cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Chordastáin
Is réigiún nó tír suite sa Tuirc, sa tSiria, san Iaráic agus san Iaráin í an Chordastáin (Coirdis: Kurdistan nó کوردستان), san iarthuaisceart sliabhraon Zagros agus oirthear sliabhraon Taurus.
Tá ceithre cheantar sa gCordastáin:
King Leer
Craoladh an séú heipeasóid déag, "King Leer", den naoú sraith is fiche de The Simpsons ar an 15 Aibreán 2018. Scríobh Daniel Furlong & Zach Posner an eipeasóid seo. D'fhéach 2.26 milliún duine ar an eipeasóid.
Apollo 11
177x177px|mion|clé|Apollo 11 Rinne Apollo 11 (le Neil Armstrong is Edwin Aldrin ar bord) an chéad tuirlingt ar an ngealach i 1969. Siúl ar an ngealach, ba é sin an misean a bhí ag spásairí na Stát Aontaithe agus d'éirigh go geal leo, éacht dochreidte ag an am.
Aistear
Ar 9.30 a.m. ar an 16 Iúil 1969, d’fhág an spásárthach Apollo 11 Florida agus é ag taisteal 40,000 ciliméadar san uair. Bhí triúr spásairí ar bord, Michael Collins, Buzz Aldrin agus Neil Armstrong, a bhí ina chaptaen ar an spásárthach. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Land_on_the_Moon_7_21_1969-repair.jpg|mion|clé|210x210px|Apollo 11 Trí lá tar éis sin, bhí siad ag fithis na gealaí, is é sin ag taisteal timpeall na gealaí. Nuair a bhí siad réidh, chuaigh Armstrong agus Aldrin isteach sa mhodúl gealaí, is é sin an modúl beag taistil a bhí acu ar an spásárthach le tuirlingt ar an ngealach féin.
Shiúil Neil Armstrong ar an ngealach, an chéad duine riamh a rinne sin. Dhá uair an chloig tar éis sin, lean Buzz Aldrin é.
Dúirt Collins cúpla seachtain tar éis dó filleadh ar an domhan: "‘Bhí mé imníoch go mór nach dtiocfadh Armstrong agus Aldrin ar ais ón ngealach toisc nach raibh muid cinnte in aon chor an mbeadh an modúl gealaí in ann tuirlingt ar an ngealach mar is ceart. Chomh maith leis sin, mura mbeidís in ann filleadh ar an spásárthach, bheadh orm iad a fhágáil ansin. Chuir sin imní an domhain orm, dáiríre." link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Apollo_11_bootprint.jpg|clé|mion|lorg coise sa ghaineamh, Apollo 11 Ar an dea-uair, ní raibh fadhb ar bith ag na spásairí agus tháinig siad ar ais chugam tar éis sé uair an chloig. Bhí an t-ádh dearg orthu. Ar an 24 Iúil, tháinig siad go léir ar ais chuig an domhan agus thuirling siad ar an Aigéan Ciúin. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Aldrin_Apollo_11.jpg|mion|clé|177x177px|Shiúil Buzz Aldrin ar an gealach. Bhí clú agus cáil ar an triúr tar éis sin, go háirithe ar Armstrong agus Aldrin as an turas iontach a rinne siad.
Cúige Sverdlovsk
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Sverdlovsk. Is é Yekaterinburg an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1934.
Crios Ama
left|75px Tá Cúige Sverdlovsk suite i gcrios ama Yekaterinburg (YEKT/YEKST).
Aibhneacha
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 30 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin Chúige Sverdlovsk.
Impireacht na gCairlínseach
thumb|right|300px|Leathnú ar Impireacht na gCairlínseach le linn [[Charlemagne.]] Right|300px|thumb|Leathnú ar Impireacht na bhFrancIs téarma staireagrafaíoch é Impireacht na gCairlínseach (800-888)  a d'úsáidtí chun tagairt a dhéanamh ar réimse na bhFranc faoi ríshliocht na gCairlínseach sa Mheán-Aois Luath.
Nuno Valente
Is iarimreoir sacair é Nuno Jorge Pereira Silva Valent (Foghraíocht sa Phortaingéilis: ˈnunu vɐˈlẽt(ɨ)). D'imir sé le Everton ón mbliain 2005 go 2009, agus le Porto roimhe sin. Mar chúlaí ar chlé a d'imir sé. Rugadh é ar 12 Meán Fómhair 1974 i Liospóin na Portaingéile.
Impireacht na gCairlínseach
Feictear ar an ríshliocht seo mar bhunaitheoirí na Fraince agus na Gearmáine, agus gur thosaigh an tréimhse le linn insealbhaithe Charlemagne, nó Séarlas Mór, agus críochnaigh sé nuair a fuair Séarlas Ramhar bás.
De réir peirspictíocht an duine, is féidir an téarma seo a mheas mar an stair is déanaí de chuid Réimse na bhFranc nó luath-stair na Fraince agus na hImpireachta Naofa Rómhánacha.
Vasiliy Grossman
Scríbhneoir agus comhfhreagraí cogaidh Sóivéadach de phór Ghiúdach a bhí i Vasiliy Semyonovich Grossman (Rúisis: Василий Семёнович Гроссман, Úcráinis: Василь Семенович Гроссман, Vasyl' Semenovych Hrossman).
Rugadh in Berdychiv (Rúisis: Berdichev, Polainnis: Berdyczów) san Úcráin é, agus bhain sé amach dintiúir an innealtóra. Chaith sé tamall ag obair ina innealtóir i gCrioslach Tionsclaíoch Donbass in Oirthear na hÚcráine. Ach sna 1930idí, chuaigh sé le scríbhneoireacht.
Nuair a phléasc an cogadh amach idir an Ghearmáin Naitsíoch agus an tAontas Sóivéadach, thosaigh sé ag obair ina chomhfhreagraí cogaidh do Krasnaya Zvezda (Красная Звезда nó "An Réalta Dhearg"), nuachtán na bhfórsaí armtha.
Thug sé tuairiscí ar chath Stalingrad, ar chosaint Mhoscó, ar chath Kursk agus ar an dóigh ar ghabh na fórsaí Sóivéadacha Beirlín i ndeireadh an chogaidh. Chonaic sé campa báis Treblinka le súile a chinn féin nuair a ghabh na trúpaí Sóivéadacha an áit, agus scríobh sé ailt faoin gcampa agus faoin drochíde a bhí tugtha do na príosúnaigh.
I ndiaidh an chogaidh, baineadh geit mhór as Grossman nuair a thosaigh Stailín ag baint leasa as an bhfrith-Ghiúdachas ina chuid bolscaireacht a. Ní raibh Grossman chomh dóchasach as an gCumannachas ná as an stát Sóivéadach a thuilleadh. Níor caitheadh i dtóin phríosúin é. Ach nuair a rinne sé iarracht an dá úrscéal a scríobh sé i ndiaidh an chogaidh a fhoilsiú - Zhizn' i Sud'ba (Жизнь и Судьба nó "An Saol agus an Chinniúint") agus Vsyo techot (Всё течёт nó "Tá gach rud ag sní") - choigistigh na húdaráis státslándála iad. Fuair Grossman le cloisteáil nach bhféadfaí iad a chur i gcló sa Rúis ach i gceann dhá chéad bliain.
