cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guernica (pictiúr)
Stair
Ba é an t-ionsaí ar Guernica a spreag chun na polaitíochta é. Rinne Picasso an múrmhaisiú Guernica mar fhreagairt ar eachtraí an 26 Aibreán. Chuir Picasso amach ráiteas i ndiaidh uafás Guernica ina ndúirt sé:"'Tá mo shaol ar fad mar ealaíontóir caite agam ag spairneadh le lucht chúl-le-forás agus le lucht truaillithe na healaíne. Sa saothar atá idir lámha agam faoi láthair, agus a dtabharfaidh mé anois Guernica mar theideal air, agus sa saothar ealaíne uilig atá déanta agam le blianta beaga anuas, níl ach rud amháin á rá agam: go bhfuil gráin shíoraí agam ar an aicme mhíleata sin a bhfuil an Spáinn báite acu i lear dobróin agus báis.'" clé|mion|macasamhail i d[[Tír na mBascach]] clé|mion|macasamhailː bóthar Allendesalazar, Guernica Cuireadh Guernica ar taispeáint sa Phailliún Spáinneach é, le linn Exposition Internationale des Arts et Techniques dans la Vie Moderne i bPáras. Nuair a nochtadh don phobal ar dtús é, spreag sé tuairimí láidre. Mar shampla, B’fhuath leis an ealaíontóir múrmhaisithe Bascach, José Maria Ucelay, an saothar seo agus dúirt sé amach go neamhbhalbh go raibh sé ar “cheann de na píosaí ealaíne is boichte a ndearnadh riamh” agus nach raibh ann ach “pornagrafaíocht ag déanamh múin ar Gernika” agus sa spiorad céanna dhiúltaigh Uachtarán Thír na mBascach do thairiscint Picasso an pictiúr a ghlacadh ar son na mBascach.
Shocraigh Picasso nach bhfanfadh an saothar sa Spáinn fad is a bheadh an rialtas faisisteach i réim agus bhí an pictiúr ar camchuairt ar feadh na mblianta chuig dánlanna ar fud an domhain, go dtí Meán Fómhair 1981, beagnach sé bliana i ndiaidh bhás Franco.
Tá Guernica le feiceáil anois sa Museo Reina Sofia i Maidrid.
Saothar
Saothar mór Ciúbachais suntasach atá ann, 3.5 méadar ar airde agus 7.8 méadar ar leithead. D’úsáid sé siombailí teibí chun cur síos pearsanta a dhéanamh ar an lá uafáis. Bhain Pablo Picasso úsáid as na dathanna dubh, bán agus liath a mhéadaíonn an dráma ina mhúrphictiúr Guernica.
Phéinteáil Picasso Guernica mar fhreagra ar an ollscrios a rinneadh ar an bhaile Bhascach ag na Naitsithe. Léiríonn an saothar íomhánna céasta, iad casta agus ag lúbarnaíl. Rinne sé tagairt ómósach do shaothar Munch ('Scread') i gcloigeann an chapaill atá ag screadaíl ina phictiúr agus a chuireann uafás an radhairc in iúl dúinn.
Parúl tuaisceartach
Is éan é an parúl tuaisceartach. Is baill d'fhine na Parulidae iad.
Guernica (pictiúr)
Conspóid
Tá taipéis a léiríonn macasamhail "Guernica" in oifigí Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe. Cuireadh i bhfolach é nuair a bhí toscairí an Tí Bháin, Colin Powell agus John Negroponte, ag déanamh cur síos ar na cúiseanna a bhí ag na Stáit Aontaithe dul chun cogaidh leis an Iaráic i 2003.
Spreag an eachtra seo míshásamh agus fearg i measc an phobail a bhí ag cur i gcoinne an chogaidh. Dúirt urlabhraí ó na Náisiúin Aontaithe gur rinneadh é sin mar gheall ar iarrachtaí ó lucht na meán cumarsáide, agus nach raibh cinsireacht i gceist. Ach dúirt taidhleoirí áfach gur chuir rialtas SAM brú ar na Náisiúin Aontaithe an taipéis a chlúdach le linn óráidí na Meiriceánach.
Am Bodach
Is sliabh in Albain í am Bodach, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
Carraigínidhe
deas|250px|thumb|Carraigínidhe Is baile fearainn i gContae Thír Eoghain é Carraigínidhe.
Contae Val Verde, Texas
Is contae i Texas é Val Verde. Is é Del Rio príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 51,047 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2014.
Damhán tí
Is araicnid é an damhán tí. Is ball d'ord na n-Araneae é.
CLG Cathair Laighin
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Cathair Laighin.
Suíomh
Tá an club bunaithe i bparóiste Cathair Chinn Lis/Inse Shan Labhráis in Oirthear Chontae Luimnigh, 14km soir ó dheas ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór imreoirí Chathair Laighin as baile Cathair Chinn Lis, sráidbhaile Cathair Laighin agus as na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Céad Acra, Baile Bhrúid, Inse Shan Labhrais, Boscaill agus Dún Mhaoláin.
Cluichí
Imrítear ach an iomáint amháin sa chlub agus tá sé nasctha le Cathair Chinn Lis i gcomhair na peile. Cé go bhfuil an bheirt acu suite sa pharóiste chéanna agus go nimríonn siad ar an bpáirc céanna, is clubanna ar leith iad.
Stair
Fiú amháin roimh bhunú Chumann Lúthchleas Gael, imríodh an-chuid iomána in oirthuaisceart Chontae Luimnigh agus nuair a eagraíodh an cluiche go hoifigiúil faoi rialacha chaighdeánacha, b’iad clubanna na háite ar nós Máigh Rua, Saor Theas agus An Bóthar a tháinig ar dtús chun tosaigh. Chomh maith le craobhacha an chontae, bhí comórtaisí á eagrú ag clubanna ar nós Máigh Rua, Saor Theas, Pailís na Gréine agus Cill Mhuire le linn blianta deiridh na 1880í agus is iontusan a bhfuil na céad tagairtí d'fhoireann Cathair Laighin.
Ghlac Cathair Laighin an seans chun a gcuid comharsanna a leanúint sa bhliain 1896 nuair a bhuadar Craobh Iomána Sinsear Chontae Luimnigh don chéad uair tar éis dóibh sárú ar Bhaile an Gharrdha sa chluiche ceannais. Chailleadar cluiche cheannais na bliana 1898 i ndiaidh athimirte i gcoinne Na Seamróga nár chríochnaíodh ach tháinig corn an chontae ar ais chuig an bparóiste sna blianta 1905 agus 1907.
Cé gur sháraíodar ar Chill Mocheallóg chun Craobh Iomána Sóisear an Chontae a bhuachaint sa bhliain 1927 agus arís sa bhliain 1931, bhíodar faoi scáth na dtrí chlub mhór na huaire, Átháin, Cromadh agus Éire Óg, agus theip orthu aon dul chun chinnn a dhéanamh sa ghrád sinsear.
Ba chlub sóisear i gcónaí í Cathair Laighin ó bhlianta na 1940í go dtí an bhliain 2008. Níor éirigh leo Craobh Iomána Sóisear Oirthear Luimnigh a bhuachaint go dtí an bhliain 1971 nuair a sháraíodar ar Bhaile Bricín. Tar éis dóibh cluiche cheannais an chontae a chailliúint faoi dhó, i gcoinne An Gleann Rua sa bhliain 1974 agus i gcoinne An Chaisleáin Nua Thiar sa bhliain 2001, tháinig iomáint idirmheánach chuig Cathair Laighin faoi dheireadh nuair a bhuadar Craobh Iomána Sóisear A Chontae Luimnigh don tríú uair sa bhliain 2007.
