cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Criostóir Ó Rinn
Tús a shaoil
Saolaíodh Criostóir Ó Rinn taobh istigh de mhíle amháin ón tsráidbhaile beag Cluain i gContae Chorcaí sa bhliain 1920. Bhí dlúth-chaidreamh idir eisean agus a thuismitheoirí, Nioclás agus Máire. B'iar-iománaí é a athair féin le foireann Chluain, agus thug seisean an spreagadh dá mhac an camán a phioc suas den chéad uair. Nuair a bhí Christy ina ghasúr óg, bhí sé de nós ag a athair an leaid óg a thabhairt go dtí na cluichí móra thall i gcathair Chorcaí. Dhéanadh an bheirt an turas fada agus casta seo go rialta, le Christy óg ina shuí ar thrasnán an rothair. Fuair Christy a chuid scolaíochta ag an scoil náisiúnta áitiúil i gCluain, agus cuimhníodh é mar bhuachaill ciúin ach dícheallach. Mar a bhí an gnáth ag an am seo, níor bhac sé le hoideachas níos airde (tríú leibhéal) agus d'fhág sé an scoil ag ceithre bliana déag d'aois. Ghlac sé printíseach mar mheicneoir i Mainistir na Corann, agus ní ba dhéanaí bhog sé go dtí cathair Chorcaí chun post a thógáil mar fhear seachadta leis an gcomhlacht mór Shell Oil.
A chlub
Thiar sna 1930idí, bhí Cumann Lúthchleas Gael ag fás ar nós na gaoithe i gCluain. Thosaigh Christy agus a dheartháireacha ag imirt iomána den chéad uair sna sraitheanna sráide áitiúla a bhí curtha le chéile sa cheantar. Agus é ina dhéagóir ceithre bliana déag d'aois, chuaigh Christy isteach i bhfoireann sóisir Chluain, ag imirt mar chúl báire ar dtús. Ní raibh foireann mionúr ar bith ag Cluain, agus mar gheall ar seo bhí air an club a fhágáil chun imirt le Naomh Éanna i Mainistir na Corann. Ba le Naomh Éanna a fuair Rinn a chéad bhlas den rath, nuair a bhuaigh sé a chéad bhonn - ceann mionúr i gcraobh chontae Chorcaí. Ina dhiaidh sin, bhog sé ar aghaidh go dtí Fánaithe an Ghleanna, an club cáiliúil ó thuaisceart na cathrach. Bhí "an Gleann", mar a thugtar orthu, ar cheann de na clubanna ab fhearr sa chontae, a bhí díreach tar éis craobh an chontae a bhaint amach don ochtú bliain as a chéile. Bhuaigh Christy a chéad bhonn contae leo sa bhliain 1941. Ba thréimhse an-rathúil iad na 1940idí don Ghleann, agus do Christy, le craoibhe buaite acu arís sna blianta 1944 agus 1945, agus trí chinn as a chéile idir 1948 agus 1950. Bhí siad ar thóir chinn eile sa bhliain 1951, ach fuair na Searséiligh an lámh in uachtar orthu i gcluiche ceannais an chontae.
In ainneoin an chailliúint seo, shroich Christy agus an Gleann ocht gcluiche deiridh chontae as a chéile idir 1953 agus 1960, le buanna sna blianta 1953 agus 1954. Theip orthu sna trí chluiche as a chéile ansin, ach réitigh siad cúrsaí le trí bhua as a chéile arís idir 1958 agus 1960. Ní raibh na seascaidí gan rath dóibh ach oiread, agus bhuaigh Christy boinn eile sna blianta 1962 agus 1964. B'é seo an tríú bua déag a bhí bainte amach aige i gcraobh an chontae, agus chuir sé bonn Mumhan leis sa bhliain chéanna. D'imir Christy a chluiche deireanach leis na Fánaithe i gcluiche ceathrú ceannais an chontae in aghaidh Coláiste na hOllscoile, Corcaigh sa bhliain 1967.
Idir-chontae
Ag deireadh na 1930idí, bhí tréithí agus éachtaí Christy le Fánaithe an Ghleanna tugtha faoi deara ag roghnaitheoirí Chorcaí, agus ghlac siad é isteach ar fhoireann mionúr an chontae. Shuigh Christy ar an mbinse mar fhear ionaid sa bhliain 1937, nuair a bhuaigh Corcaigh Craobh na Mumhan agus Craobh na hÉireann. An bhliain ina dhiaidh sin agus é briste isteach sa chéad fhoireann, bhí ról lárnach ag Christy san fhoireann a bhuaigh corn na Mumhan arís. Shroich Christy a chéad chluiche cheannais uile-Éireann sa bhliain chéanna, agus ba é an sárthaispeántas a chuir sé isteach a bhuaigh an lá do na Ceannaircigh.
