cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
George Washington
Bostún agus Nua-Eabhrac
Mar ba mhinic an cás, bhí brú ar Washington úsáid a bhaint as a chuid saighdiúirí sula dtiocfadh a gcuid téarmaí liostálaithe chun críche. Ní raibh ach 5,000 saighdiúir aige agus téarmaí an chuid ba mhó acu le críochnú ag deireadh na bliana úd. Bhí air na fórsaí Briotanacha a ionsaí faoin am sin agus ar an 26ú lá, mí na Nollaig, 1776, rinne sé amhlaidh ag tabhairt na dtrúpaí Meiriceánacha trasna an Delaware. Ghlac siad seo seilbh ar an ngarastún Heisianach agus ghabh siad beagnach 1,000 díobh mar phríosúnaigh. Go luath i mí Eanáir d'ionsaigh Washington na Briotanaigh ag Princeton chomh maith mar a raibh an bua ag na Meiriceánaigh arís. Chúlaigh na Sasanaigh soir ansin go Cathair Nua-Eabhrac agus na ceantracha máguaird.
An troid sa choilíneachtaí láir
Go déanach i samhradh na bliana 1777, chuir na Sasanaigh arm mór ó dheas ó Quebec faoi stiúradh John Burgoyne. Bhí Sasana Nua faoi smacht na reibiliúnach agus bhí na Briotanaigh ag iarraidh an réigiún sin a scaradh ó na coilíneachtaí eile. Rinne siad botún bunúsach straitéise, áfach: in áit a dhul suas abhantrach an Hudson chun bualadh le fórsa Burgoyne ag Albany, shocraigh an Ginearál Howe i gCathair Nua-Eabhrac ar dhul siar ina áit sin agus seilbh a ghlacadh ar Philadelphia, príomhchathair na Meiriceánach. Rinne Washington iarracht freisin na Briotanaigh a ionsaí i bPennsylvania, ach theip ar a chuid saighdiúirí nach raibh oilte go leor ar a gceird. Ach bhí na fórsaí Meiriceánacha sa tuaisceart ábalta na Briotanaigh ansin a chur i sáinn. Ní raibh an dara rogha ag Burgoyne ach a arm sin ar fad a thabhairt suas do na Meiriceánaigh. Bua mór míleata agus taidhleoireachta Meiriceánach a bhí ann—mar gheall air, bheartaigh na Francaigh ar a gcuid tacaíochta a thabhairt do na Meiriceánaigh. Mar sin féin, bhí baill den Chomhdháil ann a bhí ag iarraidh Washington a bhriseadh as a phost. Theip orthu nuair a sheas drong mhór eile an fód ar a shon.
mion|225 px|dheis|George Washington i gceannas ar na trúpaí Meiriceánacha agus iad ag déanamh a mbealaigh ar Valley Forge. I mí na Nollaig, 1777, chuir arm Washington faoi le haighaidh an gheimhridh i Valley Forge, i bPennsylvania, taobh thuaidh de Philadelphia. Bhí 11,000 fear faoina cheannas faoin am sin. Bhí drochbhail ar fad orthu ag Valley Forge, áfach, agus fuair idir 2,000 agus 3,000 saighdiúir bás ag an ocras agus an fuacht, agus go mór mór ag galair. Thapaigh Washington an deis, mar sin féin, le réim fhairsing oiliúna a chur i bhfeidhm faoi stiúradh an Ghinearál von Steuben, agus le teacht an earraigh, bhí an t-arm Meiriceánach in ordú maith. Thréig na Briotanaigh Philadelphia sa bhliain 1778 agus Washington ar a sála orthu. D’ionsaigh sé iad ag Monmouth, New Jersey, ceann de na cathanna ba mhó sa chogadh. Lean na fórsaí Briotanacha leo go Cathair Nua-Eabhrac, agus d’aistrigh Washington ceanncheathrú a airm go himeall réigiún na cathrach céanna le súil agus brú a choimeád orthu.
Teacht na bhFrancach agus an bua Meiriceánach
Tharla cuid mhaith de na hIndiaigh a bheith guaillithe leis na Sasanaigh agus bhí gnáth-Mheiriceánaigh ar imeall na gcoilíneachtaí ag fulaingt ag a n-ionsaithe. I samhradh na bliana 1779, chuir Washington an nGinearál John Sullivan chuig lár agus iarthar Nua-Eabhrac mar a raibh ceithre threibh de chuid chonaidhm na nIroquois ag troid ar son na Sasanach. Scriosadh dhá scór baile de chuid na nIndiach ansin. Sa bhliain 1780, tháinig an Ginearál Comte Donatien de Rochambeau ón Fhrainc in éineacht le 5,000 saighdiúir oilte agus chuir siad fúthu i Newport, Rhode Island. Bhí siad ag iarraidh deireadh a chur leis an úsáid a bhí na Briotanaigh ag baint as Bá Narraganset mar bhunáit chabhlaigh.
Níor léir do Washington an méid sin, áfach, ag an am. Bhí na Francaigh imithe leo abhaile agus bhí cabhlach mór ag na Briotanaigh i Meiriceá i gcónaí, in éineacht le 26,000 trúpa i Nua-Eabhrac, Charleston agus Savannah. Ba ar éigean a raibh aon airgead fágtha i gciste na Meiriceánach agus bhí a gcuid saighdiúirí ag éirí míshuaimhneach, beagnach docheansaithe ar uaireaibh. Ní ba dhéanaí, i mí Mhárta na bliana 1783, bhí na hoifigigh ar tí éirí amach: “Comhcheilg Newburgh” a tugadh air seo as an mbaile beag i Nua-Eabhrac ina raibh an t-aighneas seo suite. Bhain Washington lán-úsáid as a phearsantacht láidir agus as a dheisbhéalaíocht chun stad a chur leis. Chuidigh an Chomhdháil Mheiriceánach le cúrsaí a réitiú nuair a shocraigh siad ar bhónas 5 bliana a ghealladh do na hoifigigh.
I Meán Fómhair, 1783, síníodh Conradh Pháras, inar thug an Bhreatain Mhór aitheantas do neamhspleáchas na Stát Aontaithe. Scaoil Washington a bheannacht lena chuid saighdiúirí ar an 2ú Samhain. Óráid deaslabhartha a bhí ann. D'imigh na Briotanaigh ó Chathair Nua-Eabhrac i mí na Samhna agus ar an 25ú lá ghlac Washington agus gobharnóir Nua-Eabhrac seilbh ar an gcathair. Ar an 4ú lá de mhí na Nollag, d'fhág Washington slán lena chuid oifigeach ag Fraunces Tavern i gCathair Nua-Eabhrac, óráid eile a léitear go dtí an lá inniu. Ar an 23ú lá den mhí chéanna d’éirigh sé as a choimisiún mar ardcheannasaí, rud a chuir iontas ar uaisleacht na hEorpa ("fear mór na linne" a thug an Rí Seoirse III air ).
Chuaigh Washington ar ais go Mount Vernon ar feadh tamaill. Rinne sé turas go himeallchríoch na tíre sa bhliain 1784 ach níor shocraigh sé ar thionscadal faoi leith. Tharla Coinbhinsiún Bunreachta i bhPhiladelphia i samhradh na bliana 1787 le rud ní ba láidre ná Airteagail na Cónaidhme a chur le chéile don tír nua. Bhí Washington i láthair, agus toghadh d'aonghuth é mar uachtarán an Choinbhinsiúin. Níor ghlac sé páirt mhór sa díospóireacht cé gur chaith sé a vóta ar son nó i gcoinne na n-airteagal bunreachta. Choimeád ardcháil Washington agus an meas a bhí ag daoine air an cruinniú ag obair go sibhialta feidhmiúil, rud nach raibh ró-éasca faoi bhrothall an tsamhraidh i seomra a raibh na fuinneoga dúnta le hábhar na díospóireachta a choinneáil faoi rún. Ar shampla Washington féin a bhunaigh na dealgáidí uachtaránacht na tíre. Nuair a bhí an Coinbhinsiún thart chuir Washington ina luí ar neart daoine vótáil ar son an bhunreachta. Se deireadh, ghlac na 13 stát uile an bunreacht.