Páirc Imeartha
Tá páirc imeartha Chathair Laighin, Páirc Cuimhneacháin an tAthair Uí Aodha, suite i mBoscaill, 1km ó dheas ó bhaile Chathair Chinn Lis ar bhóthar Bhaile an Mhistéalaigh. Is í príomhionad cluichí Gaelacha in Oirthear Luimnigh.
Imreoirí Cáiliúla
Ba é Val Ó Murnáin (Val Murnane) as Cathair Laighin cúl báire foireann Luimnigh a bhuaigh Craobh Iomána Mionúir na hÉireann sa bhliain 1984.
Ciarán Cuffe
Is Feisire de Pharlaimint na hEorpa (FPE nó MEP i mBéarla) é Ciarán Cuffe do thoghcheantar Bhaile Átha Cliath (a rugadh 3 Aibreán 1963). Tá sé ina chomhairleoir cathrach do Lár na Cathrach Thuaidh chomh maith. Ailtire é Cuffe atá gníomhach le fada i gcúrsaí comhshaoil agus sa ghluaiseacht ghlas. clé|mion|242x242px|2006
Saol
De bhunadh na Seanchille i ndeisceart an chontae é Ciarán Cuffe, ach tá cónaí air le scaitheamh i gceantar Bhóthar na gCloch i lár na cathrach.
Muintir
Chuaigh a athair, Luan Peter Cuffe, go hOllscoil Harvard i mBoston mar chuid dá chuid oiliúna mar ailtire. Agus é ansin casadh air Patricia Sistine Skakel. Iníon ab ea ise le George Skakel, fear gnó ab ea a shaothraigh na milliúin nuair a bhunaigh sé an comhlacht Great Lakes Carbon Corporation. Phós Patrica Skakel agus Luan Cuffe agus d’fhill siad ar Éirinn.
Ba dheirfiúr í Patricia Skakel a bhásaigh sa mbliain 2000 le Ethel Skakel Kennedy. Is í Ethel Kennedy baintreach Bobby Kennedy, a feallmharaíodh i mí Meitheamh 1968 agus é ag feachtasaíocht do thoghchán na huachtaránachta sna Stáit Aontaithe.
Oideachas
Tá céimeanna aige san Ailtireacht agus sa Phleanáil Uirbeach aige ó Choláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath, agus MSc in "pleanáil uirbeach" ó Chathracha ó Scoil Eacnamaíochta Londan.
Tá sé ina chathaoirleach ar Chlár Máistreachta in Athnuachan agus Forbairt Uirbeach in Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath. clé|mion
Polaitíocht
Bhí sé ar dhuine de na Teachtaí Dála a toghadh do Chomhaontas Glas den chéad uair in 2002, i ndáilcheantar Dhún Laoghaire. Chuir sé isteach dhá théarma mar Theachta Dála agus bhí sé iina’Aire Stáit a raibh freagracht air as an Athrú Aeráide, Pleanáil agus Iompar Inbhuanaithe.
Le linn dó bheith páirteach sa Rialtas, rinne sé athchóiriú ar chóras pleanála na hÉireann chun go mbeadh sé dírithe ar chinnteoireacht atá bunaithe ar fhianaise agus d’fhoilsigh sé reachtaíocht le dul i ngleic leis an athrú aeráide.
D’fhoilsigh sé Suirbhé ar Fhorbairt Náisiúnta Tithíochta in 2010.
Conspóid
D’éirigh sé as mar urlabhraí comhshaoil an pháirtí sa bhliain 2003, nuair a tháinig sé chun solais go raibh luach $70,000 de scaireanna aige i gcomhlachtaí taiscéalaíochta ola. Fuair sé na scaireanna sin le huacht óna mháthair a d’fhág $1.3 milliún aige. Léirigh sé aiféala ag an am nach raibh éirithe leis na scaireanna a dhíol agus rinne sé amhlaidh ina dhiaidh sin.
Inniu
clé|mion clé|mion|150x150px Tá sé ina chathaoirleach ar Choiste Iompair Chomhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath. Tá sé ag iarraidh go mbainfí úsáid as clófhoirne Gaelacha ar chomharthaíocht sráide na príomhchathrach. Mhaígh sé gur beag difríocht atá ann idir Baile Átha Cliath agus cathracha Shasana ó thaobh comharthaíocht sráide de agus nach bhfuil rud ar bith faoi ainmchláir na príomhchathrach a thabharfadh le fios gur i gcroílár Bhaile Átha Cliath atá tú. clé|mion Labhair sé sa Pharlaimint na hEorpa ar 26 Samhain 2019 agus dúirt sé "Ní foláir dúinn dul i ngleic leis an athrú aeráide".
Peig: The Musical!
Is éard is Peig: The Musical! (Gaeilge: Peig: An Ceoldráma!) ann ná ceoldráma grinn Béarla Éireannach faoi Pheig Sayers. Sna 1990dí a léiríodh é ag an Flying Pig Comedy Troupe as Gaillimh. Rinne Julian Gough comhscríobh ar an dráma a rinne léiriú ar a Blasket Island life of hardship, misery, poverty and potatoes into a two-hour musical comedy. Sa dráma éiríonn le Peig a pasáiste a fháil go Meiriceá agus éiríonn léi mar réalta ar Broadway.
''Peig: “I’m an old woman now...” / Chorus: “She’s an old woman now!” / Peig: “. . .with one foot in the grave. . .” ''
Tagann an dráma chun críche agus Peig 25 troigh in airde ar thraipéis, ag caitheamh babhla lán gealra ar an lucht féachana agus an brat ag titim. Is cosúil nár léiríodh an dráma ó shin i leith.
The Quare Fellow
mion|Televisiespel "De opgeschreven man" sa bhliain 1959 Is é The Quare Fellow an chéad dráma a scríobh Breandán Ó Beacháin. B’in í an chloch mhíle ba mhó ina shaol, b’fhéidir. Léiríodh é don chéad uair ar 19 Samhain 1954 in Amharclann an Phíce, Baile Átha Cliath. Ní raibh ach 56 suíochán sa Phike .. seomra beag bídeach i ndáiríre. clé|mion|Tá an dráma suite i b[[Príosún Mhuinseo|Príosún Mhuinseoː ]]
Ábhar
Bhí síolteagasc tábhachtach i gcoinne an chrochadh Stáit déanta ag Breandán Ó Beacháin ina dhráma.
Primo Levi
Ceimiceoir agus scríbhneoir Giúdach as an Iodáil ab ea Primo Levi a rugadh i dTorino ar an 31 Iúil 1919 agus a fuair bás san áit chéanna ar an 11 Aibreán 1987. Glactar le Levi mar scríbhneoir den chéad scoth agus mar dhuine de na tráchtairí is críonna agus is géarchúisí den bhfichiú céad.
Tháinig sé slán as an ifreann a bhí in Auschwitz. Is iomaí beart cruálach a chonaic sé ann. Thug sé cuntas iontach ina leabhar, An Tábla Peiriadach, aistrithe go Gaeilge at Matt Hussey.
Saol
Bhí a athair ina innealtóir leictreach agus a sheanathair ina innealtóir sibhialta. Idir 1937 agus 1941 bhí sé ina mhac léinn ceimice in ollscoil Torino.
Cogadh
Fuair sé post i saotharlann i monarcha i Milano i 1942. Ach an bhliain ina dhiaidh sin, le titim rialtas Faisisteach Mussolini agus ionradh na nGearmánach ar thuaisceart na hIodáile, chuaigh Levi isteach i ngrúpa páirtíneach.
Gabhadh é i lár mí na Nollag agus cuireadh i gcampa géibhinn é. I mí Feabhra 1944 tháinig na Gearmánaigh i bhfeighil an champa, agus d’aistrigh na príosúnaigh ar thrucailí oscailte traenach go dtí an campa díothaithe ag Auschwitz sa Pholainn, turas cúig lá. Is ar éigin a tháinig Levi slán as an ifreann sin. clé|mion|Primo Levi agus Anna Maria Levi, Torre Pellice, 1927/1928 Buaileadh tinn é leis an bhfiabhras dearg tamall beag roimh theacht na Rúiseach agus teitheadh na nGearmánach leis na príosúnaigh “shlána” go dtí na campaí díothaithe ag Buchenwald agus Mauthausen.
