cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cedar Bluff, Alabama
Is é Cedar Bluff baile i gContae Cherokee, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí 1,790 duine a bheith ina gcónaí sa bhaile sa bhliain 2016.
Tíreolaíocht
Tá an baile suite ar bhruach thuaidh Loch Weiss. Alabama.
Meánscoil Iognáid Rís
Is meánscoil suite i gContae Bhaile Átha Cliath í Meánscoil Iognáid Rís.
Cathal Barrett
Is iománaí é Cathal Barrett. Rugadh é ar an 21 Iúil 1993. Is as Contae Thiobraid Árann é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2016.
Ardscoil Éanna
Ba mheánscoil suite i gCromghlinn i mBaile Átha Cliath í Ardscoil Éanna. Bunaíodh í sa bhliain 1939 agus dúnadh í sa bhliain 2016.
Geolaí
Speisialtachtaí
Féadfaidh geolaí speisialtóireacht a dhéanamh go háirithe i:
Loch Weiss
Is í Loch Weiss loch san oirthuaisceart an stáit Alabama, SAM. Clúdaíonn an t-uisce 122 km², agus 19 m (62 troigh) an pointe is doimhne sa loch.
Ceamara frithchaithimh aonlionsa
deas|250px|thumb|Ceamara frithchaithimh aonlionsa Ceamara ina dtaispeántar íomhá an radhairc a bhfuil grianghraf á dhéanamh de trí scathán ar scáileán lorgán radhairc. I gceamara frithchaithimh aonlionsa (SLR) bíonn an scathán ag 45° taobh thiar de lionsa an cheamara, agus castar i leataobh é go huathoibríoch díreach roimh an nochtadh. I gceamara athfhillteach délionsa bíonn dhá lionsa chomhoiriúnaithe is iad cúpláilte i gcomhair fócasaithe, ceann amháin don lorgán radhairc, agus an ceann eile don chomhla is an spiara sa bhfíorcheamara.
Achadh Conaire
Baile i gContae Shligigh is ea Achadh Conaire (Achonry as Béarla).
Satailít aimsire
mion|Satailít aimsire Déanann satailít aimsire taifead leanúnach ar phatrúin dhomhanda na haimsir e. Baineann sí feidhm as cianbhraiteoirí chun teocht san atmaisféar is ar dhromchla an Domhain a thomhas, an clúdach scamall a mhonatóiriú, an méid galuisce san atmaisféar is na sreabha fuinnimh ann a thaifeadadh.
De ghnáth, bíonn an satailít i bhfithis mholach nó gar dó, ag airde 500-1,500 km, ag trasnú an mheánchiorcail go hingearach leis sin, is ag dul thar Mhol gach uair go leith.
Brush with Greatness
Craoladh an t-ochtú heipeasóid déag, "Brush with Greatness", den dara sraith The Simpsons ar an 11 Aibreán 1991. Scríobh Brian K. Roberts an eipeasóid seo. D'fhéach 20.6 milliún duine ar an eipeasóid.
Satailít aimsire
Cuid acu i bhfithisí geochónaitheacha díreach os cionn pointe ar leith ar an domhan, ag airde timpeall 35,400 km. Faigheann siad sonraí ar réigiúin dhoshroichte, i bhfad níos cuimsithí iomláine ná a bhíodh ar fáil.
Gofraidh Ó Domhnaill
Rí Thír Chonaill agus tairseach suntasach Uí Dhomhnaill ba ea Gofraid Uí Dhomhnaill  (Meán-Ghaeilge: Gofraid Ua Domnaill) (bás 1257). Domhnall Mór Is Domhnaill (bás 1241) ba ea a athair.
Beatha
Tháinig Gofraidh chun cinn go tapaidh, ar dtús le tacaíocht ó chlann FitzGerald.
Sa bhliain 1248, rinneadh taoiseach dá chlann é. Rinne sé ionradh rathúil ar Thír Eoghain in éadan Bhriain Uí Néill, Ardrí na hÉireann sa bhliain 1252. Sa bhliain 1257, chuir sé an ruaig ar na drove the Normannaigh as tuaisceart na gConnacht tar éis chath Creadrán Cille. Mharaigh sé Maurice FitzGerald i gcomhthéacs aonair, ach goineadh go dona é. Ag fulaingt fós, ghair Ó Néill air chun gialla a thabhairt mar chomhartha a ghéilte. Iompartha ar a shínteán, chur sé cath do Bhrian, agus chloígh sé é le mórchailliúint fear agus bólacht.
D'éag Gofraidh dá chneácha tamaillín i ndiaidh an chatha, gar de Leitir Ceanainn. Tháinig a dheartháir Domhnall Óg i gcomharbacht cneácha mar thaoiseach, a d'fhill ar ais ón Alban agus a d'éirigh leis éilimh Uí Néill a eitiú.
Contae an Chláir
I dtuaisceart Chúige Mumhan atá an Clár nó Contae an Chláir. Tá teorainn aige le Contae na Gaillimhe ó thuaidh agus tá an tAigéan Atlantach ar an taobh thiar de. Tá Inbhear na Sionainne ar an dtaobh ó dheas, agus an tSionainn í féin agus Loch Dearg ar an taobh thoir.
Daoine
Is í Inis an t-aon bhaile mór atá sa chontae. Tá Aerfort na Sionainne tuairim is 20 km siar uaidh. Tá an t-aerfort an-tábhachtach do mhuintir na háite agus d'iarthar na hÉire ar fad - tá sé níos éasca ar thurasóirí cuairt a thabhairt ar iarthar na tíre, agus d'imircigh ón iarthar cuairt a thabhairt abhaile. Tá eastát tionsclaíochta an-tábhachtach in aice leis an Aerfort chomh maith, i mbaile na Sionainne, baile nua a cruthaíodh thart ar daichead bliain ó shin.
Tá cáil ar an gcontae, leis, mar ionad don cheol traidisiúnta Gaelach. Gar do Inis atá an Tulach, agus is ann atá an grúpa ceoil cáiliúil 'Banna Céilí na Tulaigh'.
Tír
Tá tuaisceart an chontae clochach go maith, agus tugtar carst ar an sórt seo tíre, le leacacha móra d'aolchloch, pluaiseanna, agus blátha idir na craige nach bhfásann mórán sa chuid eile den tír. An Bhoireann a thugtar ar an gceantar sin, agus tá an sórt leagain amach céanna, nach mór, in oileáin Árann atá thiar uaidh thar farraige.
Tá roinnt talún maith i ndeisceart agus in oirthear an chontae ar bhruach na Sionainne.
Teangacha
Sa daonáireamh deireanach(2011), bhí 53,853(48.1%) duine i gcontae an Chláir in ann Gaoluinn a labhairt, agus labhair 2,052(1.8%) duine Gaoluinn go laethúil lasmuigh don chóras oideachais. Labhair 10,711 duine sa chontae teanga eile seachas Gaoluinn nó Béarla sa bhaile. Ba í an Pholainnis an teanga ba chomónta de na teangacha seo agus 2,644(2.4%) cainteoirí ann.
Bailte
Is baile measartha gnóthach í Inis le roinnt blianta anuas. Bíonn trácht as Gaillimh go hAerfort na Sionainne ag dul tríd agus mealltar roinnt turasóireacht ghinearálta freisin. Is ann freisin, a thionóltar ceann de na Fleánna Ceoil is mó na tír. Tá tránna breá i Leath Inse, i gCill Chaoi agus in áiteanna eile. Tá cáil idirnáisiúnta ar Leath Inse, freisin, mar láthair ghailf. Is áit mhór shaoire, freisin, Lios Dúin Bhearna, agus bhain go leor de cheoltóirí móra traidisiúnta na tíre a gcáil amach ann. Is ann, freisin, a bhíonn féile 'chuile bhliain do bhaitsiléirí, timpeall an ama a bhíonn deireadh leis an bhfómhar. Feirmeoirí is mó a bhíodh ag dul ann, ach tagann go leor eile idir óg agus aosta anois.