An Uachtaránacht (1789–1797)
mion|140px|clé|Washington ar [[stampa poist 10 bpingine, an chéad stampa poist dár eisíodh sna Stáit Aontaithe (1847)]] Sa bhliain 1789, thogh an Coláiste Toghchánach Washington d'aonghuth mar an chéad uachtarán. Ní bhfuair aon uachtarán eile ó shin 100% de vótaí an Choláiste. Toghadh John Adams mar leasuachtarán. Ghlac Washington mionn oifig an uachtaráin ar 30 Aibreán 1789 ar bhalcóin Federal Hall i gCathair Nua-Eabhrac. Toghadh Washington (agus Adams) arís i dtoghchán na bliana 1792. Dhiúltaigh sé tríú téarma a ghlacadh sa bhliain 1796 agus chuaigh John Adams i gcomharbas air.
Lisa the Drama Queen
Craoladh an naoú heipeasóid, "Lisa the Drama Queen", den fichiú sraith The Simpsons ar an 25 Eanáir 2009. Scríobh Brian Kelley an eipeasóid seo. D'fhéach 5.75 milliún duine ar an eipeasóid.
Ibeach
mion|Capra ibex Gabhar storrúil tréadúil fiáin is sea an t-Ibeach .
Dùn Èideann
Tá suíomh an rialtais arís i nDún Éideann ó athbhunaíodh Parlaimint na hAlban le féinrial teoranta a thabhairt don tír. Is é suite i gComhairle Cathair Dhún  Éideann.
Ibeach
Speiceas
Dhá chineál ann: agus clé|mion|330x330px|an t-ibeach Spáinneach, San Diego Tá gaol gairid aige leis an bhfiaghabhar agus is féidir leis an dá speiceas crosphórú.
Gnáthóg
Sna hAIpa, i sléibhte Tatra na Slóvaíce agus i sléibhte na Spáinne a bhíonn an t-ibeach le fáil. Cónaíonn sé ag airde an tsíorshneachta ar shléibhte na hÁise freisin.
Dùn Èideann
Stair
clé|mion|Caisleán Dhún Éideann thumbnail|upright|Leacht cuimhneacháin don scríbhneoir Walter Scott i n Dùn Èideann Ba é Dún Éideann a príomhchathair i bhfad roimh an Acht Aontais le Sasana i 1707, ach lean neamhspleáchas áirithe in Albain i gcúrsaí dlí agus oideachais go háirithe. mion|St Cuthbert
Bóthar Ailesbury
Is sráid thábhachtach i mBaile Átha Cliath é Bóthar Ailesbury. Tá cáil an tsaibhris ar an mbóthar céanna agus is ann atá go leor ambasáidí lonnaithe.
Ibeach
Gnáthóg
Bíonn an t-ibeach aclaí cosdaingean ar thalamh géar dochach. Ina dtréada beaga a bhíonn na minseacha lena meannáin. Is nós leis na pocáin a bheith ina n-aonar.
Féar, toir bheaga, léicin, etc. a itheann an tIbeach. I sléibhte arda a chuireann sé faoi níos faide suas ná an seamaí go híondúil.
Seamaí (chamois).
Sa Chréit agus in oileáin eile de chuid na Gréige, faightear fiaghabhair a bhfuil an-dealramh acu leis an Ibeach. Is éadroime an fiaghabhar agus fionnadh breac a bhíonn air. Cruth bíse a bhíonn ar a adharca go minic.
Dùn Èideann
Geilleagar
Sa 19ú haois, bhí clú agus cáil ar gheilleagar Dhùn Èideann mar gheall ar bhaincéireacht, foilsitheoireacht agus grúdaireacht. Sa lá atá inniu ann, tá an geilleagar bunaithe go príomha ar sheirbhísí airgeadais, taighde eolaíoch, ardoideachas agus turasóireacht. I Mí an Mhárta 2010, ba é an leibhéal dífhostaíochta sa chathair ná 3.6%, figiúir atá measartha íseal. Bíonn an leibhéal dífhostaíochta i n Dùn Èideann níos ísle ná an meán náisiúnta i gcónaí, is é sin 4.5%. Is é Dún Éideann an chathair is mó a thugann turasóirí cuairt air sa Ríocht Aontaithe i ndiaidh Londain.
Bunchloch an gheilleagair is ea í an bhaincéireacht ar feadh os cionn 300 bliain, ó bhunaíodh Banc na hAlban (Bank of Scotland) in 1695. Is mar gheall ar an earnáil shéirbhísí airgeadais gurb é Dún Éideann an dara lárionad airgeadais is mó de chuid na Ríochta Aontaithe. D'oscail Royal Bank of Scotland ceanncheathrú idirnáisiúnta nua in iarthar na cathrach i 2005. Chomh maith leis sin, tá ceanncheathrúna eile suite i nDùn Èideann, ar nós Virgin Money, Tesco Bank, TSB Bank agus Sainsburys Bank.
Imríonn turasóireacht tionchar mór ar an gheilleagar sa chathair chomh maith. Mar Láithreán Oidhreachta Domhanda, tugann turasóirí cuairt ar áiteanna ar nós Caisleán Dhùn Èideann, an tSeanbhaile agus an Nuabhaile. Tagann borradh ar leith ar líon na dturasóirí gach bliain i Mí Lúnasa le linn fhéilte Dhùn Èideann. Meallann na féilte sin 4.4 milliún turasóir chuig an chathair agus saothraíonn siad os cionn £100 milliún don gheilleagar áitiúil.
Poitéinseal ianach
Is éard is poitéinseal ianach ann ná an cóimheas idir an lucht leictreach (z ) agus ga (r ) an iain.
Erbistog
52.9725°N, -2.9651°W
Baile i Wrecsam, an Bhreatain Bheag, is ea Erbistog, 166.5 km ó Caerdydd agus 253 ó Londain. Tá daonra 378 ann, agus tá 26 (6.9%) in ann Breatnais a labhairt.
Max Bruch
Cumadóir ceoil a rugadh in Köln na Gearmáine ab ea Max Christian Friedrich Bruch (6 Eanáir 1838 – 2 Deireadh Fómhair 1920). Cáil air as a choinseartó veidhlín i mionghléas G, agus an Schottische Fantasie (Fantaisíocht Albanach). Fuiair sé bás i mBeirlín.
Bóthar Bhaile an Teampaill
thumb|Bóthar Bhaile an Teampaill Is bóthar tábhachtach i mBaile Átha Cliath é Bóthar Bhaile an Teampaill.
Harry Harvey
Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Harry Harvey (Annraoi Ó hAirmheadhaigh). Is as An Chrois Ghearr é. Is ball den Pháirtí Aontachtach Daonlathach é. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Loch Cuan, ó 2019 ar aghaidh.
Printéir teirmeach
Printéir ina n-úsáidtear páipéar ar leith atá íogair do theas. Táirgtear na carachtair air seo le sreanga a théitear le sruth leictreach. Saor go leor, ach an páipéar daor.
Theobald Wolfe Tone
Duine aithnidiúil ar son neamhspleáchas na hÉireann ab ea Theobald Wolfe Tone (20 Meitheamh 1763 – 19 Samhain 1798) ar a dtugtar Wolfe Tone go minic, nó Bhulbh Teón ar uairibh. Ba phríomhphearsa réabhlóid each é agus ceann de bhunaitheoirí Cumann na nÉireannach Aontaithe. Bhí sé mar cheannaire ar Éirí Amach na hÉireann 1798.