Queen Elizabeth Hall
Is ionad ceoil suite sa London Borough of Lambeth é Queen Elizabeth Hall.
Primo Levi
An tréimhse iarchogaidh
I 1946 fuair sé obair i monarcha vearnaisí i ngar do Torino.
D'fhág an tréimhse a chaith sé in Auschwitz a shliocht air go lá a bháis. I ndiaidh an chogaidh, chuaigh sé le scríbhneoireacht le cur síos a thabhairt ar ar ghabh sé tríd. Is iad na leabhair is tábhachtaí dár bhreac sé síos ná Se questo è un uomo ("Más duine é seo"), La Tregua ("An Sos Cogaidh"), Se non ora, quando? ("Cén t-am ach anois?"), agus I sommersi e i salvati ("Iad siúd a bádh agus iad siúd a tháinig slán").
Féinmharú
clé|mion|1983 Fuair sé bás nuair a thit sé as fuinneog. Glactar leis go coitianta gur féinmharú a bhí ann, ó bhí dúlagar intinne ag luí air faoin am, agus "aiféaltas an iarmharáin" air fosta - is é sin, bhí náire air gur tháinig seisean, thar aon duine eile, slán as an Uileloscadh, nuair a maraíodh an oiread de dhaoine eile ansin. Téama tábhachtach é aiféaltas an iarmharáin ina chuid leabhar freisin, go háirithe in I sommersi e i salvati.
An Tábla Peiriadach (Il Sistema Periodico)
Leabhar dírbheathaisnéiseach uathúil is sochorraithe is ea Il Sistema Periodico (An Tábla Peiriadach) a dhéanann taiscéaladh, i 21 caibidil, 21 mineachtra i saol Levi mar cheimicí ag obair le 21 dúil cheimiceach, agus ag déanamh teagmhála ar slí le fulaingt urghránna a phríosúnachta i gcampa báis Auschwitz mar Ghiúdach.
Scríofa go hálainn sochorraithe, tugann sé léargas ar a thromghrá don cheimic agus ar a éachtaí sa réimse sin, ach freisin ar a phróisis mheabhracha is a chrá síceolaíoch san il-loscadh. Chuir an tOllamh Matthew Hussey Gaeilge ar an leabhar mar An Tábla Peiriadach, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2016.
Mickey Mouse
mion|clé|250px|LógóChruthaigh Walt Disney agus Ub Iwerks an carachtar Mickey Mouse sa bhliain 1928. Bhí sé le feiceáil den chéad uair sa gearrscannán Steamboat Willie, eisithe ar an 18 Samhain 1928. Léirítear Mickey mar fhrancach antrapamorfach. Ba é Walt Disney an chéad ghuth do Mhickey.
Catheann Mickey bríste gearr dearg, bróga mór buí agus lámhainní bána.
Fuair Mickey réalt ar an Hollywood Walk of Fame sa bhliain 1978.
mion|clé|250px|Réalt Mickey ar an [[Hollywood Walk of Fame]]
Woodley, Berkshire
Is baile suite i mBerkshire é Woodley.
Celia Lynch
Polaiteoir Éireannach ab ea Celia Lynch (6 Bealtaine 1908 – 16 Meitheamh 1989). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Loingseach mac Aonghasa
Ard-Rí na hÉireann ba ea Loingseach mac Aonghasa (Sean-Ghaeilge Loingsech mac Óengusso) (bás 703). Ba bhall é Loingseach de Cineál Chonaill d'Uí Néill an Tuaiscirt. Bhí seanathair Loingsigh, Domhnall mac Aodha (bás 642), ina Ard-Rí, cé nach raibh a athair.
Luath-imeachtaí
Ní fhaightear sna hanála trácht ar a thrácht i gcoróin Chineál Chonaill. Tá taifead iontu ar bhás a uncail Ailill Flann Easa (bás 666) le linn blianta an phlá.
Feictear Loingseach sna hannála don bhliain 672, nuair a chloígh sé Dúngal mac Máele Tuil de Chineál Bógaine, géag de Chineál Chonaill lonnaithe in iardheisceart Dhún na nGall. Ní deir Annála Uladh gur bhuaiteoir é Loingseach, ach deir Annála Tiarnaigh amhlaidh. Déanann Annála na gCeithre Máistrí, trácht ar Loingseach mar thaoiseach Chineál Chonaill, agus an t-imeacht seo á thuairisc acu.
Ard-Rí
Tar éis mharú an iar-rí, Fíonsneachta Fleách sa bhliain 695, de réir Annála Uladh, bhí Loingseach agus Congalach mac Conaing Cuirre (bás 696) de Shíol Aodha Sláine in iomaíocht a chéile le haghaidh na hArd-Ríogachta. Bunaithe is dócha ar croinic chomhaimseartha scríofa ar Oileán Í, deir na hanála is gur thuaidh réimeas Loingsigh tar éis bhás Chongalaigh. Insítear i nAnnála Tiarnaigh ámh, gur thosaigh réimeas Loingsigh sa bhliain 695, roimh bhás Chongalaigh. Mar fíor, bhí sé i réim ón mbliain 695 go 703.
Le linn réimeas Loingsigh, tháinig Adhamhnán, ball de Chineál Chonaill, go hÉirinn chun an soiscéal a scaipeadh. Feictear Loingseach mar an chéad phearsa thuata a shínigh Cáin Adhamhnáin, aontaithe ag Sionad Bhiorra sa bhliain 697. Thug Loingseach lán dá thacaíocht don dlí seo.
Bhí daoine agus eallach araon cráite le plánna agus gorta i gcaitheamh a réimis. Deir Seathrún Céitinn gur lean an gorta ar aghaidh le trí bliana.
Bás agus sleachta
Chuir a gceili comhraic, Cineál Chonaill, i gContae Dhoire isteach, stopadh ar leathadh Chineál Eoghain. Dá bharr, ní raibh aon dul as acusan ach ionsú ó dheas i gConnacht isteach. Ag iarraidh fosta a ard-ríogacht a vvv, rinne Loingseach ábhairín sa bhliain 703. Maraíodh Loingseach an bhliain úd ag Cath Chorann (in Contae Shligigh), agus sean-rí Cellach mac Rogallaig na gConnacht (bás 705) ina gceannas. Déanann Croinic na hÉireann trácht ar mar Ard-Rí ina thásc. Deirtear freisin gur maraíodh triúr mac Loingsigh (Artghal, Connachtach agus Flann Gerg), agus do leor eile, ina theannta.
Tá rann ann leis an sean-rí, Ceallach states:
Bhí Loingseach pósta le Muireann ní Cheallaigh mhic Chualann (bás 748), a hathair ina rí na Laighean. Rinneadh Ard-Rí ina an trátha dá mac, Flaithbheartach (bás 765). Bhí mac eile acu, Fearghal, i gceannas arm Uí Néill an Tuaiscirt nuair a bhuaigh siad in éadan na gConnacht sa bhliain 707, mar dhíoltas ar mharú a athair.
Tháinig Conghal Ceannmhaghair (bás 710) i gcomharbacht ar Ard-Rí.
Beinn a' Bheithir
Is sliabh in Albain í Beinn a' Bheithir, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
Contae Moore, Texas
Is contae i Texas é Moore. Is é Dumas príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 21,904 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Portán faoilinne Seapánach
Is artrapód é an portán faoilinne Seapánach.
