cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rote Armee Fraktion
Cúlra
Sna seascaidí, tháinig glúin óg ar an bhfód sa Ghearmáin Thiar a bhí an-chriticiúil ar iompraíocht na n-aithreacha agus na máithreacha i ré an Naitsíochais. Fuair na daoine óga locht ar an gcaipitleachas, ar an saol buirgéiseach agus ar an daonlathas parlaiminteach féin. Faoi thionchar na n-agóidí in aghaidh chogadh Vítneam agus na ngluaiseachtaí radacacha eile sna Stáit Aontaithe, d'éirigh cuid den tsochaí an-mhíshásta leis na polasaithe Meiriceánacha. Bhí na mic léinn ag agóidíocht sna sráideanna ar fud na hEorpa. San am seo, bhí an Ghearmáin á rialú ag an gComhrialtas Mór nó an Grosse Koalition, comhrialtas na nDaonlathach Sóisialta (an eite chlé) agus na nDaonlathach Críostaí (na coimeádaigh), ionas nach raibh freasúra clé ar bith sa pharlaimint nó an Bundestag (Dáil na Cónaidhme). Mar sin, thug radacaigh óga na n-ollscoileanna Ausserparlamentarische Opposition (APO) nó an Freasúra Easphairliminteach orthu féin.
I ndeireadh na seascaidí, áfach, thit an Freasúra Easphairliminteach as a chéile. Chinn cuid de na radacaigh óga triail a bhaint as an bpolaitíocht pharlaiminteach, dhaonlathach mar sin féin, agus iad ag áitiú go raibh sé incheaptha an tsochaí a athrú ar dhóigh shíochánta, nuair a shealbhódh na radacaigh forais an stáit is na sochaí - Marsch durch die Institutionen nó an Mháirseáil tríd na Forais a thug siad ar an bpolasaí seo. Iad siúd a bhí ag iarraidh an mháirseáil seo a chur díobh, chuaigh cuid mhór acu sna Daonlathaigh Shóisialta agus iad ag iarraidh a gcuid smaointeachais féin a scaipeadh sa pháirtí.
Maidir leis na radacaigh dholeigheasta nár chreid a dhath sna forais dhaonlathacha, bhí cuid áirithe acu le dul le sceimhlitheoireacht. Bhí siad den bharúil gur chóir cath a chur ar na "himpiriúlaithe Meiriceánacha" in Iarthar na hEorpa féin, agus go raibh an spairn lann agus an ghleic armtha riachtanach leis na cuspóirí a bhaint amach. Bhí cuid mhór den eite chlé sásta tuiscint agus bá a léiriú do Dhrong Baader-Meinhof, i dtús a réime ar a laghad, agus chualathas a lán intleachtóirí clúiteacha ag cosaint na droinge os comhair an tsaoil mhóir.
Na sceimhlitheoirí a bhí páirteach in oibreacha uafáis na droinge, is féidir iad a dhealú ina dtrí ghlúin nach raibh mórán caidrimh eatarthu. Bhain Baader, Ensslin, Meinhof agus Mahler leis an gcéad ghlúin. Nuair a cuireadh an dlí orthu i bpríosún Stammheim, b'iad lucht na dara glúine a bhí amuigh ag sceimhlitheoireacht. Bhí na glúine difriúil go leor le chéile ó thaobh na hidé-eolaíochta agus na heagraíochta de. Mar sin féin, róshimpliúchán a bheadh ann dá ndéarfaí gur trí dhrong éagsúla a bhí iontu.
Grúpa beag ab ea na sceimhlitheoirí seo. Is éard a deir teoiric na radacach clé go bhfuil meitheal tosaigh de dhíth leis an gcéad lasair a chur i mbarrach na réabhlóide, ach is í an tuiscint a bhí ag drong Baader-Meinhof orthu féin go raibh tuilleadh daoine de dhíth leis an obair cheannródaíochta sin a dhéanamh, agus nach raibh iontu féin ach cuid den mheitheal tosaigh. Nuair a bhí an drong gníomhach, bhí 60-80 duine ag glacadh páirte sa sceimhlitheoireacht féin. Thairis sin, creidtear go raibh thart ar 300 duine ag tacú leo.
An Réamhscéal
Is féidir an chéad spreagadh do chruthú na droinge a aithint sa dóigh ar mharaigh póilín darbh ainm Karl-Heinz Kurras an mac léinn Benno Ohnesorg ar an 2 Meitheamh 1967, nuair a bhí na mic léinn ag agóidíocht in aghaidh Reza Pahlavi, Impire na hIaráine, agus é díreach ar cuairt sa Ghearmáin. D'fhéach na húdaráis le Kurras a chosaint ar an dlí, rud a chuir tuilleadh luais faoin dóigh a raibh gluaiseacht na mac léinn ag dul chun radacachais. Bhain cuid de na mic léinn deireadh súile de dhaonlathas na Gearmáine, agus thosaigh siad ag síleadh gur chóir an córas rialtais a chur de dhroim an domhain le lámh láidir. B'as measc na radacach seo a tháinig sceimhlitheoirí an RAF chomh maith le grúpaí cogúla eile, ar nós Bewegung des Zweiten Juni ("Gluaiseacht an Dara Lá de Mhí an Mheithimh"), Die Revolutionären Zellen ("Na Cillíní Réabhlóideacha"), agus Die Rote Zora ("Zora Dhearg").
Ní raibh na radacaigh óga sásta daoine a mharú ar mhaithe leis an réabhlóid go fóill, ach bhí siad barúlach gur chóir loitiméireacht a dhéanamh mar agóid pholaitiúil. Mar sin, chuir Gudrun Ensslin, Andreas Baader, Thorwald Proll agus Horst Söhnlein dhá mhórionad siopadóireachta trí thine i bhFrankfurt ar an 2 Aibreán 1968. Bhain siad úsáid as maidhmitheoirí ama a bhí socraithe ar na buamaí dóiteáin a adhaint in am marbh na hoíche, ionas nach mbeadh aon duine i ndainséar. Ní dhearnadh dochar ar bith d'aon duine ach an oiread, ach rinne an cleas seo an-léirscrios sna hionaid siopadóireachta. Agóid in aghaidh an chogaidh i Vítneam a bhí ann, agus na buamaí dóiteáin ceaptha mar chineál aithris shiombalach ar na buamaí napailme a bhí in úsáid ag na Meiriceánaigh i Vítneam. Cibé scéal é, ní raibh na póilíní i bhfad ag teacht ar lorg na gciontóirí, agus rugadh orthu ar an 4 Aibreán. Ghearr an breitheamh trí bliana braighdeanais do gach duine acu as an gcoirloscadh seo, ach ansin, d'achomharc siad in aghaidh na breithe. Fágadh cead a gcos acu ar dtús, ach nuair a d'eitigh an chúirt is airde an t-achomharc, chuaigh Ensslin agus Baader ar a seachnadh ó na húdaráis. In éineacht le Horst Mahler, an dlíodóir a bhí á gcosaint, chinn siad ar chromadh ar threallchogaíocht chathartha ar nós na dTupamaros in Uragua. Go gairid ina dhiaidh sin, áfach, d'éirigh leis na póilíní Baader a cheapadh agus a chaitheamh i dtóin phríosúin.
