cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ezri Konsa
Aston Villa
Ar 11 Iúil 2019, bhog Konsa chuig Aston Villa, club Premier League nua-chur chun cinn, ar tháille neamhnochta .Tháinig Konsa le chéile arís le Dean Smith, a shínigh é do Brentford bliain roimhe sin, agus Richard O'Kelly. Scóráil sé ar a chéad chluiche do Villa i gcluiche comhionannas vótaí i gCorn EFL i gcoinne Crewe Alexandra an 27 Lúnasa 2019. An 21 Eanáir 2020, chuidigh Konsa le Tyrone Mings an sprioc a bhuaigh a chur ar bun i mbua 2-1 i gcoinne Watford. Scóráil sé a chéad sprioc Premier League an 16 Iúil 2020, i gcluiche 1-1 as baile ag Everton.
F20
Bhí Konsa ina bhall de scuad Shasana a bhuaigh Corn Domhanda U-20 FIFA 2017 agus an t-aon chuma a bhí aige ar an gcomórtas ag teacht mar ionadach 93ú nóiméad le linn an bhua leathcheannais 3-1 ar an Iodáil.
F21
Ainmníodh Konsa i scuad U21 do Chomórtas Toulon 2018 agus rinne sé dhá láithriú. Bhí sé ina ionadaí neamhúsáidte le linn an bhua 2-1 ar Mheicsiceo sa Chraobh Ceannais .Scóráil Konsa a chéad sprioc idirnáisiúnta ar a cheathrú caipín, i mbua cáilitheach Chraobh U21 na hEorpa 7–0 2019 thar Andóra an 11 Deireadh Fómhair 2018. Ainmníodh é sa scuad do bhabhtaí ceannais an chomórtais, ach rinne sé cuma amháin air, mar ionadach i gcluiche stáitse deiridh ghrúpa rubair marbh na foirne.
Saol péarseantra
Rugadh Konsa d’athair Congólach (DRC) agus do mháthair Angólach. D’fhreastail sé ar Harris Academy Greenwich agus is tacadóir Tottenham Hotspur é.
Státisticí gairm
Ó 1 Eánair IomlIomlán an 2021,
Onóracha
Aston Villa
Sasana F20
Sasana U21
New Castle County Council
Is gníomhaireacht rialtais contae í New Castle County Council i a fheidhmíonn mar bhrainse reachtach New Castle County, Delaware. Cuimsíonn an chomhairle 13 ball tofa, lena n-áirítear uachtarán na comhairle. Tá sé de chúram ar an gcomhairle dlíthe a dhréachtú agus seirbhísí rialtais contae, deasghnátha sláinte poiblí, úsáid talún, iompar agus criosú a bhainistiú.
My Man Godfrey
Scannán Meiriceánach is ea My Man Godfrey a rinneadh sa bhliain 1936.
Cróinéir
mion Oifigeach poiblí a dhéanann scrúdú ar thrúig bháis i gcás go bhfuil amhras go raibh trúig fhoréigneach nó mhínádúrtha i gceist. Uaireanta déanann sé scrúdú poiblí ar chás i gcoiste cróinéara.
Comhairleoir
Is ball de chomhairle rialtais áitiúil i roinnt tíortha (m.sh. Éire) é comhairleoir. San Fhionlainn is teideal onóra é a bhronnann an rialtas ar roinnt catagóirí Fionlannaigh.
Pádraig Sáirséal
thumb|mion|Dealbh cuimhneacháin Phádraig Sáirséal i b[[Plás na hArd-Eaglaise, Luimneach]] Saighdiúir Éireannach agus ceannaire fhórsaí na hÉireann le linn Léigear Luimnigh ab ea Pádraig Sáirséal, Iarla Leamhcáin (1660- 21 Lúnasa, 1693).
Óige
Rugadh an Sáirséalach i Leamhcán, Contae Átha Cliath sa bhliain 1660 de shliocht Normannach a tháinig go hÉirinn ag deireadh an 12ú haois. B’uasal Caitliceach a athair Pádraig, a phós Áine Ní Mhórdha, iníon an taoisigh Ghaelaigh Ruairí Ó Mórdha, a bhí i gceannas ar Éirí Amach 1641 i gcoinne riail na Sasanach in Éirinn.
Sa Fhrainc agus i Sasana
Thug sé seirbhís i gcathlán Sasanach a throid ar son Rí Laoiseach XIV na Fraince le linn réimeas an Rí Séarlas II i Sasana agus d’fhill sé ar Shasana nuair a tháinig an Caitliceach, Rí Séamus II i réim sa bhliain 1685.
Le linn Chogadh Cathartha Shasana, throid sé i gcath Sedgemoor i gcoinne fhórsaí Dhiúc Monmouth ar 6 Iúil 1685. Rinneadh coirnéal de an bhliain dár gcionn agus d’fhill sé ar Éirinn i dteannta Risteard Talbóid, Iarla Thír Chonaill, chun ceannaireacht Chaitliceach a chur ar arm na hÉireann.
Cogadh an Dá Rí
Caitheadh an Rí Séamus as cumhacht sa bhliain 1688 agus ainmníodh a chliamhain Phrotastúnach, Liam III Oráiste na hOllainne mar chomharba air. Theith sé go dtí an Fhrainc agus le cabhair ó Laoiseach XIV, tháinig sé go hÉirinn chun a réimeas a athghabháil. Duine dá cheannairí ab ea an Sáirséalach, a ghabh seilbh ar Chúige Chonnacht do Shéamus II agus rinneadh ginearál de dá bharr.
Ghlac sé páirt i Léigear Dhoire (1689), Cath na Bóinne (1690) agus Cath Eachroma (1690) mar dhuine de na ceannairí Éireannacha, ach chaill fórsaí an Rí Séamus an trí cinn díobh.
Léigear Luimnigh
Nuair a chúlaigh arm Shéamuis go Luimneach, bhain An Sáirséalach cáil mhór amach nuair a phléasc sé gunnaí móra na Liamach san aer le cabhair ón ropaire Gealapa Ó hÓgáin i mBaile an Fhaoitigh gar do Phailís na Gréine i gContae Luimnigh (1690). Dá bharr sin, ní raibh na Liamaigh in ann Luimneach a ghabháil roimh theacht an gheimhridh.
Lean an léigear ar aghaidh go dtí fómhar na bliana dár gcionn, ach faoin am sin bhí fórsaí an tSáirséalaigh ina n-aonar agus b’éigean dóibh géilleadh. Tar éis idirghabháil idir an Sáirséalach agus Ginearál Ginkel na Liamach, síníodh Conradh Luimnigh, a thug cearta creidimh do Chaitlicigh na hÉireann. clé|mion
Deoraíocht
Sheol an Sáirséalach agus formhór a shaighdiúirí sa bhliain 1691 agus chuaigh siad isteach in Arm na Fraince. Tugadh 'Na Géanna Fiáine' orthu. Ar an 22 Nollaig 1691, chroch na Géanna Fiáine a gcuid seolta. agus sheol an long dheireanach as Calafort Chorcaí le Pádraig Sairséil ar bord clé|mion|Oifigeach, 1767 mion|263x263px|Régiment de Clare, 1720 Bhain an-chuid díobh (ar nós Pheadair de Lása) mórcháil amach mar cheannairí airm sna blianta dár gcionn.
Ach ní raibh saol fada ag an Sáirséalach. Throid sé go cróga ar son Laoiseach XIV i bhFlóndras ach goineadh go dona é ag Cath Landen agus fuair se bás i Huy na Beilge ar 21 Lúnasa 1693. Adhlacadh i reilig Shéipéal Mháirtín Naofa sa bhaile sin é. Deirtear gurbh iad a fhocail dheireanacha ná “Mo thrua nach ar son na hÉireann é seo.”
Oidhreacht an tSáirséalaigh
clé|mion|Régment de de Clare 1690 Bhris na Sasanaigh Conradh Luimnigh beagnach chomh luath agus a thriomaigh an dúch agus baineadh gach ceart sibhialta ó Chaitlicigh na hÉireann go gairid ina dhiaidh sin.