Feictear air mar Athair an Phoblachtánachais in Éirinn.
Luathshaol
Saolaíodh Theobald Wolfe Tone i mí an Mheitheamh 1763. Ba de shliocht clann Protastúnach Francach é a theith go Shasana ón nGascogne sa 16ú aois chun géarleanúint ar bhonn reiligiúin a sheachaint.
Shochraigh brainse den chlann i mBaile Átha Cliath sa 17ú haois. Ba dhéantóir cóiste de chuid Eaglais na hÉireann é a athair, Peter Tone. Bhí feirm aige gar do na Solláin, i gContae Chill Dara. Tháinig máthair Theobald ó chlann ceannaí Caitliceach a d'athraigh go Phrotastúnachas tar éis gur rugadh Theobald. Ba chaptaen é a sheanathair ar thaobh a mháthar ar long thrádála sna hIndiacha Thiar.
I 1783, fuair Tone post mar thionchascóir ar Anthony and Robert, leath-dhearthaireacha ar Richard Martin, teachta pharlaiminte i nGaillimh, a thug tacaíocht go Fuascailt na gCaitliceach.
Thit Tone i ngrá le bean chéile Martin, ach níor tháinig aon rud as. I rith an tréimhse seo bhí sé ag smaoineamh faoi ghairm sna healaíona mar aisteoir. clé|mion| [[Dealbhóireacht|Dealbh, Faiche Stiabhna ]] Rinne Tone staidéar ar dlí i gColáiste na Trínóide i mBaile Átha Cliath, áit a raibh sé gníomhach i gCumann Stair an Coláiste, club díospóireachta, agus tógtar é mar reachtaire ar an gcumann i 1785. Fuair sé céim BA i Feabhra 1786.
Cáiligh Tone mar abhcóide i King's Inn agus é 26 agus d'fhreastail sé ar Óstaí na Cúirte i Londain. Mar dhalta, d'éalaigh sé le Martha Witherington, iníon le William agus Catherine Witherington (née Fanning) as Baile Átha Cliath. D'aistrigh sí a ainm go Matilda mar a d'iarr Tone uirthi.
Polaiteoir
Bunaitheoir Chumann na nÉireannach Aontaithe ab ea Tone. Chaith sé tamall mar mhac léinn i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, agus cháiligh mar dhlíodóir. Ina óige theastaigh uaidh coilíneacht a bhunú san Aigéan Ciúin ach ní raibh duine ar bith sásta tacú leis. Dhírigh sé ar pholaitíocht na hÉireann ansin agus bhí an-éileamh ar na paimphléidí a scríobh sé faoi chás na tíre lena linn. Bhí an poblachtánachas ag teacht chun cinn ag an am, agus Preispitéirigh Chúige Uladh go háirithe ag teacht faoi thionchar Réabhlóid na Fraince. Bhí Tone ag agairt ar Chaitlicigh, Protastúnaigh agus Easaontóirí teacht le chéile chun poblacht a bhunú in Éirinn, agus sa bhliain 1791, i gcomhar le Thomas Russell agus Napper Tandy agus daoine eile, chuir sé Cumann na nÉireannach Aontaithe ar bun. De réir a chéile tháinig baill na heagraíochta ar an tuairim nach raibh réiteach ar bith ar chás na hÉireann ach poblacht neamhspleách a bhunú le fórsa agus tosaíodh ar chraobhacha den eagraíocht a bhunú ar fud na hÉireann. mion|Cumann  na nÉireannach Aontaithe (Society of United Irishmen) Ceapadh Tone ina rúnaí lánaimseartha ar Choiste na gCaitliceach in earrach na bliana 1792 agus bhí sé i mbun feachtais chun cliarscoil a bhunú in Éirinn ionas go mbeadh sagairt na tíre á n-oiliúint ina dtír féin. De réir mar a chonacthas nach ngéillfeadh Rialtas na Breataine d'éileamh na nÉireannach Aontaithe chuathas i muinín na réabhlóid each sa Fhrainc. Iarradh ar na Francaigh fórsaí a chur go hÉirinn chun an réabhlóid a chur i gcrích.
Fuair na húdaráis amach go raibh an chomhcheilg seo ar bun agus gabhadh cuid mhaith de cheannairí na nÉireannach Aontaithe. Tugadh cead do Tone an tír a fhágáil agus d'imigh sé lena chlann go Philadelphia sna Stáit Aontaithe ar feadh tamaill. Ach níor thaitin na Meiriceánaigh leis, ní raibh i Washington dar leis ach "high-flying aristocrat" agus ní raibh na Meiriceánaigh chomh ceanúil ar an daonlathas agus a mhaígh siad, dar leis.
1798
Thosaigh Éirí Amach na nÉireannach Aontaithe in Éirinn i 1798 agus Tone thar sáile, agus arís rinne sé a dhícheall chun ionradh Francach a eagrú. Cuireadh fórsa beag go Maigh Eo faoi cheannas Humbert ach bhí formhór na tíre ceansaithe ar Arm na Breataine faoin am sin agus níor mhair an feachtas sin i bhfad.
Chuaigh Tone é féin le cabhlach beag go Loch Súilí ach chloígh cabhlach na Breataine go héasca é agus gabhadh Tone.
Triail agus bás
Daoradh chun báis é, ach ghearr sé a scornach le scian póca ar an 12 Samhain 1798. Tháinig sé slán as agus dúirt sé, is cosúil, "I ‘m sorry I’ve been so bad an anatomist", Ach fuair sé bás i bpríosún cúpla lá ina dhiaidh sin, ar an 19 Samhain 1798. Tháinig ionfhabhtú air,.. b'fhéidir.
Oidhreacht
Bhí an-tionchar ag scríbhinní agus gníomhartha Wolfe Tone ar ghluaiseacht na saoirse agus na poblachta in Éirinn ó lá a bháis.
Bainne soighe
Is deoch phlandabhunaithe a dhéantar as pónairí soighe í bainne soighe, ar a dtugtar freisin deoch shoighe.
Bernadette Nic an tSaoir
Is file agus aistritheoir Corcaíoch í Bernadette Nic an tSaoir. Tógadh í i Leaca Rua agus i mBaile na mBocht i gCorcaigh. Múinteoir gairmoideachais ab ea í i gCill Chainnigh ar feadh blianta fada ach d'fhill sí ar Gharrán na mBráthar ar an taobh ó thuaidh den chathair ina dhiaidh sin.
Saothair
Ag obair mar aistritheoir, mar eagarthóir agus ag scríobh a bhíonn sí. Tá leabhair filíochta dá cuid foilsithe ag Coiscéim – Lusanna Gréine (2005), I gCistin Dé (2008), Ór ar Chrann (2011), Cathair mar a Tuairisc agus póirsí eile (2013), Ar Faonoscailt, 2015 , Súil le Muir in 2018 agus Ar an mBóthar mór, 2021 – mar aon le haistriúcháin ar dhánta Béarla leis an bhfile Helen Dwyer dar teideal Faire a d'fhoilsigh Lapwing sa bhliain 2010.
D'fhoilsigh Leabhar Breac Kíor Thuathail, leagan Gaeilge de Total Khéops le Jean-Claude Izzo sa bhliain 2017, agus Siúrmó sa bhliain 2023.
Tomaltach na Carraige Mac Diarmada
Rí Mhagh Loirg ba ea  Tomaltach na Carraige Mac Diarmada  (Meán-Ghaeilge  Tomaltach na Cairge Mac Diarmata). Bhí sé i gcoróin ón mbliain 1197 go dtí 1207.
Mhic Dhonnachadha
Sinsear chlann Mhic Dhonnchadh, ba ea Donnchadh mac Tomaltaigh. D'éirigh an chlann ina ríthe nó tiarnaí Tír Oirill, Contae Shligigh. Ba é Tomaltach Mac Donnchadh, garmhac Dhonnchadha féin, beo sa bhliain 1315, an chéad a fheictear sna hannála leis an sloinne.