Charlotte Perrelli
Amhránaí Sualannach í Charlotte Perrelli, a rugadh ar 7 Deireadh Fómhair, 1974, faoin ainm Anna Jenny Charlotte Nilsson. Bhuaigh sí an Comórtas Amhrán Eoraifíse sa bhliain 1999. Roghnaíodh í mar iarratasóir na Sualainne sa Chomórtas Eoraifíse don bhliain 2008, leis an amhrán Hero. left|250px|thumb|Charlotte Perrelli
An Pholainn i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg
Ghlac an Pholainn páirt i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg don chéad uair sa bhliain 2003. Tháinig an tír san áit deireanach i 2003 agus 2004. D'éirigh siad as an gcomórtas dá bharr. D'fhill an Pholainn sa bhliain 2016, agus sa bhliain 2018, bhuaigh siad an comórtas leis an amhrán Anyone I Want to Be, le Roksana Węgiel.
Iomaitheoirí
{{legend|gold|Buaiteoir}} {{legend|silver|Dara}} {{legend|#cc9966|Tríú}} {{legend|#FE8080|Deireadh}}
Christine Primrose
Is amhránaí, cumadóir amhrán Gaelach agus múinteoir ceoil í Christine Primrose (17 Feabhra 1950 - beo fós). Rugadh i  gCàrlabhaigh í, san Eilean Leòdhais, ach tá cónaí uirthi anois san Eilean Sgitheanach.
Tá sí ag canadh ó bhí sí ina cailín óg, agus mar a dúirt sí féin in agallamh, nach raibh ann ach rud nádúrtha dá teaghlach. Bhuaigh sí 'Bonn Óir an t-Sean Nòis' an Chomuinn Ghaidhealaich, ag an Mhòd Nàiseanta Rìoghail sa bhliain 1974, agus duais ag an bhFéile Pan Cheilteach sa bhliain 1978, agus cé nach raibh sé comónta ag an am sin, rinne sí céim sa cheol Gaelach, agus bíonn sí ag casadh amhráin fud fad an domhain, go háirithe i Meiriceá Thuaidh, san Astráil, sa Nua-Shéalainn] agus san Eoraip. Mar shampla, bhí sí ag an Smithsonian Folklife Music Festival i Washington, D.C. le hAlison Kinnaird. Tá sí ina ball den bhanna MacTalla freisin, agus bhí sí ina láithreoir ar chláir theilifíse agus raidió.
Faoi láthair, tá sí ar cheann de na hamhránaithe is cáiliúla i saol na Gaeilge agus tá sí fós le feiceáil i gceolchoirmeacha ó am go ham. Seachas sin, tá sí ag obair ag Sabhal Mòr Ostaig ó 1982, an bhliain ar thosaigh an cholaiste ag tairiscint cúrsaí lánaimseartha. Ar dtús bhí sí ina rúnaí, agus ó 1993 i leith bhí sí ag teagasc Gaeilge agus Ceol Traidisiúnta (BA) agus cúrsaí gearra.
Taifid
Bhuaigh sí bonn óir ar an sean-nós ag mBinse Náisiúnta Ríoga sa bhliain 1974 agus gradam ag an bhFéile Pan Cheilteach sa bhliain 1978 agus, rud nach raibh coitianta ag an am, thóg sí céim i gceol traidisiúnta na Gaeilge, agus ag feidhmiú ar fud an domhain, go háirithe i Meiriceá Thuaidh, san Astráil, sa Nua-Shéalainn agus san Eoraip. Mar shampla, bhí sí ag an bhFéile Cheoil Shaol na Tuaithe Smithsonian i Washington, DC le Alison Kinnaird. Ina theannta sin, bhí sí ina ball de Mac-Talla, agus chuir sí cláir theilifíse agus raidió i láthair.
Hampshire
Is contae i Sasana é Hampshire atá suite in oirthear na tíre. Is é Winchester príomhbhaile an chontae.
Royal Festival Hall
Is ionad ceolchoirm suite sa London Borough of Lambeth é Royal Festival Hall.
An Carnán, Contae Thír Eoghain
deas|250px|thumb|An Carnán Is baile suite i gContae Thír Eoghain é an Carnán.
Colbhasa
Is oileán é Colbhasa, ceann de Na hOileáin Istigh, Earra-Ghàidheal agus Bòd.
CLG Saor Theas
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Saor Theas.
Suíomh
Tá an club bunaithe sa pharóiste thuathach Domhnach Mór/Cnoc Aodha ar imeall theas Cathair Luimnigh, 8km ó dheas ó lár na cathrach. Tagann formhór dá imreoirí ó na sráidbailte Baile an Fhaoitigh, Drom Bainne, Carn Fhearaígh agus Baile Síoda agus ó na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Ráth Shiúird, Lios an Fháltaigh agus Baile an Róistigh ina bhfuil an-chuid tithe aonair suite.
Cluichí
Imrítear peil agus iomáint sa chlub ach bhí an bhéim dírithe i gcónaí go láidir i dtreo na hiomána.
Stair
Bunaíodh an club go hoifigiúil i mí Bealtaine na bliana 1884, sé mhí roimh bhunú Cumann Lúthchleas Gael féin agus ceaptar gurb é an dara chlub an is sine sa chontae i ndiaidh Chromadh. Ós rud é ná fuil baile ceart sa pharóiste, bhí mór-dhíospóireacht faoi ainm an chlub agus cinneadh ar ainm ársa na háite nuair ba chuid de saoirsí na cathrach í.
Marcello Lippi
Is traenálaí peile agus iarpheileadóir Iodálach é Marcello Lippi.
CLG Saor Theas
Stair
Tá tagairtí ann dá chéad chluiche iomána i gcoinne Brú na Déise i mí Lúnasa na bliana sin. Tá cuntas ann freisin faoi chomórtas iomána a d'eagraigh Saor Theas i mBaile an Fhaoitigh ag deireadh na bliana 1884 inar bhronnadh corn airgead orthu tar éis dóibh buachaint ar Chraobh Chumhra, Naomh Mícheál agus Na Seamróga. Ceaptar gurbh é seo an chéad chomórtas a d'imríodh sa chontae faoi rialacha caighdeánacha CLG.
Ba é Saor Theas an club iomána ba láidre sa chontae le linn blianta tosaigh an Chumainn agus d’imríodar sa chéad chluiche ceannais Craobh Iomána Sinsear Chontae Luimnigh sa bhliain 1887. I ndiaidh dóibh an cluiche sin a chailliúint i gcoinne Máigh Rua, d’éirigh leo an chorn a ghabháil sna blianta 1888 i ndiaidh dóibh díoltas a bhaint amach i gcoinne Máigh Rua, sa bhliain 1889 tar éis an lámh in uachtar d'fháil ar Chathair Laighin agus arís sa bhliain 1890 nuair a bhuadar ar Chill Fhionáin.
Is cosúil go raibh club eile gníomhach i bparóiste Domhnach Mór/Cnoc Aodha ag an am gcéanna mar tá tuairisc ann faoi fhoireann darbh ainm dó Baile an Róistigh a chaill cluiche iomána i gcoinne Feadamar i Mí Eanáir na bliana 1896.
Níor éirigh chomh maith leo i ndiaidh leathnú na hiomána sa chontae le linn blianta na 1900í. Cé gur bhuadar Craobh Iomána Idirmheánach an Chontae sa bhliain 1911, thit an club as a chéile idir na blianta 1918 agus 1924 de dheasca staide polaitúla an ama. Ba chlub iomána sóisear é suas go dtí an bhliain 1943 ach ní raibh aon ádh leo san iomáint sinsear go dtí blianta na 1960í nuair a bhuaigh Cill Mocheallóg orthu tar éis athimirt i gcluiche ceannais na bliana 1967.