Ach lean cuimhne ar Phádraig Sáirséal ar aghaidh i measc na gnáthmhuintire agus ainmníodh an-chuid bóithre, clubanna, droichead agus a leithéid as ina onóir, go mór mór i dtimpeallacht Chathair Luimnigh.
Ina measc siúd, tá Droichead an tSáirséalaigh, Sráid an tSáirséalaigh, club CLG Sháirséalaigh na Mainistreach agus Dún an tSáirséalaigh i gCathair Luimnigh, Carraig Phádraig Sáirséal i gContae Luimnigh, Baile Sarsfield in Ontario, Ceanada agus club sacair Velez Sarsfield i mBuenos Aires na hAirgintíne. Ainmníodh Club CLG Sháirséalaigh Leamhcáin as chomh maith, ina bhaile dúchais féin.
Is féidir Marcaíocht an tSáirséalaigh a leanúint trí Chontaetha an Chláir, Thiobraid Árann agus Luimnigh. Deirtear gurbh é seo bealach an tSáirséalaigh thar fhórsaí na Liamach le linn dó gunnaí na Sasanach a phléascadh san aer.
Tá dealbh cuimhneacháin an tSáirséalaigh le feiscint i bPlás na hArd-Eaglaise i Luimneach agus seasann sé ar shuaitheantas Chomhairle Chontae Luimnigh. Is cuid de Rosc Catha an tSairséalaigh “Cuimhnigh ar Luimneach agus ar fheall na Sasanach” é mana Chomhairle Chontae Luimnigh agus Choiste CLG Chontae Luimnigh.
Phós Pádraig Sáirséal an Bhantiarna Nóra de Búrca, iníon Iarla Chlann Riocaird, agus saolaíodh mac amháin agus iníon amháin dóibh. Tháinig Séamus Sáirséal i gcomharbacht ar a athair mar Dhara Iarla Leamhcáin ach d’éag sé gan chlann sa bhliain 1718.
Igor Yevgenevich Tamm
Fisiceoir a rugadh i Vladivostok na Rúise ab ea Igor Yevgenevich Tamm (8 Iúil 1895 - 12 Aibreán 1971).
I 1937 rinne sé taighde le Pavel Čerenkov is Ilya Frank chun radaíocht Čerenkov a mhíniú.
Roinn siad Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1958 as.
Fuíoll núicléach
Nuair a ídítear breosla núicléach in imoibreoir núicléach—is é sin, nuair a eamhnaítear an t-úráiniam-235—bíonn iseatóip éagsúla fhíor-radaighnaíomhacha the fágtha. Is fotháirgí iad seo ar an bpróiseas uile a bhíonn i gceist le giniúint cumhachta leictrí núicléiche agus déanamh buamaí núicléacha. Tá an radaíocht a thagann ó na fotáirgí seo an-bhaolach do dhaoine is aon neach beo, agus leanann an baol ar feadh na gcéadta nó fiú na mílte bliain. Níl aon réiteach sásúil ar conas an t-ábhar radaighníomhach seo a chur de láimh. Díreach tar éis an breosla ídithe a bhaint as an imoibreoir, déantar é a stóráil ar an láithreán, gar don imoibreoir. Sna tíortha núicléacha go léir, tá níos mó ná 100,000 tonna den ábhar seo stóráilte faoi seo, agus is cúis agóide ar fud an Domhain é. In áiteanna ar leith, mar Sellafield Shasana, déantar athphróiseáil ar an bhfuíoll núicléach chun ábhar athinúsáidte a thógaint amach as agus an fuíoll is baolaí a thiubhú. Rangaítear an fuíoll seo i 3 leibhéal: íseal, meánach, is ard. I láthair na huaire, cuirtear an fuíoll íseal-leibhéil is meánleibhéil i gclaiseanna sa talamh, mar shampla i nDrigg gar do Sellafield agus mianaigh thréigthe salainn sa Ghearmáin. Maidir leis an ábhar ardleibhéil, coinnítear in umair cruach domheirgthe a bhíonn fuaraithe an t-am ar fad é. Is stóráil ghearrthéarmach í seo, agus tá taighde ar siúl ar ghloiniú (an fuíoll a dhlúthú is a ghabháil i ngloine) agus na bloic gloine a stóráil faoi ghrinneall na farraige nó a dhumpáil i dtolláin ollmhóra go domhain faoin talamh, mar réiteach fadtéarma. Ach níl glactha go forleathan leis na réitigh seo de bhrí go bhfuil eagla ar dhaoine go n-éalóidh cuid den ábhar baolach amach sa bhithsféar amach anseo.
Dúnghal mac Sealbhaigh
Rí Dhál Riada in iarthar na hAlban ba ea  Dúnghal mac Sealbhaigh (Meán-Ghaeilge Dúngal mac Selbaig). Is dócha é gur tháinig sé i gcoróin sa bhliain 723 nuair a d'éirigh a athair Sealbhach mac Fearchair as agus chuaigh ó mainistir isteach. Tháinig a réimeas chun críocha le teacht chun cinn Eochach mhic Eochach de Chineál Ghabhráin timpeall na bliana 726. Sa dán molta Duan Albanach glaoitear 'dian' ar Dhúnghal, agus deirtear ann go raibh sé i réim le seacht mbliana.
Le breis agus glúin roimh réimeas Dúnghail, bhí a Chineálsa Loairn agus Cineál Ghabhráin in achrann faoi cheannas Dál Riada. Is amhlaidh gur éirigh le hathair Dhúnghail a chéile comhraic a chloí go gairid sular éirigh sé as. Gan mhoill ámh, tháinig Cineál Ghabhráin chun cinn arís. D'fhág a athair an mhainistir agus rinne iarracht a mhac a chur ar ais, ach theip air.
Cé nach raibh Dúnghal ina rí Dhál Riada tar éis na bliana 726, d'fhéadfadh é go raibh sé fís ina rí Chineál Loairn, agus go cinnte a chuid lucht leanúna féin. Sa bhliain 731, dhóigh sé Tairpert Boitir, is dócha An Tairbeart, Loch Fine, i gcríocha Chineál Ghabhráin.
Show Boat (scannán 1936)
Scannán Meiriceánach is ea Show Boat a rinneadh sa bhliain 1936.
Dúnghal mac Sealbhaigh
Sa bhliain 733, tuairiscítear i nAnnála Uladh gur mhaslaigh Dúngal oileán Toraí nuair a d'fhuadaigh sé Bruí mac Aonghasa I na gCruithneach. Sa bhliain chéanna, d'éirigh Cill ceathrar Dhúnghail, Muireadhach mac Ainfhaichilligh, ina rí Chineál Loairn. Is dócha go bhfuil nasc an idir buafhocal Dúnghail agus teacht chun cinn Mhuireadhaigh, agus 'séard a rinne Dúnghal ar Toraigh.
Theith Dúnghal go hÉirinn sa bhliain 734 cinn cumhachta Aonghasa a éalú. D'fhill Dúnghal ar ais go hAlbain, ach ghabh Aontas éa dheartháir Feareadhach. Ní fios céard a tharla dóibh i ndiaidh sin.
Muinemón
I Miotaseolaíocht na nGael, Ardrí na hÉireann ba ea Muineamhón (Sean-Ghaeilge Muinemón) mac Cas Clothach mhic Irárd mhic Rothechtaid mhic Ros mhic Glas mhic Nuadu Declam mhic Eochaid Faebar Glas.
San aistriúchán Béarla le Stewart Macalister, insítear gur rí Dhairbre é Muineamhón. I Collectanea de rebus hibernicis, aithníonn Charles Vallencey "Dairbre" mar Uíbh Ráthach, Contae Chiarraí.
Tamtam
Druma sorcóireach décheannach géar, a sheinntear le bataí i ngrúpaí i mbannaí damhsa is snagbhannaí.
Elegy (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an dara heipeasóid is fiche, "Elegy" den cheathrú sraith The X-Files ar an 4 Bealtaine 1997. Scríobh John Shiban an eipeasóid seo. D'fhéach 17.10 milliún duine ar an eipeasóid.
