cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iósaf Stailín
An Dara Cogadh Domhanda
I Meitheamh 1941, bhris Hitler a chonradh le Stailín agus rinne sé ionradh ar an Aontas Sóivéadach - Feachtas Barbarossa, mar a thug sé ar an oibríocht chogaidh seo. Bhí Hitler ag ullmhú ionsaí ar an Rúis ó thús a chaithréime, nó bhí sé tar éis a scríobh ina leabhar, Mein Kampf, go gcaithfeadh an Ghearmáin "spás maireachtála", Lebensraum, a fháil, agus go raibh flúirse den earra sin sa Rúis. Deirtear fosta gur taibhsíodh do Hitler go raibh Stailín ag brath ar an nGearmáin a ionsaí é féin agus gur mhithid an deis a thabhairt a fhad is a d'fhéadfadh sé. Tá an teoiric áirithe seo bunaithe, thar aon rud, ar thuairimí Viktor Suvorov, an tréigtheoir Sóivéadach a bhí ina ghníomhaire rúnseirbhíse ag Coiste Slándála an Stáit (KGB) tráth. Níl ach cuid de na staraithe sásta glacadh leis an teoiric, agus tá sí ina cnámh spairne i gcónaí. clé|mion|245x245px|Potsdam, 1945 Cibé scéal é, nuair a d'ionsaigh na Gearmánaigh, ní raibh Stailín ábalta é a chreidiúint ar dtús. Bhí sé ag fáil rabhadh i ndiaidh rabhadh óna chuid gníomhairí rúnda, an Cumannach Gearmánach Richard Sorge mar shampla, ach rinne sé neamhshuim díobh, agus fiú nuair a bhí an namhaid ag cur cogaidh cheana féin, d'áitigh sé nach raibh i gceist ach míthuiscint, agus gurbh fhéidir deireadh a chur leis na "scirmisí" seo trí theagmháil taidhleoireachta leis na Gearmánaigh. Nuair a tháinig an tuiscint aige gur mór-ionsaí míthrócaireach a bhí i gceist, theip a chuid néaróg ar Stailín, agus d'éalaigh sé, i bhfolach ina theach saoire ar feadh tamaill. Dealraíonn sé gur chreid sé a chluiche caillte ar fad agus an chuma seo ar na cúrsaí.
Aodh Oirdní
Rí Ailigh
Sa tuairisc i gCroinic na hÉireann, glaoitear Áed Ingor (neamh-mhacúil, easurramach) air, an t-aon leasainm a tugadh air sna luath-fhoinsí. Meastar go raibh Aigh i gcoimhlint lena athair chéile, Donnchadh Mí, cé go bhfaightear an téarma mac ingor, san Fhéineachais, chun mac nach dtugann tacaíocht dá athair fola a chur in iúl. Pé scéal é, is léir nach moltach é.
Sa bhliain 794, tuairiscítear go raibh Aodh i mbun feachtais in éadan Múrna Mhaighean, thart timpeall réimsí thuas d'Abhainn Átha Féan, agus a Donnchadh ag troid leis an Mumhain. Cé gur áiríodh iad siúd mar treibh na nOiriall, céilí ba ea na Múrna de Shíol Aodha Sláine Uí Néill an Deiscirt, in ionad Aodha agus Chineál Eoghain, mar ba ghnách.
Iósaf Stailín
An Dara Cogadh Domhanda
Ní raibh a chuid giollaí sách dána leis an deachtóir a tháinseamh, áfach, agus nuair a thuig Stailín gur amhlaidh a bhí, chrom sé ar ais ar a chuid oibre. An gnáthshaoránach Sóivéadach a bhí tar éis an oiread sin cruatan a fhulaingt faoina chomandracht, ghlac sé le Stailín anois mar shiombail don chath a chuir an náisiún ar a shon féin. Chuaigh Stailín go mór mór i dtuilleamaí an náisiúnachais Rúisigh féin - ar bhealach nach raibh na sean-Chumannaigh go léir sásta leis ar dtús - ina chuid óráidíochta le linn an chogaidh. An chéad óráid a thug sé i ndiaidh ionsaí Hitler, choinnigh muintir an Aontais Shóivéadaigh cuimhne uirthi go lá a mbáis, nó tar éis dó A Chomrádaithe a rá, chuir sé ceiliúr eile ar fad ar an náisiún: A Bhráithre is a Shiúracha - mar a bheadh sé i gcónaí sa chliarscoil ag foghlaim sagartóireachta. Bhí an chuid eile den óráid lán le tagairtí do stair na Rúise roimh lá an Chumannachais:
''Cruthaíonn an stair nach raibh arm ann riamh nach bhféadfaí bua a bhreith air. Shíltí go raibh arm Napoleon dochloíte, ach ansin, chloígh na Rúisigh é, agus ina dhiaidh sin chloígh na Sasanaigh agus na Gearmánaigh é. Shíltí go raibh arm an Impire Wilhelm sa chéad chogadh impiriúlach dochloíte, ach ansin, bhris na Rúisigh, na Sasanaigh agus na Francaigh cath i ndiaidh catha air, go dtí gur threascair na Sasanaigh agus na Francaigh é. Sin é an chinniúint atá i ndán d'arm Faisisteach Hitler inniu, freisin.''
Aodh Oirdní
Rí na Teamhrach
Sa bhliain 802, d'éag Muireadach, rí Mí, dearthár Dhonnchadha Mhí deireanach a bhfuil aithne air. Chuaigh Aodh i gceannas arm ó dheas go dtí an Mhí, agus a roinn sé tailte Chlann Cholmáin idir beirt mhac Donnchadha, Ailill agus Conchúr. Dá mbeadh sé ar intinn ag Aodh cumhacht chéilí comhraic a laghadú, níor éirigh leis. Throid Ailill agus Conchúr sa bhliain 803 ag Rath Conaill (gar den Mhuileann gCearr). Maraíodh Ailill, agus bhí Conchúr ansin an t-aon rí na Mí amháin.
Iósaf Stailín
An Dara Cogadh Domhanda
Ar dtús, rinne na Gearmánaigh an-ascnamh, agus go sciobtha, bhí na milliúin saighdiúirí Sóivéadacha maraithe nó cimithe acu. Chuir Arm Dearg an Aontais Shóivéadaigh go fíochmhar ina n-aghaidh, ach mar sin féin, ní raibh foirceadal ceart cosanta acu in aghaidh na nGearmánach dea-oilte, dea-eagraithe.deas|200px|thumb|Stailín le [[Winston Churchill|Churchill agus Roosevelt ag Comhdháil Yalta sa bhliain 1945.]]
Aodh Oirdní
Rí na Teamhrach
Sa bhliain 804, thug Aodh a aird ar na Laigin agus scrios sé an áit laistigh d'aon mhí amháin. An bhliain chéanna, ghéill Fínsnechta Cethardec (bás 808), rí Laigean, dó. Ní raibh Aodh sásta áfach, agus sa bhliain 805, chuaigh sé le slua mór go dtí Dún Cuair agus d'insealbhaigh sé Muiredach mac Ruadrach (bás 829) agus Muiredach mac Brain (bás 818) mar chomh ríthe na Laighean. Fuair Fíonsneachta tearmann le Muirgius mac Tommaltaig (bás 815), rí na gConnacht, a thug cuidiú leis a choróin a fháil ar ais sa bhliain 806.
Sa bhliain 808, rinne Conchúr as Mí iarracht ar an ard-ríogacht, i dteannta le Muirgius na gConnacht. Bhog siad chun na Tailtean, ach scaip an slua le teacht arm Aodha army the allies dispersed. Chuaigh Aodh ar a dtóir agus dóigh sé imill na Mí. Sa bhliain 808 nó 809, rinne Aodh ionsaí eile ar na Laigin, ach cloíodh é ar bhruach na Life.
Iósaf Stailín
An Dara Cogadh Domhanda
Bhí eagla ar Stailín go mbainfeadh Hitler leas as saoránaigh mhíshásta san Aontas Sóivéadach, go háirithe as na cimí polaitiúla in oileánra na gcampaí géibhinn. Mar sin, thug sé ordú don NKVD na cimí a mharú sa chuid den Aontas a bhí ar tí titim leis na Gearmánaigh. Maraíodh timpeall is céad míle príosúnach polaitiúil in Iarthar an Aontais Shóivéadaigh, agus má maraíodh, is minic a rinneadh faoi dheifir is faoi dhriopás é, trí bheaignítí a shá iontu nó trí phléascáin láimhe a chaitheamh isteach an fhuinneog sna cealla a bhí ag cur thar maoil le daoine. Iad siúd nár maraíodh, díbríodh soir iad.
Aodh Oirdní
Rí na Teamhrach
Sa bhliain 809, rinne Aodh feachtas in éadan na nUlad agus chloígh sé iad, á scriosadh ón mBanna go dtí Loch Cuan. Bhí an ruathar seo is amhlaidh mar chúiteamh ar mharú Dúnchú, ab Mhainistir Thulaigh Lis (gar de Dhroichead na Banna, Contae an Dúin), ag na hUlaid. Sa bhliain 815, maraíodh dearthár Aodha, Colmán mac Néill, ag duine de Chineál Chonaill, agus chuaigh Aodh i gceannas feachtais ina n-éadan mar dhíoltas.
Sa bhliain 818, thug sé Aodh a Arm i gceann a chéile arís ag Dún Cuair agus rinne ionsaí ar na Laigin. Roinn sé an cúige idir beirt chairde leis, ach ní raibh siad in ann a gcuid tailte a choinneáil. An bhliain chéanna, maraíodh leas-abb Chill Mhór Einir (Cill Mhór, Contae Ard Mhacha an lae inniu) ag na Laigin. Mar chúiteamh, chuaigh Áed i gceannas arm eile in éadan na Laigean agus scrios sé r tailte laid Chuala chomh fada is Gleann Dá Loch.
Iósaf Stailín
An Dara Cogadh Domhanda
Bhí saineolaithe Gearmánacha ag súil leis nach mairfeadh an cogadh ach cúig seachtaine, agus ar dtús, bhí an chuma ar na cúrsaí go raibh an ceart acu. Mar sin féin, chuaigh ascnamh na nGearmánach in abar de réir a chéile, agus sa deireadh thiar, stopadh roimh Mhoscó iad i Mí na Nollag 1941.
Aodh Oirdní
Rí na Teamhrach
Sa bhliain 819, fuair Aodh bás gar d'Áth Dá Fearta i gConaille Muirtheimhne.
Caidreamh eaglaise
Sa bhliain 804, ag Sionad Uí Néill i nDún Cuair, agus Condmach mac Duib dá Leithe (bás 807), abb Ard Mhacha, sa chathaoir, scaoil Aodh an chléir ó dhualgais mhíleata. Is dóigh gur insealbhaíodh Aodh mar Ard-Rí ag an tionól seo. Sa bhliain 806, chuir Aodh Cáin Phádraig i bhfeidhm.
Iósaf Stailín
Glanadh Eitneach
Is liosta fada na ciníocha agus na náisiúin a ndearna Stailín géarleanúint orthu. Níor éalaigh na Giúdaigh féin ach oiread le dreamanna eile.
Aodh Oirdní
Caidreamh eaglaise
Sa bhliain 811, rinne an chléir baghcat ar aonach Thailtean, óir gur ndearna Aodh coir i gcoinne comhluadar Thamhlachta le linn fheachtas sa Laigin sa bhliain 809. Rinne Aodh leorghníomh leis an gcomhluadar. Lena chuid feachtas in éadan na nUlad sa bhliain 809 agus na Laigean sa bhliain 819, lig Aodh ar féin gur chosantóir na heaglaise é.
Iósaf Stailín
Glanadh Eitneach
Díreach roimh bhás Stailín bhí an chuma ag teacht ar na cúrsaí go raibh géarleanúint á hullmhú in aghaidh na nGiúdach, toisc gur cuireadh i leith na ndochtúirí Giúdacha a bhí ag freastal ar mhaithe agus móruaisle an Pháirtí go raibh siad ag marú a gcuid othar. Mar shampla nuair a fuair Andrey Zhdanov, ardfheidhmeannach de chuid an Pháirtí a bhí freagrach as na polasaithe cultúrtha, nuair a fuair sé bás sa bhliain 1946, chuaigh luaidreáin timpeall gur dúnmharaíodh é, agus is é an chiall a baineadh as na luaidreáin ná gurbh iad na dochtúirí Giúdacha a mharaigh é. Nuair a fuair Stailín bás, áfach, d'éirigh an Páirtí as an ngéarleanúint seo, agus na dochtúirí a bhí gafa, scaoileadh saor iad arís.
Ba iad na Polannaigh san Aontas Sóivéadach ba mhó a bhí thíos leis an ngéarleanúint eitneach, agus cuid mhaith Cumannach dílis ina measc a bhí ina dteifigh pholaitiúla san Aontas Sóivéadach.
Aodh Oirdní
Caidreamh eaglaise
Bhí roinnt achrainn freisin idir Aodh agus comhluadar Cholm Cille, nuair a maraíodh Maol Dúin mac Ceann Faoladh, uachtarán Ráth Bhoth sa bhliain 817. Chuaigh manaigh Cholm Cille chuig Teamhraigh an bhliain úd, ar intinn acu Aodh chur faoi choinnealbhá. Is dócha go raibh baint éigin leis an t-imeacht seo agus an choimhlint idir Aodh agus Cineál Chonaill sa bhliain 815. Sa bhliain 818 fosta, chuaigh Cuana, abb Lugmad, ar deoraíocht i Mumhan isteach le shrine of Naomh Mochta, ag teite ó Aodh.
Teaghlach
Bhí Aodh pósta le hEuginis ní Dhonnchadha Mhí (bás 802). Rí Ailigh agus Ard-Rí ba ea a mac Niall Caille (bás 846) in am trátha. Rí Ailigh fosta ba ea mac eile leis, Maol Dúin.
Contae Kenedy, Texas
Is contae i ndeisceart Texas é Kenedy. Is é Sarita príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Is é contae Kenedy an contae leis an ceathrú daonra is ísle i S.A.M.. Bhí 416 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 414 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 63.9% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 36.1%.
MV Rachel Corrie
Is cóstóir 499GT faoi úinéireacht agus faoi oibriú chraobh na hÉireann den Ghluaiseacht Shaoirse Gaza é an  MV Rachel Corrie. Ainmníodh an long in onóir do Rachel Corrie, iarbhall de chuid Ghluaiseacht na Dlúthpháirtíochta Idirnáisiúnta (GDI). Brúdh chun báis í le hollscartaire D9 de chuid Fórsaí Cosanta Iosrael (FCI) nuair a bhí sí ar leathghlúin os comhair tigh Palaistíneach áitiúil. Bhí sí ag gníomhú mar sciath dhaonna, ag iarraidh cosc a chur ar fhórsaí Iosrael an teach a scartáil.
Carsten an t-ainm a bhí air ar dtús báire agus bhí an hainmneacha Norasia Attika agus Manya air freisin ina dhiaidh sin. Idircheap Fórsaí Cosanta Iosrael an long ar an 5 Meitheamh 2010, timpeall 55 ciliméadar ó Ghaza, nuair a bhí sí ag déanamh iarracht cabhrach a thabhairt i dtír sa chuid sin de chríoch na Palaistíne. Páirtmaoinigh an eagraíocht Mhalaeisiach, an Perdana Global Peace Organization an feachtas.
An Caol Arcach
Is caolas suite i nGallaibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Caol Arcach.
Fulmaire
Is éan é an fulmaire.
Ceann Loch Biorbhaidh
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Ceann Loch Biorbhaidh.
Plains, Texas
Is é Plains príomhbhaile Contae Yoakum, Texas. Bhí 1,481 ina gcónaí i Plains sa bhliain 2010.
Acht (Éire) Riar na Córa (Teanga) 1737
Acht a ritheadh i bParlaimint na hÉireann sa bhliain 1737 agus a éilíonn, i dTuaisceart Éireann, go gcaithfidh imeachtaí cúirte a stiúradh sa Bhéarla amháin, maille le dhoiciméid ghaolmhara, atá in Acht (Éire) Riar na Córa (Teanga) 1737, (Béarla: Administration of Justice (Language) Act (Ireland) 1737).
An Ómaigh Thiar
Is barúntacht suite i gContae Thír Eoghain í an Ómaigh Thiar.
Contae Yoakum, Texas
Is contae i Texas é Yoakum. Is é Plains príomhbhaile an chontae. Is é Denver City an chathair is mó sa chontae. Bhí 7,879 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Contae Kent, Texas
Is contae in iarthuaisceart Texas é Kent. Is é Jayton príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Is é contae Kent an contae leis an séú daonra is ísle i S.A.M.. Bhí 808 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 859 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 91.7% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 8.3%.
CLG Tuar na Fola
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Tuar na Fola.
Victoria, Texas
Is é Victoria príomhbhaile Contae Victoria, Texas. Bhí 62,592 ina gcónaí i Victoria sa bhliain 2010.
Ruairí mac Faoláin
Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Ruairí mac Faoláin (Sean-Ghaeilge Ruaidrí mac Fáeláin) (bás 785). Faolán mac Murchadha (bás 738), iar-rí, ba ea a athair. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 776 go dtí 785.
Sa bhliain 770, ghéill na Laigin sin Ardrí, Donnchadh Mí (bás 797) de Chlann Cholmáin. Sa bhliain 777, chuaigh sé in éadan Síol Aodha Sláine as Breá le slua mór na Laigean.
Dhá bhliain níos deireanaí, rinne Donnchadh feachtas in éadan Laighen arís. Cloíodh Ruairí agus rí Uí Chinnsealaigh, Cairbre mac Laoghchinn, ag Cath Óchtar Ocha (Cill Choca, gar de Chill Dara). Chuaigh Donnchadh ar a dtóir agus scrios agus sigh sé a gcuid tailte agus eaglaisí. Insítear i nAnnála Uladh faoin eachtra seo: {{cquote | Sluaigh mair ... croo do-snegat srota, do-snig ar eDIL
Sa bhliain 782, tharla cogadh idir Ruairí agus a chéile comhraic, Bran. Cloíodh Bran agus gabhadh é ag Cath an Churraigh. Maraíodh comhghuaillithe Bhrains, Mugrón mac Flainn, rí Uí Fhailí, agus Dubh dhá Chríoch mac Laoghchinn Uí Chinnsealaigh.
I measc a mac, bhí: Muireadach (bás 829), rí Laigin; agus Diarmaid (bás 832), rí Oirthir Life agus sinsear ríthe Uí Fhaoláin.
Contae Kerr, Texas
Is contae i ndeisceart Texas é Kerr. Is é Kerrville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 49,625 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 43,653 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 81.7% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 16.2%.
Sideshow Bob's Last Gleaming
Craoladh an naoú heipeasóid, "'Sideshow Bob's Last Gleaming", den seachtú sraith The Simpsons ar an 26 Samhain 1995. Scríobh Spike Feresten an eipeasóid seo. D'fhéach 14.2 milliún duine ar an eipeasóid.
CLG Gearóid Ó Gríofa
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Gearóid Ó Gríofa.
Ainm
Tagann ainm an chlub ón údar Gearóid Ó Gríofa (1803-1840). Scríobh sé an úrscéal The Collegians atá bunaithe ar thragóid an Colleen Bawn a tharla i Leamhchoill ag tús an 19ú céad.
Suíomh
Tá an club bunaithe i bparóiste Leamhchoill/Baile Dhá Thuile ar bhruach theas Béal na Sionainne in Iarthar Contae Luimnigh i ngleann an Abhainn Bhán idir Faing agus An Gleann, 55km siar ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór imreoirí an chlub as na bailte Baile Dhá Thuile, sráidbhaile Leamhchoill agus as na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Fliain Mór, Lios an Riadaigh agus Cluain Leathaird.
Cluichí
Imrítear ach an pheil amháin sa chlub. Ní imrítear an iomáin go forleathan sa cheantar. Is é Naomh Ciarán an club iomána is gaire don chlub.
Páirc Imeartha
Tá páirc imeartha Ghearóid Uí Gríofa suite i bhFionnú, 2km soir ó Bhaile Dhá Thuile.
Imreoirí Cáiliúla
I measc peileadóirí cáiliúla an chlub, tá Damien Ó Riada (Damien Reidy), ar imir ar fhoireann sinsear Luimnigh le linn blianta na 1990í.
Síolghé
Gé a phóraíonn i dtuaisceart na hEorpa agus san Eor-Sibéir é an t-síolghé. Tá dhá chineál ar leith aici
Aithníonn Aontas Éaneolaithe Mheiriceá agus an IOC (na speicis síolghé thaiga agus síolghé thundra) ach meastar iad seo mar speicis ar leithligh, ag údaráis eile, mar shampla Aontas Éaneolaithe na Breataine.Tá sí imirceach agus, sa gheimhreadh, fanann sí  níos faide ó dheas san Eoraip agus san Áise.
Sid James
Aisteoir ón Afraic Theas ab ea Sid James a rugadh ar an 8 Bealtaine 1913 in Johannesburg, An Afraic Theas, agus a fuair bás sa bhliain 1976. Tá aithne air ón scannáin Carry On.
Seascann
Is éard is seascann ann ná talamh fliuch faoi fhoraois. Meastar gur criosanna trasdula iad seascainn mar tá ról ag talamh agus uisce araon i gcruthú na timpeallachta. D'fhéadfadh fionnuisce, uisce goirt nó sáile a bheith sa seascann. Feictear seascainn fionnuisce ar bhruach aibhneacha nó lochanna móra, áit a mbíonn siad ag brath go mór ar uisce báistí agus ar thuilte séasúracha chun athruithe nádúrtha i leibhéal an uisce a chaomhnú. Is in aice le haibhneacha móra ar nós an Amasóin, an Mississippi, agus an Congó a fhaightear cuid de na seascainn is mó ar domhan. Feictear seascainn sáile ar chóstaí trópaiceacha agus fothrópaiceacha.
Riasc vs. seascann
mion| An difríocht idir seascann agus riasc Is cineálacha sainiúla bogaigh iad seascainn agus riasca (nó corcacha) a fhoirmíonn i ngar do réimse uisce, in áiteanna a bhfuil ithir shaibhir sháithithe iontu. Is bogach é riasc a bhíonn faoi thuilte go leanúnach nó go minic, a bhfuil plandaí luibheacha chun cinn. Ar an lámh eile, bíonn ithir sháithithe agus/nó uisce bodhar i seascann, agus ó thaobh fásra de, is crainn, toir, agus sceacha uiscefhulangacha atá chun tosaigh.
Contae Kimble, Texas
Is contae i ndeisceart Texas é Kimble. Is é Junction príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 4,607 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 4,468 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 77.5% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 19.6% agus ba Urdúis an phríomhtheanga ag 2.3%.
Aeón Fanarasóch
Is é an tAeón Fanarasóch an t-aeón reatha san amscála geolaíoch, agus lena linn mhair ainmhithe go flúirseach ar an domhan. Clúdaíonn sé thart ar 542,000,000 bliain agus téann sé ar ais go dtí an t-am ina raibh ainmhithe cruabhlaoscach éagsúla ar fáil don chéad uair ar an domhan. Tagann an téarma Fanarasóch ó na focail Gréigise φανερός agus ζωή, a chiallaíonn saol infheicthe, ó creideadh uair amháin gur thosaigh an saol sa Tréimhse Chaimbriach, an chéad tréimhse den aeón seo. Tá t-am roimh an Aeón Fanarasóch, ar a dtugtar tráth an Sár-aeón Réamhchaimbriach, roinnte anois idir na trí aeón seo a leanas ; an tAeón Háidéasach, an tAeón Aircéach agus an tAeón Prótarasóch.
Ceallach mac Dúnchadha
Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge as Cnoc Liamhna ba ea Ceallach mac Dunchadha (Sean-Ghaeilge Cellach mac Dúnchada) (bás 776). He was the son of Dúnchad mac Murchado (bás 728) ba ea a athair, agus Taileflaith a mháthair. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 760 go dtí 776.
Le linn a réimis, bhí an rítheaghlach theas, Uí Chinnsealaigh, gafa le cogadh in éadan na n[Osraí]] in 761 agus cath cathartha sna blianta 769–770. Feictear Ceallach don chéad uair sna hannála ag Cath Áth Orc (i gContae Uíbh Fhailí) sa bhliain 770, inar chloígh sé Cináed mac Flainn Uí Fhailí agus Cathnio mac Bécce na bhFothart, a maraíodh.
Buaileadh na Laigin go holc ag Ardrí, Aodh Allán de Cineál Eoghain, ag Cath Áth Seanaigh sa bhliain 738. I ndiaidh sin, bhí tréimhse síochána faoina hArdríthe Domhnall Mí (bás 763) de Chlann Cholmáin agus Niall Frasach (bás 778) de Chineál Eoghain. Sa bhliain 770, ámh, d'éalaigh an tArdrí nua, Donnchadh Mí (bás 797) de Chlann Cholmáin a chearta ar na Laigin. D'ionsaigh sé ach sheachain na Laigin é. D'fhan Donnchadh le seacht lá thart timpeall an dúin ársa, Ráith Aileann (i gContae Cill Dara) agus dhóigh sé an tír nó gur ghéill na Laigin dó.
Sa bhliain chéanna, rinne clanna Shíol Aodha Sláine ruathair ar na Laigin. Chloígh Uí Chonaing clann Uí Théig ag Cath Átha Cliath i gCuala. Bhí ár mór Laigean ann, ach bádh a lán bunaitheoirí ag dul abhaile trí lántrá. Cloíodh clann Uí Chearnaigh ag Cath Bholg Bóinne.
Rinneadh rí Laigean fosta de mac Cheallaigh, Fíonsneachta Ceathardach (bás 808). Bhí a mhic, Faolán (bás 804) and Aodh (bás 829), ina abbaí Chill Dara, agus a iníon Muireann (bás 831) ina banabb.
Adhlacthaí portaigh
deas|250px|thumb|Adhlacadh portaigh Coirp ársa dhaonna a fuarthas i bportaigh i dtuaisceart na hEorpa, a bhfíocháin bhoga is a gcuid gruaige caomhnaithe go han-mhaith faoi na cúinsí báite anaeróbacha sna portaigh. Fuarthas na céadta díobh seo in Éirinn, an Bhreatain, an Ollainn, an Ghearmáin agus an Danmhairg. I 1984 fuarthas corp fir óig (Duine Lindow, 25-30 bliain d'aois, 1.7 m ar airde) a adhlacadh timpeall 300 RC i Lindow Moss i Sasana: meastar gur maraíodh é mar choirpeach nó íobairt. Tá léargas úr tábhachtach faighte ar ré na págánach ó dhá chorpán a fuarthas i bportaigh le déanaí. Ba sa bhliain 2003 a thágthas ar Fhear Chluain an Chabháin ó Cho. na Mí agus ar fhear Chruacháin, ó Cho. Uíbh Fhailí, arbh íobairtí daonna iad beirt idir tuairim is 400 agus 200 R.Ch. Sholáthair mionanailís ar na corpáin agus taighde ar fhríotha eile ó phortaigh léargais nua a thabharfadh le fios gur bhain na híobairtí seo ón Iarannaois le deasghnátha ársa flaithis agus ríogachta.
Bran Ardcheann
Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Bran Ardcheann mac Muireadaigh (Sean-Ghaeilge Bran Ardchenn mac Muiredaig) (na 795). Muireadhach mac Murchadha (bás 760), iar-rí, ba ea a athair. Bhí sé i réim ón mbliain 785 go dtí 795.
Céile comhraic Ruairí mhic Fhaoláin (bás 785) le haghaidh na corónach ba ea Bran. Sa bhliain 780, rinne an tArdrí, Donnchad Midi (bás 797), slógadh in éadan na Laigean. Chloígh sé Ruaidrí mac Fáeláin, agus scrios sé a thailte. Sa bhliain chéanna, eagraíodh tionól Uí Néill agus na Laigean ag Teamhraigh agus cuireadh síocháin ar ais i bhfeidhm. B'fhéidir é go raibh ar feachtas ar son a chéile, Bran.
Sa bhliain 782, chloígh agus ghabh Ruaidrí Bran ag Cath an Churraigh. Maraíodh Comhghuaillthe Bhrain, Mugrón mac Flainn, rí Uí Fhaili, agus Dubh dhá Chríoch mac Laoghchinn Uí Cheinnselaig.
Bhí Bran pósta Eithne ní Dhomhnaill (bás 795), deirfiúr Dhonnchadha Mí, an Ardrí de Chlann Cholmáin, cleamhnas a dheimhnigh go raibh deachaidreamh acu leis an Ardrí. Sa bhliain 794, rinne Donnchadh ruathar ar an Mhumhain chun na Laigin a chosaint.
Ar an 6ú Bealtaine 795, maraíodh Bran agus Eithne i gCill Cúile Duma (gar den Sráidbhaile, Contae Laoise) ag a chomharba, Fíonsneachta Ceathardheach mac Ceallaigh (bás 808) Uí Dhúnchadha. Ba ghníomh polaitiúil gan trua é seo, dírithe in aghaidh an Ardrí, Donnchadh.
I measc a mac, bhí Muireadach (bás 818) agus Ceallach (bás 834), ríthe Laigean beirt.
Accenture
Gnó
clé|mion|[[Osló|Oslo, Pride 2015]] Sa bhliain 2007, bhí breis is 175,000 duine i 49 tír fostaithe ag Accenture, agus ghin an comhlacht glanioncam de US$20 billiún. I dtús na bliana 2023, bhí 738,000 duine ag obair ann agus glanioncam de US$62 billiún.
Accenture in Éirinn
I dtús na bliana 2023, bhí thart ar 6,500 duine fostaithe ag an gcomhlacht in Éirinn agus d'fhógair Accenture go raibh siad le suas le 400 ball foirne in Éirinn a ligean chun siúil as a gcuid postanna. Ach ar 31 Iúil, d'fhógair an comhlacht go raibh beagnach 900 duine ag imeacht.
Sin 14% den 6,500 atá fostaithe acu sa tír.
Accenture agus an Ghaeilge
Sa bhliain 2023, ní raibh focal ar bith as Gaeilge le fail ar shuíomh Accenture.
Paranthropus
Géineas díofa is ea Paranthropus (ón Gréigis παρα, "in aice"; άνθρωπος, ánthropos "daonna") de homainidí. Ar a dtugtar freisin australopithecines láidre, gur homainidí bipéideacha iad a d'fhéadfadh a bheith de shliocht na n-astrálaipiticíní caol (Australopithecus) 2.7 milliún bliain ó shin.Tá anatamaíocht chráiniadhéadach láidir ina chomhartha sóirt ag baill den ghéineas seo, lena n-áirítear círíní chráiniacha shaighdeacha cosúil leis na goraillí, a thugann le fios go raibh matáin láidir mhaisteogaíochta agus fiacla leathana luibhiteacha meilte acu. Mar sin féin, níl na crestaí cráiniacha trasracha atá ag goraillí an lae inniu ag Paranthropus.
Contae King, Texas
Is contae in iarthuaisceart Texas é King. Is é Guthrie príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Is é contae King an contae leis an tríú daonra is ísle i S.A.M.. Bhí 286 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 356 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 98.1% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 1.9%.
Cobham, Surrey
Is baile suite i Surrey é Cobham.
Áirigh nan Gobhar
Is sráidbhaile ar an Chola, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Áirigh nan Gobhar. Tá bád farantóireachta Chaledonian Mac a' Bhruthainn ag ceangal Àirigh nan Gobhar le Tiriodh agus leis  an Òban. Tógadh an eaglais pharóiste ann sa bhliain 1907.
Camberley
Is baile suite i Surrey é Camberley.
Billie Eilish
Rugadh í ar an 18 Nollaig, 2001 i Los Angeles, California. D’fhoilsigh sí an t-amhrán “Ocean Eyes” ar SoundCloud sa bhliain 2015 agus scríobh sí an t-amhrán i gcomhar lena deartháir, Finneas O’Connell. Is é sin an t-am a thosaigh a gníomhréim agus ní raibh sí ach cúig bliana déag d’aois ag an am. Tá Eilish ar cheann de na réaltaí popcheoil is mó ar an domhan faoi láthair i ndiaidh a céad albam When We All Fall Asleep, Where Do We Go?. Tar éis di a bheith ina guth dá ghlúin, tá billiúin ar billiúin sruthanna ceoil agus beagnach 60 milliún leantóirí ar Instagram aici ag ocht mbliana déag d’aois.
Is bean ildánach í le cúig Dhámhachtain Grammy, dá Dhámhachtainí Ceoil Meiriceánach (Béarla: American Music Awards), dá Churiarracht Dhomhanda Guinness (Béarla: Guinness World Records), trí Dhámhachtainí Ceoil Físe MTV (Béarla: MTV Video Music Awards) agus Dámhachtain BRIT amháin. Is í an duine is óige agus an dara duine riamh chun ceithre chatagóir ghinearálta sna Dámhachtainí Grammy a bhuachan.
Luathshaol
Tagann Eilish ó clann de chruthaitheoirí. Bhí clú agus cáil i ndán di mar gheall ar a cumas ceolmhar. Thosaigh sí ag canadh sa chór nuair a bhí sí ocht mbliana d’aois, agus faoin am a raibh sí aon bhliain déag d’aois, bhí sí ag scríobh agus ag canadh a cuid amhráin féin. Cuireann sí a teicníc ghuthach síos don obair a rinne sí sa chór.
Is í Maggie Baird máthair de na ceoltoirí Finneas agus Eilish. Is amhránaí agus aisteoir í. Scríobh Maggie an scannán Life Inside Out agus bhí páirt aici ann. Is aisteoir é athair Eilish freisin, Patrick O’Connell is ainm dó. Bhíodh sé le feiceáil sna scannáin Iron Man, The West Wing, agus Baskets .Tá Eilish an-mhórtasach as a dúchas Éireannach agus Albanach ó thaobh a hathair agus a máthair. Cuireadh scolaíocht bhaile ar Eilish agus a deartháir óna máthair ach níor chuir sin cosc ar Eilish páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí seach-churaclaim.
Is é Finneas Baird O’Connell deartháir s’aici agus tá sé ceann dá cuid inspioráidí is mó atá aici. Déanann sé a chuid ceoil féin agus seinneann sé lena bhanna ceoil, The Slightlys. Chomh maith le sin, scríobh agus cruthaigh sé ceol do go leor ceoltóir, Eilish san áireamh. Bhuaigh sé cúig Dhámhachtain Grammy don obair a dhearna sé ar When We All Fall Asleep, Where Do We Go?, an chéad albam a chur Eilish amach.
2015 - 2017
mion|192x192px|Maggie Baird agus Finneas O'ConnellRinne Eilish a céad amhrán “Ocean Eyes” a thaifeadadh sa bhliain 2015, nuair a bhí a múinteoir damhsa ag lorg fuaimrian taca dona céad dreas damhsa eile. Bhí an t-amhrán curtha suas ar SoundCloud i 2015 agus tá níos mó ná 35 milliún éisteachta air anois. Shínigh sí conradh le Apple Music in Eanáir 2016 agus bhí socrú déanta aici le A&R, ardán fionnachtain Platoon. Is comhlacht é a gcabhraíonn ceoltóirí nua roimh a dtéann siad ar aghaidh go dtí lipéad ceoil mór. D'atheisigh sí “Ocean Eyes” arís i Márta 2016 le físeán ceoil nua.
Faoi Lúnasa 2016, shínigh Eilish conradh nua leis an lipéad ceoil ‘The Darkroom’, comhlacht a oibríonn le Interscope. Sa bhliain 2017, bhí “Bellyache” an chéad amhrán eile a d’fhoilsigh sí ina dhiaidh “Ocean Eyes” agus canann sí an t-amhrán seo ó thaobh síceapatach de atá faoi choimhlint. D’fhoilsigh sí “Bored” sa bhliain chéanna don tsraith Netflix 13 Reasons Why. D’fhoilsigh Eilish a céad cheirnín leathfhada Don’t Smile at Me le linn an tsamhraidh 2017, le cabhrú óna deartháir Finneas. Bhí naoi n-amhrán éagsúla ar agus bhí “Idontwannabeyouanymore” an dara hamhrán is mó a raibh sreabhtar tar éis “Ocean Eyes”. D’éirigh léi an tríú háit a fháil ar na cairteacha Billboard don Albam Ailtéarnach (Béarla: Alternative Albums) don cheirnín leathfhada.
2018 - Inniu
Chuaigh Eilish ar a céad príomh-chamchuairt domhanda Where’s my Mind? i mí Feabhra 2018, ní raibh sí ach sé bliana déag d’aois. Chomhoibrigh sí leis an amhránaí Meiriceánach Khalid agus d’fhoilsigh siad an chnagshingil “Lovely” i mí Aibreáin 2018. Thuill Eilish áit ar Cairteacha na n-Albam ‘21 Under 21 2018’ don amhrán “Lovely” agus tháinig an chnagshingil amach san 78ú háit ar Cairteacha na n-Albam ‘The Hot 100’. Chomh maith le sin, bhí an t-amhrán curtha ar an fhuaimrian don dara sraith Netflix 13 Reasons Why. D’fhoilsigh Eilish an singil “When’s the Party Over” i mí Dheireadh Fómhair 2018. Tá an t-amhrán bunaithe uirthi agus nuair a fuair sí a croíbhriste. Shínigh sí conradh le Next Models agus beidh ionadaíocht ag an ghníomhaireacht di le haghaidh tacaíocht áilleachta agus faisin.
Chabhraigh Spotify go mór léi agus a gairm cheoil. Bhí a amhrán curtha ar an seinnliosta Spotify ‘Today’s Top Hits’ agus fuair Eilish níos mó éisteoirí dá bharr. Chomh maith le sin, bhí sí an ceoltóir is óige chun billiún sruthanna a fháil ar a ceirnín leathfhada Don’t Smile at Me ag tús an bhliain 2019. D’fhoilsigh sí a tríú singil “Bury a Friend” agus bhain sí uimhir a ceathair déag sna cairteacha Meiriceánach agus uimhir a haon sna cairteacha Briotanach. Tá an t-amhrán léirithe ó pheirspictíocht ollphéist faoin leaba agus spreag sé aeistéitiúil an albaim. Fiú le tacaíocht ó lipéad ceoil, lean Eilish ag scríobh agus ag taifeadadh lena deartháir ina stiúideo sa seomra leapa. Chomh maith le peirspictíocht shonrach Eilish agus le léargas óna deartháir a bhfuil an aithne is fearr aige uirthi, baineann siad toradh deiridh amach atá úr agus sainiúil. Is é anseo a chruthaigh siad a céad albam When We All Fall Asleep, Where Do We Go?. D’fhoilsigh Eilish a céad albam i mí an Mhárta 2019. Chuaigh a céad albam díreach go dtí uimhir a haon sna cairteacha Meiriceánach agus Briotanach agus ní raibh sí ach seacht mbliana déag d’aois. Is í Eilish an chéad cheoltóir a rugadh san 21ú haois agus a fuair go barr na cairteacha Billboard 200. Bhí 12 de na 13 amhrán ón albam sna cairteacha 'The Hot 100' agus is é sin an ceann is mó riamh do cheoltóir mná. D’fhoilsigh sí an singil “Bad Guys” i bpáirt leis an albam. Chuaigh an t-amhrán díreach go dtí uimhir a haon sna cairteacha 'The Hot 100'. mion|227x227px|Bille Eilish ag an fhéile Phicnic Leictreach 2019 Thosaigh sí a camchuairt dhomhanda When We All Fall Asleep ag an fhéile Coachella i mí Aibreáin 2019. Rinne sí seasca a sé ceolchoirmeacha ar fud an domhain, an Astráil, an Eoraip agus Meicsiceo san áireamh. Lean an chamchuairt ar aghaidh go dtí mí na Samhna 2019. Chomh maith le sin, rinne sí seó ag an fhéile an Phicnic Leictreach (Béarla: Electric Picnic) i Sráidbhaile i gContae Laoise sa samhradh 2019. Ansin i Meán Fómhair 2019, d’fhoilsigh Eilish camchuairt dhomhanda do 2020, Where do We Go?. Thosaigh an chamchuairt i mí an Márta ach bhí uirthi an chuid is mó de na dátaí a athrú mar gheall ar an ráig den Choróinvíreas sa bhliain 2020. mion|147x147px|Bille Eilish ag an Ghradam Grammy 2020 D’fhoilsigh Eilish an singil “Everything I Wanted” i mí na Samhna 2019 agus is ómóis an t-amhrán dá deartháir s’aici, Finneas. Fógraíodh go bhfuil an t-amhrán aitheantais don 25ú scannán James Bond “No Time to Die” scríofa agus léirithe ag Eilish i mí Eanáir 2020. Is í an duine is óige riamh a scríobh an t-amhrán aitheantais do scannán 007. Bhain sí uimhir a haon sna cairteacha Briotanach leis an amhrán sin. Bhuaigh Eilish cúig Grammy, an ceoltóir agus an t-amhrán nua is fearr sa bhliain san áireamh ag na Dámhachtainí Grammy 2020. Chomh maith le sin, is í Eilish an duine is óige riamh a bhuaigh Albam na Bliana do When We All Fall Asleep, Where Do We Go?.
Stíl Cheoil, Físeáin Cheoil agus Cumadh Amhrán
Thosaigh Eilish amach ar SoundCloud, ardán atá aitheanta do cheoltóirí hip hap DFÉ. Tá go leor stíl cheoil difriúil ag Eilish ó phopcheol go dtí ceol leictreonach go dtí ceol tionsclaíoch agus fiú snagcheol. Éisteann Eilish agus a deartháir Finneas le gach seánra, ó cheol nua go dtí seancheol agus is é sin an fáth go bhfuil stíl éagsúla ag Eilish, dar le Finneas. Cuireann Finneas síos ar a bpróiseas de chumadh amhrán mar ailceimic agus táirgeann sé a gcuid ceoil chun béim a chur ar guth uathúil a dheirfiúr. Déanann daoine comparáid idir Eilish agus Lana Del Rey mar gheall go bhfuil an tuin chéanna acu. Tá stíl ghuthach shoiléir ag Eilish agus canann sí i ráfla balbha, de réir Vox. San agallamh a rinne Eilish leis an iris Rolling Stone, bhí sé léirithe ann go bhfuil a ceol i bhfad níos dorcha ná réaltaí popcheoil sna déaga. Tá a ceol níos mó punc agus gotach agus saghas urchóideach i gcomparáid le réaltaí popcheoil eile. Tá grá agus dúlagar, ardfhaisean agus mearfhaisean, popcheoil agus hip hap le feiceáil i gceol Eilish agus tá na hábhair seo le feiceáil sa tsochaí iar-nua-aoiseach. Tá a ealaíontacht agus a guth ag dul i bhfeidhm ar ghlúin agus tá pearsantacht dá chuid féin ag gach uile amhrán atá scríofa aici. mion|193x193px|Billie Eilish agus a deartháir, Finneas, ar an stáitse le chéile
Taispeánann Eilish a chéad scileanna stiúrtha san fhíseán ceoil “Xanny” sa bhliain 2019. Baineann sí úsáid as a scileanna stiúrtha arís san fhíseán ceoil “Everything I Wanted” a raibh foilsithe i mí Eanáir 2020. Tá an físeán tiomnaithe dá deartháir, Finneas.
Tionchar Ceoil
D’éist Eilish le banna ceoil cosúil le My Chemical Romance, Linkin Park, Green Day agus na Beatles nuair a bhí sí níos óige. Tharraing sí inspioráid óna bannaí ceoil seo agus tá a gcuid stíl le feiceáil i gceol Eilish. San agallamh a rinne Eilish leis an iris Rolling Stone, dúirt Eilish go raibh sí ag éisteacht le Green Day ó a bhíodh sí naoi mbliana d’aois agus go raibh sí agus a deartháir gafa leo. Bhí tionchar ceoil éagsúla ag Eilish ó Tyler, the Creator agus Earl Sweatshirt go dtí Lana Del Rey agus Amy Winehouse. Is é Tyler an tionchar is mó ó thaobh an cheoil de ag Eilish.
Stíl Éadach agus Táirgí
Tá stíl éadach ar leith ag Eilish, caitheann sí éadaí mórá scaoilte. Is fearr léi cultacha reatha atá rómhór le patrún geal a chaitheamh ar stáitse i gcomparáid le réaltaí popcheoil eile sna déaga. Ba í Eilish a chuir tús le ré na saoirse cainte lena stíl éadach féin. Caitheann sí éadaí mar seo ionas nach mbeidh daoine in ann í a oibiachtú nó a thabharfaidh breithiúnas uirthi. Bíonn Eilish ag caitheamh cibé rud is mian léi ionas go mbeidh gach duine in ann gléasadh ar bhealach ar bith is mian leo. Bhí sí go mór i bhfabhar a bheith compordach i do choirp féin. Rinne Eilish fógra le Calvin Klein i 2019, darbh ainm ‘I Speak My Truth in ’ agus an pointe a bhí taobh thiar den fhógra ná chun cosc a chur le náiriú faoin gcorp. mion|130x130px|Lógó Billie Eilish Thosaigh Eilish líne mharsantachta le Takashi Murakami i mí Aibreáin 2019. Tá na héadaí sráide is fearr léi ar fáil sa bhailiúchán, cosúil le geansaí atá san ainmhéid agus t-léinte grafach. Chuir sí a líne mharsantachta ar fáil do pháistí freisin. Thosaigh sí líne mharsantachta leis an chomhlacht H&M i mí Eanáir 2020. Déanta go hiomlán as ábhair inbhuanaithe, tá t-léinte, geansaí atá san ainmhéid, agus hataí corcáin leis a lógó sainiúil orthu sa bhailiúchán éadaí.
An Timpeallacht
Baineann Eilish as a hardán chun labhairt amach i gcoinne na géarchéime aeráide. D’fhoilsigh sí físeán le Woody Harrelson i gcomhar le GreenPeace agus bhí an bheirt acu ag iarraidh níos mó aird a thabhairt ar athrú aeráide. Thosaigh Eilish comhpháirtíocht leis an chomhlacht Global Citizen i mí na Samhna 2019 agus bhí a lucht leanúna in ann ticéid saor in aisce a fháil leis an chomhlacht trí bheith páirteach ina ngluaiseacht timpeallacht. D’fhogair Eilish go mbeidh caomhnú na timpeallachta ar siúl le linn an chamchuairt domhanda 2020 Where Do We Go?. Dúirt sí go mbeidh sí ag cur cosc ar sop plaisteacha, ag iarraidh go dtógfaidh an lucht leanúna a gcuid buidéal uisce féin agus boscaí bruscair athchúrsála a chur i ngach ionad.
Íomhá Phearsanta
Nuair a bhí Eilish sé bliana déag d’aois, d'fhógair sí go bhfuil siondróm Tourette aici agus rinneadh diagnóis uirthi leis an neamhord nuair a bhí sí ina páiste. Chaith Eilish an chuid is mó dá saol mar veigeatóir sular shocraigh sí glacadh go hiomlán le veigeánachas i 2014.
Dioscliosta
mion|303x303px|Lógó don albaim: When We All Fall Asleep, Where Do We Go?
Grúpa Visegrád
Is grúpa cultúrtha, sóisialta agus geilleagach í an Grúpá Visegrád nó V4. Cruthaíodh é i mbaile Visegrad, san Ungáir sa bhliain 1993, agus is iad na baill ná an Pholainn, Poblacht na Seice, an Slováice, agus an Ungáir.
Achadh nan Allt
Is sráidbhaile suite i gComhairle na Gàidhealtachd, i dtuaisceart na hAlban, é Achadh nan Allt (Béarla: Achanalt).
Shayne Ward
Is ceoltóir popcheoil agus anamcheoil é Shane Ward (rugadh é 16 Deireadh Fómhair, 1984). Bhuaigh sé an dara sraith The X Factor sa bhliain 2005. Bhí sé ar Coronation Street ó 2015 go 2018 mar Aidan Connor. Tháinig sé san ochtú háit ar an ochtú sraith Dancing on Ice le Maria Filippov sa bhliain 2013.
Néandartálach
Ba ainmhí mór é an néandartálach. Mamach atá ann. Is hominin imithe in éag Eoráiseach é Néandartálaigh. Tháinig siad ó hominins a d’fhág an Afraic timpeall milliún bliain ó shin (An tSean-Chlochaois). D’éag Neanderthal thart ar 40 míle bliain ó shin. Rinne siad meascadh le homo sapiens i roinnt réigiún. D'ainmnigh an tOllamh William King ar Coláiste na hOllscoile, Gaillimh an speiceas seo.
Adhmad beatha
deas|150px|thumb|Tuairgnín déanta as adhmad beatha Crann síorghlas den ghéineas Guaiacum is ea lignum vitae nó adhmad beatha a fhásann timpeall 10 m ar airde, dúchasach do na hIndiacha Thiar. An choirt scothbhán mín, na duilleoga cleiteach le duilleoigíní ubhchruthacha, na bláthanna gorm le 5 pheiteal. Is fadsaolach an t-adhmad uaidh.
Teresa Mannion
Is iriseoir agus craoltóir Éireannach í Teresa Mannion. Rugadh í sa bhliain 1961. Tá sí ag obair mar thuairisceoir nuacht ó shin 2000 agus ó shin 2007 is í an tuairisceoir Nuacht agus Cúrsaí Reatha RTÉ do hIarthar na hÉireann. Tháinig clú agus cáil di mar gheall ar thuairisc a rinne sí ar Stoirm Desmond sa bhliain 2015. Tháinig sí sa seachtú háit ar an gcéad sraith Dancing with the Stars sa bhliain 2017.
Caterham
Is baile suite i Surrey é Caterham.
Chris Gascoyne
Is aisteoir Sasanach é Christopher Gascoyne. Rugadh é ar an 31 Eanáir 1968. Glacann Gascoyne an pháirt mar Peter Barlow sa sobalchlár Coronation Street.
Barúntacht (roinn chontae)
Is roinn riaracháin de chontae in Albain, in Éirinn agus in áiteanna imeallacha Shasana í barúntacht. Tá céim agus tábhacht níos ísle aici ná mar atá ag contae.
Bunús
Is éard is barúntacht gheografach ann ná iarsma ó aimsir na meánaoise den limistéar talún a choinnítear i bhfoirm tionachta talún feodaí ar a dtugtar barúntacht feodach, nó barúntacht de réir tionachta, barúntacht fheodach Shasanach, barúntacht fheodach Albanach nó barúntacht fheodach Éireannach, a d'fheidhmigh go léir faoi chórais dlí agus sóisialta éagsúla. Díreach mar nach bhfuil contaetha na linne seo faoi rialú riaracháin na n-uaisle a thuilleadh, ní bhíonn baint ag barúntachtaí geografacha le barúin fheodacha a thuilleadh, cinnte nach bhfuil i Sasana nuair a cuireadh deireadh le tionacht den sórt sin leis an gcóras iomlán feodach ag an Tenures Abolition Act 1660. Tá an staid in Albain níos casta, cé gur cuireadh deireadh le fórsa dlíthiúil an bharúin fheodaigh Albanaigh go luath san 21ú haois. .
Game of Thrones
mion|Tá daoine difriúla cóirithe mar charachtair ón seó sa bhliain 2014 Is sraith teilifíse ealaíona fantaisí Mheiriceá é Game of Thrones, cruthaithe ag David Benioff agus D. B. Weiss.Sraith fantaisíochta eipiciúil é Fonn Oighir agus Tine nó A Song of Ice and Fire leis an údar agus an scríbhneoir scáileáin Meiriceánach George R. R. Martinː
Stair
In 1996 a foilsíodh an leabhar ar dtús, faoin teideal A Game of Thrones. Tá leagan scannánaithe ag HBO á chraoladh ar an teilifís go hidirnáisiúnta. I mBéarla, Tháinig deireadh leis an tsraith sa bhliain 2019. mion
Carachtair
ceart|mion|Clúdaigh [[Fonn Oighir agus Tine|Fonn Oighir agus Tine]] mion|[[George R. R. Martin sa bhliain 2016]]
Míchail Gorbaitseov
Iar-cheannaire an Aontais Shóivéadaigh ab ea Míchail Gorbaitseov nó Mikhail Gorbachev (Rúisis: Михаи́л Серге́евич Горбачёв), a bhí i gceannas ar an APSS idir 1985 agus 1991 (2 Márta 1931 i bPrivolnoye, an Rúis - 30 Lúnasa 2022 i Moscó).
Teacht i réim
Fuair Leonid Brezhnev bás sa bhliain 1982. Ar feadh cúpla bliain ina dhiaidh sin, chonacthas beirt seanfhear, Yuriy Andropov agus Konstantin Chernenko, ag rialú an Aontais go tiubh sna sálaí ag a chéile. Ceannairí idirlinne ab ea iad nach raibh mórán difríochta idir iad agus Brezhnev.
Sa bhliain 1985, áfach, tar éis bhás Chernenko, ba é Gorbaitseov a ghlac ceannaireacht an pháirtí, an tríú ceannaire taobh istigh de thrí bliana.