Lua annál
Feictear an iontráil a leanas sna hannála maidir le clann Mhic Dhiarmada agus a ngaoil, Uí Maolruanaí:
Cúirt Idirnáisiúnta
Bunaítear cúirteanna idirnáisiúnta trí chonarthaí idir náisiúin nó faoi údarás eagraíochta idirnáisiúnta amhail na Náisiúin Aontaithe agus áirítear leo binsí ad hoc agus buanfhorais ach ní áirítear leo aon chúirteanna a eascraíonn faoi údarás náisiúnta amháin.
Sainmhíniú
Is éard is cúirt idirnáisiúnta ann ná eagraíocht idirnáisiúnta, nó comhlacht de chuid eagraíochta idirnáisiúnta, a éisteann cásanna ina bhféadfadh páirtí amháin a bheith ina stát nó ina eagraíocht idirnáisiúnta (nó ina chomhlacht di), agus atá comhdhéanta de bhreithiúna neamhspleácha a leanann réamhchinnte. rialacha nós imeachta chun cinntí ceangailteacha a eisiúint ar bhonn dlí idirnáisiúnta.
Printéir tuinseamhach
Printéir ina ndéantar an cló ar an bpáipéar tríd an gcarachtar a bhrú ar ribín dúigh. Samplaí is ea an phoncmhaitrís, an roth nóinín, an liathróid gailf, is an línephrintéir.
Liosta de charachtair Emmerdale (2001)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 2001:
Liosta de charachtair Coronation Street (1964)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1964:
Bóthar Bhinn Éadair
Is bóthar tábhachtach i mBaile Átha Cliath é Bóthar Bhinn Éadair.
Peit Fhearghais
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Peit Fhearghais.
Esclusham
53.0251°N, -3.0494°W
Erwd
52.0779°N, -3.3177°W
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Erwd, 67.2 km ó Caerdydd agus 228 ó Londain. Tá daonra 429 ann (2011), agus tá 40 (9.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Baile an Chairpintéaraigh
Is ceantar cónaithe mór i gCaisleán Cnucha í Baile an Chairpintéaraigh nó Carpenterstown as Béarla.
Tá scoil dara leibhéal Coláiste Pobail Chaisleán Cnucha, ceann de na scoileanna dara leibhéal is mó sa tír, lonnaithe ann. Tá siopa, café, poitigéir agus teach tábhairne lonnaithe ann freisin. Tá páirc ann darbh ainm Tír na nÓg. Tá an ceantar cóngarach do Lóiste an Labhrais, Sráidbhaile Chaisleán Cnucha, Cúil Mhín, Óstán agus Galfchúrsa Chaisleán Cnucha  agus Lárionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir. Ó am go ham baineann baill foirne Coláiste Pobail Chaisleán Cnucha agus an club CLG áitiúil CLG Chaisleán Cnucha úsáid as páirc Tír na nÓg le haghaidh spóirt agus traenála de.
Take My Life, Please
Craoladh an deichiú heipeasóid, "Take My Life, Please", den fichiú sraith The Simpsons ar an 15 Feabhra 2009. Scríobh Don Payne an eipeasóid seo. D'fhéach 6.82 milliún duine ar an eipeasóid.
76
Básanna
70er
Seán Mac Colgan
Staraí agus naomhsheanchaí Éireannach ba ea  Seán Mac Colgan, OFM (c. 1592 – 15ú Eanáir 1658).
Bóthar Chluaidh
Is bóthar thábhachtach i mBaile Átha Cliath é Bóthar Chluaidh.
Anton Bruckner
Cumadóir ceoil is orgánaí a rugadh in Ansfelden na hOstaire ab ea Anton Bruckner (4 Meán Fómhair 1824-11 Deireadh Fómhair 1896). Cáil mhór air as a 9 siansa (ceann nár chríochnaigh sé san áireamh), 4 aifreann iontach, agus cuid mhaith cumadóireachta córúla.
deas|200px|thumb|Anton Bruckner, portráid le Josef Büche, 1890idí
Liosta de charachtair Emmerdale (2002)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 2002:
Féilire Thamhlachta
Féilire na Naomh de chuid na 8ú nó 9ú haoise is ea  Féilire Thamhlachta. Diolaimiodh an saothar ag Maol Ruain agus/nó Aonghas Chéilí Dé i Mainistir Thamhlachta gar de Bhaile Átha Cliath. As prós a scríobhadh an Féilire, agus dhá alt ann le haghaidh gach lae, idir ginearálta agus naoimh na hÉireann. Tá ann freisin brollach agus iarfhocal. . Tá garghaol aige le Féilire Aonghasa.
Brollach
Tá ann sa bhrollach rann cáiliúil maidir le meath na págántachta i nÉirinn:
Teideal agus údar
Ní fheictear an teideal  Féilire Tamhlachta  don chéad uair ach go dtí an 12ú haois, luaite i bhFéilire Uí Ghormáin scríofa idir na blianta 1166 agus 1174 ag Mael Muire Ua Gormáin, abb an Chnoic, Contae Lú. Luann Ó Gormáin le Maol Ruain an Féilire agus deir gur bhunaigh Aonghas a shaothar ar siúd.
Rinne Michael O'Clery cóip den Fhéilire agus scríobh sé "Féilire Oengusa mic Oibleain (.i., Óengus Chéilí Dé) agus Mael Ruain anseo", ach níor luaigh sé foinse ar bith.
Chuir an Proinsiasach John Colgan le fios nárbh fhéidir le hAonghas agus Maol Ruain Féilire Tamhlachta a chríochnú mar atá inniu ann, toisc go bhfuil iontrálacha ann do dhátaí tar éis a mbásanna. Mhol sé fosta go ndearnadh na hiontrálacha seo ag Mainistir Thamhlachta, áit a d'oibrigh Óengus agus Maol Ruain le chéile, rud a thabhairt údar leis an ainm Féilire Tamhlachta a thug O Gormáin air.
Lámhscríbhinní
Is é an lámhscríbhinn is luaite ina fhaightear an Féilire ná cóip easpach de chuid na 12ú haoise den Leabhar Laighneach le hAodh Ó Criomthainn. Scaradh deich bhfóilió ón bpríomhimleabhar faoin mbliain 1583, a tháinig i seilbh Mhichíl Uí Chléirigh sa bhliain 1627. Sa bhliain 1631, cuireadh fóilióí an Fhéilire chuig SeanOllscoil Lováin, áit a chuir John Colgan roinnt nótaí imill leo.
Go déanach san 18ú haois, bhí na fóilióí sa Choláiste Éireannach sa Róimh, agus sa bhliain 1872 cuireadh ar ais go hÉirinn iad, ar dtús coimeádta sa chlochar Proinsiasach ar, Baile Átha Cliath, níos déanaí ag Dun Mhuire, Cill Iníon Léinín. Sa bhliain 2000, tháinig an lámhscríbhinní i seilbh, faoin gcód MS Franciscan A3. Tá tuairim is céad lá is caoga den Fhéilire ar iarraidh ón lámhscríbhinn úd, ach feictear siúd sa chóip a rinne Ó Cléirigh sa 17ú haois.
Caomhnaítear Féilire Aonghasa, scríofa le rannta, i Réine lámhscríbhinní eile meánaoise.
Idirdhealaí
Slonn matamaiticiúil a léiríonn go bhfuil fréamhacha réadacha leithleacha nó fréamhacha cothroma ag cothromóid chearnach, nó nach bhfuil. Is é idirdhealaí na cothromóide ax 2 + bx + c = 0 ná b 2 –4 ac. Más b 2 –4 ac > 0, tá fréamhacha réadacha leithleacha ag an gcothromóid. Más b 2 –4 ac = 0, tá fréamhacha cothroma aici. Más b 2 –4 ac < 0, níl fréamhacha réadacha aici, agus scríobhtar na fréamhacha i dtéarmaí uimhreacha coimpléascacha.
