cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rawlinson B 502
Saltair na Rann
Rinne Sir James Ware féin trácht ar an dara cuid mar Saltair na Rann le hAonghas Chéile Dé, ainmnithe as an saothar reiligiúnach ag tús an chéad fóilió (f. 19): "Oengus Celide, Author antiquus, qui in libro dicto Psalter-narran" agus freisin, "vulgo Psalter Narran appellatur". Is amhlaidh gur luaigh comhaoisigh Ware, John Colgan (bás 1658) agus Seathrún Céitinn (bás 1644), an lámhscríbhinn uilig faoin teideal úd. Luann Céitinn an teideal seo faoi thrí ina shaothar Foras Feasa ar Éirinn, á lua mar fhoinse don dán le tús Uí Néill uile ar cúl Choluim i Leabhar III. Níos casta fós, ní fhaightear an dán seo i Rawlinson B 502, ach thug Breatnach aird ar easpa roinnt fóiliónna, agus gurbh é sin b'fhéidir cúis chaille an dáin.
Ní fios an raibh gnás ann roimh an 17ú haois a thug Saltair na Rann mar teideal ar an gcuid seo. Mhol Caoimhín Breatnach go raibh, ach chuir Pádraig Ó Riain an milleán ar Ware, gur chum sé an teideal mar ghearrscríobh áisiúil sna 1630idí, agus gur ghlac scríbhneoirí eile é.
Lebar Glinne Dá Locha
Cuireadh an cás gurb ionann iad Rawlinson B 502 (cuid a dó) agus an lámhscríbhinn luaite mar Lebar Glinne Dá Locha (Leabhar Ghleann Dá Loch). Tá an scéal níos casta de bhrí gur glaodh an t-ainm úd ar an Leabhar Laighneach, fosta.
Seo a leanas tagairtí a rinneadh í lámhscríbhinn éagsúla do Leabhar Ghleann Dá Loch:
Mhol scoláirí amhail is Eugene O'Curry (1861) agus James Carney (1964) an cás sainaitheanta, agus leis an lámh is láidre ag le Pádraig Ó Riain. Thug sé faoi ndeara an dlúthghaol idir téacsanna a luann Leabhar Ghleann Dá Loch mar fhoinse, amhail is an chéad dá cheann luaite thuas, a leaganacha i Rawlinson B 502. Cáineann Caoimhín Breatnach a mhodheolaíocht ámh, agus tháinig sé ar an tuairim gur dhá lámhscríbhinn éagsúla iad Lebar Glinne Dá Locha agus Rawlinson B 502.
Fianaise thábhachtach sa chás seo is ea an dán Cia lín don rígraid ráin ruaid, caomhnaithe i dtrí lámhscríbhinn: Rawlinson B 502, ARÉ 23 D 17 agus LNÉ G 3. I Rawlinson B 502, faightear é leabaithe in alt maidir le ríthe diaganta agus réamhrá próis ina theannta, chomh maith le nótaí imill. Dán leaganacha in ARÉ 23 D 17 agus LNÉ G 3, luann an scríobhaí go follasach Lebar Glinne Dá Locha mar fhoinse, ach ní fhaightear iontu an comhthéacs le fáil i Rawlinson B 502. Molann Breatnach gur dóigh é go raibh comhfhoinse ag an mbeirt.
Léiríonn Breatnach go ndéanann Seathrún Céitinn idirdhealú idir Saltair na Rann le hÓengus Céile Dé, .i. Rawlinson B 502 (cuid a dó), agus Leabhar Ghleann Dá Loch. Ní ghlacann Ó Riain le seo, ámh, ag tabhairt le fios nach ndeir Céitinn go raibh na lámhscríbhinní feicthe aige féin, agus dá bharr b'fhéidir é nach raibh a dhia aige gurbh ionann an lámhscríbhinna bhí aige agus Leabhar Ghleann Dá Loch.
Ágreda
Bardasacht i gcúige Soria, Castilla y León, sa Spáinn is ea Ágreda. Tá timpeall ar 3,212 duine ina gcónaí ann.
thumb|left|Ágreda
Bulls Cross, Enfield
Is baile é Bulls Cross atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.
An Chéim
Is ceantar i ndeisceart Bhaile Átha Cliath é An Chéim (Béarla: Stepaside). Is sráidbhaile é atá lonnaithe ag bun shléibhte Bhaile Átha Cliath. Tá an tábhairne The Step Inn lonnaithe ann. Tá Gaelscoil Thaobh na Coille lonnaithe ann.
Jens Stoltenberg
Polaiteoir agus eacnamaí Ioruach is ea Jens Stoltenberg a rugadh ar 16 Márta 1959. Ba é Stoltenburg Príomh-Aire na hIorua faoi dhó (2000–01 agus 2005–13). Ar 28 Márta 2014 ceapadh é mar 13ú hArd-Rúnaí Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh (ECAT) agus a théarma sa phost úd le tosú ar 1 Deireadh Fómhair na bliana céanna. Ceapadh é mar cheannaire Chomhairle an Atlantaigh Thuaidh (NAC) ag an am céanna. Comharba é sa dá phost ar Anders Fogh Rasmussen.
The Voice UK (sraith 1)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag John de Mol é The Voice UK. Thosaigh an chéad sraith de The Voice UK ar 30 Márta 2012 agus chríochnaigh sé ar 2 Meitheamh 2012.
B'iad will.i.am, Tom Jones, Jessie J agus Danny O'Donoghue na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Leanne Mitchell an tsraith agus tháinig Bo Bruce agus Tyler James sa dara háit.
Mercè Rodoreda
Scríbhneoir Catalónach a rugadh in Barcelona ab ea Mercè Rodoreda I Gurguí (10 Deireadh Fómhair 1908 - 13 Aibreán 1983). Is í a húrscéal is cáiliúla ná La plaça del diamant (Cearnóg an diamaint), úrscéal a aistríodh go níos mó ná tríocha teanga.
Saol
Ní dheachaigh Mercè Rodoreda ar scoil ach ar feadh sé bliana, scoil inar úsáideadh an Spáinnis mar mheán teagaisc, agus d’fhoghlaim sí scríobh na Catalóinise mar dhuine fásta. Nuair a bhí sí fiche bliain d’aois, phós sí a huncail, agus bhi mac amháin acu. Bhí sí ag obair mar iriseoir, agus d’fhoilsigh sí cúig úrscéal le linn na dtríochaidí. Nuair a chríochnaigh Cogadh Cathartha na Spáinne, chuaigh sí ar deoraíocht go dtí an Fhrainc, agus mhair sí tríd an Dara Cogadh Domhanda ann.
D’fhill sí go dtí ar an gCatalóin sa bhliain 1972. Faoin am sin, ba scríbhneoir aitheanta í. Fuair sí bás ón ailse i 1983. Tri bliana níos déanaí foilsíodh a dhiostóipe La mort i la primavera (An bás agus an t-earrach).
Saothair
I measc shaothair Mercè Rodoreda tá:
Contae Sevier, Tennessee
Is contae i Tennessee é Sevier. Is é Sevierville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 95,946 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.
Arne Garborg
Prós-scríbhneoir agus údar aistí ón Iorua ab ea Arne Garborg, agus é ar thús cadhnaíochta ag úsáid an leagan Nynorsk den teanga Ioruaise. Rugadh ar an 25 Eanáir 1851 in Jæren i gcúige Rogaland é, agus fuair sé bás ar an 14 Eanáir 1924 in Asker i gcúige Akershus (inniu, i gcúige Viken). Is é an saothar is tábhachtaí dá tháinig óna pheann ná an t-úrscéal Bondestudentar ("Mic Léinn ón Tuath"). Bhunaigh sé roinnt irisí lena chuid smaointí faoi thábhacht na teanga Nynorsk a chraobhscaoileadh agus leis an teanga féin a chur chun cinn. Thairis sin d'oibrigh seisean agus an teangeolaí Rasmus Flo amach a leagan féin de cheartlitriú an Nynorsk, Midlandsnormalen nó "Caighdeán Lár na Tíre". Sa chaighdeán sin a chuaigh na leaganacha deifnideacha de shaothar Garborg i gcló. Ainmníodh é do Dhuais Nobel sa Litríocht sé huaire.