ZaSu Pitts
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í ZaSu Pitts (3 Eanáir, 1894 – 7 Meitheamh, 1963).
Tamocsaifein
Is é rud is Tamocsaifein ann ná druga a shaothraigh comhlacht ICI mar chóireáil ar ailse chíche. Sna 1980idí thug sí faoiseamh do 50% d'othair. Tuigtear go bhfeidhmíonn sí trí chosc a chur le gníomhú éastraigine, an hormón gnéasach baineann, ar na hailsí sin a bhraith ar fhás i leibhéal an hormóin sin. Tá an dealramh ar an scéal go mb'fhéidir go bhfeidhmeoidh sé go próifiolacsach chun cosc a chur ar ailse chíche nó, ar a laghad, í a mhoilliú.
Fulton J. Sheen
Easpag Meiriceánach é  Fulton John Sheen a rugadh Peter John Sheen ar an 8 Bealtaine, 1895 in El Paso, Illinois agus a fuair bás ar an 9 Nollaig, 1979 i Nua-Eabhrac.
Alexander Povetkin
Dornálaí Rúiseach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Alexander Vladimirovich "Sasha" Povetkin a rugadh ar 2 Meán Fómhair 1979 i gKursk.
Throid sé in aghaidh Dillian Whyte ar an 22 Lúnasa 2020. Bhí Whyte chun cinn sna chéad babhtaí, agus leag Whyte Povetkin faoi dó sa 4ú. Sa 5ú babhta, tar éis 30 soicind, thuirling dorn aníos de Povetkin ar Whyte agus fágadh gan aithne gan urlabhra é.
Kursk
deas|250px|thumb|Kursk Is cathair atá suite in iarthar na Rúise é Kursk. I ndaonáireamh na bliana 2010 fuarthas 415,159 duine ina gcónaí ann.
Eochaidh mac Eochach
Rí Dhál Riada in iarthar na hAlban ba ea  Eochaidh mac Eochach  (Meán-Ghaeilge Eochaid mac Echdach) ón mbliain 726 go dtí 733. Eochaidh mac Domhanghairt ba ea a athair.
Is dócha gur tháinig Eochaidhi gcoróin tar éis dó Dúnghal mac Sealbaigh a chur as. B'fhéidir é go ndearna Sealbhach iarracht a mac a chur ar ais ach is léir nár éirigh leis. Bhí Cath eatarthu ag Irros Foichnae sa bhliain 727.
Níltear ar aon ghuth sna annála ar seoladh cabhlach go hÉirinn chun cabhrú le Flaithbheartach mac Loingsigh in éadan Aodh Allán le linn réimeas Eochach nó a chomharba.
Ina thásc sa bhliain 733, tugtar an teideal rí seachas tuatha Dhál Riada ar Eochaidh, rud a thugann le fios b'fhéidir go raibh sé i réim gan freasúra tar éis cliste Dúnghail agus Sealbhach. Rinneadh níos deireanaí rí Dhál Riada dá mhac, Aodh Fionn.
Ríocht neamhspleách a bhí Dál Riada go dtí an bhliain 736 ar a laghad, mar sin is cinnte é go raibh chomharba (nó chomharbaí) ag Eochaidh, b'fhéidir Muireadhach mac Ainfhaichilligh, a bhí tagtha ina chomharba ar Dúnghal mac Sealbaigh mar rí Chineál Loairn.
James Buchanan
Ba é James Buchanan (23 Aibreán, 1791 – 1 Meitheamh, 1868) 15ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta, 1857 go dtí an 4 Márta, 1861.
Deamán mac Cairill
Rí Dhál Fiatach agus fosta Rí na nUladh ba ea Deatmán mac Cairill (Sean-Ghaeilge Demmán mac Cairill) (bás 572). Caireall mac Muireadaigh Muindhearg (bás 532), iar rí Ulad, ba ea a athair, agus Baotán mac Cairill (bás 581) a dheartháir. Bhí sé i gcoróin ó 557 go 572.
De réir na nginealach, cuireadh amach ar altramas é le Domangart mac Predai éigin, Domangart Réti, rí Dhál Riada, b'fhéidir. Tháinig sé i gcoróin na nUlad agus Feargna mac Aonghasa Iobhdaigh maraithe aige ag Cath Dhroim Cléithe (Cill Chléithe, Contae an Dúin), le tacaíocht ó Uí Echach Arda. Maraíodh é féin ag shepherds of Boirenn
Pósta le Garbae ingine Néilléne den Cineál Eoghain a bhí sé. Bhí cúigear mac aige, ina measc Fiachnae mac Demmáin (bás 627), rí Ulad nua deireanaí. Bhí a mhuintir, Clann Deamáin, i gceannas ina dhiaidh ar ríogacht an Dáil Fhiatach. Bhí a dhún, Ráth Deamáin, suite taobh thiar den Chrois Ghearr i bparóiste of na Cille Móire, Contae an Dúin.
Crómafór
An chuid de mhóilín a thugann dath dó. Bíonn naisc dhúbailte i gceist, cinn chomhchuingrithe go háirithe, sa chuid is mó de na crómafóir i lí-ábhair. Laghdaíonn siad seo fuinneamh na radaíochta ionsúite ionas go n-ionsúnn an chomhdhúil radaíocht infheicthe chomh maith le radaíocht ultraivialait.
Croíphéist
Seadán a áitríonn seomraí an chroí is na príomhfhuileadáin. Cuireann sí isteach ar mhadraí, agus uaireanta cait. Ainmhí a bhíonn ciaptha aici, faigheann sé broincíteas ainsealach géar, niúmóine, agus athruithe sa chroí. Más trom an t-inmhíolú, faigheann sé bás go luath. Braitheann timthriall beatha an tseadáin ar mhuiscít. Tarlaíonn sí i réigiúin theo thaise dheisceart na Stát Aontaithe agus aeráidí comhchosúla, den chuid is mó. Tá tástálacha fola ar fáil chun an seadán a aithint go luath ina fhorbairt, agus is féidir é a sheachaint le cóireáil ag an staid sin. Cóireáil máinliachta is fearr má bhíonn na seadáin aibí.
Crómaicíáil
Próiseas cuingrithe íomhánna i bhfístáirgeadh, ina gcuirtear pictiúr ó fhoinse eile i réigiún ar dhath láidir. Tugtar forleagan dathdhealaithe ar an bpróiseas freisin.
Cónasc (gramadach)
Sa teangeolaíocht, is focal a cheanglaíonn dhá abairt, fhrása, nó chlásal le chéile é cónasc.
Seán Ó Riain
Bhí Seán Ó Riain ina eagarthóir ar fhoilseacháin an ASTI, The Secondary Teacher agus ASTIR, 1969-78. Bhuaigh sé dhá dhuais Oireachtais don iriseoireacht. Bhíodh alt rialta aige sa cholún "Beocheist" san Irish Times, 1997-2005. Le cúpla bliain anuas is colúnaí é le Comhar.
Cónasc (gramadach)
Tugtar cónasc comhordaithe ar chónasc a cheanglaíonn dhá fhrása a bhfuil an tábhacht chéanna acu. Is iad “agus”, “nó”, agus “ach” na cónaisc chomhordaithe is coitianta i nGaeilge. Mar shampla:
Seán Ó Riain
Na sleachta sa leabhar seo is leagan scríofa iad de chainteanna a thug an t-údar ar na cláracha Siosmaid agus Peann agus Pár ar Raidió na Gaeltachta. Tá súil ag an údar go mbeidh na sleachta seo oiriúnach dóibh siúd atá ag lorg ábhar léitheoireachta atá suimiúil, simplí (go leor!) agus nua-aimseartha.
Cónasc (gramadach)
Tugtar cónasc fo-ordaitheach ar chónasc a cheanglaíonn clásal neamhspleách le fochlásal. Is iad “má”, “nuair”, agus “mar” na samplaí is coitianta i nGaeilge. Mar shampla:
Reginald Joseph Mitchell
Dearthóir aerárthach ab ea Reginald Joseph Mitchell (20 Bealtaine 1895 - 11 Meitheamh 1937). Dhear sé muireitleáin ar dtús, agus ba é a dhear an Spitfire, eitleán cogaidh a bhí tábhachtach don Bhreatain sa dara cogadh domhanda.