Foilsíodh an dá leabhar sin san Aontas Sóivéadach faoi dheireadh sa bhliain 1988. mion|15/11//2005 Moscó|clé
Tús a Shaoil
Nuair a saolaíodh Grossman, is é an t-ainm a bronnadh air ná Iosif Solomonovich Grossman. Giúdaigh ab ea a mhuintir, ach ní raibh siad ina gcónaí sa gheiteo, ná ag tabhairt mórán airde ar rialacha an reiligiúin Ghiúdaigh. Cailín aimsire Rúiseach a bhí ag tabhairt aire don bhuachaill, thugadh sí Vassya (in áit Iossya) air, agus ghlac an teaghlach go léir leis an úsáid - sa deireadh, d'athraigh Iosif a ainm go dlíthiúil ó Iosif go Vasiliy, a bhí ní ba chosúla leis an leasainm seo. Bhí athair Iosif/Vasili ina bhall de Pháirtí Shóisialta Dhaonlathach na Rúise, agus nuair a chuaigh scoilt ar an bpáirtí, ghlac sé seasamh na Meinséiveach (iad siúd nár lean Léinín ná lucht a leanúna, is é sin, na Boilséivigh, i ndiaidh Dara Comhdháil an Pháirtí sa bhliain 1903). Nuair a phléasc an réabhlóid amach sa Rúis sa bhliain 1917, thacaigh Vasiliy léi, mar ba dual d'fhear óg idéalach.
An tInnealtóir agus an Scríbhneoir
Thosaigh Vasiliy ag scríbhneoireacht nuair a bhí sé ar scoil, agus cé gur bhain sé amach céim an innealtóra, níor éirigh sé as an gcaitheamh aimsire seo. Thaitin ceann dá chuid gearrscéalta luatha, В городе Бердичеве/V gorode Berdicheve ("I gcathair Berdychiv") le Maksim Gorkiy agus le Mikhail Bulgakov, agus spreag siad chun pinn é. Sa bhliain 1967, rinne an stiúrthóir Aleksandr Askoldov an scannán úd Комиссар/Komissar ("An Coimeasár") a bhí bunaithe ar imeachtaí an ghearrscéil seo, ach níor ceadaíodh an scannán seo a chur os comhair lucht féachana ach i mblianta deireanacha an Aontais Shóivéadaigh.
Timpeall ar lár na dtríochaidí, d'éirigh Grossman as an innealtóireacht le dul le scríbhneoireacht go lánaimseartha. Sa bhliain 1936 bhí dhá dhíolaim gearrscéalta leis i gcló, agus sa chéad bhliain eile bhí sé ina bhall de chumann scríbhneoirí an Aontais Shóivéadaigh. Le linn an Phurgaithe Mhóir faoi dheireadh na dtríochaidí gabhadh cuid mhór de lucht a ghaoil is a aitheantais, ina measc siúd a bhean chéile faoin dlí coiteann. Chaith sé leathbhliain ag impí ar na húdaráis státslándála í a scaoileadh saor, agus sa deireadh thiar thall fuair sé a achainí.
An Comhfhreagraí Cogaidh
Nuair a d'ionsaigh an Ghearmáin an tAontas Sóivéadach, ní raibh seans ag a mháthair Berdychiv a fhágáil in am, agus mar sin, maraíodh í in éineacht le 20,000 go 30,000 Giúdach eile ansin, mar chuid den Uileloscadh. Bhí Grossman díolmhaithe ón bhfiannas, ach mar sin féin, chuaigh sé sna saighdiúirí go saorthoilteanach. Chaith sé breis is míle lá ag an gcathéadan. Fuair sé post mar chomhfhreagraí cogaidh do Krasnaya Zvezda, "An Réalta Dhearg", arb é nuachtán an Airm Dheirg é. Ina chomhfhreagraí dó scríobh sé ailt iriseoireachta faoi na cathanna i Moscó, Stalingrad, Kursk, agus i mBeirlín féin. San am chéanna, scríobh sé úrscéalta cogaidh, ar nós Народ бессмертен/Narod bessmerten ("Ní bhfaighidh an tír bás") agus За правое дело/Za pravoye delo ("Ar Son na Cúise Cirte"). Chuaigh a chuid scríbhinní go mór i bhfeidhm ar na léitheoirí, agus meas an laoich acu air. Chonaic Grossman le súile a chinn féin campaí báis Majdanek agus Treblinka nuair a shealbhaigh na saighdiúirí Sóivéadacha iad. Bhain radharc na n-íobartach scanradh as, agus thosaigh sé ag bailiú sonraí uathu siúd a tháinig slán as na campaí. An tuarascáil a thug sé ar Treblinka, Треблинский ад/Treblinskiy ad ("Ifreann i dTreblinka"), bhí sí á léamh ag breithiúna Bhinse Nürnberg. clé|mion|"An Réalta Dhearg"
An tAchrann leis na hÚdaráis Shóivéadacha
clé|mion|Treblinka, 1945Bhí Grossman ar dhuine acu siúd a chuir in eagar Leabhar Dubh an Uilelosctha. Doiciméadú a bhí ann a fuair coimisiúnú ó na heagarthóireachtaí Giúdach a, agus é dírithe ar na coir eanna frith-Ghiúdach a a rinneadh i rith an Dara Cogadh Domhanda.
Ní raibh údaráis an Aontais Shóivéadaigh sásta an Leabhar Dubh a chur i gcló, nó bhí an Páirtí Cumannach den tuairim gur chuir an leabhar an iomarca béime ar ról na bpóilíní Úcránacha agus muintir na háite san Uileloscadh.
Roimhe sin, bhí Grossman ina Chumannach dhílis. Ach nuair a rinneadh cinsireacht ar an doiciméadú seo, thosaigh sé ag cailleadh an chreidimh.
Cháin Grossman gnéithe eile den tSóivéadachas freisin, go háirithe comhsheilbhíocht na dtailte feirmeoireachta - an dóigh ar cuireadh d'fhiacha ar na scológa dul sna calchais, agus an gorta mór a shiúil ar mhuintir na tuaithe de dheasca na comhsheilbhíochta.
Ar ndóigh, ní raibh an stát Sóivéadach sásta a chuid scríbhinní iarchogaidh a fhoilsiú, ó bhí an dearcadh seo aige ar an stát. Nuair a d'fhéach sé lena phríomhshaothar, an mórúrscéal úd Жизнь и судьба/Zhizn' i sud'ba ("An Saol is an Chinniúint"), a chur faoi bhráid na bhfoilsitheoirí, chuaigh an KGB ar mire ar fad. Rinne siad ruathar ar a árasán, agus choigistigh siad na lámhscríbhinní go léir. Choigistigh siad, fiú, ribín dúigh an chlóscríobháin, ó bhí sliocht éigin den leabhar le haithint air.
Ina dhiaidh sin, scríobh Grossman litir chuig Nikita Khrushchov, ag impí air saoirse a thabhairt don leabhar. Ba é príomh-idé-eolaí an Pháirtí, Mikhail Suslov a d'fhreagair, agus is éard a dúirt sí nach bhféadfaí an leabhar a chur i gcló sa Rúis ach i gceann na gcéadta bliain. Dhealraigh sé an t-úrscéal, fiú, le buamaí adamhacha na Stát Aontaithe agus an bhagairt a bhí iontu don Aontas Shóivéadach.
Deireadh a Shaoil
mion|KGBI ndiaidh "An Saol is an Chinniúint", scríobh Grossman úrscéal eile fós sula bhfuair sé bás: Все течет/Vsyo techot ("Tá gach rud ag sní", nó: "Tá gach rud i ngluaiseacht"). Is é is ábhar don leabhar seo ná filleadh an iarphríosúnaigh ó na campaí géibhinn agus na deacrachtaí atá aige é féin a chló leis an tsaoirse arís sa tsochaí Shóivéadach nach n-admhaíonn go bhfuil a leithéid de rud sa tír agus príosúnaigh pholaitiúla éigiontacha.
Tá tuairimí an scríbhneora ar imeachtaí staire an Aontais Shóivéadaigh fite fuaite leis an scéal seo: is é an tuiscint atá aige ar stair a thíre ná gurbh é Léinín féin a chuir tús le campaí an bháis agus leis an ollsmacht, agus nach raibh i Stailín ach dalta dúthrachtach nach ndeachaigh ar strae ó bhunteagasc Léinín ar aon nós. Ar ndóigh, ní fhéadfadh an Páirtí glacadh leis an tuiscint seo, ó bhí sé ag áitiú faoin am seo gur chuir Stailín an bunteagasc sin as a riocht lena chuid ainghníomhartha.
