rosie misneach Donna, déanann siad damhsa leis an bhfoireann an vile agus lena hoileánaigh freisin ("Dancing Queen"). Aimsíonn Sophie na fir ar bord an luaimh Bhill, agus seolann siad timpeall Kalokairi ("Our Last Summer") agus inis scéalta faoi Donna mar cailín neamhbhuartha. Faigheann Sophie an misneach chun a fiancé Sky a labhairt le faoin a cleas, ach caileann sí a huchtach. Canann Sky agus Sophie le chéile ("Lay All Your Love on Me"), ach tá siad trasnaithe nuair tá Sky sciobtha don chóisir bhaitsiléir.
Ag an cóisir chirc Shophie, seinneann Tanya, Rosie agus Donna mar "Donna and the Dynamos" ("Super Trouper"). Tá áthas an domhain ar Sophie mar tá spraoi ag a mham, ach éiríonn sí a bheith neirbhíseach nuair a trasnaíonn Sam, Bill agus Harry an fleá ar a dteacht. Socraíonn sí a bheith ag labhairt gach uile fear ina n-aonar. Fad is a dhéanann na mná leis na fir ("Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight), Foghlaimíonn Sophie ó Bhill go bhfuair an airgead don vile ón a aintín Sofia. Thug Sophie buille faoi thuairim go bhfuil sí ainmnithe le haghaidh cúis agus go bhfuil Bill a hathair. Fiafraíonn si dó chun í a shiúl síos an thaobhrionn agus an rún a choinnigh go dtí an bhainis. Tá an sonas Shophie gearrshaolach mar a insíonn Sam agus Harry go gcaithfidh siad a bheith a athair agus go thógfaidh siad í síos an thaobhbhrionn ("Voulez-Vous"). Ní féidir le Sophie an fhírinne a inis dóibh agus, clóite leis na hiarmhairtí dona gníomhartha, titeann sí i bhfanntais.
Ar maidin, cuireann Rosie agus Tanya ar Donna a shuaimhneas go thugfaidh siad aire do na fir. Ar bord báid Bhill, tá Bill agus Harry a rún a ligean le chéile, ach tá siad transaithe le Rosie. Tugann Donna aghaidh ar Sophie, ag creidiúint go bhfuil Sophie ag iarraidh an bainis a stad. Deir Sophie go bhfuil sí ag iarraidh na botúin máthar a sheachaint. Tá Donna tugtha faoi Sam, cé hé buartha faoi Sophie, ag pósadh chomh óg. Tugann Donna aghaidh air agus réadaíonn an bheirt go bhfuil mothúcháin ghrá acu fós ("SOS"). Síos ar an trá, leanann Tanya agus Pepper ag cliúsaíocht le chéile mar an oíche roimh. Adhmaíonn Sophie do Sky agus iarrann sí dona chabhair. Freagraíonn sé le fearg faoin camastaíl an fiancée agus téann Sophie go dtí a mham dona tacaíocht. Fad a chabhraíonn sí a hiníon a chóirigh le haghaidh na bainise, tá a ndeighilt cneasaithe agus cuimhníonn Donna ar an leanbaíocht Shophie agus conas cé chomh tapa a d'fhás sí ("Slipping Through My Fingers"). Iarrann Sophie dona máthair chun í a shiúil síos an thaobhrionn. Mar a théann an chóisir bainise go dtí an séipéal, trasnaíonn Sam Donna, ag impí uirthi chun a labhairt leis. Foilsíonn an pian a bhraith sí nuair a chaill sí é ("The Winner Takes It All")
Siúlann Sophie agus Donna síos an thaobhrionn agus an banna ceoil ag seinn "Knowing Me, Knowing You". Insíonn Donna do Sophie go bhfuil seans go bhfuil aon cheann de na triúr fear a hathair, agus ligeann Sophie isteach gur thug sí cuireadh dóibh. Foilsíonn Sam gur nuair a fhág sé a phósadh, thóg sé cosa fuar, agus fillte chun Donna a aimsigh le fear eile. Adhmaíonn Harry go raibh Donna an chéad bhean agus an bhean dheireanach a bhí sé i ngrá le agus foilsíonn sé gur thosaigh sé caidreamh le freastalaí ón thabhairne. Aontaíonn na fir go mbeadh áthas orthu a bheith aon trian athar do Shophie. Insíonn sí do Sky ba chóir dóibh a mbainis a chuir ar athlá agus taisteal ar fud an domhain mar ba mhaith leo. Ag feiceáil go bhfuil seans go mbeadh bainis ábalta a dhéanamh fós agus ní mhaith leis na ullmhóidí bainise dhiomail, cuireann Sam ceiliúr pósta ar Donna ("I Do, I Do, I Do, I Do, I Do"). Glacann sí leis agus pósann siad. Ag an fáiltiú, canann Sam do Donna ("When All Is Said and Done") agus spreagann é seo ar Rosie chun Bill a thóraigh ("Take a Chance on Me"). Gach de na lánúineacha ann fógraíonn a ngrá ("Mamma Mia" Athchraoladh). Deir Sophie agus Sky slán chuig Kalokairi agus seolann siad imithe ("I Have a Dream" Athchraoladh).