Seán Ó Riain
Tá sé pósta le Bríghdín agus tá triúr mac agus iníon amháin acu.
Is taidhleoir Éireannach agus teangeolaí an Dr Seán Ó Riain, a bhfuil 16 bliana caite aige in ambasáidí na hÉireann i Vín, Canberra, Vársá agus Beirlín. Rugadh i dTiobraid Árann é, is tá beirt iníon á dtógáil le Gaeilge aige is ag a bhean Eilvéiseach, Suzanne. Bhí sé dhá bhliain ag obair i mBuanionadaíocht na hÉireann chuig an Aontas Eorpach sa Bhruiséil, agus tá sé ag obair ar iasacht sa Choimisiún Eorpach ó Mheán Fómhair 2007. Eisean a d'ullmhaigh an leagan Gaeilge de shuíomh gréasáin Ambasáid na hÉireann i mBeirlín, ag www.dfa.ie.
Bhronn Coláiste na Tríonóide céim Ph.D air i ngeall ar a thráchtas "Pleanáil Teanga in Éirinn agus i Québec" sa bhliain 1985. Eisean údar na leabhar "Pleanáil Teanga in Éirinn 1919-1985", a d'fhoilsigh Carbad/Foras na Gaeilge sa bhliain 1994, agus "An Ghaeilge agus an tAontas Eorpach - Féiniúlacht agus Éagsúlacht Teanga", a d'fhoilsigh Clódhanna Tta. sa bhliain 2001 is a sheol an tAire Mary Hanafin. D'ullmhaigh sé leagan Gaeilge de leabhar Slóvacach "Esperanto tríd an Modh Díreach", a foilsíodh ag deireadh na bliana 2007. Sa bhliain 2009 scríobh sé leabhrán dátheangach "Liospóin Léirmhínithe/Lisbon Explained",a d'fhoilsigh Ionadaíocht an Choimisiúin Eorpaigh i mBaile Átha Cliath roimh an reifreann a ghlac leis an gConradh in Éirinn, Tá liosta de chuid dá chuid leabhar, maille le breis is 50 alt leis in 8 dteanga, le léamh ar a shuíomh gréasáin pearsanta, www.seanoriain.eu. Tá an-spéis aige in úsáid ghearr-chúrsaí Esperanto chun múineadh na dteangacha go ginearálta a fheabhsú agus a éascú springboard2languages.org, go háirithe múineadh na Gaeilge.
Tá sé mar uachtarán ar EEU/Eǔropa Esperanto-Unio, Cumann Esperanto an Aontais Eorpaigh, brateagras na gcumann náisiúnta Esperanto i 27 de na 28 mBallstát. Bhí an chomhdháil dheiridh ag EEU san Óstán Ard-Oileáín i nGaillimh an 16-20 Iúil 2012, agus bhí 157 toscaire ó gach tír san Aontas Eorpach i láthair.
Caisleán Fhiodh Ard
Tugadh an talamh anseo do Richard de Londres sa bhliain 1200 ar an gcoinníoll go dtógfadh sé caisleán chun a réadmhaoin a chosaint. Ceaptar gur dóchúla gurb é an struchtúr a thóg de Londres anseo an móta, nó an caisleán créfoirt, atá suite ar chúl an tsuímh seo. Tógadh an caisleán mór cloiche ina dhiaidh sin, sa 14ú nó sa 15ú haois.
An Móta Normannach
Tulán cré de dhéantús an duine é móta ar tógadh struchtúr cosanta adhmaid ar a bharr. Is minic go raibh talamh chothrom taobh leis an móta, ar a dtugtar bábhún, ina raibh foirgnimh - hallaí, cistin, stóir, stáblaí, séipéal agus ceardlanna san áireamh. Bhí claí agus múr cré timpeall ar an móta agus an bábhún, chomh maith le díog oscailte a bhí líonta le huisce go minic.
An Caisleán Cloiche
Tógadh an caisleán cloiche anseo ag Fiodh Ard i roinnt céimeanna i rith na 14ú agus na 15ú haoise. Teach geata é an chuid is luaithe den chaisleán atá suite ar thaobh thoir an fhoirgnimh. Ceaptar gur thóg Easpag Fhearna an caisleán mar áit chónaithe sa samhradh agus bhí fráma clog ar bharr ar an túr ciorclach starrach. Chónaigh roinnt easpag níos déanaí sa mheánaois ag Fiodh Ard chun ionsaithe a sheachaint a rinne na hÉireannaigh dhúchasacha i dtuaisceart Loch Garman.
Herol Graham
Dornálaí Briotanach is ea Herol Graham a rugadh ar 13 Meán Fómhair 1959 i Nottingham, Londain.
1949
Eachtraí
mion|225px|dheis|Vox Hiberniae ("Guth na hÉireann") os cionn [[Gleann Dá Loch. Stampa aerphoist a eisíodh in Éirinn ar an 4ú Aibreán 1949.]]
Douglas Fowley
B'aisteoir Meiriceánach é Douglas Fowley (30 Bealtaine, 1911 – 21 Bealtaine, 1998).
Frainciam
Is é an frainciam (Fr) dúil cheimiceach uimhir a 87. Miotal alcaileach atá ann, agus is féidir a bheith ina mhuinín go bhfuil sé cosúil leis na miotail alcaileacha eile (sóidiam, potaisiam, caeisiam, cuir i gcás) ó thaobh na saintréithe ceimiceacha de - is é sin, gur dual dó aon leictreon amháin a thabhairt uaidh agus é ag dul i gcomhdhúil, agus go rachaidh sé trí thine in imoibriúchán fíochmhar má théann sé i dteagmháil le huisce. Is beag eile is féidir a fháil amach faoi, nó le fírinne, níl ach iseatóip radaighníomhacha aige, agus an leathré atá acu tá sí chomh gairid is nach bhfuil sé indéanta cnapán mór frainciam a aonrú le taighde a dhéanamh air. Bheadh a leithéid de chnapán iontach dainséarach le láimhseáil fosta, nó bheadh sé te bruite le radaighníomhaíocht. Is é 223Fr an t-iseatóp is cobhsaí atá ag an bhfrainciam, agus níl sé féin róchobhsaí (leathré: 22 nóiméad).
Ba í Marguerite Perey ba thúisce a d'aithin an frainciam sa dúlra, sa bhliain 1939. Bíonn rianta an-bheaga den dúil seo i mianraí úráiniam agus tóiriam, nó is ceann de na lúba i meathshlabhra 235U é 223Fr. Bhí Perey ag obair d'Institiúid Curie i bPáras, an Fhrainc, agus fuair an dúil a hainm ón tír.
Googie Withers
Ba bhan-aisteoir Briotanach í Georgette "Googie" Lizette Withers (12 Márta 1917 – 15 Iúil 2011).
Abhainn Bheara (banna ceoil)
Banna ceoil atá in Abhainn Bheara a bhíonn i mbun ceoil reggae as Gaeilge agus iad ag leanstan de thraidisiún reggae Bhéal Feirste. Alan Ó Donnaile, James Jamison, Stephen Loughran, Daniel Saunders agus Thomas Quinn atá sa bhanna.
Alexander Mitchell
Innealtóir, ceapadóir is tionsclóir a rugadh i mBaile Átha Cliath ab ea Alexander Mitchell (1780-1868).
Demons (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an tríú heipeasóid is fiche, "Demons" den cheathrú sraith The X-Files ar an 11 Bealtaine 1997. Scríobh R. W. Goodwin an eipeasóid seo. D'fhéach 19.10 milliún duine ar an eipeasóid.
Full House (séasúr 2)
Craoladh an dara séasúr Full House idir 14 Deireadh Fómhair, 1988 agus 5 Bealtaine, 1989 ag tosú le "Cutting It Close".