Bhuail ailse ghoile é agus d'éag sé ar an 14 Meán Fómhair 1964. Ní raibh a fhios aige san am, an léifeadh aon duine a chuid scríbhinní choíche.
Oidhreacht
mion|[[Andrey Sakharov]] Tháinig "An Saol is an Chinniúint" i gcló an chéad uair san Eilvéis, nó chuaigh easaontóirí Sóivéadacha eile le chéile leis an leabhar a tharrtháil. Bhí Grossman tar éis dréacht lámhscríbhinne a fhágáil ag Semyon Lipkin, agus thóg an fisiceoir Andrey Sakharov grianghraif den lámhscríbhinn seo.
Ina dhiaidh sin, smuigleáil Vladimir Voynovich na micreascannáin leis as an Aontas Sóivéadach. Rinne beirt easaontóirí Sóivéadacha eile, Efim Etkind agus Shimon Markish, mionscrúdú ar na micreascannáin agus chlóscríobh siad an téacs. Uaireanta, áfach, níor bhain siad an chiall cheart as an micreascannán nach raibh inléite ach ar éigean in áiteanna.
"An Saol is an Chinniúint"
Úrscéal réadúil cuimsitheach é "An Saol agus an Chinniúint". Ag breacadh síos an mhórshaothair seo dó, níor bhac Grossman leis an gcinsire. Ba dual dó, mar scríbhneoir Sóivéadach, aird a thabhairt ar éilimh na cinsireachta roimh ré, ach nuair a scríobh sé an t-úrscéal seo, scríobh sé mar a tháinig na daoine agus na himeachtaí chuige ar a intinn, beag beann ar dhogma oifigiúil an Chumannachais.
Tá an leabhar ag cur thar maoil le carachtair, agus scéal gach duine acu á insint go bun an angair: cuid acu is é an chinniúint atá i ndán dóibh ná an bás i bpáirc an áir (tá cath Stalingrad i gcroílár an leabhair seo freisin), cuid eile acu tachtfar i seomraí gáis na Naitsithe iad. Ag scríobh síos an scéil seo dó, chleacht Grossman réadúlacht an chanbháis leathain, a d'fhoghlaim sé ó Tolstoy. Stíl a bhí ann a raibh súil ag na léitheoirí Iartharacha léi ó scríbhneoir Rúiseach, agus mar sin, bhí siad breá sásta an leabhar a léamh agus a mholadh nuair a tháinig sí i gcló ina lán teangacha i dtús na n-ochtóidí. clé|mion|[[Míchail Gorbaitsov|Mikhail Gorbachev]] Nuair a chuir Mikhail Gorbachev tús le polasaí an ghleasnaist san Aontas Shóivéadach, chuaigh leabhar mór Ghrossman i gcló i dtír dhúchais an scríbhneora féin. Foilsíodh an chéad eagrán ansin sa bhliain 1988, ach ó tháinig codanna den leagan údarásúil chun solais idir an dá linn, tháinig eagrán leasaithe i gcló sa chéad bhliain eile, faoin am chéanna a foilsíodh "Tá Gach Rud ag Sní" san Aontas Shóivéadach an chéad uair riamh.
Glactar leis go forleathan go bhfuil blas láidir den dírbheathaisnéis ar "An Saol agus an Chinniúint". Is é an chiall a bhain Robert Chandler, aistritheoir Béarla an úrscéil, go bhfuil príomhlaoch an leabhair, Viktor Shtrum, bunaithe ar an scríbhneoir féin, nó fágtar máthair Shtrum i mBerdychiv ag fanacht leis na Gearmánaigh agus iad dírithe ar í a mharú chomh maith le Giúdaigh eile na cathrach, agus tugann an leabhar mion-chur síos ar mhothúcháin Shtrum agus é ag crothnú a mháthar uaidh.
Pápa Urban I
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Urban I. Ba as an Róimh é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Lomnochtán ina shuí
Olaphictiúr ar chanbhás, péinteáilte sa bhliain 1917 le Amedeo Modigliani, is ea "Nudo sedato" nó An Lomnochtán ina shuí. Is cuid de bhailiúchán príobháideach atá caomhnaithe sa 'Mhúsaem Ríoga Mínealaíne' (An Ollainnis: Museum voor Schone Kunsten van Antwerpen) in Antuairp é.
Trófasóit
Is éard is trófasóit ann (Gréigis: trope, beathú + zoon, ainmhí) ná an chéim bheathaithe ghníomhachtaithe, i saolré prótasón áirithe, amhail Plasmodium falciparum (údar na maláire), agus iad siúd sa ghrúpa Giardia. (Is é a mhalairt de staid trófasóite ná staid na ciste le ballaí tiubha).
Céimeanna saolré
mion| Saolré Balantidium coli Taispeántar céimeanna na trófasóite agus na ciste i saolré Balantidium coli, an speiceas ailbheolach ar chúis leis an mbalantidiáise é.
Dúnmharú Michael Brown
Ar 9 Lúnasa 2014, lámhaigh Darren Wilson, póilín bán Michael Brown Jr., fear gorm agus 18 mbliana d’aois air,  i gcathair Ferguson, Missouri, bruachbhaile de chuid St. Louis, Stát Aontaithe Mheiriceá. ,
Ys
280px|mion|clé|Cuan Douarnenez ar bhun-taoide. Má fhéachann tú go géar air, b'fhéidir go bhfeicfidh tú cathair ársa Ys! Ker-Ys, nó Ys, baile a bhí, de réir finscéalta na Briotáine, lonnaithe i gCuan Douarnenez, Penn-ar-Bed. Ba é an Rí Gradlon a thóg é dá iníon Dahut.
Níor tháinig slán ach an rí Gradlon, agus thréig sé a iníon ar chomhairle an naomh Guénolé. Bhunaigh Gradlon Kemper ansin agus nuair a fuair sé bás, cuireadh dealbh de ar muin capaill ar Ardeaglais Naomh Corentin, mar a sheasann sé go fóill.
De réir na bhfinscéalta ba í Ys an chathair ba áille ar domhan, agus deirtear gur tugadh 'Paris' ar an gcathair sin mar go raibh sí cosúil le Ys ('Par-Ys').
Nuair a foilsíodh bailiúchán amhrán de chuid na Briotáine, an Barzaz Breizh, in 1839, mhéadaigh cáil Ys, agus rinne Luminais pictiúr taibhseach ildaite de Gradlon i 1884.
Liosta d'Fhilí na Spáinnise
Seo liosta de na filí suntasacha a scríobh sa Spáinnis.
Meicsiceo
deas|mion|292x292px| Octavio Paz, buaiteoir Nobel Féach freisin Liosta d'filí Mheicsiceo
Nicearagua
deas|mion|219x219px| Rubén Darío, bunaitheoir an nua-aoiseachais
An tSile
deas|mion|253x253px| Cé go bhfuair Roberto Bolaño rath tráchtála mar úrscéalaí, Shamhlaigh sé é féin ina fhile go príomha.
An Spáinn
mion|250x250px| Bhí Federico García Lorca ina fhile agus ina dhrámadóir a cuireadh chun báis le linn [[Cogadh Cathartha na Spáinne|Chogadh Cathartha na Spáinne . ]]
Cúige Kurgan
Crios Ama
left|75px Tá Cúige Kurgan suite i gcrios ama Yekaterinburg (YEKT/YEKST).
Aibhneacha
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 24 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin Chúige Kurgan.
Pápa Pontian
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Pontian.
Lisa Gets the Blues
Craoladh an seachtú heipeasóid déag, "Lisa Gets the Blues", den naoú sraith is fiche de The Simpsons ar an 22 Aibreán 2018. Scríobh David Silverman & Brian Kelley an eipeasóid seo. D'fhéach 2.19 milliún duine ar an eipeasóid.