B’iad blianta na 1970í dara ré órga na hiomána sa chlub agus ghabhadar corn an chontae sna blianta 1972, 1976, 1978 agus 1981 tar éis dóibh buachaint ar Thobar Phádraig, Bhrú Rí, Chill Íde agus Chill Mocheallóg i gcluichí ceannais na mblianta sin. Tháinig an meath anuas orthu arís nuair a thiteadar síos go dtí an grád idirmheánach sa bhliain 1997 agus, d’ainneoin iad cluiche ceannais Craobh Iomána Idirmheánach Chontae Luimnigh a shroichint faoi shé ón am sin, níor éirigh leo fós filleadh ar an ngrád sinsear.
Conghal Ceannmhaghair
Ard-Rí na hÉireann ba ea Conghal Ceannmhaghair (Sean-Ghaeilge Congal Cennmagair) (bás 710). Ba bhall é Conghal de Cineál Chonaill d'Uí Néill an Tuaiscirt. Bhí seanathair Chonghail, Domhnall mac Aodha (bás 642), ina Ard-Rí, cé nach raibh a athair, Fergus Fanát.
CLG Saor Theas
Stair
Ghlac Saor Theas páirt i gCraobh Peile Sinsear an chontae go dtí gur tháinig grádanna teoranta i bhfeidhm sa chontae sa bhliain 1988. Ba pheileadóirí idirmheánacha iad ina dhiaidh sin, thiteadar síos go dtí an grád sóisear A sa bhliain 1990, d'fhilleadar ar bpeil idirmheánach tar éis dóibh an bua d'fháil ar Átháin i gcluiche ceannais Craobh Peile Sósear A Chontae Luimnigh na bliana 2002 ach thiteadar síos arís i ndiaidh na bliana 2008.
Conghal Ceannmhaghair
Tháinig Conghal i gcomharbacht ar a chol ceathrar Loingseach mac Aonghasa, a d'éag i mbun chatha sa bhliain 703. Bhí Conghal i gcoróin mar Ard-Rí ón mbliain from 703 go 710.
Aldershot
Is baile suite i Hampshire é Aldershot.
Conghal Ceannmhaghair
Le réimis Loingsigh agus Conghail bhí buaicphointe Chineál Chonaill, i ndiaidh sin urraithe ag a ngaol comhraic, Chineál Eoghain. Is amhlaidh go ndearna an bheirt acu iarrachtaí tailte na gConnacht a ghabháil, le torthaí éagsúla. D'éag Loingseach dá bharr, cé gur bhain Conghal cáil amach nuair a chloígh sé fíor na gConnacht sa bhliain 707 agus maraíodh a rí, Indreachtach mac Dúnchadha. Ní raibh Conghal féin ann ach bhí Fearghal mac Loingsigh an ar an bhfód.
CLG Saor Theas
Imreoirí Cáiliúla
I measc iománaithe cáiliúla Saor Theas, tá Éamonn Ó Greacháin (Eamon Grimes), captaen Luimnigh a bhuaigh craobh sinsear na hÉireann sa bhliain 1973, agus a chomráidí ar an bfhoireann sin Pádraig Ó hArtagáin (Pat Hartigan) agus Seosamh Mac Cionnaith (Joe McKenna) ar a bhronnadh an gradam Sárimreoirí na Bliana orthu aon uair déag eatarthu.
Conghal Ceannmhaghair
An bhliain chéanna, chuaigh Conghal féin ar feachtas sna Laighin. Insítear i bhForas Feasa ar Éirinn le Seathrún Céitinn gur dóigh sé cill Dara, ag tabhairt le tuiscint gurbh é sin cúis a bháis.
CLG Saor Theas
Dathanna
Chítear na stríocanna glasa is ór go minic ar ráschúrsaí na hÉireann agus na hEorpa mar is iad dathanna an airgeadóra SP Mac Mánais (JP McManus). Ba chathaoirleach an chlub Saor Theas é SP le linn blianta na 1970í agus d'aimnigh sé roinnt dá chapaill ar nós Joe McKenna agus Grimes i ndiaidh iománaithe cáiliúla an chlub.
Conghal Ceannmhaghair
D'éag Conghal féin go tobann sa bhliain 710. De réir ghluais i nAnnála Uladh, tharla sin de bharr taoma. Mhair roinnt mac ina dhiaidh, duine ar bith dóibh i ndáiríre iomráiteach, ina measc: Flann Gohan (bás 732) agus Conaing (died 733), maraithe i mbun chogaidh idir Cineál Chonaill agus Cineál Eoghain; agus Donnghal (bás 731). Tháinig tuaisceartach eile i gcomharbacht air mar Ard-Rí, Fearghal mac Maoil Dúin (bás 722) de Chineál Eoghain.
Lacha Meller
Is éan í lacha Meller. Is ball d'fhine na Anatidae í.
Ar Ru'ays
Is lonnaíocht suite i gCatar é Abu az Zuluf.
Beinn a' Chuallaich
Is sliabh in Albain í Beinn a' Chuallaich, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
Droichead
250px|thumb|Droichead Is éard is droichead ann ná struchtúr saorga a thógtar chun constaic fisiceach éigin - abhainn, gleann, bóthar, cosán agus araile - a shárú. Braitheann dearadh an droichid ar an bhfeidhmiú áirithe atá i gceist, an cineál tír-raoin atá ann agus na hábhair thógála atá ar fáil.
Peil Ghaelach na mBan
Is cluiche foirne a imrítear in Éirinn ach go háirithe í Peil Ghaelach na mBan, ina bhfuil na rialacha cosúil le cluiche na bhfear.
Stair na peile
250px|right|Liathróid peile
Ba i Mí na Samhna 1884 le bunú Cumann Lúthchleas Gael a thosaigh mná agus fir na hÉireann ag imirt na peile Gaelaí go hoifigiúil. Imríodh an chéad chluiche i 1887. Cé gur sheas peil na mBan cúpla coiscéim taobh thiar de pheil na bhfear tháinig sé chun cinn go mór tar éis a lán tacaíochta a fháil. Thuig muintir na hÉireann go raibh an tábhacht céanna ag baint leis. Breathnaíodh ar an bpeil mar spórt do na fir amháin, ag an am. Spórt dar leo a bhí ró-fhisiciúil do na mná. Ba ghearr go bhfaca daoine nach raibh sé seo fíor a thuilleadh. Gach bliain bíonn an-iomaíocht idir na condaetha éagsúla ó cheann ceann na tíre agus iad ag iarraidh Corn Bhreandáin Uí Mháirtín a chrochadh leo abhaile.
Rialacha
Cé go bhfuil an cluiche an-chosúil le peil na bhfear tá cúpla riail difriúil acu. Is iad seo a leanas na rialacha a bhaineann le peil na mBan;
Fíricí
An scór is airde a taifeadadh i gcluiche seachtó nóiméad(sinsear)-Jimmy Keaveney do Bleá Cliath i 1977 in aghaidh Ard Mhacha. Scóráil sé dhá chúl agus sé chúilín, agus Mike Sheehy do Chiarraí i 1979 in aghaidh Bleá Cliath, scóráil sé féin dhá chúl agus sé chúilín.
Craobh TG 4
Sheol an Taoiseach Parthalán Ó hEachthairn craobh TG4 i bPeil na mBan i 2005 i bpáirc an Chrócaigh. Is iad TG4 an beochraoltóir a bhíonn ag peil na mBan gach bliain. Bíonn cluichí á n-imirt acu sa gcraobh sinsear agus sóisear. Tá os cionn míle club páirteach ann anois ó gach cearn den tír. Tá aitheantas níos fearr faighte ag peil na mBan anois ná mar a bhí riamh. Anuraidh ghlac seacht bhfoireann déag páirt ag leibhéal na sinsear. Tugann sé seo le fios cé chomh láidir is atá an spórt ar fud na tíre.