Athfhriotail
"Deirtear gur féidir leat gach rud a bheith agat le hairgead, ach ní féidir leat. Is féidir leat bia a cheannach, ach ní goile; leigheas ach ní sláinte; eolas ach ní eagna; gealra, ach ní áilleacht; spraoi, ach ní lúcháir; lucht aitheantais, ach ní cairde; seirbhísigh, ach ní dílseacht; fóillíocht, ach ní síocháin. Is féidir leat crotal gach rud a bheith agat ar airgead, ach ní an eithne. "
Aldealafuente
Bardasacht i gcúige Soria, Castilla y León, sa Spáinn is ea Aldealafuente. Tá timpeall ar 120 duine ina gcónaí ann.
Bowes Park
Is baile é Bowes Park atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.
Céir
deas|250px|thumb|[[Coinneal ar lasadh]] deas|250px|thumb|Céir leáite Is substaint bhog olúil a leánn go héasca í an chéir, a úsáidtear chun coinnle a dhéanamh.
Aosú
deas|250px|thumb|Aosú Sraith athruithe a tharlaíonn don cholainn a mbíonn gaol acu le méadú mortlaíochta de réir mar a mhéadaíonn an aois. Léargas amháin ar an bpróiseas is ea teip na colainne oiriúnú d'athruithe sa chomhshaol (a mhéadaionn go leanúnach). Nuair a éiríonn an raon comhshaolta is féidir leis an gcolainn oiriúnú dóibh níos lú ná íosraon na gcomhshaolta a bhíonn ann de ghnáth, faigheann an t-orgánach bás. Sna teoiricí nua-aoiseacha ar an laghdú oiriúnachta seo, meastar gur de bharr earráidí i macasamhlú an DNA i gcilldeighilt agus/nó earráidí i dtáirgeadh próitéiní is einsímí ag na cealla a tharlaíonn sé. Carnann na hearráidí seo mar thoradh ar athruithe san ábhar géiniteach de réir mar a théann indibhid in aois.
Anders Fogh Rasmussen
mion|200px|Anders Fogh Rasmussen Príomh-Aire na Danmhairge reatha is ea Anders Fogh Rasmussen (26 Eanáir, 1953 a rugadh é). Is é an ceannaire Venstre. Rugadh i Ginnerup, Iútlainn é.
Contae Shelby, Tennessee
Is contae i Tennessee é Shelby. Is é Memphis príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 938,069 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.
The Slump
Craoladh an tríú heipeasóid, "The Slump", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 1 Deireadh Fómhair, 2013. Scríobh Prentice Penny an eipeasóid seo. D'fhéach 3.43 milliún duine ar an eipeasóid.
Cluain Lára
Is áit, paróiste agus sráidbhaile í Cluain Lára atá suite ar an mbruach thiar den tSionainn i gContae an Chláir i gcúige Mumhan i dtír in iarthar na hEorpa darbh ainm Éire.
Botany Bay, Londain
Is gráigbhaile é Botany Bay atá suite ar fhíorimeall Londan i mbuirg Enfield, Londain Thuaidh. Tá timpeall is 200 duine ina gcónaí ann.
Oileán Staten, Nua Eabhrac
Is buirg i gcathair Nua-Eabhrac í Oileán Staten.
Béabhar
Creimire mór is ea an béabhar, cosúil leis an iora rua, ó Mheiriceá Thuaidh, tuaisceart na hEorpa is an Áise.
Leathuisciúil. Na cosa cúil scamallach, an t-eireaball leathan leata lannach. Tógann sé lóiste le cearchaillí is láib i lochán coilleamaí.
Go minic déanann sé damba ar shruthán le lochán a dhéanamh. Uair dá raibh,sheilgtí é le haghaidh a fhionnaidh.
Cill Mochuda
Is ceantar i ndeisceart Bhaile Átha Cliath í Cill Mochuda (nó Cill Mhic Oda uaireanta) (Béarla: Kilmacud). Tá sé buailte le Stigh Lorgain agus uaireanta is deacair an teorainn eatarthu a shainiú. Tá an cumann CLG clúiteach Cill Mochoda na Crócaigh lonnaithe ann.
Queens
Is buirg i gcathair Nua-Eabhrac í Queens atá suite ar an Oileán Fada.
Contae Smith, Tennessee
Is contae i Tennessee é Smith. Is é Carthage príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 19,166 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Aigéad aibiteach
Is aigéad roisíneach agus an príomh-ghreannach é an tAigéad Aibiteach (Béarla: Abietic acid, abietinic acid nó sylvic acid), in adhmad phéine agus roisín. Is féidir é a aonrú ó roisín (tríd isiméiriú) agus is é an t-aigéad is flúirsí de na haigéid orgánacha neasghaolmhara a chomhdhéanann an chuid is mó de roisín, an cion soladacha d'olaroisín na gcrann buaircíneach.
Ápa
Príomhach antrapóideach. Cuimsíonn sé na hápaí beaga (an giobún) agus na hápaí móra (an t-órang-útan, an goraille, an simpeansaí). Difriúil ó na moncaithe mar nach mbíonn eireaball acu, go bhfuil feidhm lena ngéaga uachtaracha le luascadh ó chrann go crann, agus nach siúlann siad ar feadh craobhacha na gcrann.
Rasmus Flo
Beathaisnéis
Rugadh Rasmus Flo i Stryn gar do theorainn thuaidh Sogn og Fjordane, an Iorua. Ba mhac feirmeora é ó shráidbhaile beag Flo, i gceantar traidisiúnta Nordfjord. Ag 20 bliana d’aois, d’fhág sé a theach chun dul go Stord i Hordaland. Ba mhúinteoir ionaid é agus é ag staidéar na healaíona liobrálacha sa bhliain 1873 agus ar fhealsúnacht sa bhliain 1881. Ó 1878 go 1885 bhí sé ina mhúinteoir i mbaile Kongsvinger. Níos déanaí bhí sé ina intéirneach ag an scoil iarchéime i Tromsø agus ansin chaith sé dhá bhliain eile ag múineadh i scoileanna cathartha Valdres.
Scríobh Flo go minic in irisleabhair agus in irisí éagsúla, go príomha maidir le saincheisteanna teanga, chomh maith le saincheisteanna sóisialta gaolmhara. Sa bhliain 1899, cuireadh san áireamh é sa chéad choiste oifigiúil ortagrafaíochta don nath cainte náisiúnta, a dhírigh ar litriú na Nua-Ioruaise (  Nynorsk  ). Ba é an chéad eagarthóir é ar an iris Syn og Segn. D’fhóin sé freisin mar stiúrthóir ar Det Norske Samlaget ó 1894-1903.
Apaimiscis
deas|200px|thumb|ApaimiscisAtáirgeadh éignéiseach gan toirchiú i bplandaí ina dtoirmisctear méóis is táthú na ngaiméití. Cuimsíonn sí atáirgeadh plandúil freisin, ina scoirtear cuid den phlanda is a bhfásann an chuid sin ina planda scoite ar leith.
Arnos Grove
Is baile é Arnos Grove atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.
M.E. Time
Craoladh an ceathrú heipeasóid, "M.E. Time", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 8 Deireadh Fómhair, 2013. Scríobh Gil Ozeri an eipeasóid seo. D'fhéach 3.34 milliún duine ar an eipeasóid.
Crois Araild
Is ceantar i ndeisceart Bhaile Átha Cliath é Crois Araild (Crois Arailt uaireanta) (Béarla: Harold's Cross).
Comhar, Contae an Chláir
Is baile suite i gContae an Chláir é Comhar.