Penn-ar-Bed
Is é Penn-ar-Bed (Finistère as Fraincis) an 'Départment' is faide siar sa Bhriotáin.
Kamp Krusty
Craoladh an chéad eipeasóid, "Kamp Krusty", den ceathrú sraith The Simpsons ar an 24 Meán Fómhair 1992. Scríobh David M. Stern an eipeasóid seo. D'fhéach 21.8 milliún duine ar an eipeasóid.
Penn-ar-Bed
Suíomh
Tá cósta an Aigéin Atlantaigh ar thrí thaobh di. Tá Contae Aodoù-an-Arvor suite ar a teorainn oirthuaiscirt agus tá Contae Mor-Bihan soir ó dheas di.
Ciallaíonn an t-ainm 'Ceann an Domhain' nó deireadh an domhain sa Bhriotáinis. Ar an dtaobh thuaidh di i sean-limistéar Leon, tá an cósta íseal den chuid is mó le tránna gainimhe. Tá aillte agus cuain domhain ar an gcósta thiar agus theas agus is ann atá limistéir ársa Bro-Gerne, a ainmníodh ó na daoine a lonnaigh san áit fadó as Corn na Breataine.
Cruthaíodh Penn-ar-Bed i ndiaidh Réabhlóid na Fraince nuair a aontaíodh Leon leis an gcuid is mó de sean-limistéar Bro-Gerne.
Daonra
Is i bPenn-ar-Bed is mó a labhraítear Briotáinis. Bíonn an-chuid féilte ann, go háirithe i rith an tsamhraidh. Sa bhliain 2008, d'fhreastail thart ar 4.7% de pháistí bunscoile Phenn-ar-Bed ar scoileanna dhátheangacha ina raibh an chuid is mó den teagasc trí mheán na Briotáinise. Déanann cuid de na daltaí i scoileanna eile staidéar ar an mBriotáinis freisin.
Bailte
Cé gurb í Brest an chathair is mó i bPenn-ar-Bed, is í Kemper (Quimper as Fraincis) príomhchathair an réigiúin agus tá an-cháil ar photadóireacht Faïence atá bunaithe inti. Is ón bhfocal kembraeg a thagann ainm na cathrach. Ciallaíonn sé 'cumar' agus is ann a thagann trí abhainn, an Steir, Odet, agus an Jet le chéile. Tá ardeaglais naomh Corentin, a bhfuil dhá thúr uirthi agus dealbh den rí Gradlon ar muin capaill idir eatarthu. Tá nasc idir Kemper agus Luimneach in Éirinn.
I dtuaisceart an régiúin tá Montroulez (Morlaix as Fraincis) a bhí tráth ina calafort tábhachtach d'fhoghlaithe mara, agus tá tarbhealach ollmhór don bhóthar iarainn crochta os cionn an bhaile ó tógadh é sa 19ú haois.
Paolo Maldini
Is iarimreoir sacair é Paolo Maldini. D’imir sé mar chosantóir le AC Milan ar feadh fiche cúig blianta.
Penn-ar-Bed
Bailte
Siar ó thuaidh ó Kemper tá baile iascaireachta Douarnenez, agus de réir an tseanchais is i mbá Douarnenez a bhí cathair Ys mar a raibh Gradlon ina rí, suite.
Eacnamaíocht
Is í Brest ceann des na calafoirt is mó sa Fhrainc agus tá ionad mór de chuid chabhlach na Fraince suite inti freisin. Ba lárionad d'fhomhuireáin na Gearmáine í le linn an Dara Cogadh Domhanda. Is inti a thógadh an t-iompróir eitleán Francach, an Charles de Gaulle, ceann de na longa cogaidh is mó ar domhan. Bíonn féilte móra seoltóireachta i mBrest gach bliain. Tá nasc idir í agus Dún Laoghaire in Éirinn.
Tá nasc farantóireachta idir Rosscoff agus Corcaigh, agus bailte i Sasana.
Paolo Maldini
Milan
Thosaigh Paolo ag imirt le Milan i sa bhliain 1988. Bhí Paolo sé bliana déag d’aois ag an am. Chuaigh sé ó neart go neart amach ó shin.
Penn-ar-Bed
Eacnamaíocht
Talmhaíocht, próiseáil bia agus turasóireacht na tionscail eile is mó atá ann.
Séarlas Ramhar
Rí de chuid na nAlamannach (13 Meitheamh 839 - 13 Eanáir 888) a bhí i Séarlas Ramhar (Laidin:Carolus Pinguis) ón bhliain 876, Rí na hIodáile ó 879, Impire na nIar-Fhrancach (mar Séarlas III) ó 881, Rí na nOir-Fhrancach ó 882, agus Rí na nIar-Fhrancach ó 884. Sa bhliain chaill sé a shuíochán ríoga san Ríocht Oir-Fhrancach, Lotharingia, agus b'fhéidir san Iodáil, áit nach bhfuil na taifid soiléir. I mí Eanáir na bliana céanna 888, fuair sé bás.
Zarina Diyas
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Chasacstáin í Zarina Diyas. Rugadh í ar an 18 Deireadh Fómhair 1993.
Paolo Maldini
Milan
Chaith Paolo an banda chaptaein níos mó ná aon duine eile riamh i Milan. D’imir sé sé chead deachaid a seacht cluichí i Serie A, agus níos mó ná míle cluichí in iomlán. D’imir sé i n-ocht craobheacha Eorpach agus bhuaigh sé cúig cinn. clé|mion|Paolo Maldini, uimhir a trí Stop Paolo ag imirt le Milan sa bhliain 2009, nuair bhí sé daichead bliain d’aois.
Iodáil
Thosaigh Paolo ag imirt leis an bhfoireann U21 san Iodáil tar éis a thug a n-athair Cesare cluiche dó. Bhí Cesare an bainisteoir ag an am. Thosaigh sé ag imirt leis an chead foireann nuair a bhí sé naoi mbliana déag d’aois.
D’imir sé cead fiche sé cluichí leis an Iodáil, agus chaith sé an banda chaptaein i seachtó sé cluichí.
Tar éis a stop Paolo ag imirt go huile ‘s go hiomlán, dúirt sé nach raibh aon suim aige a bheith ina thraenálaí nó ina bhainisteoir.
Sa bhaile
Tá Paolo pósta le Adrianna Foss, bean ó Veiniséala. Tá beirt pháistí aige, Christian agus Daniel.
Otto von Bismarck
Ba státaire Gearmánach é Otto von Bismarck (1 Aibreán, 1815 – 30 Iúil, 1898) (Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen, Fürst von Bismarck-Schönhausen, Herzog zu Lauenburg as Gearmáinis), a bhí ina Phríomh-Aire ar an bPrúis (1862-1890) agus Seansailéir na Gearmáine (1871-1890) le linn aontú na Gearmáine.
Óige
Junker, nó mionuaisle Prúiseacha ab ea muintir Bismarck. Rugadh Otto i Schönhausen in aice le Stendal ar an 1 Aibreán 1815, agus tháinig sé i gcrann i Kniephof sa Phomaráin (lámh le Nowogard i bPolainn an lae inniu), nuair a tháinig a athair Ferdinand i seilbh eastát eile i ndiaidh bhás a sheanuncail. Bhí sé seacht mbliana d'aois, nuair a chinn a mháthair Wilhelmine (née Mencken) filleadh ar Bheirlín, agus thug sí Otto, an mac ba sine aici darbh ainm Bernhard, agus a hiníon Malwine léi.
D'fhreastail Otto ar an meánscoil úd Gymnasium zum Grauen Kloster. Ansin, tháinig sé i dteagmháil le baill de rítheaghlach na Prúise, mar atá, muintir Hohenzollern.
Níos deireanaí, d'aistrigh sé go hOllscoil Friedrich Wilhelm i mBeirlín, áit ar bhain sé amach a chéim ollscoile sa bhliain 1835.