Stair
Ón gcontae seo a tháinig Brian Bóirmhe, an ceannaire Gaelach a chloígh na Lochlannaigh i gCath Chluain Tarbh. B'as oirthear an Chláir Brian Mac Giolla Meidhre, údar Chuairt an Mheán Oíche, a thosaíonn le cur síos ar áit a bhí gar dá chroí, Loch Gréine. Ba sa chontae seo a tógadh Eamon de Valera, a bhí páirteach i gCogadh na Saoirse, agus a bhí ina uachtarán agus ina Thaoiseach ar Éire.
Hunaigh
mion|Sraith de fheisteas capaill na Hunach ón 4ú haois; seamfran, feistí adhastair, crap,  Músaem Ealaíne Walters Ba phobal fáin iad na Hunaigh a bhí ina gcónaí in Oirthear na hEorpa, an Chugais agus Lár na hÁise idir an 4ú haois AD agus an 7ú haois AD. De réir thraidisiún na hEorpa, tuairiscíodh, ar dtús, go raibh siad ina gcónaí taobh thoir d' Abhainn na Volga, i gceantar a bhí mar chuid de Scitia ag an am; tá teacht na Hunach bainteach le himirce siar an chine Scitiach, na nAlanach. Faoi 370 AD, bhí  an Volga bainte amach ag na Hunaigh, agus faoi 430 AD bhí  tiarnas ollmhór san Eoraip bunaithe acu, cé nach raibh sé fada buan.
Sa 18ú haois, ba e an scoláire Francach Joseph de Guignes a chéad mhol go raibh nasc idir na Hunaigh agus cine na Xīongnúan, a bhí in aice láimhe leo i dtuaisceart na Sín e san 3ú haois RC. Ó shin i leith, rinneadh iarracht mhór scolártha dírithe ar imscrúdú a dhéanamh ar a leithéid de nasc. Mar sin féin, níl aon comhdhearcadh léannta ar nasc díreach idir ghné cheannasach na Xīongnúan agus na Hunaigh.Luaigh Priscus, taidhleoir Rómhánach agus staraí Gréagach, san 5ú haois go raibh teanga dá gcuid féin ag na Hunaigh; ach is beag di a tháinig slán agus síltear go bhfuil caidrimh aici den chuid is mó leis na teangacha Tuirciceach nó Mongólach. Bhí go leor grúpaí eitneacha eile san áireamh faoi riail Attila, lena n-áirítear an-chuid cainteoirí na Gotaise, agus tugann roinnt scoláirí nua-aimseartha cur síos uirthi mar lingua franca na hImpireachta.[./Huns#cite_note-FOOTNOTEHeather2010228-3 [3] ] Ba í  an bhoghdóireach an theicníc mhíleata  is mó a bhain leo.
mion|Marcach Heftaliteach ar bhabhla [[Músaem na Breataine|Mhúsaem na Breataine, 460-479 CE.  De réir Phrocopius de Caesarea, Shíolraigh siad ón stoc céanna mar Hunaigh na hEorpa "in fact as well as in name", ach neamhaistreach agus gealchraicneach.]] mion|Coirí na Hunach
Pobalscoil Íosa
Is meánscoil suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Pobalscoil Íosa.
Maol Seachlainn Ó Domhnaill
Rí Thír Chonaill agus ball de chlann Uí Dhomhnaill ba ea  Maol Seachlainn Ó Domhnaill  (Meán-Ghaeilge:  Máel Sechlainn Ua Domnaill) (bás 1247). Domhnall Mór Ó Domhnaill, rí Thír Chonaill (bás 1241), ba ea a athair, a phós Lasairfhíona iníon Cathal Crobhdhearg Ua Conchobhair, rí Chonnacht. Bhí beirt dheartháireacha ag Maol Seachlainn: Gofraidh (bás 1257) and Domhnall Óg (bás 1281).
Réimeas
Sa bhliain 1245, loit Maol Seachlainn tuaisceart na gConnacht. An bhliain dár gcionn, rinne Maurice FitzGerald ionradh ar Thír Chonaill, ag gabháil trying giall, á gcur i ngéibheann i gCaisleán Sligigh. An bhliain dár gcionn eile, rinne Maol Seachlainn frithionsaí ar FitzGerald, agus maraíodh na gialla mar dhíoltas.
Sa bhliain 1247, rinne FitzGerald ionsaí ar Thír Chonaill arís, ach stopadh é ag Béal Átha Seanaidh, ag chomh-airm Chineál Chonaill agus Chineál Eoghain. Tháinig Cormac Ó Conchúir an t-áth thar An Éirne agus rubber ionadaí ar airm Uí Dhomhnaill ón gcúl, agus maraíodh Maol Seachlainn sa chartún a tharla, cath Bhéal Átha Seanaidh.
I ndiaidh bhás Mhaoil Seachlainn, chúige FitzGerald l Ruaidhrí Ó Cannanáin i gcoróin i dTír Chonaill. Ruaigeadh agus maraíodh eisean áfach ag Gofraid.
Feictear Maol Seachlainn mar ábhar dáin le Gilla Brighde Mac Con Midhe (bás c. 1272).
Séamus de Barra
Is iománaí é Séamus de Barra, nó James Barry mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 29 Meitheamh 1990. Is as Contae Thiobraid Árann é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2016.
Doire Chuais (idirdhealú)
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Doire Chuais air:
Leabharcheangal
mion|deas|Ceangaltóir traidisiúnta i mbun a cheirde Is éard is leabharcheangal ann ná teicníochtaí chun bileoga a cheangal ar feadh imill amháin agus cás a chur orthu chun leabhar nó coidéacs a tháirgeadh.
Roimh an 19ú céad, is de láimh a dhéantaí leabharcheangal, agus maireann an cheird i dtáirgeadh cóipeanna singile is eagrán daorluachach. Fuaitear bileoga aonair nó teascáin fhillte leathanach le snáithe timpeall ar chordaí a cheanglaítear le boird an chlúdaigh. Clúdaítear na boird is an droim le leathar nó éadach, agus stampáiltear teideal is eolas eile ar an droim is an clúdach tosaigh.
Sna próisis nua-aoiseacha, déantar gach ceann de na céimeanna seo go huathoibríoch. Ní bhaintear feidhm as na cordaí mar chuid den droim, agus den chuid is mó baintear feidhm as greamacháin in ionad snáithe. I gceangal leabhair faoi chlúdach bog, greamaítear boird éadroma timpeall ar an leabhar, atá ceangailte le greamachán cheana féin.
Cothromú asana
Is cineál chothromaithe colainne é an cothromú asana, a bhfuil an-tóir air i ióga an lae inniu mar dreas traenála.
Sampla
Is minic a thosaíonn an ghluaiseacht le Bakasana (Gaeilge:staidiúir coirre), rud a fhágann go bhfuil sé chomh mall agus is féidir, ag dul isteach sa suíomh trí na cosa a ardú taobh thiar agus na lámha socraithe go daingean ar an urlár agus a shealbhú ar feadh thart ar 45 soicind. Neartaíonn an t-asana seo na rostaí agus na guaillí.
Cineálacha eile asanaí
Ní hionann na hasanaí a bhíonn rangaithe i ngrúpaí ginearálta ó scoil go scoil, ach, tríd is tríd, tá na rudaí seo a leanas coitianta go leor:
Ní mór a mheabhrú go mbaineann roinnt asanaí le níos mó ná grúpa amháin. Tá grúpa asanaí ann freisin a úsáidtear le haghaidh machnaimh.