An Chéad Ghlúin
thumb|[[Ulrike Meinhof ina hiriseoir óg. Bhí sí ag obair don iris pholaitiúil úd Konkret, agus í pósta ar fhoilsitheoir na hirise tráth. Fuair an foilsitheoir tacaíocht rúnda ó rúnseirbhís na Gearmáine Thoir, Stasi.]] Níor thosaigh an drong ag cur fíor-threallchogaíochta ach ar an 14 Bealtaine 1970, nuair a scaoileadh Baader saor as an bpríosún le lámh láidir. Bhí Ulrike Meinhof le leabhar taighde a scríobh, - a dúirt sí, - agus theastaigh uaithi agallamh a chur ar Baader in áras na hInstitiúide. San am seo, iriseoir measúil a bhí i Meinhof i gcónaí, agus na húdaráis breá sásta comhoibriú léi. Mar a d'iompaigh an scéal amach, áfach, rinne na sceimhlitheoirí ruathar ar an Institiúid agus bhain siad amach saoirse do Baader le lámh láidir. Gortaíodh Georg Linke, duine d'oibrithe na hInstitiúide, go dona, nuair a scaoil duine de na sceimhlitheoirí urchar leis. Ag an ócáid seo, d'éalaigh Meinhof ó láithreán na n-imeachtaí, in éineacht leis na sceimhlitheoirí, agus d'fhág sí slán ag an saol dlíthiúil.
Tugadh Baader go dtí an Deutsche Zentralinstitut für Soziale Fragen nó Lár-Institiúid na Gearmáine um Thaighde na nImthoscaí Sóisialta - fondúireacht neamhspleách taighde i mBeirlín a bunaíodh i ndeireadh na naoú haoise déag.
Ar an 5 Meitheamh 1970, d'fhoilsigh iris na n-ainrialaithe i mBeirlín, Agit 883, forógra na droinge faoin teideal Die Rote Armee aufbauen! ("An tArm Dearg le hearcú!"). Chaith Ensslin, Baader, Mahler, Meinhof, Peter Homann, Brigitte Asdonk agus timpeall is dáréag eile an chuid ba mhó de shamhradh na bliana 1970 san Iordáin le hoiliúint an treallchogaí a fháil ó na Palaistínigh.
Ar dtús, ní raibh an drong ag marú daoine, ach ag robáil bancanna agus ag goid gluaisteán le bheith in ann saol a chaitheamh ar chúla téarmaí. Mar shampla, robáladh trí bhanc ar an 29 Meán Fómhair 1970, agus seisear daoine déag ag glacadh páirte sna ruathair seo. Tháinig na robálaithe i seilbh breis is 209,000 marg Gearmánach. De réir mar a thuairiscigh an iris úd Der Spiegel ina dhiaidh sin, áfach, ní raibh Faicsean an Airm Dheirg ciontach ach in dhá cheann den trí robáil seo, nó b'iad na hainrialaithe ó Ghluaiseacht an Dara Meitheamh a rinne an tríú ceann. Ar an 9 Deireadh Fómhair 1970 rug na póilíní ar Horst Mahler, Irene Goergens, Ingrid Schubert, Brigitte Asdonk, agus Monika Berberich, agus iad go léir páirteach sna robálacha, de réir mar a chreid na póilíní.
I Mí Aibreáin 1971, chuir an drong an doiciméad straitéise Das Konzept Stadtguerilla ("An Treallchogaíocht sa Chathair mar Choincheap") os comhair an tsaoil mhóir. Go gairid ina dhiaidh sin, bhí barántas ar an drong ar fud na Cónaidhme go léir. B'iad Baader, Ensslin, Meinhof, Holger Meins agus Jan-Carl Raspe lucht ceannais na chéad ghlúine.
Bhí na póilíní ag éirí neirbhíseach, nó bhí sé fógartha sa doiciméad go raibh na sceimhlitheoirí dírithe ar urchair a scaoileadh le haon chonstábla a d'fhéachfadh le breith orthu. Ar an 15 Iúil 1971, goineadh Petra Schelm go héag, nuair a bhí sí ag cur in aghaidh na bpóilíní agus iad ag iarraidh í a cheapadh. Ar an 22 Deireadh Fómhair, maraíodh an póilín Norbert Schmid, agus dhá mhí ina dhiaidh sin, póilín eile darbh ainm Herbert Schoner. Ar an 1 Márta 1972, mharaigh na póilíní Herbert Epple, ábhar ceardaí a bhí ag tiomáint gluaisteáin ar meisce. Ní raibh baint dá laghad aige leis an drong, ach nuair a rinne sé iarrachtaí teacht slán ó na póilíní a bhí ag féachaint le breith air, shíl siadsan gur sceimhlitheoir a bhí ann. I ndiaidh do na póilíní tóir fhada a chur ar Epple, loisc duine acu fo-mheaisínghunna leis, ionas go bhfuair an buachaill bás ar an toirt.
thumb|Terrace Club i bhFrankfurt - grianghraf ón mbliain 1972. Bhuamáil an drong an foirgneamh seo, toisc go raibh sé suite in aice le bunáit mhíleata na Meiriceánach.
Sa bhliain 1972, thosaigh an drong ag buamáil bunáiteanna míleata de chuid na Meiriceánach sa Ghearmáin, chomh maith le foirgnimh de chuid an stáit Ghearmánaigh. Mharaigh cúig pheitrealbhuama ceithrear daoine sa bhliain sin, agus gortaíodh breis is tríocha. Ar an 11 Bealtaine 1972, bhuamáil an drong an Terrace Club in aice le bunáit mhíleata de chuid na Meiriceánach, ionas go bhfuair an Leifteanant-Choirnéal Paul A. Bloomqvist bás, agus gortaíodh triúr daoine déag eile. I mí Iúil 1972, d'éirigh leis na póilíní lucht ceannais na chéad ghlúine a chimiú - Andreas Baader, Gudrun Ensslin, Jan-Carl Raspe, Ulrike Meinhof, Holger Meins agus Gerhard Müller.
Sa phríosún dóibh, thosaigh na sceimhlitheoirí ag éileamh stádas an chime cogaidh, agus chuaigh siad ar stailc ocrais le béim a chur ar an éileamh seo. Fuair duine acu, Holger Meins, bás ar an 9 Samhain 1974, nuair a bhí sé tar éis a chuid putóg a chur ó mhaith leis na stailceanna ocrais. D'éirigh leis na cimí, áfach, súil na radacach clé ar fud na Gearmáine a tharraingt orthu féin leis na stailceanna sin. Nuair a thosaigh an phróis dlí, tháirg dlíodóirí mór le rá iad a chosaint, dlíodóirí a raibh dáimh acu leis an eite chlé. Tháinig an fealsamh Francach Jean-Paul Sartre féin ar cuairt chuig Baader, Meinhof agus Ensslin le dul chun réasúin leo. I ndiaidh na teagmhála, áfach, labhair sé go dímheasúil faoi Baader i gcomhrá príobháideach.
Ar an 9 Bealtaine 1976, fuair na séiléirí rompu Meinhof ina cillín féin agus í marbh, nó bhí sí tar éis í féin a chrochadh. Féinmharú a bhí ann, de réir an choiste oifigiúil.
An Dara Glúin
Nuair a fuair lucht na chéad ghlúine iad féin i mbraighdeanas, tháinig glúin úr ina n-áit. Cuid mhór de lucht na dara glúine, bhí baint acu leis an Sozialistisches Patientenkollektiv, nó Comhar Sóisialach na nOthar. Tháinig an eagraíocht seo ar an bhfód sa bhliain 1970 i measc othair i gclinic siciatrach i Heidelberg, agus ar dtús, bhí sí ceaptha mar chineál "féinteiripe" nó "comhartheiripe", is é sin, bhí na hothair le sláinte a bhaint amach as a stuaim féin agus iad ag cur le chéile. Mic léinn ab ea na "hothair Shóisialacha" seo, agus iad faoi thionchar an fhaisin chomhaimseartha intleachtúil.
Bhí ról tábhachtach ag Siegfried Haag agus Klaus Croissant i bhforbairt na dara glúine fosta. Dlíodóirí a bhí iontu agus iad ag cosaint lucht na chéad ghlúine. Ina dhiaidh sin, chuaigh siad ar a seachnadh, agus iad ag earcú tuilleadh daoine don drong.