Ina dhiaidh sin, chuaigh sé i mbun oibre ina oifigeach cánach sa státseirbhís in Aachen. Ní raibh obair an státseirbhísigh ag éirí go rómhaith leis, áfach, nó bhí sé róthugtha do na cailíní agus don chearrbhachas.
Sa bhliain 1838, chuaigh sé sna saighdiúirí go ceann bliana. Chaith sé an chuid ba mhó den tréimhse i nGreifswald, áit a raibh deis aige eacnamaíocht talmhaíocht a a fhoghlaim.
Sa bhliain 1839, fuair a mháthair bás. Ansin, shocraigh sé síos san eastát talmhaíochta le dul le feirmeoireacht. Thug seisean agus a dheartháir Bernhard aire don trí eastát a bhí ag a n-athair, mar atá, Kniephof, Jarchlin, agus Külz. Nuair a toghadh Bernhard ina bhall den Landrat (comhairle an chúige) sa bhliain 1841, fágadh Kniephof agus Külz faoi Otto, agus ba é Bernhard a fuair Jarchlin. Ba é an t-athair a bhí i mbun na dtailte i Schönhausen. Sa bhliain 1845, arís, cailleadh an t-athair, agus thit sé ar chrann Otto aire a thabhairt do sheilbh an teaghlaigh i Schönhausen féin. clé|mion|22 bliain d'aois Nuair a bhí Otto óg, bhí cáil an bhuachalla bháire air. Tháinig athrú air sin, áfach, nuair a chuir sé suim sa Chráifeachas, gluaiseacht dianchreidimh an Liútarachais. Is dócha gurbh i Johanna von Puttkamer (1824-1894) ba mhó a chuir sé spéis, cailín a bhí ina ball den ghluaiseacht seo, nó phós sé í sa bhliain 1847. D'éirigh leis an bpósadh go gleoite, agus rugadh triúr clainne dóibh, mar atá, Marie (1848-1926), Herbert (1849-1904) agus Wilhelm ("Bill", 1852-1901).
Tús sa Pholaitíocht
Sa bhliain 1845, toghadh ar Chomhairle Chúige (Provinziallandtag) na Sacsaine é, a thagadh le chéile i Merseburg. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, cuireadh comhairlí na gcúigí Prúiseacha le chéile in aon pharlaimint amháin, an Chomhairle Aontaithe, agus ansin, bhí ridirí an chúige sásta é a vótáil isteach ansin mar ionadaí teachta.
Ba é an Rí Friedrich Wilhelm IV a bhunaigh an pharlaimint nua seo, nó bhí sé díreach ag iarraidh iarnróid a thógáil le tailte scaipthe na Prúise a cheangal dá chéile, agus leis na hiarnróid a mhaoiniú, chaithfeadh sé fiacha a tharraingt ar an stát. De réir an dlí, áfach, ní raibh cead aige an stát a chur i bhfiacha gan faomhadh a fháil ó na hEastáit. Mar sin, chuir sé gairm chruinnithe ar na hEastáit, agus sin mar a tháinig parlaimint aontaithe na Prúise ar an bhfód. clé|mion|Bismarck sa bhliain 1847 Ina bhall den Pharlaimint seo, bhí Bismarck ag tacú leis na Coimeádaigh, agus eisean ar an urlabhraí ab éifeachtaí a bhí ag an bhfaicsean seo sa chomhthionól. Ba iad na Liobrálaigh a bhí ina dtromlach mór ansin.
Sa bhliain 1848, phléasc Réabhlóid an Mhárta amach sa Ghearmáin. Bhain na cathanna baracáide an-stangadh as Bismarck, agus thacaigh sé go láidir leis an status quo agus leis an monarcacht. Bhí sé chomh buartha faoin réabhlóid is gur áitigh sé ar na hoifigigh i mBeirlín agus i Magdeburg cogadh a chur ar na réabhlóidithe, ach ní raibh gar ann. Nuair a tháinig ionadaithe na stát Gearmánach le chéile sa Chomhthionól Náisiúnta i bhFrankfurt, agus iad ag éileamh aontú na Gearmáine in aon stát náisiúnta amháin, bhí Bismarck go mór mór in aghaidh an smaointe seo. Bhí sé ar dhuine acu siúd a chuir tús leis an Neue Preussische Zeitung, nuachtán na gcoimeádach Críostaí, ar a dtugtaí "Nuachtán na Croise" (Kreuzzeitung) go coitianta.
Cé nach raibh oiliúint an taidhleora ar Bismarck, cheap an Rí Friedrich Wilhelm é mar ambasadóir ar Chomhairle Cónaidhme na Gearmáine i bhFrankfurt é. Ansin, bhí sé go tréan in aghaidh na hOstaire, nó theastaigh uaidh na stáit bheaga Ghearmánacha a aontú in aon chónaidhm faoin bPrúis, beag beann ar an Ostair. I ndiaidh na tréimhse a chaith sé i bhFrankfurt, bhí sé ina ambasadóir i gCathair Pheadair agus i bPáras. clé|mion|iarracht chun Bismarck a fheallmharú, 1866
I gCumhacht sa Phrúis
Tháinig Wilhelm i gcomharbacht ar a dheartháir sa bhliain 1861. Bhí an rí nua, Wilhelm I, i gcomhrac le móramh Liobrálach an Landtag agus, i ndiaidh molta óna sheanchara Pietach Albrecht von Roon, an tAire Cosanta, d'iarr sé ar Bismarck freastal mar Phríomhaire air. Ní raibh Bismarck sásta an post a ghlacadh ach amháin go mbeadh lán-chumhacht ghnóthaí an rialtais aige agus níor thosaigh sé go dtí go raibh a théarmaí bainte amach aige ar an 23 Meán Fómhair 1862. mion|Otto von Bismarck 1863|clé
D’fhreastail Bismarck sa phost sin agus mar Aire Gnóthaí Eachtracha na Prúise beagnach gan stad ón lá sin go dtí 20 Márta 1890. Cé go raibh sé in oifig mar ionadaí pearsanta an rí agus cé go raibh cumhacht an reáchtála agus an chánachais ag an Landtag, rialaigh sé an ríocht beagnach ina aonar ar feadh ocht mbliana is fichead.
Aontú na Gearmáine
Agus nuair a spreag Bismarck cogadh i gcoinne na Fraince sa bhliain 1870, throid gach stát eile sa Ghearmáin ar thaobh na Prúise. Tar éis bua tubaisteach a ghearradh ar Arm an Impire Napoleon III i gcath Sedan, d’fhógair prionsaí na Gearmáine Wilhelm I mar Impire na Gearmáine i bpálás Versailles ar an 18 Eanáir 1871.
I gCumhacht sa Ghearmáin
Tháinig Cónaidhm na Gearmáine Thuaidh i bhfeidhm i ndiaidh an chogaidh i gcoinne na h-Ostaire. Scríobh Bismarck bunreacht nua dó. Ba é sin bunús rialtais an impireacht nua. Mar sheansailéir (príomh-aire), ní raibh sé freagrach do Pharlaimint an Reichstag, ach don impire féin. Agus ós rud é gurbh sa Phrúis a raibh cónaí ar mhóramh daonra an stáit, bhí seilbh ar an dá phost ba chumhachtaí sa Ghearmáin aige.
Cúrsaí eacnamaíochta
D’fhás cumhacht eacnamaíoch na Gearmáine go mór le linn a thréimhse in oifig
Cúrsaí Inmheánacha
Le linn réim na Liobrálach, chuaigh sé i gcomhrac leis an Eaglais Chaitliceach (an Kulturkampf) chun córas oideachais tuata a bhunú.thumb|Otto von Bismarck.|cléTháinig deireadh leis an gKulturkampf tar éis bás an Phápa Pius IX ar 7 Feabhra 1878. Ach, ós rud é go raibh ar thaobh na gCoimeádach ag an am sin, thosaigh sé ar achrann i gcoinne na Sóisialaigh. Agus chun tionchar an SPD, an Páirtí Sóisialta Daonlathach, a mhaolú, bhunaigh sé an chéad córas leasa sóisialacha ar domhain le pinsin agus árachas oibre, atá i bhfeidhm fós sa Ghearmáin.