I rith na admhálacha prionsabal, canann Donna, Tanya agus Rosie arís "Dancing Queen", leanta le "Waterloo" leis an taca an teilge. Canann Amanda Seyfried "Thank You for the Music" i rith na admhálacha deireanacha, leanta le "Does Your Mother Know" uirlise.
Léiriú
Bhí an chuid is mó den radharcanna scannánaithe ar láthair amuigh ag an oileán na Gréige bige Skopelos (i rith Lúnasa/Meán Fómhair 2007), agus an sráidbhaile cois farraige Damouchari sa ceantar Pelion na Gréige. Ar Skopelos, bhí trá Kastani ar an cósta iardheisceart an príomhionad láthaire. Thóg na léiritheoirí béar trá agus lamairne i rith an trá, ach bhain siad amach píosaí láithreáin araoin tar éis a chríochnaigh léiriú. Bhí láithreán iomlán le haghaidh vile Gréagach Donna tógtha ag an 007 stáitse ag stiúideonna Pinewood agus bhí an chuid is mó den scannán glactha ann. Úsáidtear crainn fíor leis an láthreán, uisce curtha orthu go laethúil le córas uisce uathoibrithe agus rochatin sholais an lae tugtha dóibh chun iad a choinnigh ag fás.
Scannánaigh an pháirt den scannán cá fhágann an carachtar Bhrosnacháin, Sam, a oifig Nua-Eabhrac chun dul go dtí an t-oileán na Gréige i ndáiríre ag an Lloyd's Building íocónach ar Sráid Lime sa chathair Londain. Ritheann sé síos na staighrí beo agus tríd an porte-cochere, cá raibh tacsaithe buí agus aisteoirí ag déanamh ionadaíocht ar son póilíní Nua-Eabhrac úsáidte le barántúlacht.
Clár leantach
Beidh an chlár leantach don scannán seo, Mamma Mia! Here We Go Again ag teacht amach ar an 20 Iúil 2018.
Ollscoil Princeton
Ollscoil phríobháideach suite in Princeton, New Jersey is ea Ollscoil Princeton. Bhí timpeall is 8,000 mac léinn ag staidéar go lánaimseartha ag Ollscoil Princeton in 2012, os cionn 5,000 fochéimithe agus 2,700 éigin céimithe. clé|mion|Blair Hall, Ollscoil Princeton
Stair
clé|mion|Alexander Hall, Ollscoil Princeton Bhunaígh Preisbitéirigh an tSolais Nua an scoil sa bhliain 1746 le ministrí a oiliúint. Coláiste New Jersey an t-ainm a bhí ar an scoil ar dtús agus í suite sa chéad bhliain in Elizabeth, New Jersey. Bogadh an coláiste go Newark ansin mar ar fhan sé go raibh Nassau Hall in Princeton críochnaithe sa bhliain 1756. Áirítear Princeton mar cheann de na Naoi nOllscoil Choilíneach a bunaíodh roimh fhógairt neamhspleáchais na Stát Aontaithe sa bhliain 1776. Ollscoil Princeton a baisteadh air sa bhliain 1896.