23 Aibreán
Is é an 23 Aibreán an 113ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 114ú lá i mbliain bhisigh. Tá 252 lá fágtha sa bhliain.
Full House (séasúr 2)
Foireann agus carachtair
{|
John Payne (aisteoir)
B'aisteoir Meiriceánach é John Howard Payne (23 Bealtaine 1912 – 6 Nollaig 1989). Bhí páirteanna aige ina lán coirscannán den seánra noir agus i scannáin cheoil.
Síocháin Westfalen
mion|clé|Síocháin Westfalen, Conradh Osnabruck Sa bhliain 1648, síníodh Síocháin Westfalen agus cuireadh deireadh leis an gCogadh Tríocha Bliain. mion|clé|Eoraip sa bhliain 1649 Ar 30 Eanáir 1648, thángthas ar shocrú maidir le téarmaí Shíocháin Münster, trínar thug an Spáinn aitheantas foirmiúil do Phoblacht na hÍsiltíre mar stát neamhspleách. Is é seo an chéad cheann de na conarthaí a rinneadh sa bhliain 1648 ar a dtugtar Síocháin Westfalen i dteannta a chéile.
Bhí caibidlí ar siúl in Osnabrück agus Münster i Westfalen.
Fuair na Sualannaigh airgead, agus smacht ar iarthar Pomerania, Bremen agus Verden, agus fuair na Francaigh Alsace. Cuireadh deireadh le smacht an Impire ar phrionsaí na Gearmáine.
Dlí idirnáisiúnta
Meastar go hiondúil gurb é Síocháin Westfalen bunús na bprionsabal go bhfuil na stáit ceannasach agus nach féidir le stát amháin a ladar a chur isteach gnóthaí baile aon tíre eile. Is orthusan atá an dlí idirnáisiúnta bunaithe go fóill.
Claude Joseph Rouget de Lisle
Bhí Claude Joseph Rouget de Lisle, uaireanta litrithe de l’Isle nó de Lile (10 Bealtaine 1760 – 26 Meitheamh 1836), ina oifigeach in arm na Fraince sna Chogaí Réabhlóideacha Francacha. Tá cáil air as focail agus ceol an Chant de guerre pour l'armée du Rhin a scríobh sa bhliain 1792, ar a dtabharfar La Marseillaise níos déanaí agus rinneadh amhrán náisiúnta na Fraince de.
Luathshaol
Rugadh Rouget de Lisle ag Lons-le-Saunier, ar lá margaidh, de réir dealraimh. Bhí cónaí ar a thuismitheoirí sa sráidbhaile in aice láimhe Montaigu. Cuireadh plaic ag láthair beacht a bhreithe agus cuireadh dealbh in airde i lár an bhaile sa bhliain 1882. Ba é an mac ba shine é ag Claude Ignace Rouget (5 Aibreán 1735 – 6 Lúnasa 1792) ag Orgelet agus Jeanne Madeleine Gaillande (2 Iúil 1734). – 20 Márta 1811).
Sa bhliain 1784, glacadh é isteach san ord "Les Frères discrets", lóiste de chuid na Máisiún i Charleville, díreach tar éis dó ardú céime a fháil mar oifigeach.
Gairmréim
Liostáil sé san arm mar innealtóir agus bhain sé céim an chaptaein amach. Ríogaí cosúil lena athair, dhiúltaigh sé mionn dílseachta a ghlacadh don bhunreacht nua. Briseadh Rouget de Lisle ón arm agus caitheadh i bpríosún é sa bhliain 1793, agus ba bheag nár bhaineadh an cloige de leis an ngilitín. Saoradh é le linn na freagartha thermidor (Fraincis: Réaction thermidorienne nór Convention thermidorienne) agus chuaigh sé ar scor go Montague.
Signor Bari
Is dioscmharcach as Béal Feirste ó dhúchas é Signor Bari atá ag casadh ceoil le blianta beaga anuas ag cóisirí agus ócáidí. Tá sé tar éis casadh leis an mbanna ceoil Abhainn Bheara agus le Kneecap.
Mealladh ar dtús é i dtreo an cheoil leictreonaigh ag léiritheoirí ar nós Four Tet, Bicep, Jamie XX agus Bonobo. Chuir sé níos mó suime sa cheol damhsa trí fhéilte ceoil, turais go Beirlín, chomh maith le blaiseadh de chultúr na gclubanna le tréimse cónaithe aige i Londain.
Cáipéis
deas|mion|250x250px|[[An Chairt Mhór]] Páipéar a bhfuil eolas nó fianaise scríofa air is ea cáipéis, nó doiciméad.
Koichi Tanaka
Ceimicí a saolaíodh i dToyama na Seapáine is ea Koichi Tanaka (3 Lúnasa 1959). Bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice le John Fenn is Kurt Wüthrich i 2002 as a thaighde chun modhanna ianaithe dí-asúcháin bhoig a fhorbairt i gcomhair anailís mais-speictreagrafaíochta ar mhacramhóilíní bitheolaíocha.
Buck Jones
B'aisteoir Meiriceánach é Buck Jones (12 Nollaig 1891 – 30 Samhain 1942).
Raymond Leo Burke
Is cairdinéal de phór na hÉireann é Raymond Leo Burke a rugadh ar an 30 Meitheamh, 1948 i Richland Center, Wisconsin.
Crómaidinimic chandamach
deas|250px|thumb|Crómaidinimic chandamach Teoiric an fhórsa núicléach láidir a foilsíodh den chéad uair i 1973, a nglactar leis go forleathan. Tugtar QCD uirthi freisin. Sa teoiric seo bíonn na cuairc greamaithe le chéile ag glúóin. Idirghníomhaíonn na cuairc de bharr airí atá ag gach ceann acu a dtugtar dath air, cosúil leis an idirghníomhú idir cáithníní luchtaithe de bharr an luchta i ngach ceann.
Ollscoil Harvard
Is ollscoil cháiliúil í Ollscoil Harvard atá suite i gCambridge, Massachusetts, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh í ar an 8 Meán Fómhair, 1636. D'fhreastail 8 n-uachtarán na Stát Aontaithe ar Harvard agus chaith mórán ceannairí tíortha eile uirthi.
thumb|250px|clé|« Château » du Lampoon
Miúil (ainmhí)
Ainmhí a tháirgtear nuair a dhéantar asal fireann a chúpláil le capall baineann. Tugtar ráineach ar an ainmhí a tháirgtear nuair a dhéantar asal baineann a chúpláil le capall fireann. De ghnáth bíonn an dá ainmhí seo neamhthorthúil, an chuid thosaigh cosúil leis an athair is an chuid dheiridh cosúil leis an máthair sa dá chás.
Glenda Farrell
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Glenda Farrell (30 Meitheamh 1904 – 1 Bealtaine 1971).
Crómaigliocáit
Crómaigliocáit sóidiam, druga frithailléirgeach a úsáidtear chun an phlúchta a sheachaint. Trádainmneacha ar an druga seo is ea Cromolyn is Intal.
Tugtar do dhuine í le hionanálaitheoir ar leith a scaoileann an druga i bhfoirm púdair an-mhín isteach san aer ionanálaithe.
Úsáidtear faoi ainmneacha eile is i bhfoirmeacha eile é chun riochtaí ailléirgeacha eile a chóireáil, mar fhiabhras léana is riníteas ailléirgeach.
Fullairéin
C-60, allatróp carbóin le 60 adamh carbóin ann. Struchtúr ar chuma dromchla sféir atá aige, dála an chruinneacháin gheodasaigh ag Buckminster Fuller, ar ainmníodh an t-allatróp as. Struchtúr cosúil le craiceann liathróid sacair is ea é seo, agus adamh C ar gach cúinne. Tugtar millín bucaí air freisin. Aimsíodh an t-allatróp seo i lár na 1980idí, bíodh is go dtuigtear gur comhábhar súiche é.