Níor thúisce go raibh sé socraithe síos ina mhionúr, nuair a fuair sé an glaoch ón fhoireann shinsir. D'imir sé a chéad chluiche ag an leibhéal seo i bhfómhair na bliana 1939 sa tSraith Náisiúnta in éadan Chill Chainnigh. Níor chuir sé nóiméad amú ag fáil áit bhuan san fhoireann, agus bhuaigh sé a chéad bhonn mar imreoir sinsir sa tSraith ag tús na bliana 1940. Bhain na Ceannaircigh áit i gcluiche ceannais na Mumhan amach an bhliain chéanna, ach ní raibh siad ábalta an ceann is fearr a fháil ar Luimneach, sárfhoireann an chúige ag an am seo, agus bhí an lá acu tar éis athimeartha.
Easpa ratha a bhí ann gan dabht ar lámh amháin, ach tuilleadh taithí don iománaí óg ar an lámh eile. Bhailigh Christy a dhara bhonn Sraithe sa bhliain 1941, ach chuir ráig de ghalar crúibe is béil go mór isteach ar chraobh na bliana seo. Mar thoradh, fágadh Cill Chainnigh agus Tiobraid Árainn as an gcomórtas, na contaetha a bhí buailte ba mheasa, agus socraíodh é go rachadh Corcaigh díreach ar aghaidh go cluiche leathcheannais na hÉireann. Bhuail siad le Baile Átha Cliath sa chluiche ceannais. Sléacht cheart a bhí ann i bhfabhar Chorcaí, agus bronnadh a chéad bhonn uile-Éireann ar Christy. Bhí casadh eile sa scéal fós, áfach, mar imríodh cluiche ceannais na Mumhan ag deireadh na bliana, agus chaill Corcaigh in aghaidh na dTiobraid Árannach.
Sa bhliain 1942, bhí foireann Chorcaí ag barr a mhaitheasa fós, agus bhuaigh Christy a chéad bhonn Mumhan tar éis bua in aghaidh Tiobraid Árann. Bhailigh sé a dhara bhonn uile-Éireann ansin, nuair a chloígh siad Baile Átha Cliath sa chluiche deiridh arís. Chuir sé bonn Mumhan eile leis a bhailiúchán sa bhliain 1943, sular thug siad aghaidh ar Aontroim sa chluiche mór. Bhí na hUltaigh tar éis dhá bhua móra a dhéanamh sa chraobh go dtí seo, ag fáil an ceann is fearr ar Ghaillimh agus ar Chill Chainnigh. Ní raibh ann do na hUltaigh sa chluiche, áfach, ach slad agus buaileadh iad le seacht gcúilín is fiche.
Rath arís do na Ceannaircigh, agus do Christy féin leis a tríú corn uile-Éireann. Sa bhliain 1944, bhí Luimneach ag fanacht dóibh i gcluiche ceannais na Mumhan. Críochnaigh an lá le comhscór, agus bhí orthu an rud ar fad a dhéanamh arís. Agus deireadh an chluiche ag druidim leo san athimirt, bhí an cuma ar an scéal go mbeadh na foirne cothrom arís. Le cúpla nóiméad fágtha, áfach, ghlac Christy seilbh ar an sliotar ag líne daichead Chorcaí. Rith sé amach i dtreo an chúil le luas lasrach, ag seachaint imreoirí a bhí ag iarraidh tabhairt faoi, agus sheol sé an liathróid díreach isteach i líontán Luimnigh. Bhí an bua ag na Ceannaircigh, le cúl amháin. Dearctar fós ar an éacht seo mar an nóiméad ar a bhog stádas mar réalta na hiomána ó Mick Mackey go Christy. Bhí Baile Átha Cliath ós a gcomhair arís san ard-chluiche, agus bhí bua éasca arís ag na Muimhnigh, don tríú bliain as a chéile. Leis an mbua seo, bhain Corcaigh curiarracht amach - ceithre chorn uile-Éireann i ndiaidh a chéile, ceann a mhairfeadh go dtí 2008. Bhí ceithre cinn ag Ring sula raibh ceithre bliana is scór slánaithe aige.