Ar an 27 Feabhra 1975, trí lá roimh thoghchán na bhfeisirí ar dháil (nó Abgeordnetenhaus) Bheirlín Thiar, d'fhuadaigh Gluaiseacht an Dara Lá de Mhí an Mheithimh fear darbh ainm Peter Lorenz, a bhí ina bhoc mhór sa pháirtí choimeádach. D'éiligh na fuadaitheoirí go scaoilfí le roinnt sceimhlitheoirí a bhí faoi ghlas, agus mar sin, fuair roinnt bhall de chuid an RAF féin a saoirse ar ais. Na sceimhlitheoirí a saoradh ar an dóigh seo, tugadh ar an eitleán go dtí Daon-Phoblacht Éimín Theas, agus ansin, bhí na fuadaitheoirí sásta cead a gcos a ligean le Lorenz. Ina dhiaidh sin, áfach, chrom na cimí scaoilte ar an sceimhlitheoireacht in athuair, agus chinn lucht rialtais na Gearmáine gan tabhairt isteach don chineál seo dúmhálaíochta a thuilleadh.
Ina dhiaidh seo, áfach, dhírigh an dara glúin ar shaoirse a bhaint amach do lucht na chéad ghlúine thar aon rud eile. Ar an 24 Aibreán 1975, ghabh na sceimhlitheoirí ambasáid na Gearmáine i Stócólm. Bhí seisear sceimhlitheoirí ag coinneáil cuid den ambasáid faoi smacht agus ag éileamh saoirse do Baader, Ensslin agus an chuid eile den Chéad Ghlúin. Mharaigh siad beirt taidhleoirí Gearmánacha, agus sa deireadh, phléasc buama dá gcuid de thimpiste, ionas go ndeachaigh an ambasáid go léir trí thine. Fuair beirt sceimhlitheoirí bás sa dóiteán - Ulrich Wessel agus Siegfried Hausner - ach d'éirigh leis na gialla teitheadh leo. Rugadh ar na sceimhlitheoirí eile, mar atá, Hanna Krabbe, Karl-Heinz Dellwo, Lutz Taufer, agus Bernhard Rössner. B'é an dlíodóir Siegfried Haag a d'earcaigh na sceimhlitheoirí seo, ach ní raibh sé féin páirteach sa ruathar. Ar an 30 Samhain 1976, ghabh na póilíní Haag, agus tháinig siad ar a lán doiciméad aige - pleananna le haghaidh na ruathar a bhí le déanamh sa bhliain a bhí chugainn. Ni raibh na póilíní in ann, áfach, ciall a bhaint as na cáipéisí seo in am, nó bhí siad scríofa i dteanga chódaithe. Thairis sin, tháinig ceannasaí nua i gcomharbas ar Haag, bean a raibh na húdaráis díreach i ndiaidh scaoileadh saor léi - Brigitte Mohnhaupt. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:D-ABCE%20B737-230C%20Lufthansa%20MAN%2024OCT75%20(6141698947).jpg|mion|[[Eitil|Eitilt Lufthansa LH 181 Palma de Mallorca go Frankfurt / Main darb ainm Landshut, a thuirling i Mogaidisiú ar 13 Deireadh Fómhair 1977]]
Sódhaigh Mór
Is oileán é Sódhaigh Mór, i ngar do na Hearadh, Comhairle nan Eilean Siar.
Rote Armee Fraktion
"Fómhair na Gearmáine", 1977
Tréimhse fhoréigneach agus fulangacht ab ea Fómhar na Gearmáine, mar a thugtar uirthi (Gearmáinis: Der Deutscher Herbst), ó 7 Aibreán 1977 go dtí 18 Deireadh Fómhair 1977. Shroich feachtas na sceimhlitheoirí, an Rote Armee Fraktion, barr a ghéaradais le linn "Fhómhar na Gearmáine", is é sin, Fómhar na bliana 1977. mion|leacht cuimhneacháinː féinmharú [[18 Deireadh Fómhair 1977 - Gudrun Ensslin, Andreas Baader, agus Jan-Carl Raspe]]
1978
Ar an 11 Bealtaine 1978, rug na póilíní Iúgslavacha ar Brigitte Mohnhaupt, Peter-Jürgen Boock, Sieglinde Hofmann agus Rolf Clemens Wagner i Zagreb. Thairg an Iúgslaiv iad a eiseachadadh go dtí an Ghearmáin, dá mbeadh an rialtas Gearmánach sásta ochtar Crótach a bhí ar a seachnadh ó na húdaráis Iúgslavacha sa Ghearmáin a chimiú agus a thabhairt don Iúgslaiv in éiric na sceimhlitheoirí. Ní raibh an Ghearmáin sásta na Crótaigh a fhágáil faoi luí na bíse ag an Iúgslaiv Chumannach, agus mar sin, cheadaigh na hIúgslavaigh do na sceimhlitheoirí aghaidh a thabhairt ar Éimín Theas.
Ar an 25 Meitheamh 1979, rinne an RAF iarracht Alexander Haig, ardcheannasaí na dtrúpaí Meiriceánacha san Eoraip (agus ina dhiaidh sin, Aire Gnóthaí Eachtracha, nó Secretary of State, nuair a bhí Ronald Reagan ina Uachtarán ar na Stáit Aontaithe), a mharú le buama. Chuir siad ábhar pléasctha i bpíobán a bhí ag rith faoin tsráid i gcóngar le Ceanncheathrú ECAT i gCasteau sa Bheilg, agus nuair a bhí a ghluaisteán pearsanta ag tabhairt Haig go dtí an Cheanncheathrú, mhaidhm na sceimhlitheoirí an buama faoin tsráid. Tháinig Haig slán as an iarraidh mharfa. Ach rinneadh mangarae dá ghluaisteán.
Sna blianta 1978-1982, bhí iarsmaí na sceimhlitheoirí ar a seachnadh sa Mheánoirthear nó sa Ghearmáin féin.
An Tríú Glúin
Mar a fuair Údarás Cosanta an Bhunreachta, nó an Verfassungsschutz, amach, bhí timpeall ar fiche óglach armtha agus 250 cúlaistín nó tacadóir gníomhach sa tríú glúin den drong. Rinne an ghlúin seo a lán ruathar sabaitéireachta agus mharaigh siad boic mhóra de chuid an tsaoil pholaitiúil nó eacnamúil. D'fhoilsigh an drong doiciméad clár oibre i Mí Bealtaine 1982, an Mai-Papier, nó Doiciméad na Bealtaine, agus iad ag fógairt ansin go raibh siad le bun-choincheap na droinge a athrú. Ní raibh siad ag iarraidh saoirse a bhaint amach le lámh láidir do lucht na chéad ghlúine, ach ag pleanáil gníomhartha sceimhle go mionchruinn agus ag dul i gcomhar leis na dronga sceimhlitheoireachta eile san Eoraip, ar nós an Action Directe ("An Gníomh Díreach") sa Fhrainc, na Brigate Rosse ("Na Briogáidí Dearga) san Iodáil agus na Cellules Communistes Combattantes ("Na Cealla Cathacha Cumannacha") sa Bheilg. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:RAF-lid%20Rolf%20Clemens%20Wagner,%20Bestanddeelnr%20929-4322.jpg|mion|Rolf Clemens Wagner & Friederike Krabbe, ar 11 Samhain 1977 Níl mórán ar eolas faoi na daoine a bhí páirteach in obair na tríú glúine. Níos mó ná duine as gach beirt, níl a fhios ag údaráis dlí na Gearmáine cérbh iad féin nó cad iad na hainmneacha a bhí orthu. Iad siúd a bhfuil a n-ainmneacha ag na húdaráis, ní raibh ach Wolfgang Grams agus Birgit Hogefeld i gceannas ar an drong, de réir dealraimh. Maidir leis na dúnmharuithe a rinne an drong sna blianta 1985-1993, níl a fhios ag na húdaráis ach ainm aon duine acu siúd a bhí páirteach. Murab ionann agus sna seachtóidí, ní raibh radacaigh eile na heite clé sásta cuidiú ná comhoibriú leis na sceimhlitheoirí a thuilleadh.