Świętochłowice
Is cathair í Świętochłowice (Gearmáinis: Schwientochlowitz) sa tSiléise, i ndeisceart na Polainne, in aice le Katowice, lonnaithe i gCúige Śląskie, ar an abhainn Rawa (fo-abhainn na Wisła). Is é an daonra ná 50.644 (2016).
Iomalartú
mion|225x225px| Is iomalartú difriúil de thrí liathróid ar leith gach ceann de na sé shraith Sa mhatamaitic, is éard is iomalartú ann ná eagar de roinnt rudaí in ord áirithe. Go garbh, is éard atá i gceist le iomalartú tacar, socrú dá chomhaltaí i seicheamh nó in ord líneach, nó má tá an tacar ordaithe cheana féin, atheagrú ar a eilimintí.
Má scríobhtar na litreacha A, B agus C ina líne, ceann i ndiaidh a chéile, 6 eagar is féidir a bheith orthu: ABC ACB BAC BCA CAB CBA.
Tagraíonn an focal " iomalartú" freisin don ghníomh nó don phróiseas chun ord líneach tacar ordaithe a athrú.
How the Test Was Won
Craoladh an t-aonú heipeasóid déag, "How the Test Was Won", den fichiú sraith The Simpsons ar an 1 Márta 2009. Scríobh Michael Price an eipeasóid seo. D'fhéach 6.52 milliún duine ar an eipeasóid.
Cairdeas idirspeiceasach
Is éard is cairdeas idirspeiceasach ann ná gaol neamhghnéasach idir ainmhithe de speicis difriúla. Tá go leor fianaise ann, i bhfoirm grianghrafanna agus físeáin, ar chásanna den chairdeas idirspeiceasach i measc ainmhithe fiáine agus ceansaithe. Mar gheall ar cheansú ainmhithe, tarlaíonn cairdeas idirspeiceasach idir speicis nach mbeadh le chéile go nádúrtha riamh. Uaireanta, tarlaíonn sé i gcásanna ina ndéanann speiceas amháin seilg ar an speiceas eile sa nádúr.
Liosta de charachtair Coronation Street (1965)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1965:
Ewenni
51.4814°N, -3.5725°W
Baile i Bro Morgannwg, an Bhreatain Bheag, is ea Ewenni, 27.5 km ó Caerdydd agus 239 ó Londain. Tá daonra 750 ann, agus tá 126 (16.8%) in ann Breatnais a labhairt.
Bóthar Dhroim Conrach
Is bóthar tábhachtach i mBaile Átha Cliath é Bóthar Dhroim Conrach.
Pieter Brueghel
Péintéir Pléimeannach a rugadh i mBrueghel gar do Breda na hOllainne ab ea Pieter Brueghel (c 1520-1569). Aithnítear é mar an bpéintéir ba chruthaithí bhunúla de phéintéirí Pléimeannacha an 16ú céad. Dhírigh sé ina shárshaothair ar bheatha na dtuathánach. Tugtar Sean-Pieter air mar gur phéintéir an mac ba shine leis, Pieter Óg Brueghel (c 1564-1637), a dhírigh ar ghadaithe, diabhail is cailleacha ina chuid péintéireachta. Ba phéintéir freisin an mac ab óige leis, Jan Brueghel (1568-1625), a bhain cáil amach as a phéintéireacht ar ábhair neamhbheo, bláthanna, radhairc tíre is téamaí reiligiúnda.
Tim Pat Coogan
Staraí agus iriseoir Éireannach is ea Timothy Patrick Coogan (Tadhg Pádraig Ó Cuagáin), a rugadh i mBaile Átha Cliath ar 22 Aibreán 1935. Ba i mBéarla a scríobh sé a chuid saothair. Toghadh é mar eagarthóir ar an Irish Press sa bhliain 1968. Fuair sé a chuid scolaíochta i gColáiste na Carraige Duibhe i mBaile Átha Cliath.
Bóthar Eoin Thoir
Is bóthar tábhachtach i mBaile Átha Cliath é Bóthar Eoin Thoir.
Adrian Hardiman
Breitheamh de chuid na Cúirte Uachtaraí ab ea Adrian Hardiman (21 Bealtaine 1951 – 7 Márta 2016). "Bhí Adrian Hardiman ar dhuine de na daoine ab éirimiúla sa dlí lena linn", mar a dúirt Uachtarán na hÉireann, Micheál D. Ó hUiginn, tar éis do Hardiman bás a fháil.
Saol
Rugadh Hardiman ar an gCúlóg i mBaile Átha Cliath. Múinteoir ab ea a athair P.J., a bhí ina uachtarán ar Chumann na Meánmhúinteoirí tráth.
Fuair Hardiman a chuid oideachais i gColáiste Belvedere, COBÁC (áit ar bhain sé céim amach i stair) agus ag Óstaí an Rí. Bhí sé ina Reachtaire ar Chumann Litríochta agus Staire UCD agus ina Uachtarán ar Chomhairle Ionadaithe na Mac Léinn, UCD (réamhtheachtaí Aontas na Mac Léinn, UCD, áit a raibh sé thar barr i mbun díospóireachta. Mar shampla, bhuaigh sé Craobh Náisiúnta Díospóireachta The Irish Times sa bhliain 1973.
Barra
Glaodh chun an Bharra é i 1974 agus chleachtaigh sé mar abhcóide ar feadh na chéad 26 bliain eile, ag tógáil Silk sa bhliain 1989. Bhain sé cáil amach go luath mar abhcóide sciliúil agus mar óráidí ó thús a ghairmréime sa Bharra.
Níos deireanaí sa bhliain 1985, bhí Hardiman ar dhuine de lucht bunaithe na Progressive Democrats agus é an-mhór le Michael McDowell.clé|mion|[[Na Ceithre Cúirteanna]]
Cúirt Uachtarach
Déanadh Breitheamh ar an gCúirt Uachtarach de sa bhliain 2000, cé nach raibh sé ina bhreitheamh cúirte roimhe sin (mar phrintíseach, mar is gnách).
Bhí baint aige le go leor de na príomhchásanna ag an am. Scríobhadh sé agus chraoladh sé go rialta ar ábhair dhlíthiúla agus pholaitiúla. "Bhí doimhneacht agus déine a anailíse dlíthiúla ag teacht le deisbhéalaí agus soiléire a bhreithiúnas... agus fuair sé an t-aitheantas cuí mar chosantóir paiseanta na saoirsí sibhialta agus saoirsí an duine aonair."
Bhí Hardiman ina Bhinseoir ag Óstaí an Rí, ina Mháistir Binse ag an Teampall Láir, Londain agus ina Bhall d'Acadamh Ríoga na hÉireann.
1983
Bhí Hardiman ina phríomhurlabhraí ag an bhfeachtas in éadan an Ochtú Leasú ar an mBunreacht.
1992
Ba mhór i gceist an chaoi ar cheistigh Hardiman Taoiseach na linne, Albert Reynolds, ag Binse na Mairteola.
2001
Ba é a thiomáin an bhreith mhóraimh sa Chúirt Uachtarach i gcás Ó Beoláin v Fahy a dhearbhaigh dualgas reachtúil a bheith ann tiontú oifigiúil d’Achtanna a chur ar fáil sa phríomhtheanga oifigiúil a luaithe agus a chuireann an tUachtarán a lámh le Bille. Sa bhreithiúnas sin, thug an Breitheamh Hardiman léargas maith ar an stádas láidir ba cheart a bheith ag an Ghaeilge faoi réir Airteagal 8 den Bhunreacht.
2013
Sa chás Marie Fleming v Éire, rialaigh Hardiman, mar aon leis an gcúirt, nár cheadaigh an ceart chun na beatha atá sa Bhunreacht ceart chun báis.