Súparachas
B'a é feiniméan an Ghorta Mhóir é an Súparachas. Bhí scoileanna cruthaithe ag lucht an Bhíobla Phrotastúnaigh ar son leanaí a bhí ar bun bás na hocraise orthu a cothú, ar choinníoll go bhaigheach siad múineadh faoin bProtastúnachas ag an am céanna. Bhí seachaint ar an lucht seo déanta ag chlainne Caitliceach a raibh orthu cinne a dhéanamh idir Protestúnachas nó bás ón ocras. Bhí an t-ainm "Anraithóir", "léimteoir" agus "cat breacs" cuirthe ar an té a rinne iompaitheach ar son an bia. I bhfocal a chomh-daltaí, "Thóg siad an anraith". Fiú más feiniméan a tharla go hainneamh é an tAnraitheachas, bhí éifeacht mór fada déanta aige ar chuimhne cuid mhór daoine faoin ngorta. Bhí ainimh déanta aige ar Phrotestúnaigh a thóg cabhair gan iompúchán, agus b'fhéidir fiú gur chuir an t-iomrá faoin Anraitheachas domheanma ar chuid mó Caitliceadh le ocras mór orthu a bheith i mball na cistíní anraith as eagla feall a chuir ar a chuid chreideamh.
Inniu
Nuachtán ab ea Inniu, a bhunaigh baill de Ghlúin na Buaidhe i 1943. Bhí an t-iriseoir Tarlach Ó hUid ag obair don nuachtán go dtí gur cuireadh deireadh leis i 1984, agus é ina eagarthóir ó 1972.
Miteacoindre
thumb|300px|Scéimléaráid de chill ainmhí agus a chuid codanna:  1. [[Núicleólas|Núiclín 2. Núicléas 3. Ribeasóm 4. Saicín 5.Líontán ionphlasmach garbh 6. Coirpín Golgi (nó Coimpléasc Golgi) 7. Cítichreatlach 8.  Líontán ionphlasmach mín 9. Miteacoindre 10. Folúisín 11. Cíteasol 12. Líseasóm 13. Ceintreasóm]]Struchtúr ubhchruthach, de ghnáth, timpeall 2 μm ar fhad a bhfaightear cuid mhaith díobh i gcealla eocarótacha (cealla le núicléas taobh istigh dá chillscannán núicléach féin i gcíteaplasma na cille). Bíonn scannán dúbailte aici, an ceann inmheánach ag déanamh filltí is iomairí (criostaí) a phollann an mhaitrís inmheánach. Is ionad fíorthábhachtach an scannán inmheánach seo i gcomhair gníomhartha meitibileachta a fhuasclaíonn fuinneamh ó dhianscaoileadh móilíní bia. Bíonn DNA dá cuid féin inti, éagsúil ó DNA na cille, a thagann ón tuismitheoir baineann amháin.
Tancaer (long)
Is é an t-olatancaer, an Jahre Viking, cláraithe san Iorua, an tancaer is mó ar domhan, agus an long is mó a tógadh riamh (nó go dtí 2010). 260,851 tonna meáchain atá sa long féin, agus is féidir 564,739 tonna ola is eile a iompar uirthi.
Fulmanáit
Salann ina bhfuil an t-ian CNO -. Tugtar isicianáit uirthi freisin. Ciallaíonn an t-ainm ‘toirneach’ i Laidin, agus is ábhar pléascach é. Úsáidtear Hg(CNO)2 mar mhaidhmitheoir.
Alacant
Port tábhachtach ab ea í suite ar chósta na Meánmhara. Bhí thart ar 330,000 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2005, sé sin an dara chathair is mó sa chomhphobal. Má thógtar an mórcheantar uirbeach san áireamh (sé sin Elche agus bruachbhailte) bhí 757,085 daoine ina gcónaí ann, sé sin an ochtú mórcheantar uirbeach is mó sa Spáinn.
Crómaisféar
deas|250px|thumb|Crómaisféar Cuid de na cisil sheachtracha ghásacha den Ghrian (is réaltaí eile), roinnt mílte ciliméadar ar doimhneacht. Infheicthe mar chorrán tanaí solais scoth-bhándeirg le linn urú iomlán na Gréine.
Robert Fulton
Innealtóir is ceapadóir a rugadh i Lancaster, Pennsylvania ab ea Robert Fulton (14 Samhain 1765 -24 Feabhra 1815). Cheap sé meaisín dreideála is an toirpéad, agus tá cáil ar leith air as an mbád gaile a fhorbairt is a rith go rathúil ar bhonn trádalach sna Stáit Aontaithe.
Rosaceae
Fine mheánmhéide de phlandaí bláthanna is ea Rosaceae, lena n-áirítear 4,828 speiceas aitheanta i 91 géineas.
Faightear an t-ainm ón tíopa géinis Rosa. I measc na ngéine ar mhórán speiceas tá Alchemilla (270), Sorbus (260), Crataegus (260), Cotoneaster (260), Rubus (250), agus Prunus (plumaí, silíní, péitseoga, aibreoga, agus almóinní) le thart ar 200 speiceas. Mar sin féin, ba cheart breathnú ar na huimhreacha seo go léir mar mheastacháin - tá go leor oibre tacsanomaíoch fós ann.
Cuimsíonn an fhine Rosaceae luibheanna, toir agus crainn. Tá an chuid is mó de na speicis duillsilteach, ach tá cuid acu síorghlas. Tá raon domhanda acu, ach tá siad an-éagsúil i Leathsféar an Tuaiscirt.
Tagann roinnt táirgí a bhfuil tábhacht eacnamaíoch leo ó na Rosaceae, lena n-áirítear go leor torthaí inite (mar shampla úlla, piorraí, cainchí, aibreoga, plumaí, silíní, péitseoga, sútha craobh, locuatanna, agus sútha talún), almóinní, agus crainn agus toir ornáideacha (mar rósanna, airgid luachra, Photinia, Pyracantha , caorthainn, agus scescea geala).
Dáileadh
Tá dáileadh iltíreach ag na Rosaceae (le fáil beagnach i ngach áit ach amháin san Antartaice), ach tá siad comhchruinnithe go príomha i Leathsféar an Tuaiscirt i réigiúin nach foraoise báistí fásach nó trópaiceach iad i bhforaois bháistí nó trópaiceacha.
Tacsanomaíocht stairiúil
Go traidisiúnta roinneadh an fhine i sé fho-fhine: Rosoideae, Spiraeoideae, Maloideae (Pomoideae), Amygdaloideae (Prunoideae), Neuradoideae, agus Chrysobalanoideae, agus chaith údair éagsúla leis an chuid is mó díobh seo mar fhinte. Níos déanaí (1971), cuireadh Chrysobalanoideae sna Malpighiales in anailísí móilíneacha agus sannadh Neuradoideae do Malvales. D'aithin Schulze-Menz, i Siollabas Engler arna chur in eagar ag Melchior (1964) Rosoideae, Dryadoideae, Lyonothamnoideae, Spireoideae, Amygdaloideae, agus Maloideae. Rinneadh iad a dhiagnóisiú go príomha ag struchtúr na dtorthaí. D'aithin obair níos deireanaí nach raibh na grúpaí seo go léir monaifíléiteach. Níor aithin Hutchinson (1964) agus Kalkman (2004)  ach treibheanna (17 agus 21, faoi seach). Theoraigh Takhtajan (1997) 21 treibh i 10 bhfo-fhine: Filipenduloideae, Rosoideae, Ruboideae, Potentilloideae, Coleogynoideae, Kerroideae, Amygdaloideae (Prunoideae), Spireoideae, Maloideae (Pyroideae), Dichotomanthoideae. Cuimsíonn samhail níos nua-aimseartha trí fho-fhine, agus d'fhan ceann acu (Rosoideae) a bheag nó a mhór mar an gcéanna.
Amygdaloideae basal
D'aithin Chin et al Amygdaloideae mar an fho-fhine brainseach is luaithe. (2014), Li et al. (2015), Li et al. (2016), agus Sun et al. (2016). Le déanaí d'aisghabháil Zhang et al (2017) na caidrimh seo,  ag úsáid géanóm plastaideach iomlán:
Tacaíonn na carachtair mhoirfeolaíocha roinnte seo a leanas nach bhfuil le fáil in Amygdaloideae leis an chomhchaidreamh idir Dryadoideae agus Rosoideae: láithreacht stípeog, scaradh an chupa bhláthaigh ón ubhagán, agus is gnách go mbíonn na torthaí ina n-aicéiní.