Cogadh an Mhíle Lá
Ba choimhlint armtha shibhialta é Cogadh an Mhíle Lá (Spáinnis: Guerra de los Mil Días) san Stát nuachruthaithe Poblacht na Colóime, (lena n-áirítear Panama, a bhí ina chuid den Phoblacht sa tréimhse áirithe seo.) idir an Pháirtí Coimeádach, an Páirtí Liobrálach agus a chuid faicsean radacach (1899-1902). Sa bhliain 1899, bhí sé curtha i leith na Coimeádaigh go raibh siad ag coinneáil na cumhachta trí thoghcháin chalaoiseacha. Bhí an scéal níos measa toisc go raibh géarchéim eacnamaíoch i réim ag an am céanna de bharr praghsanna caife sa mhargadh idirnáisiúnta a bheith ag leagan, agus chuaigh seo i bhfeidhm go suntasach ar an fhreasúra, sé sin an Páirtí Liobrálach.
Tosach
Le linn Tréimhse Regeneración (na hAthbheochana) agus cruthú an bhunreachta '1886', chuir an rialtas leis na fadhbanna polaitiúla, agus thosaigh roinnt ranna ag gearán maidir leis an lár-rialtas. Sa réimse eacnamaíoch, chuir droch-chinntí polaitiúla leis na fadhbanna eacnamaíochta.
Phléasc an t-achrann idir na Liobrálaigh agus na Coimeádaigh ina chogadh. D'úsáid na Coimeádaigh toghcháin calaoiseacha chun fanacht i gcumhacht, agus mar thoradh ar sin mhéadaigh fearg an bhfreasúra. Ar bharr na timpeallachta a bhí ag éirí naimhdeach, bhí an tUachtarán Antonio Manuel Sanclemente róthinn chun rialú a thabhairt ar an tír, agus d'éirigh folús polaitíochta as sa tír. Leis an timpeallacht pholaitiúil agus an staid eacnamaíoch cruthaíodh dálaí cosúil le bairille púdair nach gá ach an solas is lú chun é a phléascadh.
Éirí amach na Liobrálach
Ba é an 20 Deireadh Fómhair 1899 an dáta a bhí beartaithe le haghaidh tús an chogaidh. Mar sin féin, mar gheall ar neamhchríonnacht roinnt ginearál Liobrálach a bhí ag iarraidh tús a chur leis an gcogadh ar 17 Deireadh Fómhair, bogadh an dáta ar aghaidh.
thumb|left|Páistí ina saighdiúirí
Beckton
Is baile é Beckton atá suite sa bhuirg Newham, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 15,141 duine ina gcónaí ann.
Cuach
Is éan í an chuach. Is baill d'ord na Cuculiformes iad.
Contae Stewart, Tennessee
Is contae i Tennessee é Stewart. Is é Dover príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 13,324 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Liu Xiaobo
Ba intleachtóir, scríbhneoir agus gníomhaí ar son chearta an duine, sa tSín é Liu Xiaobo (28 Nollaig 1955- 13 Iúil 2017) (Sínis shimplithe: 刘晓波; carachtair Shíneacha thraidisiúnta: 劉曉波; pinyin: Liú Xiǎobō).
Stryn
Is bardas i gcontae Vestland é Stryn, san Iorua. Tá sé suite sa cheantar traidisiúnta Nordfjord. Is é an sráidbhaile Stryn lárionad riaracháin an bhardais. Tá an bardas suite sa chuid is faide isteach de Nordfjorden. I measc cuid de na príomhshráidbhailte i Stryn tá Loen, Innvik, Utvik, Randabygda, Olden, agus Flo. clé|mion| Amharc i dtreo ionad sciála samhraidh Stryn clé|mion| Eaglais Innvik clé|mion| Eaglais Olden clé|mion| Loch Oppstrynsvatnet clé|mion| Eaglais Nordsida
Liu Xiaobo
D'fhreastail sé mar Uachtarán ar Lárionad Neamhspleách PEN na Síne ón bhliain 2003 i leith.
Ar an 8 Nollaig 2008, gabhadh é toisc go raibh sé rannpháirtíocht le Cairt 08 (Sínis: 零八宪章). Gabhadh go foirmiúil é ar an 23 Meitheamh 2009, ar amhras go raibh sé "ag gríosú treascartha in aghaidh cumhachtaí an stáit."
Cuireadh faoi thriail é ar na cúisimh chéanna ar an 23 Nollaig 2009. Gearradh pianbhreith a haon déag bliana príosúnachta air. Chaill sé a chearta polaitiúla ar feadh dhá bhliain ar Lá Nollag na bliana 2009. clé|mion|Agóid, Hong Cong, 2010 Le linn a 4ú théarma príosúnachta ó 2009-2020, bhuaigh sé Duais Nobel na Síochána an 8 Deireadh Fómhair 2010, le haghaidh "a streachailt fhada agus neamh-fhoréigneach ar son chearta daonna bunúsacha sa tSín."
Fintan O'Toole
Is colúnaí, údar, eagarthóir cúnta agus criticeoir drámaíochta don Irish Times é Fintan O'Toole. Tá sé ag scríobh don nuachtán ón mbliain 1988 i leith. Ba chriticeoir drámaíochta don New York Daily News é ón mbliain 1997 go dtí 2001. Scríobhann sé go rialta do The New York Review of Books.
Dimóna
Cathair Iosraelach is ea Dimona (Eabhrais: דִּימוֹנָה‎). Tá sé suite sa Ghaineamhlach Negev, 36 ciliméadair (22 míle) taobh theas don Beersheba agus 35 ciliméadair (22 mi) taobh thiar den Mhuir Mharbh taobh thuas den Gleann Arava sa Cheantar Theas Iosraelach. An comhaireamh daonra ag deireadh 2007 ná timpeall 33,600.
The Vulture (Brooklyn Nine-Nine)
Craoladh an cúigiú heipeasóid, "The Vulture", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 15 Deireadh Fómhair, 2013. Scríobh Laura McCreary an eipeasóid seo. D'fhéach 3.43 milliún duine ar an eipeasóid.
Contae Sullivan, Tennessee
Is contae i Tennessee é Sullivan. Is é Blountville príomhbhaile an chontae. Is é Kingsport an chathair is mó sa chontae. Bhí 156,823 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Sitka
thumb|deas|245px|[[Séala na treibhe Sitka]]
Is an bhuirg agus an chathair comhdhlúithe, ón 2 Nollaig 1971, agus is é an chathair-bhuirg is mó achair sna Stáit Aontaithe. Tá sé suite ar an taobh thiar den Oileán Baranoff (dath dearg mar chonacthas ar an léarscáil). Is é Matthew Hunter méara Sitka.
Tá sé ag críochantacht leis na buirgí seo leanas:
Cuimsíonn an bhuirg na páirceanna seo leanas:
Stair
Daoine den phobal Tlingit a chónaigh san áit ar dtús (10,000 bliain ó shin ar a laghad) agus bhunaigh na Rúisigh baile san áit sa bhliain 1799.
Michael Darragh MacAuley
Is imreoir peil Ghaelaigh Michael Darragh Macauley. Imríonn sé le Baile Átha Cliath agus Ballyboden. Bhuaigh sé Craobh Shinsear Peile Átha Cliath le Ballyboden i 2009. D'imir sé a chéad chluiche le Baile Átha Cliath in éadan Loch Garman sa chéad bhabhta de Chorn Uí Bhroin i 2010. Bhí MacAuley ar fhoireann Bhaile Átha Cliath nuair a bhain siad Craobh Laighean i 2012, 2013, 2014, 2015 agus 2016. Bronnadh 'allstar' air i 2011 agus 2013.
2011 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2011.
Hartland, Devon
Is baile suite i nDevon é Hartland.
Eddie Murphy
Is aisteoir Meiriceánach é Edward Regan Murphy, a rugadh ar an 3 Aibreán 1961.
