cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Choirnis
Stair agus Dul i Léig
Tugadh buille tubaisteach don teanga sa bhliain 1549, nuair a rinne Rialtas Éadbhard VI Shasana iarracht úsáid Leabhar na hUrnaí Coitinne as Béarla a chur i bhfeidhm i gCorn na Breataine, in ainneoin nach raibh Béarla ag cuid mhaith de na daoine ansin. Thosaigh éirí amach i gcoinne an rialtais agus cuireadh faoi chois é go brúidiúil. Maraíodh suas le 22% de dhaonra fireann Chorn na Breataine le linn na gcaismirtí, rud a chuir dlús mór le meath na teanga sa cheantar sin.
Meastar gurbh é Cheston Marchant ó Gwithian an cainteoir dúchais Coirnise aonteangach deireanach, fear a fuair bás sa bhliain 1665. Creidtear gurbh í Dorothy Pentreath an cainteoir dúchais deireanach agus d'éag sí siúd sa bhliain 1777.
Athbheochan
Níl muintir Chorn na Breataine ar aon bharúil ar an gcineál Coirnise ab fhearr a athbheochan, áfach. Tá trí leagan den Choirnis athbheoite á n-úsáid inniu, mar atá, an Choirnis Choitianta (Kernewek Kemmyn), an Choirnis Aonchineálaithe nó Kernewek Unys, agus an Choirnis Chomhaimseartha. Is í an Choirnis Aonchineálaithe an leagan is sine acu, agus é bunaithe ar Choirnis na ndrámaí mistéireacha ón gcúigiú agus ón séú haois déag. Maidir leis an gCoirnis Chomhaimseartha, tarraingíonn sí ar theanga na gcainteoirí deireanacha dúchais, agus í drogallach go maith roimh fhocail nuachumtha.
Is í an Choirnis Choitianta an ceann is deireanaí acu. Tá sí bunaithe ar theanga na ndrámaí céanna agus an Choirnis Aonchineálaithe, ach in áit úsáid a bhaint as an litriú comhaimseartha, tá litriú dá cuid féin ag an gCoirnis Choitianta atá bunaithe ar an bhfuaimniú, de réir mar a thuigeann cumadóir na Coirnise Coitianta é. Mar sin, is é an litriú an difríocht is suntasaí idir an dá chineál Coirnise seo.
Tháinig an Choirnis Choitianta in úsáid go forleathan i ngluaiseacht athbheochana na Coirnise sna 1990idí, ach san am céanna, is iomaí locht a fuair teangeolaithe oilte uirthi. Inniu, tá Nicholas Williams, an teangeolaí Sasanach atá lonnaithe i mBaile Átha Cliath agus é ina fhile Coirnise sular tharraing sé Gaeilge líofa air féin, ar an duine is mó a dhéananns tromaíocht ar an gCoirnis Choitianta. Is é a bharúil féin ná gur fearr an Choirnis Aonchineálaithe a fhorbairt agus a fheabhsú, ós rud é go bhfuil sí bunaithe ar an litriú traidisiúnta. Dar leis, ba chóir don ghluaiseacht athbheochana díriú ar an teanga thraidisiúnta, seachas teanga shaorga dá cuid féin - agus is é an meas atá aige ar an gCoirnis Choitianta gur teanga shaorga atá ann.
Tá Williams tar éis a leagan féin den Choirnis Aonchineálaithe - an Choirnis Aonchineálaithe Leasaithe, nó Kernowek Unys Amendys, a chur ar fáil ina chuid téacsleabhar (ar nós Clappya Kernowek, a foilsíodh an chéad uair sa bhliain 1997) agus foclóirí (go háirithe Gerlyver Sawsnek-Kernowek, a tháinig i gcló sa bhliain 2000). Níl an Choirnis seo ródhifriúil leis an gCoirnis Aonchineálaithe, ach is minic a roghnaíonns sí focail iasachta ón mBéarla a bhí in úsáid sa teanga thraidisiúnta, in áit na bhfocal sean-Choirnise nó fiú Breatnaise a úsáideanns lucht athbheochana na teanga go minic leis an mBéarlachas a sheachaint. Sa bhreis ar an téacsleabhar agus ar an bhfoclóir, tá aistriúchán Bíobla foilsithe ag Williams lena leagan féin den Choirnis a chraobhscaoileadh.
Caighdeán Scríofa Nua
Ar 9 Bealtaine 2008, glacadh le caighdeán scríofa nua don Choirnis ag cruinniú de chuid Pháirtíocht Theanga na Coirnise. Foireann teangeolaithe a d'fhorbair an caighdeán seo, agus an teangeolaí Ioruach, Trond Trosterud, i gceannas orthu. Rinneadh an obair seo faoi choimirce Pháirtíocht Theanga na Coirnise.
Contae Chill Mhantáin
Tá Contae Chill Mhantáin in oirthear na hÉireann, i gCúige Laighean. Ba é Contae Chill Mhantáin an contae deireanach a bunaíodh in Éirinn: go dtí 1605 ba chuid de Chontae Bhaile Átha Cliath í. Is inti atá fothraigh mhainistir cháiliúil Naomh Chaoimhín ag Gleann Dá Loch.
Lá Domhanda an Ghlóir
mion|an [[laraing]] Ceiliúrtar Lá Domhanda an Ghlóir (World Voice Day nó WVD) ) ar 16 Aibreán gach bliain ó bhí 2002 ann, an lá a dhéanann muid ceiliúradh ar an tábhacht atá leis an glór i saol an duine. Uirlis ríthábhachtach do chách is ea an ghlór (an guth labhartha, an glór cinn srl). mion|[[sintéis chainte]]
An Lá in Éirinn
Chun an fhéile a cheiliúradh sa bhliain 2019, nocht muintir Abair.ie glór an Róbó Gaelach. Is féidir glór sintéisithe le Gaeilge, i gcanúintí éagsúla, a chloisteáil ar an suíomh. Áis d'fhoghlaimeoirí ar fud na cruinne is ea í. Ach go háirithe, baintear úsáid na háiseanna i réimsí an oideachais agus an mhíchumais.
Péintéireacht
thumb|An [[Mona Lisa le Leonardo da Vinci]]Is é an sainmhíniú atá ar phéintéireacht ná lí a chur trí mheán le hoibreán nasctha ar chanbhás, ar pháipéar nó ar bhalla. Ach, den chuid is mó is tagairt é péintéireacht don eolaíocht agus ealaíon a chuireann mothúcháin agus smaointe in iúl trí léiriúchán déthoiseach. Déanann ealaíontóir ar a dtugtar péintéir é seo. Úsáidtear teicnící difriúla chun an obair a chur i bhfeidhm.
Eagraíonn staraithe na healaíne tréimhsí éagsúla le linn fhorbairt na healaíne agus tá teicníc áirithe ag gach ceann acu.
Lucius Sergius Catilina
Polaiteoir Rómhánach ab ea Lucius Sergius Catilina, a rugadh timpeall ar 108 RC agus a d'éag i machaire an chatha sa bhliain 62 RC. Is í Comhcheilg Catilina is mó a thuill clú, nó míchlú, dó lena linn agus i ndiaidh a bháis. Bhí sé ina chúlaistín ag Lucius Cornelius Sulla agus deirtear gur mharaigh sé deartháir a mhná céile, Marcus Marius Gratidianus, toisc go raibh gaol aige le Gaius Marius, namhaid Sulla - san am seo bhí an Róimh ar fad trí chéile ag an dóigh a raibh Sulla agus Marius ag cur troda ar a chéile. Sa bhliain 63 RC rinne Catilina iarracht teacht i gcumhacht sa Róimh le lámh láidir, nuair a bhí teipthe air i dtoghcháin an chonsail, ach ansin sceith Fulvia, a bhean chéile, na pleananna le Cicearó roimh ré. Lena chuid deisbhéalaí shaighid Cicearó muintir na Róimhe i Catilina, agus sa deireadh ghair Seanad na Róimhe namhaid an náisiúin de. D'éalaigh Catilina as an Róimh, agus trúpaí a bhí dílis dó á thionlacan. Bhí sé ag iarraidh an Ghaill a bhaint amach le bunáit a chur ar bun ansin agus cogadh cathartha a chur ar lucht leanúna Chicearó, ach i Mí Eanáir den bhliain 62 RC d'éirigh ina chath in aice le Pistoria (inniu, Pistoia sa Tuscáin) idir a chuid trúpaí agus arm an tSeanaid. Fuair Catilina bás sa chath seo a chuir deireadh deifnídeach lena chomhcheilg.
