cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marú onóra
Is an marú duine atá muinteartha, cailín nó bean go háirithe, a airítear a thabhairt easonóir ar an teaghlach é marú onóra.
Ryazan
Cathair de chuid na Rúise is ea Ryazan (Rúisis: Рязань). Tá an chathair suite in iarthar na tíre i gCúige Ryazan. Tá 524,927 duine ina gcónaí in Ryazan (daonáireamh 2010). Tá an lán láithreán tionsclaíochta suite sa chathair.
Wadeye
Baile i gCríoch an Tuaiscirt, An Astráil, is ea Wadeye (nó Port Keats ar uairibh). Tá sé suite 394 km siar ó dheas de Darwin, príomhchathair an stáit.
Protect the Coven (American Horror Story)
Craoladh an t-aonú heipeasóid déag, "Protect the Coven" den tríú sraith American Horror Story ar an 15 Eanáir 2014. Scríobh Jennifer Salt an eipeasóid seo. D'fhéach 3.46 milliún duine ar an eipeasóid.
Maze Hill
Is baile é Maze Hill atá suite sa bhuirg Royal Borough of Greenwich, Londain Theas.
Warratyi
Áit i Sléibhte Flinders i stát na hAstráile Theas is ea Warratyi agus scailp réamhstairiúil ann. Tá sí suite timpeall 500 ciliméadar lastuaidh de Adelaide agus í ainmnithe mar an áit is sine i lár na tíre a raibh daoine ina gcónaí ann. Tháinig duine de bhunadh na háite ar an láithreán agus é ar lorg ionaid chun a ghnó a dhéanamh. Fuair taighdeoirí na mílte déantúsán agus blúire cnámh ann, rud a chuir ar a gcumas tréimhsí difriúla lonnaithe a aithint idir 49,000 agus 10,000 bliain ó shin. Tá léargas ann ar an dul chun cinn a rinneadh agus uirlisí cnáimhe agus cloiche á gcumadh, ar úsáid an ócair agus ar an mbaint a bhí ag daoine le hainmhithe an-mhóra, leithéid an dipreatodain.
Ceap
Is fungas é an ceap, Boletus edulis (Béarla: cep).
Warratyi
Fionnachtain
Tá an láithreán le fáil i gceantar na nAdyamathanha, pobal Bundúchasach, agus é suite i ngleann ag an gceann theas d’imchuach Loch Eyre i dtuaisceart Shléibhte Flinders.
Fuarthas é nuair a bhí Clifford Coulthard, seanóir de chuid na nAdnyamathanha, agus Giles Hamm, seandálaí ó Olscoil La Trobe, ar thuras taisceálaíochta i Sléibhte Flinders.
Nuair a bhí Coulthard ar lorg áite chun a ghnó a dhéanamh tháinig an bheirt ar fhuarán a raibh ealaín charraige ina thimpeall agus scoilteán os a chionn a bhí dubh le súiche. Thuig siad ar an bpointe boise go mbíodh an scoilteán ina fhoscadán agus tinteáin ann. Tá an scoilteán úd timpeall fiche méadar os cionn grinneall abhann, é timpeall deich méadar ar leithead agus ceithre mhéadar ar doimhne.
Rudaí a fuarthas
Idir 2011 agus 2014 thochail Hamm agus roinnt seandálaithe eile an foscadán síos go dtí doimhneacht aon mhéadar amháin. Ar an 4,300 iarsma a fuair siad bhí blúirí cnámh ó shé speiceas déag mamach agus ó reiptil amháin, in éineacht le huibhneacha éimiú agus éin mhóir dhíofa, Genyornis newtoni. Chomh maith leis sin bhí cnámha de chuid an Diprotodon ann, ainmhí ba chosúil le vombat ach a raibh toirt srónbheannaigh ann. Is dócha gur maraíodh an ceann seo agus gur tugadh chun an fhoscadáin é lena réiteach agus lena ithe. Is cosúil gur bhain an chuid is mó de na cnámha, a raibh meáchan trí chileagram iontu, le speiceas amháin, an valbaí buíchosach carraige.
I measc na ndéantúsán bhí blúirí gipsim, uirlisí feirce agus cloiche, agus snáthaidí cnáimhe. Orthu siúd bhí an uirlis chnáimhe is sine a fuarthas san Astráil. Bhí fianaise anseo maidir leis an bhfeidhm is luaithe a baineadh as an ócar san Astráil agus in oirdheisceart na hÁise. B’fhéidir gur iarsmaí de líonta iad na blúirí d’ábhar snáithíneach atá ann, líonta a d’fhéadfadh daoine a úsáid chun breith ar valbaithe.
Anailís
Rinneadh an dátú le stratagrafaíocht (chun doimhneacht na ndéantúsán a anailísiú), dátú carbónach déantúsán orgánach, agus lonracht optach spreagtha chun gráinní grianchloiche a dhátú. Thaispeáin sé seo gur baineadh feidhm as an bhfoscadán ar feadh a lán tréimhsí thar na mílte bliain, agus gur 49,000 bliain ó shin a thosaigh daoine ag dul ann. Thaíning laghdú ar an úsáid sin timpeall 35,000 – 24,000 bliain ó shin, nuair a bhí an réigiún an-tirim. Baineadh úsáid measartha mór as an áit timpeall 17,000 bliain ó shin, ach stad daoine de dhul ann timpeall 10,000 bliain ó shin.
Tugann na fionnachtana léargas nua ar choilíniú na hAstráile ag sinsir na mBundúchasach atá anois ann. Síltear gur tháinig na chéad Astrálaigh i mbáid go dtí tuaisceart na tíre timpeall 50,000 bliain ó shin, agus gur scaip siad feadh na gcóstaí faoi cheann 2,000 bliain, b’fhéidir. Shíltí gur thóg sé i bhfad níos mó ama orthu lár tirim na tíre a bhaint amach, toisc gur dátaíodh fianaise lonnaithe ó Puritjarra sa chuid thiar de lár na tíre 11,000 bliain tar éis na fianaise is sine ó Warratyi. Is léir ón méid a fuarthas ag Warratyi, áfach, gur tharla an scaipeadh i bhfad níos luaithe ná é sin. B’fhéidir go ndeachaigh daoine isteach i lár na tíre go han-luath, iad ag leanúint na n-aibhneacha agus ag cur fúthu timpeall fuarán. Os a choinne sin, áfach, b’fhéidir go ndeachaigh siad caol díreach rompu trí lár na tíre.
Caochfhrancach
Ainmhí is ea an caochfhrancach.
Beinn Liath Mhòr
Is sliabh in Albain í Beinn Liath Mhòr, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
Contae Grimes, Texas
Is contae in oirthear Texas é Grimes. Is é Anderson príomhbhaile an chontae. Is é Navasota an chathair is mó sa chontae. Bhí 26,604 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 23,552 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 83.7% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 14.7%.
Tomsk
Cathair de chuid na Rúise is ea Tomsk (Томск). Tá an chathair suite i ndeisceart na tíre i gCúige Thomsk. Tá 524,669 duine ina gcónaí i dTomsk (daonáireamh 2010).
Máiréad Ní Ghráda
Tús a saoil
I gCill Mháille, taobh thiar d'Inis, Contae an Chláir, a rugadh Máiréad Ní Ghráda ar an 23 Nollaig 1896. B'fheirmeoir a hathair, Séamus Ó Gráda, a chaith tamall ina chomhairleoir áitiúil. Bhí Gaeilge aige ó dhúchas. Meastar gur uaidh sin a tháinig grá Mháiréad don teanga. Breac-Ghaeltacht a bhí i gCill Mháille, agus bhí Gaeilge ag muintir Mháiréad Ní Ghráda. Bhí giotaí de Cúirt an Mheán Oíche agus véarsaóicht Ghailge eile de ghlanmheabhair ag a hathair, ar chainteoir dúchais é.