Athrú aeráide in Éirinn
mion|athruithe teochta in ÉIrinn Tá leibhéil an CO2 san atmaisféar chomh maith leis na harduithe sna meánteochtaí domhanda níos airde anois ná am ar bith le 650,000 bliain. Tá athruithe móra i ndán dá bharr, in Éirinn agus thar lear, do chúrsaí oibre, taistil, tomhaltais, seirbhísí agus dramhaíola. mion|astaíochtaí in Éirinn in aghaidh na hearnála, 2018 mion|astaíochtaí gás ceaptha teasa in Éirinn in aghaidh an duine, vs an meán thar lear tréimhse 1990 go 2016
Athrú aeráide : na figiúirí
Léiríonn na figiúirí ó Met Éireann don tréimhse 1961-2020 go bhfuil Éire ag éirí níos teo, agus go bhfuil níos mó báistí ann. Agus beidh cúinsí neamhghnácha aimsire ann níos minice – bíodh sin teas mór, báisteach throm nó gálaí gaoithe.
Idir 1991-2020 ar an meán, ba é teocht an aeir in Éirinn ná 9.8°C agus na ceantair cois cósta níos teo ná talamh crochta. Sin le rá gur 0.7 céim Celsius d’ardú a tháinig ar an meánteocht in Éirinn ón tréimhse 1961-1990.
An áit a bhfuil teas beidh gal agus ní haon iontas mar sin gur tuilleadh fliuchrais a thagann leis an téamh. Ar an meán thit 7% níos mó báistí ná mar a bhí in Éirinn ó 1961-1990, agus an t-ardú is mó san iarthar agus sa tuaisceart. Mí Iúil is suntasaí a bhí an t-athrú sin ar an meánmhéid báistí mar ar tháinig ardú 22% ar bháisteach na míosa sin.
Plean Aeráide an Rialtais
D'fhoilsigh an Rialtas in Éirinn plean amháin sa bhliain 2017 agus ansin plean eile sa bhliain 2021, 'Plean Gníomhaithe ar son na hAeráide'. Faoi Phlean 2021, bhí sé mar aidhm ag an Rialtas astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú 51% faoin mbliain 2030.
Cuireadh go láidir i gcoinne an phlean seo sa bhliain 2022. Bhí easaontas mór idir páirtithe an Rialtais faoi cén sprioc ba cheart a bheith ann d’fheirmeoirí. Dúradh sa phlean ar dtús go gcaithfeadh feirmeoirí a gcuid astuithe a laghdú idir '22-30%' sna 'blianta' atá romhainn. Ach sprioc neamhbheacht a bhí ann ag an am. I mí Iúil 2022, bhí sé socraithe ag an Rialtas laghdú 25% a lorg ar astaíochtaí carbóin san earnáil talmhaíochta faoin mbliain 2030, comhghéilleadh idir costas agus astaíochtaí.
Fógraíodh beartais éagsúla in Éirinn le feirmeoirí a spreagadh a gcuid talún á úsáid ar bhealaí nua (polasaithe na láimhe dofheicthe). Ach thar lear, i gcodarsnacht leis sin, tugadh bearta sriantacha isteach, mar shampla cuótaí ciondála san Ísiltír  agus sa Bheilg.
Gníomhartha
I mí an Mheithimh 2022, bhí sé tugtha le fios ag an nGníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil, Éire (GCC) go gcaithfear pleananna agus polasaithe aeráide uile na hÉireann a chur i bhfeidhm go pras má tá Éire a spriocanna maidir le hastaíochtaí gás a bhaint amach. Dúirt an GCC go bhfuil bearna ollmhór idir uaillmhian agus ghníomh, ainneoin an aidhm astaíochtaí a laghdú 51% a bheith ina ceangal docht dlí. Má leantar den tsiléigeacht, ní bheidh bainte amach faoin mbliain 2030 ach laghdú 28%.
Tarraingítear aird ar an earnáil talmhaíocht a thar aon earnáil eile sa tuarascáil de chuid an GCC ós í atá freagrach as an gcuid mó d'astaíochtaí. Deirtear go gcaithfidh feirmeoirí agus táirgeoirí eile na hearnála talmhaíochta i bhfad níos mó a dhéanamh le hastaíochtaí meatáin agus gás ceaptha teasa eile a laghdú.
Cuntas teiste
Bhí sé ráite ag an nGCC sa bhliain 2017 go raibh ag teip ar pholasaithe an rialtais maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú, agus go dteastaíonn beartais nua, le go mbeidh an tír seo in ann laghdú a chur ar an truailliú. Ní raibh ach 20% den sprioc a bhí socruithe ag an rialtas bainte amach faoin mbliain 2020 (roimh Covid).
2020-2021
Tháinig laghdú ar astaíochtaí le linn na paindéime Covid-19 mar go raibh gnóthais dúnta agus go raibh daoine ag fanacht sa bhaile nó gar do bhaile. Tháinig deireadh leis sin sa bhliain 2021/2022 agus thosaigh ag dul sa treo mícheart arís.
2022
mion|astaíochtaí gás ceaptha teasa in aghaidh an duine, Éire (líne ard), AE-27 agus an domha (líne íseal). I bPáirc an Fhionnuisce, cláraíodh an teocht is airde i mBaile Átha Cliath riamh, 33.0 céim Celsius, ar 18 Iúil 2022 ( 20.1°C ar an meán 1981-2010).
De réir fhigiúirí foilsithe ag an nGCC i mí Iúil 2022, bhí an sceitheadh gáis in Éirinn 5% níos airde sa bhliain 2021 i gcomparáid le 2020, agus 1̬% in aghaidh 2019.
2023
D'fhoilsigh an GCC tuarascáil ar 2 Meitheamh 2023, a léirigh
Dúirt an GCC go gcaithfidh gach earnáil laghdú cuimsitheach a dhéanamh go tapa.
Sa bhliain 2022, bhí 'moratóir' curtha ag Eirgid ar ionaid nua sonraí i limistéar Bhaile Átha Cliath. Ach níor chuir Rialtas na hÉireann moratóir i bhfeidhm; mar sin, in 2023, bhí sé dearbhaithe ag TikTok gur i mBaile Átha Cliath a bhunós siad a ndara hionad sonraí.
Cláraíodh an teocht is airde riamh in Éirinn le linn mhí an Mheithimh, 28.8C ar 13 Meitheamh 2023, ag Stáisiún Pháirc na Darach i gCo Cheatharlach.
Corn Domhanda na mBan FIFA 2023
Is é Corn Domhanda Sacair na mBan 2023 an 9ú heagrán de Chorn Domhanda Sacair na mBan. Tá an comórtas á chomhóstáil ag an Astráil agus an Nua-Shéalainn, ó 20 Iúil go 20 Lúnasa 2023. Glacann 24 thír páirt sna babhtaí deiridh.
D'imir an cluiche oscailte idir an Nua-Shéalainn agus an Iorua ag Eden Park, Auckland, ar 20 Iúil 2023.
Bhí Háití, Maracó, Panama, na hOileáin Fhilipíneacha, an Phortaingéil, Poblacht na hÉireann, Vítneam agus an tSaimbia ag glacadh páirt sa Chorn Domhanda na mBan den chéad uair. Bhí na Stáit Aontaithe mar rogha na coitiantachta tar éis dóibh an dá Chorn Domhanda roimh 2023 a bhaint.
Beidh an cluiche ceannais ar siúl ar 20 Lúnasa 2023 ag Sydney Olympic Stadium san Astráil. Is iad na Stáit Aontaithe na curaidh reatha, tar éis dóibh an dá chomórtas roimhe sin (2015 agus 2019) a bhuachan.
Na cluichí
20 Iúil Astráil 1 - Éire 0
Buaileadh foireann ban Phoblacht na hÉireann ina gcéad chluiche. Ba in aghaidh na hAstráile – an tír óstach – a bhí na hÉireannaigh ag imirt agus chaill siad 1-0. Ba í Steph Catley a chuir an báire ar son na hAstráile agus 52 nóiméad caite sa chluiche.