mion|clé|Nassau Hall, Ollscoil Princeton
Fuair Woodrow Wilson, 28ú uachtarán na Stát Aontaithe, a chéim bhaitsiléara amach ó Princeton agus sa bhliain 1902 ceapadh é mar 13ú huachtarán na hOllscoile céanna. Chaith Albert Einstein tamall ar champas Princeton sna 1930idí mar bhí sé ina bhall den Institute of Advanced Studies agus bhí oifigí an IAS suite ar an gcampas sa tréimhse sin. Ní cuid de Ollscoil Princeton é an IAS, áfach, agus ní raibh aon bhaint ag Einstein léi ach oiread mar sin.clé|mion|Ealaíon Éireannach sa Mhúsaem Princeton, mar shampla Daniel Maclise - Studies after various hands, Princeton University Art Museum.
Princeton agus Éire
Bhí Cartlann Mháire Mhac an tSaoi díolta le hOllscoil Princeton in 2023. Tá an t-ábhar, nó beidh an an t-ábhar, ar fáil go poiblí.
Cuan Bhearrúin
Is bearna cósta suite i gContae Chiarraí é Cuan Bhearrúin.
Pócar
Is fine de chluichí cártaí a roinneann rialacha gealltóireachta agus rangú láimhe de ghnáth é an pócar.
Kempston
Is baile suite i mBedfordshire, Sasana, é Kempston.
James, An Bíocunta Severn
Rugadh James, An Bíocunta Severn (James Alexander Philip Theo Mountbatten-Windsor; ar an 17 Nollaig, 2007). Is é an leanbh is óige agus an t-aon mhac ag an Phrionsa Edward, Iarla Wessex, agus ag Sophie, Cuntaois Wessex, agus is é an garpháiste is óige ag an Bhanríona Eilís II agus ag an Phrionsa Philip, Diúc Dhún Éideann. Is é an dara duine dhéag i líne chomharbais ríocht na Breataine.
Breith agus baisteadh
Rugadh James le gearradh caesarach ag 16:20 UTC ar an 17 Nollaig 2007, in Ospidéal Pháirc Frimley. Dúirt an Prionsa Edward, a bhí i láthair do bhreith a dhara linbh, go raibh an bhreith "níos ciúine ná an uair dheireanach" (tagairt do bhreith éigeandála a chéad pháiste, Lady Louise), go raibh a bhean "ag déanamh go maith," agus go raibh a mhac "mar an bhíonn cuid mhór leanaí, beag, gleoite agus an-chuddly." Scaoileadh an leanbh agus a mháthair ón ospidéal ar an 20 Nollaig, agus an lá dár gcionn fógraíodh a ainmneacha mar James Alexander Philip Theo. Tógadh chuig Ospidéal Great Great Street i Londain é ar an 24 Eanáir 2008, le "frithghníomh beag ailléirgeach." Scaoileadh amach ón ospidéal é laistigh de chúpla lá.
Mandy Salter
Is carachtar ficseanúil i Mandy Salter sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Nicola Stapleton an pháirt mar Mandy. Bhí ar an gclár den chéad uair ar an 12 Márta 1992 agus den uair dheireanach ar an 31 Bealtaine 2012.
Dawn Swann
Is carachtar ficseanúil i Dawn Swann sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Kara Tointon an pháirt mar Dawn. Bhí Dawn ar an gclár den chéad uair ar an 26 Meán Fómhair 2005 agus den uair dheireanach ar an 27 Lúnasa 2009.
Dá Chích Anann
Cnoc i gContae Chiarraí is ea Dá Chích Anann nó an Dá Chích (694 m).
Jack Lemmon
Ba aisteoir Meiriceánach é John Uhler "Jack" Lemmon III, a rugadh ar an 8 Feabhra 1925, agus a fuair bás i gCalifornia sa bhliain 2001.
Leighton Buzzard
Is baile suite i mBedfordshire é Leighton Buzzard.