Na huillinneacha Euler
Is iad na huillinneacha Euler trí uillinn a tugadh isteach le Leonhard Euler chun cur síos a dhéanamh ar threoshuíomh an comhlacht docht. Tá trí paraiméadair ag teastáil chun cur síos a dhéanamh den sórt sin i spás trí tríthoiseach Eoiclídeach. Is féidir na huillinneacha seo a thabhairt i bhealaí éagsúla agus is iad na huillinneacha Euler cheann acu. Déanann na huillinneacha Euler ionadaíocht ar trí rothlaithe a ghluaisíonn fráma tagairt go dtí fráma áirithe dá dtagraítear. Is ionann rá gur féidir aon treoshuíomh a bhaint amach trí chumadóireacht trí rothlaithe eiliminteach (uainíochtaí timpeall ar ais amháin), agus freisin ionann rá gur féidir aon maitrís uainíochta a dhianscaoil mar tháirge de thrí maitrísí uainíochta eiliminteach.
Gan smaoineamh ar na féidearthachtaí éagsúla le haghaidh comharthaí na n-uillinneacha nó ag gluaiseacht an fráma tagartha, tá dhá cheann déag de na coinbhinsiúin éagsúla roinnte in dhá ghrúpa. Tugtar uillinneacha Euler "ceart" ar cheann amháin acu agus uillinneacha Tait-Bryan ar cheann eile. Uaireanta glaotar "uillinneacha Euler" ar gach ceann acu.
Uillinneacha Euler Ceart
right|thumb|Uillinneacha Euler – {{legend|blue|An chóras xyz(seasta)}} {{legend|red|An chóras XYZ(rothlú)}} {{legend|green|Line na nóid leis an lipéad N}}
Uaireanta glaotar uillinneacha Euler ar uilleannacha Tait-Bryan. Nuair a dhéantar amhlaidh, tá sé riachtanach a shonrú nuair atá uilleannacha Euler clasaiceach i gceist, ag baint úsáid as aidiacht cosúil le "ceart" nó a leithéid.
Sainmhíniú Clasaiceach
Bhealach a ionadaíonn do na treoshuíomh spásúil d'aon fráma (córus chomhordanáid) mar comhdhéanamh uainíochtaí ó fhráma tagartha (córus chomhordanáid) is ea na huillinneacha Euler. I seo a leanas, tá an córas seasta in iúl i litreacha cás íochtair(x, y, z) agus tá an córas rothlú in iúl i litreacha cás uachtair (X, Y, Z). Tá an sainmhíniú geoiméadrach (dá dtagraítear statach ar uaireanta) bunaithe ar fhráma tagartha,agus an ceann ar ba mhaith linn a cur síos a dhéanamh. Caithfimid are dtús sainmhíniú a dhéanamh ar líne na nóid (N) mar an líne a dtrasnaíonn na bplána XY agus xy. Ansin sainímid na huillinneacha Euler mar seo a leanas:
Ní shainítear uillinneacha idir dhá fráma ach amháin nuair atá an lámhachas céanna ag an mbeirt acu. Is iad na huillinneacha Euler ach ceann amháin de na slí difriúil chun shonrú a dhéanamh ar an treoshuíomh coibhneasta de dhá chóras chomhordanáid den sórt sin. Is féidir údair éagsúla úsáid a bhaint as tacair difriúil na n-uillinneacha chun cur síos a dhéanamh ar na treoshuímh, nó ainmneacha difriúil a úsáid ar son na n-uillinneacha céanna agus tagann nodaireachtaí difriúla chun cinn mar toradh ar seo. Dá bhrí sin, ba chóir sainmhíniú a dhéanamh ar na huillinneacha Euler i gcónaí sular tosnaíonn aon phlé orthu. Bainfaidh an airteagal seo úsáid as an coinbhinsiún atá taispeánta sa léaráid in aice láimhe.
Moderna
Comhlacht cógaisíocht a agus biteicneolaíocht a is ea Moderna (MRNA:USNASDAQ). Tá clú ag an gcomhlacht Moderna as an vacsaín dá gcuid i gcoinne COVID-19, ag baint úsáid as RNA teachtaire (mRNA).
Sa bhliain 2023, dúirt an príomhoifigeach leighis de chuid Moderna, Dr Paul Burton, go bhfuil sé muiníneach go mbeidh vacsaíní úra le fáil chun dul i ngleic le galair thromchúiseacha ar nós ailse agus galar croí faoin bhliain 2030.. Is é an iarracht chun vacsaín a fhorbairt i gcoinne COVID-19, a spreag an dul chun cinn seo. Táthar ag súil go sábhálfar beatha na céadta míle daoine, nó b'fhéidir na milliúin.
An Baile Dubh, Contae Loch Garman (Cill Chuma)
deas|250px|thumb|An Baile Dubh Is baile suite i gContae Loch Garman é an Baile Dubh.
Sícifisic
Modhanna oibre a bhunaigh Gustav Fechner i 1860 chun na gaolta idir spreagadh fisiciúil is mothúcháin a mhíniú i bhfoirm dlíthe. Forbraíodh tomhais ar íogaireacht ina dteicníochtaí diana, bunaithe ar theoiric brath comharthaí, agus léiríonn siad teorainneacha na haireachtála a éiríonn as airíonna an ghairis chéadfaigh. Níl na saineolaithe ar aon intinn faoi na modhanna grádaithe sna tomhais seo, a dhéanann iarracht méid na hiarmharta a thomhas de réir méid an spreagtha. Baintear feidhm as an dá mhodh oibre chun cumais aireachtála a thomhas maidir le haireachtáil na haghaidhe, an ghutha, an cheoil, íomhánna is eile.
Dál gCais
mion|deas|200px|Claíomh Solais Nuada, siombail bhrataí Dhál gCais Seantreibh Ghaelach a bhí i nDál gCais, a bhí i mbarr a réime sa 10ú haois ar bhruacha na Sionainne agus an réigiún máguaird sa seanríocht úd, Tuamhain. Glactar leis gur craobh de Dhéisi na Mumhan a bhí ann agus iad síolraithe ó Chormac Cas.
clé|mion
Bhí Brian Bóramha ar dhuine de na ríthe is cáiliúla a bhí iontu.
Bunúis, Déise Mumhan v. Deirgtine
Dar lena nginealaigh féin, rianaigh Dál gCais a sinsearacht siar go dtí Cormac Cas, a mhair sa 2a agus sa 3ú haois, a deirtear. Is é dar leo dara mac Ailealla Auloim desna Deirgtine, rí Mumhan agus Leath Mhogha, nasctha leis an mbandia Áine na dTuath Dé Danann i Scéalaíocht na Ríthe. Dúradh gur dheartháir níos óige é Cormac le hEoghan, sinsear na nEoghanacht, ríthe na Mumhan leis na céadta.
Cé gur glacadh ann scéal seo le tamall fada, measann scoláirí An lae inniu gur bolscaireacht pholaitiúil atá ann. Le teacht i réim Mhathúna agus a dhearthár Brian Bóramha sa 10ú haois, ba bhreá le Dál gCais a ndlisteanacht a neartú agus gaol ársa lena gcéilí comhraic á mhaíomh acu.