Apaitít
deas|250px|thumb|ApaitítMianra coiteann fosfáite atá scaipthe go fairsing i gcarraigeacha doigheartha is meiteamorfacha. Is féidir an chuid is mó de na cineálacha a scríobh mar seo: Ca5(PO4)3(OH,F,Cl). Criostalaíonn sí ina priosmaí heicseagánacha le dathanna éagsúla, ach glas den chuid is mó.
Robin Flower
Scoláire sa léann Ceilteach ab ea Robin Flower (nó Bláithín mar ab fhearr aithne air sa Ghaeilge) (16 Deireadh Fómhair 1881 - 16 Eanáir 1946). Chaith sé cuid mhaith dá shaol ag gabháil do chultúr na mBlascaodaí, ar chósta Chontae Chiarraí, agus is eisean a spreag roinnt de na hoileánaithe a chuid cuimhní cinn a bhreacadh síos ar phár. mion|Robin Flower (ar chlé) agus Tomás Ó Criomhthain
ARÉ 23 N 10
Lámhscríbhinn Ghaelach na meánaoise is ea ARÉ 23 N 10, ar a dtugtaí Betham 145 tráth.
Robin Flower
Beatha
In 1881 i Meanwood, Yorkshire, a rugadh Flower; in Ollscoil Oxford a cuireadh oideachas air.
ARÉ 23 N 10
Achoimre
Lámhscríbhinn Ghaelach de dheireadh na 16ú haoise is ea ARÉ 23 N 10, caomhnaithe anois i Leabharlann Acadamh Ríoga na hÉireann, Baile Átha Cliath. Tráth dá raibh, bhí sí i seilbh Sir William Betham (1779–1853).
Is an luachmhar í a lámhscríbhinn as ucht a cnuasach litríochta Gaelacha na meánaoise. Scríobhadh í sa bhliain 1575 ag Ballycummin, Contae Ros Comáin. Scríobhaithe an tsaothair ab ea Aodh, Dubhthach agus Torna, triúir scoláirí Uí Uí Mhaolconaire, clann léannta a raibh clú aici mar tiomsaitheoirí Egerton 1782 sa bhliain 1517.
Robin Flower
Beatha
Nuair a bhí sé fostaithe i Músaem na Breataine bhí baint aige le catalógú lámhscríbhinní Gaeilge. Thosaigh sé ag foghlaim Gaeilge nuair a bhí sé ag obair i roinn na lámhscríbhinní.
Canning Town
Is baile é Canning Town atá suite sa bhuirg Newham, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 30,806 duine ina gcónaí ann.
Robin Flower
Beatha
D'fhoghlaim Flower an teanga labhartha ó Thomás Ó Criomhthain ar an mBlascaod Mór ina dhiaidh sin. Blianta ina dhiaidh sin arís, d'aistrigh sé dírbheathaisnéis Uí Chriomhthain go Béarla. Thiontaigh Flower An tOileánach le Tomás Ó Criomhthain go Béarla, faoin teideal The Islandman (1929), mar aon le Seanchas ón Oileáin Tiar (saothar a scríobh sé féin) faoin teideal Lore of the Western Isle (1956). mion mion|An Trá BánChuir Flower roinnt scéalta le Peig Sayers á bhfoilsiú ar an iris Béaloideas. Saothair eile a tháinig óna pheann is ea The Great Blasket {1924} agus The Western Island or the Great Blasket (1945).
Tá cáil ar Robin Flower faoina shaothair eile léinn chomh maith, an Réamhrá a scríobh sé do na Dánta Grádha (1926) a chuir Tomás Ó Rathile in eagar i 1926 agus a leabhar féin The Irish Tradition (1947) - a foilsíodh bliain tar éis a bháis - ina measc.
Mí-shásta i Aberystwyth, d'éag Bláithín ar 16 Eanáir 1946, agus 65 bliain d'aois slánaithe aide. Scaipeadh a chuid luaithrigh ar na Blascaoidí.
Oidhreacht
Sa bhliain 2022, bhí cuid de chartlan Robin Flower bronnta ar Choláiste na hOllscoile, Corcaig h. Cuimsíonn an chartlann nótaí taighde Robin Flower, aistriúcháin Bhéarla a rinne sé ar dhánta Meán-Ghaeilge agus cáipéisí éagsúla eile. mion| Tomás Ó Criomhthain
Apalló
Dreigít a dtrasnaíonn a fithis an Domhain, ach le meánfhad ón nGrian níos mó ná 1 AU (timpeall 150 milliún km).
Crois na hIomána
Is baile suite i gContae an Chláir é Crois na hIomána.
Croisín
Is baile suite i gContae an Chláir é Croisín. Bhí cónaí ar 467 dhuine i Croisín sa bhliain 2011. Bhí an Gaoluinn ag 60% don daonra ag an am.
Dawlish
Is baile suite i nDevon é Dawlish.
Highampton, Devon
Is baile suite i nDevon é Highampton.
Sigourney Weaver
Is aisteoir Meiriceánach í Sigourney Weaver, a rugadh faoin ainm Susan Alexandra Weaver ar an 8 Deireadh Fómhair 1949.
Contae Sumner, Tennessee
Is contae i Tennessee é Sumner. Is é Gallatin príomhbhaile an chontae. Is é Hendersonville an chathair is mó sa chontae. Bhí 180,063 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2016.
Pyrrhocorax pyrrhocorax
Is éan san fhine Covidae é Pyrrhocorax pyrrhocorax, ar a dtugtar an cág gobdhearg, an cág cosdearg, an cág deargchosach nó an préachán cosdearg i nGaeilge, atá ar cheann de dhá speiceas sa ghéineas Pyrrhocorax, mar aon le Pyrrhocorax graculus (Gaeilge: an cág gob-bhuí).
Maireann a hocht bhfospeiceas ar shléibhte agus ar aillte cósta ó Éirinn agus iarthar na Breataine go dtí lár na hÁise, an India agus an tSín, trí dheisceart na hEorpa agus an Afraic Thuaidh.
Tá cluimhreach dhubh snasta ag an éan seo, gob fada dearg cuartha, cosa dearga, agus glao ard clingireacht. Tá eitilt ghleacaíoch bhuacach aige le príomhchleití scaipthe go forleathan. Péireálann na cága seo ar feadh an tsaoil agus taispeánann siad dílseacht (fileapatracht) dá láithreán pórúcháin, atá de ghnáth ina uaimh nó scoilt in aghaidh aille. Tógann sé nead maide a bhfuil líneáil ola uirthi agus leagann sé trí ubh. Cothaíonn sé, go minic i dtréada, ar fhéarthalamh ar a mbíonn ba ag innilt, ag glacadh creiche inveirteabraigh den chuid is mó.
Pocaire gaoithe
Speicis
I measc na speiceas atá ann:
The Voice UK (sraith 2)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag John de Mol é The Voice UK. Thosaigh an dara sraith de The Voice UK ar 24 Márta 2013 agus chríochnaigh sé ar 22 Meitheamh 2013.
B'iad will.i.am, Tom Jones, Jessie J agus Danny O'Donoghue na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Andrea Begley an tsraith agus tháinig Leah McFall agus Mike Ward sa dara háit.
Geabhróg
Is éan mara í an gheabhróg
Halloween (Brooklyn Nine-Nine)
Craoladh an séú heipeasóid, "Halloween", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 22 Deireadh Fómhair, 2013. Scríobh Lesley Arfin an eipeasóid seo. D'fhéach 3.77 milliún duine ar an eipeasóid.
Holsworthy, Devon
Is baile suite i nDevon é Holsworthy.
Geronimo
Taoiseach clúiteach de chuid na nApáitseach ab ea Geronimo (16 Meitheamh, 1829 – 17 Feabhra, 1909). Goyaałé ab ainm dó ina theanga dhúchais féin, mar atá, Apáitsis Chiricahua, ach is ó na Meicsicigh a fuair sé an leasainm.