Bainistiú ithreach
Cur i bhfeidhm prionsabail eolaíochta chun talamh talmhaíochta a bhainistiú, struchtúr na hithreach a chaomhnú, cothaithigh a sholáthar, agus truailliú is cnaí na hithreach a sheachaint. Baineann cuid mhaith feirmeoirí feidhm as laghdú sa churaíocht chun an bharrithir thorthúil a chaomhnú. Is féidir coinníollacha maithe fisiciúla a bhaint amach san ithir trí chothromaíocht an ábhair orgánaigh a chaomhnú trí uainíocht na mbarr is leasú. Is féidir barra cumhdaigh a phlandáil chun an ithir a chosaint sa gheimhreadh. Fástar barra glasa leasaithe chun iad a threabhadh isteach sa talamh le cur leis an ábhar orgánach san ithir. Tá sé tábhachtach aigéadacht ar leith na hithreach a choinneáil chun ithreacha difriúla a oiriúnú do bharra tromthoraidh. Is eol go maith anois go ndéanann truailliú don ithir damáiste d'fhás plandaí agus sláinte ainmhithe is daoine. Tarlaíonn sin de bharr comhábhair thocsaineacha, ceimiceáin, salainn, ábhair radaighníomhacha, nó gníomhaithe a chuireann tús le galair a theacht isteach san ithir trí fhuíoll tionsclaíoch nó lotnaidicídí. Le bainistiú cúramach na hithreach, is féidir go ndianscaoilfidh na tocsainí seo is go n-imeoidh siad as an ithir.
Conor Murphy
Is polaiteoir de chuid Shinn Féin é Conor Terence Murphy (rugadh ar 10 Iúil 1963 é) agus tá sé ina Chomhalta de Thionól Reachtach Thuaisceart Éireann don Iúr agus Ard Mhacha. Bhí sé ina Fheisire Parlaiminte do Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha ó 2005 go dtí 2015.
Rugadh Murphy i gCamlo ch, Ard Mhacha Theas agus chuaigh sé san IRA Sealadach, le linn stailceanna ocrais 1981. Sa bhliain 1982,  gearradh pionós cúig bliana i bpríosún air, as ballraíocht san IRA agus as pléascán a bheith ina sheilbh aige.
Hattie Tavernier
Is carachtar ficseanúil i Hattie Tavernier sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Michelle Gayle an pháirt mar Hattie. Bhí Hattie ar an gclár den chéad uair ar an 5 Iúil 1990 agus den uair dheireanach ar an 24 Feabhra 1994.
Conor Murphy
Idir 1989 agus 1997, bhí sé ina chomhairleoir ar Chomhairle Ceantair an Iúir agus Mhúrn le haghaidh limistéar na bhFeadh, in Ard Mhacha Theas agus an Dún Theas, agus d'fhreastail sé mar ghrúpcheannaire an pháirtí ag an leibhéal sin.
Walter Matthau
Ba aisteoir Meiriceánach é Walter Matthau, a rugadh ar an 1 Deireadh Fómhair 1920.
Conor Murphy
Sa bhliain 1998, toghadh Murphy agus ball eile den pháirtí go Tionól Thuaisceart Éireann, do Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha. Atoghadh é féin, agus beirt eile dá chomhghleacaithe, ina gcomhaltaí den Tionól sa bhliain 2003. Tá sé ina chónaí i gCamloch, Contae Ard Mhacha, lena bhean, Catherine, a iníon, Áine agus a mhac, Oisín. D'fhreastail sé ar Choláiste Cholmáin san Iúr, Ollscoil na Banríona, Béal Feirste agus Ollscoil Uladh.
Sa bhliain 2001, chuaigh sé san iomaíocht i gcomhair suíocháin i nDáilcheantar parlaiminte 'Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha'. Tháinig sé sa dara háit i ndiaidh an fhir a bhí ina fheisire don Dáilcheantar, mar a bhí, Séamus Mallon de chuid an PSDLO (Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre). Nuair a chinn Mallon ar gan seasamh sa toghchán arís, tháinig Murphy i dtreis agus toghadh é ar 5 Bealtaine 2005.
Shefford, Bedfordshire
Is baile suite i mBedfordshire é Shefford.