26 Iúil Ceanada 2 - Éire 1
Cé go raibh Éire ar fheabhas sa chéad leath, d’fhág easpa cumais agus easpa stuaime nach raibh siad in ann teacht ar ais sa chluiche nuair a chuaigh Ceanada chun tosaigh luath sa dara leath.
31 Iúil  an Nigéir 0 - Éire 0
Tony Blair
Iar-Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe is ea Anthony Charles Lynton Blair (6 Bealtaine 1953 a rugadh é), ar a dtugtar Tony Blair go forleathan, idir 1997 agus 2007, nuair a tháinig Páirtí an Lucht Oibre chun cinn tar éis 18 mbliana faoin bPáirtí Coimeádach.
Corn Domhanda na mBan FIFA 2023
Na cluichí
Tháinig deireadh le feachtas na hÉireann ag Corn Domhanda na mBan 2023 agus foireann Vera Pauw críochnaithe ar comhscór leis an Nigéir sa tríú cluiche acu i nGrúpa B. Is ag bun an tábla a chríochnaigh Éire, pointe amháin acu ó na trí chluiche.
Tony Blair
Tá tréimhse níos faide caite aige mar Phríomh-Aire ná mar a chaith duine ar bith eile de cheannairí Pháirtí Lucht Oibre na Ríochta Aontaithe.
Conspóidí
Abhcóide é chomh maith le polaiteoir agus níorbh údar iontais é gur léirigh sé scileanna an dá ghairme mar chosaint ar chinnidh a rinne sé mar Phríomh-Aire.
Corn Domhanda na mBan FIFA 2023
Na cluichí
I measc rogha na coitiantachta eile a chuaigh abhaile roimh an gcomórtas díbeartha, bhí
Eaglais Phreispitéireach Mhuine Díge
Is foirgneamh eaglaise é Eaglais Phreispitéireach Mhuine Díge atá mar chuid de preispitéir Chúil Raithin agus Léim an Mhadaidh den Eaglais Phreispitéireach in Éirinn. Tá sé suite taobh amuigh de Gharbhachadh, Contae Dhoire, Cúige Uladh, Tuaisceart Éireann.
Tony Blair
Conspóidí
Laoch is ea é fós i súile in Éirinn, nó cuid acu ar aon nós, nuair a shínigh Rialtas Blair Comhaontú Aoine an Chéasta a bhliain 1998. Náire shaolta é ag daoine eile a mhaíonn gur chóir é a chúiseamh i ngeall ar chogadh na hIaráice. Mhaígh Blair fiú ag an am go bhféadfadh Saddam Husseim an Ríocht Aontaithe a ionsaí agus airm ceimiceacha aige (bréág a bhí ann). Cúpla bliain íos déanaí, tharraing na meáin aird ar leith ar ráiteas amháin ó Blair, a dúirt i nóta a chuir sé chuig Uachtarán na Stát Aontaithe, George W Bush, go mbeadh sé leis, is gur chuma.
Tamworth, Ontario
Is pobal beag é Tamworth i mbailecheantar Stone Mills i Lennox and Addington County (Contae Lennox agus Addington), Ontario, Ceanada. Tá Tamworth suite lastuaidh de Napanee, agus soir ó thuaidh ó Bhelleville, in aice le Beaver Lake (Loch na mBéabhar). Sníonn am loch seo isteach i Salmon River (Amhainn na mBreadán) a shreabhann trí Tamworth agus ba é an t-uisce sreafa seo a bhí freagrach as mórán de thráchtáil iarmhuilte Tamworth.
Tony Blair
Conspóidí
Bhain Blair geit as daoine sa bhliain 2015, ar scor ag an am, nuair a mhaígh sé ag fiosrúchán go dtitfeadh an próiséas síochána Thuaisceart Éireann as a chéile sa bhliain 2007, ar lár d’uireasa na litreacha sóláis a seoladh chuig iarbhaill den IRA Sealadach a bhí ar a dteitheadh.
I mí Dheireadh Fómhair 2021, ainmníodh Blair sna Páipéir Pandora.
Tamworth, Ontario
Stair
I dtosach báire, sa bhliain 1826, thóg Calvin Wheeler roinnt muilte anseo sna 1840idí agus tugadh Wheeler's Mills air ar dtús. Sa bhliain 1848, osclaíodh oifig an phoist faoin ainm reatha, a ainmníodh as Tamworth, Staffordshire. Bhí meas ag Wheeler ar Sir Robert Peel, Feisire Parlaiminte Tamworth.
Bhí an ceantar socraithe ag go leor inimirceach Éireannach agus faoi 1865ba é 500 daonra an cheantair. Sa bhliain 1884 bhí trí thraein ag imeacht go Napanee gach lá ag an Tamworth and Quebec Railway. Nuair a bhí an clúdach foraoise bainte ní raibh an ithir a bhí fágtha den chaighdeán ab fhearr, ach lean feirmeoirí orthu agus chuimsigh an limistéar go leor monarchana cáise. D’fhéadfadh feirmeoirí cur lena n-ioncam trí chrainn a ghearradh sa gheimhreadh le dul ag snámh síos Abhainn Napanee go muilte sa deisceart.
Is meascán d'fheirmeacha, tithe agus teachíní ar Loch na mBéabhar é Tamworth inniu, agus áirítear leis seirbhísí amhail; séipéil, réimse haca, niteoir carranna, bialanna, siopa crua - earraí, siopa grósaera, cógaslann, siopa eischeadúnais, leabharlann agus go leor eile.
Ceamara imrothlach
deas|350px|thumb|Lánléargas ó Lookout Mountain in [[Tennessee, tógtha le ceamara imrothlach. Priontaí albaimín, Feabhra, 1864, le George N. Barnard]] Is éard atá i gceamra imrothlach ná ceamara a tháirgeann pictiúr atá caol fada, is é sin le cóimheas amhairc (fad/ leithead) an-mhór, cosúil le scannán leathanscáileáin. Sa ghnáthcheamara bíonn geata an scannáin ar an gcóimheas céanna leis an bpictiúr, agus é inroghnaithe le masc inghluaiste nó tríd an gcúl scannáin a athrú. I gceamara inrothlach bíonn leagan amach dílis rothlaithe de lionsa rothlaithe agus scoiltchomhla in ann uillinn chothrománach suas le 120° a chlúdach le linn nochtadh an scannáin sa gheata cuarach. I ndearthaí eile, úsáidtear ceamara rothlaithe is an scannán á bhogadh an t-am ar fad thar scoilt i bplána an fhócais, nó leagan amach le priosma rothlaithe os comhair an lionsa.
Tamworth, Ontario
An Ghaeltacht
Lena chois sin, tá an chéad cheantar ina labhraítear Gaeilge na hÉireann, nó Gaeltacht, taobh amuigh d'Éirinn in Tamworth. I measc na bpleananna don láithreán tá cábáin le cóiríocht a thabhairt do bhreis is 100 duine, seomraí ranga, agus músaem.
Spóirt
Bhí foireann amaitéarach Sinsearach A ag Tamworth ó 2003 go 2005. D'imir The Braves i Sraith Haca Sinsearach Oirthear Ontario. D'fheidhmigh foireann Shraith II Sóisearach "A", ar a dtugtar The Tamworth Cyclones, ó 2007 go 2009 i Sraith Haca Shóisearach A Mhórcheantar Metro.
Déiméitéir
I miotaseolaíocht na Gréige, is í Déiméitéir dia Oilimpeach na talmhaíochta agus an fhómhair.
Pobalscoil Neasáin
Is meánscoil suite i gContae Bhaile Átha Cliath í Pobalscoil Neasáin. Tá an scoil suite idir Baile Dúill agus Cois Bá i mBaile Átha Cliath. Bunaíodh an scoil sa bhliain 1980.