Maítear anois gur ghéag de Dhéise Mumhan iad Dál gCais. Bhí mion-ríocht ag na Déise úd faoi thionchar na Eoghanacht, suite i bPort Láirge mar atá inniu ann. Le himeacht ama, bhog roinnt acu siar ó thuaidh chuig an Sionainn, idir na 5ú agus 8ú haoiseanna; ghlaoití Déise Deiscirt agus Déise Tuaiscirt ansin orthu. Deirtear gur ghéag den dara ach siúd iad Dál gCais. Feictear an t-ainm Dál gCais don chéad uair i nAnnála Inis Faithlinn faoin mbliain 934, agus tásc an aba agus rí, Rebachán mac Mothlai, á thuairisc.
Tá Déise Mumhan féin ina bpríomhábhar an scéil Tairired na nDéssi i Scéalaíocht na Ríthe. Tá an scéal suite le linn réimeas an Ardrí, Cormac mac Airt. Insítear chás a cuireadh an ruaig ar Dhál Fhiachrach Suí (gaoil leis na Connachta agus sliochtaigh Fheilimí Rechtmhair) as Teamhraigh, a lonnaigh sa Mumhain tar éis eachtraí móra.
Chuaigh géag amháin faoi Shell chuig an mBreatain sa 4ú haois, agus d'éirigh i réim i Ríocht Dyfed. D'fhéadfadh é gur thug Magnus Maximus, Impire Rómhánach, tacaíocht dóibh mar chosantóirí in aghaidh foghlaí mara ar Mhuir Éireann. Bhí clann Uí Liatháin sa cheantar chomh maith.
Ard-ríogacht na hÉireann
Thosaigh Cinnéide mac Lorcáin, rí Thuamhan Dhál gCais, a dhúshlán a thabhairt na hEoghanachta, cé gur cloíodh é féin i gCath Ghort Rodacháin ag Ceallachán Chaisil, rí Mumhan, sa bhliain 944. Pléitear fós fáth an teachta chun cinn seo. Moltar go minic gur scéim Uí Néill a bhí i gceist chun cumhacht na nEoghanacht a laghdú.
mion|160px|right|[[Brian Bóramha, Ardrí na hÉireann, pearsa Dhál gCais is cáiliúla]]
Thóg clann Chinnéide ar a raibh bainte amach ag a n-athair. D'éirigh a iníon Órlaith ina banríon Éireann, tar éis di Donnchad Donn, ardrí de Chlann Cholmáin, Uí Néill an Deiscirt, a phósadh. D'éirigh Mathúin ina rí Mumhan, agus Caiseal tugtha aige ó from Mhaol Mhuadh mac Brain na nEoghanacht. Roimhe seo, bhí Íomhar Luimnigh clóite aige i gCath Sulcoit sa bhliain 968. Ghabh Donnabhán mac Cathail Mathúin agus mharaigh Maol Mhuadh é sa bhliain 976, agus tháinig na hEoghanachta ar ais i gcoróin ag Caiseal le dhá bhliain. Bhainfeadh deartháir níos óige Mhathúna, Brian Bóramha, a dhíoltas amach.
Cuireadh cogadh ar Íomhar sa bhliain 977-78, agus cloíodh agus maraíodh é ag Inis Cathaigh. Tháinig Brian ar Luimneach féin. Bhuaigh Dál gCais i gBealach Leachta an bhliain chéanna agus tháinig i réim sa Mumhain arís tar éis do Mhaol Mhuadh a mharú.
Dhírigh Brian ansin a intinn ar rud thailte Máel Sechnaill mac Domnaill, Ardrí. Tar éis chogaidh 15 bliain, tháinig Dál gCais chun cinn a bháis lena gcabhlach. Lorg Maol Seachnaill síocháin sa bhliain 997, agus d'aithin sé Brian mar cheannaire Leath Mhogha. Chuadar le chéile ar fheachtas in éadan Ríocht Átha Cliath na Lochlannach agus na Laighean faoin cheannas Mhaoil Mhórdha mhic Mhurchadha. Clóigh na Laighin i nGleann Máma sa bhliain 999. D'éiríodar amach arís sa bhliain 1014 i gCath Chluain Tarbh. Briseadh cumhacht na Lochlannach in Éirinn mar thoradh an chatha seo, cé gur maraíodh Brian ann. Idir an dá linn, rinneadh Ardrí de Bhrian sa bhliain 1002 agus chothaigh sé dea-chaidreamh leis an eaglais ag Ard Mhacha.
Tháinig Toirdhealbhach mac Taidhg i gcoróin ansin, agus bhunaigh sé comhaontas buan le Diarmaid mac Maol na mBó. Níor cheannaire míleata é ach ina ionad sin polaiteoir den scoth. Scríobhadh Cogad Gáedel re Gallaib, scéal bolscaireachta in ómós eachtraí Briain, le linn a tréimhse.
Ba é Muircheartach, mac Thoirdhealbhaigh, an t-ardrí deireanach de chuid Dál gCais, i réim ón mbliain 1101-19. Rinne Muircheartach iarracht an ríogacht Éireannach a nuachóiriú ar nós monarcaithe na hEorpach. Bhí suim aige i ngnóthaí eachtracha, ag dul i gcomhghuaillíocht le hArnulf de Montgomery as Tailte Teorann na Breataine Bige in aghaidh Anraí I Shasana.
Eolaíocht chognaíoch
mion Staidéar foirmiúil ar an aigne le teoiricí is samhlacha a thagann ó intleacht shaorga, na heolaíochtaí daonna (néareolaíocht, síceolaíocht chognaíoch, teangeolaíocht, fealsúnacht is eile), agus na réimsí idirmheánacha eatarthu. Bíonn ríomhairí lárnach chun teoiricí a chuimsiú is torthaí turgnamh a thástáil.
Hipearshóchán sómach
Is éard atá i gceist leis an hipearshóchán sómach (nó HSS) ná meicníocht na cille leis an gcóras imdhíonachta a chur in oiriúint do na heilimintí nua eachtracha atá díreach á ionsaí (mar shampla, miocróib). Ba cuid thábhachtach den phróiseasan aibiú finíochta, éagsúlaíonn an HSS gabhdóirí na mB-chill a úsáidtear chun earraí coimhthíocha (antaiginí) a aithint agus ceadaíonn sé don chóras imdhíonachta a fhreagairt ar bhagairtí nua le linn saolré an orgánaigh a chur in oiriúint. Bíonn i gceist leis an hipearshóchán ná próiseas cláraithe na sóchán, a bhíonn éifeacht aige ar réigiúin athraitheacha na ngéin glóbailin-imdhíonachta. Murab ionann agus an tsóchán geirmlíne, bíonn tionchar ar an HSS ar chealla imdhíonachta indibhidiúla, agus ní tharchuirfear na sócháin chuig na sleachta.
Eoiginic
mion|Second International Congress of Eugenics, 1921 Iarmhairtí a fheabhsaíonn dúchas an chine dhaonna (nó a dhéanann dochar dó) is ea eoiginic, go fisiciúil is go hintleachtach, trí steiriliú, oideachas, fachtóirí sóisialta is a leithéid.
Baile an Mhargaidh
Is baile suite i gContae Dhoire é Baile an Mhargaidh (nó Béal Átha na Ríoghna).
Eoiginic
Stair
clé|mion Francis Galton a chum an coincheap is an téarma i 1883. Bhí sé i gceist daoine nach raibh oiriúnach a chosc ó shíolrú, agus a mhalairt maidir le daoine a bhí oiriúnach.
Tharraing gluaiseachtaí polaitiúla a raibh polasaithe mar seo acu sa Ghearmáin is na Stáit Aontaithe sa chéad chuid den 20ú céad míchlú críochnaithe uirthi.