Bainne bó bleachtáin
Planda ilbhliantúil le cnota duilleog leathfhada, rud beag rocach is ea bainne bó bleachtáin. Dúchasach don Eoraip is an Áise. 1-30 bláth ar bharr comhghais chromtha, an chailís feadánach, na peitil buí le spotaí flannbhuí ag a mbun.
Énrí Ó Muirgheasa
Scoláire Gaeilge, múinteoir, staraí, eagarthóir, scríbhneoir agus cigire ab ea Énrí Ó Muirgheasa  (Béarla: Henry Morris), a rugadh sa bhliain 1874 i gContae Mhuineacháin. Ba iad Lócás agus Moya Nic an Bhaird a thuismitheoirí. D'fhreastail sé ar scoil den chéad uair i Lios Dúnáin nuair a bhí sé naoi mbliana d'aois agus d'fhan sé ansin go dtí go ndearnadh monatóir de sa bhliain 1888. Gaeilge ó dhúchas a bhí ag a mhuintir. Bhí sé ina mhac léinn i gColáiste Phádraig, Droim Conrach, Baile Átha Cliath, ó Mheán Fómhair 1899 go dtí mí Iúil 1900. Bhunaigh sé an chéad chraobh de Chonradh na Gaeilge i gContae Mhuineacháin sa bhliain 1895 i dteach scoile Lios Dúnáin. Bhí sé ina Chigire Roinne agus ina Leas-Phríomhchigire de chuid na Roinne Oideachais. Sa bhliain 1901 chuir sé aithne ar an bPiarsach den chéad uair, agus ar Henry Tempest, an clódóir i nDún Dealgan. Sa bhliain 1903, bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí Chumann Staire agus Seandálaíochta Chontae Lú.
Kelly Taylor
Is carachtar ficseanúil i Kelly Taylor sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Brooke Kinsella an pháirt mar Kelly. Bhí Kelly ar an gclár den chéad uair ar an 11 Nollaig 2001 agus den uair dheireanach ar an 18 Meitheamh 2004.
Céim an Daimh
Is mám suite i gContae Chiarraí í Céim an Daimh.
Marino
Is bruachbhaile i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath, Éire é Marino, sa phostcód Baile Átha Cliath 3. Is é “Marino” an t-ainm ceart, cé go bhfeictear an litriú “Muiríne” nó ”Mairíne” i nGaeilge anois is arís. Seasann sé i ngar do Fionnradharc, Cluain Tarbh agus Domhnach Cearnaigh.
Bainne caoin
Planda den chineál Euphorbia is ea bainne caoin. Sú bán ann. Bhaintí feidhm as sa sean-am mar phurgóid chumasach. Baol ann go maróidh sé duine má thógtar an iomarca de.
Marino
Tá dhá coláistí tríú leibhéal sa cheantar: Coláiste Breisoideachais Marino agus Institiúid Oideachais Marino.
Is é Stáisiún Bhóthair Chluain Tarbh an stáisiún DART is giorra dó. Tá rath áitiúil agus náisiúnta bainte amach ag an gcumann CLG áitiúil CLG Naomh Uinseann.
Linslade
Is baile suite i mBedfordshire é Linslade.
Heather Trott
Is carachtar ficseanúil i Heather Trott sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Cheryl Fergison an pháirt mar Heather. Bhí Heather ar an gclár den chéad uair ar an 26 Meitheamh 2007 agus den uair dheireanach ar an 21 Márta 2012.
Yolande Trueman
Is carachtar ficseanúil i Yolande Trueman sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Angela Wynter an pháirt mar Yolande. Bhí Yolande ar an gclár den chéad uair ar an 16 Meán Fómhair 2003 agus den uair dheireanach ar an 26 Meitheamh 2017.
Lorraine Wicks
Is carachtar ficseanúil i Lorraine Wicks sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Jacqueline Leonard an pháirt mar Lorraine. Bhí Lorraine ar an gclár den chéad uair ar an 2 Aibreán 1996 agus den uair dheireanach ar an 14 Samhain 1997.
Chrissie Watts
Is carachtar ficseanúil i Chrissie Watts sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Tracy-Ann Oberman an pháirt mar Chrissie. Bhí Chrissie ar an gclár den chéad uair ar an 29 Aibreán 2004 agus den uair dheireanach ar an 9 Nollaig 2005.