Contae Tipton, Tennessee
Is contae i Tennessee é Tipton. Is é Covington príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 61,870 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Geronimo
Cogaidh
Ar dtús, bhí cónaí ar Geronimo chois Turkey Creek i Nua-Mheicsiceo an lae inniu. Bhí sé ina lia sí i measc a mhuintire, ach san am céanna, bhíodh sé go minic ag cur cogaidh ar na Meicsicigh. Mharaigh saighdiúirí Meicsiceacha a bhean chéile agus a thriúr clainne sa bhliain 1858, agus ón lá sin i leith, bhí fuath na ndaol aige ar na Meicsicigh. clé|mion|27 Márta 1886: Nuair a shealbhaigh na Stáit Aontaithe na críocha seo sna 1840idí, thosaigh Geronimo ag cur cogaidh ar na "saighdiúirí gorma" freisin. Na héachtaí a d'éirigh leis agus é ag dul sa seans ag iarraidh an ceann is fearr a fháil ar na saighdiúirí Meiriceánacha, thabhaigh siad clú agus cáil dó i measc a chuid namhad féin. Sa deireadh thiar thall, ghéill Geronimo agus an t-ochtar duine déag is fiche a bhí á thionlacan, ghéill siad iad féin d'fhórsaí an Ghinearáil Nelson A. Miles ar an 4 Meán Fómhair 1886 ag Skeleton Canyon in Arizona.
Príosún agus bás
Ina dhiaidh sin, cimíodh Geronimo, agus chaith sé an chéad chuid dá théarma braighdeanais i bhFlorida. Ocht mbliana ní ba dheireanaí, cuireadh go dtí príosún eile in Oklahoma é. Ina sheanfhear dó, bhí sé ina ábhar adhnua ag féilte agus ag ócáidí poiblí. mion|Márta 1905 i gCarlisle, [[Pennsylvania (76 bliain d'aois)]] Fuair Geronimo bás le niúmóine i bhFort Sill in Oklahoma, áit ar adhlacadh é. Ní bhfuair sé cead riamh filleadh abhaile go dtí Nua-Mheicsiceo.
Honiton
Is baile suite i nDevon é Honiton.
Jennifer Love Hewitt
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Jennifer Love Hewitt, a rugadh ar an 21 Feabhra 1979.
48 Hours (Brooklyn Nine-Nine)
Craoladh an seachtú heipeasóid, "48 Hours", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 5 Samhain, 2013. Scríobh Luke Del Tredici an eipeasóid seo. D'fhéach 3.84 milliún duine ar an eipeasóid.
Aigéad aspartach
Is éard is aigéad aspartach ná α-aimíonaigéad leis an fhoirmle cheimiceach HO2CCH(NH2)CH2CO2H.
Tá eolas ar an ainian carbocsaileach den aigéid aspartaigh mar aspartáit. Is ceann de na 20 aimíonaigéad próitéingineach í an L-isiméir, i.e., bloic tógála na próitéine. Is iad GAU agus GAC a chódáin.
Cill Fhionnúrach
Is baile suite i gContae an Chláir í Cill Fhionnúrach. Is i gCill Fhionnúrach a taifeadaíodh cuid is mo den sraith theilifíse Father Ted. Bhí cónaí ar 220 duine i sráidbhaile Cill Fhionnúrach sa bhliain 2011.
Anna Faris
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Anna Kay Faris, a rugadh ar an 29 Samhain, 1976. Bhí príomhról aici sa tsraith scannán uafáis úd Scary Movie, scigaithris ar na scannáin Scream agus Scream II. Bhí rólanna aici ina dhiaidh sin in Lost in Translation (2003) agus i scannáin eile. D'fhás sí aníos in Edmonds, Washington. Bhí sí ar Friends i 2004 mar Erica.
Kuopio
Is í Kuopio an chathair is mó in Oirthear na Fionlainne. Bhí cónaí ar breis is 90,000 duine ansin sa bhliain 2008. Tá lár na cathrach timpeallaithe ag Loch Kallavesi, agus a lán botháin saoire sa chathair, toisc go bhfuil cuid mhór trá agus cladaí ansin. Tá Kuopio suite i gCúige na Fionlainne Thoir, arb í Mikkeli a phríomhchathair, cé nach bhfuil sí ach leath chomh mór le Kuopio ó thaobh an daonra de.
Tógadh an chéad eaglais i gKuopio sa séú haois déag, agus an t-áitreabh ag fás aníos ina timpeall. Bhronn an Gobharnóir Peadar Brahe cairt na cathrach ar Kuopio an chéad uair sa bhliain 1653, ach tháinig meath ar an áit ina dhiaidh sin. Fuair Kuopio cairt nua sa bhliain 1775 ó Ghustaf a Trí, Rí na Sualainne. Tháinig an-fhorbairt ar Kuopio de réir is mar a bhí na bealaí tráchta ag dul chun feabhais: gearradh canáil Taipale in aice le Varkaus sa bhliain 1840, agus hosclaíodh canáil Saimaa sa bhliain 1856. Tháinig an t-iarnród a fhad le Kuopio sa bhliain 1889. Bunaíodh na chéad mhonarchana i gKuopio sa naoú haois déag.
Tháinig Ollscoil Kuopio ar an bhfód mar choláiste acadúil sna 1970idí, agus fuair sé ainm na hollscoile sa bhliain 1984.
APL
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Ibm5100_(2297950254).jpg|mion|clé|Ríomhaire IBM 5100 le APL(1975) Teanga eolaíoch ríomhchláraithe a saothraíodh sna 1960idí i gcomhair feidhmeanna sa mhatamaitic go háirithe.
FN FAL
mion|clé|Saighdiúir [[An Bhotsuáin|Botsuánach ag úsáid an FN FAL]] Is raidhfil catha é an FN FAL (Fraincis: Fusil Automatique Léger, Gaeilge: raidhfil uathoibríoch éadrom). Bhain formhór na bhfórsaí ECAT úsáid as an FAL; eisceacht shuntasach ab ea Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Kuopio
Is é Cnoc Puijo is mó a tharraingíonn turasóirí go dtí an chathair, agus túr ard craolacháin tógtha sa mhullach ar an gcnoc. Tá bialann á reáchtáil thuas sa túr freisin, agus í ag dul timpeall, ionas gur féidir leis na cuairteoirí lán a súl a bhaint as na lochanna agus na hoileáin máguaird. Tógadh an túr sa bhliain 1963, ach roimhe sin, bhí dhá thúr ní b'ísle ar an gcnoc.
Is é an rud is mó a shamhlaíonn muintir na Fionlainne le Kuopio ná canúint Oirthear na Fionlainne. Canúint í a bhfuil blas na tuaithe uirthi, agus is díol iontais dá lán a thagann go Kuopio go bhfuil an chanúint le cloisteáil go nádúrtha sa chathair.
Tá clú agus cáil ar mhargadh na cathrach freisin, áit a bhfuil bia an Oirthir le ceannach, go háirithe an kalakukko, nó builín aráin a bhfuil muiceoil agus iasc bácáilte istigh ann. Is é an cineál éisc is minicí a úsáidtear ná an pollán, arb é an cineál éisc is mó a mharaítear i gceantar na lochanna in oirthear na Fionlainne.
Cill Chisín
Is baile suite i gContae an Chláir í Cill Chisín. Bhí cónaí ar 520 duine i sráidbhaile Cill Chisín sa bhliain 2011.
Craobh Sinsear Iomána Bhaile Átha Cliath
Buaiteoirí
Bhí St Columba's agus St Agnes Football Club cónasctha le chéile mar Crumlin.
Ilfracombe
Is baile saoire in Devon, Sasana, é Ilfracombe. Tá sé suite ar chósta thuaidh Devon. Sa bhliain 2011, bhí 11,184 duine ina gcónaí ann.
Ivybridge
Is baile suite i nDevon é Ivybridge.