Cur in aghaidh
Ceistíodh an modh smaointeoireachta seo go héifeachtach i leabhair cosúil le Brave New World (Domhan Nua Dána, 1932) le Aldous Huxley, agus Nineteen Eighty-Four (Míle Naoi gCéad Ochtó Ceathair, 1949) le George Orwell. clé|mion|209x209px|"March for Science" 2017, in [[Washington, D.C.|Washington, DC.]]
Luas éalaithe
An t-íosluas teilgin is gá a bheith ag diúracán nó roicéad (gan fuinneamh tiomána ann féin) ar dhromchla an Domhain (nó rinn spéire eile) chun gur féidir leis éalú ón domhantarraingt agus amach sa spás. Is gá luas teilgin os cionn 11 km s -1 ag roicéad chun go n-éalóidh sé go hiomlán ón Domhan. Is ollmhór an luas é seo i gcomparáid le luas forleata na fuaime (timpeall 0.34 km s -1, a dtugtar machuimhir 1 nó Ma 1 air. Mar sin tá an luas éalaithe ar Domhan timpeall Ma 30. Go ginearálta, braitheann an luas éalaithe ar mhais agus trastomhas an phláinéid atá i gceist, de bhrí go mbraitheann sé ar an bhfórsa domhantarraingthe gar do dhromchla an phláinéid. Mar shampla, ní bheadh ach luas éalaithe timpeall Ma 4 de dhíth ar an nGealach.
Amergin mac Eccit
Sa Rúraíocht, gaiscíoch agus file ab ea Amergin mac Eccit i gcúirt Chonchúir mhic Neasa, rí na nUladh. Ba ghabha é a athair, Eccet Sálach. Phós Amhairghin Fionnchaomh, deirfiúr Chonchúir. Ba é Conall Cernach a mac, agus Cú Chulainn a mac altrama.
Comharba Athirne, file
Shocraigh Athirne an buachaill a mharú, ar eagla go dtóga sé a phost, ach chuir Eccet a mhacasamhail as cré ina áit. Tháinig Athirne, agus tharraing sé buille air leis a thua úr. D'imigh leis, agus Amhairghin marbh, dar leis. Chuir na hUlaidh Athirne faoi léigear ina thigh. Mar chúiteamh d'Eccet, b'éigean dó Amhairghin a thógáil mar mhac altrama agus ealaín na filíochta a mhúineadh dó. In am trátha, tháinig Amhairghin i gcomharbacht ar Athirne mar phríomhfhile na nUladh.
Sa Táin Bó Cúailnge
I rith na Tána, chuir Amhairghin moill ar arm na gConnacht á radadh le hollchlocha ar feadh trí lá is oíche. Chaith Cú Roí, laoch na Mumhan, clocha ar ais. Bhuail na clocha le chéile san aer, ag scaipeadh na háite le smidiríní cloch, gur impigh Méabh go n-éirí siad as. D'aontaigh siad go stopfaidís agus go bhfillfeadh Cú Roí go Mumhain. agus é ach imithe, lean Amhairghin ar aghaidh le caitheamh na gcloch, ag áitiú go raibh a chomhaontú le Cú Roí amháin. I ndeireadh na dála, d'aontaigh sé go stopfadh go dtí uair na catha deireanaí. Tá leagan eile den scéal sa chéad athleagan na Tána, ina bhfuil na comhraiceoirí iad Cú Roí agus Munremar mac Gerrcind.
Scéalta eile
Coimpeart Chú Chulainn...
Mharaigh Amhairghin an t-arracht trícheannach, Ellén Trechend, a ionsaíodh ar Éirinn ón uaimh ag ''Cruachan.
Jardins de Marqueyssac
Tá Jardins de Marqueyssac (Gaeilge: Gairdíní Marqueyssac) suite Vézac na Fraince, sa département Dordogne, i réigiún Nouvelle-Aquitaine. Tá siad ar liosta na ngairdíní suntasacha sa Fhrainc.
Cruthaíonn naoi heicteár déag láithreán atá aicmithe mar gheall ar a “spéis pictiúrtha agus stairiúil” ó fhoraithne aireachta an 16 Nollaig, 1969.
Agus é suite ar lomán creagach 130 méadar os cionn na habhann, tugann an pháirc radharc ar an ngleann, ar chaisleán, agus ar na sráidbhailte comharsanacha, lena n-áirítear Beynac-et-Cazenac, Fayrac, Castelnaud, La Roque-Gageac agus Domme.
Baile Éamainn, Contae Loch Garman
Is baile suite i gContae Loch Garman é Baile Éamainn.
Lá Domhanda na nEaslán
Sa bhliain 2017, roghnaigh an Pápa Proinsias líne ón Magnificat (Paidir na Maighdine Beannaithe Muire) mar théama: Rinne an té atá cumhachtach nithe móra dom (Lucás 1:40).
Roghnaigh an Pápa Proinsias Creideamh agus Catharnacht mar théama i mbliana 2020:  ‘Is mithid dúinne ár n-anam a thabhairt ar son na mbráthaire’ (1 Eoin 3: 16).
D'fhógair an Pápa Beinidict XVI go raibh sé ag éirí as ar Lá Domhanda na n-Easlán, 2013, agus é tinn.
Études Celtiques
Iriseán acadúil Francach is ea Études Celtiques (EC), suite i bPáras.
Bunaíodh an iriseán faoin teideal Revue Celtique sa bhliain 1870 ag Henri Gaidoz. Ba é an chéad iriseán tiomanta go hiomlán do Léann Ceilteach, go háirithe na teangacha Ceilteacha. Is riachtanach fós inniu é mar fhoinse téacsanna nach bhfaightear in aon foilsiúchán eile.
Idir na blianta 1870 agus 1934, foilsíodh 52 imleabhar faoi stiúradh scoláirí Ceilteacha amhail is Henri Gaidoz, Henri d'Arbois de Jubainville agus Joseph Loth, le hábhair óna heagarthóirí agus Georges Dottin, Émile Ernault, Joseph Vendryes, Whitley Stokes, Kuno Meyer agus go leor eile.
Tar éis bhás Joseph Loth (1847–1934), lean Joseph Vendryes (1875–1960) leis an iriseán faoin teideal Études Celtiques, foilsithe don chéad uair sa bhliain 1936. Foilsíodh imleabhar Volume 45 sa bhliain 2019.
Baile Nua
Is baile suite i gContae Dhoire é Baile Nua.
Mícheál Ó hAodha
Stiúrthóir léiriúcháin Raidió Éireann ab ea Mícheál Ó hAodha. Bhí cáil air mar léiritheoir, drámadóir agus léirmheastóir. Bhuaigh sé an Prix Italia, duais idirnáisiúnta, sa bhliain 1961 le dráma raidió a bhunaigh sé ar The Weaver's Grave, gearrscéal le Seumas O'Kelly. Scríobh sé an script do chéad-gheamaireacht Amharclann na Mainistreach, Muireann agus an Prionsa, sa bhliain 1945. San amharclann chéanna a léiríodh a dhuaisdráma Ordóg an Bháis, 1943.
Scríobh sé mórchuid alt ar an drámaíocht agus ar chúrsaí liteartha. Foilsíodh leabhar leis, Plays and Places, sa bhliain 1961. Bhí aithne mhaith air ar fud na tíre mar mholtóir i bhféilte drámaíochta.
Jean de La Fontaine
Ba é Jean de La Fontaine (8 Iúil, 1621 – 13 Aibreán, 1695) an fabhalscéalaí Francach ba chailiúla agus b'fhéidir an file Fraincise ba léite ón 17ú haois.
Tagairtí
clé|mion|177x177px|Fabhalscéalta la Fontaine
An Creagán, Contae Dhoire
Is baile suite i gContae Dhoire é an Creagán.
1967 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1967.
Luasaire líneach
Luasaire cáithníní i bhfeadán díreach folúsach ina luasghéaraítear cáithníní luchtaithe trí sheicheamh leictreoidí sorcóireacha ag voltais a mhéadaíonn ó cheann amháin go dtí an chéad cheann eile é Luasaire líneach. Tugtar linac ar a leithéid freisin. I Stanford sna Stáit Aontaithe, tá luasaire líneach atá timpeall 3 km ar fhad.