May Wright
Is carachtar ficseanúil i May Wright sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Amanda Drew an pháirt mar May. Bhí May ar an gclár den chéad uair ar an 25 Meán Fómhair 2006 agus den uair dheireanach ar an 18 Meitheamh 2008.
Elizabeth Taylor
Ba bhan-aisteoir Sasanach í Elizabeth Taylor (27 Feabhra 1932 — 23 Márta 2011).
Saol
Ar an 15 Márta 1964, phós Richard Burton agus Elizabeth Taylor a chéile .. don chéad uair.
thumb|left|upright|Mar Cleopatra sa bhliain 1963
Ceithre fhírinne thriathacha
Is iad na Cheithre Fhírinne Thriathacha (Sanscrait: catvāri āryasatyāni), a mhúin an Búda, bunús an Bhúdachas. Is iad seo na Cheithre Fhírinne Thriatacha:
Coláiste Cholmáin (Iúr Cinn Trá)
Scoil ghramadaí a fheidhmíonn trí mheán an Bhéarla is ea Coláiste Cholmáin (Béarla: Saint Colman's College ''), Iúr Cinn Trá,Contae Ard Mhacha,Cúige Uladh. Sa lá atá inniu ann, ainmnithe in onóir Naomh Colmán. Bhunaigh an tAthair J. S. Keenan í sa bhliain 1823, mar 'Dromore Diocesan Seminary' (Gaeilge: Cliarscoil Dheoiseach an Droma Mhóir). Seasann an Coláiste ar Chnoc na Sailchuach, an suíomh céanna de a bhí aici ón bhliain 1829 ar aghaidh, in aice le hÁras Easpag an Droma Mhóir.
Cassandra Atherton
File próis, criticeoir agus scoláire ón Astráil is ea Cassandra Atherton.
Rinne sí BA sa Bhéarla agus sa Stair, MA, Dioplóma Oideachais agus Dochtúireacht ag Ollscoil Melbourne. Bhí sí ina Scoláire Cuartaíochta Béarla ag Ollscoil Harvard in 2015-16, i measc post eile.
Tá a cuid filíochta le fáil ina lán duanairí agus in irisí idirnáisiúnta, agus bhain sí a lán duaiseanna san Astráil, sa Bhreatain agus i Meiriceá. Tá a cuid filíochta le cloisteáil á léamh ag PennSound.
Tá sí ina Ollamh Cúnta ag Ollscoil Deakin agus í ag plé le scríbhneoireacht agus litríocht.
Tá sé maíte go ndéanann a filíocht beocht a chur arís i dtéacsanna canónta trí thagairtí don ghnáthchultúr. Baineann sí feidhm as dúghreann agus polaitiú na haigne príobháidí.
The Voice (SA)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag John de Mol é The Voice, a tosaíodh i Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2011.
Is iad Blake Shleton, Kelly Clarkson, Niall Horan agus Chance the Rapper na breithiúna ar an gclár faoi láthair, agus bíonn orthu breithiúnas a thabhairt ar na hiomaitheoirí gach uile sheachtain. Ba iad Adam Levine, CeeLo Green, Shakira, Christina Aguilera, Usher, Gwen Stefani, Pharrell Williams, Miley Cyrus, Alicia Keys, Jennifer Hudson, Nick Jonas, John Legend, Ariana Grande, Camila Cabello, Kelsea Ballerini agus Bebe Rexha na breithiúna roimhe seo ar an seó.
Is iad buaiteoirí an chláir go dtí seo; Javier Colon, Jermaine Paul, Cassadee Pope, Danielle Bradbery, Tessanne Chin, Josh Kaufman, Craig Wayne Boyd, Sawyer Fredericks, Jordan Smith, Alisan Porter, Sundance Head, Chris Blue, Chloe Kohanski, Brynn Cartelli, Chevel Shepherd, Maelyn Jarmon, Jake Hoot, Todd Tilghman, Carter Rubin, Cam Anthony, Girl Named Tom, Bryce Leatherwood agus Gina Miles.