Ar an 1 Feabhra 1985 lámhachadh Ernst Zimmermann, bainisteoir an chomhlachta armála úd MTU, istigh ina theach féin. Ní heol cérbh iad a rinne é. Ar an 8 Lúnasa 1985 mharaigh Birgit Hogefeld agus Eva Haule saighdiúir Meiriceánach darbh ainm Edward Pimental. Ghoid siad a chárta aitheantais uaidh, agus baineadh leas as an gcárta ina dhiaidh sin leis an aerbhunáit Mheiriceánach úd Rhein-Main Air Base in aice le haerfort Frankfurt a insíothlú agus a bhuamáil. Bhí an Action Directe agus Rote Armee Fraktion ag comhoibriú le chéile leis an ruathar seo a dhéanamh. Fuair saighdiúir amháin agus sibhialach amháin bás sa phléasc, agus gortaíodh aon duine dhéag. Ina dhiaidh sin, d'eisigh na sceimhlitheoirí litir admhála a raibh suaitheantais an dá dhrong uirthi. Lochtaigh na cléradacaigh dúnmharú Pimental go fíochmhar, ós rud é nach raibh ann ach gnáthshaighdiúir a maraíodh ar an t-aon chúis amháin go raibh a chárta aitheantais ag teastáil ó na sceimhlitheoirí. Níos déanaí, d'admhaigh na sceimhlitheoirí féin gur botún polaitiúil a bhí ann.
Ar an 10 Deireadh Fómhair 1986 mharaigh beirt daoine aineoil Gerold von Braunmühl, taidhleoir de chuid Roinn Gnóthaí Eachtracha na Gearmáine in Ippendorf, Bonn, é, áit a raibh cónaí air.
Ar an 30 Samhain 1989 scaoileadh urchar marfach le hAlfred Herrhausen, bainisteoir an Bhainc Ghearmánaigh (Deutsche Bank). Baincéir as an ngnáth a bhí ann, mar Herrhausen, nó bhí féith intleachtóra ann agus é sásta cluas thuisceanach a thabhairt do radacaigh chlé féin. Bhí suim aige i bhfadhbanna na dtíortha bochta freisin, agus é buartha faoin dóigh a raibh a lán tíortha tearcfhorbartha báite i bhfiacha.
Sa bhliain 1990 thairg an tAire Dlí agus Cirt Klaus Kinkel na sceimhlitheoirí i bpríosúin na Gearmáine a scaoileadh saor, ar acht is go n-éireodh an chuid ghníomhach den ghluaiseacht as na hionsaithe. Níor thángthas ar aon chomhthuiscint phoiblí faoi sin, ach sa bhliain 1991 bhí RAF sásta "fairsingiú na gníomhaíochta a chur ar ceal" mar a dúirt siad féin. Inniu, is eol dúinn go raibh na sceimhlitheoirí idir dhá chomhairle faoin tairiscint seo. Bhí Brigitte Mohnhaupt orthu siúd a dhiúltaigh, theastaigh ó sceimhlitheoirí eile ar nós Karl-Heinz Dellwo agus Lutz Taufer glacadh leis an tairiscint.
Ar an 1 Aibreán 1991 maraíodh Detlev Karsten Rohwedder, a bhí i gceannas ar an Treuhandanstalt, nó údarás príobhádaithe na maoine poiblí a thit leis an nGearmáin aontaithe ó Dhaonphoblacht na Gearmáine, is é sin, an stát cumannach in oirthear na Gearmáine. Ní raibh na húdaráis in ann a shocrú sa chás seo féin cérbh iad na ciontóirí. Deich mbliana ní ba deireanaí, thug anailís an aigéid dhí-ocsairibeanúicléasaigh i ruainne gruaige a fuarthas in áit an ghnímh, - thug an anailís sin le tuiscint gur le Wolfgang Grams an ruainne gruaige. Fuarthas locht ar thoradh na hanailise seo, áfach.
Istoíche idir an 26 agus an 27 Márta 1993 buamáladh Peannadlann Weiterstadt le breis is 200 kg ábhair phléasctha. Cuireadh trí fhoirgneamh lóistín agus an foirgneamh riaracháin de dhroim an domhain, agus rinne an mhórphléasc damáiste don chuid eile den pheannadlann a chlúdaíonn trí chiliméadar cearnacha. Ní bhfuair aon duine bás, nó ní raibh an peannadlann ach á tógáil san am sin.
Sa bhliain 1992 tháinig an teoiric ar an bhfód nach raibh an "tríú glúin" ann ar aon nós, ach gurbh iad na seirbhísí rúnda a rinne gníomhartha sceimhlitheoireachta na glúine sin le brú a chur ar an tsochaí agus ar na polaiteoirí tuilleadh maoiniú a thabhairt do na seirbhísí sin. Ba iad an triúr iriseoirí úd Gerhard Wisnewski, Wolfgang Landgraeber agus Ekkehard Sieker a chuir an teoiric seo faoi bhráid an tsaoil mhóir, ar dtús ar an gclár nuachta agus tráchtaireachta úd Monitor ar an tseirbhís chraolacháin ARD, agus ina dhiaidh sin, faoi chlúdach leabhair. Is é an dearcadh a bhí ag an gcuid ba mhó de na tráchtairí - ar nós an t-eolaí polaitiúil Alexander Strassner as Ollscoil Regensburg - nach raibh ann ach gnáth-theoiric chomhcheilge nár chóir an iomarca creidiúna a thabhairt di, a fhad is nach raibh fianaise ann.
Whyalla
Cathair san Astráil Theas is ea Whyalla. Bhí 21,122 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2006.
Sgarabhaigh
Is oileán é Sgarabhaigh, i ngar do na Hearadh, Comhairle nan Eilean Siar.
James Nolan
Ba reathaí Éireannach idirnáisiúnta é James Nolan (rugadh 27 Eanáir 1977) a bhíodh san iomaíocht ón mbliain 1996 go dtí 2008. Ghlac sé páirt sna Cluichí Oilimpeacha faoi dhó, ina speisialtacht de 800 méadar idir 1996 agus 2000 sular athraigh sé go dtí an 1500 méadar níos déanaí an bhliain sin. Ba é Nolan an dara duine ab fhearr i rás an 800 meádar ag Craobhchomórtas Lúthchleasaíochta na hEorpa Faoi23 sa bhliain 1999 agus arís thar 1500 méadar ag Craobhchomórtas na hEorpa faoi Dhíon sa bhliain 2000. Rith Nolan i roinnt mhaith craobhchomórtas san blianta a lean, agus ghlac sé páirt i rásanna i mbreis is 25 tír i rith a réimis a lean trí bliana déag.
Oiliúnóir spóirt é anois, tar éis dó céim a fháil ó UCD sa bhliain 2008. D’fhreastail sé ar UCD ón mbliain 1996-2001 ar scoláireacht spóirt agus ansin ón mbliain 2005-2008, le BSc i mBainistiú Spóirt. Cuireann sé oiliúint ar fhoireann lúthchleasaíochta UCD tráthnónta Céadaoin, agus deirtear gur eisean an cóitseálaí is déine.
Cill Cholgáin
Is baile suite i gContae na Gaillimhe í Cill Cholgáin.
Tuscumbia, Alabama
Is é Tuscumbia an príomhbhaile Chontae Colbert, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh í sa bhliain 1820. Measadh 8,434 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Cill Choirín
Is baile suite i gContae na Gaillimhe í Cill Choirín.