XHTML
Is teanga mharcála í an Teanga Inbhreisithe Mharcála Hipirtéacs, nó XHTML (gíorrúchán ar Extensible HyperText Markup Language), a úsáideann doimhneacht HTML ach a chloíonn le sintéis XML. Tar éis an leagan HTML 4.0, ní bheidh níos mó leaganacha ar fáil. Tá úsáid HTML ar leathanaigh Idirlín á athchur le XHTML, is é sin cáipéis HTML scríofa mar fheidhmchlár XML 1.0. Tá dhá leagan den XHTML ar fáil faoi láthair, 1.0 agus 1.1.
Contae Trousdale, Tennessee
Is contae i Tennessee é Trousdale. Is é Hartsville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 8,042 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.
XHTML
Is feidhmiúchán Teanga Chaighdeánach Mharcála Ghinearálaithe (SGML) í HTML, teanga mharcála an-solúbtha, is feidhmiúchán XML í an XHTML, fo-thacar níos sriantaí de SGML.
Bailíochtú cáipéisí
thumb|Sampla XHTML Le haghaidh bailíochtú cáipéise XHTML, is gá le heilimint ar a dtugtar DTD (Document Type Definition nó Document Type Declaration) a chur isteach ag tús na cáipéise. Is iad na saghsanna DTD coitianta ná:
Taipir
Ainmhí is ea an taipir.
Leonel Fernández
Uachtarán na Poblachta Doiminicí is ea Leonel Fernández.
Rugadh i Santo Domingo é, ar an 26 Nollaig, 1953. Ba iad José Antonio Fernández Collado agus Yolanda Reyna Romero a thuismitheoirí. Chuaigh an teaghlach go dtí na Stáit Aontaithe agus chaith sé a óige i Washington Heights, Nua-Eabhrac.
Nuair a bhí sé réidh leis an ardscoil d'fhill sé ar a thír dhúchais agus rinne sé staidéar ar an dlí ag Universidad Autónoma de Santo Domingo. Chuaigh sé le polaitíocht agus chláraigh leis an PLD nuair a bunaíodh é sa bhliain 1973, nuair a d'éirigh Juan Bosch as an PRD chun páirtí nua a bhunú. Bhí Fernández ina dhalta ag Bosch agus sheas sé leis mar iarrthóir don leas-uachtaránacht i dtoghchán na huachtaránachta sa bhliain 1994. Toghadh é féin ina uachtarán dhá bhliain ina dhiaidh sin agus dhírigh sé ar leasuithe polaitiúla agus eacnamaíocha a dhéanamh.
Danny Glover
Is aisteoir Meiriceánach é Danny Lebern Glover, a rugadh ar an 22 Iúil 1946.
Leonel Fernández
Mhéadaigh sé rannpháirtíocht na tíre i bhfóraim ar nós Eagraíocht na Stát Meiriceánach agus an "Miami Summit". D'fhás an geilleagar Doiminiceach a seacht faoin gcéad sa bhliain ar an meán le boilsciú íseal agus cuireadh tús le han-chuid tógála ar fud na tíre. Chuir sé fáilte roimh infheistíocht ón iasacht ach ba bheag a rinne sé chun leasuithe sóisialta a chur ar bun. Níor cheadaigh an bunreacht dó rith arís sa chéad toghchán eile, sa bhliain 2000, agus toghadh Hipólito Mejía ón PRD ina áit.
Bhí Fernández ar ais i gcumhacht áfach tar éis an toghcháin a tionóladh ar an 16 Bealtaine 2004 agus tromlach mór ag a pháirtí. Atoghadh é mar nár éirigh le Mejía bail mhaith a chur ar an ngeilleagar. Meastar gur mar gheall ar mhéadú i bpraghas ola agus teip na heacnamaíochta tar éis an ionsaí ar Nua-Eabhrac ar an 11 Meán Fómhair 2001 a thiontaigh an pobal in aghaidh an rialtais. Bhí i bhfad barraíocht airgid faighte ar iasacht ag Mejía agus theip ar na bancanna ba mhó sa tír mar gheall ar a gcuid caimiléireachta.
Tháinig Fernández i gcumhacht arís ar an 16 Lúnasa 2004. Is cosúil go bhfuil muinín ag daoine as ó thaobh an gheilleagair de ach go gceapann siad gur cuma leis faoi cheisteanna sóisialta. Níl formhór an phobail ag baint leasa rómhóir as fás na heacnamaíochta. Cuirtear ina leith nach bhfuil go leor infheistíochta á dhéanamh aige i soláthar bia, fuinnimh, leictreachais, oideachais agus leasú na gcúirteanna. Is beag dul chun cinn atá déanta i gcoinne na caimiléireachta.
Contae Unicoi, Tennessee
Is contae i Tennessee é Unicoi. Is é Erwin príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 17,860 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.
Falcóg
Seachas an fhalcóg mhór atá díofa, bíonn gach ceann acu iomráiteach as a gcumas "eitilte" faoin uisce móide san aer. Cé go bhfuil siad sármhaith ag snámh agus ag tumadóireacht, tá a gcumas siúlóide thar a bheith ciotach.
Tá cosúlacht acu leis na piongainí, cé nach bhfuil siad ón fhine chéanna. Éabhlóid inréimneach ba chúis leis.
Aramatacht
thumb|Móilín [[beinséine. Tá fíorstruchtúr na beinséine idir eatarthu idir an dá chuid seo.]]
Is airí cheimiceach í an aramatacht. Bíonn sí le fáil i gcomhdhúile ceimiceacha orgánacha ina bhfuil na naisc shingil agus na naisc dhúbailte ag teacht sna sálaí ag a chéile de réir na foirmle struchtúrtha - is é sin, is naisc chomhchuingeacha dhúbailte iad. I gcomhdhúil aramatach, ní bhíonn gnáthiompar ceimiceach na nasc dúbailte le haithint ar an gcomhdhúil, ó tá an difríocht idir an dá chineál nasc imithe, agus cineál naisc "leathdhúbailte" tagtha ina n-áit.
Old School (Brooklyn Nine-Nine)
Craoladh an ochtú heipeasóid, "Old School", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 12 Samhain, 2013. Scríobh Gabe Liedman an eipeasóid seo. D'fhéach 3.26 milliún duine ar an eipeasóid.
Sárimreoirí na Bliana
deas|200px|thumb|Cumann Lúthchleas Gael. Sraith duaiseanna iad na gradaim CLG Sárimreoirí na Bliana (Béarla: GAA All-Star Awards) a bhronnann Cumann Lúthchleas Gael go bliantúil ar na himreoirí is fearr sna cluichí Gaelacha - peil Ghaelach agus iomáint. Chomh maith le sin, roghnaítear imreoir amháin i ngach spórt mar Imreoir na Bliana. Tugadh na céad gradaim amach sa bhliain 1971, agus b'é Damien Ó Máirtín as Uíbh Fhailí an chéad bhuaiteoir.
Is iad Vodafone na hurraitheoirí sa lá inniu.
Cúlra
Thosaigh an nós seo sna 1960idí leis an Gradam Chúchulainn, idir na blianta 1963 agus 1967, chun na himreoirí ab fhearr sa tír a chomóradh. Tá an córas atá againn inniu bunaithe ar an gcóras seo, agus tosaíodh Sárimreoirí na Bliana go hoifigiúil sa bhliain 1971. Is iad na hiriseoirí agus na meáin spóirt a roghnaíonn "foireann na sárimreoirí", nó na himreoirí is fearr i ngach áit ar an bpáirc. Is cuma cén club nó contae atá i gceist, agus is féidir níos mó ná imreoir amháin a roghnaigh as aon fhoireann amháin. Tar éis deireadh na gcluichí ceannais san Fhómhair, ainmnítear na himreoirí is fearr ón bhliain caite. Fógraítear na buaiteoirí níos moille i mí na Samhna, ag searmanas eagraithe ag an gCLG. Buann na fir turas thar lear chomh maith, agus glacann siad páirt i gcluiche speisialta.