Chaill Corcaigh a gcoróin Mumhan sa bhliain 1945, ach tháinig siad díreach ar ais sa bhliain 1946 le Christy ina chaptaen orthu, agus bhailigh sé a cheathrú bonn cúigeach. I gcluiche leathcheannais na hÉireann, thug siad aghaidh ar a namhaid ba mhó as Cúige Laighean, Cill Chainnigh. Tar éis leath-ama, bhí Cill Chainnigh chun cinn le cúpla chúilín agus seoladh Christy isteach mar thosaí láir. D'fhág sé ar ruathar iontach leis an sliotar agus chuir sé an liathróid in eangach na gCat, rud a d'athraigh an cluiche ó bhun go barr. Choimeád Corcaigh smacht ar an gcluiche, agus an toradh a bhí ann ná a chúigiú bhonn uile-Éireann do Christy, cúig bhua sna sé bliana roimhe. Sa bhliain 1947, ghlac Corcaigh Craobh Mumhan arís agus bhí na Cait ag fanacht sa chluiche deiridh arís. Aicmítear an cluiche mar cheann de na cinn ab fhearr riamh, ach chaill Corcaigh le cúilín amháin, an bearna is lú. Droch-ócáid a bhí ann do na Ceannaircigh, ní mar chailliúint amháin, ach mar bhris an sárfhoireann a bhuaigh an ceithre bhonn as a gcéile sna 1940idí suas. Mar thoradh, bhí Corcaigh buailte le ceithre droch-bhliana i ndiaidh a chéile as seo amach.
Rac-cheol
Seánra popcheoil is ea rac nó rac-cheol, a thosaigh amach mar rac is roll i Stáit Aontaithe Mheiriceá sna 1950idí. Tá rac-cheol comhdhéanta de ghuthanna agus uirlisí éagsúla - an giotár, an dordghiotár agus na drumaí ach go háirithe. Uirlisí eile a baintear úsáid as ná an pianó, an t-orgán agus an t-sintéiseoir. De ghnáth, bíonn cúl-bhuille láidir le cloisteáil i rac-cheol, agus bíonn na hamhráin bunaithe ar na giotáir don chuid is mó.
Go forleathan, is comhchiallacha iad na téarmaí rac-cheol agus rac is roll. Bhíodh rac agus roll níos faiseanta sna 1950idí, ach thosaigh na bannaí móra sna 1960idí ag tabhairt an téarma rac-cheol orthu féin. Inniu, is téarma ginearálta é rac-cheol, a chlúdaíonn go leor foth-sheánraí éagsúla.
Criostóir Ó Rinn
Idir-chontae
Bhí 1952 ann nuair a tháinig feabhas ar chúrsaí na foirne, agus d'fhill Corcaigh le bua i Mumhain in aghaidh Thiobraid Árann, curaidh Éireann an lae. Bhí Baile Átha Cliath slánaithe isteach sa chluiche mór, ach níor thug siad dúshlán ar bith do Chorcaigh, agus bhain Rinn a shéú corn uile-Éireann amach.
Sa bhliain 1953, bhí Christy fós ina chaptaen nuair a bhuadar arís sa tSraith Náisiúnta agus i gCúige Mumhan. Bhí Corcaigh níos fearr ná Gaillimh sa chluiche mór, agus bronnadh a sheachtú bonn uile-Éireann ar Christy, chun a bheith cothrom leis an gcuriarracht. Ba chluiche conspóideach é, áfach, a chuimhnítear mar gheall ar an ngortú a rinneadh ar Mick Burke, captaen na Gaillimhe. Tar éis an cluiche, bhris troid amach ag an Óstán Gresham i mBaile Átha Cliath, agus fuair Christy buille ó dhuine de na Gaillimhigh. Shocraigh rudaí síos arís, ach ní raibh ann ach sos cogaidh mar thosaigh sé arís an mhaidin ina dhiaidh sin, agus rinne imreoir eile ó fhoireann na Gaillimhe ionsaí ar Christy. Críochnaíodh an ruaille buaille go tapaidh, áfach.
Rac-cheol
Stair
Téann fréamhacha an rac-cheoil siar go dtí na 1940idí agus na 1950idí. Thosaigh sé ag forbairt as na saghsanna ceoil a bhíodh ag teacht ar an bhfód i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Leis na céadta anuas, bhíodh daoine ag teacht i dtír ón iliomad tíortha ar fud na cruinne, agus iad ag tabhairt a gcultúr agus a gceol traidisiúnta in éineacht leo. Thosaigh na comhábhair bunúsacha seo ag meascadh le chéile, ag cruthaíodh na fréamhacha ar a mbunófar rac-cheol: na gormacha, rithim agus na gormacha, bluegrass, ceol gaspal, ceol tuaithe, ceol tíre, snagcheol agus mion-seánraí eile.