Tomás Ó Flatharta
Iar-imreoir peile is ea Tomás Ó Flatharta. Ciarraíoch atá ann. D'imir sé le foireann Chiarraí sular ghlac sé post ina bhainisteoir ar Chontae na hIarmhí idir na blianta 2005 agus 2009. B'é laoch eile na Ríochta Páidí Ó Sé a thug post dó ar fhoireann bhainisteoireachta an chontae don chéad uair sa bhliain 2003, agus tháinig sé isteach ina áit nuair a d'éirigh Ó Sé as dhá bhliain ina dhiaidh sin. Bhí tús maith ag Ó Flatharta ina ghairmréim bhainisteoireachta nuair a shroich an Iarmhí cluiche ceathrú ceannais na hÉireann sa bhliain 2006. Sa bhliain 2008, bhuaigh an contae Roinn 2 sa tSraith Náisiúnta, agus ba bheag nach bhfuair siad an ceann is fearr ar Bhaile Átha Cliath agus Tír Eoghain sa Chraobh.
Ba dhrochbhliain é 2009 don chontae, áfach. Ní raibh bua ar bith acu sa tsraith agus chlis siad in aghaidh Chontae na Mí sa chraobh. D'éirigh Ó Flatharta as a phost mar thoradh.
WTA Tour 2017
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2017 i leadóg ar an WTA Tour. B'é seo an 47ú eagrán. Bhuaigh Elina Svitolina na craobhacha is mó le 5. Bhuaigh Venus Williams an airgead is mó le $5,468,741 agus bhuaigh Simona Halep na pointí is mó le 6,175 pointe.
Ba í Garbiñe Muguruza imreoir na bliana agus Catherine Bellis imreoir nua na bliana.
Dimitris Christofias
Bhí Demetris Christofias (Δημήτρης Χριστόφιας i nGréigis) ina uachtarán ar an Chipir sna blianta 20–20. Rugadh i Dikomo ar 29 Lúnasa 1946 é.
Amharc mata
Amharc i bpictiúr reatha ina gcuirtear mata nó masc os comhair an cheamara chun fairsinge na híomhá nochtaithe a theorannú chun gur féidir an dara íomhá a chur léi níos déanaí. Féadfaidh cárta nó leathán miotail feidhmiú mar mhata, sin nó stiall scannáin le fairsingí teimhneacha is trédhearcacha le húsáid le linn an phriontála. Is féidir an rud céanna a dhéanamh leis na bogearraí cuí i bhfótagrafaíocht dhigiteach.
Contae Gaston, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Gaston atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 206,086 duine ann. Is é Gastonia a phríomhbhaile contae.
Geografaíocht eacnamaíoch
Is éard is geografaíocht eacnamaíoch ann ná an staidéar ar shuíomh, dháileadh agus eagrú spásúil gníomhaíochtaí eacnamaíochta ar fud an domhain. Déanann sí ionadaíocht do fhoréimse traidisiúnta dhisciplín na tíreolaíochta. Mar sin féin, thug go leor eacnamaithe faoin réimse ar bhealaí is dual do dhisciplín na heacnamaíochta.
An Chorrchloch
Is sráidbhaile í an Chorrchloch. Tá an baile suite sa Mhuirthead, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Contae Gates, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Gates atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 12,197 duine ann. Is é Gatesville a phríomhbhaile contae.
Sorbonne
Is foirgneamh sa Cheantar Laidineach i bPáras na Fraince é an Sorbonne. Bhunaigh an diagaí Robert de Sorbon sa 13ú céad é mar choláiste diagachta agus ba chuid de hOllscoil Pháras é.
Sa bhliain 1970, scaradh Ollscoil Pháras i dtrí ollscoil déag agus cuid mhaith acu le hainm an Sorbonne ina dteideal féin. Tá cuid de na hollscoileanna seo lonnaithe i gceantar stairiúil an Sorbonne timpeall rue des Écoles, i gcúigiú arrondissement Pháras.
Féach freisin
mion|clé|La Sorbonne
Upton Park
Is staid na foirne sacair West Ham United é Upton Park, atá suite i Londain, Sasana. Is é 35,303 toilleadh an staid.
Éabhlóid
right|de|200px|thumb|Portráid de Charles Darwin sna 1830í thumb|300px|[[Crann na beatha]]
Is éard atá i gceist leis an éabhlóid (ar a dtugtar éabhlóid bhitheolaíoch nó orgánach) ná na hathruithe i gceann amháin nó níos mó i dtréithe oidhreachtúla na bpobal tríd na glúinte. Is tréithe idirdhealaitheacha faoi leith iad, tréithe ó oidhreacht, lena n-áirítear saintréithe anatamaíocha, bithcheimiceacha nó iompraíochta. Seans go dtarlódh éabhlóid nuair atá éagsúlacht laistigh de phobal.
Ba iad Charles Darwin agus Alfred Russel Wallace a bhunaigh teoiric an roghnaithe nádúrtha sa naoú haois déag. Níor thuig éinne meicníocht na héabhlóide go dtí gur bunaíodh an ghéineolaíocht. Is í an éabhlóid príomhbhunús na bitheolaíochta sa lá atá innu ann.
Achadh Dúin
Is sráidbhaile é Achadh Dúin. Tá sé suite sa Mhuirthead, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Parlaimint gan tromlach
Is parlaimint ina bhfuil páirtí polaitíochta ar bith suíocháin go leor acu chun an tromlach iomlán a dhaingniú í parlaimint gan tromlach.
Contae Franklin, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Franklin atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 60,619 duine ann. Is é Louisburg a phríomhbhaile contae.
Nicos Anastasiades
Tá Nicos Anastasiades (Νίκος Αναστασιάδης i nGréigis) ina uachtarán ar an Chipir ó 2013. Rugadh i Pera Pedi ar 27 Meán Fómhair 1946 é.
Miloš Zeman
Is polaiteoir Seiceach é Miloš Zeman. Is eisean tríú uachtarán Phoblacht na Seice ó 2013.
Václav Klaus
Is polaiteoir Seiceach é Václav Klaus. Ba eisean dara uachtarán Phoblacht na Seice.
Madejski Stadium
Is staid na foirne sacair Reading F.C. é Madejski Stadium, atá suite i Reading, Sasana. Is é 24,161 toilleadh na staide.
thumb|left|250px|Madejski Stadium
Liosta teimpléid a bhaineann leis an tíreolaíocht de réir tíre
Seo liosta teimpléid a bhaineann leis an tíreolaíocht ar fud an domhain, de réir tíre.
Contae Granville, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Granville atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 59,916 duine ann. Is é Oxford a phríomhbhaile contae.
Contae Graham, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Graham atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 8,861 duine ann. Is é Robbinsville a phríomhbhaile contae.
Féile Scannán Sundance
Féile scannán Meiriceánach a thionóltar go bliantúil in Utah is ea Féile Scannán Sundance. Clár de chuid Institiúid Sundance atá ann. Is é an fhéile scannán is mó sna Stáit Aontaithe i gcomhar scannán neamhspleách.
Bíonn an fhéile ar siúl sa gheimhreadh, ag tosnú i mí Eanáir de ghnáth, gach bliain in Park City, Salt Lake City, Ogden agus ag Baile Saoire Sundance. Deis é saothair ó lucht déanta scannán neamhspleách as Meiriceá agus gach cearn den domhan a thaispeáint don saol mór.
Ar na reanna inchomórtais tá scannáin drámatúla agus doiciméadacha, gearra agus fada. Ar na reanna gan chomórtas tá NEXT, New Frontier, Spotlight agus Park City at Midnight.
Stair
Tionóladh an chéad fhéile scannán Sundance in Salt Lake City sa bhliain 1978 agus féile 2015 ar 1 Feabhra 2015.
Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1980
Bhí Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1980 ar siúl i Moscó san Aontas Sóivéadach ó 19 Iúil go 3 Lúnasa 1980. Bhí comórtais áirithe ar siúil i dTaillinn, Leningrad, Cív agus Minsc chomh maith. clé|mion
clé|mion
Bagchat
Dhiúltaigh 66 tír, ina measc na Stáit Aontaithe agus Éire, páirt a ghlacadh sa chomórtas, mar gheall ar an ionsaí a rinne na Sóivéadaigh ar an Afganastáin. Deis a bhí ann a thaispeáint don Rúis oiread a cháin an domhan ionradh na hAfganastáine. Mar sin de, eagraíodh baghcat ar na cluichí.
Poblacht na Cairéile
Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea an Chairéil, nó Karjalan tazavaldu i gCairéilis. Tá an phoblacht suite in iarthuaisceart na Rúise, thuas ó Chathair Pheadair agus tá teorainn aici leis an Fhionlainn ó thiar. Is é Loch Ladoga an loch is mó sa phoblacht. Is Rúisigh iad an chuid is mó den daonra (76.6% sa bhliain 2002). Tá na Cairéiligh sa dara háit le 9.2% den daonra. Níl ach teanga oifigiúil amháin sa phoblacht - an Rúisis, ach tá rún ag rialtas na Cairéile chun an Chairéilis a chur ina teanga oifigiúil in aice leis an Rúisis. Is daoine den Cheartchreideamh Rúiseach iad go mórmhór.
An Droim, Iorras
Is sráidbhaile é an Droim. Tá sé suite sa Mhuirthead, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Na Monarcaí Caitliceacha
Déanann na Monarcaí Caitliceacha (Spáinnis: los Reyes Católicos) tagairt go stairiúil do Bhanríon Isabel I na Caistíle agus do Rí Ferdinand II na hAragóine. Bhí an bheirt acu den teaghlach chéanna, Teaghlach Trastámara, agus bhí col seiseir eatarthu; shíolraigh siad beirt ó Eoin I na Caistíle. Thug an Pápa Sixtus IV cead dóibh pósadh, agus pósadh iad ar an 19 Deireadh Fómhair, 1469, i Valladolid. Thug an Pápa Alexander VI an teideal "Rí agus Banríon Caitliceach" dóibh. D'aontaigh an pósadh an dá choróin faoin teaghlach chéanna.
Geografaíocht na forbartha
deas|mion|350x350px|██ Ardfhorbartha daonna██ Meánfhorbartha daonna██ Ísealfhorbartha daonna██ níl ar fáil[[Íomhá:UN_Human_Development_Report_2007_(1)_CBC.svg|mion| (Léarscáil dhathdhall-ghéilliú ) ]] Is éard is tíreolaíocht na forbartha ann ná brainse na tíreolaíochta a thagraíonn don chaighdeán maireachtála agus do cháilíocht na beatha a n-áitritheoirí daonna. Sa chomhthéacs seo, is éard is forbairt ann ná an próiseas athraithe a théann i bhfeidhm ar shaol na ndaoine. D'fhéadfadh gur feabhas ar cháilíocht na beatha a bheadh i gceist, mar go raibh sé braitea ag na daoine ag dul faoin athrú. Mar din féin, ní i dtólamh a mbíonn an próiseas forbartha dearfach. Rinne Gunder Frank trácht ar na fórsaí eacnamaíochta domhanda gur cúis leis forbairt na tearcfhorbartha. Tá sé seo clúdaithe ina theoiric spleáchais.
Biddy Jenkinson
Scríbhneoir Éireannach is ea Biddy Jenkinson (ainm cleite), Máire Ní Aodh is fíorainm di. Rugadh í sa bhliain 1949 i mBaile Átha Cliath agus d'fhreastail sí ar Choláiste na hOllscoile, Corcaigh. Tá bailiúcháin filíochta, dhá bhailiúchán gearrscéalta agus drámaí foilsithe aici.
Tá sé ráite go bhfuil sí ag iarraidh léargas nua a thabhairt ar bhunús naofa an dúlra agus ar a ndéanann na mná lena chothú. Tá suim mhór aici sa traidisiún liteartha. Tá rogha déanta aici den Ghaeilge mar theanga chruthaitheach agus deir sí go bhfuil sí go mór i gcoinne an éilimh go n-aistreofaí gach saothar Gaeilge go Béarla gan mhoill. Moladh a saothar as a dhianmhothú, a ghreann agus a ilghnéitheacht.
Bhí sí ina heagarthóir ar Éigse Éireann/Poetry Ireland Review ón mbliain 2000 go dtí an bhliain 2001.
Contae Greene, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Greene atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 21,362 duine ann. Is é Snow Hill a phríomhbhaile contae.
Presidio (San Francisco)
Is páirc náisiúnta agus iar-dhún míleata de chuid Arm na Stát Aontaithe i gcathair San Francisco, California, é Presidio of San Francisco. Tá sé suite ar an rinn thuaidh de leithinse San Francisco, in aice leis an Bhá San Francisco, agus is cuid de Cheantar Náisiúnta Áineasa Golden Gate é. Tógadh agus bunaíodh é sa bhliain 1776, cé go dtéann a stair siar i bhfad níos faide ná sin.
Giovanni Battista Amici
Radharcmheastóir, réalteolaí is eolaí a rugadh i Modena na hIodáile ab ea Giovanni Battista Amici (25 Márta 1786 – 10 Aibreán 1868). Thóg sé ionstraimí optúla, shaothraigh cóimhiotal ar leith i gcomhair scátháin teileascóp, agus i 1827 chríochnaigh tógáil an mhicreascóip dhia-optraigh neamhchrómataigh a ainmníodh as. Ceapadh é ina stiúrthóir ar an réadlann i bhFirenze i 1835.
Ypres
Is cathair sa Bheilg í Ypres (Ieper in Ollainnis, Ypern i nGearmáinis). Tá sí suite in iarthuaisceart na Beilge san Fhlóndras (an ceantar Pléimeannach). Is í an chathair is tábhachtaí san Fhlóndras Thiar í.
Séas
I miotais agus i seanchreideamh na Gréige, is dia na spéire agus na toirní agus rí na ndéithe ar Shliabh Oilimpeas é Séas (as Sean-Gréigis: Zεύς, traslitriú: Zeús, fuaimniú: [zděu̯s] nó [dzěu̯s]). Tá an t-ainm 'Séas' comhchosúil leis an gcéad eilimint d'ainm a choibhéise Rómhánaí, mar atá Iúpatar. Tá a chuid miotaseolaíochta agus cumhachtaí cosúil, cé nach bhfuil siad comhionann, le cinn déithe Ind-Eorpacha mar Iúpatar agus mar Perkūnas agus mar Perun agus mar Iondra agus mar Dyaus Pita agus mar Thúr.
Ypres
Tá 36 120 áitritheoir ina gcónaí sa chathair. Mar sin is í an 5ú cathair is mó san Fhlóndras Thiar í.
Séas
Ba é Séas an pháiste is óige ag na Tíotáin Crónas agus Ria i miotaseolaíocht na Gréige. Ba iad Poiséadón agus Háidéas a dheartháireacha. Ba iad Héire agus Déiméitéir agus Heistia a dheirfiúracha.
Ba í Metis a chéad bhean chéile. Ba í Aitéiné an iníon de Shéas agus Metis.
Ba í Héire a bhean chéile agus banríon. Bhuail sí bob ar Shéas ionas go mbeadh a mac is leasdeartháir Earcail, Eoraistéas, ina rí ar Mhicéanae.
Ba iad Apalló agus Artaimís clann Shéais agus Lató[2].
Ba mhac le bean darbh ainm Ailcméiné agus leis an dia Séas é Earcail.
Ba í Héilin iníon Leda agus Shéais (athair na ndéithe) nó Tyndareus (Rí na Sparta).
Mac leis an mbean so-mharaithe Danae agus an dia Séas ab ea Peirséas[3].