2014
Bhí baint ag Hardiman le cinneadh na Cúirte Uachtaraí i gcás Ó Maicín v Ireland, cás cáiliúil maidir le héileamh fir as Ros Muc i gConamara go mbeadh a theanga dhúchais, an Ghaeilge, ag baill uile an ghiúiré sa chás a bhain le hionsaí a dhéanamh ar dhuine eile, ar chainteoir dúchais Gaeilge é chomh maith. Ba é Hardiman an t-aon duine de chúigear breithiúna a sheas le hiarratas Uí Mhaicín ar ghiúiré a mbeadh Gaeilge acu.
2015
Sa chás DPP v JC, d’easaontaigh Adrian Hardiman le breith an mhóraimh ar an gcúirt a rialaigh gur cheart deireadh a chur leis an mbac a bhí ar ghlacadh le fianaise a fuarthas agus sárú déanta ar chearta bunreachtúla an duine.
Gaeilge
Gaeilgeoir líofa ab ea Hardiman. Bhí muintir leis i Mín Doire Dhamh i bparóiste Ghaoth Dobhair agus seans gurbh é an ceangal sin a mhúscail a spéis sa Ghaeilge.
Ba bhreitheamh é a bhí go láidir i bhfabhar chearta na nGaeilgeoirí. Bhí sé le feiceáil ina chuid cinntí, nuair a cháin sé go géar an Stát nuair a teipeadh ar na cearta seo a shárú. Tháinig roinnt mór-athruithe as a chuid breithiúnas – mar shampla Acht na dTeangacha Oifigiúla agus dátheangachas sa dlí.
Bhí suim ar leith ag Hardiman i gcur chun cinn na Gaeilge taobh istigh den dlíchóras. Ba mhinic dó a bheith mar Bhreitheamh ag Bréagchúirt Uí Dhálaigh – comórtas a eagraíonn Gael Linn do mhic léinn.
Scríobh sé leabhar sular bhásaigh sé, "Joyce in Court", agus an tionchar a bhí ag cásanna éagsúla i gcúirteanna dlí na hÉireann agus na Breataine ar Joyce. Tá cur síos aige ar chás Mhám Trasna.
Bás gan choinne
Tugadh cuireadh do Hardiman chun Léacht na Comhdhála ag Comhdháil Idirnáisiúnta na gCoimisinéirí Teanga i nGaillimh a thabhairt ar an 7 Márta 2016. Bhí sé ag ullmhú le labhairt ann faoi chearta teanga agus an dlí ag comhdháil de choimisinéirí teanga as gach cearn den domhan a bhí tagtha le chéile i nGaillimh, nuair a bhuail taom croí é, in aois a 64 bliain dó.
Fairwater
51.6437°N, -3.0467°W
Baile i Torfaen, an Bhreatain Bheag, is ea Fairwater, 20.2 km ó Caerdydd agus 202 ó Londain. Tá daonra 11,196 ann, agus tá 1,139 (10.2%) in ann Breatnais a labhairt.
77
Básanna
70er
Liosta de charachtair Emmerdale (2003)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 2003:
Bruig
deas|250px|thumb|Bruig Soitheach seoil le dhá chrann is rigéar cearnach. An-choiteann ó lár an 18ú céad ar aghaidh, ag iompar guail ó thuaisceart Shasana go Londain. Úsáidtear iad fós mar shoithigh traenála.
Cnagaire Magellanach
Cnagaire an-mhór is ea an cnagaire Magellanach (Campephilus magellanicus) a bhíonn le fáil i ndeisceart na Sile agus in iardheisceart na hAirgintíne; maireann siad laistigh dá raon. Is é an speiceas seo an sampla is faide ó dheas den ghéineas Campephilus, a chuimsíonn an cnagaire impiriúil (C. principalis ) cáiliúil a bhfuil eabhairghobach,
Tuairisc
alt=|clé|mion|[[Íomhá:Magellanic_woodpecker_female.jpg|mion| Cnagaire Magellanach, baineannmion| Cnagaire Magellanach, fireann]] Tá an cnagaire Magellanach 36 go 45 cm ar fhad. Meánn fireannaigh an speicis seo 312–369 g, agus na baineann 276–312 g. I measc na dtomhas caighdeánach, tá an corda sciatháin 20.5 go 23 cm, is é an t-eireaball 13.9 go 16.8 cm, is é an gob 4.3 go 6 cm, agus an tarsas 3.3 go 3.9 cm. Is é an cnagaire is mó i Meiriceá Theas agus ceann de na cnagairí is mó ar domhan. I measc na speiceas is eol a bheith ann, níl corp níos mó ach ag na baill neamh-nuathrópaiceacha den ghéineas Dryocopus agus an cnagaire púdraithe (Mulleripicus pulverulentus). Le díothacht dóchúil na gcnagairí C. principalis agus C. imperialis, is é an cnagaire Magellanach an speiceas beo is mó den ghéineas Campephilus. Le meánmheáchan 339 g i bhfireannaigh agus 291 g i measc na mban, b’fhéidir gurb é an cnagaire is troime é atá ar marthain i Meiriceá.
Féile Woodstock
Féile cheoil ab ea Féile Woodstock (Woodstock de ghnáth, nó The Woodstock Festival) a bhí ar siúl amuigh faoin tuath ar fheirm Max Yasgur sa bhaile beag Bethel, Nua-Eabhrac, ar feadh deireadh seachtaine amháin, 15 Lúnasa go dtí go moch ar maidin ar an 18 Lúnasa sa bhliain 1969. Sheinn dhá ghrúpa déag agus fiche ag an bhféile, os cionn lucht féachana de 400-500,000 duine.
clé|250px|mion|Woodstock, 1969 - na sluaite agus an stáitse.
Idir cheol, dhrugaí, shíocháin agus ghrá ba léiriú ceart í Féile Woodstock ar Réabhlóid Chultúrtha na seascaidí. Cé go bhfuil na blianta caite, tá rian na réabhlóide sin fós le brath agus le cloisteáil maidir le ceol, ealaín, damhsa agus saol na linne seo. clé|mion|177x177px
Tábhacht
Ócáid an-mhór a bhí ann i gcultúr na hipíthe, gluaiseacht a bhí ag sroicheadh a bhuaic ag deireadh na seascaidí. clé|mion|177x177px Meastar go bhfuil an fhéile ar cheann de na hócáidí ab fhearr riamh i gceol nua-aimseartha. Thuill Woodstock áit sa 50 Moments That Changed the History of Rock and Roll, foilsithe ag an iris Rolling Stone.
Thomas Buchanan
Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Thomas Buchanan (Tomás Ó Buadhachanáin). Rugadh ar 30 Iúil 1963 i nDruim Caoin é. Is ball den Pháirtí Aontachtach Daonlathach é. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Thír Eoghain Thiar, ó 2003 ar aghaidh.
Príomhsheicheamh
Sa réalteolaíocht, banda leathan ar léaráid Hertzsprung-Russell a luíonn an chuid is mó de na réaltaí ann. Caitheann réalta an chuid is mó dá ré sa phríomhsheicheamh le linn di a cuid hidrigine a ídiú trí chomhleá núicléach chuig héiliam. Nuair a bhíonn an hidrigin sa chroíleacán ídithe go hiomlán, déanann sí éabhlóid ina fathach dearg, amach ón bpríomhsheicheamh. Is réalta sa phríomhsheicheamh ár nGrian.
Emmy Noether
Ba mhatamaiticeoir Gearmánach í Amalie Emmy Noether (23 Márta 1882 – 14 Aibreán 1935) a chuir go mór le hailgéabar teibí.