Fuair sí oideachas meánscoile i gClochar na Trócaire in Inis. Bhain sí duaiseanna amach sna scrúdaithe agus scoláireacht go Coláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliat h. Bhain sí céim BA sa Ghaeilge sa bhliain 1919, faoi stiúir Dhubhghlais de hÍde. Fuair sí céim MA sa Ghaeilge chomh maith.
Réabhlóidí
Bhí taithí ag an údar ar an bpolaitíocht aitiúil mar ba chomhairleoir contae agus náisiúntóir a hathair féin, Séamus Ó Gráda as Contae an Chláir.
Bhí sí sáite i gcorráil pholaitiúil na linne agus í ar an ollscoil. Bhí aithne aici ar go leor daoine a bhí páirteach sa ghluaiseacht náisiúnach, mar a bhí sí féin, sna blianta idir 1916 agus 1923. Ba bhall de Chumann na mBan í. Sa bhliain 1920 cuireadh i bpríosún í faoi bheith ag díol bratach do Chonradh na Gaeilge. Ghlac sí taobh an tSaorstáit i gCogadh na gCarad (1922-23). Chuaigh an tréimhse seo i gcion go mór uirthi: is é is cúlra d'fhormhór a cuid gearrscéal ta agus dá mórdhráma deireanach Breithiúnas (1968).
Mhúin Máiréad Ní Ghráda i scoil trialach i nGleann na gCaorach, Co. Bhaile Átha Cliath, (1919-20). Tamall ina dhiaidh sin, fuair sí post mar rúnaí TD de chuid Chumann na nGaedheal, Earnán de Blaghd. mion|ag éisteach leis an [[raidió sna 1920idí ; bhí Ní Ghráda ina láithreoir]] Phós sí Risteard Ó Ciosáin, oifigeach sna Gardaí, sa bhliain 1923. Bhí beirt mhac acu, Séamus agus Brian.
Craoltóir
Chuir pobal na tíre aithne uirthi mar láithreoir ar Raidió Éireann (2RN) ó 1926 amach. Bhí freagracht uirthi chomh maith as cláracha do mhná agus do pháistí, agus as an gcartlann cheoil. Ba í céad bhanchraoltóir 2RN í, ag am nach raibh a leithéid ar an BBC féin.
Post páirtaimseartha a bhí ann, áfach, agus d'éirigh sí as sa bhliain 1935, tar éis athrú rialtais i 1932.
Mhair a spéis i gcúrsaí oideachais do pháistí, i gcúrsaí ban agus a dúil sa cheol go buan ina dhiaidh sin.
Scríbhneoir
mion|[[Amharclann an Damer, BÁ¢]] Bhí spéis riamh aici i gcúrsaí drámaíochta. Bhí sí ar dhuine den bhuíon a bhuanaigh An Comhar Drámaíochta sa bhliain 1923 chun drámaí Gaeilge a léiriú go rialta. Ba é An Uacht a céad dráma. Chum sí é do dhaltaí Choláiste Tís Chill Mhic Oda, áit a raibh sí ag teagasc, i 1931. Léirigh Mícheál Mac Liammóir An Uacht in Amharclann an Gheata in Aibreán 1931. mion|[[Amharclann an Gheata|Amharclanm an Gheata ]] mion|[[Breithiúnas|Breithiúnas]] Lean Máiréad Ní Ghráda uirthi ag cumadh drámaí ó 1931 go dtí deireadh na 1960idí. Le linn an ama sin, bhí sí ina heagarthóir ar leabhair scoile le Brún agus Ó Nualláin agus is iomaí sraith téacsleabhar Gaeilge, Béarla agus stair e a scríobh sí nó a chuir sí in eagar, chomh maith leis an iris oideachais Teacher's Work. Chaith sí tamall ina cathaoirleach ar Chumann na Scríbhneoirí. Dá bharr sin agus de bharr a spéise sa drámaíocht, bhí sí páirteach sna hiarrachtaí a rinneadh le hamharclann Ghaeilge a bhunú i mBaile Átha Cliath ó na 1940idí ar aghaidh. Cé go raibh sí féin bainteach le léirithe as Gaeilge in Amharclann na Mainistreach sa tréimhse sin, chreid sí gur ghá áras ar leith do dhrámaíocht na Gaeilge. Léiríodh drámaí léi in Amharclann an Damer, a bhunaigh Gael-Linn sa bhliain 1955, agus ba é An Triail (1964) an ceann ba mhó cáil (a bhí inchurtha leis An Giall le Breandán Ó Beacháin).
Má bhain umhlaíocht le Máiréad Ní Ghráda i leith a cumais féin ba dhuine an-neamhspleách a bhí inti. Bhí post dá cuid féin aici ar feadh a saoil, ag am ar mhinice na mná sa bhaile. Fuair sí bás i mBaile Átha Cliath ar an 13 Meitheamh 1971.
Gailearaí Uffizi
Músaem ealaíne iomráiteach atá suite in aice Piazza della Signoria i lár Fhlórans, sa Tuscáin, san Iodáil, is ea an Gailearaí Uffizi (Iodáilis: Galleria degli Uffizi, IPA: |ɡalleˈriːa deʎʎ ufˈfittsi|).
Stair
mion|clé|Cuairteoirí ag breathnú ar Tondo Doni, péintéireacht de chuid [[Michelangelo. Tá an Uffizi rangnaithe mar an 25ú músaem ar liosta na músaeim is mó cuairteanna ar domhan, agus timpeall ar 2 mhilliún cuairteoirí air sa bhliain.]]
Cuireadh tús le tógáil an choimpléics Uffizi faoi stiúradh Giorgio Vasari sa bhliain 1560 ar son Cosimo I de' Medici chun oifigí a sholáthar do ghiúistísí Fhlórans, an chúis a tugadh uffizi ("oifigí") mar ainm air. Leanadh den tógáil faoi Alfonso Parigi agus Bernardo Buontalenti agus críochnaíodh é sa bhliain 1581. Tá an cortile (clós na Uffizi) cúng fada, agus tugann sé duine amach chun na habhann Arno ar thaobh amháin den chlós trí scáileán colún Dórach.
Kanteletar
Is éard atá i gceist le Kanteletar ná duanaire nó díolaim filíochta tíre a bhailigh Elias Lönnrot ar a chamchuairt in Oirthear na Fionlainne agus sa Chairéil. Is é teideal iomlán an leabhair ná Kanteletar, taikka Suomen Kansan Wanhoja Lauluja ja Wirsiä ("Kanteletar, nó: Amhráin agus Véarsaí Ársa de chuid Mhuintir na Fionlainne"). Is í an difríocht idir Kalevala agus Kanteletar gur laoithe eipiciúla atá in Kalevala agus baint acu leis an miotaseolaíocht Fhionlannach, nuair is dánta liriceacha nó stairiúla iad na dánta in Kanteletar. Tháinig an chéad leagan de Kanteletar i gcló sa bhliain 1840. Dhá bhliain roimhe sin, casadh an seanchaí mná Mateli Kuivalatar ar Lönnrot in Ilomantsi, agus fuair sé an chuid ba mhó d'ábhar na díolama uaithise.
Tá trí "leabhar", nó trí bhailiúchán, in Kanteletar. Sa chéad bhailiúchán atá na dánta ar a dtugann Lönnrot "na hamhráin choitianta". Tá an bailiúchán seo féin roinnte ina bhfo-bhailiúcháin éagsúla: na hamhráin uilechoitianta, amhráin an lucht bainise, amhráin na dtréadaithe agus amhráin na bpáistí. Sa dara "leabhar" atá na dánta líriciúla agus "na hamhráin speisialta", agus iad féinn roinnte de réir na gcineálacha daoine ónar breacadh síos iad: amhráin na gcailíní, amhráin na mban, amhráin na mbuachaillí agus amhráin na bhfear. Sa tríú leabhar atá dánta stairiúla, bailéid agus dánta a bhfuil eilimintí líriciúla agus eipiciúla iontu.