Comórtas Peile na Gaeltachta
Gach bliain reachtáiltear comórtas sa pheil Ghaelach idir na Gaeltachtaí ar fud na tíre an chéad deireadh seachtaine i mí an Mheithimh. Bíonn an comórtas lonnaithe i gceantair Ghaeltachta difriúla gach bliain.Sa bhliain 2009 bhí sé lonnaithe i gceantar iontach stairiúil agus san áit chéanna a bhfuil Teach an Phiarsaigh i Ros Muc. Tugann an deireadh seachtaine seo seans d’imreoirí, ní hamháin a gcuid scileanna peile a thaispeáint ach aithne a chur ar a chéile tré mheán na Gaeilge. Ar ndóigh ní don pheil amháin a dhéanann daoine freastal ar an gcomórtas seo ach don chraic agus don spraoi a théann leis an deireadh seachtaine. Imrítear cluichí sóisir agus sinsir do na mná.
Bíonn idir óg agus aosta ag imirt. Déantar an cluiche ceannais a imrítear ar an lá saoire bainc a chraoladh beo ar TG4.
Cluain Conraidh
Is baile suite i gContae Thír Eoghain í Cluain Conraidh.
Jamestown (San Héilin)
400px|thumb|deas|Radharc ar Jamestown ón gcuan Is é Jamestown príomhchathair nó príomhbhaile na críche San Héilin. Bhí an baile bunaithe sa bhliain 1659 ag Comhlacht Briotanach na hIndia Thoir. Tá tuairim is 1,000 duine ina gcónaí sa bhaile inniu. Tá eaglais, cuan agus áiseanna eile le fáil sa bhaile.
Uisceadán Londain
deas|250px|thumb|Uisceadán Londain Is uisceadán suite sa London Borough of Lambeth é Uisceadán Londain.
Contae Schleicher, Texas
Is contae i Texas é Schleicher. Is é Eldorado príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 3,461 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Alton, Hampshire
Is baile suite i Hampshire é Alton.
Ras Laffan
Is lonnaíocht suite i gCatar é Ras Laffan.
Cath Stalingrad
Ba é Cath Stalingrad an cath ba mhó sa Dara Cogadh Domhanda (23 Lúnasa 1942 – 2 Feabhra 1943) idir Gearmáin na Naitsithe agus an tAontas Sóivéadach i gcomhair smacht chathair Stalingrad (Volgograd anois) sa Rúis theas.
Cuimhnítear an cath mar cheann de na cathanna ba fhuiltí i stair na cogaíochta, mar gheall ar an dlúthchomhrac a bhí i gceist agus na h-ionsuithe díreacha a rinneadar ar chosmhuintir na cathrach ón aer. Chaill an dá dhream cuid mhór saighdiúirí.
An cath
In earrach na bliana 1942, chinn Hitler ar a aird a dhíriú ar Stalingrad a ghabháil, in ionad Mhoscó.
Ar an Volga a bhí Stálingrad; chuir an Volga stop le dul chun cinn na nGearmánach isteach in olacheantair shaibhre an réigiúin Chugais.
Cé gur mian le hAdolf Hitler an cogadh ar a dhá fhronta a sheachaint le fada an lae, d'ionsaigh 6ú aonad an airm Stalingrad, rannán Pansar san áireamh, i mí Lúnasa na bliana 1942. Rinne Séú Arm na Gearmáine smidiríní den chathair. Anuas ar sin, bhí stráicí móra den chathair beagnach bánaithe ag an Luftwaffe.
Frithionsaí
Sheas na Sóivéadaigh an fód, áfach, agus rinne siad frithionsaí, ag troid ó shráid go sráid agus ó fhoirgneamh go foirgneamh.
I mí na Samhna 1942, thimpeallaigh an Marascal Zhukov, le cabhair an Ghinearáil Rokossovsky agus an Ghinearáil Yeremenko, Séú Arm na Gearmáine, i ngluaiseacht iontach phionsúir. Ar an 19 Samhain, chuir an tArm Dearg Oibríocht Úránais i mbun gnímh. Ionradh dhá ladhar a bhí ann a bhí dírithe ar na bhfórsaí Rómánacha agus Ungáracha a bhí ag cosaint 6ú aonad na nGearmánach.
Mar toradh, fágadh an Séú Arm faoi léigear i gcathair scriosta, i rith an gheimhridh ghairbh. clé|mion|[[Friedrich von Paulus ar dheis]] Theastaigh ón nGinearál Gearmánach, Friedrich von Paulus, iarracht a dhéanamh láithreach briseadh amach. Ach ní ghlacfadh Hitler leis go mbuafaí air, agus thoirmisc sé beart dá leithéid.
An teachtaireacht Hitler chuig Paulusː"An Ceannasaí Uachtarach chuig an Séú Arm, 24 Eanáir 1943: Níl cead géilleadh. Cosnóidh an SéúArm an áit a bhfuil siad go dtí an fiar deireanach, agus go dtí an t-urchar deireanach, agus de thoradh à ndochloíteacht laochta, ní dhéanfar dearmad go deo ar a ndearna siad chun fronta cosanta a bhunú, agus chun an domhan lartharach a shábháil."Gheall Goering do Paulus go gcuirfeadh sé 700 tonna de sholáthairtí ar fáil dá chuid fórsaí ón aer gach lá. Ach níor éirigh leis an soláthar sin ón aer, Arís eile d'iarr Paulus cead géilleadh. Dhiúltaigh Hitler, agus rinne iarracht Paulus a cheansú trí ardú céime a thabhairt dó. Mar sin, rinne Hitler Marascal Machaire de Paulus.
Ach faoi mhí Fheabhra 1943, bhain caillteanais ollmhóra do na Gearmánaigh. Níor bhac Paulus le hordú Hitler, agus ghéill sé. (Mar bharr ar uirísliú na nGearmánach, ba é Paulus an chéad Mharascal Machaire riamh a gabhadh i gcath. Níor scaoil na Rúisigh saor é go dtí 1953).
Iarmhairtí
Ceaptar gur chuir Cath Stalingrad casadh mór ar an Dara Cogadh Domhanda. Bhuaigh an tAPSS agus an chuma air i mí na Samhna 1942 nach n-éireodh leis na Rúisigh Cuireadh iachall ar arm na Gearmáine cúlú ar an bhFronta Oirthearach.
Cabála
thumb|upright|Sephiroth Is éard atá i gceist leis an gCabála ná disciplín nó scoil smaointeoireachta a chuireann béim ar leith ar thaobh misteach an Ghiúdachais Raibínigh, is é sin, ar an teagasc misteach a fhaightear i scríbhinní áirithe diamhra nach nglactar leo mar chuid de chanóin an Ghiúdachais cé go bhfuil baint acu leis an traidisiún Giúdach. Ní féidir a rá gur sainchreideamh nó sainaicme chreidimh é an Cabála, nó bíonn dreamanna éagsúla creidimh ag tarraingt ar an litríocht Chabálach, agus difríochtaí móra idir na cineálacha éagsúla Giúdachais ó thaobh an Chabála de. Is iad na Giúdaigh Hasadacha - saindream misteach creidimh a tháinig ar an bhfód san ochtú haois déag faoi cheannas an raibí Úcránaigh Baal Shem Tov - is mó a dhéanann staidéar ar na téacsaí Cabálacha, agus scríobh smaointeoirí Hasadacha a lán ábhair nua den chineál seo.
Iad siúd a bhíonn ag plé leis an gCabála, deir siad gurb í an eochair a mhíneoidh fíor-theachtaireacht an tSean-Tiomna. Cuireann siad béim ar chomh furasta agus atá sé an chiall mhícheart a bhaint as an gCabála, agus go traidisiúnta, ní raibh cead ach ag daoine meánaosta agus níos sine staidéar a dhéanamh ar an ábhar Cabálach. Chaithfidís bheith eolach ar na téacsaí Giúdacha eile, cosúil leis an Sean-Tiomna agus an Talmúd, sula gcromfaidís ar an gCabála.