Criostóir Ó Rinn
Idir-chontae
Sa bhliain 1954, bhí an bua ag Ua Rinn agus a fhoireann i gCraobh na Mumhan arís, a ochtú ceann. Mar thoradh, bhí a naoú cluiche ceannais ós a chomhair don sárimreoir seo, le Loch Garman mar chomhairc. Bhí Páirc an Chrócaigh plódaithe le 85,000, curiarracht ag an am, agus fuair Corcaigh an ceann is fearr ar Loch Garman. B'ócáid stairiúil é do Christy go pearsanta, mar b'eisean an chéad duine riamh a bhain ocht mbonn amach i gCraobh Iomána na hÉireann.
Rac-cheol
1950idí
Deirtear gur cuireadh tús le rac-cheol i Meiriceá i lár na chaogaidí, sna stáit i ndeisceart na tíre ach go háirithe. Ba as an pobal gorm a tháinig formhór de na céad rac-cheoltóirí, daoine ar nós Chuck Berry, Bo Diddley, Fats Domino agus Little Richard. Ag tús an scéil, ní raibh éileamh ar na ceoltóirí gorma ach i measc a phobail féin. De réir a chéile, áfach, scar rac-cheol amach níos faide ar fud na tíre, go dtí go raibh sé tugtha faoi deara ag an pobal geal chomh maith. Níorbh fhada go raibh an rac-cheol dulta go mór i bhfeidhm ar cheoltóirí óga ón phobal geal, rud a thug borradh mór don seánra go forleathan. Bhain rac-cheoltóirí nua ar nós Buddy Holly, Elvis Presley, Bill Haley, Johnny Cash, Roy Orbison agus Jerry Lee Lewis an-rath amach, ag seinm rac-cheoil ós comhair lucht féachana i bhfad ní ba leithne. Ag deireadh na chaogaidí, cé go raibh conspóid ag baint leis fós, bhí rac-cheol glactha isteach i bpríomhshruth an cheoil.
Criostóir Ó Rinn
Idir-chontae
Tháinig botún beag sa bhliain 1955 nuair a theip ar Chorcaigh i gCraobh na Mumhan, ach bhí siad ar ais sa bhliain 1956 chun aghaidh a thabhairt ar Luimneach i gcluiche ceannais an chúige. Bhí an chuma air go mbeidh bua éasca ag Luimneach, ach thiontaigh Christy an cluiche bunoscionn le trí chúl agus cúilín amháin sa deich nóiméad deireanacha, agus ghoid siad an lá. Bronnadh a naoú corn Mumhan ar Christy. Sa chluiche ceannais, bhí Loch Garman ann leo. Cuimhnítear an lá seo mar cheann de na cluichí ab fhearr arís, le Christy ag iarraidh a naoú bonn uile-Éireann a bhaint amach. Chuir Christy agus an fhoireann taispeántas láidir isteach arís, ach athraíodh an cluiche nuair a shábháil cúl báire Loch Garman poc ó Christy, agus sheol seisean an sliotar suas na páirce chun Loch Garman a chur ar an ionsaí. Chríochnaigh an lá le bua do Loch Garman, le sé chúilín mar bhearna eatarthu, 2-14 go 2-8. In ainneoin an toraidh, d'fhág Christy an pháirc ar ghuaillí Nick O'Donnell agus Bobby Rackard ó fhoireann na mbuaiteoirí, rud a léirigh an ard-mheas a bhí ann don laoch iomána seo.
Rac-cheol
1960idí
Sa bhliain 1955, bhain an ceoltóir Sasanach Lonnie Donegan na cairteacha amach sa Bhreatain agus i Stáit Aontaithe leis a shingil "Rock Island Line". Ceol skiffle a bhí ann, agus meastar go ndearna an ceirnín seo an-tionchar ar fhás an rac-cheoil sa Ríocht Aontaithe. Thosaigh daoine óga ar fud na tíre ag cur grúpaí skiffle le chéile, rud a rinne John Lennon i Learpholl leis a chuid Quarrymen (a thógfadh an t-ainm The Beatles ní ba dhéanaí). Ag lár na seascaidí, bhí slua mór grúpaí ó Shasana ag baint cáil amach abhaile agus i Meiriceá, mar shampla The Rolling Stones, The Who, The Kinks, The Animals agus araile. Tugtar an tIonradh Briotanach ar an bhfeiniméan seo, agus bhí áit lárnach ag Beatlemania ann.