Is é is brí le teideal an bhailiúcháin ná "Bean an Kantele" nó "Bean ag seinm ar an gKantele". Is é an kantele ceolionstraim náisiúnta na Fionlainne atá cosúil leis an lir.
Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest
Is scannán ó 2006 é Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest. Is iad Johnny Depp, Orlando Bloom agus Keira Knightley na príomhaisteoirí sa scannán seo faoi stiúir Gore Verbinski. Ba é seo an scannán is mó a thug airgead isteach sa bhliain 2006.
Beinn Sgritheall
Is sliabh in Albain í Beinn Sgritheall, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
Arthur Balfour
Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é Arthur James Balfour, 1st Earl of Balfour a rugadh ar an 25 Iúil 1848 – 19 Márta 1930.
Ar an 2 Samhain 1917 tharla an "Balfour Declaration": d'fhógair an Rúnaí Gnóthaí Eachtracha sa Bhreatain, Arthur Balfour ag an am, go mbunófaí stát Giúdach sa Phalaistín.
A' Chnó Dhearg
Is sliabh in Albain í a' Chnó Dhearg, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
Baile Gunnair
Is baile fearainn agus fo-bhaile de chuid Cathair Phort Láirge é Baile Gunnair.
Abtheach Westminster
clé|mion|233x233px|Tuama Lionel d'Anvers, Iarla Uladh, in[[abtheach Westminster]] Is eaglais mhór suite in Westminster, Londain, Sasana é Abtheach Westminster, nó Eaglais Choláisteach Naomh Peadar i Westminster. Tá sí suite taobh thiar de Phálas Westminster. Tosaíodh ar a tógáil sa deichiú haois agus coisriceadh í sa bhliain 1065. Stíl ghotach atá ar an chuid is mó den struchtúr.
100 Leabhar na hAoise de réir Le Monde
Cuireadh réamhliosta 200 teideal le chéile le cuidiú siopaí leabhar agus iriseoirí. Ansin cuireadh an liosta úd os comhar lucht na Fraincise leis an gceist "Céard iad na leabhair a d'fhan i do chuimhne?" (« Quels livres sont restés dans votre mémoire ? »).
Bhí idir úrscéalta, fhilíocht agus dhrámaí at an liosta, agus fiú stiallghreannáin. Chíor Frédéric Beigbeder na chéad 50 saothar ar an liosta in aiste dar theideal "Dernier inventaire avant liquidation". Tharraing sé aird ar áit lárnach na leabhar Francach ar an liosta.
Middle Park, Londain
Is baile é Middle Park atá suite sa bhuirg Royal Borough of Greenwich, Londain Theas.
Watership Down
Ag dúiseacht téamaí eipiciúla, leanann an t-úrscéal na coiníní agus iad ag éalú an scrios á dhéanamh ar a gcoinicéar. Déanann siad cuardach ar áit nua le baile a chruthú (ag Watership Down), nuair atá siad ag dul i ngleic le contúirtí agus cathuithe ar an bhealach.
Ba é Watership Down an chéad úrscéal le Richard Adams. Dhiúltaigh go leor foilsitheoirí é sular ghlac Collings leis an lámhscríbhinn. Bhain an leabhar an Bonn Carnegie, an Duais Guardian agus go leor gradam leabhar eile. Cóiríodh an úrscéal mar scannán lánfhada sa bhliain 1978, agus ina dhiaidh sin mar shraith teilifíse, a craoladh ó 1999 go dtí 2001.
Leaptón
thumb|280px|An bhundéanamh: {{legend|#CC99FF|[[Cuarc|Cuairc}}{{legend|#99FF66|Leaptóin}}{{legend|#FF6C6C|Bósóin}}]] Tugtar leaptón ar bhuncháithnín fo-adamhach nach mbraitheann an t-idirghníomhú láidir, mar nach bhfuil lucht datha (an cineál lucht a bhaineann leis an bhfórsa láidir) aige. Tá dá short leaptón ann: leaptóin le lucht leictreach, ar nós an leictreoin, agus leaptóin gan lucht leictreach, go dtugtar neoidríonónna orthu.
Is é an leictreon (e), an muón (μ), agus an tauón (τ) na trí leaptón le lucht leictreach, agus tá neoidríonó dá gcuid féin ag gach ceann acu: νe νμ ντ.
Contae Guadalupe, Texas
Is contae i ndeisceart Texas é Guadalupe. Is é Seguin príomhbhaile an chontae. Is é Schertz an chathair is mó sa chontae. Bhí 131,533 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 89,023 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 75.2% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 22.6% agus ba Gearmáinis an phríomhtheanga ag 1%.
Feirmíón
Is é is feirmíón ann ná cáithnín fo-adamhach go bhfuil guairne leath-shlánuimhreach (i.e. 1/2, 3/2, 5/2 srl) aige. Cloíonn feirmíón le prionsabal an eisiaimh, a deir nach féidir le dhá fheirmíón bheith in aon staid chandamach amháin ag an am céanna. Tugtar bósón ar cháithnín le guairne shlánuimhreach, agus i gcodarsnacht leis na bhfeirmíóin is féidir le dhá bhósón a bheith sa staid chandamach chéanna ar aon uain.
Cé gur minicí a úsáidtear an téarma feirmíón ag tagairt do cháithnín fo-adamhach, ní gá go bhfuil an cáithnín níos lú ná adamh i bhfírinne. Tugtar feirmíón ar núicléas nó ar adamh fiú go bhfuil guairne leath-slánuimhreach aige.
Maidir le bhuncháithníní fo-adamhacha, tá dhá shórt d'fheirmíóin ann: cuairc, go bhfuil lucht datha acu agus mar sin a ghlacann páirt in idirghníomhachtaí láidre, agus leaptóin, nach mbraitheann an fórsa láidir núicléach.
Cat crainn clochra
Ainmhí is ea an cat crainn clochra.
Cinn Tàile
Is sléibhte in Albain iad Cinn Tàile, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
An Astracáin
Cathair de chuid na Rúise is ea an Astracáin (Астрахань). Tá an chathair suite in iardheisceart na tíre i gCúige na hAstracáine. Tá 520,339 duine ina gcónaí san Astracáin (daonáireamh 2010).
Pittsburg, Texas
Is é Pittsburg príomhbhaile Contae Camp, Texas. Bhí 4,497 ina gcónaí i bPittsburg sa bhliain 2010.
Cluain Uí Bhogáin
Is baile suite i gContae Thír Eoghain í Cluain Uí Bhogáin.
Naomh
deas|250px|thumb|San Proinsias Assisi ... aitheanta mar naofa sa chreideamh Críostaí
Ardeaglais Naomh Pól
Is ardeaglais suite i gCathair Londan í Ardeaglais Naomh Pól. I measc na n-ócáidí is tábhachtaí san ardeaglais:
Buamáil Dhomhnach na Pailme, 2017
Tharla ar Domhnach na Pailme, 9 Aibreán 2017, dhá bhuamáil féinmharú ag
New Charlton
Is baile é New Charlton atá suite sa bhuirg Royal Borough of Greenwich, Londain Theas.
Buamáil Dhomhnach na Pailme, 2017
Ardeaglais an Naomh Marcas Ortadocsach Choptach, an phríomheaglais i gCathair Alastair, suíochán an phápacht Choptach.
Bhí 45 daoine tuairiscithe maraithe ar a laghad agus 126 gortaithe.