Dryadoideae basal
D'aithin Evans et al (2002) agus Potter (2003)  Dryadoideae mar an fho-fhine bhrainseach is luaithe. Le déanaí d'aisghabháil Xiang et al. (2017) na caidrimh seo a trí úsáid a bhaint as trascríbhóim núicléacha :
Gethsemane (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an ceathrú heipeasóid is fiche, "Gethsemane" den cheathrú sraith The X-Files ar an 18 Bealtaine 1997. Scríobh Chris Carter an eipeasóid seo. D'fhéach 19.85 milliún duine ar an eipeasóid.
Roald Amundsen
Ba thaiscéalaí Ioruach é Roald Engelbregt Gravning Amundsen (16 Iúil 1872 – 18? Meitheamh 1928). Bhí Amundsen agus a fhoireann Ioruach ar na chéad daoine a shroich an Pol Theas i 1912.
Taobhdhruma
Druma tanaí le craiceann ar an dá cheann — an ceann uachtarach a bhuailtear le bataí adhmaid, agus an ceann íochtarach a mbíonn sreanga miotail nó caoláin suite air — a dhéanann ton grágach nuair a chuirtear i ngreim iad. Úsáidtear i gceolfhoirne, bannaí damhsa is bannaí míleata é, agus caitear beagán i leataobh é i gcomhair máirseála (uaidh seo a ainm).
Leanne Mitchell (albam)
Is é Leanne Mitchell an chéad albam ón amhránaí Leanne Mitchell. Scaoileadh é ar an 27 Bealtaine, 2013.
Miúil (gléas)
mion|Miúil sníofa Chrompton I dteicstílí, is crann sníomhacháin í miúil a cheap Samuel Crompton i 1779, a rinne an próiseas sníofa, a bhíodh lámhdhéanta, iomlán meicniúil. Breathnaíodh uirthi mar hibrid de dhá threalamh eile, agus ar an ábhar sin a tugadh an t-ainm seo uirthi. D'úsáidtí ar chadás í ar dtús, ach oiriúnaíodh í do mheiríonó is snáithíní eile níos déanaí. Próiseas uaineach ab ea í, agus tháinig trealaimh le próisis leanúnacha ina hionad.
Crómaitidí
deas|200px|thumb|Crómaitidí An dá fhadleath, a mbíonn an dealramh air go ndeighleann siad gach crómasón nuair a dheighleann an chill, agus a scarann chun na crómasóim iníne a dhéanamh. Tá sé áisiúil staidéar a dhéanamh ar an aistriú teascán idir na crómaitidí (malartú comhchrómaitidí) chun galair dhúchasacha dhaonna áirithe a dhiagnóisiú.
Muireadhach mac Ainfhaichilligh
Rí Chineál Loairn agus Rí Dhál Riada in iarthar na hAlban ba ea  Muireadhach mac Ainfhaichilligh  (Meán-Ghaeilge Muiredach mac Ainbcellaig) ón mbliain 733 go dtí 736.
Ainfhaichilleach mac Fearchair ba ea a athair. Tuairiscítear a theacht i réim sa bhliain 733, cé nach follasach é sna hannála Éireann ar tháinig sé i gcomharbacht ar Eochaidh mac Eochach, rí Dál Riada. Níl sé soiléir ach oiread cé ar tháinig sé i gcomharbacht air mar rí Chineál Loairn, ach d'fhéadfadh é gurbh é a chol ceathrar, Dúngal mac Sealbhaigh, a bhí i gceist. Feictear Muireadhach sa dán molta den 11ú haois, Duan Albanach.
Is dócha gur tháinig deireadh leis tar éis do Dhál Riada bheith cliste ag na Cruithneach faoi cheannas Aonghasa I. Tuairiscítear fosta go ndeachaigh Talorgan deartháir Aonghasa ar tóir 'mhic Ainfhaichilligh', ach ní deirtear ar mharaigh sé é.
Is é Aodh Fionn de Chineál Ghabhráin an chéad rí eile ainmnithe sna hannála, don bhliain 768. De réir roinnt foinsí Albanacha, Chronicle of Melrose ina measc, tháinig Eoghan mac Muireadhaigh i gcomharbacht air.
Feictear tásc Mhuireadhaigh i nAnnála na gCeithre Máistrí faoin mbliain 771, a fhreagraíonn le c. 776, nó chomh déanach le 778, óir go bhfeictear tásc Aodha Fhionn don bhlian chéanna.
Ailpín mac Eochach
Rí a mheastar Dhál Riada in iarthar na hAlban ba ea  Ailpín mac Eochach  (Meán-Ghaeilge Alpín mac Echdach).
Muintir
Níl trácht ar bith ar athair Ailpín, Eochaid IV mar a mheastar, in aon fhoinse comhaimseartha. Deirfiúr agus oidhre Causantín mhic Fhearghasa, rí na gCruithneach ba ea a máhthair. Phós sé le 'banfhlaith Albanach' agus bhí beirt mhac acu.
Feictear Alpín i nginealach déanta sa 10ú haois chun ríthe na hAlban a nascadh le sinsearacha Dhál Riada agus Éireannacha. Sa ghinealach seo, is iad mic Ailpín ná Cináed (Cionnaoth) agus Domhnall.
Réimeas
Dar le hAlison Weir, tháinig Ailpín i gcomharbacht ar a athair Eochaid mac Áeda Find mar rí Alban (.i. Dál Riata), agus d'éirigh fosta ina rí Chinn Tíre i mí Mhárta/Lúnasa 834.
Castellón de la Plana
Is cathair i gComhphobal fhéinrialaitheach Valencia í Castellón de la Plana (Castelló de la Plana i Vaileinsis nó go simplí Castellón / Castelló). Tá sí mar phríomhchathair an chúige Castellón, suite i dtuaisceart an réigiúin in oirthear na Spáinne ar chósta del Azahar, an Mheánmhuir. Tá an sliabhraon Desert de les Palmes ag ardú intíre ó thuaidh. Trasnaíonn an Bun-fhadlíne Castellón de la Plana.
Ailpín mac Eochach
Réimeas
Sa Chroinic leis an staraí Albanach John of Fordun, insítear gutháin "Alpin the son of Achay" i gcoróin sa bhliain 831, go raibh sé i réim le trí bliana agus gur cloíodh é ag na Cruithnigh ar an "20ú Iúil".
San Cronica Regum Scottorum de chuid na 12ú haoise, deirtear "Alpin filius Eochal venenosi iii, Kynedus filius Alpini primus rex Scottorum xvi…" mar ríthe sa 9ú haois.
Ní deirtear cé hiad tuistí Ailpín sna foinsí níos luaite.
Bás
D'éag Ailpín ar an 20ú Iúil nó Lúnasa 834 nuair nó a maraíodh i mbun catha in éadan na gCruithneach i Gall-Ghàidhealaibh nó a baineadh a cheann de tar éis an chatha. Ní fios cár adhlacadh. Tháinig a mac Chionnaith i gcomharbacht air.
Taoide laethúil
An timthriall taoide, le lán mara amháin is lag trá amháin i ndiaidh a chéile in aghaidh gach lá gealaí (12 uair is 50 nóiméad). Tarlaíonn gach lán mara is gach lag trá 100 nóiméad níos déanaí gach lá.
Aodh Dubh mac Suibne
Rí an Dáil Araí, agus b'fhéidir rí Ulad, ba ea Aodh Dubh mac Suibne (Sean-Ghaeilge Áed Dub mac Suibni) (bás c. 588). Tháinig a ghar-nia, Fiachna mac Baotáin, i gcomharbacht air.
Mharaigh Aodh Dubh Diarmaid mac Cearbhaill, Ard-Rí deireanach na hÉireann a rinneadh rí de le deasghnáth réamhChríostaí. I leaganacha áirithe, ba mhac altrama Dhiarmada é Aodh. Insítear i nAnnála Tiarnaigh gur mharaigh Aodh Diarmaid sa bhliain 565 ag Ráith Bheag, ar Mhaígh Line (gar de Latharna), i gcríocha an Dáil Araí.