Cúrsaí Eachtracha
Choimeád Bismarck greim docht ar ghnóthaí eachtracha le linn a shaoil pholaitiúil uile. Ní raibh aon suim aige riamh sa choilíneachas. Nuair a thosaigh achrainn idir cumhachtaí Iarthar na hEorpa faoin Aifric agus idir An Rúis, An Tuirc agus An Ostair faoi Na Balcáin, ghlacadh leis mar idirghabhálaí macánta. Tháinig barr a réimis le linn Comhdháil Beirlín sa bhliain 1878 a chuir deireadh leis an gcogadh idir An Rúis agus An Tuirc.
Sa bhliain 1873, chuaigh sé i gcomhghuaillíocht leis An Ostair agus An Rúis (Dreikaisersbund, Conradh na dTrí Impire) chun an status quo a chosaint in Oirthear na hEorpa. Ach, nuair a d’fhás an naimhdeas idir an mbeirt eile le linn conspóidí na mBalcán, b’éigean dó taobhú le Impireacht na Habsburg.
Briseadh as post
D’éag Wilhelm I ar 9 Márta 1888 agus níor mhair a mhac Friedrich III ach trí mhí ina dhiaidh. Ba é garmhac Wilhelm I, Wilhelm II, a tháinig i gcomharbacht ar an 15 Meitheamh agus é gan ach 28 bliain d’aois ag an am.
Bhí tuairimí éagsúla ag an impire nua faoin nGearmáin agus ní raibh sé sásta ligean le Bismarck rialú gan éinne eile ag cur isteach air. D’éirigh easaontas idir an mbeirt, go mór mór i gcúrsaí eachtracha, agus ní raibh aon foighne ag Wilhelm le polasaithe cúramacha an tseansailéara.
Tharla an t-achrann deireanach eatarthu faoi mholtaí reachtaíochta Bismarck. Bhí an tSeansailéir milleánach faoi pholasaithe forásacha an Kaiser nua, Wilhelm II, a bhí ag iarraidh cearta an lucht oibre a fheabhsú. Scríobh Bismarck litir éirí as oifig ar 18 Márta 1890, ag imeacht dhá lá níos déanaí.
Pápa Anterus
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Anterus. Ba as Calabria é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Otto von Bismarck
Briseadh as post
D'fhág Bismarck Beirlín agus chuir sé faoi ina eastáit i Varzin (anois Warcino na Polainne). I ndiaidh bás a bhean sa bhliain 1894, d’aistrigh sé a áit chónaithe go dtí eastáit eile leis i bhFriedrichsruh, lámh le Hamburg, áit inar fuair sé féin bás ar an 30 Iúil 1898.
Jimmy Page
mion|Jimmy Page, ag seint a íconách muineál dúbailte Gibson EDS-1275 i [[1977.|alt=]] mion|Jimmy Page (2007) Is ceoltóir rac-cheoil é Jimmy Page (James Patrick Page, a rugadh ar an 9 Eanáir, 1944 i Middlesex, Sasana), agus duine de na giotáraithe ab fhearr riamh. Sheinn Page leis an mbanna The Yardbirds, ach bhain sé clú agus cáil amach dó féin nuair a thosaigh sé an banna Led Zeppelin sna 1960idí. Is laoch é Page inniu mar ghiotáraí.
Ard-Chúirt (Tuaisceart Éireann)
I dTuaisceart Éireann, riartar ceartais sibhialta den chuid is mó tríd na Cúirteanna Contae agus an Ard-Chúirt. Déileáileann Cúirteanna Contae le cásanna de luach níos lú tábhacht, substaint, agus castacht, cé go láimhseálann an Ard-Chúirt cásanna a bhíonn níos substaintiúla nó níos casta.
Má thosaítear cás san Ard-Chúirt a bheadh oiriúnach chun trialach sna Cúirteanna Chontae, féadfaidh an Ard-Chúirt an cás a aistriú chuig Cúirt Chontae. Mar an gcéanna, d'fhéadfadh cás iomchuí a chur as na Cúirte Contae chun na hArd-Chúirte.
Roy O'Donovan
Is imreoir sacair Éireannach é Roy O'Donovan a rugadh 10 Lúnasa 1985, atá ag imirt faoi láthair le Coventry City. D'imir O'Donovan le Cork City F.C. ó 2005 go 2007 agus le Sunderland go 2010.
Mícheál Óg Ó Longáin
File agus scríobhaí ba ea Micheál Óg Ó Longáin (1766-1837). Fáisceadh é as treabhchas léannta i gCarraige na bhFear i gContae Chorcaí, agus scríobh sé neart dánta agus lámhscríbhinní.
Ceithre bliana d'aois a bhí an file nuair a cailleadh Mícheál mac Peadair, a athair, agus bhí sé ocht mbliana nuair a cailleadh a mháthair. Chaith Mícheál Óg seal ina bhuachaill bó agus chuaigh ar scoil arís in aois a ocht bliana déag. Bhí sé ina theachtaire ag na hÉireannaigh Aontaithe le linn éirí amach na bliana 1798, agus murab ionann is formhór fhilí Seacaibíteacha Chúige Mumhan bhí lé aige leis an bpoblachtachas. Bhí díomá air toisc nár éirigh Cúige Mumhan go léir amach.
Sarah Purser
Ba ealaíontóir Éireannach í Sarah Henrietta Purser (22 Márta 1848 – 7 Lúnasa 1943).
Mícheál Óg Ó Longáin
Phós sé sa bhliain 1800 agus mhair a chúram go beo bocht tamall. Idir na blianta 1802 agus 1807 bhí sé ina chónaí i dtuaisceart Chiarraí agus in oirthear Luimnigh. Sa bhliain 1814 fuair sé obair mar mhúinteoir agus scríobhaí ó Sheán Ó Murchú, Easpag Chorcaí. Tá timpeall céad is caoga lámhscríbhinn dá chuid le fáil fós, litríocht a linne i gcuid acu agus seanábhar i gcuid eile nach bhfuil teacht air in aon áit eile. Bhí a chlann mac, Peadar, Pól agus Seosamh, ina scríobhaithe freisin, agus fuair sé bás ar ghabháltas aon acra déag a bhí ag Pól ar an gCnoc Buí i gCarraig na bhFear.
Dúblóga Uamacha
mion|dúblóga uamacha timpeall an domhain Is éard is dúblóga uamacha (comhaonaid, dúblóga, nathanna macallacha nó focail eamhnaithe uaireanta) ann ná nathanna beaga a bhfuil dhá fhocal iontu agus a bhfuil rím eatarthu de ghnáth. Is féidir an focal céanna a athrá nó athrú beag a bheith i gceist, ar nós rírá agus ruaille buaille.
Mícheál Óg Ó Longáin
Tá grá tíre an fhile agus cuid dá shearbhas le haithint ar an sliocht seo as Do chuala scéal:
Sarah Purser
Saol
Rugadh Sarah Purser i nDún Laoghaire, i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1848. Bhí sí mar cheann de 11 páistí agus bhí sí gaolta leis an péintéir cáiliúil Frederick W Burton (1816-1900).
Dúblóga Uamacha
Feictear samplaí amhail helter skelter sa Bhéarla, áit a dtugtar reduplicated words, reduplicatives, rhyme motivated compounds, echo words nó flip-flop words orthu.
Tá cineál eile dúblóige ann freisin, leithéidí gan stop gan stad, beo bocht, briste brúite.