Priompallán
Ciaróg shnasta dhorcha. Maireann sé faoi aoileach ar fhungais is ábhair lofa eile. Tochlaíonn sé poill ingearacha faoin aoileach agus beireann ubh amháin ar dhallán aoiligh. Cruthaíonn na larbhaí is na ciaróga fásta fuaim trí chreathanna (díoscarnach).
Francesc Macià i Llussà
Saol
Bhain Macià an céim 'leifteanantchoirnéal' amach le linn a ghairmréim mhíleata. Bhí sé i gceannas ar an t-ionsaí a rinne oifigigh an airm ar an iris La Veu de Catalunya sa bhliain 1905, agus b'éigean dó éirí as an arm. B'ionadaí é do Barcelona ó 1914 go 1923.
Bhunaigh Macià an Estat Català, páirtí polaitíochta le haghaidh an neamhspleáchais a bhaint amach.
Rinne Macià iarracht éirí amach a chur ar bun in aghaidh deachtóireachta Miguel Primo de Rivera. Bhí an t-éirí amach seo lárnaithe i Prats de Molló (Roussillon).
Chuir Gendarmerie na Fraince cosc ar an cheannairc. Ach mar thoradh ar an mhéid a thit amach, bhí an-mheas ghnóthaithe do chúis na Catalóine.
Na Cócha Móra
Úrscéal le Micheál ó Síochrú is ea Na Cócha Móra, a tháinig amach sa bhliain 2022.
Plota
Scéal coscrach Bharra Mhic Aodhagáin atá ann, gasúr a chaith seal i scoil tionsclaíoch ta agus a d’fhulaing gach ainide níos measa ná a chéile ó roinnt de na bráithre a bhí ag reáchtáil na scoile. Tá an bhéim ar an mbrúidiúlacht sa chéad leath den leabhar. mion|St. Joseph's Industrial School, Trá Lí Sa dara leath den leabhar, leanann an léitheoir bóthar anróiteach Bharra i dtreo an chneasaithe agus an téarnaimh. Ach d’ainneoin na n-aingeal coimhdeachta a chasann air i mbun a oilithreacht a chun lámh chúnta a thabhairt dó, ní féidir leis éalú ó thromluí na mblianta a chaith sé i ngéibheann.
Fiú agus Barra ina fhear gnó rachmasach agus caoifeach mánla pósta aige, ní féidir na taibhsí a dhíbirt, agus filleann siad air nuair is lú a bhfuil coinne aige leo chun é a chéasadh as an nua.
Duaiseanna
Bhronn Oireachtas na Gaeilge gradam Bhuaic-Shaothar Próis na Bliana ar Na Cócha Móra.
Bóthar Gilford
Is bóthar tábhachtach i mBaile Átha Cliath é Bóthar Gilford.
Glynrhedynog
Baile i Rhondda Cynon Taf, an Bhreatain Bheag, is ea Glynrhedynog (Béarla: Ferndale), 27.6 km ó Caerdydd agus 230 ó Londain. Tá daonra 4,034 ann, agus tá 478 (11.8%) in ann Breatnais a labhairt.
No Loan Again, Naturally
Craoladh an dara heipeasóid déag, "No Loan Again, Naturally", den fichiú sraith The Simpsons ar an 8 Márta 2009. Scríobh Jeff Westbrook an eipeasóid seo. D'fhéach 5.99 milliún duine ar an eipeasóid.
Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe
An géag tuaisceartach de chlann Uí Fhiachrach ba ea  Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe,  lonnaithe ar mhagh na Muaidhe.
Ríthe na gConnacht ba ea luath bhaill an rítheaghlaigh, ach sáraíodh iad ag a ngaoil Uí Bhriúin faoin the 8ú haois. Faoin 12ú haois, bhí an sloinne Ó Dubhda glactha ag an rítheaghlach.
Liosta de charachtair Coronation Street (1966)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1966:
Bruigintín
deas|250px|thumb|Bruigintín Soitheach seoil le dhá chrann, rigéar cearnach chun tosaigh, is rigéar cúil ar fhad an bháid. In úsáid go forleathan go déanach sa 19ú céad, ach annamh anois.
Augaire mac Dúnlainge
Dúnlaing mac Túathail ba ea a athair, a dhara mac. Tháinig sé i gcomharbacht ar Bhran mac Maoil Mhórdha Uí Fhaoláin, tar éis dó siúd a bheith dallta agus curtha as. Tugtar réimeas seacht mbliana do sa Leabhar Laighneach. Sa bhliain 1024, bhí cónaí air i nDubhloch i dteannta le Maoil Mórdha mac Lorcáin, rí Uí Chinnsealaigh, agus mac leis siúd. Rinne Donn Sléibhe mac Maoil Mórdha, rí a gclann comhraic Uí Fhaoláin, ionsaí orthu, chuir sé an baile trí thine agus d'éag siad uile. Maraíodh Donn Sléibhe in éiric ag fir Uí Muireadhaigh. Tháinig a dheartháir, Donnchadh, i gcomharbacht ar Aughaire.
Glaschú
thumb|220px|Suíomh Is í Glaschú (Gaeilge na hAlban: Glaschu) an chathair is mó in Albain. Ceantar mór tionscail a bhí ann tráth. Tá cáil ar Ollscoil Ghlaschú i go leor disciplíní acadúla. Ba i nGlaschú freisin a thosaigh an dearthóir Charles Rennie Mackintosh a aistear.
Tá dhá fhoireann sacair ghairmiúla cháiliúla i nGlaschú, mar atá "Glasgow Celtic" agus "Glasgow Rangers", agus seachas an choimhlint nádúrtha a thagann lena leithéid de chomórtas, bíonn aighneas idir lucht leanúna "Rangers", agus a mbunús Protastúnach agus Oráisteach, agus iadsan a luíonn le "Celtic", agus a mbunús Caitliceach.
Boogie Woogie Bugle Boy
Is amhrán léimghormacha (Béarla: jump blues) ón Dara Cogadh Domhanda é “Boogie Woogie Bugle Boy” le Don Raye agus Hughie Prince. Ba iad na Deirfiúracha Andrews a chan an t-amhrán den chéad uair sa scannán grinn Buck Privates (1941) le Abbott agus Costello. Shroich an ceirnín a thaifead na Deirfiúracha Andrews le Decca uimhir a sé ar na cairteacha popcheoil SAM in earrach na bliana 1941. Is é an séú hamhrán ar liosta Amhráin an Chéid. Rinne Bette Midler taifeadadh ar an amhrán sa bhliain 1972, agus bhain sé an barr-10 amach sna cairteacha Billboard sna Stáit Aontaithe.
Glaschú
Gaeilge na hAlban i nGlaschú
Sa bhliain 2011 bhí 5,878 duine (1% den daonra) ábalta Gaeilge na hAlban a labhairt i gcathair Glaschú. Bhí 8,899 duine (0.8%) ábalta Gaeilge na hAlban a labhairt i mórcheantar Ghlaschú. Tá stiúideo ag BBC Alba agus Radio nan Gàidheal sa chathair, na haon stiúideonna Gàidhlig taobh amuigh den Ghàidhealtachd.
Boogie Woogie Bugle Boy
Ainmníodh “Boogie Woogie Bugle Boy” do Ghradam an Acadaimh don Amhrán is Fearr ach bronnadh an gradam ar “The Last Time I Saw Paris”.
Glaschú
Gaeilge na hÉireann i nGlaschú
Tá craobh de Chonradh na Gaeilge i nGlaschú, Craobh Phádraig Mhic Phiarais, atá ag dul go láidir le thart fá ciad bliana anuas. Cuireann sé ar dóigh ranganna Gaeilge agus imeachtaí soisealta. Tá nasc láidir idir Glaschú agus Tír Chonaill go háraithe, cuid mhór de dhaoine ag bogadh anonn agus anall go minic.
Boogie Woogie Bugle Boy
Tá an t-amhrán bunaithe go dlúth ar amhrán níos luaithe de chuid Raye agus Prince, “Beat Me Daddy, Eight to the Bar,” a bhaineann le sárphianódóir boogie-woogie.