Inniu, áfach, glactar leis gurb í an popamhránaí Madonna an duine is cáiliúla a bhíonn ag plé leis an gCabála. Fuair sise agus a lán daoine cáiliúla eile i gCalifornia an chéad aithne ar an gCabála tríd an Kabbalah Centre, ionad teagaisc i Los Angeles. Ba iad an raibí Philip Berg agus a bhean chéile Karen a bhunaigh an t-ionad seo, agus iad barúlach nár chóir an Cabála a choinneáil ceilte ar aon duine, smaoineamh nach dtaitníonn le húdaráis sheanbhunaithe an reiligiúin Ghiúdaigh.
Is iad seo a leanas roinnt de na príomhthéacsanna a bhaineann leis an gCabála:
Tá easaontas i measc na staraithe maidir le bunús ceart an Chabála. De réir fhoinsí an Chabála féin, thosaigh sé le hÁdhamh agus sanntar “Leabhar an Aingeal Raiziél” dó. Ansin, cuirtear i leith Abrahám go traidisiúnta an chéad leabhar eile de réir na croineolaíochta, sé sin “Leabhar an Mhúnlaithe”, Soifear Yéitsoireá, nó sin a thuairiscíonn Éilias bein Sleómó Zálman Creimear (Ginias Vilnias). I ndáiríre, scríobhadh é sa tréimhse Thalmúdach, is dóigh thart ar idir 600 agus 800 IC.
British Airways
Is é British Airways aerlíne náisiúnta na Ríochta Aontaithe. Foirmíodh an aerlíne sa bhliain 1974 nuair a nasc rialtas na Breataine cúpla aerlínte beaga le chéile. Inniu tá British Airways ar cheann de na haerlínte is mó ar domhan.
Beinn Eallair
cineál          = Marilyn }}
Is sliabh in Albain í Beinn Eallair, atá suite i gComhairle na Gáidhealtachd.
Andover, Hampshire
Is baile suite i Hampshire é Andover.
Dervish
Banna traidisiúnta ó Chontae Shligigh in Éirinn ba ea Dervish. Bunaíodh an banna seo sa bhliain 1989. Roghnaíodh Dervish mar iarratasóir na hÉireann i gComórtas Eoraifíse na bliana 2007, ach críochnaigh Dervish san áit dheireanach.
Robert F. Kennedy
Polaiteoir agus dlíodóir de chuid na Stát Aontaithe ba ea Robert Francis "Bobby" Kennedy, no RFK mar a tugadh air go minic, (Gaeilge: Roibeárd Proinsias Ó Cinnéide; 20 Samhain 1925 – 6 Meitheamh 1968). Ba dhuine de theaghlach iomráiteach Kennedy é. Bhí sé ina Ard-Aighne i rialtas a dhearthár John F. Kennedy, uachtarán na Stát Aontaithe idir 1961 agus 1963. Tar éis bhás an uachtaráin, toghadh Bobby ina sheanadóir ar an stát Nua-Eabhrac.
D'éag an an Cinnéideach ar an 6 Meitheamh 1968 de bharr na n-urchar marfach a scaoil fear as a mheabhair (nó scéimhlitheoir, d’fhéadfaí a rá), Sirhan Bishara Sirhan, an lá roimhe sin.
Deirtear go minic go raibh an an Cinnéideach i measc na nArd-Aighní is fearr i stair na Stát Aontaithe agus go raibh sé ar thús cadhnaíochta na hóráidíochta sa chéad seo caite i bpolaitíocht na tíre. clé|mion|1968
Luathshaol
Tháinig Kennedy chun saoil i Brookline, Massachusetts, duine de theaghlach polaitiúil mór le rá. Liostáil sé sa chabhlach le troid in aghaidh na bhfaisisteach i mí Dheireadh Fómhair 1943 agus ní raibh acht seacht mbliana déag d'aois aige. Printíseach i gCúltaca an Chabhlaigh a bhí ann ar dtús. Ó mhí an Mhárta 1944 go dtí Meitheamh 1945, oileadh mar oifigeach é in Ollscoil Harvard agus Coláiste Bates i Maine (cuid den chlár "V-12").
D'fhill sé ar chúrsaí scoláireachta (1946-48).chun céim a bhaint amach ó Ollscoil Harvard san eolaíocht pholaitiúil sa bhliain 1948. Ina dhiaidh sin, d'fhreastail sé ar an Scoil Dlí, Ollscoil Virginia, a bhronn céim air sa bhliain 1951. Glaodh chun bharra Massachusetts air sa bhliain chéanna.
Cleachtadh dlí agus polaitíocht
mion|Robert F. Kennedy i 1964.|clé Idir 1951 agus 1952, bhí post aige ar dtús sa rannóg slándála inmheánaí san Fho-Roinn Coiriúil de Roinn Dlí agus Cirt na Stát Aontaithe. Ina dhiaidh sin, bhí post aige i gCeantar Oirthear Nua-Eabhrac  áit ar ullmhaigh sé ionchúisimh as caimiléireacht.
Thóg sé briseadh chun feachtas seanadóra rathúil a stiúradh ar son a dhearthár. I 1952, bhuaigh John F. Kennedy an suíochán Seanaid i Massachusetts, i gcoinne an tSeanadóra Henry Cabot Lodge (Poblachtach).
Ansin bhí Ó Cinnéide ina abhcóide cúnta de chuid an Bhuan-Fhochoiste um Fhiosrúcháin de Sheanad na Stát Aontaithe, a raibh an Seanadir "Joe" Mac Carthaigh ina chathaoirleach air. Bhí sé sa phost sin ó mhí na Nollag 1952 go dtí mí Iúil 1953. Ccé nár aontaigh sé lena chuid modhanna, réitigh sé go maith leis an gCarthach ar leibhéal pearsanta i gcónaí.
Rinneadh príomhabhcóide ar son na nDaonlathaithe sa Seanad de i mí Feabhra 1954.Ba dhuine teasaí taghdach é Robert. Dúirt sé go mbíodh sé deacair smacht a choimeád ar a fhaghairt.
Bhí sé ag obair d'fheachtas uachtaránachta Adlai Stevenson sa bhliain 1956. Is mór a tarraingíodh aird an phobail air mar gheall ar an ról iomráiteach a bhí aige mar phríomh-abhcóide don Roghchoiste um Ghníomhartha Míchuí, de chuid an Luchta Oibre agus de chuid an Luchta Bhainistíochta (Coiste Mhic Giolla Fhaoláin), post a bhí aige ó 1957 go 1959, tráth a raibh achrainn theilifíse idir an Cinnéideach agus Jimmy Hoffa agus ceannairí ceardchumainn eile.
Rinne an an Cinnéideach bainistíocht ar fheachtas uachtaránachta a dhearthár, John F. Kennedy, sa bhliain 1960. Ceapadh ina Ard-Aighne na Stát Aontaithe é i Rialtas Uí Chinnéide, post a bhí aige idir 1961 agus 1964. Sular ceapadh é níor láithrigh sé i gcúirt ar bith riamh mar dhlíodóir a bhí ag cleachtadh. Ós rud é go raibh an oiread muiníne ag an Uachtarán ina dheartháir, bhí ról i bhfad ní ba thábhachtaí aige sa rialtas ná a bheadh ag Ard-Aighne de ghnáth, ag glacadh ról suntasach ag plé leis na Sóivéadaigh, go mór mór i dtrátha am Ghéarchéim Chúba sa bhliain 1962.