Criostóir Ó Rinn
Idir-chontae
Thug cúrsaí iomána an chontae drochchasadh arís sna blianta ina dhiaidh sin, áfach. Chuir Port Láirge deireadh le Corcaigh i gCraobh na Mumhan sna blianta 1957 agus 1959, agus rinne na Tiobraidaigh amhlaidh sna blianta 1960 agus 1961. Le gairmréim iontach ina dhiaidh, bhí a fhios ag Christy go raibh a phort seinnte mar iománaí idirchontae, agus d'imir sé ina chluiche deireanach le foireann Chorcaí sa bhliain 1962. Níor éirigh sé as ar an toirt, áfach, agus liostáladh é mar ionadaí don chluiche i gcoinne Thiobraid Árainn i mbabhta leathcheannais na Mumhan sa bhliain 1963. Sa bhliain 1964, chuir Christy amach an focal go raibh sé ar fáil do scuaid an chontae, ach dhiúltaigh na roghnaitheoirí é, cé go raibh an chuma air go raibh sé ag imirt chomh maith is a bhí sé riamh lena chlub. Bhí sé ar an scorálaí ab fhearr sa tSraith sa bhliain 1959, agus an t-aon duine a ghnóthaigh níos mó ná deich gcúilín i ngach cluiche, ar an meán, onór a roinn sé leis an dTiobradach Jimmy Doyle sna blianta 1961 agus 1962. Tar éis chúig bliana is scór agus ceithre is trí scór cluiche le foireann sinsir Chorcaí, fágadh Christy Ring amach as painéal idirchontae Chorcaí. Chuir an rud seo deireadh oifigiúil lena ghairmréim idirchontae. Bhí ráflaí ann sa bhliain 1966 go dtiocfadh Christy ar ais (ag aois dhá scór is cúig bliana) chun imirt le Corcaigh i gcluiche ceannais na hÉireann na bliana seo. Creidtear go raibh suim éigin ag Christy sa smaoineamh chun a naoú craobh a bhaint amach, ach ní raibh sé sásta é sin a dhéanamh mar fhear ionaid.
Rac-cheol
1960idí
Trasna na dtonnta i Meiriceá, thóg an t-ionradh Briotanach spreagadh úr nua ar ais do na daoine óga sa tír seo chomh maith. Thosaigh an rac-cheol ag glacadh áit thábhachtach i bhfrithchultúr na seascaidí, rud a shroich a bhuaic le Woodstock sa bhliain 1969. Lean rac-cheol ar aghaidh ag meascadh le seánraí eile, mar shampla ceol traidisiúnta. Bhí daoine ar nós Pete Seeger Woody Guthrie a bhí ina gceannródaí an tseánrao, ach Bob Dylan a bhain an cáil ba mhó amach. Tháinig seisean ar an bhfód, ag canadh amhráin simplí, le giotár fuaimiúil agus liricí le blas polaitiúil. An t-amhrán agóideach, a tugtar air. Ceoltóirí eile a cuireadh sa rang seo ná Neil Young, Joan Baez, Janis Joplin, Simon and Garfunkel, Buffalo Springfield, Joni Mitchell, Donovan, The Mamas and Papas, Bobby Darin, The Band, agus The Byrds.
Ar an dtaobh eile, bhí slua mór grúpaí ag meascadh na fuaime raic le popcheol, mar shampla The Partridge Family, The Cowsills, The Osmonds, The Archies, Barry Manilow, Neil Diamond, Olivia Newton-John, Eric Carmen, Bread, The Carpenters, Electric Light Orchestra, England Dan & John Ford Coley agus Tina Turner. Tugtar rac bog ar an ngné seo.
Forbairt nua eile a tháinig ar an saol ná rac-cheol sícideileach, nuair a thosaigh ceoltóirí ag baint triail as fuaimeanna difriúla, faoi thionchar an LSD go minic. Sin an fáth a tugtar rac-cheol aigéid air chomh maith. Na grúpaí a bhí ba mhó sa seánra seo ná Grateful Dead, The Doors, Jefferson Airplane, Pink Floyd, Jimi Hendrix, Country Joe and the Fish, agus The Byrds arís. Bhí na Beatles an-tógtha leis freisin, rud a bhí thar a bheith soiléir ar na h-albaim Revolver agus Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band.