Driad
Is éard is driad ann ná (Sean-Gheigis:Δρυάς,Druas) nimfeach choill nó sióg choille i miotaseolaíocht na Gréige. Ciallaíonn Druas "dair" i nGréigis, agus go sonrach is nimfeacha na gcrann darach iad, ach úsáidtear an téarma anois le haghaidh nimfeach na gcrann i gcoitinne, nó hibridí de dhuine agus chrann i ndomhan na samhlaíochta. De ghnáth, measadh gur créatúir an-chúthaile iad ach amháin os comhair an bhandé Artaimís, arbh eol dí a bheith ina cara don chuid is mó de na nimfeacha.
Daifní
Ba iad seo nimfeacha na gcrann labhrais.
Epimelidí
Bhí na Maliaidí, Meliaidí nó Epimelidí ina nimfeacha na gcrann úll agus na gcrann torthaí eile agus ina gcosantóirí caorach. Ciallaíonn an focal Gréigise melas - as a dtagann a hainm — úll agus caora araon. Measadh gur chineál driaide iad na Heispirídí, caomhnóirí na n-úll órga.
Hamaidriad
Bhí driada, cosúil le gach sort nimfeach, go hosnádúrthaf adchónaitheach agus ceangailte lena dtithe, ach bhí cuid acu céim níos faide ná an chuid is mó de na nimfeacha. Ba iad seo na hamaidriada a bhí ina gcuid lárnach dá gcrainn, mar sin má fuair an crann bás, fuair an hamaidriada bás chomh maith. Ar na cúiseanna sin, ghear na driada agus déithe na nGréagacha pionós ar aon duine a rinne dochar ar chrainn gan leorghníomh a ofráil don na nimfeacha coille. (a bhain le crainn darach)
Ainmneacha
Is iad seo a leanas cuid de na driada nó na hamaidriada aonair:
I gcultúr na ndaoine
Luaitear na driada i 'Paradise Lost' le Milton, i saothair Choleridge, agus in úrscéal Thackeray, The Virginians. Tugann Keats "light-winged Dryad of the trees", ar an fhiliméala. I bhfilíocht Dhonald Davidson léiríonn siad téamaí an traidisiúin agus tábhacht an ama atá thart go dtí an lá atá inniu ann. Úsáideann an file Sylvia Plath iad mar shiombail an dúlra ina cuid filíochta i "On the Difficulty of Conjuring up a Dryad", agus "On the Plethora of Dryads". Tá driad san séal "Dear Dryad" (1924) le Oliver Onions a théann i gcion ar lánúineacha rómánsúla ar fud na staire.
Tagairtí
Leabharliosta
Ceimic orgánach
thumb|Struchtúr móilíneach clasaiceach na ceimice orgánaí - foirmle [[Beinséin|bheinséin le Friedrich Kekulé, a léirítear ar stampa poist ón bhliain 1964]] Is é is ceimic orgánach ann ná staidéar ar chomhdhúile carbón-bhunaithe. Is féidir le hadaimh charbóin naisc chomhfhiúsacha láidre a fhoirmiú le hadaimh eile carbóin, rud a chruthaíonn slabhraí agus fáinní adamh carbóin ar a dtugtar an cnámharlach carbóin. Is féidir leis an charbón naiscshingile, naisc dhúbailte agus naisc thriaracha a fhoirmiú leis féin. Bíonn hidrigin nasctha le hadaimh charbóin fosta sa chnámharlach seo agus tugtar hidreacarbón ar an chomhdhúil a dhéantar, rud a chiallaíonn nach bhfuil ann ach carbón agus hidrigin. Adaimh eile ar nós ocsaigin, nitrigin agus sulfar, is féidir iad a cheangal le naisc chomhfhiúsacha leis an chnámharlach carbóin (ag glacadh áit na n-adamh hidrigine). Na comhdhúile a bhíonn ann dá thoradh seo, is gnách leo bheith níos imoibríche ná an hidreacarbón bunúsach. Tugtar feidhmghrúpaí ar ghrúpaí dá leithéid agus is iad na grúpaí seo a chinneann imoibrithe cheimiceacha an mhóilín. Lena rá ar dhóigh eile, tá an cheimic a bhaineann le comhdhúil orgánach á cinneadh ag a feidhmghrúpa agus is é an feidhmghrúpa an grúpa imoibríoch taobh istigh de chomhdhúil. Móilíní orgánacha a bhfuil an feidhmghrúpa céanna iontu, is baill iad den tsraith homalógach chéanna. I sraith homalógach, tá comhdhúile ann a bhfuil an fhoirmle ghinearálta chéanna acu; léiríonn airíonna comhchosúla ceimiceacha grádú maidir le hairíonna fisiceacha agus bíonn gach ball difriúil leis an cheann ina dhiaidh le haonad CH2.
Maningrida
Baile i gCríoch an Tuaiscirt, An Astráil, is ea Maningrida. Tá sé suite 500 km lastoir phríomhchathair an stáit, Darwin.
Acerbas
mion| Portráid ón mbailiúchán na mbeathaisnéisí de Promptuarii Iconum Insigniorum (1553) Ba shagart Tuíreach Earcail é Acerbas, a phós Elissa, iníon an rí Matán I, agus deirfiúr Pygmalion. Bhí saibhreas suntasach aige, agus fios a bheith aige faoi shaint Phygmalion, a tháinig i gcomharbacht air a athair, chuir sé é i bhfolach san ithir. Ach bhí Pygmalion, a chuala faoi na seoda ceilte seo, freagrach as Acerbas a dhúnmharú, agus é ag súil go bhfaigheadh ​​sé seilbh orthu trína dheirfiúr. Ach choinnigh crógacht Elissa na seoda, agus d'imigh sí ar imirce ón Fhéiníc. Chuaigh siad i dtír agus shocraigh siad síos san Afraic Thuaidh, agus bhunaigh siad cathair na Cartaige.
Sa chuntas seo is ionann é Acerbas agus Sychaeus, agus is ionann Elissa agus Díodó i Veirgil. Is cinnte go bhfuil na hainmneacha i Iúistín níos cruinne ná i Veirgil; mar tugann Servius le fios, gur athraigh Veirgil anseo, mar a bhí i gcásanna eile, ainm coigríche ina cheann níos áisiúla dó, agus gurb é Sycharbas an t-ainm ceart a bhí ar Sychaeus, rud atá cosúil le Acerbas.
Foinsí eile
<cite class="citation encyclopaedia" id="CITEREFSmith1870">"Acerbas". <cite class="citation encyclopaedia" id="CITEREFSmith1870">Foclóir Beathaisnéis agus Miotaseolaíochta na Gréige agus na Róimhe.
Cill Dreasa
Is baile suite i gContae Thír Eoghain í Cill Dreasa.
Go to Hell (American Horror Story)
Craoladh an dara heipeasóid déag, "Go to Hell" den tríú sraith American Horror Story ar an 22 Eanáir 2014. Scríobh Jessica Sharzer an eipeasóid seo. D'fhéach 3.35 milliún duine ar an eipeasóid.
Cat coille
Ainmhí is ea an cat coille.
Panhandle, Texas
Is é Panhandle príomhbhaile Contae Carson, Texas. Bhí 2,452 ina gcónaí i bPanhandle sa bhliain 2010.
Sgùrr na Ciste Duibhe
Is sliabh in Albain í Sgùrr na Ciste Duibhe, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
Cill Bhríde, Contae Phort Láirge
Is ceantar suite i gContae Phort Láirge í Cill Bhride. Cuimsíonn sé dhá bhaile fearainn, Cill Bhríde Thuaidh agus Cill Bhríde Theas.
Cros Cill Daltain
Is cros ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Cros Cill Daltain .
Penza
Cathair de chuid na Rúise is ea Penza (Пенза). Tá an chathair suite in iarthar na tíre i gCúige Phenza. Tá 517,311 duine ina gcónaí i bPenza (daonáireamh 2010).
Liosta teimpléad Stáit sna SAM
Cuimsíonn ar an leathanach seo a leanas liosta teimpléad Stáit sna * SAM.