Mar Ard-Aighne lean sé ar aghaidh lena fheachtas in aghaidh ceannairí ceardchumainn éillitheacha agus chuir sé béim nach bhfacthas roimhe sin ar chearta sibhialta a chur i bhfeidhm, ag chomhoibriú go dlúth leis an Dochtúir Martin Luther King Óg agus le ceannairí cearta sibhialta eile. clé|mion|bileoigín, 1968
Ina aonar
mion|Kennedy ag caint le slua [[cearta sibhialta lasmuigh an Ionad Roinn Dlí ar 14 Meitheamh, 1963.|clé]]Tar éis dá dheartháir a bheith feallmharaithe i mí na Samhna 1963, lean an Cinnéideach ar aghaidh mar Ard-Aighne go dtí mí Mheán Fómhair 1964, d'ainneoin go raibh droch-chaidreamh a bhí aige, mar b'eol do chách, le Lyndon B. Johnson, a tháinig i gcomharbacht ar a dheartháir mar uachtarán. clé|mion|11 Márta 1963 agus clann RFK
D'éirigh sé as an bpost sin chun seasamh go rathúil i dtoghchán Seanadóra i Nua-Eabhrac. Agus é ina Sheanadóir de chuid na Stát Aontaithe (1965-68) chloígh sé leis an tiomantas a bhí aige do chearta sibhialta agus, chomh maith leis sin, bhí ar thóir gunnaí a rialú, cearta ní b'fhearr a fháil d'oibrithe feirme agus athnuachan uirbeach a chur chun cinn.
Ba é saintréith a fheachtais uachtaránachta sa bhliain 1968 gur mhéadaigh an bearna idir an Seanadóir Roibeárd Ó Cinnéide agus an tUachtarán Johnson maidir le Cogadh Vítneam. Bhí sé díreach tar éis toghchán tosaigh California a bhuachan agus áit mar an iomaitheoir ba ghaire don Leas-Uachtarán Hubert Humphrey a bhaint amach (an rogha ab fhearr leis an Uachtarán Johnson) nuair a scaoileadh go marfach air.
Bidean nam Bian
Is sliabh in Albain í Bidean nam Bian, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
Robert F. Kennedy
Feallmharú
Bhí a fheachtas uachtaránachta faoi lán seoil nuair a bhuaigh Kennedy toghchán tosaigh cinniúnach i gCalifornia ar an 4 Meitheamh 1968. Thug sé óráid ghaisce ina bhunáit feachtasaíochta san Óstán Ambassador in Los Angeles go moch ar an maidin dár gcionn. Bhí an seanadóir ar tí bálseomra an óstáin a fhágáil chun dul i dtreo seomra na meáin nuair a d'fheallmharaigh an Palaistíneach, Sirhan B. Sirhan, é. Ní raibh sé ach 42 bliain d'aois. Gortaíodh cúigear eile.
Bhí Sirhan ar an ól agus fearg air, a dúirt sé, faoi  “Cogadh na Sé Lá”; bhí an lá cuimhneacháin ar 5 Meitheamh agus bhí Giúdaigh ag cóisireacht.
Clann
Ba lánúin síolraitheach iad Robert agus a bhean chéile Ethel. Mar sin, bhí clann mhór acu; rugadh a n-aonú leanbh déag tar éis a fheallmharú i Los Angeles.
As Salatah
Is lonnaíocht suite i gCatar é As Salatah.
Spéir
200px|thumb|Spéir Is an réigiún an uachtar atmaisféar feictear as an Domhan é spéir.
Crios Kuiper
Tá roinnt réadanna i gCrios Kuiper aitheanta cheana féin, agus ainmneacha baiste orthu. Is dócha gurb iad Sedna, Varuna agus Quaoar na cinn is aithnidiúla acu.
Shaka Zulu
Ba rí Zulu é Shaka (Tshaka, Tchaka nó Chaka; t.1787 – t.22 Meán Fómhair 1828). Rialaigh sé Impireacht na Súlú i ndeisceart na hAfraice. Is é Shaka an taoiseach Súlú is cáiliúla a bhí ann.
Raidiam
Is é 226Ra an t-iseatóp is cobhsaí dá bhfuil ag an raidiam, agus é ar fáil go tearc sna mianta úráiniam, ós rud é gur ceann de na céimeanna i meathshlabhra an úráiniam é. Tá an t-iseatóp seo 1602 bliain ar leathré, agus is é an cineál meath radaighníomhach a thagann air ná an t-alfa-mheath. Is é an radón - iseatóp a 222 - is toradh don mheath seo. Mar sin, cuireann gach aon bhlúirín raidiam radón uaidh, agus sin é an tuige gur tugadh "eisileadh raidiam" (Radiumemanation as Gearmáinis) ar an radón ar dtús.
Má aonraítear raidiam ina dhúil ghlan, gheofar miotal a bhfuil loinnir bhán ann, ach ós rud é gur miotal cré-alcaileach é cosúil leis an maignéisiam, an cailciam, an strointiam, agus an bairiam, is dual dó imoibriú le hocsaigin an aeir, ionas go dtiocfaidh brat dubh ocsaíde air. Mar is dual don mhiotal chré-alcaileach, tabharfaidh an t-adamh raidiam dhá leictreon uaidh nuair a rachaidh sé i gcomhdhúil le dúil eile in imoibriúchán ocsaídithe agus dí-ocsaídithe, agus is í an fhoirmle a bheas ag an ocsaíd ná RaO, toisc gur dual don adamh ocsaigine dhá leictreon a ghlacadh chuige.
Ní hamháin go bhfuil contúirt sa raidiam toisc go bhfuil sé radaighníomhach, nó is miotal trom é, agus é in ann seangú isteach sa cholainn agus carnadh sna cnámha, ó tá sé cosúil leis an gcailciam ó thaobh na ceimice de.
Bhí an-tábhacht leis an raidiam d'fhorbairt na raideolaíochta, nó b'é an raidiam an chéad dúil cheimiceach a haithníodh mar dhúil radaighníomhach. B'iad Pierre agus Marie Curie a chuir sonrú sna línte speictreacha is dual don raidiam sa bhliain 1898, línte nach raibh baint acu le haon dúil cheimiceach a raibh aithne acu uirthi. Is é an tátal a bhain siad as na línte speictreacha gur tháinig siad trasna ar dhúil anaithnid. Ó bhí an dúil sin ag astú gathanna a raibh an-fhuinneamh iontu, bhaist siad "raidiam" uirthi - ainm atá bunaithe ar an bhfocal Laidine a chiallaíonn "ga", nó radius. D'aonraigh Marie Curie agus André-Louis Debierne an chéad eiseamal raidiam sa bhliain 1902. Ar dtús, d'éirigh leo clóiríd raidiam (RaCl2) a tháirgeadh, agus ansin, leictrealaigh siad tuaslagán na clóiríde seo. Bhain siad úsáid as an mearcair mar chatóid: nuair a dhí-ocsaídigh an chatóid na hiain raidiam Ra+ go raidiam miotalach, meascadh na hadaimh raidiam tríd an mearcair, ionas gur cruthaíodh malgam. Ina dhiaidh sin, dhealaigh Curie agus Debierne, an raidiam agus an mearcair ó chéile tríd an malgam a dhriogadh in atmaisféar hidrigine.
Níor thuig Curie ná cuid mhór de cheannródaithe na raideolaíochta chomh dainséarach agus a bhí an radaighníomhaíocht, agus ní bhíodh sí ag iarraidh í féin a chosaint ar an radaíocht. Fuair Marie Curie féin bás le leoicéime a tharraing sí uirthi féin chomh neamhchairéiseach is a bhíodh sí ag láimhseáil raidiam agus na substaintí radaighníomhacha eile.
Seangán casabhaigh
Is feithid é an seangán casabhaigh. Ball d'fhine na Formicidae atá ann.
Richard Gogan
Polaiteoir Éireannach ab ea Richard Gogan (29 Samhain 1899 – 28 Aibreán 1982). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
As Salatah al Jadidah
Is lonnaíocht suite i gCatar é As Salatah al Jadidah.