Pádraig Breathnach
Is iománaí é Pádraig Breathnach, nó Pádraig Walsh mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 12 Márta 1992. Is as Contae Chill Chainnigh é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2016.
Pobalscoil Iosolde
Is meánscoil suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Pobalscoil Iosolde.
Meta Platforms
Is ollchomhlacht teicneolaíochta é Meta nó Meta Platforms, Inc, Is le Meta na hardáin dhigiteacha Facebook, Instagram agus WhatsApp a bhfuil tóir ábhalmhór orthu ar fud an domhain. Is é an meán sóisialta Facebook a phríomhghnó.
Tá na billiúin dollar caite ag Meta ar thogra ollmhór dá gairtear an meiteachruinne nó 'metaverse'. clé|mion|Meta i m[[BÁC]]
Gnó
Bhí 87,000 duine fostaithe ag Meta ar fud an domhain sa bhliain 2022. I mí na Samhna 2022, d'fhógair Meta go raibh siad le 13% den 87,000 duine atá fostaithe acu a ligean chun siúil. Sin 11,000 fostaí san iomlán i dtíortha éagsúla.
Bhain an scéal b'fhéidir leis an rófhás a tháinig sna 2010idí ar an earnáil teicneolaíochta idirnáisiúnta. Ach i mí na Márta 2023, dúirt Meta go raibh sé le 10,000 fostaí eile in ionaid éagsúla ar fud an domhain a ligean chun siúil, agus bhí na scairshealbhóirí sásta leis an fógra sin ag an am.
Cúlra
Sa bhliain 2013, scaoileadh an rún faoin easpa cosanta sonraí nuair a léirigh Edward Snowden - a bhí fostaithe ag an am leis an National Security Agency i Meiriceá – go raibh údaráis na Stát Aontaithe i mbun spiaireachta ar dhaoine ar na meáin shóisialta, a bhuíochas don aistriú sonraí ón AE go SÁM.
Tamall níos déanaí sa bhliain 2013, thug Max Schrems – Ostarach a bhí i mbun feachtais faoi phríobháideachas saoránach – dúshlán cúirte do Facebook ar an mbonn go raibh ag cliseadh orthu a chuid cearta príobháideachais a chosaint.
Tar éis blianta fada cur agus cúiteamh sna cúirteanna, chuir an Chúirt Bhreithiúnas Eorpach ar neamhnaí an "Sciath Phríobháideachais" – an socrú sa dlí faoi aistriú sonraí a bhíodh i bhfeidhm idir an tAE agus SÁM.
Sna 2020idí, bhí conradh nua faoi aistriú sonraí aontaithe idir an dá bhloc á phlé.
Fíneáil Meta 2023
Sa bhliain 2023, bhí €1.2 billiún d'fhíneáil gearrtha ag an gCoimisiún um Chosaint Sonraí in Éirinn ar Meta faoin dlí a shárú agus Meta ag aistriú sonraí pearsanta ón Aontas Eorpach go dtí Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí Meta ag lorg achomharc ar an gcinneadh agus níor íoc siad pingin ar bith go fóill.
Mar chuid de bhreithiúnas an Choimisiúin, bhí ordú faighte ag Meta aistriú sonraí ón AE go SÁM a chur ar fionraí, ach bhí 5 mhí acu géilleadh don ordú sin. Bhí 6 mhí faighte ag Meta chun deireadh a chur leis an gcleachtas ag an gcuideachta sonraí pearsanta lucht úsáidte san Eoraip a phróiseáil agus a stóráil go mídhleathach i Meiriceá ar an mbonn gur sárú é ar an Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí (GDPR).
Rinne an Coimisiún um Chosaint Sonraí fiosrúcháin faoi na huirlisí dlí a bhíonn á n-úsáid ag Meta le sonraí lucht úsáidte Facebook a aistriú go Meiriceá. "Gnáthchlásail conartha" a thugtar ar na huirlisí sin. Ach rialaigh an Coimisiún nach leor iad le seasamh in aghaidh na rioscaí atá ann do chearta bunúsacha agus saoirse bhunúsach daoine agus a gcuid sonraí.
Rialaigh an Coimisiún in Éirinn ar dtús báire nach mbeadh fíneáil i gceist. Ach d’easaontaigh rialaitheoirí eile ar an MórRoinn leis sin agus i ndeireadh na dála rialaigh an Bord Eorpach um Chosaint Sonraí go ngearrfaí fíneáil ar Meta.
Meta in Éirinn
Is i mBaile Átha Cliath atá ceanncheathrú Eorpach Meta. Bhí 3,000 díobh sin ag obair go díreach don chomhlacht in Éirinn ag tús 2022,  agus bhí breis is 6,000 duine eile a oibríonn le comhlachtaí eile a chuireann seirbhísí tacaíochta ar fáil dó. I dtús na bliana 2023, ní raibh ann ach 2,600 i mBÁC agus d'fhógair Meta go raibh an comhlacht le thart ar 490 fostaí eile  in Éirinn a ligean chun siúil.
Áth an Chláir
Is baile é Áth an Chláir (Aclare as Béarla) atá suite in oirdheisceart Chontae Shligigh.
Suíomh
Is é Áth an Chláir príomhbhaile an pharóiste Chill Mhic Thaidhg. Tá sé lonnaithe ar an Eidhneach, craobh-abhainn de chuid na Muaidhe. Is féidir Caisleán Bhéal an Chláir a fheiceáil ón mbaile—dún tréigthe de chuid mhuintir Uí Eaghra is ea é siúd.
Ceol
Tá oidhreacht cheoil thraidisiúnta láidir ag an sráidbhaile, agus tá aithne air mar gheall ar a chuid amhránaithe agus ceoltóirí. As Áth an Chláir don cheoltóir Tommy Fleming.
Charles Darwin
Chuir sé Teoiric na hÉabhlóide chun cinn ina leabhar cáiliúil On the Origin of Species sa bhliain 1859. Rinne a smaointí athmhúnlú raidiciúil ar na heolaíochtaí nádúrtha go léir.
Éabhlóid
Sa bhliain 1831, sheol Darwin ar an rnBeagle chun farraigí Mheiriceá Theas a thaiscéaladh, agus thaistil ar fud an Aigéin Chiúin. Ag éirí as a bhreathnuithe agus saothar Alfred Russel Wallace, shaothraigh sé teoiric na héabhlóide. Leag sé amach an teoiric ina leabhar On the Origin of Species by Means of Natural Selection (Ar Bhunús na Speiceas trí Mheán an Roghnaithe Nádúrtha, 1859).
De réir na teoirice seo d'fhorbair gnéithe plandaí is ainmhithe trí roghnú nádúrtha na n-athruithe sin a chuir le cumas maireachtála is atáirgthe an orgánaigh thar na glúine. 3,500 milliún bliain ó shin, ní raibh ach orgánaigh shimplí aoncheallacha mar bhaictéir ar domhan, agus faoi seo tá orgánaigh i bhfad níos casta ann, daoine is ainmhithe eile ina measc.
I rith na n-aoiseanna d'fhorbair is d'fhorás na foirmeacha simplí ina bhfoirmeacha casta. Bhain Darwin feidhm as fianaise na n-iontaisí chun an teoiric seo a shaothrú, agus tá an eolaíocht ghéiniteach ag cur léi i láthair na huaire.
Conspóidí
Ní fios fós gach mionphointe d'fheidhmiú na héabhlóide, agus tá an-chuid taighde ar siúl an t-am ar fad chun an scéal a shoiléiriú is a iomlánú. Tá conspóid ann ó foilsíodh leabhar Darwin idir na heolaithe a ghlacann lena theoiric is daoine a chreideann i mbrí litriúil na cruthaíochta sa Bhíobla. Ach ní conspóid eolaíochta í seo, bunaithe ar fhianaisí infhíoraithe, ach conspóid reiligiúnda is/nó pholaitiúil.