S
~
Sgór Gaoith
Is sliabh in Albain í Sgór Gaoith, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
New Eltham
Is baile é New Eltham atá suite sa bhuirg Royal Borough of Greenwich, Londain Theas.
Linden, Texas
Is é Linden príomhbhaile Contae Cass, Texas. Bhí 1,988 ina gcónaí i Linden sa bhliain 2010.
Baile Mhic Gofraidh
Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Baile Mhic Gofraidh.
Dimmitt, Texas
Is é Dimmitt príomhbhaile Contae Castro, Texas. Bhí 4,393 ina gcónaí i nDimmitt sa bhliain 2010.
Patrick Lenihan
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Lenihan (4 Meán Fómhair 1902 – 11 Márta 1970). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Uchtnocht
thumb|upright|Bean gan barr ag paráid "bród aerach" i [[Torontó.]] Níl folach ar a bhráid ar dhuine uchtnocht.
Wonderwall
Is amhrán é "Wonderwall" leis an racbhanna Sasanach Oasis, an ceathrú singil ar an dara halbam (What's the Story) Morning Glory? (1995). Thaifead an banna an t-amhrán ag Stiúideo Pairccairraig, Monmouthshire, an Bhreatain Bheag i mBealtaine 1995. Scríobh príomhghiotáraí an bhanna, Noel Gallagher, an t-amhrán (agus gach amhrán eile ar an albam).
Cnoc Mheilearaí
Is baile fearainn suite i gContae Phort Láirge é Cnoc Mheilearaí.
Mainistir
Is é an ceantar suíomh Mainistir Cnoc Mheilearaí, mainistir Cistéirseach tábhachtach.
Of Mice and Men
Nóibhille de chuid John Steinbeck is ea Of Mice and Men.
Dún Guaidhre
Is dún ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, Albain, é Dún Guaidhre. Tógadh san Iarnnaois é.
Of Mice and Men
Plota
Bíonn dhá imirceach allamuigh i gCalifornia ag obair ar an plandáil i rith an Spealadh Mór - George Milton, fear cliste ach gan oideachas, agus Lennie Small, fear toirtiúil, láidir é ach tá sé faoi mhíchumas meabhrach. Tá siad i Soledad ar á mbealach go dtí cuid eile de California. Tá súil acu gur bhainfidh siad a aisling amach agus bheidh ábalta socraigh síos ar a bpíosa talún féin. Tá cuid aisling Lennie le bheidh ach tabhairt aire do na coiníní mar go raibh grá aige bheidh ag theaghmaigh ainmhithe bog, cé go mharíonn sé i gcónaí de thaisme iad. Tá an aisling seo ceann de na scéalta is fearr le Lennie agus aithinsíonn George an scéal i gcónaí. Theith siad ó Weed nuair a cuir Lennie a lámha ar gúna bean agus ní ligfeadh sé dí dul, rud as ar tháinig cúiseamh éignithe. Tháinig sé chun solais go luath go raibh George cosantóir Lennie agus tá siad mór le chéile in ainneoin amaidí Lennie.
The Voice Kids (sraith 1 an RA)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag John de Mol é The Voice Kids. Thosaigh an chéad sraith de The Voice Kids ar an 10 Mheitheamh 2017 agus chríochnaigh sé ar an 16 Iúil.
B'iad will.i.am, Pixie Lott agus Danny Jones na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Jess Folley an tsraith.
Franz Kafka
Feidhmeannach árachais, dlí odóir agus scríbhneoir Gearmáinise ab ea Franz Kafka (3 Iúil 1883 - 3 Meitheamh 1924). Meastar go forleathan go bhfuil Kafka ar cheann de na daoine is mó tionchair i litríocht an 20ú haois.
Tús a shaoil
Rugadh Kafka i bPrág san Ostair-Ungáir ag an am, arb í príomhchathair na Seice inniu í, agus tógadh i dteaghlach meánaicmeach Giúdach é.
Céimí de chuid Deutsche Karl-Ferdinands-Universität (Ollscoil Ghearmánach Karl-Ferdinand) i bPrág, d'aistrigh Kafka ón gceimic go dtí an dlí mar a phríomhábhar staidéir, ionas go mbeadh deis ní ba mhó aige staidéar a dhéanamh ar an nGearmáinis agus ar stair na healaíne agus toisc go raibh deiseanna gairme ní b'fhearr ag gabháil leis.
Fuair Kafka dochtúireacht sa dlí sa bhliain 1906, tar éis dó staidéar a dhéanamh air ar feadh cúig bliana. Chaith sé bliain ina dhiaidh sin mar intéirneach gan phá sna cúirteanna, de réir a oibleagáide.
Obair
Chaith Kafka an chuid eile dá shaol oibre in dhá chomhlacht árachais,
An chuid is mó den am sin, dhéanadh Kafka fiosrúchán ar éilimh árachais maidir le timpistí agus measúnú árachais. De ghnáth chríochnaíodh Kafka a chuid oibre faoi 2in gach lá. Mar sin bhí go leor ama aige lena chuid scríbhneoireacht a a dhéanamh.clé|mion|Franz Kafka roimh 1900
Bás
Sa bhliain 1918, cuireadh Kafka amach ar phinsean míchumais mar gheall ar an eitinn, siocair a bháis sé bliana ina dhiaidh sin.
An eitinn ba thrúig bháis do Kafka. Bhásaigh sé i gKlosterneuburg in aice le Vín. De réir dealraimh, fuair Kafka bás go díreach leis an ocras ós rud é go raibh laraing athlasta aige de bharr na heitinne.
Saothar
Níor foilsíodh an chuid ba mhó dár scríobh Kafka ach i ndiaidh a bháis (féach na lisotaí thíos).
Tá móitífeanna agus téamaí ón dlí go mór i gceist ina chuid saothar. Ar an mbealach sin, gan amhras, spreag oiliúint Kafka sa dlí agus a chuid oibre mar fheidhmeannach árachais a chuid saothar liteartha, go pointe áirithe, fiú mura raibh sé ar intinn ak Kafka scigaithris a dhéanamh ar cheachtar acu ar bhealach ar bith. mion|1910
Tionchar
Chuaigh a chuid gearrscéalta agus úrscéalta go mór mór i bhfeidhm ar an litríocht ó na 1920idí ar aghaidh.
Is minic a dhéanann dlíodóirí agus breithiúna inniu tagairt reitriciúil do nóisean an 'Kafkachais' agus iad ag cáineadh léamha nó feidhmithe an dlí atá saoithíneach, míloighciúil nó luaineach, dar leo.
An Eagnaíocht
mion|Leathanach teidil de chéad imleabhar na ciclipéide ar chuir [[Denis Diderot|Diderot agus d'Alembert in eagar idir 1751 agus 1772 í: L'Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers (Gaeilge: 'An Ciclipéid, nó Foclóir Réasúnta na nEalaíon agus na gCeard'). Tá an Chiclipéid seo ar cheann de mhór-shaothair na hEagnaíochta.]] Is éard atá i gceist leis an Eagnaíocht, nó Ré na hEagnaíochta, ná gluaiseacht chultúrtha a tháinig ar an bhfód i measc aos eagna na hEorpa san 18ú haois (1715-1789), agus a leathnaigh amach ina dhiaidh sin go dtí na háiteanna a bhí faoi anáil na hEorpa ag an am (Meiriceá, srl.).
Chuir smaointeoirí na hEagnaíochta béim nua ar fhorbairt eolaíochta agus intinne agus é mar sprioc acu sochaí agus eolas a fheabhsú agus a cur chun cinn. Ag an am céanna, dhéanfaidís  iarracht fáil réidh le piseoga agus le héadulaingt na heaglaise agus le héagóir an stáit. D'imir aireagán an chlóphreasa tionchar nach beag ar leathadh amach luachanna nua na hEagnaíochta ar fud an domhain.