Contae Chill Chainnigh
Tá Cill Chainnigh nó Contae Chill Chainnigh i gCúige Laighean in oirdheisceart na hÉireann.
Stair
Tagann ainm an chontae ó Cill Chainnigh, cathair atá suite i lár an chontae ar dhá bhruach na Feoire. Creidtear go bhfuil an chathair ainmnithe as Ardeaglais Naomh Cainneach, a tógadh in ómós do Naomh Cainneach (515/516 - 600).
Ba chuid de Ríocht Osraí é an contae, ríocht a bhí ann idir an 2ú haois agus an 13ú haois. Tugtar Osraí ar an deoise sa cheantar fós (Deoise Osraí). Ar theacht na Críostaíochta tógadh go leor mainistreacha sa chontae.
Is iad na trí thréith a bhaineann le Contae Chill Chainnigh talamh gan phortach, tine gan deatach, talamh gan chósta. Déantar tagairt anseo don easpa móna agus cladaí atá ar an gcontae agus do ghual crua Chaisleán an Chomair.
Tíreolaíocht
thumb|left|[[Cnoc Bhréanail]] In oirdheisceart Chúige Laighean atá Contae Chill Chainnigh suite, agus é ag críochantacht le Contae Laoise, le Contae Cheatharlach, le Contae Loch Garman, le Contae Phort Láirge agus le Contae Thiobraid Árann.
Is éard atá sa chontae Cathair Chill Chainnigh, baile contae, agus roinnt bailte móra eile: Béal Átha Ragad, Callainn, Caisleán an Chomair agus Gráig na Manach thuaidh, agus Móin Choinn agus Baile Mhic Andáin theas.
Tá dhá abhainn mhóra sa chontae, an Fheoir agus an tSiúir. Tá an Fheoir ag gabháil trí Bhéal Átha Ragad, trí chathair Chill Chainnigh agus trí na sráidbhailte Droichead Binéid, Baile Mhic Andáin agus Inis Tíog. Tá an tSiúir ina teorainn idir Contae Phort Láirge agus Contae Chill Chainnigh.
Is é Cnoc Bhréanail an pointe is airde sa chontae agus é 515m nó 1,690 troigh ar airde.
Déimeagrafaic
De déir dhaonáireamh na bliana 2006, bhí 87,558 duine i gContae Chill Chainnigh, agus Gaeilge ag 35,669 acu. Bhí 39,809 duine ag obair ann, agus i mí Lúnasa 2008 bhí 4,133 duine ar an mbeochlár. Sa bhliain 2007 rugadh 1,251 duine agus fuair 546 duine bás.
Iompar
Tá seirbhís iarnróid ó Bhaile Átha Cliath go Port Láirge agus í ag gabháil trí Stáisiún Mhic Donncha i gcathair Chill Chainnigh agus trí Stáisiún Bhaile Mhic Andáin. Tá Stáisiún Phort Láirge le fáil taobh istigh den chontae chomh maith.
Tá seirbhísí ag Bus Éireann ar fud an chontae.
Tá Aerfort Chill Chainnigh míle go leith siar ó chathair Chill Chainnigh. Tá sé aerárthach agus dhá fhaoileoir ann.
Cumann Lúthchleas Gael
clé|200px|thumb|Is dubh agus ómra dathanna an chontae. 'Na Cait' a thugtar ar fhoireann iománaíochta an chontae agus bíonn an-rath orthu. Bhuaigh siad í ar Phort Láirge i gCraobh Iomána Sinsearach na hÉireann sa bhliain 2008 agus san iomlán rug siad an chraobh leo uair amháin is tríocha. Imrítear na cluichí is mó i bPáirc Uí Nualláin i lár na cathrach.
Rásaíocht chapall
Tá ráschúrsa Pháirc Ghabhráin in aice le Gabhrán. Sa bhliain 1914 a bhí na chéad rásaí ann, agus inniu bíonn sé chruinniú dhéag ann in aghaidh na blaina. Ar na rásaí is mó tá an Thyestes Chase ("Grand National" an Deiscirt), ceann de na léimrásaí is iomráití in Éirinn. An capall cáiliúil Arkle a bhuaigh é sa bhliain 1964, agus bhí rath ar Hedgehunter agus Numbersixvalverde - beirt a bhuaigh an Aintree Grand National chomh maith.
Cultúr
Bíonn an fhéile ghrinn Cat Laughs ar siúl i gCill Chainnigh gach bliain.
Síciméadracht
Brainse den tsíceolaíocht is ea an tsíciméadracht ina ndéantar tomhais ar airíonna síceolaíocha, intleacht, cumais, pearsantacht, staideanna foinn go príomha. Déantar is caighdeánaítear na tástálacha síciméadracha go han-chúramach chun go mbeidh na torthaí chomh hiontaofa éifeachtach agus is féidir.
Mario Kart
Is sraith de fhíschluichí rásaíochta cairtíní é Mario Kart. Is cuid den saincheadúnas Mario atá ceaptha agus foilsithe ag Nintendo é. Téann imreoirí san iomaíocht i rásaí cairtín agus iad ag úsáid earraí éagsúla chun a gcumas a ardú. Tá carachtair agus cúrsaí ann ón tsraith Mario den chuid is mó, agus ó shraitheanna cluichíochta eile ar nós The Legend of Zelda, Animal Crossing, F-Zero, agus Splatoon.
Lainseáladh an tsraith i 1992 le Super Mario Kart ar an Super Nintendo Entertainment System, le rath criticiúil agus tráchtála. San iomlán, tá 14 cluiche sa tsraith Mario Kart, le sé cinn ar chonsóil baile, trí cinn ar chonsóil láimhe, ceithre chluiche ionad siamsaíochta comhfhorbartha le Namco, agus ceann amháin do ghutháin phóca. Eisíodh an cluiche is déanaí, Mario Kart Live: Home Circuit, ar an Nintendo Switch i Meán Fómhair 2020. Díoladh breis agus 164.43 milliún cóip sa tsraith ar fud an domhain.
Imirt
mion|Cairtín Mario i Mario Kart 8. Sa sraith Mario Kart, téann imreoirí in iomaíocht i rásaí cairtín, ag rialú ceann de rogha carachtar, ón shaincheadúnas Mario go príomha. Is féidir le suas le 12 carachtar dul san iomaíocht i ngach rás (ag athrú in aghaidh an chluiche).
Consól
{{legend|#D2FFD2|Ar fáil ar an Virtual Console nó Nintendo Switch Online}} {{Legend|#FFB|Ar fáil trí úsáid a bhaint as comhoiriúnacht shairghabhálach}} {{legend|#DDFBFF|Ar fáil go dúchasach ar an gconsól}}
Al-Qaeda
mion|clé|Bratach Al-Qaeda na h[[Iamáice|Iaráice]] Sa bhliain 1988, bhunaigh Osama bin Laden an grúpa paraimíleatach Al-Qaeda, a raibh páirt acu i roinnt ionsaithe ar fud an domhain ar feadh na mblianta. An t-éacht ba mhó a rinneadar ná na h-ionsaithe sceimhlitheoireachta 9/11 i Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2001.
Maraíodh bin Laden sa bhliain 2012. Bhí Ayman al-Zawahiri  i mbun Al-Qaeda idir 2012-2022.
Raison d'être
mion|clé|Osama bin Laden ar chlé agus [[Ayman al-Zawahiri 2001]] Tá al-Qaeda i gcoimhlint leis an Iarthar, agus na Stáit Aontaithe go háirithe, mar gheall ar an tacaíocht a dtugtar don stát Iosrael, cúpla réimse deachtóireacht a sa Mheánoirthear, agus na bunáiteanna a bhí ag na Meiriceánaigh san Araib Shádach, an tír ina bhfuil na cathracha Meice agus Medina suite.
Tá al-Qaeda i gcoimhlint le Moslamacha eile chomh maith, agus an dearcadh 'liobrálach' atá acu. mion|clé|[[9/11]]
Al-Qaeda na hIaráice
D'athraigh sé ainm an ghrúpa níos déanaí go Tanẓīm Qāʻidat al-Jihād fī Bilād al-Rāfidayn, ("Eagraíocht Bhunáit an Jioháid sa Mheaspatáim", cé go raibh sé ní ba choitianta tagairt don ghrúpa mar al-Qaeda san Iaráic (AQI).
Maraíodh al-Zarqawi sa bhliain 2006. mion|clé|Sayyid Qutb, [[fealsúnaí Al-Qaeda]] Mharaigh fórsaí Mheiriceá Bin Laden ar 2 Bealtaine 2011 sa Phacastáin.
Eachtraí
... agus go leor eile.... Féach anseo
Eolaíocht na n-ábhar
mion Staidéar ar na hairíonna fisiciúla, ceimiceacha is innealtóireachta ábhar, de réir mar a chinneann a struchtúir mhicreascópacha na hairíonna sin, den chuid is mó. Tagann modhanna caighdeánacha tástála meicniúla ón innealtóireacht agus modhanna fisiciúla is ceimiceacha scrúdaithe ar struchtúr ábhar (le leictreonmhicreascópacht, mar shampla) san áireamh chun na naisc idir comhábhair is comhpháirteanna éagsúla in ábhair a thuiscint.
Ábhar
Tháinig oiread iontach ábhar nua amach as an eolaíocht seo: mar shampla,
Israel Kristal
Ba é Israel Kristal (1903-2017) an fear is sine ar domhan (112 bliain d’aois) tar éis bhás Yasutaro Koide ar an 11 Márta 2016. Fuair Kristal bás ar an 11 Lúnasa 2017.
Rugadh Israel Kristal sa Pholainn ar an 15 Meán Fómhair sa bhliain 1903 agus mhair sé go dtí an 11 august 2017. Ba Ghiúdaigh iad a mhuintir. Mhair Israel Kristal tríd an gCéad Chogadh Domhanda agus an Dara Cogadh Domhanda. Chaith sé tréimhse sa champa géibhinn a bhí ag na Gearmánaigh ag Auschwitz-Birkenau. Fuair a bhean chéile bás in Auschwitz.
I measc na ndaoine eile is sine ar domhan, in aois a chéid agus níos mó: Susannah Mushatt Jones, Kathleen Snavely, srl.
Connla
Seanscéal
Gineadh Connla ag Cú Chulainn agus Aoife, tar éis dó í a chloí ag troid ar son a oiliúnóra, Scáthach. Sula ndeachaigh sé ar ais go hÉirinn, d'iarr Cú Chulainn go gcuire a mhac dó agus é tagtha in aois, ach faoi trí gheis: nár fhille ar ais, nár dhiúltaí dúshlán, agus nár sceithí ainm.
Agus é seacht mbliana d'aois, thaistil Connla go hÉirinn mar a threoraigh a athair dó. Tháinig sé go Dún Dealgán, baile Chú Chulainn. Bhuail Conall Cernach, laoch, leis, a d'fhiafraigh a ainm agus a shliocht de. Dhiúltaigh sé freagra a thabhairt (de dheasca a gheise),  agus dá réir sin, thug Conall dúshlán dó (geis eile). Bhain Connla a airm de Chonall, a tugadh náire dó. Tháinig Cú Chulainn ar an bhfód, agus dúirt Connla leis: "Muna mbeinn faoi cheannas, níl duine ar dhomhan nach n-inseoinn é ná tú féin, óir is grá liom d'aghaidh."
In ainneoin an ionracais, thug Cú Chulainn dúshlán do Chonnla. Sa chomhrac a lean, agus é faoi bhrú a mhic, dhóigh "solas an laoich" (Sean-Ghaeilge lúan láith - gealach an laoich) thart timpeall Chú Chulainn. Leis seo, d'aithin Connla a athair, agus chaith amú a airm. In ainneoin comhairle a mhná chéile, Eimhear, chaith Cú Chulainn an Ga Bolg, a sleá déanta as cnámha ollphéist na mara, agus ghortaigh sé Connla go marfach. Agus é ag fáil báis, dúirt Connla faoi dheireadh a ainm, agus mhol crógacht laochra na hÉireann. Thuig Cú Chulainn, croíbhriste, gur mharaigh sé a mhac féin.
Nualitríocht
Insítear scéal a bháis sa dán le WB Yeats darb ainm "Cuchulain's Fight with the Sea," foilsithe i 1892. San ath-insint, faightear éagsúlachtaí ar dhóigheanna áirithe le taobh an bhunscéil, ina measc gur mhac Eimhire é seachas Aoife.
Ráth Cúil
Tá dhá áiteanna darbh ainm Ráth Cúil in Éirinn:
Contae Laoise
Tá Laois nó Contae Laoise i lárdheisceart na hÉireann, i gCúige Laighean. Is ann a bhí forlámhas ag clann Uí Mhórdha agus tá a ndún le feiceáil go fóill in aice leis an bpríomhbhaile, Port Laoise. D'fhág na Normannaigh a rian ar an áit chomh maith. Contae beag é agus bhí sé ar cheann de na ceantair ba thúisce a ndearnadh plandáil air le linn aimsir na dTúdor in Éirinn. Ba í Mary Tudor, banríon Shasana agus bean chéile Rí Philip na Spáinne a rinne contae de i 1556 faoin ainm 'Queen's County' (Contae na Banríona).
Home School Hub
Ba chlár teilifíse é RTÉ's Home School Hub nó Home School Hub. Craoladh ar an gcainéal RTÉ a Dó in 2020 é, i lár an ordaithe dianghlasála de bharr COVID-19. Bhí an t-aisteoir Clíona Ní Chiosáin ina múinteoir ar an gclár.
Luascadán
Sa chás is simplí, meáchan beag ar crochadh le sreang nó slat éadrom ó phointe fosaithe, a chuirtear ag luascadh go saor faoin domhantarraingt. Más é l fad na sreinge, faightear tréimhse T an luasctha leis an gcothromóid seo: T = 2 π √ (l/g) mar arb é g an luasghéarú de bharr domhantarraingthe. Ní bhraitheann an tréimhse ar an meáchan ná ar leithead an luasctha (má choimeádtar beag é), agus is ar an ábhar seo a úsáidtear luascadáin i gcloig leis na céadta bliain.
Síciteiripe
Is éárd atá i gceist le Síciteiripe ná cóireáil ar fhadhbanna mothúchánacha chun na mothúcháin is na hiompair mhí-oiriúnaitheacha a athrú nó a stopadh, agus fás is forbairt phearsanta a chur chun cinn. Is féidir go mbeidh síciteiripe phearsanta, comhairliú pósta, síciteiripe clainne, nó síciteiripe grúpa i gceist. Go minic, mar shampla i ngalair shíceasómatacha, is éifeachtaí síciteiripe i gcomhair le cóireálacha eile.Bhí an néareolaí ón Ostair Sigmund Freud bhi ina theiripoir.
Percival Carag Mabasa
Iriseoir agus craoltóir raidió Filipíneach ab ea Percival Carag Mabasa (14 Márta, 1959 – 3 Deireadh Fómhair, 2022), ar a dtugtar go gairmiúil Percy Lapid. Bhí sé ina cháinteoir neamhbhalbh ar an Uachtarán Bongbong Marcos agus ar a réamhtheachtaí, Rodrigo Duterte. D'óstáil sé an clár raidió Lapid Fire ar DWBL, áit a ndeachaigh sé i ngleic le cásanna éillithe. Nocht sé neamhrialtachtaí maidir le hOrdú toirmiscthe Siúcra Uimh 4 de chuid an Riarachán Rialála Siúcra. Mar thoradh ar an scannal a bhí os comhair lucht riaracháin Marcos d’éirigh an rúnaí feidhmiúcháin Vic Rodriguez as oifig i Meán Fómhair 2022.