Günter Grass
Scríbhneoir comhaimseartha ab ea Günter Wilhelm Grass (16 Deireadh Fómhair 1927 – 13 Aibreán 2015) a bhain amach Duais Nobel na Litríochta mar gheall ar a chuid leabhar as Gearmáinis. Rugadh i Danzig é, ach nuair a thit an chathair sin leis na Polannaigh i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda, shocraigh sé síos in Iarthar na Gearmáine. Mar sin féin, is í cathair a óige is ábhar don chuid is mó dár scríobh sé. Is é an t-úrscéal úd Die Blechtrommel ("An Druma Stáin") is mó a thuill cáil dó ar fud an domhain, nó is féidir a rá gur thug an leabhar sin an réalachas draíochta isteach i litríocht na hEorpa. Bhí suim mhór ag Grass i gcúrsaí polaitíochta riamh, agus é ag tacú le Daonlathaigh Shóisialta na Gearmáine (SPD) ó am go ham.
Saol
Tháinig Grass chun saoil i nDanzig, áit a raibh siopa grósaera ag a mhuintir. Protastúnach Gearmánach ab ea a athair, Willy Grass (1899-1979), ach ba Chaitliceach í a mháthair, Helene Knoff (1898-1954), agus gaolta Caisiúbacha agus Polannacha aici. Treibh áitiúil Shlavach is ea na Caisiúbaigh a bhfuil teanga dá gcuid acu, cé nach saothraítear mórán sa litríocht í. Tógadh Günter óg leis an gcreideamh Caitliceach, cibé scéal é. Bhí cónaí ag a mhuintir i Langfuhr (inniu, Wrzeszcz, arb é an ceantar is mó daonra i Gdańsk inniu, agus stáisiún traenach ar leith ansin), cois na sráide úd Labesweg (inniu, Ulica Joachima Lelewela). Rugadh deirfiúr dó sa bhliain 1930.
D'fhreastail Günter óg ar an meánscoil úd Conradinum. Bhí sé míshásta leis an atmaisféar i dteach a thuismitheoirí, ó nach raibh saol na meánaicme Caitlicí ag taitneamh le mífhoighne an ógánaigh. Mar sin, chuir sé in iúl do na húdaráis mhíleata gur theastaigh uaidh dul ar fiannas i bhfomhuireán. Ní bhfuair sé a mhian, nó ar dtús, preasáladh san Arbeitsdienst é, is é sin, ina "shaighdiúir oibre" a chaithfeadh gnáthobair thógála a dhéanamh faoi shainéide agus faoi smacht míleata. I Mí na Samhna, 1944, chuaigh sé sna saighdiúirí sa deireadh, ach níorbh é an fomhuireán a bhí i gceist, ach deichiú rannán tancanna an SS, "Rannán Frundsberg". Goineadh i machaire an áir é ar an 20ú lá de Mhí Aibreáin, 1945, agus cimíodh i gcampa príosúnachta de chuid na Meiriceánach é. Sna blianta a bhí le teacht, níor thrácht sé le haon duine ar an SS. Ina áit sin, b'é an scéal a bhíodh aige ná go raibh sé ina Flakhelfer, is é sin, go raibh sé ina bhuachaill cúnta san airtléire frith-aerárthaí. Níor scaoil sé leis an bhfírinne ach sa bhliain 2006, nuair a tháinig a leabhar dírbheathaisnéise, Beim Häuten der Zwiebel ("Ag Baint an Chraicinn den Oinniún"), i gcló.
Sna blianta 1946-1947, bhí Grass ag foghlaim cheird an tsaor cloiche i nDüsseldorf. Ina dhiaidh sin, chuaigh sé ag staidéar dealbhóireachta agus dearthóireachta in Acadamh na nEalaíon sa chathair chéanna. Sa bhliain 1953, d'aistrigh sé go Beirlín lena chuid staidéir a leanúint in Ardscoil na nEalaíon (Hochschule für Bildende Künste) ansin. Chaith sé na blianta 1956-1959 i bPáras. Ina dhiaidh sin, d'fhill sé ar Friedenau i mBeirlín. Sa bhliain 1972, chuaigh sé a chónaí i Wewelsfleth i Schleswig-Holstein.
Phós sé Anna Schwarz, bean óg ón Eilvéis a bhí ag staidéar le bheith ina cailín bailé. Nuair a bhí sé ina chónaí le hAnna i bPáras, scríobh sé an t-úrscéal úd Die Blechtrommel, agus saolaíodh an bheirt mhac, Raoul agus Franz, dóibh. Cúpla a bhí iontu. Ar ais i mBeirlín dóibh, rugadh an chéad iníon, Laura. Tháinig an tríú mac, Bruno, chun saoil sa bhliain 1965. Ina dhiaidh sin, bhí scéal fada grá ag Grass le bean darbh ainm Veronika Schröter, agus rugadh iníon, Helene, dóibh sa bhliain 1974. Fuair Grass agus Anna colscaradh sa bhliain 1978, agus sa chéad bhliain eile, phós sé Ute Grunert, ceoltóir orgáin.
Chrom Grass ar an obair scríbhneoireachta an chéad uair sa bhliain 1956. Sa bhliain sin a d'fhoilsigh sé an chéad dán. An chéad chúpla saothar a bhreac sé síos, ba drámaí éigiallta agus dánta iad. Níor bhain sé amach cáil idirnáisiúnta roimh an mbliain 1959, nuair a cuireadh an t-úrscéal mór Die Blechtrommel i gcló.
Bhí Grass ag tacú leis an bPáirtí Daonlathach Sóisialta ó am go ham. Sa bhliain 1961, fuair sé aithne phearsanta ar Willy Brandt, agus sa bhliain 1982, chuaigh sé sa pháirtí. Mar sin féin, ba mhinic a chuir a chuid tuairimí polaitiúla isteach ar an bpáirtí. Sa bhliain 1990, nuair a bhí an dá stát Gearmánacha le dul le chéile in aon stát amháin, chuir Grass in iúl nár theastaigh uaidh an tír a athaontú, agus gurbh fhearr leis cineál feidearálacht dhá stát. Na hailt chriticiúla a tháinig i gcló óna pheann ar na nuachtáin timpeall an ama seo, d'fhoilsigh sé faoin teideal Ein Schnäppchen namens DDR - Letzte Reden vorm Glockengeläut ("Goblach ar a dtugtar Poblacht Dhaonlathach na Gearmáine - Na hÓráidí Deireanacha roimh na Creilleanna Báis") faoi chlúdach leabhair iad níos deireanaí.
I rith na mblianta 1946 agus 1947 oilleadh mar saor chlocha é. Ar feadh scata fada d’obair sé mar dealbhóir, i dtús sa Kunstakademie in Düsseldorf agus i ndiaidh sin san Universität der Künste in Berlin. Ag an am céanna bhí sé ag feidhmiú mar scríbhneoir is ag taisteal go forleathan. Thug sé lán tacaíocht do Willy Brandt agus an SPD sa tréimhse seo. Phós sé i 1954; scar sé lena chéad bhean i 1978 agus d’athphós sé i 1979. Tá cónaí ar i mBeirlín agus caitheann sé tréimhsí i Schleswig-Holstein freisin.
Bhí sé ina Uachtarán ar an Berlin Akademie der Künste (Acadamh na hEalaíona i mBeirlín) ó 1983-86.
I rith an réabhlóid i 1989-90, mholl Grass go gcomeadfaí an deighilt idir an dhá leath den Ghearmáin toisc gur chreid sé go mbeadh sé dosheachanta go n-éireoidh an Ghearmáin bagarthach ar mór roinn na hEorpa arís, dá naontófaí í.