Iomáint
Fógraíodh na hainmniúcháin don bhliain 2009 ar an 24 Deireadh Fómhair.
Cúlbáirí: Breandán Ó Coimín (Tiobraid Árann), Cliontún Ó hAonasa (Port Láirge), P. S. Ó Riain (Cill Chainnigh)
Lán-tacaithe: J. J. Ó Dúláinne (Cill Chainnigh), Mícheál Caomhánach (Cill Chainnigh), Seán Tirial (Cill Chainnigh), Pádraig Ó Meachair (Tiobraid Árann), Pádraig Mac an Ghaill (Tiobraid Árann), Ollie Ó Cainín (Gaillimh), Fearghal Ó Móra (Gaillimh), Nollaig Ó Conchúir (Port Láirge), Seán Ó Néill (Corcaigh)
Leath-tacaithe: Seán Tennyson (Cill Chainnigh), Tomás Breatnach (Cill Chainnigh), Mícheál Breatnach (Port Láirge), Antóin de Brún (Port Láirge), Conchúr Mac Mathúna (Tiobraid Árann), Déaglán Ó Fainín (Tiobraid Árann), Seán Ó Laoi (Gaillimh), Marcas Ó Foghlú (Luimneach), Stiofán Ó hAidhne (Baile Átha Cliath)
Lár na páirce: Mícheál Rís (Cill Chainnigh), Ailéin Mac Craib (Baile Átha Cliath), Seán Mac Craith (Tiobraid Árann), Séamas Uadlóg (Tiobraid Árann), Gavin Ó Mathúna (Luimneach), Séamas Ó hÍcí (Luimneach)
Leath-tosaithe: Éamann Ó Braonáin (Cill Chainnigh), Eoin Ó Lorcáin (Cill Chainnigh), Anraí Ó Sibhleáin (Cill Chainnigh), Séamus Ó Callanáin (Tiobraid Árann), Labhrás Ó Coirbín (Tiobraid Árann), Pádraig Ó Ciarmhaic (Tiobraid Árann), Seán Ó Briain (Tiobraid Árann), Beircheart Ó Conchúir (Corcaigh), Aonghas Ó Callanáin (Gaillimh)
Lán-tosaithe: Eoin Ó Ceallaigh (Tiobraid Árann), Nollaig Mac Craith (Tiobraid Árann), Seosamh Ó Cainín (Gaillimh), Damian Ó hAodha (Gaillimh), Máirtín Mac Cumascaigh (Cill Chainnigh), Risteard de Paor (Cill Chainnigh), Daithí Ó Ceallacháin (Baile Átha Cliath), Daithí Ó Treasaigh (Baile Átha Cliath), Seán Ó Maoláin (Port Láirge)
Iománaí na Bliana: Labhrás Ó Coirbín (Tiobraid Árann), Seán Ó Maoláin (Port Láirge), Tomás Breatnach (Cill Chainnigh)
Óg-iománaí na Bliana: Pádraig Ó Meachair (Tiobraid Árann), Nollaig Mac Craith (Tiobraid Árann), Seosamh Ó Cainín (Gaillimh)
{|
Peil
Fógraíodh na hainmniúcháin don bhliain 2009 ar an 25 Meán Fómhair.
Cúlbáirí: Stiofán Cluxton Baile Átha Cliath, Diarmuid Ó Murchú (Ciarraí), Ailéin Ó Coirc (Corcaigh)
Lán-tacaithe: Tomás Mac Dhuifinn (Ciarraí), Tomás Ó Súilleabháin (Ciarraí), Marcas Ó Sé (Ciarraí), Antóin Ó Lionsigh (Corcaigh), Mícheál Ó Siail (Corcaigh), Ciarán Ó hAoláin (Cill Mhantáin), Carl de Léis (Dún na nGall), Seán Mac Cárthaigh (Luimneach), Saerbhreathach Mac Mathúna (Tír Eoghain)
Leath-tacaithe: Graham Ó Cáinte (Corcaigh), Seán Miskella (Corcaigh), Mícheál Mac Cárthaigh (Ciarraí), Tomás Ó Sé (Ciarraí), Daithí Ó hAirt (Tír Eoghain), Ryan Mac Meanman (Tír Eoghain), Barra Ó Cathail (Baile Átha Cliath), Seán Ó Duibheannaigh (Sligeach), Aindriú Ó Móráin (Maigh Eo)
Lár na páirce: Diarmuid Ó Mochóir (Cill Dara), Nioclás Ó Murchú (Corcaigh), Ailéin Ó Conchúr (Corcaigh), Caoimhín Ó hAodha (Tír Eoghain), Seán Ó Gealbháin (Luimneach), Séamus Ó Scannláin (Ciarraí)
Leath-tosaithe: Pól Ó Gealbháin (Ciarraí), Tadhg Mac an Fhailí (Ciarraí), Alan Ó Brógáin (Baile Átha Cliath), Leighton Mac Fhloinn (Cill Mhantáin), Séamas Caomhánach (Cill Dara), Trevor Ó Muireartaigh (Maigh Eo), Pádraig Ó Ceallaigh (Corcaigh), Piaras Ó Néill (Corcaigh), Seosamh Ó Sirideáin (An Mhí)
Lán-tosaithe: Bearnard Ó Brógáin (Baile Átha Cliath), Colm Cúipéir (Ciarraí), Déaglán Ó Súilleabháin (Ciarraí), Tomás Breathnach (Ciarraí), Dónal Góilin (Corcaigh), Mícheál Ó Murchú (Dún na nGall), Mícheál Mac Cana (Aontroim), Stiofán Ó Néill (Tír Eoghain), Ailéin Mac Gabhann (Cill Dara)
Peileadóir na Bliana: Graham Ó Cáinte (Corcaigh), Pól Ó Gealbháin (Ciarraí), Tomás Ó Sé (Ciarraí)
Óg-pheileadóir na Bliana: Mícheál Ó Murchú (Dún na nGall), Colm Ó Néill (Corcaigh), Aodhán Ó Sé (Maigh Eo)
Buaiteoirí
{|
Iomáint
Bronnadh na duaiseanna don bhliain seo ag searmanas ar an 16 Deireadh Fómhair.
Peil
Fógraíodh na buaiteoirí ar an 16 Deireadh Fómhair, 2009, agus bronnadh na duaiseanna ar an lá céanna ag searmanas ar RTÉ.
{|
George Hamilton-Gordon, 4ú hIarla Obar Dheathain
Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é George Hamilton-Gordon, 4ú hIarla Obar Dheathain, a rugadh ar an 28 Eanáir 1784 – 14 Nollaig 1860.
Despacito
mion|200px|deas|An t-amhránaí Pórtó Ríceach Luis Fonsi ‎Is é "Despacito" (Gaeilge: go mall) an chéad singil ón albam atá le teacht ón amhránaí Pórtó Ríceach Luis Fonsi, arna scaoileadh don phobal don chéad uair ar 12 eanáir 2017, tríd an lipéad Universal Music Latino. Scríofa ag an t-amhránaí Panamach Erika Ender, ag an t-amhránaí Pórtó Ríceach Luis Fonsi agus ag an t-amhránaí aithnidiúilt de cheol uirbeach Daddy Yankee, Andres Torres agus Mauricio Rengifo (Dandee).
Físeán ceoil
Bhí an físeán uaslódáilte chuig an ardán digiteach YouTube ar an 12 Eanáir 2017, agus bhain sé níos mó ná 3 billiún amharc amach beagnach seacht mí tar éis é a bheith scaoilte, agus is é an físeán a bhfuil an méid is mó tóir air i stair Youtube, agus is tapúla chun é sin a dhéanamh. Thug an mórghníomhach chun bheith rathúil go raibh sé éasca dó uimhir amháin a bhaint amach ar na hardáin cheoil, mar shampla Spotify agus iTunes; ina theannta chun a bheith luaite mar 'amhrán uimhir amháin' i níos mó ná 45 tír.