Glaschú
Comhchathracha
Nürnberg, an Ghearmáin Rostov na Donu, an Rúis
Boogie Woogie Bugle Boy
Scéal
De réir na liricí, coinscríobhadh trumpadóir mór le rá as Chicago, Illinois isteach in Arm na Stát Aontaithe, ach ní raibh de chúram aige ach an dúiseacht a sheinm gach maidin. Tá sé faoi ghruaim toisc nach féidir leis boogie-woogie a sheinm, go dtí go ndéanann an captaen trua dó agus coinscríobhann sé ceoltóirí eile. Mar thoradh, tá an trumpadóir in ann an dúiseacht a sheinm ina stíl féin, rud a imríonn tionchar dearfach ar an gcuid eile den chomplacht.
Glaschú
Comhchathracha
Dalian, an tSín
Havana, Cúba
Marseille, an Fhrainc
Lahore, an Phacastáin
Beitheal, An Bruach Thiar
Saltair na Rann
Cnuasach 150 dán Meán-Ghaeilge creidimh is ea  Saltair na Rann.  Scríobhadh iad go formhór sa 10ú haois, tuairim is an bhliain 988. Is ionann líon na ndánta agus 'séard atá ann i Leabhar na Salm. Insítear iontu stair naofa an domhain, óna gcruthú go dtí na laethanta deiridh.
Údar
Sa dara dán crábhaidh, Dán 152, feictear is me Oengus céle Dé (líne 8009). Dar le Whitley Stokes, tugann seo le fios go raibh an mar údar an dáin Aonghas Tallachta, dá tugadh Seán Mac Colgan an leasainm Céile Dé dó sa 17ú haois. Óir go bhfuil an lua úd in ábhar a cuireadh leis níos deireanaí, d'fhéadfadh é nach bhfuil agus na dánta crábhaidh i gceist.
Inis Ceithleann
Is í Inis Ceithleann (Enniskillen) an príomhbhaile atá i gContae Fhear Manach. Is baile agus paróiste sibhialta í Inis Ceithleann i dTuaisceart Éireann. Tá sé suite go díreach i lár an chontae, idir na codanna uachtaracha agus íochtaracha de Loch Éirne.
Tá daonra ann.
Ros Abhartaich
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Ros Abhartaich.
Inis Ceithleann
Stair agus áiteanna stairiúla
Ar an 8 Samhain 1987, ag 10:43 AM, phléasc buama IRA. Tugtar 'Ár Lá Cuimhneacháin' nó 'Buamáil Lá Cuimhneacháin' air. Maraíodh aon duine dhéag agus gortaíodh trí scór. Bhí searmanas comórtha ar siúl. Dúirt an IRA níos déanaí gur 'botún' a bhí ann. Phléasc an buama in aice le cuimhneachán cogaidh an bhaile le linn searmanas Dé Domhnaigh.
Caisleán Inis Ceithleann
Tógadh Caisleán Inis Ceithleann, atá suite in aice le hAbhainn an Éirne i gContae Fhear Manach, sa 16ú haois. mion|Caisleán Inis Ceithleann|alt=Is é an Caisleán an foirgneamh is sine sa bhaile.
Uaimheanna Marble Arch
Tá Uaimheanna Marble Arch ar cheann de na pluaiseanna is fearr san Eoraip.
Peil
Tá dá fhoireann ann ː ná 'Enniskillen Rangers' agus 'Enniskillen Town United F.C'.
An pheil ghaelach
Bunaíodh an club Cumann Lúthchleas Gael I 1927. Imríonn siad i bPáirc Brewster, Inis Ceithleann.
Rugbaí
Faoi láthair, cuireann an club 4 fhoireann fear chun páirce, foireann ban sinsearach, agus raon d'fhoirne óige. Bhuaigh Enniskillen XV Corn na gCailte Uladh sa bhliain 2018/19. Tá an fhoireann ag imirt faoi láthair i Roinn 1, Craobh Rugbaí Uladh Kukri.
mionsamhail|Inis Ceithleann|alt=
Oideachas
Tá go leor scoileanna agus coláistí in Inis Ceithleann agus sa cheantar máguaird, ón mbunleibhéal go dtí an dara leibhéal, lena n-áirítear roinnt coláistí breisoideachais ar nós an choláiste theicniúil.
Tá a lán bunscoileanna, mar shampla, Bunscoil Chomhtháite an Éirne, Múnla bunscoil, Bunscoil na Tríonóide Naofa, Bunscoil Chuimhneacháin Jones agus Bunscoil Mhuileann na Sléibhe.
Tá a lán meánscoileanna; Coláiste Comhtháite an Éirne, Coláiste Devenish, Scoil Gramadaí Ríoga Inis Ceithleann, Mount Lourdes Inis Ceithleann; scoil ghramadaí do na cailíní, Coláiste Mhichíl; scoil ghramadaí do na mbuachaillí, Coláiste Naomh Fanchea agus Coláiste Naomh Seosamh.
Tá dhá choláiste in Inis Ceithleann. Tá Campas Inis Ceithleann an Choláiste Talmhaíochta, Bia agus Fhiontair Thuaithe (CAFRE), Campas Inis Ceithleann Coláiste an Iardheiscirt.
An t-Iarnród
Osclaíodh iarnród idir Inis Ceithleann agus Doire, 1854, Dún Dealgan, 1861, Bun Dobhráin, 1868 agus Sligeach, 1882.
Bus
Áras an Uachtaráin
Is é Áras an Uachtaráin áit chónaithe oifigiúil Uachtarán na hÉireann. Tá sé suite i bPáirc an Fhionnuisce i mBaile Átha Cliath.
Inis Ceithleann
An t-Iarnród
Reáchtálann Ulsterbus busanna Goldline Uimhir 261, 261b agus X261 ó Bhéal Feirste go hInis Ceithleann, agus Bus Éireann Bealach 30 ó Dhún na nGall go hAerfort Bhaile Átha Cliath / Cathair Bhaile Átha Cliath trí Inis Ceithleann.
Áras an Uachtaráin
Tógadh an tÁras sa bhliain 1751 le Maor na Páirce Fhionnuisce, Nathaniel Clements. Bhí sé á úsáid ag Fir Ionaid an Rí a bhí i gceannas ar rialú na Breataine in Éirinn, ón mbliain 1782 go 1922.
Inis Ceithleann
Bóithre
Tá an baile ar phríomhbhealach A4 / N16, a nascann Béal Feirste agus Sligeach, agus ar an bpríomhbhealach idir Baile Átha Cliath agus Béal Átha Seanaidh, an N3 / A46 / A509.
Áras an Uachtaráin
Ón mbliain 1922 bhí an tÁras ina áit chónaithe oifigiúil do Ard-Ghobharnóirí na Breataine, go dtí gur rinneadh Áit Chónaithe Oifigiúil Uachtarán na hÉireann de sa bhliain 1938. 200px|clé|thumb|Geataí an Árais Úsáidtear do ocáidí poiblí agus stáit a chuireann an tUachtarán ar siúl é, agus chónaigh na ceannairí stáit go léir ann go dtí an tUachtarán reachta; Mícheál D. Ó hUiginn.
Naisc sheachtracha
‎
Ffestiniog
52.9591°N, -3.9314°W
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Ffestiniog, 172.3 km ó Caerdydd agus 305 ó Londain. Tá daonra 4,696 ann, agus tá 3,689 (78.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Ogmios
Tagann an chuid is mó den eolas faoi Ogmios as comórtais idir é agus déithe agus laochra thar lear.
Cárn nan Sgeir
Is oileán suite ar chósta Ros, ceann de na h-Eileanan Samhraidh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Cárn nan Sgeir.
Liosta de charachtair Emmerdale (2004)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 2004: