cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Caoineadh (ealaín)
deas|mion|Jan Kochanowski lena iníon marbh i bpictiúr a spreag an fhile Laments Leiriú paiseanta an bhróin, go minic i bhfoirm ceoil, filíochta, nó amhrán is ea an caoineadh. Is minic a bhíonn an brón, nó caoineadh mar thoradh ar aiféala, nó dobrón. Is féidir an caoineadh a chur in iúl freisin ar bhealach briathartha ina mbíonn rannpháirtithe ag caoineadh faoi rud a bhfuil aiféala orthu nó faoi dhuine a chaill siad, agus go hiondúil bíonn an t-olagón, an chasaoid agus/nó an gol ag gabháil leo. Bíonn caointe ina n-údar de na cineálacha scríbhneoireachta is sine, agus tá samplaí ann ar fud chultúir an duine.
Stair
mion|302x302px|Mná na hÉigipte ag gol agus ag caoineadh. Ba chaointe iad go leor de na dánta is sine agus buana i stair an duine. Téann Caoineadh an Súiméir agus an Úr siar 4000 bliain ar a laghad go dtí an tSuiméir ársa, an chéad sibhialtacht uirbeach ar domhan. Tá caointe i láthair san Íliad agus san Odaisé araon, agus leanadh le caoineadh a sheinnt i marbhnaí in éineacht leis na hálais sa Ghréig chlasaiceach agus Heilléanach. Tá gnéithe de chaoineadh le feiceáil i mBeowulf, sna Véidí Hiondúigh agus i dtéacsanna reiligiúnacha ársa an Neasoirthir. Tá siad san áireamh i gcaoineadh chathracha na Measpatáime mar Caoineadh an Úr agus an Tanakh Giúdach, (a bheadh ina Sean-Tiomna Críostaí ina dhiaidh sin).
Tintoretto
Péintéir cáiliúil a rugadh sa Veinéis, mac le ruaimneoir (tintore in Iodáilis) ab ea Tintoretto (Jacopo Robusti, 1518-1594). I measc a shárshaothar atá fós sa Veinéis, tá L'ultima cena (An Suipéar Deireanach, 1547), Il giudizio universale (An Breithiúnas Deiridh, c 1560), agus Il paradiso (Párthas, 1588) — an ceann deireanach seo cáiliúil as a ollmhéid.
Jean Renoir
Stiúrthóir scannán agus aisteoir Francach é Jean Renoir (15 Meán Fómhair 1894 – 12 Feabhra 1979).
An Gort Bán
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Gort Bán air:
Neifirtítí
Banríon Éigipteach agus an bhean chéile ríoga an Acnatan, ab ea Neifirtítí (c. 1370 r. Chr.– c. 1330 r. Chr.).
W (bealach teilifíse an RA)
Is stáisiún teilifíse é W (iar: Watch) atá mar chuid de UKTV. Craoladh an chéad chlár ar an 7 Deireadh Fómhair 2008.
Léagúm
Is éard is léagúm ann ná planda san teaghlach Fabaceae (nó Leguminosae), nó an toradh nó síol dá shórt. I réimse na talmhaíochta, fástar léagúim, go príomha le haghaidh gráin bhia (mar shampla pónairí agus lintilí, nó go ginearálta piseánaigh), le haghaidh foráiste beostoic agus sadhlais, agus mar aoileach glas le haghaidh na hithreach a fheabhsú.
Bíonn na léagúim seo a leanas measartha coitianta; alfalfa, seamair, piseanna, pónairí, lintilí, lúipíní, MESQUITE, carob, Pónairí soighe, piseanna talún agus tamarain.
Nuair a bhíonn sé aibí scoilteann in dhá chomhla, gach ceann ag iompar síolta ailtéarnacha. Uaireanta bíonn an scoilteadh pléascach, nó is féidir go gcasfaidh na comhlaí chun na síolta a scaipeadh níos leithne. Itear cuid mhaith díobh mar ghlasraí.
Tá tréith ar leith ag a leithéid de phlandaí, go bhfosaíonn siad nítrigin ón aer is go leasaíonn siad an ithir mar seo ó thaobh nítrigine de.
An Lochán Beag
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Lochán Beag air:
Muiris Ó Laoire
Is scríbhneoir agus acadóir Éireannach é an tOllamh Muiris Ó Laoire. Ciarraíoch atá ann a bhfuil léachtóireacht sa Ghaeilge déanta aige san Institiúid Teicneolaíochta, Trá Lí. Oifigeach Oideachais le Gaeilge sa Chomhairle Náisiúnta Curaclaim agus Measúnachta a bhí ann freisin.
Tá céim dochtúireachta aige ó Ollscoil na hÉireann, Má Nuad. Tá téacsleabhair agus ailt éagsúla foilsithe aige i réimse an oideachais agus na teangeolaíocht a feidhmí.
Athbheochan
Scríobh an Laoireach leabhar dar teideal Athbheochan na hEabhraise - Ceacht don Ghaeilge faoi athbheochan theanga na hEabhraise. Tugtar léiriú sa leabhar ar ghnéithe áirithe d'athbheochan na hEabhraise sa Phalaistín le linn na tréimhse 1880 go 1930.
Féachtar sa leabhar seo ar chúlra stairiúil na hathbheochana agus dírítear ar ar na cúinsí a bhí laistiar de leathnú na teanga, go háirithe i réimsí an teaghlaigh agus an oideachais. Scrúdaítear cúlra athbheochan na Gaeilge agus cuid den phleanáil teanga a rinneadh abhus ar mhaithe le roinnt gnéithe inchomparáide idir an dá athbheochan a léiriú. Is saothar taighde é an leabhar seo agus is é bonn na hanailíse ann ná an cheist seo a leanas a fhreagairt: Cén fáth go raibh rath chomh mór is a bhí ar athbheochan na hEabhraise in Iosrael, agus céard is féidir leis na Gaeil a fhoghlaim chun an dul chun cinn céanna leis an nGaeilge a bhaint amach?
Yesterday (bealach teilifíse)
Is stáisiún teilifíse é Yesterday (iar: UK History (2002–04), UKTV History (2004–09)) atá mar chuid de UKTV. Craoladh an chéad chlár ar an 30 Deireadh Fómhair 2002.
Tinte ealaíne
deas|thumb|Tinte ealaíne mionsamhail Gairis shaorga a adhantar chun léiriú piriteicniúil soilse daite, spréacha is pléascthaí a dhéanamh, de ghnáth mar léiriúcháin. Ar eolas sa tSín faoi 600. Bíonn ábhair inlasta is ábhair phléascacha iontu, cosúil le gualach is sulfar, agus imoibríonn siad le hábhair a tháirgeann ocsaigin, cosúil le nítear is clóráit photaise. Bíonn rialú diongbháilte rialtais ar dhéanamh, díol is úsáid na n-ábhar seo. Oíche Shamhna is Oíche Chinn Bliana is mó a bhíonn siad in úsáid in Éirinn, agus i mórléirsithe poiblí ar ócáidí ar leith eile. Bíonn léirsithe móra piriteicniúla sa bhFrainc Lá Bastille, sna Stáit Aontaithe Lá na Saoirse, agus ar fhéilte dá gcuid féin i dtíortha an Chianoirthir.
An Léana Riabhach
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Léana Riabhach air:
Christian Dior
Dearthóir faisin Francach ab ea Christian Dior (21 Eanáir 1905 – 23 Deireadh Fómhair 1957).
Ar an 12 Feabhra 1947: reáchtáladh an taispeántas faisin ‘Corolle” nó “New Look” ag Dior i bPáras, bailiúchán macnasach agus sáil, a chuir iontas an domhain ar lucht leanta faisin ag an am.
Bhuail taom croí Dior ar 23 Deireadh Fómhair 1957. clé|mion|Siopa Dior i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] mion|clé|Dior sa bhliain 1954
Diaspóra na nAlbanach
deas|250px|thumb|Diaspóra na hAlbanaigh Is daoine de shliocht Albanach atá scaipthe ar fud an domhain iad Diaspóra na nAlbanach.
Albanaigh na hUladh
Is daoine de shliocht Albanach ina gcónaí in Éirinn iad Albanaigh na hUladh.
Gleann an tSileacain
I gcontae Santa Clara i gCalifornia, lárionad domhanda ó na 1960idí don leictreonaic, ríomhaireacht is córais bunachair.
Gleoisín cúldearg
Dhá shaghas gealóige: an gleoisín cúldearg coiteann (le foshaghsanna: an gleoisín cúldearg mineach, an gleoisín cúldearg beag, gleoisín cúldearg na Graonlainne), agus an gleoisín cúldearg Artach nó gluaisín cúldearg Hornemann. Dúchasach don leathsféar thuaidh, ach tugadh isteach sa Nua-Shéalainn iad.
Paul Charles William Davies
Fisicí Sasanach-Astrálach is ea Paul Charles William Davies (r. 1946). Chun an eolaíocht a chur os comhair an phobail scríobh sé The Mind of God (Aigne Dé, 1992) agus About Time (Maidir le hAm, 1995), ag cur síos ar chosmeolaíocht, bunús na Cruinne, agus ceangail idir eolaíocht is reiligiún.
Sky One
Is stáisiún teilifíse é Sky One (iar: Satellite Television (1982–1984), Sky Channel (1984–1989), Sky 1 (1996–1997, 2008–2017)) atá mar chuid de Sky plc. Craoladh an chéad chlár ar an 26 Aibreán 1982.
Joey Maxim
Dornálaí Meiriceánach ab ea Joey Maxim, a rugadh  Giuseppe Antonio Berardinelli ar 28 Márta, 1922 i gCleveland, Ohio agus a fuair bás ar an 2 Meitheamh, 2001.
Bhí sé ina churadh domhanda sa rannóg throm-mheáchan éadrom.
Salann Glauber
Sulfáit sóidiam hiodráitithe, Na2SO4.10 H2O is ea salann Glauber. Ainmnithe as an gceimicí Gearmánach Johann Rudolph Glauber (1604–1670), deisceabal le Paraiceilseas. Buarannach cineálta, comhábhar i gcuid mhaith uiscí mianracha, agus mheastaí tráth go raibh airíonna suntasacha leighis aige. Is é 31 °C a leáphointe, agus úsáidtear mar ábhar gníomhach i dtéitheoirí stórála é.
Teoiric Glashow-Weinberg-Salam
Teoiric chandamach na n-idirghníomhuithe laga ina n-aontaítear an fórsa núicléach lag is an fórsa leictreamaighnéadach. Foirmlíodh i 1968 í ag na fisiceoirí Meiriceánacha Sheldon Glashow (1932-) is Steven Weinberg (1933-) agus an fisicí Pacastánach Abdus Salam (1926-1996). Samhlaítear go dtarlaíonn meath radaighníomhach trí idirghabháil an W-cháithnín. Réamhinsíonn an teoiric seo an mhais cheart do na W- is Z-cháithníní trí bhriseadh spontáineach na siméadrachta. Bronnadh Duais Nobel na Fisice ar Glashow, Salam agus Weinberg sa bhliain 1979.
Challenge (bealach teilifíse)
Is stáisiún teilifíse é Challenge (iar: The Family Channel (1993–97), Challenge TV (1997–2002), Challenge? (2002–2003)) atá mar chuid de Sky plc. Craoladh an chéad chlár ar an 1 Meán Fómhair 1993.
Pick (bealach teilifíse)
Is stáisiún teilifíse é Pick (iar: Sky Three (2005–08), Sky 3 (2008–11), Pick TV (2011–13)) atá mar chuid de Sky plc. Craoladh an chéad chlár ar an 31 Deireadh Fómhair 2005.
An Tuairín
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Tuairín air:
Cluichí na n-Oileán
Is comórtas spóirt idirnáisiúnta iad Cluichí na n-Oileán a bhíonn ar siúl gach dhá bhliain (cuireadh 2021 ar ceal). Reachtáladh an chéad eagrán de na cluichí in Oileán Mhanann sa bhliain 1985.
Spóirt
Roghnaíonn an tír óstach idir 12 agus 14 spóirt éagsúla le haghaidh a gcuid cluichí ón liosta seo:
Cumann Cluichí Oileán Idirnáisiúnta
Foirmíodh an Chumann Cluichí Oileán Idirnáisiúnta (CCOI) in Oileán Mhanann i 1985.
Neocoirtéis
Ciseal seachtrach na hinchinne a dtugtar an ceirbream air freisin. Tháinig ann di le déanaí i gcúrsa na héabhlóide. An chuid den inchinn ina suitear an comhfhios is an cumas chun smaointe casta a láimhseáil. An-mhór ag daoine, na huasmhamaigh is príomhaigh eile. Níos forbartha sna hainmhithe is airde, is é sin daoine, míolta móra is deilfeanna. Roinnte ina dhá leathsféar, agus gach leathsféar ina 4 chuid nó mhaothán: an maothán tosaigh, an maothán pairiatach, an maothán uisinne, is an maothán cúlphlaice. Níl aonaid feidhmiúcháin ar chor ar bith sna maotháin seo, agus tá na ceangail eatarthu casta. Tá baint ag na maotháin thosaigh le smaoineamh agus rialú ghníomhartha na colainne. Tá na maotháin phairiatacha ann i gcomhair aireachtála spásúla is sonraí néarógacha a aistriú ar fud na colainne. Tá na maotháin cúlphlaice bainteach leis an radharc.
Real Lives (bealach teilifíse)
Is stáisiún teilifíse é Real Lives (iar: LIVINGtv2 (2004-2007), Living2 (2007-2009), Livingit (2009-2011), Sky Livingit (2011-2015)) atá mar chuid de Sky plc. Craoladh an chéad chlár ar an 13 Nollaig 2004.
DBase IV
Pacáiste ríomhaire do ríomhairí pearsanta a bhíodh in úsáid go forleathan chun ligean don úsáideoir a bhunachar féin a dhearadh is a fheidhmiú. Bíonn an chuid is mó d'airíonna bunachar sonraí coibhneasta ar fáil leis.
Gléas luchtchúpláilte
Saghas físcheamara ina bhfuil braiteoir íomhánna le mósáic mion-déóidí fótaisheoltacha a chomhfhreagraíonn do phicteilíní is línte an chóras teilifíse. Stóráiltear luchtanna a tháirgeann an solas ionsaitheach ar gach eilimint go léitear iad i seicheamh scanta an chóras teilifíse.
Tiomántán (pléascaire)
Is pléascaire é an tiomántán a tháirgeann brú foréigneach cothrom, mar a bheadh de dhíth, mar shampla, chun arm diúraicthe a dhíbirt go tapa ó ghunna. Púdar gunna ab ea an chéad cheann. Nuair a tháinig nítriglicrín is nítriceallalós chun cinn, le hairíonna cumasacha pléascacha, rinneadh gach iarracht a n-inphléascthacht a mhodhnú chun tiomántán a tháirgeadh uathu. Faoi dheireadh thángthas ar mheascáin éagsúla ghlóthacha, cosúil le cordaít, a bhí rathúil chuige seo.
Grianag an Iar
Is baile suite i gComhairle Inbhir Chluaidh í Grianag an Iar.
Gleorán
Planda cranda nó dreapaire, bliantúil nó ilbhliantúil, dúchasach do Mheiriceá teochreasach. In úsáid go minic mar phlanda gairdín. Na duilleoga cruinn nó liopach, agus an gas ceangailte le lár na duilleoige. Na bláthanna singil nó dúbailte i bhfoirm spoir nó trumpa, dearg, buí is flannbhuí. Piclítear na síolta, agus is caprais iad ansin. Cuirtear na duilleoga is na bláthanna le sailéid.
Roy J. Glauber
Fisiceoir a rugadh i Nua-Eabhrac ba ea Roy Jay Glauber (1 Meán Fómhair 1925 - 26 Nollaig 2018). Ag obair ar Thionscadal Manhattan i rith an Dara Cogadh Domhanda.
Sky Replay
Is stáisiún teilifíse é Sky Two (iar: Sky One Mix (2002–2004), Sky Mix (2004–2005), Sky 2 (2008–2017)) atá mar chuid de Sky plc. Craoladh an chéad chlár ar an 9 Nollaig 2002.
Roy J. Glauber
Níos déanaí rinne sé taighde bunúsach ar theoiric chandamach comhleanúnachais optúil, agus roinn Duais Nobel na Fisice le John Hall is Theoror Hänsch sa bhliain 2005 as.
Dún Matilda
Is bruachbhaile suite i gComhairle Shiorrachd Rinn Friù é Dún Matilda.
Tiomsaitheoir
Clár ríomhaire a aistríonn (a thiomsaíonn) cód foinseach cláir i dteanga ríomhaire ardleibhéil, cosúil le Basic nó Fortran, isteach i sraith treoracha i dtreoirchód chun go dtuigfidh an láraonad próiseála iad. Is cláir an-fhada iad, a chuimsíonn seiceáil earráidí is áiseanna cabhraitheacha eile.
Glicigin
(C6H10O5)n, polaishiúicríd a fhaightear i bhfíocháin plandaí is ainmhithe (mar shampla, san ae) mar chúlchiste fuinnimh don cholainn. Polaiméir comhdhlúthúcháin glúcóis, an-chosúil le stáirse.
Sky Arts
Is stáisiún teilifíse é Sky Arts (iar: Artsworld (2000–2007)) atá mar chuid de Sky plc. Craoladh an chéad chlár ar an 1 Eanáir 2000.
John Glenn
Spásaire, píolóta agus iarsheanadóir is ea John Herschel Glenn (18 Iúil 1921 – 8 Nollaig 2016). Rugadh Glenn i gCambridge, Ohio sa bhliain 1921. An chéad spásaire Meiriceánach a d'fhithisigh an Domhan nuair a rinne 3 fhithis sa spáschapsúl Friendship 7 i 1962. Ina sheanadóir ó Ohio sna blianta 1975-1998. An spásaire ba shine riamh a thaistil sa spás nuair a chaith sé 9 lá sa tointeálaí spáis sa bhliain 1998. thumb|upright|clé|John Glenn sa bhliain 1964
Radón
Is é an radón dúil uimhir a 86 sa tábla peiriadach. Is í an tsiombail cheimiceach atá aige ná Rn. Is é an radón an ceann is troime de na triathgháis, agus mar a thugann an t-ainm le fios, is dúil radaighníomhach é. In áiteanna a bhfuil cuid mhór úráiniam san úir, is dual don radón carnadh in aer na siléar agus na struchtúr faoi thalamh, go háirithe mura bhfuil aeráil mhaith ann. Mar sin, dearctar ar an radón mar chontúirt don tsláinte, nó cuireann tiúchan ard an radóin san aer le dóchúlacht ailse na scamhóg.
Ba iad William Ramsay agus Robert Whytlaw-Gray ba thúisce a d'aonraigh an radón mar dhúil, sa bhliain 1908. Thug siad niotón ar an dúil - bunaithe ar an bhfocal Laidine nitens, a chiallaíonn "lonrach". Níl dath ná loinnir sa radón le teocht an tseomra, ach má shioctar go solad é, tiocfaidh loinnir bhuí nó fhlannbhuí ann.
Níl mórán taighde déanta ar cheimic an radóin, nó tá sé chomh radaighníomhach is go mbíonn eagla ar na ceimiceoirí dul in aon chóngar dó - tar éis an tsaoil, tá sé ar an dara cúis is mó le hailse na scamhóg i ndiaidh an tobac. Thairis sin, is léir nach bhfuil claonadh ann chun comhdhúile ceimiceacha a dhéanamh, ós triathghás é. Mar sin féin, d'éirigh leis na saineolaithe cúpla comhdhúil a chruthú. Ba í fluairíd an radóin (défhluairíd an radóin, nó RnF2) an chéad chomhdhúil a táirgeadh, rud a rinneadh sa bhliain 1962.
Jean Dausset
Imdhíoneolaí a rugadh i dToulouse na Fraince ab ea Jean Dausset (19 Deireadh Fómhair 1916 – 6 Meitheamh 2009).
Rinne sé taighde ar fhuilaistriú agus freagairt imdhíonach dó.
Shaothraigh sé bealaí chun fuil is fíocháin eile a thíopáil, eolas a laghdaigh go mór diúltú orgán i máinliacht trasphlandaithe.
Humphry Davy
Ceimicí a rugadh i bPen Sans, Corn na Breataine, ab ea Humphry Davy (17 Nollaig 1788 – 29 Bealtaine 1829). Thaispeáin sé gur féidir comhdhúile a dhianscaoileadh ina ndúile le leictreachas. Ar an mbealach seo d'fhionn sé na dúile potaisiam, sóidiam, bairiam, strointiam, cailciam, agus maignéisiam. I 1815 cheap sé a lampa cáiliúil sábháilteachta i gcomhair mianadóirí.
DDT
Is éard atá i DDT (déchlóraidhéfheiniltríchlóireatán) ná meascán ceimiceach arbh é an ceimiceán seo a phríomhchomhábhar. Ceann de na feithidicídí luatha is rathúla dá raibh ann. Tréigeadh é ó na 1970idí ar aghaidh, áfach, mar tháinig cineálacha nua feithidí chun cinn le himdhíonacht ina choinne, agus fuarthas nár dhianscaoil sé sa nádúr i bhfochodanna sábháilte do dhaoine nó ainmhithe eile.
Glicín
NH2-CH2-COOH, aigéad aimíneatánóch, solad gan dath le leáphointe 260 °C. Tuaslagtar go saor in uisce é. An t-aimínaigéad is simplí, a fhaightear i ngach próitéin, beagnach, agus is féidir a fháil uathu trí hidrealú aigéadach. Bíonn sé i dtuaslagán mar svitirian, +NH3-CH2-COO -, le hian hidrigine aistrithe ón ngrúpa carbocsaile don aimíneaghrúpa.
Deá
Ciaróg mhór oichí. Itheann na ciaróga fásta duilleoga. Na larbhaí méith C-chruthach, a thochlaíonn san ithir ag ithe fréamhacha, ag tógáil suas le 3-4 bliana go mbíonn aibí go minic. Cineálacha éagsúla, ach is lotnaidí cuid acu, an priompallán ina measc.
Raymond Óg Davis
Ceimicí is réaltfhisicí a rugadh i Washington, DC ab ea Raymond Óg Davis (1914-2006). D'fhorbair sé an chéad turgnamh chun neoidríonónna a bhrath le humar mór sreabháin thirimghlanta go domhain i mianach. D'imoibrigh na neoidríonna le clóirín sa sreabhán chun argón radaighníomhach a dhéanamh, agus bhí sé in ann meath an argóin seo a bhrath. Le Masatoshi Koshiba is Riccardo Giacconi, bhuaigh sé Duais Nobel sa bhfisic as seo i 2002.
John Davis
Loingseoir a rugadh i Sandridge Shasana ab ea John Davis (c 1550 – 29 Nollaig 1605). I 1585-1587 rinne sé 3 aistear san Artach ag iarraidh an Pasáiste Siar ó Thuaidh a aimsiú. Ar an aistear deireanach shroich sé domhanleithead 73° thuaidh, agus d'aimsigh an caolas idir an Ghraonlainn is Oileán Baffin, ar tugadh a ainm féin air níos déanaí.
mion|clé|John Davis (thíos ar chlé)
I mí Lúnasa na bliana 1592, agus é ag iarraidh Caolas Magellan a thaiscéaladh, bhí air agus a fhoireann fanacht ar oileán a cheaptar a bheith ar cheann de na hOileáin Fháclainne, an chéad duine a tháinig ar na hoileáin úd. Fuair sé bás gar don Oileán Bintan in aice le Singeapór i gcomhrac le foghlaithe mara.
Tífeas
Raon galar a tharlaíonn mar thoradh ar an mionorgánach Rikettsia, a dtugtar fiabhras ballach air freisin. Tá tífeas amháin a iompraíonn míolta agus a tharlaíonn go minic le daonra plódaithe, a bhíonn dian le tinneas cinn, traochtadh is gríos cosúil le bruitíneach. Tá an dara saghas tífis a iompraíonn dreancaidí, nach mbíonn chomh dian leis an gcéad cheann. Tá tífeas eile a iompraíonn sceartáin agus a tharlaíonn sna Stáit Aontaithe is Meiriceá Theas, a bhíonn cosúil leis an ngalar a iompraíonn dreancaidí. Tá cinn eile fós san Afraic, an India, is an Astráil. Aithnítear is diagnóisítear gach tífeas le tástáil shéireolaíoch ar leith, imoibriú Weil-Felix. Is féidir iad a leigheas le frithbheathaigh.
Grianag Meadhain
Is stáisiún suite i gComhairle Inbhir Chluaidh é Grianag Meadhain.
Néimeatóid
mion|Néimeatóid sheadánach a mhaireann ar [[Pónaire soighe|phónairí soighe in éineacht lena hubh]] mion|Eophasma jurasicum, iontaise de néimeatóid [[Díobhadh (speiceas)|dhíobhaí]] Is éard atá i gceist le néimeatóid ná cruinnphéist fhada shorcóireach, barrchaolaithe as a dhá cheann. 80,000 speiceas ar eolas, ach suas lena 10 n-oiread sin ar Domhan i ndáiríre, meastar. Tá fíleam dá gcuid féin acu. Bíonn siad 1 mm - 1 m ar fhad.
Tá siad cosúil leis an bpéist talún. Maireann sí i ngnáthóg fhliuch: fíocháin plandaí, ithir fhliuch nó fíocháin is sreabháin an ainmhí. Go mór i gceist maidir le lobhadh plandaí is ábhar orgánach eile sa nádúr. Is lotnaidí cuid acu de bhrí go n-ionsaíonn siad fréamhacha barraphlandaí. Tá gnéithe ina seadáin in ainmhithe is daoine. Suas le 50 speiceas i ndaoine, ina measc an phéist chruacach is an phionnapéist. Ceann áirithe a fhaigheann an duine ó mhuiceoil fhochócaráilte, cuireann sí tús leis an ngalar tricíonóis. Amanna, bíonn na cruinnphéisteanna seo ag maireachtáil taobh istigh de cholainn an óstaigh gan aon ghalar a chur ar bun. Is iad seo na néimeatóidí is coitinne a spreagann galair i ndaoine: iad sin a mhaireann sa stéig (snáthphéisteanna, lascphéisteanna, na crúcaphéisteanna is cúis leis an anaemacht sna trópaicí go minic), iad sin a mhaireann sna fíocháin tar éis a bheith curtha iontu trí ghreamanna feithidí (cosúil leis an bpéist is cúis le daille abhann), agus iad sin a chuireann tús le galair in ainmhithe is a mhalartaítear chuig daoine ó am go chéile (cosúil le péist ar leith tocsacara madraí a aistrítear uaireanta ina larbha ó fhaecas an mhadra ionfhabhtaithe do pháiste, a dhéanann damáiste do reitiní na súl sa pháiste, agus mar sin don radharc). mion|Caenorhabditis elegans, sampla eile de phéist néimeatóideach
Glicrídí
Eistir gliocróil. Déanann siad gliocról trí shraith eistear, aonghlicrídí, déghlicrídí is tríghlicrídí. Is tríghlicrídí iad na lipidí.
Sky Atlantic
Is stáisiún teilifíse é Sky Atlantic atá mar chuid de Sky plc. Craoladh an chéad chlár ar an 1 Feabhra 2011.
Baile nan Dealgan
Is baile suite i bhFìobha é Baile nan Dealgan.
Déacht toinne is cáithnín
An prionsabal go bhfuil airíonna tonnacha ag cáithníní fo-adamhacha, agus airíonna cáithnín ag tonnta leictreamaighnéadacha. Léiríonn an trasnaíocht i ndíraonadh leictreon is neodrón an chéad ghné thuas, agus léiríonn iarmhairt Compton is iarmhairt fhótaileictreach Einstein an dara ceann.
Gleann Ráthais & Baile nan Dealgan
Is stáisiún suite i bhFìobha é Gleann Ráthais & Baile nan Dealgan.
680
Básanna
680'erne
Manuel Azaña
Saol
Rinne Azaña staidéar sa Universidad Complutense, Institiúid Cisneros agus Agustinos in El Escorial. Fuair sé céim sa dlí ó ollscoil Zaragoza sa bhliain 1897. Thug an Universidad Complutense dochtúireacht dó sa bhliain 1900. Sna blianta ina dhiaidh sin, bhí Azana ag obair mar aturnae.
Thaisteal Azaña go Páras sa bhliain 1911.
Chuaigh Azaña isteach sa Pháirtí Poblachtach, páirtí de chuid na heite clé, sa bhliain 1914 agus Melquíades Álvarez ina cheannaire. Chabhraigh sé le nuachtán a chuir ar fáil, an El Imparcial agus níos déanaí El Sol.
I rith An Chéad Chogaidh Dhomhanda, bhí Azaña mar iriseoir ar an bhFronta Thiar. Deirtear gur thug faisnéis mhíleata na Fraince airgead dó.
Níos déanaí bhunaigh sé an Pluma (iris) le deartháir a bhean chéile, Cipriano Rivas Cherif) agus bhí sé i mbun España idir 1920 agus 1924.
Bhí Azaña mar rúnaí ar Ateneo de Madrid (1913-1920), agus mar uachtarán air sa bhliain 1930. Bhí sé mar iarrthóir sna toghcháin don cúige Toledo sa bhliain 1918 agus 1923, ach theip air. Sa bhliain 1926 bhunaigh sé Acción Republicana le José Giral. clé|mion|An rialtas, M.F. 1936ː i lár, Julio Just Gimeno agus Manuel Azaña
Bhí Azaña i gcoinne an deachtóra Miguel Primo de Rivera; d'fhoilsigh sé forógra i gcoinne an deachtóra agus Rí Alfonso XIII sa bhliain 1924. Níos déanaí ghlac sé páirt i gcomhaontú San Sebastián sa bhliain 1930.
Ttofa ar bhonn daonlathach
clé|mion|Dealbh inniu in Alcalá de Henares,- Maidrid Eagraíodh toghcháin ar an 12 Aibreán 1931 agus ceapadh Azaña mar aire cogaidh sa chéad rialtas den Phoblacht (Aibreáin-Meitheamh 1931), agus ina phríomhaire idir Deireadh Fómhair 1931 agus Meán Fómhair 1933 agus fós sa bhliain 1936.
Ar 2 Feabhra 1939, cothrom 3 bliana a mbua toghchánaíochta beagnach, ag an bhFronta Pobail, bhí Azaña ar deireadh ag tabhairt suas na hUachtaránachta ar an Dara Poblacht. In oifig, 1931-1939, bhí sé deacair dó an teoiric a chur ag obair go praiticiúil. clé|mion|Montauban inniu
Bás
Theith na Poblachtánaigh en masse sa bhliain 1939 (níos mó ná 500k!), Azaña ina áireamh. Fuair na mílte bás i gcampaí géibhinn sa Fhrainc Croíbhriste, d'éag Azaña ar an 3 Deireadh Fómhair 1940 i Montauban.
681
Básanna
680'erne
Sky Witness
Is stáisiún teilifíse é Sky Witness (iar: Living agus ansin Sky Living) atá mar chuid de Sky plc. Craoladh an chéad chlár ar an 1 Meán Fómhair 1993.
Dealbhóireacht rilífe
deas|200px|thumb|Dealbhóireacht rilífe Saghas dealbhóireachta ina bhfuil na foirmeacha ardaithe os cionn an chúlionaid, gan a bheith múnlaithe go hiomlán. I rilíf íseal, mar a bhíonn ar bhonn airgid, is ar éigin atá an dearadh os cionn an dromchla, ach i rilíf ard féadfaidh na figiúir a bheith ina seasamh, nasctha leis an dromchla ar éigin, mar a fheictear ar sharcófagais Rómhánacha is peidiméidí in an-chuid foirgneamh clasaiceach.
Ceathrú an Uisce
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Ceathrú an Uisce air:
Camóg (féileacán)
Is feithid é an camóg. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann. Tógann sé a ainm ón camóg bán ar an bhfo-eite.
Dealrachán
Cnámh chuartha, a luíonn beagnach go cothrománach ag bun an mhuiníl idir cnámh an uchta (an steirneam) is an slinneán. Cuid den chrios brollaigh. Feidhmíonn sé mar theannóg, ag cur bac ar an ngualainn titim isteach is síos.
Gliocról
OHCH2– CH(OH)–CH2OH. Tugtar glicrín air freisin. Leacht le fiuchphointe 290 °C, gan dath, slaodach le blas milis. Faightear é ó shaill agus olaí plandaí is ainmhithe trí hidrealú, agus mar sin is fo-tháirge é ar dhéanamh gallúnaí. Baintear úsáid as in an-chuid ullmhúcháin leighis is cosmaide, agus imoibríonn sé le haigéad nítreach chun nítriglicrín a dhéanamh.
Na Cróthan Gorm
Is ceantar suite i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath é na Cróthan Gorm.
682
Básanna
680'erne
Sky News
Is stáisiún teilifíse é Sky News atá mar chuid de Sky plc. Craoladh an chéad chlár ar an 5 Feabhra 1989.
Tiontaire catalaíoch
Feiste frith-thruailleán. Is beag gluaisteán nua nach bhfuil ceann insealbhaithe ann chun na gáis sceite a ghlanadh roimh iad a ligean amach san atmaisféar. Feidhmíonn an gaireas trí dhromchlaí platanaim nó pallaidiam a nochtadh do na gáis sceite, rud a luasghéaraíonn nó a chatalaíonn imoibrithe ar na hidreacarbóin, na comhdhúile sulfair is eile chun a nimhiúlacht a laghdú (catalú ilchineálach). Is fearr éifeachtaí an catalú a dhéanann an gaireas nuair a bhíonn sé te le linn aistir.
Tionscal
mion Raon comhlachtaí a tháirgeann is a sholáthraíonn ábhair nó seirbhísí is ea tionscal.
Naoise Dolan
Is úrscéalaí Éireannach í Naoise Dolan. Scríobh sí an leabhar iomráiteach Exciting Times.
Tionscal
Rangaítear tionscail i saghsanna áirithe. Tá na príomhthionscail ann, atá bunaithe ar an talamh, á saothrú (mar shampla, talmhaíocht, foraoiseacht, iascaireacht) nó ag eastóscadh amhábhar aisti (mar shampla, mianadóireacht, cairéalú).
Sna tionscail thánaisteacha (mar shampla, déantúsaíocht) déantar earraí do thomhaltóirí nó comhbhaill as amhábhair. clé|mion Roinntear iad seo i dtionscail throma — ina mbíonn fearas trom is innealra, an-chuid fostaithe is earraí táirgthe, go léir ar scála mór (mar shampla, iarann is cruach, innealra, stroighin)—agus tionscail éadroma ina mbíonn an táirgeadh ar scála níos lú (mar shampla, fabraicí, leictreonaic, próiseáil bia). Sna tionscail déantúsaíochta luaitear comhlachtaí a ghineann leictreachas. mion|Tionscal i m[[Baile Átha Cliath, 1902]] Ní dhéanann na tionscail threasacha earraí, ach tacaíonn siad le hearnálacha eile san eacnamaíocht (mar shampla, baincéireacht, an dlí, ospidéil, árachas, cosaint) nó caighdeán beatha (mar shampla, oideachas, turasóireacht, siamsaíocht).
Cnoc Ghille-Seoch
Is ceantar suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Cnoc Ghille-Seoch.
Naoise Dolan
Luathshaol agus oideachas
Is as Baile Átha Cliath di, ach chaith sí tréimhse ina cónaí i Hong Cong, san Iodáil, i Singeapór agus i Sasana chomh maith. Bhain sí céim Béarla amach ó Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath sa bhliain 2016 agus thuill sí máistreacht i litríocht Victeoiriach ó Ollscoil Oxford.
Tiontú analógach/digiteach
Próiseas ina dtiontaítear comhartha analógach, cosúil le voltas, i bhfoirm dhigiteach ar féidir a úsáid i ríomhaire digiteach. Déantar an tiontú le ciorcaid leictreonacha ar leith a dtugtar tiontairí analógacha/digiteacha (A/D) orthu. Iad féin agus a mhalairt, tiontairí D/A, coitianta i bpróisis ríomhrialaithe.
Gliomach fionnuisce
mion|Crayfish stíl Mheicsiceo Crústach fionnuisce atá cosúil le gliomach, le bolg dea-fhorbartha is an péire tosaigh cos mionathraithe ina ladhracha cumasacha. Úsáidtear cuid mhaith speiceas mar bhia.
Gliomach spíonach
Crústach mara, cosúil le gliomach, le bolg forbartha go maith ach gan na ladhracha feiceálacha. Na hadharcáin an-fhada go minic. Saothraítear go coitianta é i gcomhair bia. Tugtar piardóg air freisin.
Ireland's Got Talent (sraith 1)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Ireland's Got Talent. Thosaigh an chéad sraith ar an 3 Feabhra 2018 ar TV3 agus chríochnaigh sé ar an 24 Márta 2018.
Chuir Lucy Kennedy an tsraith seo i láthair. Ba iad Louis Walsh, Michelle Visage, Denise van Outen agus Jason Byrne moltóirí ar an seó. Bhuaigh RDC an tsraith.
2016 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2016.
Deannach ainglí
Ainm coitianta ar fheinciclidín (PCP), ar siabhraigin é.
Tugadh isteach sna 1950idí é mar ainéistéiseach ginearálta, ach tarraingíodh siar go luath é. Úsáidtear fós i dtréidliacht é.
Bhain andúiligh is úsáideoirí drugaí mídhleathacha mí-úsáid fhorleathan as sna 1970idí-1980idí, ach de réir dealraimh níl sé faiseanta a thuilleadh.
Ceathrú na gCloch
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Ceathrú na gCloch air:
683
Básanna
680'erne
BBC HD
Ba stáisiún teilifíse é BBC HD a bhí mar chuid de BBC. Craoladh an chéad chlár ar an 1 Nollaig 2007 agus an clár deireanach ar an 26 Márta 2013.
Neomatafór
Fréamh le cuid mhaith lionsachán a phéacann san aer fad éigin amach ón bplanda. Cabhraíonn sé le haerú chóras na bhfréamhacha i bplandaí, cosúil le mangróbh, a fhásann i dtalamh báite nó faoi uisce.
684
Básanna
680'erne
Círéibeacha Detroit 1967
mion|clé|1942 Idir 23-25 Iúil 1967, tharla círéibeacha agus sléacht i Detroit, Michigan. Fuair 43 bás (daoine gealaː 10 agus daoine gormaː 33).
Cúlra
Ó 1915 go 1970 d’aistrigh tuairim is sé mhilliúin duine den chine gorm ó cheantair thuaithe an deiscirt go cathracha an tuaiscirt. Tugadh " The Great Migration" air. Ní nach ionadh chothaigh seo míshuaimhneas agus teannas le geiteonna bochta duairce á maoirsiú ag póilíní bána a raibh dearcadh ciníoch ag a bhformhór.
Bhí Detroit ina cathair láidir bhríomhar agus ise ag fás aníos. Buaiteoir domhanda a bhí inti lena cuid carr anna, lena cuid ceol Motown. Ach ag an am céanna, faoi na 1960í, bhí cathracha ar nós Detroit ar tinneall. clé|mion|clé|Detroit Historical Museum inniuː tá cnuasach an-mhór cáipéisí stairiúla ag an iarsmalann
Imeachtaí
Cuireadh an lasair sa bharrach ansin ar an 23 Iúil nuair a dhein na póilíní ruathar fíochmhar faoi shíbín. Ansin bhris círéibeacha amach le ragairne santach na bhfoghlaithe sráid e.
Creachadh agus léirscriosadh na siopaí, na tithe eachtrannacha. Díoltas na mbocht a bhí ann. mion|ː24 Iúil 1967 san oifig ovalː [[Lyndon B. Johnson agus ó chlé go deas  Marvin Watson, J. Edgar Hoover, Sec. Robert McNamara, Gen. Harold Johnson, Joe Califano, agus Stanley Resor.]]
Canál Foirthe agus Cluaidh
deas|250px|thumb|Canál Foirthe agus Cluaidh Is canáil suite i gComhairle Cathair Ghlaschú í Canàl Foirthe agus Cluaidh.
Tiontú digiteach/analógach
Próiseas ina dtiontaítear sraith uimhreacha digiteacha ó ríomhaire go dtí comhartha comhfhreagrach voltais nó srutha a dhéantar le ciorcad leictreonach, nó de ghnáth le ciorcad iomlánaithe scoite a dtugtar tiontaire digiteach /analógach (D/A) air. I bhfeidhmeanna éagsúla cuirtear an comhartha leictreonach aschuir seo isteach i dtrasduchtóir éigin a ghineann fuaim, teas nó solas. Tábhachtach in innealra atá á rialú le ríomhaire. Chun comhartha analógach a thiontú ina chomhartha digiteach, úsáidtear tiontaire analógach/digiteach (A/D).
Cill Gharbháin
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cill Gharbháin air:
685
Básanna
680'erne
Déantóireacht ríomhiomlánaithe
Úsáid ríomhairí i monarcha chun dearadh ríomhchuidithe (CAD) a chuingiú le déantóireacht ríomhchuidithe (CAM), seachadadh comhbhall díreach in am, sceidealú táirgthe, agus soláthar don chustaiméir.
Caisleán Carisbrooke
clé|250px|mion|Caisleán Carisbrooke Is caisleán suite in Inis Iocht é Caisleán Carisbrooke.
Dáthabha bán
Is planda é an dáthabha bán.
686
Básanna
680'erne
Osborne House
clé|250px|mion|Osborne House Is teach mór suite in Inis Iocht é Osborne House.
Cluanach Mór
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cluanach Mór air:
687
Básanna
680'erne
Estádio do Maracanã
Staidiam spóirt i Rio de Janeiro, an Bhrasaíl is ea Estádio do Maracanã. Tá sé suite i Rio de Janeiro. Toilleann an staidiam 78,838 duine.
Glóbailin
Próitéin shimplí atá fillte i gcruth tríthoiseach cruinneogach. Dothuaslagtha in uisce, nó intuaslagtha ar éigin, ach intuaslagtha i dtuaslagán caol salainn. Faightear í i gcuid mhaith fíocháin ainmhithe agus i síolta plandaí, mar a mbíonn feidhmeanna éagsúla aici.
Contae Corson, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Corson atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 4,050 duine ann. Is é McIntosh a phríomhbhaile contae.
Ireland's Got Talent (sraith 2)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Ireland's Got Talent. Tosóidh an dara sraith ar Virgin Media One ar an 2 Feabhra 2018.
Cuirfidh Lucy Kennedy an tsraith seo i láthair. Beidh Louis Walsh, Michelle Visage, Denise van Outen agus Jason Byrne ag filleadh mar mholtóirí ar an seó.
Aillte bána Dover
deas|250px|thumb|Aillte bána Dover Is aillte suite in Kent iad Aillte bána Dover.
Glocsainia
Aon bhall de ghné Bhrasaíleach plandaí le bláthanna móra feiceálacha tonnadóirchruthacha a mbíonn raon dathanna orthu. Gaolmhar leis an tsailchuach Afracach, agus an-choitianta mar phlanda tí.
Tíoraimín
Comhdhúil a fhaightear ón aimíonaigéad tíoraisín, i láthair i mbianna cosúil le cáiseanna is fíonta. Tá einsím i gconair an díleá, monaimín ocsaídeáis (MOA), a chabhraíonn lena dhíghrádú is a dhíleá. Má bhíonn laghdú san MOA, rud a tharlaíonn le húsáid drugaí áirithe frithdhúlagráin, carnann an tíoraimín sa cholainn agus ardaíonn sé seo an brú fola. Uaireanta ciapann méigrim duine le farasbarr tíoraimín.
Crioptón
Is é an crioptón dúil cheimiceach uimhir a 36. Is é an tsiombail cheimiceach atá aige ná Kr. Cosúil leis na triathgháis eile, níl sé ró-araiciseach chun imoibriúcháin leis na dúile eile, ach is féidir leis an bhfluairín é a ocsaídiú, ionas go gcruthaítear fluairídí crioptóin. Níl sé le fáil go flúirseach san atmaisféar. Tá ainm na dúile seo bunaithe ar an bhfocal Gréigise κρυπτός (kruptós), a chiallaíonn "ceilte" nó "folaithe".
Cosúil leis na triathgháis eile úsáidtear crioptón sa ghléasra solais agus sa ghrianghrafadóireacht. Tá cuid mhaith línte speictreacha ag an gcrioptón, agus tagann an plasma crioptóin isteach áisiúil i léasair gheala ardchumhachta. Meán úsáideach le haghaidh léasair is ea an fhluairíd chrioptóin chomh maith.
Stair
Ba iad an ceimiceoir Albanach William Ramsay agus an ceimiceoir Sasanach Morris Travers a chéadaithin an crioptón sa Bhreatain Mhór sa bhliain 1898 in iarsmaí an aeir leachtaigh. Na daoine céanna a chuir an chéad sonrú sa neon cúpla seachtain ina dhiaidh sin ar an dóigh chéanna. Fionnachtain seo na dtriathghás a thabhaigh Duais Nobel sa Cheimic do Ramsay sa bhliain 1904.
Sa bhliain 1960 shocraigh Biúró Idirnáisiúnta na Meáchan is na Miosúr gurbh ionann aon mhéadar amháin agus tonnfhad an tsolais a astaíonn crioptón a 86, ceann d'iseatóip an chrioptóin. Roimhe sin bhí sainmhíniú an mhéadair bunaithe ar phrótaitíopa an mhéadar ar bharra miotail é agus é á choinneáil i dtaisce i Sèvres, an Fhrainc, ón mbliain 1889 i leith. Nuair a rinneadh athshainmhíniú ar fhad an mhéadair, d'athraigh sainmhíniú an angstraim chomh maith. Sa bhliain 1927 glacadh le sainmhíniú an angstraim a bhí bunaithe ar líne dhearg speictreach an chaidmiam, ach sa bhliain 1960 cinneadh gurbh iomlán aon angstram amháin agus 10-10 méadar. An sainmhíniú a bhí bunaithe ar thonnfhad an tsolais as crioptón a 86 mhair sé go comhdháil an Bhiúró i Mí Dheireadh Fómhair den bhliain 1983, nuair a sainmhíníodh gurbh ionann aon mhéadar amháin agus an fad a chuireann an solas de san fholús in imeacht 1/299,792,458 soicind ama.
Argón
Is é an t-argón dúil cheimiceach uimhir a 18, agus is é an tsiombail cheimiceach atá aige ná Ar. Is triathghás é, agus é i bhfad níos coitianta sa dúlra ná na triathgháis eile, nó is é an céatadán atá aige ná 0.934 % den atmaisféar (de réir na toirte, níos mó ná a haon faoin gcéad de réir an mheáchain). Mar is dual do na triathgháis, tá ochtréad iomlán de leictreoin ar an sceall is faide amuigh aige, rud a chiallaíonn nach bhfuil gá aige le himoibriú a dhéanamh ná naisc a cheangal leis na dúile eile. Is féidir dul i dtuilleamaí an fhluairín le comhdhúile argóin a chruthú, ach bíonn na comhdhúile seo an-éagobhsaí. Tugann áirimh theoriciúla le fios gur chóir go mbeadh comhdhúile áirithe ag an argón a bheadh cobhsaí, fiú le gnáth-theocht an tseomra, ach níor éirigh le haon cheimiceoir na comhdhúile teoiriciúla seo a shintéisiú. Úsáidtear teocht tríphointe an argóin (83.8058 K) mar chaighdeán ar scála idirnáisiúnta na teochta ón mbliain 1990 i leith.
Tá trí iseatóp cobhsaí ag an argón, mar atá, 40Ar (99.604 % d'argón an dúlra), 38Ar (0.063 %), agus 36Ar (0.334 %). Is toradh do bheite-mheath radaighníomhach an iseatóip úd 40K den photaisiam é an t-iseatóp is coitianta de chuid an argóin.
Baintear úsáid as argón i bhfoirm leachta i gcrió-mháinliacht - is é sin, cuisnítear na cealla ailse le hargón fuar. Is é an t-argón an triathghás is coitianta agus an ceann is saoire, nó faightear mar sheachthoradh é nuair a bhítear ag scaradh na nítrigine agus na hocsaigine le chéile. Mar sin, is é an triathghás is mó a úsáidtear, fiú le freastal ar riachtanaisí a mbeadh triathghás éigin eile ní b'fhóirsteanaí dóibh.
Tíopáil fola
Sraith córas atá cinntithe trí ghéinitic d'ábhair a fhaightear ar chillscannáin na gcealla dearga fola, a fheidhmíonn mar aglúitiniginí. Nuair a thagann aglúitinigin i dtadhall lena aglúitinin chomhlántach sa phlasma, greamaíonn na cealla dearga le chéile. I ndaoine, is é an córas ABO is mó atá ar eolas. Baineann gach duine le ceann amháin de na grúpaí A, B, AB, nó O, agus braitheann a rangú ar antaiginí A is/nó antaiginí B a bheith nó gan a bheith ar chillscannáin na gceall dearg. Nuair a bhíonn antaigin A as láthair ar na cealla dearga, bíonn antasubstaintí nádúrtha frith-A sa phlasma, agus mar an gcéanna maidir le hantaigin B. Roimh aistriú fola, is gá fuil an deontóra is an fhaighteora a chrosoiriúnú. Muna bhfuil siad oiriúnaithe, cuingreoidh antasubstaintí an fhaighteora le hantaiginí an deontora, téachtfaidh na heiritricítí coimhthíocha, agus is féidir go mbeidh sé seo marfach. Córais eile is ea córas Rh (Rhesus) agus córas MNS.
Quarr Abbey
Is mainistir suite in Inis Iocht é Quarr Abbey.
688
Básanna
680'erne
Dearadh córas struchtúrtha
Sa ríomheolaíocht, sraith teicníochtaí a úsáidtear chun airíonna ar leith de phróiseáil eolais in eagraíocht a anailísiú nuair a bhíonn córas nua ríomhaire á dhearadh di. Sa Bhreatain tá modh deartha ar a dtugtar innealtóireacht eolais in úsáid. Modh eile is ea an Modh Anailíse is Deartha Córas Struchtúrtha, a d'fhorbair gníomhaíocht ríomhaireachta is teileachumarsáide rialtas na Breataine le haghaidh forbairt aonchineálach córas ríomhaire-bhunaithe i ranna rialtais.
689
Básanna
680'erne
Baisleach
Is planda é an baisleach.
Gunna uisce
Is planda é an gunna uisce.
Estádio Nacional
mion|clé|Estádio Nacional i mBrasília, an Bhrasaíl Staidiam spóirt i mBrasília, an Bhrasaíl is ea Estádio Nacional. Tá sé suite i Brasília. Toilleann an staidiam 68,009 duine.
Éadar taibhseach
Is éan é éadar taibhseach. Is baill d'fhine na Anatidae é. .
Contae Custer, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Custer atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 8,216 duine ann. Is é Custer a phríomhbhaile contae.
Scótar toinne
Is éan é scótar toinne. Is baill d'fhine na Phasianidae é. .
Contae Davison, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Davison atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 19,504 duine ann. Is é Mitchell a phríomhbhaile contae.
Sceird
deas|250px|thumb|Sceird Is cnoc nó réimse na móinteán ard, go háirithe i dTuaisceart Sasana í Sceird.
Breallán léana
Is planda é an breallán léana.
Pápa Cléimeans VII
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Cléimeans VII.
Dearadh/déantóireacht ríomhchuidithe
deas|250px|thumb Cláir nó bogearraí ríomhairí ina bhfuil an bunachar sonraí is na rialacha chun táirgí, foirgnimh is trealaimh nua a dhearadh (CAD) nó a mhonarú (CAM). Ligeann bogearraí CAD don dearthóir smaointe is dearaí nua a thástáil gan samhail nó struchtúr costasach a thógáil. Is féidir le bogearraí CAM córais chasta déantúsaíochta a rialú go huathoibríoch chun táirgí casta a dhéanamh gan mórán oibrithe.
Pier Luigi Nervi
Ailtire a saolaíodh i Sondrio na hIodáile ab ea Pier Luigi Nervi (1891-1979). Thuill sé cáil idirnáisiúnta as a dhearthaí do Chluichí Oilimpeacha 1960 sa Róimh. Dhear sé Ardeaglais San Francisco (1970).
Tionscnamh Straitéiseach Cosanta
Plean
mion|clé|An plean ag an APSS Chuir an tUachtarán Reagan tús leis an TSC sa bhliain 1983, plean go saothródh na Stáit Aontaithe teicneolaíochtaí chun sciath arm cosanta a leagan amach i sraitheanna, amuigh sa spás den chuid is mó, ábalta diúracáin bhailistíocha ionsaitheacha a mhilleadh is a chur anuas.
Thacaigh Ronald Reagan le forbairt an chórais agus bhí an APSS glan ina choinne, Plean conspóideach ab ea é, agus bhí eagla ar chuid mhaith daoine go n-úsáidfí na hairm nua chun ionsaithe chomh maith. D’éirigh an teannas chomh géar sin go ndearna an Rúis baghcat ar na Cluichí Oilimpeacha i 1984 a reáchtáladh i Los Angeles.
Aeradróm Inis Mór
Is aeradróm suite in Inis Mór é Aeradróm Inis Mór.
Tionscnamh Straitéiseach Cosanta
Conradh
Faoi dheireadh, drogall polaitíochta an fáth nár tháinig an Tionscnaimh chun críche riamh. Bhí an taighde ina chomhair fíorchostasach; chosain Star Wars na billiúin dollar agus roimh i bhfad bhí deacrachtaí ag geilleagar SAM. Bhí an cás níos measa fiú sa Rúis. Shínigh an APSS agus SAM an comhaontú Conradh na bhFórsaí Núicléacha le Meánraon ar 8 Nollaig 1987, a chinntigh gur cuireadh as feidhm na mílte arm núicléach agus a chuir stad le clár Star Wars.
Athraíodh ainm an tionscnaimh faoin Uachtarán Clinton. Táthar ag leanúint den taighde i gcónaí. Níl sé cinnte - fós inniu - gur féidir na hairm is gá chuige a dhéanamh.
Aeradróm Inis Oírr
mion|clé|250px Is aeradróm suite in Inis Oírr é Aeradróm Inis Oírr.
Gloine bhreochloiche
Gloine throm chriostalta, a chuimsíonn luaidhe (Pb), an-áisiúil i gcomhair gearrtha is greanta, mar a dhéantar i monarchana gloine criostalta in áiteanna éagsúla in Éirinn. Tugadh isteach don fheidhm seo ar dtús í timpeall 1675, agus rinneadh na samplaí sin as breochloch mhionaithe in ionad gainimh, mar is gnáth anois. Is mó a comhéifeacht athraonta ná gloine chorónach (nach bhfuil luaidhe inti), agus mar sin is tábhachtach í i ndéanamh lionsaí comhshuite ceartaithe i gcomhair spéaclaí is eile.
Lysimachia nummularia
Is planda blátha é Lysimachia nummularia nó lus an dá phingin. Tá sé dúchasach don Eoraip agus tugadh isteach i Meiriceá Thuaidh freisin.
Walther Hermann Nernst
Ceimicí fisiciúil a rugadh i mBriesen na Gearmáine ab ea Walther Hermann Nernst (25 Meitheamh 1864-18 Samhain 1941). Thug sé 3ú dlí na teirmidinimice isteach i 1906. Rinne sé taighde ar shaintoilleadh teirmeach ábhar faoi theocht gar don dearbhnialas agus a cheangal leis an teoiric chandamach. Bhain a thaighde bunúsach le hosmóis is brú osmóiseach, ianú, leictreafhuaimíocht, réaltfhisic. Dhíorthaigh sé an difríocht poitéinsil trasna scannáin leath-thréscaoiltigh nuair a bhíonn difríocht i dtiúchan na n-ian ar an dá thaobh de (mar atá i gcealla bitheolaíocha). Bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice i 1920.
Balthasar Neumann
Ailtire a rugadh i Cheb i bPoblacht na Seice (Eger na Bóihéime ag an am) ab ea Johann Balthasar Neumann (27 Eanáir 1687 – 19 Lúnasa 1753). Dhear sé samplaí suntasacha sa stíl Bharócach, Pálás Würtzburg is Schloß Bruchsal ina measc. mion|Séipéal Ardeaglais Würzburg, a dhear Balthasar Neumann
Contae Deuel, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Deuel atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 4,364 duine ann. Is é Clear Lake a phríomhbhaile contae.
Contae Day, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Day atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 5,710 duine ann. Is é Webster a phríomhbhaile contae.
Aeradróm Inis Meáin
mion|clé|250px Is aeradróm suite in Inis Meáin é Aeradróm Inis Meáin.
Dearadh tionsclaíoch
deas|250px|thumb|Model 1300 Volkswagen Beetle Dearadh aon táirge a dhéantar le meaisíní: gluaisteán Toyota, buidéal Coke, ríomhaire, agus an iliomad ábhar is earraí eile. Bhí cré-earraí Wedgwood is cuitléireacht phlátáilte Sheffield ar na táirgí is luaithe a dearadh de réir an choincheap seo.
Gloine bhrúmhúnlaithe
Teicníocht thionsclaíoch déanta gloine a tugadh isteach sna Stáit Aontaithe sna 1820idí, sa Bhreatain i 1831. Dhéantaí ornáidí is earraí don bhord trí ghloine leáite a bhrú idir dhá mhúnla mhiotalacha a dhéanadh na himlínte is na maisiúcháin in oibríocht amháin. Ar dtús bhrúití an múnla uachtarach síos le scriú nó luamhán lámhoibrithe. Tháinig fáisceáin gaile chun cinn i 1894, agus bhí monachanna tábhachtacha i mBirmingham, Stourbridge, Manchain, is oirthuaisceart Shasana sa 19ú-20ú céad.
Dearadh grafach
deas|250px|thumb|Dearadh grafach Teicníochtaí is scileanna a úsáidtear i ndearadh ábhair phriontáilte. Is iad na príomhscileanna a thagann san áireamh ná clóghrafaíocht, grianghrafadóireacht, maisiúchán is déanamh priontaí. D'fhoghlaimítí is chleachtaítí na scileanna seo ina n-aonar le fada, ach le teacht chun cinn na seachliteagrafaíochta tá siad uile tagtha le chéile go rathúil, leis na forbairtí déanacha sa ghrianghrafadóireacht leictreonach ach go háirithe.
Contae Dewey, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Dewey atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 5,301 duine ann. Is é Timber Lake a phríomhbhaile contae.
Dearbhnialas
deas|200px|thumb|Dearbhnialas An teocht is lú is féidir a bheith ann is ea dearbhnialas. Is ionann é is 0 ar scála teochta Kelvin (0 K), -273° ar scála Celsius (-273 °C).
Tíortha beagfhorbartha
alt=|mion|399x399px|Na tíortha i mbéal forbartha (dearg agus oráiste), geilleagar idirlinne (gorm) agus tíortha fhorbartha (liathchorcra) Tíortha atá i mbéal forbartha is iad na tíortha beagfhorbartha nó fiú na tíortha neamhfhorbartha (nó an tríú domhan, nó tíortha an tríú domhan, nó Less Developed Countries i mBéarla). An chuid is mó de thíortha an domhain, is tíortha beagfhorbartha iad.
Dearbhnialas
Bíonn na hadaimh i ndamhna ar bith faoi shíorghluaisne, a bheag nó a mhór.
Lus an tsailte
Is planda é lus an tsailte.
Tíortha beagfhorbartha
Tá a lán fadhbanna le sárú ag na tíortha beagfhorbartha. Tá bochtanas mar thréith iontu chomh maith le cothú, sláinte is litearthacht ar chaighdeáin ísle, agus tionscal, iompar is cumarsáid neamhfhorbartha.
Is tíortha ilghnéitheach iad, agus tá riachtanais éagsúla acuː clé|mion|síorfhás an daonra sna tíortha bheagfhorbartha
Dearbhnialas
De réir mar a laghdaítear an teocht, is amhlaidh a laghdaítear meánluas na n-adamh agus a chrapann an t-ábhar chun toirt níos lú a ghabháil. Tagann gach adamh le bheith ina fhos ag dearbhnialas. Ní féidir le fisiceoirí an teocht seo a bhaint amach.
CLG Cláirsigh Thír Conaill
Is club Cumann Lúthchleas Gael suite i nGlaschu é CLG Cláirsigh Thír Conaill.
Gloine ED
Gloine optúil ar leith le spré an-íseal solais, de thoradh fluairít a bheith inti. I ngnáthghloine optúil, spréitear solas bán i ndathanna uile an speictrim. I bhfeidhm fhótagrafach, muna ndeartar an lionsa chun na dathanna (tonnfhaid) éagsúla — mar shampla, an dearg is an gorm — a fhócasú ar chomhfhócas (ceartú crómatach), beidh an íomhá dhaite geamhach. Is féidir lionsaí neamhchrómacha a dhéanamh le gloine ED, a bhfeidhmiú a fheabhsú is a méid a laghdú i gcomhair grianghrafadóireachta.
Tíotánaitéar
Mamach planditeach réasúnta mór. Fuarthas iontaisithe ón tréimhse Threasach luath suas le 65 milliún ó shin i Meiriceá Thuaidh is oirthear na hÁise é. Suas le 2.8 m ar airde ag a ghuaillí. Go minic le hadharca ina bpéirí.
CLG Sands McSwiney
Is club Cumann Lúthchleas Gael suite i nDrochaid an Chóta, Albain é CLG Sands McSwiney.