1970idí
Ar thaobh amháin, thosaigh rac-cheol ag éirí níos crua sna 1970idí. Tugtar rac-cheol crua ar an bhforbairt seo, nó miotal trom. I measc na príomhghrúpaí a cuireadh sa chatagóir seo ná Black Sabbath, Led Zeppelin, Deep Purple, Judas Priest, Uriah Heep, Alice Cooper, Aerosmith, Thin Lizzy, Queen agus AC/DC. Airítear gurb é Black Sabbath ó Shasana an chéad ghrúpa a sheinn an rac-cheol trom-mhiotalach, fuaim a bhí níos callánach, dorcha agus feargach. Go forleathan, níor thaitin an seánra seo leis na gcriticí ar chor ar bith, agus thit sé i laige ag deireadh na seachtóidí. Bhí athnuachan, áfach, sa bhliain 1978 nuair a sheol na Meiriceánaigh Van Halen a gcéad albam.
Agus rac-cheol ag fás as cuimse fós, thapaigh rac-cheoltóirí an deis chum ceolchoirmeacha ollmhóra a chuir ar siúl i staideanna spóirt os comhair ná mílte duine. Aithnítear The Beatles mar an grúpa a chuir tús leis an nós seo, agus iad ag ceol i Staid Shea sna seascaidí. Glaodh rac-cheol airéineach air, agus bhrúigh grúpaí ar nós Led Zeppelin, The Who, The Rolling Stones, Pink Floyd, Aerosmith, Boston, REO Speedwagon agus Journey é go dtí leibhéal mór nua.
Cé go raibh an rac-cheol ní ba mhó ná riamh i lár na seachtóidí, tháinig glúin fheargach nua ar an bhfód nach raibh tógtha leis na ngrúpaí móra ar chor ar bith. Tugtar punc-rac ar an rac-cheol sciobtha, feargach, salach agus ainrialach a bhí á chasadh ag na mbannaí seo. Na príomhbhannaí a bhí freagrach as ná Sex Pistols agus The Clash i Sasana, agus The Ramones, Television agus The Heartbreakers i Meiriceá. Bhí tionchar nach beag ar an saol mór chomh maith, agus cuireadh gluaiseacht chultúrtha ar bun.
Ruadhraí mac Deala
I Miotaseolaíocht na nGael, ba dhara hArd-Rí na hÉireann é Ruadhraí (Sean-Ghaeilge Rudraige, Meán-Ghaeilge Rudhruidhe ) mac Deala, sliocht de na Fir Bholg, i gcomharbacht ar a dheartháir, Sláine.
Rac-cheol
1970idí
Tugtar nuathonn ar scata de bhannaí nua a bhí meáite fós le punc-rac, ach a bhí ag tabhairt faoi le blas níos ealaíonta - mar shampla Talking Heads, Blondie agus Devo. Lean punc-rac ar aghaidh ag athrú ag deireadh na 1970idí, agus nuair a sheol John Lydon a chéadligean leis a bhanna nua Public Image Ltd sa bhliain 1978, tugtar iar-phunc ar an bhfuaim seo a bhí cosúil leis an rac nua-thonntach ach beagán níos dúshlánach agus sciobthaí. Bhí formhór de na grúpaí seo as Sasana, mar shampla Joy Division, Siouxsie & the Banshees, The Fall, Gang of Four, agus Echo & the Bunnymen. An banna is mó cáil a tháinig as an ngluaiseacht seo ná U2 as Éirinn.
Ruadhraí mac Deala
Nuair a tháinig na Fir Bholg go hÉirinn mar lonnaitheoirí, roinn cúigear mic Dheala an tír eatarthu. Tháinig Ruadhraí i dtír ag Trácht Rudraige (Trá Ruadhraí, Dún Droma, Contae an Dúin) agus thóg sé cúige Uladh. Bhí seisean agus a dheartháir Geanann ina dtaoisigh de chuid muintir na bhFear Bolg aitheanta mar na Fir Domnann, dream stairiúil a bhí gaolta b'fhéidir leis na Dumnonii, a bhíodh ina gcónaí sa Bhreatain agus sa Ghaill.