Bhí Lapid glórach i gcoinne chontúirtí na clibeála dearga, cleachtas ina ndéanann an rialtas iarracht iriseoirí agus easaontóirí eile a chur ina dtost trí chur ina leith gur cumannaithe iad. Labhair sé amach gan scáth ná faitíos freisin in aghaidh na bréagaisnéise agus i gcoinne cogadh an rialtais ar dhrugaí.
Chomh maith as a bheith ina óstach DWBL, bhí Lapid ina thuairisceoir raidió agus ina thráchtaire ó 1985 do DWXI, DZME, DWBC, DZRM, DWIZ, agus DZRJ agus ina cholúnaí don tablóideach Hataw.
Marú
Maraíodh Percy Lapid an 3 Deireadh Fómhair, 2022, thart ar 8:30pm (UTC+8 ) agus é ag tiomáint ar a bhealach abhaile go BF Resort Village, pobal geataithe i Las Piñas. Bhí méadú tráchta ag geata na fo-roinne in aice le Sráid Aria i Barangay Talon 2 mar gheall ar ghnáthchigireacht a dhéanamh ar gach feithicil le haghaidh greamáin a bhí ag teastáil chun dul isteach san fhoroinn. Chuaigh gluaisrothar le beirt ar bord i dteagmháil le feithicil Lapid sa scuaine, agus scaoil fear an ghunna ón ngluaisrothar seo dhá urchar ag Lapid, ag marú Lapid láithreach. Bhí feithicil Lapid thart ar 50 méadar ón ngeata nuair a tharla an eachtra..
Renée Claude
Amhránaí agus aisteoir ó Québec is ea Renée Claude. Rugadh í i 1939. Bhain sí leas as saothar chumadóirí a linne, cé nár chumadóir í féin. Is beag aithne atá uirthi sa Fhrainc, ach bhí tionchar mór aici ar amhránaithe in Québec. Bhí sí i mbarr a réime sna 1970í agus cuma dhána mhealltach uirthi a chuir spiorad na saoirse agus an fheimineachais in iúl. Bhí sí ar an gcéad amhránaí dá leithéid a bhain amach barr an liosta le hábhar áitiúil seachas le haistriúcháin d’amhráin Mheiriceánacha mar ghnách ag an am.
Beatha
Rugadh í mar Renée Bélanger in Montréal ar 3 Iúil 1939. D’fhoghlaim sí amhránaíocht, aisteoireacht agus conas seinm ar an bpianó, agus i 1955, nuair nach raibh sí ach sé bliana déag d’aois, ghnóthaigh sí duais amhránaíochta ar chlár raidió in Verdun, Montréal.
Bhí sí le feiceáil ar an teilifís i 1960, agus chuaigh i mbun amhránaíochta in La Boîte à chansons in Québec. Ar dtús bhain sí feidhm as amhráin Fhrancacha, fearacht shaothar Jacques Brel, ach ba ghearr gur thosaigh sí ag baint tairbhe as saothar na gcumadóirí áitiúla.
I 1963 rinne sí conradh le Sélect, comhlacht taifeadta, agus d’eisigh a céad albam. Tháinig an dara halbam amach an bhliain dár gcionn. Ghnóthaigh sí a lán duaiseanna, agus ó 1965 i leith tá duais á dtairiscint faoina hainm don amhránaí is fearr i mbliain áirithe.
I 1967 d’aistrigh sí go dtí Columbia agus thaifead an t-amhrán ba mhó a tharraing clú uirthi go dtí sin, “Shippagan” (amhrán le Michel Conte). D’aistrigh sí go dtí Barclay Records i 1969 agus d’eisigh a lán amhrán a raibh éileamh an domhain orthu. Is iomaí camchuairt a rinne sí thar lear. Sna 1980í tháinig blas an rac-cheoil ar a cuid amhránaíochta.
D’iompaigh sí ar an aisteoireacht sna 1990í agus rinne páirteanna ar an stáitse, ar an teilfís agus i scannáin.
I 2006 tháinig sí i l’athair an phobail arís le halbam dúbailte dar theideal Entre la terre et le soleil - Renée Claude chante Luc Plamondon.
Le cloisteáil
Renée Claude chante Léo Ferré - "Est-ce ainsi que les hommes vivent"
Renée Claude chante Léo Ferré - "La mémoire et la mer"
Renée Claude – "Le monde est fou"
Albaim
CD1 CD2
Baile Hac
clé|250px|mion|Caisleán Bhaile Hac
Is baile suite in oirdheisceart Chontae Loch Garman é Baile Hac. Tá caisleán nó túr Normannach Caisleán Bhaile Hac ann. Cónaíonn timpeall is 189 duine ar an mbaile. Tá cáil ar an mbaile mar gheall ar a mbád farantóireachta gluaisteán trasna an tSiúr.
Geoiméadracht sholadach
mion|237x237px| Hipearbólóideach de leathán amháin Sa mhatamaitic, is éard is geoiméadracht sholadach nó steiréiméadracht ann ná an t-ainm traidisiúnta ar an gheoiméadracht i spás Eoiclídeach tríthoiseach. (.i. geoiméadracht 3T).
Réigiún H II
Is réigiún de hidrigin adamhach idir-réaltach atá ianaithe é réigiún H II. Is é an réamhtheachtaí do réigiún H II ná scamall móilíneach ollmhór, scamall fuar (10–20 K) agus scamall dlúth comhdhéanta den chuid is mó de hidrigin mhóilíneach.
10 Samhain
Is é an 10 Samhain an 314ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 315ú lá i mbliain bhisigh. Tá 51 lá fágtha sa bhliain.
Susannah Mushatt Jones
D’éirigh Susannah Mushatt Jones (6 Iúil 1899 – 12 Bealtaine 2016) an duine is sine ar domhan uair a d’éag Jeralean Talley ar an 17 Meitheamh 2015. Rugadh í ar 6 Iúil sa bhliain 1899 in Alabama, Meiriceá.
Ba í an duine is sine ar domhan ó 17 Meitheamh 2015 go 12 Bealtaine 2016.
I measc na ndaoine eile is sine ar domhan ag an am céanna, in aois a chéid agus níos mó: Kathleen Snavely, Israel Kristal, srl.
Holaitíopa
mion| Holaitíopa le lipéad dearg ceangailte leis mion| Holotype de Marocaster coronatus, MHNT Is sampla fisiceach amháin (nó léaráid) d’orgánach é holaitíopa, arb eol dó a bheith in úsáid nuair a rinneadh cur síos foirmiúil ar an speiceas (nó an tacsón íosrangaithe. Is é an sampla fisiceach amháin (nó an léiriú) den sórt sin é, nó ceann de roinnt mhaith den sórt sin, ach sainainmnithe mar an holaitíopa. Faoin Chód Idirnáisiúnta um Ainmníocht Zó-eolaíochta (CIAZ), tá holaitíopa ar cheann de na cineálacha éagsúla imthaca tíopaí. Sa Chód Ainmníochta Idirnáisiúnta d’algaí, fungais, agus plandaí (CIA) agus CIAZ, tá an rún céanna sna sainmhínithe ar thíopaí ach níl siad comhionann ó thaobh téarmaíochta nó bunchoincheapa de.
Camsan
Is baile suite i gContae Dhoire é Camsan.
The Blessing Way (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an chéad eipeasóid, "The Blessing Way" den tríú sraith The X-Files ar an 22 Meán Fómhair 1995. Scríobh Chris Carter an eipeasóid seo. D'fhéach 19.94 milliún duine ar an eipeasóid.