Tá sé aitheanta mar gheall ar a chuid scríbhneoireachta go háirithe An Druma Stán (Die Blechtrommel a fhoilsíodh i 1959. I 1961 foilsíodh an t-úrscéal Cait agus Loch (Katz und Maus) agus sa bhliain 1963 Blianta Madra (Hundejahre). Tá na trí úrscéal seo bunaithe ar fás an Naitsíochais i nDanzig.
Cáineadh é ó am go chéile, mar nár rinne sé aon mórshaothar ó thús na seascaidí ar aghaidh, ach le Siúl an Phortáin (Krebsgang) a foilsíodh sa bhliain 2002 léirigh sé go raibh sé chomh cruthaíoch ná mar a bhí sé riamh.
D'fhoilsigh sé leabhar úr sa bhliain 2006 Beim Häuten der Zwiebel (Ag baint an chraicinn den oinniún) inar adhmhaigh sé go raibh sé ina bhall den Waffen SS ag deireadh an Dara Cogadh Domhanda. Dár leis, ní fhéadfadh sé an rialtas san iar-Ghearmáin Iarthar a cháineadh i rith na mblianta dá mbeadh fhios ag an saol i gcoitinne faoin eachtra seo. Chruthaigh sé an-chonspóid leis an admháil seo agus deir lucht a cháinte go raibh iliomad deiseanna aige i rith na mblianta an fhírinne a insint agus anois gur gá a shaothair uilig a athléamh sa comhthéacs nua.
Dúchoill
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Dúchoill air:
Ceinteár
Sa mhiotaseolaíocht Ghréagach, ba chréatúr é ceinteár (Gréigis:Κένταυρος, Kéntauros), nó ó am go ham hippocentaur, ina raibh corp an duine aige ón gcoim aníos, agus corp capaill aige ón gcoim anuas. deas|215px|thumb|Ceinteár
Bunús
Go hiondúil, dúradh gur in Ixion (Gréigis Ἰξίων, Ixíōn) agus Nephele (Gréigis: Νεφέλη, ó νέφος nephos "néal" (an scamall déanta i bhfoirm íomhá d'Héire). I leagan eile áfach, tugtar le fios gur pháistí Cheinteáir áirithe iad, a chúpláil le láracha ó Mhagnesia. Ba mhac é féin d'Ixion agus do Nephele an Centaurus seo, nó (ag cur giniúint bhreise isteach) nó [[Apalló (Miotaseolaíocht na Gréige)| d'Apolló agus de Stilbe, iníon [[Peneus (Miotaseolaíocht na Gréige)|Pheinéis (dia na habhann) é. Sa leagan níos déanaí den scéal ba é Lapithes, a leathchúpla dearthár, sinsear na Lapaiteach, agus ar an gcaoi sin, ba chol ceathrar iad an dá phobail chogaíochta.
Satailít spiaireachta
mion|Córas Corona spysat Córas satailítí míleata faire i bhfithisí os cionn an domhain, feistithe le ceamaraí is braiteoirí íogaire eile, in ann réada cosúil le haonaid mhíleata is gníomhaíochtaí ar an talamh a thaifeadadh agus an t-eolas sin a leaschraoladh chuig stáisiúin ar Domhan le hanailísiú ag saineolaithe spiaireachta.
Satailít loingseoireachta
mion|fithisithe Ó thús ama bhain mairnéalaigh feidhm as na réaltaí chun loingseoireachta. Le blianta anois tá loingseoireacht nua-aoiseach leictreonach bunaithe ar na réaltaí nua — satailítí teileachumarsáide — in úsáid.
Fithisithe
Tá na satailítí seo i bhfithisí fosaithe, agus tarchuireann siad bíogchomharthaí raidió an t-am ar fad.
Loingseoireacht
Agus córas suite domhanda (GPS) ar bord, glacann an long nó an t-eitleán na bíoga seo ó roinnt de na satailítí agus ríomhann domhanleithead is domhanfhad an árthaigh go leanúnach. clé|mion|178x178px Cabhraíonn an córas seo chun longa a dhíriú amuigh ar an bhfarraige agus calafort a aimsiú an t-am ar fad, fiú i ndrochaimsir agus istoíche.
San Eoraip
Inniu úsáidtear Galileo gach aon lá san iliomad cásanna, ina measc éigeandálaí ar na farraigí móra, turais bóthair, ar fhóin phóca agus fiú ag imeachtaí spóirt. Cuidíonn Galileo le hiompar, seirbhísí tarrthála, idirbhearta baincéireachta agus soláthar leictreachais a fheabhsú.
Scoil Aodháin
Is meánscoil suite i gContae Bhaile Átha Cliath í Scoil Aodháin.
Ceamara uisce
deas|250px|thumb|Ceamara uisce Gnáthcheamara i gcumhdach frithbhrú chun gur féidir é a úsáid ag doimhneacht fhiúntach faoin uisce. Bíonn rialaitheoirí seachtracha ceangailte le rialaitheoirí an cheamara len é a fheidhmiú. Féachann lionsa an cheamara amach trí fhuinneog mhaol, nó cruinneachán gloine nó plaistigh thrédhearcaigh. Déanann an fhuinneog mhaol díchumadh pioncáis ar an íomhá, agus méadaítear fad fócasach an lionsa faoi 1.33 de bharr comhéifeacht athraonta an uisce a bheith níos mó ná an luach in aer. Mar mhalairt air sin, is féidir ceamaracholainn shéalaithe a úsáid agus na lionsaí ar leith, oiriúnaithe le húsáid faoin uisce, is an eilimint thosaigh i dteagmháil leis an uisce.
Earós
Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na Gréige é Earós.
Dinísias
I miotaseolaíocht na Gréige, is é Dinísias (Sean-Ghréigis: Διώνυσος, Diṓnusos nó Διόνυσος Diónusos) dia an fhíona agus na heacstaise. (Sean-Ghréigis: Διώνυσος, Diṓnusos nó Διόνυσος Diónusos). Sa Laidin, tugtar Bacas air, an t-ainm a ghlac na Rómhánaigh.
Ba iad Séas agus Semele a thuismitheoirí.
Lisa's Substitute
Craoladh an naoú heipeasóid déag, "Lisa's Substitute", den dara sraith The Simpsons ar an 25 Aibreán 1991. Scríobh Jon Vitti an eipeasóid seo. D'fhéach 17.7 milliún duine ar an eipeasóid.
Cill Chainnigh
Is í Cill Chainnigh an chathair intíre is mó in Éirinn. Tá sí suite i gContae Chill Chainnigh ar bhruach Abhainn na Feoire. 25,000 duine ina gcónaí i gCill Chainnigh.
B'ardchathair í sna meánaoiseanna (1293-1408) agus arís le linn na Cónaidhme sna blianta 1642-1648. Rinneadh stádas Chill Chainnigh mar chathair a cheiliúradh sa bhliain 2009, 400 bliain ó bronnadh an stádas sa bhliain 1609. Bhronn Séamas I Shasana (agus VI Alban) cairt chathrach ar Chill Chainnigh sa bhliain 1609.
Spórt
'Na Cait' a thugtar ar fhoireann iománaíochta an chontae agus bíonn rath orthu. Leagtar an-bhéim ar an iomáint sa chontae. Iadsan a bhuaigh ar Phort Láirge i gCraobh Iomána Sinsearach na hÉireann sa bhliain 2008 agus rug siad an chraobh leo uair is tríocha.
Chomh maith leis sin bíonn lúthchleasaíocht leis an “Kilkenny City Harriers”, peil ghaeleach agus sacair á imirt sa chathair.
Satailít tarchuir dhírigh
mion Córas chun an-chuid cainéal teilifíse a tharchur go cumhachtach ó shatailítí chun gur féidir na comharthaí i gcomhair na gcainéal go léir a ghlacadh le haeróga beaga (níos lú na .5 m × .5 m) ar an teach. Is féidir os cionn 100 cainéal teilifíse a bheith ar fáil ó chórais mar seo in áiteanna, go príomha áiteanna iargúlta nach mbeadh córas craobhscaoilte éifeachtúil nó córas cábla nó píobáin costéifeachtúil.