Ba iad Aeacas agus Aingealós agus Afraidíté agus Apalló agus Airéas agus Artaimís agus Aitéiné agus Dinísias agus Eileithyia agus Enyo agus Eris agus Ersa agus Héilin na Traoi agus Héafaestas agus Earcail agus Heirméas agus Míonós agus Pandia agus Peirsifiné agus Peirséas agus Rhadamanthus agus na Grása agus na Horae agus na Liotae agus na Béithe agus na Fáithe i measc a chlainne.
Chuir Séas an Scairp agus Oiríon sa spéir[4].
25 Feabhra ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018
24 Feabhra - 25 Feabhra Is é Dé Domhnaigh an 25 Feabhra ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018 an t-ochtú lá déag agus lá deiridh comórtais agus an séú lá déag a mbronnfar boinn.
Aphra Behn
Úrscéalaí Sasanach ab ea Aphra Behn (1640 – 16 Aibreán 1689).
Amóiniam
deas|250px|thumb|Amóiniam
Is caitian é an t-amóiniam (NH4 + ) a dhéantar nuair a imoibríonn amóinia le haigéad. Faightear é i gcuid mhaith salann, clóiríd amóiniam (sal amóiniach) agus carbónáit amóinaim (sal so-ghalaithe) go príomha. Tugtar hiodrocsaíd amóiniam ar thuaslagáin uisciúla amóiniam.
Georg Elser
Bhí plean dána aige le deireadh a chur le réimeas Hitler faoi thús an Dara Cogadh Domhanda. Ba bheag nár éirigh leis agus cé gur mharaigh an pléascadh cúpla duine, d’éirigh le Hitler na cosa a thabhairt leis. D'athraigh Georg Elser cúrsa na staire, beagnach (bhí sé 15 nóiméad ródhéanach). Léirigh Elser misneach iontach ann ar aon nós. thumb|Elser ar stampa phoist: Theastaigh uaim an cogadh a chosc.|clé
Imeachtaí
Siúinéir agus ceardaí oilte a bhí in Elser. Bhí baint aige leis na Cumannaigh ar feadh tamaill sna 1930idí.
Tar éis Chomhaontú München sa bhliain 1938, bhí Elser cinnte de go raibh Hitler meáite ar chogadh agus chinn sé é a stopadh. Fuair sé obair i gcairéal chun teacht ar phléascáin agus ansin bhog sé go München. clé|mion|Cuimhneachán Georg Elser inniu in Königsbronn. clé|mion|Dealbh Georg Elser, Wilhelmstrasse, [[Beirlín]]
D'fhéach Elser le hAdolf Hitler a mharú le buama dá dhéantús féin i dteach tábhairne Bürgerbräukeller ("Beoirhalla na Saoránach"), München. Théadh sé gach tráthnóna chuig an Bürgerbräukeller, agus d'fhan sé ina bhfolach ann go dtí go mbíodh gach duine eile imithe agus ansin théadh sé i mbun oibre. Taobh istigh de 30 lá, bhí an buama i bhfolach i bpoll a thochail sé sa philéar taobh thiar den ardán.
8 Samhain 1939
clé|mion|Georg Elser Infotafel, München im GasteigAr an 8 Samhain 1939, tháinig Hitler go München cothrom an lae Cheannairc an Bheoirhalla (an iarracht mhí-ádhúil a rinne sé i Mí Samhna na bliana 1923 leis an gcumhacht a shealbhú sa Ghearmáin).
Chuir Elser a bhuama i gcrannóg óráidíochta an bheoirhalla. Mhaidhm an buama de réir mar a bhí socraithe ag Elser. Mar a d'iompaigh an scéal amach, áfach, b'éigean do Hitler an áit a fhágáil roimh ré, agus tháinig sé slán sábháilte as. Nuair a phléasc an buama, áfach, maraíodh ochtar daoine a bhí fágtha sa halla.
Gabhadh Elser, rinneadh diancheistiú air agus céasadh é. Agus é faoi bhrú, coinnigh sé a mhisneach, in ainneoin na spídiúlachta a rinneadh air.
Aitheantas
Ní bhfuair Elser an t-aitheantas a bhí tuillte aige sna blianta iarchogaidh sa Ghearmáin. Ach rinne Klaus-Maria Brandauer scannán  sa bhliain 1989 a chuir Georg Elser faoi bhráid pobail leathan faoi dheireadh.
Go díreach tar éis an chogaidh, bhí ráflaí ag dul thart gur chomhcheilg de chuid na Sasanach nó na Naitsithe féin a bhí san ionsaí agus rinneadh neamhaird ar chás Elser dá bharr. Ach i dtús na seascaidí, thángthas ar cháipéisí de chuid an Gestapo, taifid an cheistithe a bhí déanta acu ar Elser. Dheimhnigh na cáipéisí siúd an leagan den scéal thuas. = Féach freisin =
Baile Phib
Is sráidbhaile cónaithe agus uirbeach é Baile Phib atá suite ar imeall na cathrach. Tá sé suite thart ar 2 km ó lár na cathrach. Bhain an t-ainm le lonnaitheoir Sasanach a bhí ina chónaí i gCill Mhaighneann sa 17ú haois. Sráidbhaile ciúin a bhí ann uair amháin ach anois is ionad gnó rathúil é ar an taobh thuaidh. Ceanncheathrú bus na hÉireann, Príosún Mhuinseo, Ospidéal an Mater Misercordiae, An Chanáil Ríoga agus Eaglais Naomh Peadar níl iontu ach cuid de na suíomhanna aitheanta atá suite sa sráidbhaile.
Stair an Bhaile
Tá an sráidbhaile siar go dtí deireadh an 16ú haois. Bhí ceann de na chéad ionaid siopadóireachta i mBaile Átha Cliath ag an mbaile. Tógadh an t-ionad siopadóireachta sna 1960í, ach inniu tá an suíomh ag taispeáint an aois. Tá oidhreacht láidir Victeoiriach le feiceáil go soiléir sa cheantar.
Rinneadh forbairt uirbeach shuntasach ar cheantar na Cloiche Leithne go luath sa 19ú haois. Rinneadh é seo chun riachtanais thráchtála agus chónaitheacha Chuideachta na Canálach Ríoga agus oibríocht Teirminéal an Chuain a chomhlíonadh. Bhí tionchar mór ag an mbonneagar canála agus iarnróid ar an gceantar go déanach san 18ú agus sa 19ú haois. Mar thoradh air seo rinneadh tuilleadh forbartha ar an gceantar. Mar thoradh ar leathnú chathair Bhaile Átha Cliath bhog an fhorbairt ó thuaidh agus mar thoradh air bhí tithíocht chónaithe i mBaile Phib.
Cónaitheoirí suntasacha
Tá dhá chuimhneachán ann do bheirt chónaitheoirí Bhaile Phib, a maraíodh le linn Éirí Amach na Cásca (Sean Hurley agus James Kelly). Le linn Éirí Amach na Cásca, bhí 34 Sráid na Mumhan mar bhaile don teaghlach de Valera. Ghlac Harry Boland páirt i gCogadh na Saoirse agus bhí sé ina chónaí i mBaile Phib freisin. Nuair a bhí James Joyce óg, bhí sé féin agus a theaghlach ina gcónaí ag 7 Bóthar Pheadair.
Eaglais Naomh Peadar
Sa 17ú haois, bhí Baile Phib mar bhaile do go leor daoine a bhí ina gcónaí i mbochtaineacht. Sa a lán cásanna bhí a dtithe ina botháin láibe agus bhí leibhéil an ghalair agus na coireachta ard. I rith an 17ú haois, tháinig imní chun cinn maidir le riachtanais oideachais na bpáistí sa cheantar. Mar thoradh air sin, bunaíodh coiste agus tógadh scoil (suíomh an tséipéil faoi láthair) agus osclaíodh é i Meán Fómhair 1862. Baineadh an dara hurlár den seanfhoirgneamh scoile agus méadaíodh fad an fhoirgnimh. Ina dhiaidh sin, aithníodh é mar eaglais.Bhí an scoil ag freastal ar an bpobal go dtí 1891, nuair a aistríodh go foirgneamh nua é ar Bhóthar Phádraig. Le roinnt blianta anuas rinneadh go leor athruithe agus breisithe leis an eaglais.