Rac-cheol
1980idí
D'fhás an rac-cheol i dtreonna difriúla sna h-ochtóidí. Tháinig punc rac agus miotal trom slán as na seachtóidí, ach athraíodh iad go mór mór. Maidir leis an miotal trom, bhain sé sult as fuinneamh agus fás nua ar a dtugtar Nuathonn an Mhiotail Throim Bhriotanach. Meastar go bhfuil an ghluaiseacht seo freagrach as an miotal trom nua-aimseartha atá sa lá atá inniu ann, le daoine ar nós Metallica agus Megadeth ina measc. Sampla maithe den stíl seo ná Iron Maiden, Tygers of Pan Tang, Def Leppard, Motörhead, Triarchy, Blitzkrieg, Sweet Savage, Girlschool, Saxon, Diamond Head, Samson agus Tank. I gcás an phunc-raic, lean sé ag éirí níos tapaidh agus glórach arís, agus baisteadh hardcore ar bhannaí cosúil le Black Flag, Hüsker Dü, Minor Threat, agus Dead Kennedys).
Seánra eile a bhí rathúil na rac croíthailteach, i Meiriceá ach go háirithe. Na samplaí is fearr ná Bruce Springsteen, Bob Seger, Donnie Iris agus John (Cougar) Mellencamp. Ceol domhanda a glaodh ar ghné eile, ina meascaíodh rac-cheol le ceol traidisiúnta idirnáisiúnta. B'iad Paul Simon agus Peter Gabriel a cheannródaigh an fhorbairt seo.
Ruadhraí mac Deala
Pearsana eile
Faightear Rudraige mar ainm do bheirt phearsana eile i miotaseolaíocht na nGael. Bhí duine amháin dóibh ná mac Pharthaláin, duine eile Ard-Rí de shliocht Mhíl Easpáine sa 2a nó 3ú haois RC. Tá an triúr acu gaolta le cúige Uladh, agus is amhlaidh go bhfuil siad go léir fréamhaithe le sinsear-dhia na nUladh.
Rac-cheol
1980idí
As na miotaleoirí, tháinig dream nua ar a dtugtar miotal gruaige (nó miotal maisiúil uaireanta) de bharr na gruaige fhada a bhíodh ag baill na ngrúpaí go rialta. Na ceoltóirí a luaitear sa chatagóir seo ná Aerosmith, Guns N' Roses, Bon Jovi, Queen, Kiss, Alice Cooper, Twisted Sister, Sweet, New York Dolls, Mötley Crüe, W.A.S.P. agus Ratt.
Tugtar rac malartach ar slua bhannaí nach raibh éasca a chur in aon chatagóir eile. Bhí fuaimeanna difriúla acu, ach an rud a bhí ag gach dóibh ná go raibh siad tógtha go mór le smaointe agus idé-eolaíocht an phunc-raic. De ghnáth, bhí siad sínte le comhlachtaí beaga neamhspleácha, agus tugadh an teideal rac neamhspleách orthu ("indie", i mBéarla). Bhí an ghluaiseacht chéanna le feiceáil ar dhá thaobh an Atlantaigh, agus bhain daoine ar nós Dinosaur Jr, Pavement, R.E.M., Pixies, Sonic Youth, The Cure agus The Smiths cáil amach i rith an ré seo. Is léir go raibh an ceol ab fhearr i Sasana ag teacht ó Mhanchain, agus na hochtóidí ag druidim chun deiridh. Mar shampla, tháinig Stone Roses, James, Happy Mondays agus The Charlatans as an gcathair seo. Ba iad na bannaí seo a chuir síolta an phléascadh grúinse sa chéad deichniúr eile.
Liosta de charachtair Coronation Street (2019)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 2019.
Rac-cheol
1990idí
Nuair a bhí na Stáit Aontaithe dúghafa fós le grúinse agus iar-ghrúinse, chuaigh rudaí i malairt treo ar fad sa Bhreatain. Tharla aisfhreagra ar a dtugtar Britpop i lár na nóchaidí, agus blas na seascaidí le chloisteáil arís. Na bannaí ba mhó a bhí ann ná Suede, Oasis, Supergrass, The Verve, Radiohead, Pulp agus Blur.
Seánraí
Tagann a lán seánraí eile faoin seánra ginearálta seo, mar shampla:
The Jersey Devil (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an cúigiú heipeasóid, "The Jersey Devil" den chéad sraith The X-Files ar an 8 Deireadh Fómhair 1993. Scríobh Chris Carter an eipeasóid seo. D'fhéach 10.4 milliún duine ar an eipeasóid.
An Tarbh, Contae Chorcaí
Is oileán Éireannach é an Tarbh.
Uí Allmhuráin
Ainm de dhá chlann éagsúla i nÉirinn is ea  Uí hAllmhuráin  nó  Uí hAlluráin, ceann amháin i gContae na Gaillimhe (Connachta) agus eile in oirdheisceart (Dál gCais).
mion|Armas Uí hAllmhurain
Sanas
Tá an sloinne fréamhaithe ó allmuir na Meán-Ghaeilge. Tugann an focal le fios gurbh 'allmhaireoirí' a bhí ann sa chlann.