Cill Chainnigh
Caisleáin Chill Chainnigh
Cathair mheánaoiseach í Cill Chainnigh agus mar sin is iomaí foirgneamh álainn atá le feiceáil inti. Cuirim i gcás a caisleán atá i lár na cathrach. Ceann de na caisleáin is fearr in Éirinn é sin agus bíonn an-tóir ag turasóirí air. Tá gairdín den chéad scoth timpeall an chaisleáin chomh maith. thumb|left|upright|Ard-Eaglais Mhuire
Séipéil
Tá Ardeaglaisí iontacha i gCill Chainnigh. Ard-Eaglais Mhuire agus Ard-Eaglais Naomh Cainneach (Saint Canice's Cathedral is ainm dóibh agus tá siad le feiceáil i ngach áit sa chathair). Maidir le hArd-Eaglais Naomh Cainneach, téann sé ar ais go dtí an naoú haois agus is é ceann de na hardeaglaisí is fearr in Éirinn. Tá cloigtheach in aice leis chomh maith. Is féidir na dréimirí a dreapadh chuig an mbarr, áit a bhfuil radharc iontach thar an gcathair. thumb|right|250px|Ardeaglais Naomh Cainneach
Cultúr
Is ceannphointe móréilimh í Cill Chainnigh in Éirinn. Is iad na dánlanna ealaíne, foirgnimh stairiúla, amharclanna, greann agus gairdíní poiblí na rudaí a tharraingíonn an pobal. Tá cáil ar Chill Chainnigh mar chathair mheánaoiseach agus is iomaí féile a bhíonn ar siúl ann chuile bhliain. Cuirim i gcás an "Rhythm and Roots" agus "Hot Air Baloon Festival", ach go háirithe an "Arts Festival", "Cat Laughs" féile ghrinn, agus mórán eile nach iad. Bíonn a lán turasóirí sa chathair ag freastal ar na féilte seo, nó ag spaisteoireacht timpeall na cathrach.
Siopadóireacht
Is áit le haghaidh siopadóireachta í Cill Chainigh chomh maith. Tá meascán siopaí ar fáil sa chathair, ar nós Monsoon, Jack Jones, TK Max, River Island, Next agus mórán eile nach iad. Tá dhá phríomhionad-siopadóreachta sa chathair; Market Cross (i lár na cathrach) agus Macdonagh Junction in aice le Stáisiún na Traenach.
Melita Norwood
Cumannach Briotanach, státseirbhíseach agus foinse faisnéise don KGB ab ea Melita Stedman Norwood (née Sirnis, 1912-2005). Tá clú uirthi mar gheall ar rúin stáit a sholáthar don Aontas Sóivéadach (APSS) maidir le airm núicléacha a fhorbairt, óna post i gCumann Taighde Miotail Neamhfheiriúla na Breataine, áit ar oibrigh sí ar feadh 40 bliain. In ainneoin ardluach straitéiseach na faisnéise a chuir sí ar aghaidh chuig an APSS, dhiúltaigh sí glacadh le haon luaíochtaí airgeadais as a cuid oibre, ag diúltú tairiscint pinsin an APSS,  ag áitiú gur sheachain a cuid gníomhaíochtaí coimhlint a d’fhéadfadh a bheith ann idir an tAontas Sóivéadach agus an Bhreatain, Meiriceá agus an Ghearmáin.
Cill Chainnigh
Iarnród
D’oscail stáisiún traen ach Chill Chainnigh ar an 12 Bealtaine, 1848. Ba lárionad iarnród mór é, bhí ceangail aige le Baile Átha Cliath (Trí Cheatharlach), Port Láirge, agus sa bhliain 1876, Port Laoise. Bhí sé seo mar thús tionscadal mór, an “Central Ireland Railway”. Bhí pleananna bhun líne iarnród rith ó bPort Láirge chuig an Muileann gCearr trí Chill Chainnigh agus Portlaoise. Níor shroich an líne ach chomh fada le Móinteach Mílic, le brainse chuig Caisleán an Chómair (a usáideadh i gcomhair guail). Dúnadh an líne sa bhliain 1962 áfach agus anois, tá ar an traein teacht amach an tslí a tháinig sé isteach. Tá anois 8 seirbhís chuig agus ó Heuston Station gach lá.
Ceamseafta
deas|250px|thumb|Ceamseafta Is seafta rothlaithe agus ceamanna feistithe air é ceamseafta. Is é atá i gceam ná pláta leata, gearrtha i gcruth ar leith, a rothlaíonn thar ais atá ingearach le plána an phláta. Rialaíonn cruthanna na gceamanna ar an gceamseafta gníomhachtú is am gníomhachtaithe na gcomhlaí mar chuid de thimthriall innill.
Cill Chainnigh
Bóithre
Tá nasc bóthair chuig Darú (Contae Laoise) ar an N77, agus chuig Cluain Meala agus Callain ar an N76. Bhíodh nasc ag an N10 chuig Port Láirge agus Baile Átha Cliath ach sa bhliain 2010 osclaíodh Mótarbhealach M9 ina ionad. Anois tá an N10 mar nasc chuig an mótarbhealach, thart ar 5km amach ón gcuarbhóthar.
Ospidéil
Is ann atá Ospidéal Ginearálta Naomh Lúcás, Cill Chainnigh agus Aut Even lonnaithe.
Rónán Ó Meachair
Is iománaí é Rónán Ó Meachair, nó Ronan Maher mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 9 Deireadh Fómhair 1995. Is as Contae Thiobraid Árann é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2016.
Lou Reed
Ceoltóir agus cumadóir a bhí ina phríomhamhránaí leis an racghrúpa The Velvet Underground sna seascaidí ab ea Lewis Allen Reed, ar a dtugtar Lou Reed go forleathan (2 Márta 1942 a rugadh é - 27 Deireadh Fómhair 2013). As Brooklyn, Nua-Eabhrac sna Stáit Aontaithe ó dhúchas dó. clé|mion|249x249px|1977 Tugtha don ól, tháinig ailse ae air. D'ólfadh Reed an chros den asal ach ba é galar ae a taifeadadh mar an chúis bháis Fuair sé bás in East Hampton  (Nua Eabhrach) ar  27 Deireadh Fómhair 2013.
Ceol
"An Taobh Fiáin den saol" an t-amhrán is cáiliúil leis.
I 1978, chum Lou Reed Street Hassle, amhrán ar leith, bunaithe ar scéalta ó shráideanna Nua Eabhrach. Tá sé nach mór 11 nóiméad ar fhaid. Sa chéad cuid Waltzing Matilda, cloisimid scéal ó bhean a chasann le striapach fireann agus an eachtra a tharlaíonn dóibh. I gcuid a dó de ‘Street Hassle’, tá mangaire drugaí le clos ag caint mar gheall ar bhás mná ina árasán. Sa chuid dheireanach, ‘Slipaway’, cloisimid Lou Reed (le cabhair ó Bruce Springsteen, ar tharla é a bheith sa cheantar céanna an lá céanna go raibh an t-amhrán á thaifeadadh) ag machnamh ar na hábhair is giorra dá chroí: an grá is an bás.
Jamie Barron
Is iománaí é Jamie Barron. Is as Contae Phort Láirge é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2016 agus 2017.
Scoil Naomh Uinsionn
Is scoil i nGlas Naíon i gContae Bhaile Átha Cliath í Scoil Naomh Uinsionn. Is scoil dara leibhéal de chuid na mBráithre Críostaí í.
Baile Easa Dara
Baile i gContae Shligigh is ea Baile Easa Dara (Ballysadare as Béarla).