Sarah Purser
Saol
Nuair a theip ar comhlacht gráin agus muileáil a hathair agus d'imigh sé go Meiriceá, bhog sí go Baile Átha Cliath lena mháthair. Bhí talún aici san ealaín agus mar sin,chuaigh sí ag staidéar sa Scoil Ealaín i mBaile Átha Cliath (glaoitear an NCAD air anois.)
Mícheál Óg Ó Longáin
Féach freisin
Ó Donnchadha, Rónán: Mícheál Óg Ó Longáin, file. Baile Átha Cliath: Coiscéim 1994.
Dúblóga Uamacha
Abairtí agus eile
Ina measc seo tá abairtíní beaga agus nathanna a leanann an sainmhíniú thuas nó a thagann leis de bharr litrithe.
Sarah Purser
Saol
Rinne sí an cinneadh leanúint lena traenáil i bPáras agus le bheith ina péintéir portráid proifisiúnta. Fuair sí cabhair airgeadais óna deartháireacha (thart ar £30) agus rinne sí staidéar ag an Academie Julian i bPáras 1878-79, ina raibh stiúideo ag barr an foirgnimh díreach le haghaidh mná.
Mícheál Óg Ó Longáin
Féach freisin
Ó Conchúir, Breandán: Scríobhaithe Chorcaí 1700-1850. Baile Átha Cliath: Clóchomhar 1982.
Dúblóga Uamacha
Abairtí agus eile
"Lúrabóg Lárabóg, buidhe ó n-Éirinn, Éire plubán, plubán súlach, súil na gcaorach, dhá chéad lumán, lumán, láthaigh, súistín, búistín, buille bheag ar bhéicín, buille bheag ar bharr na gcos agus cnap isteach an fhaoideóig bhuidhe." LIOP-A-LEAP / LIOP-A-DA-LEAP, seanfhocal: Chomh sámh le liop-a-da-leap. Tá Filimín Falaimín i n áird' ar an bhfalla. Thuit Filimín Falaimín anuas ar an dtalamh; Dá dtagadh dháréag agus triúr agus dachad N'Fhéadfaidís filimín Falaimín a chuir i n áird' ar an bhfalla. "Sleithide [seilmide] búrtach, bártach, Cuir amach do adharca Atá na ba bána Ag ól do chuid meidhge." Do dhún mo rosc is is olc mar tá mo chiall Tá lagar im chois is stoca bán faoim ghiall; Ní fada a bheidh och ná boch ag mnáibh i mo dhiaidh Ach is fada a bheidh corp na loicht ag fail na bpian. Sgaoil sé leis ins na sidhe siúmannaí, ins na rith ruaimeannaí, ins na ruaimeannaí rith ruadh reatha, go dtabhradh sé cnoc de léim agus gleann de thuslóig, go rabh dubhantaí dubha na h-oidhche ag druidim leis, dubhantaí geala an lae ag druidim uaidh, an gearrán bán ag dul faoi chapóig agus an chapóg ag imtheacht uaidh gur casadh sgaoith gearrfhiadh leis ar thaoibh molaidh shléibhe.
Sarah Purser
Saol
Bhí Sarah ag obair le mná eile as a lán tíortha eile; an Bhreatain, an Spáinn, Críoch Lochlann agus an Fhrainc. Na cairde is fear a ndearna sí ann ná Louise Breslau, dalta ón Eilvéis agus Marie Bashkirtseff, dalta ón Rúis. Bhí Sarah agus Louise mar cairde ar feadh an chuid eile dá saol. mion|Fuinneog chroslainne le Sarah Purser agus Alfred E. Child in [[Ardeaglais Naomh Pádraig i mBaile Átha Cliath|clé]]Ag aois 30, bhí Sarah níos sine ná an chuid is mó de na daltaí eile agus ní raibh sí saibhir. Tar éis thart ar 6 mhí, d'fhill sí ar BÁC ach uaireanta rachfadh sí ar ais go dtí an Fhrainc ar cuairt. Thar na blianta bhuail sí le daoine cáiliúla, mar shampla Maud Gonne. Sheol siad a lán litreacha lena chéile agus tá mórán de na litreacha sin coimeádta i Leabharlann Náisiúnta na hÉireann leis na Sarah Purser Papers. Cuireann Breslau síos faoi na healaíontóirí ar fad sa Fhrainc a bhí éileamh orthu ag an am agus labhraíonn sí faoi bualadh le Degas. mion|'The circus encampment' in Éirinn is dócha 1901, de chuid [[Sarah Purser]] Déanann sí cur síos ar na píosaí ealaín a bhí sa Salon a rinne Degas, Monet, Sargent agus ealaíontóirí eile. Deireann beathaisnéis Purser, Elizabeth Coxhead go raibh seans ann go raibh aithne pearsanta ag Sarah ar na hImpriseanaí ach níl fianaise ina litreacha ach labhair sí go minic faoi na phéintéirí Fraincise mar Degas agus Manet. Bhí an suim aici iontu. Tá mórán dena céad cúpla portráidí an-dorcha mar an stíl comhaimseartha Fraincise mar a chleachtaigh Carlos-Duran agus ar scoil, i stíl Breslau agus d'úsáid sí péint dhubh mar a rinne cúpla duine, Lavery agus Hill go hiondúil. mion|'. Nuair a bhí Sarah ar ais i mBaile Átha Cliath fuair sí a lán coimisiún le haghaidh portráidí. Cúpla duine a rinne sí portráid de ná W.B. Yeats, Jack B. Yeats, Maud Gonne, Douglas Hyde agus John Kells Ingram. Rinne sí a lán péintéireacht eile chomh maith le portráidí mar "Le Petit Déjeuner" atá ag crochadh sa Dánlann Náisiúnta i BÁC agus "An Irish Idyll" atá sa Dánlann Uladh.
Mícheál Óg Ó Longáin
Féach freisin
The Oxford Companion to Irish Literature: Mícheál Óg Ó Longáin.
Dúblóga Uamacha
SeanGhaeilge
https://ogham.glasgow.ac.uk/index.php/2023/02/20/what-does-the-word-ogam-mean-and-where-does-the-name-come-from/
Sarah Purser
Saol
Thuill Sarah thart a £30,000 le haghaidh na portráidí ar fad. Rinne Sarah a healaín a chur ar taispeáint go forleathan in Éirinn agus i Londain; ag an Royal Hibernian Academy, an Cumann Ealaíne na Mínealaín Éireannach, i mBaile Átha Cliath; ag an Acadamh Ríoga, Dánlann Grosvenor, Cumann Mínealaín agus Gailearaí Nua, i Londain; agus Dánlann Ealaíne Walker i Learpholl. I 1886, bhunaigh sí an Club Ealaíne Baile Átha Cliath, agus sa bhliain 1890 toghadh an RHA í mar an comhalta onórach, HRHA. Go dtí a bás, chónaigh sí ar feadh na mblianta i dTeach Mespil, teach ardmhéara Seoirseach le síleáil plástair álainn ar Bóthair Mespil, ar bruach na Canála Móire. Leagadh Teach Mespil nuair a fuair Sarah bás agus tógadh árasáin ar an suíomh. Tá sí curtha i Reilig Mount Jerome. Bhí Sarah 95 bliain d'aois nuair a fuair sí bás.mion|clé
Dúblóga Uamacha
Foinsí
A collection of alliterative and riming doublets in Irish. Includes (§8) an excursus on the possible derivation of fionna feanna
Sarah Purser
An Túr Gloine
Sa bhliain 1903, bhunaigh sí An Túr Gloine, stiúideo comharchumann le haghaidh gloine dhaite ar 24 Sráid Pembroke i mBaile Átha Cliath. Bhí eolas Purser faoi gloine meánaoiseach na Fraince agus na Breataine, mar aon lena naisc sóisialta agus scileanna eagrúcháin, fíorthábhachtach do rath an comharchumann. Tá an stiúideo mar chuid den Ghluaiseacht Ealaíon agus Ceardaíocht ach tá sé insilte chomh maith leis an spiorad nua-aimseartha don athbheochanachas Éireannach. Bhí cáil idirnáisiúnta ar Éire ansin mar an gloine-dhaite agus bhí seo den chuid is mó mar gheall ar ráthúlacht an Túr Gloine. Bhí a lán ealaíontóirí mar Harry Clarke bainteach leis an áit seo.