Bhain an físeán 3 bhilliún amharc amach ar an 4 Lúnasa, 2017, 4 bhilliún amharc amach ar an 11 Deireadh Fómhair, 2017 agus 5 bhilliún amharc amach ar an 5 Aibreán, 2018. Ba é an chéad fhíseán chun na hamharcanna seo a bhaint amach.
Cairteacha
{|
Singil (ceol)
mion|340x340px|Singil 45 isn ar chaschlár, ag fanacht le bheith seinnte Sa cheol, is éard is singil ann ná cineál eisiúna, de ghnáth taifead fuaime d’amhrán, de níos lú rianta ná ceirnín fadseinnte, albam nó ceirnín breisithe. Is féidir é seo a scaoileadh ar díol don phobal i bhformáidí éagsúla. I bhformhór na gcásanna, amháin is ea singil a scaoileadh ar leithligh ón albam, cé go mbíonn sé de ghnáth san áireamhl ar an albam freisin. De ghnáth, is iad seo na hamhráin ón albam a scaoiltear ar leithligh ar mhaithe le gníomhaíocht promóisin, den sórt sin agus íoslódáil digiteach nó le cloisteáil go minic ar an raidió agus táthar ag súil go mbeadh móthóir orthu. I gcásanna eile, scaoiltear é amach ar singil amháin, ní ar an albam freisin.
Kingsbridge
deas|250px|thumb|Kingsbridge Is baile suite i nDevon é Kingsbridge.
Singil (ceol)
Cineálacha
mion| Singil 45 isn, ceirnín le mórpholl lárnach mar a úsáidtear i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá do júcbhoscaí ]]
Sinéad de Valera
mion| 1975: Cuireadh Sinéad agus Éamon le chéile i [[Reilig Ghlas Naíon ]] Ba bhean chéile Éamon de Valera (taoiseach, uachtarán agus réabhlóidí Éireannach) í Sinéad de Valera (3 Meitheamh, 1878 - 7 Eanáir, 1975), nó Sinéad Ní Fhlannagáin. Tugtaí an t-ainm Sinéad Bean de Valera uirthi freisin go minic.
MS-DOS
Is córas oibriúcháin é MS-DOS nó Microsoft Disk Operating System ó Microsoft. Dhear Bill Gates agus Paul Allen é.
Sinéad de Valera
Saol
Rugadh í leis an ainm Jane nó Janice Flanagan i mBaile Brigín, Contae Bhaile Átha Cliath i 1878 (d'athraigh sí a h-ainm baiste níos déanaí). Bhí sí ina múinteoir i mbunscoil ar Sráid Dorset, i lár na cathrach. In a ham saor, mhúin sí an teanga Gaeilge leis an grúpa Conradh na Gaeilge. I measc na ndaltaí a bhí aici ná múinteoir eile, Eamon de Valera, a bhí ag múineadh matamaitic.
Pósadh Sinéad agus Éamon ar an 8 Eanáir 1910, cé go raibh Sinéad ceithre bliana níos sine.
Rugadh seachtar páistí acu, cúigear buachaillí agus beirt cailíní.
Bhí cáil agus cumhacht ar a fear céile níos déanaí, ach bhí Sinéad sásta fanacht amach as an saol polaitiúil. Scríobh sí scéalta do dhaoine óga, as Gaeilge agus as Béarla.
Bás
Fuair Sinéad de Valera bás ar 7 Eanáir 1975 ag 96 bliain d'aois, a lá roimh cothrom an lae a pósadh. Fuair Eamon bás ocht mí níos déanaí. Cuireadh iad le chéile i Reilig Ghlas Naíon i mBaile Átha Cliath.
Contae Union, Tennessee
Is contae i Tennessee é Union. Is é Maynardville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 19,119 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.
Kingsteignton
Is baile suite i nDevon é Kingsteignton.
Sal's Pizza (Brooklyn Nine-Nine)
Craoladh an naoú heipeasóid, "Sal's Pizza", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 19 Samhain, 2013. Scríobh Lakshmi Sundaram an eipeasóid seo. D'fhéach 3.36 milliún duine ar an eipeasóid.
Naomi Watts
Is aisteoir Sasanach í Naomi Ellen Watts, a rugadh ar an 28 Meán Fómhair 1968.
Lily Tomlin
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Mary Jean Lily Tomlin, a rugadh ar an 1 Meán Fómhair 1939.
Lynton
Is baile suite i nDevon é Lynton.
Buamáil Shíonáí, 2004
Trí ionsaí buama ab ea 2004 Buamáil Síonáí, ionsaí díritheú ar óstáin turasóireachta sa Leithinis Síonáí, an Éigipt, ar an 7 Deireadh Fómhair 2004.
D'fhág na hionsaithe 34 daoine marbh agus 171 gortaithe.
Contae Van Buren, Tennessee
Is contae i Tennessee é Van Buren. Is é Spencer príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 16,825 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Conchur Ó Colbaird
clé|mion|Bhí Colbert thar a bheith cráifeach clé|mion|1912-1914 Fianna Éireann: rang tosaigh: Patrick Holohan, Michael Lonergan & Con Colbert. Rang chúil: Garry Holohan & Padraig Ryan. Réabhlóidí Éireannach ab ea Conchur Ó Colbaird, Cornelius Colbert nó Con Colbert (19 Deireadh Fómhair 1888 – 8 Bealtaine 1916). Ba é an captaen é ar Chomhplacht F an Ceathrú Cathlán agus ba é a bhí i gceannas ag drioglann Lána Marrowbone nuair a ghéill siad an Domhnach 30 Aibreán 1916. Cuireadh chun báis é i bPríosún Chill Mhaighneann sa bhliain 1916 mar gheall ar an pháirt a bhí aige in Éirí Amach na Cásca.
Tús a Shaoil
clé|mion|drioglann Watkins [[Lána Mhuire Mhaith ]] As Áth an tSléibhe i gContae Luimnigh dó. D'éirigh sé sáite sa náisiúnachas agus Fianna Éireann agus é ag obair le Pádraig Mac Piarais i Scoil Éanna i mBaile Átha Cliath.
Roimh an Éirí Amach bhí sé gníomhach i ngluaiseacht na poblachta, bhí sé i bhFianna Éireann agus sna hÓglaigh. Sa bhliain 1913, bhí sé ar na chéad daoine a chuaigh isteach in Óglaigh na hÉireann, agus níorbh fhada go raibh sé ina bhall de Bhráithreachas na Poblachta chomh maith. clé|mion|Drioglann JamesonBhí Colbert thar a bheith cráifeach. Mar sin, níor chaith sé agus níor ól sé.
Imeachtaí 1916
Le linn an Éirí Amach, bhí Ó Colbaird ina chaptaen ar Chomplacht F de Cheathrú Cathlán Óglaigh na hÉireann, lonnaithe ag drioglann Watkins ar Shráid Bhaile Átha Fhirdhia, soir ó Aontas Bhaile Átha Cliath Theas. clé|mion|Drioglann Jameson inniu Faoi thráthnóna Dé Máirt ba léir nár bhain tábhacht straitéiseach le Drioglann Watkins ach oiread le Drioglann Roe. Dá bhrí sin, chinn an Captaen Colbert agus a chomplacht dul chomh fada leis an gCaptaen Séamus Murphy a bhí lonnaithe ag Drioglann Jameson.
Thréig an Captaen McCarthy Drioglann Roe agus chuaigh roinnt dá chomplacht chomh fada leis an ngarastún ag Drioglann Jameson. Grúpa de 21 a bhí i gceist ag an tús ach bhí borradh mór tar éis teacht ar an méid sin de bhrí gur tháinig na complachtaí ón dá urphost eile, mar aon le baill de Chumann na mBan, agus fir a bhí déanach ag triall ar an áit.