In Vita sancti Columbae le Adhamhnán, insítear go ndearnadh sagart d'Aodh Dubh, oirniú bréige de réir Adhamhnáin mar gheall ar a chlú foréigne. Nuair a chuala Colm Cille an scéala, thug sé tairngreacht: "fillfidh sé mar mhadra chuig a mhúisc; beidh sé arís ina dhúnmharfóir fuilteach; agus faoi dheireadh, marófar é le sleá, titfidh sé ó adhmaid i n-uisce isteach agus báfaidh sé." Is sampla é seo den bhás miotasach faoi thrí.
Insíonn Adhamhnán fosta gur leannán sagairt darbh ainm Finchan, bunaitheoir mainistreach ar Thiriodh, ba ea Aodh Dubh. Bhí dúil ag an mbeirt fhear "go collaí".
Is amhlaidh ó chur síos Adhamhnáin gur cuireadh Aodh as a choróin (nó b'fhéidir gur éirigh sé as), agus chaith sé tréimhse i mainistir sa Bhreatain sular fhill sé go hUlaid, ag iarraidh a choróin a thógaint ar ais. Mar a tuairiscítear é sna hannála, tá nod den tuar ann, nuair a deirtear gur maraíodh Aodh ar bord loinge, rud a mheastar a tharla ar Loch nEathach.
Fuingicíd
Is éard is fuingicíd ann ná aon cheimiceán a úsáidtear chun na fungais, a dhéanann dochar do phlandaí, ainmhithe nó ábhair eile bia, a smachtú. Tábhachtach chun smacht a chur ar bhruth rua i ngránbharra, dúchan prátaí, agus coincleacha ar thorthaí. Úsáidtear iad freisin chun fungais a mhilleann bia stóráilte nó a fhásann ar ainmhithe nó daoine a chealú. Go minic, comhdhúile le mearcair nó sulfar iontu a bhíonn sna fuingicídí.
Cath Challainne
250px|thumb|left|Plaic chuimhneacháin ag an bhlár catha Troideadh Cath Challainne Lúnasa 1261 idir Gall-Dheasumhan, faoi Sheán Mac Thomáis Mac Gearailt, Iú Iarla Dheasumhan, agus Clann Chárthaigh, faoi Fhinghin Mac Carthaigh as Rinn Róin.
Bhuail an dá arm le chéile i gCallainn, lámh le Neidín, ar an 24 Iúil sa bhliain 1261, agus tugadh maidhm is ruaig ar arm na Normannach agus maraíodh Seán Mac Thomáis féin agus a mhac Muiris mar aon le hochtar barún, cúig ridire fichead agus a lán Sasanach, ionas nár fhan ina bheatha de theaghlach Sheáin ach naí, Tomás, mac don Mhuiris a maraíodh.
Eoghan mac Muireadhaigh
Feictear  Eoghan mac Muireadhaigh  (Meán-Ghaeilge Eógan mac Muiredaig) i roinnt foinsí na hAlban mar rí Dhál Riada, sna 730í is dócha.
Meastar gurbh é Muireadhach mac Ainfhaichilligh agus dá bharr ball de Chineál Loairn. Níl Eoghan ann sna hannála Éireann atá ar marthain, agus ní fheictear é sa Duan Albanach, a théann ó Muireadhach go hAodh Fionn. Tá sé sna rí-liostaí le fáil i  Chronicle of the Kings of Dál Riata  agus Chronicle of Melrose. Rianaíonn Mormair Moireibh a nginealach trí Ruairí éigin, deartháir le hathair Eoghain.
Bhí Eoghan beo nuair a rinne na Cruithnigh faoi cheannas Aonghasa mhic Fhearghasa ionsaí ar Dhál Riada agus chloígh siad é. Ní fios cá a tháinig i gcomharbacht air. Is é Aodh Fionn Find de Cenél nGabráin an chéad rí eile a fheictear sna foinsí, tríocha bliain i ndiaidh ré Eoghain.
Ballard Berkeley
B'aisteoir Sasanach é Ballard Blascheck (6 Lúnasa 1904 – 16 Eanáir 1988).
Faildergdóid
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí seanscéalach na hÉireann ba ea Faildeargdóid (Sean-Ghaeilge Faildergdóit ) mac Muinemón.
Tháinig sé i gcoróin i gcomharbacht ar a athair. Deirtear gurbh é an chéad rí a chaith a ghéillsinigh fáinní óir ar a lámha. Bhí sé i réim ar feadh deich mbliana sular maraíodh é, ag Sírna mac Déin, sin nó ag a chomharba Ollom Fódla, a mharaigh athair Faildeargdóide a athairse, Fíachu Fínscothach.
1948
Eachtraí
mion|225px|dheis|3 Aibreán 1948: D'fhógair an tUachtarán [[Harry Truman an Marshall Plan, cúnamh do gheilleagair na 16 tír Eorpach a bhí páirteach ann.]]
Angèle
Is amhránaí Beilgeach í Angèle Van Laeken ( Fuaimniú Fraincise:  agus Ísiltírise: ). Rugadh ar an 3 Nollaig 1995 í. Is í ceann de na hamhránaithe is mó i bpopcheol na Fraince agus na Beilge. Sháraigh sí an churiarracht a bhí ag Stromae ar feadh seachtainí as bheith ar bharr cairt shingil na Beilge leis an singil "Tout Oublier" lena deartháir Roméo Elvis.
1 Meitheamh
Is é an 1 Meitheamh an 152ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 153ú lá i mbliain bhisigh. Tá 213 lá fágtha sa bhliain.
Angèle
Gairm
Eisíodh a céad singil "La Loi de Murphy" i ndeireadh 2018 agus fuair sé na milliún d'amhairc ar YouTube. Eisíodh an dara singil "Je veux tes yeux" go luath i 2018. Stiúradh an dá ghearrthóg físe ag an ngrianghrafadóir Beilgeach Charlotte Abramov.
I mí Lúnasa 2018, d'fhógair sí traicliosta a céad albam Brol. Eisíodh an t-albam ar an 5 Deireadh Fómhair 2018, an lá céanna agus a singil dísréid lena deartháir, Roméo Elvis. Bhí an-rath ar an albam agus tugadh cuireadh di canadh ar roinnt cláir teilifíse sa Fhrainc. Chaith an singil, "Tout Oublier", 9 seachtaine ag uimhir a haon ar na cairteanna Ultratop sa Bheilg, ag briseadh na curiarrachta a bhí ag an amhránaí Stromae.
I 2019, bhí Angèle mar ceann de na hamhránaithe is mó tóir uirthi sa Fhrainc agus sa Bheilg agus dhearbhaigh sí a feimineachas leis an amhrán "Balance ton quoi", ag déanamh tagartha ar an ngluaiseacht #MeToo. Ghlac Pierre Niney páirt san fhíseán in éineacht le cairde Angèle ag caint faoi na troideanna a bhí ag a cairde mná i dtaobh fir. D'éirigh Angèle ina ambasadóir do Chanel ina dhiaidh.
I mí Deireadh Fómhair 2020, glacadh grianghraf d'Angèle in éineacht le hamhránaí Dua Lipa ar seit le haghaidh físeán ceoil. Níos déanaí fógraíodh comhoibriú le chéile agus beidh sé ar atheisiúint an albaim nua ó Lipa Future Nostalgia. Eisíodh an t-amhrán "Fever" ar an 30 Deireadh Fómhair 2020 leis an bhfíseán ceoil ag teacht amach seachtain ina dhiaidh. Roimh eisiúint an fhíseáin, d'fhógair Lipa ar na meáin shóisialta go mbeadh Angèle ag glacadh páirte mar aoi speisialta ar a ceolchoirm beoshrutha Studio 2054 ar 27 Samhain 2020.
I 2021 rinne Angèle a céad pháirt sa scannán Annette, stiúrtha ag Leos Carax.