Sainmhíniú
I roinnt tíortha in Iarthar na hEorpa bhí an ghluaiseacht chomh leathan agus chomh chumhachtach gur chreid fiú a lucht comhaimsire go raibh Ré na hEagnaíochta tugtha in áit “an Ré Dhorcha”. I dteangacha eile na hEorpa, rinneadh ceangal idir smaointe nua na hEagnaíochta agus an 'soilsiú' - .i. an léargas nua - a tharraingíodar: The Enlightenment a tugadh ar an dtréimhse seo i mBéarla, agus Die Aufklärung i nGearmáinis (Gaeilge: 'An Soilsiú') agus Siècle des Lumières (Gaeilge: 'Céad na Soilse') i bhFraincis. Amanta, tugtar An Soilsiú nó Ré an tSoilsithe uirthi i nGaeilge leis. Tá téarmaí don ré a thagann ón soilsiú le fáil i scríbhinní Voltaire agus J. G. von Herder, agus bunaíodh a leitheid de tearmaí go cinntitheach tar éis fhoilsiú alt Kant “Was ist Aufklärung?” ('Cad í eagnaíocht?') i 1784.
Comhthéacs
D’fhorbair an Eagnaíocht le linn athrú sóisialta ón feodachas go gcaipitleachas, agus an cumhacht ag athrú ón uaisle na talún go dtí an mheánaicme. Bhí go leor ceangail agus cosúlachtaí idir Eagnaíocht Iarthar na hEorpa agus an Athbheochan. Fuair ​​an Eagnaíocht oidhreacht ón Athbheochan ó thaobh a chuid idéil daonnachaíocha, a hardmheas ar an tseandacht chlasaiceach, muinín i ndul chun cinn, agus saorsmaointeoireacht. Rinne an Athbheochan agus an Eagnaíocht araon athbhreithniú ar sheanluachanna agus chaith siad amhras ar dogmaí feodacha agus eaglasta, traidisiúin agus údaráis. Mar sin féin, tháinig idé-eolaíocht na heagnaíochta chun cinn ag céim níos aibí d’fhoirmiú an struchtúir chaipitlíoch agus dá bhrí sin, bhí a critíc ar an bhfeodachas níos géire agus níos doimhne ná san Athbheochan. Mar gheall gur bhreathnaigh siad ar an tsaoirse pholaitiúil agus ar an gcomhionannas sibhialta mar bhunchloch na sochaí ​atá struchtúrtha go maith, dhírigh siad a gcáineadh i gcoinne forlámhas na monarcachta absalóidí, chomh maith leis an eaglais. Bhí an Eagnaíocht tábhachtach chun an bonn a bhaint ó na cumhachtaí a bhuanaigh an chórais fheodach. Go háirithe sa Fhrainc, is féidir an Eagnaíocht a fheiceáil mar ullmhúchán díreach idé-eolaíoch don réabhlóid bourgeois 1788. mion|Fealsamh, matamaiticeoir, agus fisiceoir Francach [[René Descartes (1596-1650)]] In Iarthar na hEorpa, tháinig tréimhse dul chun cinn ginearálta, go háirithe sa 17ú haois, maidir le heolas praiticiúil a bheadh ​​riachtanach do táirgeachta ábhair, trádála agus loingseoireachta. Chuir Hobbes, Descartes, Leibniz, Newton, Spinoza, agus Cartesigh ​na hÍsiltíre go mór le saoradh na heolaíochta ó údarás na heaglaise. Spreag a gcuid oibre fás tapa na n-eolaíochtaí nádúrtha - fisic, matamaitic, meicnic, agus réalteolaíocht - agus bunú ábharachas nua-aimseartha, dul chun cinn eolaíoch agus teicneolaíochta a chuaigh in éineacht le agus cuir le foirmiú na hidé-eolaíochta frithfheodach.
Saintréithe ginearálta
D’fhorbair go leor smaointeoirí na hEagnaíochta teagasca ábharaíocha bunaithe ar an smaoineamh gurb é an t-ábhar an t-aon réaltacht amháin, agus éagsúlacht gan teorainn airíonna ann. Ina gcuid poileimicí i gcoinne an teagasc diachúil gur chruthaigh Dia an domhan agus gur lean sé de thionchar a imirt ar na dúile, d'fhéach smaointeoirí na hEagnaíochta (faoi thionchar eolaíocht Newtonian) ​nádúr mar inneall ollmhór, a thionscnamh ​an Cruthaitheoir agus ag oibriú de réir dlíthe an nádúir, ach gan idirghabháil leanúnach. Dias a thugtar ar an cineál creidimh seo. I dteoiric an eolais acu, d’fhorbair fealsúna na hEagnaíochta cur chuige bunaithe ar chéadfaíochas a dhiúltaigh smaointe dúchasacha a bheith ann (smaointe faoi Dia mar shampla) agus dhearbhaigh siad gurb iad braistintí agus aireachtáil ón domhain sheachtraigh an t-aon foinse eolais an duine.200px|thumb|[[Jean-Jacques Rousseau (1712 - 1778), duine de mhór-smaointeoirí na hEagnaíochta.|clé]]
Chuireadh teoiricí réasúnachais na sochaí agus an stáit, eitice, agus fiú reiligiúin i gcoinne na dogmaí reiligiúnacha agus feodacha, m.sh. ceart diaga ríthe. Bhí baint láidir idir cultúr na hEagnaíochta agus iarrachtaí an struchtúr sóisialta agus institiúidí stáit a chur faoi réir córais réasúin. De réir na smaointeoirí seo, bhí dualgas ar institiúidí dá leithéid oibriú ar son leas an phobail. Bhí teoiricí na ré bunaithe ar choincheapa teibí de nádúr an duine gan athrú a bhí neamhstairiúla agus meitifisiciúla, agus tá siad caite i gcártaí anois den chuid is mó. Ina ainneoin sin, chuir cuid de na smaointe seo (go háirithe teoiric an dlí nádúrtha), díorthaithe ó choincheap an chomhionannais dúchasach dhaonna, bunús idé-eolaíoch ar fáil d’éilimh ar shaoirsí daonlathacha. Dhearbhaigh teoiric an chonartha shóisialta nach institiúid diaga é an stát ach institiúid a tháinig ann nuair a rinne conradh idir na daoine agus a gceannasaithe. Thug an teoiric seo an ceart do dhaoine rialtóir a bhaint má sháraigh sé coinníollacha an chonartha nó má theip air cearta nádúrtha na saoránach a chosaint. mion|305x305px|Adam Smith
Chuir cuid de smaointeoirí a muinín i "forlámhas eagnaí" agus chreid siad go raibh réimeas absalóideach faoi thionchar smaointe forásacha de dhíth ​chun na hathchóirithe riachtanacha buirgéiseacha a chur i bhfeidhm, toisc go raibh neamhspleáchas polaitiúil na dtiarnaí feodacha díothaithe acu cheana féin agus go raibh leasuithe déanta acu a bhí deartha chun deireadh a chur le ilroinnt cúige agus aontacht pholaitiúil an náisiúin a neartú. Chuaigh smaointeoirí áirithe eile i bhfad níos faide ná lucht an "forlámhas eagnaí", ag tacú le flaitheas an phobail agus na poblachta daonlathaí.
Tagairtí
https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/enlightenment
Cat crainn píb-bhuí
Ainmhí is ea an cat crainn píb-bhuí.
Plumstead
Is baile é Plumstead atá suite sa bhuirg Royal Borough of Greenwich, Londain Theas.
Dealg na Teamhrach
mion|clé|Dealg na Teamhrach Is é an réad is tábhachtaí den mhiotalóireacht thuata ón luath-thréimhse mheánaoiseach ná an dealg d'airgead óraithe ar a dtugtar Dealg na Teamhrach. Is seod staire de chuid na hÉireann é.