Mikhail Sholokhov
Ba é an t-úrscéal fada eipiciúil úd Тихий Дон/Tikhiy Don ("An Abhainn Chiúin Don") a thabhaigh an duais dó. Is í dúchinniúint na gCosacach cois Abhainn Don i ndeisceart na Rúise is ábhar don úrscéal.
Saol
clé|mion|Sholokhov agus a bhean Maria Petrovna Gromoslavskaia. 1924 Tháinig an scríbhneoir chun saoil i gKruzhlinin ar 24 Bealtaine 1905, baile beag ar cuid de thailte an stanitsa úd Veshenskaya (is é is brí le stanitsa ná brainse áitiúil de chuid Arm na gCosacach sa tSean-Rúis), sa cheantar tuaithe timpeall na cathrach úd Rostov na Donu. Bhí athair an scríbhneora, Aleksandr Mikhailovich Sholokhov, ag dul le ceirdeanna éagsúla, idir mhuilleoireacht, fheirmeoireacht, agus cheannaíocht eallaigh. Bean bhocht Úcránach ab ea máthair an scríbhneora, Anastasia Danilovna Chernikova, agus í ina baintreach i ndiaidh Cosacaigh nuair a phós Aleksandr í. Ní raibh ceá ná ciú aici ag an am; níor fhoghlaim sí léamh ná scríobh ach ina bean aosta di, nuair a theastaigh uaithi litreacha a chur chuig a mac cáiliúil.
Bhí Mikhail óg ag freastal ar scoil, ach nuair a bhí sé trí bliana déag d'aois, d'éirigh sé as le dul le cogaíocht i gCogadh Cathartha na Rúise.
Miyu Kato (leadóg)
Is imreoir leadóige gairmiúla as An tSeapáin í Miyu Kato. Rugadh í ar an 21 Samhain 1994.
Mikhail Sholokhov
Saol
Thosaigh sé ag scríbhneoireacht nuair a bhí sé seacht mbliana déag, agus chríochnaigh sé an chéad ghearrscéal dhá bhliain ina dhiaidh sin. Sa bhliain 1922, chuaigh sé go Moscó, agus é ag dréim lena chuid a shaothrú ar iriseoireacht, ach níor éirigh leis sin ach go measartha. B'éigean dó, mar sin, bia agus beatha a choinneáil leis féin ar obair chrua chorpartha, cosúil le stíbheadóireacht agus saoirsineacht chloiche. Bhí sé ina chuntasóir fosta, ó am go ham. Mar sin féin, bhí a dhóthain ama aige le freastal ar na seimineáir scríbhneoireachta. Theastaigh uaidh dul ar ollscoil freisin le hoideachas ceart a bhaint amach dó, ach nuair nár éirigh leis, d'fhill sé abhaile agus shocraigh síos i Veshenskaya sa bhliain 1924. mion|Iarsmalann, Vyoshenskaya Sholokhov|clé clé|mion|2005 Phós sé Mariya Pyetrovna Gromoslavskaya sa bhliain chéanna - bean de phór uasal Chosacach, nó bhí a hathair ina ataman - ina ghinearál - ar stanitsa de chuid Arm na gCosacach. Saolaíodh ceathrar clainne dóibh: Svetlana Mikhailovna, Aleksandr Mikhailovich, Mikhail Mikhailovich, agus Mariya Mikhailovna. clé|mion|Bonn
Saothar
Bhí Sholokhov ag foilsiú a chuid scéalta sna hirisí ón mbliain 1923 ar aghaidh. Sa bhliain 1926, tháinig na chéad bhailiúcháin i gcló faoi chlúdach leabhair, mar atá, Донские рассказы/Donskie rasskazy ("Gearrscéalta ó Abhainn Don") agus Лазоревая степь/Lazorevaya step ("An Steip Ghormghlas"). mion|Volzhsky blr., Moscó|clé Ba é an mórúrscéal Тихий Дон/Tikhiy Don a thabhaigh clú domhanda don scríbhneoir. Foilsíodh ina cheithre imleabhar é ar dtús. Tháinig an chéad trí cinn acu i gcló sna blianta 1927-1928, ach níor cuireadh an ceann deireadh acu ar fáil ach sa bhliain 1940. Is é is ábhar don leabhar ná cinniúint na gCosacach i gCogadh Cathartha na Rúise. Cé go raibh an scríbhneoir féin ina Chumannach ceartchreidmheach, léirigh sé an-tuiscint do chás na gCosacach frith-Bhoilséavach i rith an chogaidh, rud a chuir fearg ar na léirmheastóirí Cumannacha. Thaitin an leabhar le Stailín go pearsanta, áfach, rud a shábháil an scríbhneoir chomh maith leis an leabhar ó lámh thapaidh na rúnseirbhíse. Mar sin, glacadh leis an úrscéal sa deireadh mar cheann de chlasaicigh mhóra na litríochta Sóivéadaí. I rith an Dara Cogadh Domhanda, haistríodh an leabhar gona lán teangacha ar fud an domhain, agus thug na léitheoirí Iartharacha féin an-taitneamh di. mion|Rostov-on-Don|clé clé|mion|1990 Níor éirigh chomh maith leis an úrscéal mór Поднятая целина/Podnyataya tselina ("An Branar Úr"). Foilsíodh an chéad imleabhar sa bhliain 1932, agus an dara ceann sa bhliain 1959. Thug an leabhar seo cur síos ar chomhsheilbhiú na dtailte san Aontas Sóivéadach - is é sin, an "dí-Chulacú" inar cuireadh ruaigeadh ar na mílte scológa as a dtailte toisc go raibh siad ina "bhfeirmeoirí saibhre", ina "gCulacaigh" de réir na tuisceana Cumannaí. Níor éirigh leis an leabhar go rómhaith, agus is dócha nach mbeifeá ag súil lena mhalairt, ó nach dtoillfeadh an ceartchreidmheachas Cumannach agus an fhírinne in aon leabhar amháin.
I rith bhlianta an chogaidh, d'fhoilsigh Sholokhov sleachta as úrscéal cogaidh nach raibh sé ábalta a chríochnú. Thairis sin, scríobh sé an gearrscéal fada Судьба человека/Sud'ba chelovyeka ("Cinniúint an Duine") faoi shaighdiúir Rúiseach ina chime ag na Gearmánaigh. Bhí sé ag obair ina chomhfhreagraí cogaidh, agus d'fhoilsigh sé cuid mhaith alt agus gné-alt i stíl cheartchreidmheach Chumannach.
Sa bhliain 1965, bronnadh Duais Nobel na Litríochta air. B'é an t-aon scríbhneoir Sóivéadach amháin a fuair an duais le caoinchead an rialtais Shóivéadaigh.
Fuair sé bás le hailse scornaí, ó bhí sé an-trom ar thobac. mion|Роман-газета 1938 – № 5 - М.А. Шолохов|clé
An t-Aodann Bàn
deas|250px|thumb|An t-Aodann Bàn Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd é an t-Aodann Bàn.
Cúige Orenburg
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Orenburg. Is é Orenburg an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1934.
Aibhneacha
Is í an Úrail an phríomhabhainn sa chúige.
Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 35 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin Chúige Orenburg.
Sléacht Bhaile Uí Mhurchú
mion|clé Ar 9-11 Lúnasa 1971, mharaigh Arm na Breataine deichniúr sibhialtach i mBaile Uí Mhurchú, Iarthar Bhéal Feirste. Gortaíodh na doseain eile agus bhí teaghlaigh cráite go dona mar thoradh ar uafáis na dtrí lá sin. Deirtear gur reisimint d'Arm na Breataine a bhí freagrach.