Bhí sé i bhfad ní b'óige ná mar ba ghnách d'Ard-Rúnaí an Pháirtí Chumannaigh a bheith, agus chrom sé ar an eacnamaíocht, an Páirtí agus an polasaí meán cumarsáide a chur i gcrích.
Fealsúnacht
Bhí a fhios ag Gorbaitseov go gcaithfeadh an APSS athrú ó bhun, idir chúrsaí polaitiúla agus chúrsaí eacnamaíocha, dá mb’áil leis fanacht beo. Ba é an chéad chéim deireadh a chur le hiomaíocht na n-arm, sa dóigh go bhféadfaí airgead a infheistiú i ngeilleagar an stáit.
Spreag Gorbaitseov an pobal fosta, áfach, cáineadh cruthaitheach a dhéanamh ar an chóras chumannach mar dhóigh le cuidiú leis éirí nua-aimseartha agus feabhsú. clé|mion|Reagan agus Gorbaitseov, 1987
Leasuithe
Bhí Gorbachev go háirithe an-bhuartha faoi staid an gheilleagair Rúisigh. Ba eisean an chéad cheannaire Sóivéadach nach raibh baint pholaitiúil aige leis an ré Stailíneach. Bhí a fhios ag Gorbachev nach dtiocfadh leis an Rúis leanúint de bheith ag caitheamh airgid gan stad ar mhaithe le bheith ag an leibhéal céanna caiteachas cosanta le SAM: clé|mion|[[Margaret Thatcher|Thatcher, Gorbaitseov agus a bhean chéile]] B'iad na focail 'peireastráice" (perestroika, "atógáil, athstruchtúrú" nó geilleagar ní b'oscailte) agus "gleasnast" (glasnost', "neamhbhailbhe" nó oscailteacht) a tharraing Gorbachev chuige ag iarraidh a chuid leasuithe a shainmhíniú.
Tá an coincheap gleasnast (glasnost i mBéarla), nó oscailteacht tuairimíochta, lárnach maidir le tuiscint a fháil ar an Rúis sna 1980idí. B'é an gleasnast ba mhó a d'athraigh an saol san Aontas, nó bhain sé srianta na cinsireachta de na meáin chumarsáide, ionas go bhfuair muintir an Aontais cead cainte agus teacht ar eolas an chéad uair riamh sa stair.
Mar shampla, sa bhliain 1990, d’admhaigh Mikhail Gorbachov go raibh airm an tSóivéadach freagrach as Sléacht Katyn. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:RIAN%20archive%20485307%20Mikhail%20Gorbachev.jpg|clé|mion|[[Míchail Gorbaitsov|Míchail Gorbaitseov sa bhliain 1988]]
Contae Wood, Texas
Is contae i Texas é Wood. Is é Quitman príomhbhaile an chontae. Is é Mineola an chathair is mó sa chontae. Bhí 41,964 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Míchail Gorbaitseov
Deireadh leis an gCogadh Fuar
I mí Mhárta 1985 d’fhógair Gorbaitseov deireadh le Teagasc Brezhnev. Bhí an smaointeoireacht taobh thiar de seo sothuigthe; chiallaigh a chinneadh deireadh a chur leis an Chogadh Fhuar nach raibh aon ghá a thuilleadh le crios maolánach Oirthear na hEorpa. Anois ní thriailfí tíortha a choinneáil siar dá mba mhian leo a saoirse a bhaint amach. Lena thaispeáint gurbh fhíor dó sa mhéid a dúirt sé, thosaigh Gorbaitseov a aistarraingt trúpaí Rúiseacha as Oirthear na hEorpa.
I mí Dheireadh Fómhair 1989, thug Míchail Gorbachev cuairt ar Bheirlín Thoir agus thosaigh na rialtais Chumannacha in Oirthear na hEorpa ag titim ceann i ndiaidh a chéile.
Rinne Gorbachev iarracht athchóiriú a dhéanamh, agus cuireadh deireadh leis an gCogadh Fuar mar thoradh.
Titim an rialtais Sóivéadach
Ní raibh Gorbachev féin ag súil leis an seachthoradh, áfach, gur thosaigh na poblachtaí Sóivéadacha éagsúla ag éileamh forlámhais ar a gcuid tailte, nó fiú neamhspleáchas,
Ní raibh an oiread cumhachta ag Gorbachev agus a bhíodh. Cuireadh ar ais in oifig é. Ach laistigh de cheithre mhí, eisreachtaíodh an Páirtí Cumannach sa Rúis. Roimh deireadh na mbliana, bhí a neamhspleáchas fógartha ag gach ceann de na 15 poblacht san APSS. Chruthaigh triúr de na stáit ba mhó, an Rúis, an Úcráin agus an Bhealarúis aontas nua darb ainm Comhlathas na Stát Neamhspleách.
Bás
Fuair Gorbachev bás ar 30 Lúnasa 2022, in aois 91 dó, ag an Central Clinical Hospital i Moscó, i ndiaidh do a bheith breoite le tamall fada. Dúirt an Taoiseach Micheál Martin go raibh Mikhail Gorbachev ar dhuine do na daoine is suntasaí ó thaobh na polaitíochta a bhí ann, déanach sa 20ú haois. Chabhraigh polasaithe Gorbachev chun Eoraip saor a chruthú.
An Cloigín Gorm
Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath é An Cloigín Gorm (Béarla: Bluebell ).
Contae Kleberg, Texas
Is contae i ndeisceart Texas é Kleberg. Is é Kingsville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 32,061 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 31,549 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 49.6% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 47.6%.
Alastar III na Rúise
Bhí Alastar III (10 Márta, 1845 – 1 Samhain, 1894) (Rúisis: Александр III Александрович, Alexander III Alexandrovich) ina impire ar an Rúis ó 13 Márta 1881 go dtí lá a bháis sa bhliain 1894.
Beathaisnéis
Ní raibh puinn foighne aige le haon chineál liobrálachais nó radacachais, ná tuiscint aige do leasuithe sóisialta a athara, Alastar II. Nuair a fuair Alastar a Dó bás, bhí an Ginearál Loris-Melikov go díreach in éis a phlean a chumadh leis an gcóras rialtais a leasú. Mhol sé, i measc rudaí eile, ná coistí comhairleacha a chur ar bun le cead cainte a fhágáil ag an gcosmhuintir in ullmhú na ndlíthe úra. Is maith an léiriú, áfach, ar mheon Alastair a Trí an breithiúnas a thug sé ar scéimeanna an Ghinearáil: is é a bhí idir lámhaibh ag Loris-Melikov, dar leis, ná céim fhealltach choiriúil á glacadh i dtreo an bhunreachta. Bunreacht, poblacht agus daonlathas - ní raibh iontu sin, dar le hAlastar a Trí, ach focail gháirsiúla nár chóir a labhairt os ard ina fhianaise. B'ionann an bunreacht agus srianta dlí á gcur le cumhacht an Impire - ach ó shíl Alastar gurb ó láimh dheis Dé a fuair sé a chumhacht, bhí meas an diamhasla aige ar aon chosc a chuirfí leis an úsáid a bhainfeadh sé as tíolacthaí Dé.
B'ionann an t-uathlathas, faoi chomandracht Alastair a Trí, agus cead a gcinn á fhágáilt ag na póilíní agus ag an rúnseirbhís. Ná creid, áfach, go mbainfeadh an polasaí seo a dhath den lobhadh uilechoiteann ar fud na Rúise. Siúd is go raibh lear maith státseirbhísigh go hionraic ar fad ag iarraidh a ndualgaisí a chomhlíonadh go dúthrachtach dicheallach, ba mhinic ab ionann cead a gcinn agus cead a mbreabtha, sna cúlriasca ach go háirithe, áit a raibh "Dia i bhfad thuas agus an tImpire i bhfad i gcéin".