Radharc an Chnoic
Is eastát tithíochta suite i gCathair Phort Láirge é Radhairc an Cnoic.
Lomnochtacht
thumb|Ádhamh agus Éabha (1507), le [[Albrecht Dürer.]] Lomnochtacht (nó nochtacht nó loime) is ea a bheith gan éadach.
Paddy Forde
Polaiteoir Éireannach ab ea Paddy Forde (22 Iúil 1922 – 13 Bealtaine 1972). Bhí sé ina bhall de Fianna Fáil.
Fionntamhnach
Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Fionntamhnach.
Cat crainn Nilgiri
Ainmhí is ea an cat crainn Nilgiri.
Bun na h-Abhainn
Is drioglann agus sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Bun na h-Abhainn .
Rusk, Texas
Is é Rusk príomhbhaile Contae Cherokee, Texas. Bhí 5,551 ina gcónaí i Rusk sa bhliain 2010.
Shooter's Hill
Is baile é Shooter's Hill atá suite sa bhuirg Royal Borough of Greenwich, Londain Theas.
Nochtachas
thumb|upright=1.5|sa [[An Chrimé|Chrimé, 2008]] Is gluaiseacht é nochtachas a mholann an ceart a bheith lomnocht.
Lipetsk
Cathair de chuid na Rúise is ea Lipetsk (Липецк). Tá an chathair suite in iarthar na tíre i gCúige Lipetsk. Tá 508,887 duine ina gcónaí i Lipetsk (daonáireamh 2010).
Eaglais Cill an Rubha
Is eaglais ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, í Eaglais Cill an Rubha.
Childress, Texas
Is é Childress príomhbhaile Contae Childress, Texas. Bhí 6,105 ina gcónaí i gChildress sa bhliain 2010.
Tula
Cathair de chuid na Rúise is ea Tula (Тула). Tá an chathair suite i ndeisceart na tíre i gCúige Thula. Tá 501,169 duine ina gcónaí i dTula (daonáireamh 2010).
Muire Fatima
deas|210px|thumb|Muire Fatima Is teideal a thugtar ar an Maighdean Mhuire mar thoradh a taispeánadh in Fatima sa bhliain 1917 í Muire Fatima.
Kevin Boland
Polaiteoir Éireannach ab ea Kevin Boland (12 Feabhra 1892 – 16 Samhain 1967). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
An Garbhán
mion Is leabhar do pháistí é An Garbhán (Béarla: The Gruffalo) le scríbhneoir agus drámadóir Julia Donaldson. Tá an leabhar mhaisithe ag Axel Scheffler chomh maith. Sa leabhar seo, insíodh scéal faoi luchóg, atá mar phríomhcharachtar an leabhair, ag glacadh siúlóide tríd na coillte agus na rudaí a tharlaíonn dó agus é ar an tsiúlóid seo. Díoladh níos mó ná 13 milliún cóip den leabhar, bhuaigh an leabhar roinnt duaiseanna do litríocht na bpáistí, agus forbraíodh é mar dráma ar an West End agus ar Broadway agus fiú scannán beoite a bhí ainmnithe le haghaidh duais Oscar.
Bhí an Garbhán foilsithe ar dtús sa bhliain 1999 sa Ríocht Aontaithe ag Macmillan Children’s Books mar eagrán faoi chlúdach crua le 32 leathanach san iomlán, ina dhiaidh sin, eagrán faoi chlúdach bog sé mhí ina dhiaidh, agus tar éis sin, eagrán leabhair le boird i bhformáid bheag, a scríobhadh do léitheoirí idir trí bliana d'aois agus seacht mbliana d'aois. Tá thart fá 700 focal ann san iomlán sa leabhar. Tá sé scríofa i gcúpláin ríme, le véarsaí athchleachtach le mionathrú iontu.
Anahuac, Texas
Is é Anahuac príomhbhaile Contae Chambers, Texas. Bhí 2,243 ina gcónaí in Anahuac sa bhliain 2010.
Thamesmead
Is baile é Thamesmead atá suite sa bhuirg Royal Borough of Greenwich, Londain Theas.
Katherine
Baile i gCríoch an Tuaiscirt, An Astráil, is ea Katherine. Tá sé suite 318 km soir ó dheas de Darwin, príomhchathair an stáit.
Henrietta, Texas
Is é Henrietta príomhbhaile Contae Clay, Texas. Bhí 3,141 ina gcónaí i Henrietta sa bhliain 2010.
Gallbhuaile
deas|250px|thumb|An séipéal Caitliceach i nGallbhuaile Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Gallbhuaile (Béarla: Galbally).
Mír Annál Éireannach
Annála Éireann is ea Mír Annál Éireannach (Béarla A Fragment of Irish Annals, nó Oxford University Collection 103), foilsithe ag Brian Ó Cuív sa bhliain 1981. Creidtear go dtéann an téacs siar go dtína blianta 1467-1468 nó go gairid ina dhiaidh, agus ní chlúdaítear ach an dá bhliain sin. Caomhnaítear é sa Bodleian Library, Oxford University, faoin gcód 'Oxford Univ. Coll. 103'.
Cloch Labhrais
Is bollán iomráiteach suite i gContae Phort Láirge í Cloch Labhrais. Is erratic mór oighreach é.
Tá an fhirinne searbh arsa Cloch Labhrais ag preabadh Cloch a bhfuil bua na cainte aici - bhí beirt ag argóint, an fhírinne ag duine acu agus an t-éitheach ag an duine eile. Dúirt an bréagadóir "Go scoiltfidh an chloch muna bhfuil an fhírinne dá hinsint agam". Scoilt an chloch ina dhá leath ar an toirt agus dúirt an chloch féin, "Bíonn an fhírinne searbh".
The Seven Wonders (American Horror Story)
Craoladh an tríú heipeasóid déag, "The Seven Wonders" den tríú sraith American Horror Story ar an 29 Eanáir 2014. Scríobh Douglas Petrie an eipeasóid seo. D'fhéach 4.24 milliún duine ar an eipeasóid.
Comhairle Contae Phort Láirge
Is comhairle suite i gContae Phort Láirge í Comhairle Contae Phort Láirge.
Annála Inis Faithlinn as Áth Cliath
Cnuasach Annála Éireann is ea Annála Inis Faithlinn as Áth Cliath a théann siar go dtí lár na 18ú haoise (c. 1765), agus é bunaithe ar ábhar níos luaite, le leaganacha athmhúnlaithe agus ábhar curtha leis le hidirsleachta, a rinne John O'Brien, Easpag Chlochair agus Reverend John Conry. Is gá iad a aithint thar na fíor-Annála Inis Faithlinn, atá caomhnaithe sa Bodleian Library.
Ábhar
Meastar gurb iad Annála Inis Faithlinn as Áth Cliath na hannálacha is lú iontaofa i measc foinsí dá leithéid, ach d'fhéadfadh sé go bhfuil ábhar luachmhar le fáil i roinnt iontrálacha a bheadh caillte murach iad. Is deacair áfach an grán a scaradh ón lóchán.
Aistriúcháin
Foilsíodh aistriúchán ón Laidin sa bhliain 1825 a rinne Cathal Ó Conchúir. Níl aistriúchán iomlán Béarla le fáil, cé go bhfuil roinnt iontrálacha aistrithe ag scoláirí éagsúla.
Beinn Stac
Is sliabh in Albain í Beinn Stac, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
Píopa
deas|250px|thumb|Píopa Is éard atá i bpíopa ná gaireas le cos agus ceann amuigh uirthi le hábhar a chaitheamh, tobac go príomha. Tá an focal "dúidín" ann freisin agus is píopa cosghearr cailce é sin.
Trá do nochtáin
thumb|[[An Chrimé|Sa Chrimé, 2008]] Téann daoine ina gcraiceann dearg ar thránna do dhaoine nochta.