Leabharlann Bhaile Phib
188x188px|alt=|mion|Leabharlann Bhaile Phib Thug Bardas Bhaile Átha Cliath £ 20,000 chun leabharlanna nua a thógáil ar fud bruachbhailte Bhaile Átha Cliath sna 1930 idí. Bhí fonn ann dearadh simplí a bheith cosúil le leabharlanna uirbeacha i Sasana. Laistigh de 2 bhliain, ba í an leabharlann an leabharlann ba ghnóthaí i mBaile Átha Cliath ag eisiúint 800 leabhar in aghaidh an lae agus 1,500 ar an Satharn agus ar an Domhnach. Osclaíodh an leabharlann i mí na Nollag 1935 ar chostas iomlán de £4,900.
An Chanáil Ríoga
Téann an chanáil ríoga trí mBaile Phib ar an mbealach go dtí Muir Éireann. D'fhoghlaim go leor páistí conas snámh sa chanáil ríoga agus chuir siad go leor uaireanta siamsaíochta ar fáil. Sa lá atá inniu ann, tá go leor créatúir mhara sa chanáil agus tá meas uirthi mar thaitneamhacht. Cuireadh tús le hobair ar an chanáil i 1790 agus faoi 1806 shroich sé an Muileann gCearr. Faoin am ar shroich an chanáil Cill Choca (20 míle ó Bhaile Átha Cliath) caitheadh ​​£200,000. Bhí an chanáil an-tábhachtach le linn blianta an chogaidh (1939-1945) agus bhí ganntanas breosla ann agus chuir an chanáil ar chumas móin a iompar ó Lár na Tíre go Baile Átha Cliath. In 1961 dhún an chanáil go loingseoireacht.
Páirc Cnocán Uí Dhálaigh
Osclaíodh na tailte go hoifigiúil an 7 Meán Fómhair 1901, nuair a sheinn Cumann Peile Bóithéamaigh agus Shelbourne. Rinneadh dul chun cinn suntasach laistigh de chúpla bliain agus reáchtáil Cumann Peile na hÉireann Cluiche Ceannais Chlub 1903 i bPáirc Cnocán Uí Dhálaigh. Imríodh an chéad chluiche idirnáisiúnta idir Éire agus Albain i 1904. Rinneadh go leor athruithe agus feabhsuithe thar na blianta. Ba é an fhorbairt ba shuntasaí le blianta beaga anuas ná an córas tuilsoilsithe a shuiteáil i Márta 1962. Mar gheall ar an easpa cistí i 1970 ní raibh an club in ann uasghrádú a dhéanamh. Ba é Staidiam Aviva ar Bhóthar Lansdún an staidiam nua do sacar na hÉireann. Le linn na 1970 idí agus na 1980 idí ba é an staidiam an t-ionad do cheolchoirmeacha rac-cheol (cosúil le Bob Marley agus Bob Geldof).
Forbairt
Ullmhaíodh Dréachtphlean Ceantair Áitiúil (PCÁ) nua do Phibsborough faoin Acht um Pleanáil agus Forbairt 2000. Tá sé i gceist ag Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath ionad siopadóireachta Páirc Cnocán Uí Dhálaigh agus Bhaile Phib a athfhorbairt. I measc na bpleananna, tá athchóiriú ar an dá shuíomh agus freisin staidiam nua (6,000 suíochán) agus leabharlann. Beidh trí huaire níos mó spáis miondíola ag an ionad siopadóireachta nua agus soláthróidh sé cóiríocht do 340 mac léinn. Tá an obair le críochnú in 2022.
Luas Traschathrach
Cuireadh tús leis an luas traschathrach a thógáil i mí an Mheithimh 2013 agus osclaíodh go hoifigiúil é ón 9 Nollaig 2017. Trasnaíonn an líne an Life trí thrasnú thar Dhroichead Rósie Haicéid. Is síneadh leis an líne ghlas atá sa Luas Traschathrach a ritheann ó Fhaiche Stiapáin agus a ritheann anois go stáisiún traenach Dhroichead Broome.
Iompar poiblí
Luas Traschathrach |alt=|mion|195x195px
Bealaí bus
Téann go leor bealaí bus trí Phibsboro cosúil le 4, 9, 38, 38a, 38b, 38d, 39n, 46a, 83, 83a, 120, 122, 140 agus 155. Iompraíonn na bealaí seo paisinéirí chuig bruachbhailte na cathrach (ó thuaidh agus ó dheas) agus isteach i lár na cathrach.
Clochán Cárthainn
Séadchomhartha Náisiúnta (228) is ea an ráth agus cloch oghaim (CIIC 230), Clochán Cárthainn, suite i gContae Chiarraí, Éire.
Baile Phib
Luas
Freastalaíonn an Luas ar cheantar Bhaile Phib freisin. Tá líne Luas suite ar sheanlíne iarnróid Lár Tíre agus an Mheán-Iarthair. Tá stadanna ar an líne ag Baile Phib agus ag an gCloch Leathan. Tá stad Bhaile Phib suite idir an Cuarbhóthar Thuaidh agus Bóthar na Cabraí augus tá stad na Cloiche Leithne suite ag Sráid Prebend agus ag Bealach an Iarthair. Freastalaíonn na stadanna seo ar an bpobal cónaitheach agus áiseanna eile.
Clochán Cárthainn
Suíomh
Tá Clochán Cárthainn suite ar an taobh thiar den Leithinis Uíbh Ráthaigh, 7.2 km ó dheas soir ó dheas de Cathair Saidhbhín, ag 51.88844°N, -10.18402°W
Baile Phib
Phizz fest
Tharla 'Phizzfest' ón 9ú - 12ú Meán Fómhair 2010 agus ba é an chéad fhéile ealaíon pobail i mBaile Phib. Bhí an fhéile i gcomhpháirtíocht le Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath. Bunaíodh é chun an saol ealaíne a cheiliúradh thart ar Bhaile Phib. Léirigh sé freisin éagsúlacht an chultúir sa phobal agus taispeánann sé tallann sa cheantar.
Clochán Cárthainn
Stair
Bunaithe ar ghramadach na hinscríbhinne, moltar gur cuireadh an chloch Oghaim suas sách déanach c. AD 600. In aice léi, tá caiseal adhlactha Críostaí.
Baile Phib
Phizz fest
Uair amháin, bhí dhá phictiúrlann suite gar dá chéile i mBaile Phib, Amharclann Phictiúr Bohemian (1914-1974) ag 154/4 Bóthar Bhaile Phib agus Teach Pictiúr Bhaile Phib ag 376 Bóthar Ciorclach Thuaidh (anois Des Kelly's). D'oscail Teach Pictiúr Phibsborough i mBealtaine 1914. Laistigh de mhí tar éis dó a bheith oscailte, thosaigh círéib le linn scagadh ar ' In Shadow the Theatre '. Gabhadh roinnt fir agus bhí daoine eile sa chúirt agus gearradh scilling orthu. Leagadh an phictiúrlann i 1953 ach athosclaíodh é mar 'Cinema an Stáit ' i mí Aibreáin 1954. Taispeánadh an scannán deireanach an 19 Meitheamh 1974. Fuair ​'​Des Kelly' an foirgneamh i 1982 agus d'fheidhmigh sé mar rinc scátáil oighir go dtí 1987.
Clochán Cárthainn
Cur síos
Is ciorclach é an rath agus banc cré thart timpeall air, le slí isteach ar an taobh thoir agus galláin ar an taobh thiar. Laistigh tá bothán ciorclach, trí leacht, uaimh talún agus leac croise. Ghlaoití 'Keel' Darrach air sa cheantar.