Flitwick
Is baile suite i mBedfordshire é Flitwick.
Liosta de toghcheantair pharlaiminte i dTuaisceart Éireann
Tá Tuaisceart Éireann roinnte ina 18 toghcheantar parlaiminte - 4 - toghcheantar buirge i mBéal Feirste agus 14 toghcheantar contae in áiteanna eile. Toghann gach limistéar teachta nó feisire Parlaiminte (FP) amháin chuig Teach na dTeachtaí ag Westminster agus seisear Comhalta den Tionól Reachtach (CTR) chuig Tionól Thuaisceart Éireann ag Stairmonadh. De réir Alt 33 d' Acht Thuaisceart Éireann 1998, bíonn toghcheantair chun an Tionóil i dTuaisceart Éireann mar an gcéanna leis na toghcheantair a úsáidtear le haghaidh Pharlaimint na Ríochta Aontaithe. ) Ní úsáidtear toghcheantair Pharlaiminte le haghaidh rialtais áitiúil, atá in ionad déanta ag 11 comhairle ceantair; is minic a bhíonn teorainneacha éagsúla acu.
The Voice (SA)
Breithiúna agus Láithreoirí
Eochair:
Teachta Parlaiminte
Is éard is Feisire Parlaiminte (FP) nó Teachta Parlaiminte ann ná ionadaí na vótálaithe chuig an parlaimint. I go leor tíortha le córas an dá sheomra,  cuimsíonn an chatagóir seo go sonrach comhaltaí an tí íochtaraigh, mar is minic a bhíonn teideal éagsúil sna tithe uachtaraigh.
Is gnás le Comhaltaí pharlaiminte grúpaí parlaiminte (ar a dtugtar freisin páirtithe parlaiminte) a bhunú le comhaltaí ón pháirtí polaitíochta céanna.
An Córas Westminster
Bíonn an Córas Westminster bunaithe ar an córas parlaiminte daonlathach atá i bhfeidhm i Westminster bunaithe ar mhúnla na polaitíochta sa Ríocht Aontaithe. Tagann an téarma seo as Pálás Westminster, suíomh Pharlaimint na Ríochta Aontaithe.
An Astráil
député
Luton
deas|250px|thumb|Eaglais Naomh Muire, Luton Is baile suite i mBedfordshire é Luton. Tá 203,600 duine ina gcónaí ann. Seanchathair atá ann. Bhíodh tionsclaíocht mhór hatadóireachta in Luton agus tá cuid de na seanmhonachana le feiceáil fós ann. Ceiliúrtar ceann de na carnavail is mó san Eoraip in Luton.
Potton
Is baile suite i mBedfordshire é Potton.
Harry Maguire
Is táirge de chuid acadamh óige Sheffield United é Maguire. Fuair sé ceim go dtí an bhfoireann shinsearach in 2011. Bhí sé san iomaíocht i 166 cluiche don chlub agus ba é a n-imreoir na bliana trí huaire as a chéile. Bhí sé le feiceáil freisin ar Fhoireann na Bliana PFA League 1 trí huaire. I 2014, d’aistrigh sé go Hull City ar £2.5 milliún, a thug ar iasacht é do Wigan Athletic in 2015. Chuaigh sé isteach i Leiscester City in 2017 ar tháille tosaigh de £12 milliún. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, bhog sé go Manchester United ar tháille a chreidtear a bheith £80 milliún, suim is airde riamh do chosantóir.
D’imir Maguire cluiche amháin do Shasana faoi-21 in 2012. I mí Dheireadh Fómhair 2017, rinne sé a chéad chluiche  idirnasíunta sinsearach, agus roghnaíodh é do scuad Chorn Domhanda FIFA 2018.
Saol go luaith
Rugadh Maguire in Sheffield, Yorkshire Theas agus tógadh é sa sraidbhailé in aice láimhe de Mosborough. Is peileadóirí freisin iad a dheartháireacha, Joe agus Laurence. D’fhreastail sé ar Bhunscoil Chaitliceach Imaculate Conception i Spinkhill agus Ardscoil Chaitliceach Rómhánach Naomh Muire i Chesterfield.