Liosta ríthe na bhFranc
Diúcanna (ceannairí míleata) agus reguli (mion-ríthe) a bhí i gceannas ar na bhFranc ar dtús. D'éirigh na Meirvínsigh Sailiacha in ardréim i measc na bhFranc agus rinne siad an chuid is mó dan Ghaill Rómhánach a cheansú.
Aimseadóir buí
thumb|240px|Aimseadóir buí Is madadh clóis é an t-aimseadóir buí. Póraíodh an t-aimseadóir buí den chéad uair in Albain, san 18ú haois, le cuidiú leis an uasaicme agus iad ag foghlaeireacht.
Kirov
Cathair de chuid na Rúise is ea Kirov (Киров). Tá an chathair suite in iarthar na tíre i gCúige Kirov. Tá 473,695 duine ina gcónaí i gKirov (daonáireamh 2010).
Morton, Texas
Is é Morton príomhbhaile Contae Cochran, Texas. Bhí 2,006 ina gcónaí i Morton sa bhliain 2010.
Beinn an t-Síthidh
Is sliabh in Albain í Beinn an t-Síthidh, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
Drumcondra Football Club
Ba club peile Éireannach é Drumcondra Football Club (Gaeilge: Cumann Peile Droim Conrach) as Baile Átha Cliath a d'imir san Sraith na hÉireann.
Westcombe Park
Is baile é Westcombe Park atá suite sa bhuirg Royal Borough of Greenwich, Londain Theas.
Thomas Malthus
Fear léinn Sasanach ab ea Thomas Robert Malthus (a rugadh ar 13 Feabhra 1766 gar do Dorking Shasana – 23 Nollaig 1834). Bhí tionchar mór ag a chuid teoiricí eacnamaíochta, polaitiúla agus déimeagrafaíochta. clé|mion|322x322px
Bhí dearcadh duairc ag Malthus ar chúrsaí. Mar shampla, ina Essay on the Principle of Population (Aiste ar Phrionsabail an Daonra, 1798) d'áitigh sé go raibh claonadh nádúrtha go méadódh an daonra níos tapa ná na meáin maireachtála.
Ionradh na Polainne
mion|clé Ar an 1 Meán Fómhair 1939 rinne an Ghearmáin ionradh ar an bPolainn. Dhá lá ina dhiaidh sin d’fhógair an Bhreatain agus an Fhrainc cogadh ar an nGearmáin. Bhí tús curtha leis an Dara Cogadh Domhanda.
Thomas Malthus
Mar sin gur cheart an ráta beireatais a shrianadh trí fhéinsmacht nó breithrialú.
Ionradh na Polainne
Cúlra
Ar 23 Lúnasa 1939, shínigh an Ghearmáin Naitsíoch agus an Rúis Shóivéadach an Comhaontú Naitsí-Shóivéadach. Rinne siad gealltanas gan ionsaí a dhéanamh ar a chéile ar feadh deich mbliana Ag an am céanna, bhí an Ghearmáin agus an tAontas Sóivéadach tar éis conradh rúnda a shíniú faoi chríochdheighilt na Polainne. Shocraigh siad go roinnfí talamh na Polainne idir an dá thír. Bhí an conradh tábhachtach do Hitler mar thiocfadh leis ionsaí a dhéanamh ar an Pholainn gan a bheith buartha go dtroidfeadh arm na Rúise ina éadan. clé|mion|paráid bhuacach i Vársá, Meán Fómhair 1939
Ionradh
Chuir an Comhaontú Naitsí-Shóivéadach deireadh leis an bhagairt intuigthe a bhain leis an bharántas Angla-Fhrancach, a tugadh don Pholainn lena slándáil a chosaint. Mar sin, ar 1 Meán Fómhair 1939, chuir na Gearmánaigh deireadh leis an fhanacht agus d’ionsaigh siad an Pholainn. Ar 17 Meán Fómhair 1939, rinne na Rúisigh ionradh ar an Pholainn ón oirthear. .
Thomas Malthus
Bhí Malthus den bharúil go mbeadh dul chun cinn gan deireadh i dtreo pobail útóipigh i mbaol, luath nó mall, ag an bhfás daonra a bheadh mar thoradh ar an dul chun cinn céanna (na "srianta Malthus").
Ionradh na Polainne
Ionradh
Ní amháin go raibh Hitler ag comhlíonadh aidhm Lebensraum agus é ag déanamh ionraidh ar an Pholainn, ach laghdaigh an t-ionradh an brú eacnamaíoch a bhí ar an Ghearmáin trí acmhainní nádúrtha a bhí de dhíth go géar a ghnóthú don gheilleagar.
Ní thug na Sasanaigh ná na Francaigh cúnamh do na Polannaigh, scriosadh an dóchas láidir a bhí ann ar dtús. Phlódaigh na mílte timpeall ambasáidí na Ríocht Aontaithe is na Fraince i Vársá le God Save the King agus an Marseillaise a chanadh in ómós do na comhghuaillithe. Rinne na Francaigh ionsaí ar an tSárlainn in iarthar na Gearmáine, ach ní raibh na Gearmánaigh i bhfad ag cur cúl ar an ionsaí seo. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Wrzesien2.jpg|mion|D.F. 1939: críochdheighilt na Polainne Troideadh an cath deireanach, Cath Kock, at 6 Deireadh Fómhair 1939. Bhí cur in éadan míleata na Polainne scriosta ag na Gearmánaigh. Bhí na Polannaigh cloíte, agus roinn an Ghearmáin agus an tAontas Sóivéadach an tír eatarthu mar a bhí socraithe acu.
Bósón
thumb|280px|An bhundéanamh: {{legend|#CC99FF|[[Cuarc|Cuairc}}{{legend|#99FF66|Leaptóin}}{{legend|#FF6C6C|Bósóin}}]] Is é is bósón ann ná cáithnín fo-adamhach a bhfuil guairne shlánuimhreach (i.e. 0, 1, 2, 3 srl) aige. Samplaí de bhósóin is ea an fótón, núicléas héiliam-4, agus an W agus an Z (na bósóin veicteora a tharchuireann an fórsa lag). I gcodarsnacht leis na feirmíóin, ní chloíonn na bósóin le prionsabal an eisiaimh, agus mar sin is féidir le dhá bhósón a bheith sa staid chandamach chéanna ar aon uain.
Cé gur minicí a úsáidtear an téarma bósón ag tagairt do cháithnín fo-adamhach, ní gá go bhfuil an cáithnín níos lú ná adamh i bhfírinne. Tugtar bósón ar núicléas nó ar adamh fiú go bhfuil guairne shlánuimhreach aige.
Maidir le bhuncháithníní fo-adamhacha, is bósóin iad na cáithníní go léir a tharchuireann fórsaí ar nós an leictreamhaighnéadais, an t-idirghníomhú láidir, agus an t-idirghníomhú lag. Is as feirmíóin a dheántar adaimh agus núicléis.
Institiúid Teicneolaíochta Phort Láirge
Is coláiste suite i gContae Phort Láirge é Institiúid Teicneolaíochta Phort Láirge.
Maoin Phort Láirge
Is músaem suite i gContae Phort Láirge í Maoin Phort Lairge.
Beinn Labhair
Is sliabh in Albain í Beinn Labhair, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
Robert Lee, Texas
Is é Robert Lee príomhbhaile Contae Coke, Texas. Bhí 1,049 ina gcónaí i Robert Lee sa bhliain 2010.
McAlpine's Fusiliers
deas|220px|thumb|Damba hidrileictreach, luaite san amhrán Is amhrán aithnidiúil faoi na naibhithe Éireannacha i mBreatain é McAlpine's Fusiliers.
Toradh
clé|250px|mion|Torthaí
Is éard is toradh ann ná an chuid den phlanda ina bhfuil síol an phlanda. Sa ghnáthchaint, tugtar toradh ar an gcineál torthaí a bhfuil bia agus sú iontu.