Solad rothlaithe
deas|mion| Ag rothlú cuair. Is dromchla rothlaithe é an dromchla atá déanta; fálaíonn sé solad rothlaithe. Sa gheoiméadracht, is solad rothlaithe é figiúr soladach a fhaightear trí chuarphlána a rothlú timpeall líne dhíreach éigin (ais imrothlaithe) atá suite ar an bplána céanna. Is é an dromchla imrothlaithe an dromchla a chruthaigh an t-imrothlú seo agus a cheanglaíonn an solad..
Ag glacadh leis nach dtrasnaíonn an cuar an ais, tá toirt an tsólaid cothrom le fad an chiorcail a thuairiscítear le meánlár an fhigiúir arna iolrú faoi achar an fhigiúir (dara teoirim meánlár de chuid Pappus).
Is eilimint tríthoiseach toirte de sholad rothlaithe é diosca ionadaíoch. Cruthaítear an eilimint trí mhírlíne (ar fad w) a rothlú thart ar ais éigin (suite r aonad ar shiúl), ionas go mbeidh toirt sorcóireach d'aonaid πr2w timpeallaithe.
Clóraifít
An t-alga glas a chruthaíonn míolphóir nó gaiméití le clóraplaist chupánchruthacha fhéarghlasa, agus dhá lascnaid thosaigh ar a laghad. Baill den infriríocht Chlorophyta iad.
Carraig Ceasail
Is baile suite i gContae Dhoire í Carraig Ceasail. mion
Stair
Dúmharaíodh ceathrar i gCarraig Ceasail, Contae Dhoire ar an 25 Márta 1993ː James Kelly (25), James McKenna (52), Gerard Dalrymple (58), Noel O'Kane (20). Tógálaithe ab ea iad.
mion
Críostóir T. Ó Donnchadha
Is ginearál dhá réalta de chuid Arm na Stát Aontaithe é Críostóir Todd Ó Donnchadha (rugadh 13 Lúnasa, 1969) a fheidhmíonn faoi láthair mar ghinearál ceannais ar an 82ú Rannán Aerbheirthe ag Fort Bragg, Carolina Thuaidh. Le linn a ghairmréime, d’fhóin Ó Donnchadha i bpoist fhoirne agus ceannais d’aonaid Arm agus Oibríochtaí Speisialta na Stát Aontaithe. Ba é an ball seirbhíse deireanach de chuid na Stát Aontaithe a d’fhág an Afganastáin ar aistarraingt Mheiriceá. mion| Téann Ó Donnchadha ar bord eitleáin lasta C-17 ag aerfort Chabúl mar an ball deiridh de sheirbhís Mheiriceá chun imeacht ón Afganastáin.
Luasc-cheol
mion|deas|[[Benny Goodman]] Téarma ar an gcuid is mó den snagcheol coitianta ar dtús, ach ó na 1930idí ar aghaidh, ceol damhsa banna mhóir le rithim tiomána is línte láidre uirlis aonair, le píosaí gan ullmhú cosúil le snagcheol uaireanta.
Cosúil le ceol coitianta uile Mheiriceá, forbraíodh ag ceoltóirí gorma é, mar Fletcher Henderson (1897-1952) is Don Redman (1900-1964), ach bhain daoine geala sochar cumarsáideach as. Ba iad Benny Goodman, Duke Ellington, Count Basie agus Glenn Miller na treoraithe bannaí móra is mó cáil.
1968 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1968.
Ros na mBráthar
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Ros na mBráthar air:
Lewis Carroll
Ba údar Sasanach é Charles Lutwidge Dodgson a d'úsáid an t-ainm cleite Lewis Carroll (27 Eanáir, 1832 – 14 Eanáir, 1898). Ní hamháin gur scríobh sé roinnt leabhar a bhfuil cáil dhomhanda orthu ach ba mhatamaiticeoir, loighceoir, grianghrafadóir agus ball den chléir Anglacánach é.
Tá cáil ar leith ar dhá úrscéal a scríobh sé do pháistí - Eachtraí Eilíse i dTír na nIontas agus an leabhar a tháinig ina dhiaidh Lastall den Scáthán agus a bhFuair Eilís Ann Roimpi. Tá cáil freisin ar na dánta The Hunting of the Snark agus Jabberwocky.
Bhí scil ar leith ag Carroll ag cleasaíocht le focail. Déanann na leabhair iniúchadh cumasach ar an teorainn idir an fhantaisíocht agus saol na bpáistí mar atá. Dá bharr tá lucht leanúna aige i measc an aosa óig agus sa lucht léinn. Chomh maith leis sin, tá a chuid oibre neadaithe sa chultúr nua-aimseartha. Tá cumainn bunaithe ar fud an domhain a dhéanann léitheoireacht agus plé ar a chuid oibre.
Bhí scil ar leith aige ag súgradh le páistí chomh maith. Bhí na cailíní go hannamh ina gcraiceann dearg (féach thíos). An raibh Carroll ina phéidifileach mar sin?
Cúlra an Fhir
Rugadh Charles Lutwidge Dodgson ar an 27 Eanáir 1832, sa chléirtheach in Daresbury, in Chesire. Údar cáiliúil é Dodgson a raibh an t-ainm cleite Lewis Carroll air. Ba léachtóir ollscoile matamaitice é a bhí coimeádach agus ina Victeoiriach fíorchráifeach. clé|mion|idir 1852 - 1860Chaith an tOirmhinneach Dodgson a shaol iomlán lánfhásta ag ceann de na coláistí ab fhaiseanta de chuid Oxford, is é sin Christ Church.
D’fhreastail sé ar dtús ar Christ Church mar fhochéimí, agus ansin fostaíodh é mar léachtóir sa choláiste céanna.
Bhí spéis faoi leith aige i bpáistí, agus is léir go raibh bua sainiúil aige chun iad a thuiscint agus a chur ag gáire. Dósan, rinne páistí baineann corprú ar an eisint de rómáns: bhí meas aige ar a n-áilleacht nádúrtha; chuir sé luach ar a dteilgin spontáineacha; ba bhreá leis an tsoineantacht a thaispeáin siad; agus chaith sé a chuid ama, fuinnimh agus samhlaíochta ag iarraidh iad a chuir ag gáire. Chum sé cluichí chun súgradh leo; spreag sé iad; thug sé bronntanais dóibh agus thóg sé grianghraif díobh. Rinne sé adhradh orthu go simplí. mion|Lewis Carroll 1863
Bhí paradacsa láidir le sonrú, áfach, mar níor phós sé riamh agus ní raibh páistí aige féin. Seachas sin, chaith sé a shaol sa tóir ar chairdeas leanaí.
Bhí na scórtha cairde aige ar cailíní óga iad. Bhí sé fíorchairdiúil le triúr iníon dá dhéin ollscoile, is iad sin na deirfiúracha Liddell, agus leis an deirfiúr sa lár Alice, ach go háirithe.
Proinsias Mac Aogáin
Fear mór na síochána a bhí ann mar thaidhleoir agus An tAire Gnóthaí Eachtracha 1957 - 1969.
Lewis Carroll
Litríocht
Agus é óg, ba nós le Dodgson idir fhilíocht agus ghearrscéalta a scríobh. Ó aois óg, scríobh Dodgson filíocht agus gearrscéalta. Rinne sé ailt a fhoilsiú san irisleabhar Mischmasch agus ina dhiaidh sin sheol sé chuig irisleabhair éagsúla iad, agus d’éirigh leis iad a fhoilsiú. Idir 1854 agus 1856, bhí a chuid oibre le sonrú sna foilseacháin náisiúnta, The ComicTimes agus The Train, chomh maith le hirisleabhair nach raibh an ráchairt chéanna orthu ar nós an Whitby Gazette agus an Oxford Critic. Bhí an chuid is mó den ábhar a chuir sé amach greannmhar, uaireanta bhí sé aorach, ach bhí caighdeán ard ag baint lena chuid oibre i gcónaí.