Connachta
Tiarnaí agus príomhchlann i gClann Fhearghaile ba ea Uí hAllmhuráin na gConnacht. Sa dara haois déag, bhí Uí hAllmhuráin ina dtaoisigh ar ceithre is fiche ann, taobh thiar d'abhainn na Gaillimhe. Sa tríú haois déag, cuireadh an chlann as a críocha dúchais ag ionróirí de Búrca. B'éigean dóibh, Uí hAllmhuráin Uí Fhlaithbheartaigh, do ar imirce go dtí Iar Chonnacht, air a thig siad caisleán O'Hery (i Maigh Cuilinn).
Is é mana Cian na Gaillimhe ná Clann Fhearghaile Abú, as a muintir.
Dál gCais
Rítheaghlach Dhál Chais ba ea an chlann sa Tuamhain.
Páirtí Protastúnach Learpholl
Páirtí beag áitiúil i Learpholl i Sasana ab ea an Páirtí Protastúnach Learpholl. Bhunaigh roinnt baill den Ord Oráisteach an páirtí i 1903 chun stop a chur le sóisialachas agus inimirce Chaitlicigh Éireannach go Sasana. Bhuaigh siad a suíocháin deireanach i 1973. I 1974 thug an Páirtí Coimeádach cuireadh dóibh teacht isteach sa pháirtí sin, agus chuaigh siad isteach. Rinne an Páirtí Aontachtach Daonlathach iarracht cumann a bhunú sa chathair tar éis seo.
Olltoghchán na Polainne 1989
Imeachtaí
I mí Aibreáin, rinneadh an ceardchumann Solidarnosc dleathach i ndiaidh rabharta de stailc eanna. Tugadh an cead d’oibrithe dul ar stailc, agus bhí iontas ann dá bharr. clé|mion|27 Bealtaine 1989 Ansin bhain an chomhghuaillíocht, le Solidarnosc i mbun, toghchán na Polainne i mí an Mheithimh,  Fuair siad ollbhua sa toghchán, agus 71% den vóta (sna ceantair "saor").
I mí Lúnasa, cuireadh isteach rialtas neamhchumannach don chéad uair.
i mí Nollaig, rinneadh Uachtarán ar an Pholainn de Lech Walesa agus ba é an chéad cheannaire neamhchumannach é in Oirthear na hEorpa le dhá scór bliain.
Lus glinne
Planda ilbhliantúil atá dúchasach don Eoraip is an Áise is ea an lus glinne. 15-40 cm ar airde, le riosóim dreaptha. Na duilleoga urchomhaireach éilipseach fiaclach. Na bláthanna bídeach, scothghlas, le 3 sheipeal, na fireannaigh i spící fada cromtha, na baineannaigh i gcrobhaingí. Luibh a bhláthaíonn go han-luath, ceannasach ar urlár coillearnaí go minic.
Storlok
Is banna rac- cheoil ó Bhro-Leon, an Bhriotáin, é Storlok, ar a dtugtar Pempbiz anois. Bhunaigh na hamhránaithe Denez Abernot agus Bernez Tangi é i 1976. Ba iad Storlok an chéad rac-bhanna a chanadh go heisiach sa Bhriotáinis.
Meastar go raibh tionchar tábhachtach ag an ngrúpa ar go leor grúpaí Briotáinise reatha. Bhí slite beatha tábhachtacha ag na baill go léir i saol cultúrtha na Briotáine. .
Stair an ghrúpa
Bunaíodh an grúpa i Pro Leon mar thoradh ar chruinniú Bernez Tanggui agus Denez Abernot, agus tugadh Storlok ("twrw" sa Bhriotáinis) ar an ngrúpa. Bhí naonúr ceoltóir óg mar chuid den ghrúpa. Seo an chéad uair, tar éis Alan Stivell, a tháinig rac-cheol agus Briotáinis le chéile.Tagann na liricí isteach sa tsochaí chomhaimseartha agus cothaíonn siad tuiscint ar luachanna cathacha. Tar éis blianta nuair a bhí sé deacair greim a fháil ar a gcead albam Stok ha Stok, a eisíodh ar dtús i 1979 ar an lipéad Névénoé, Tar éis blianta fada agus é a bheith deacair greim a fháil air Chop Breizh, d’atheisigh Coop Breizh ar CD é sa bhliain 2002.
Sa bhliain 2011, td'athbhunaigh Bernez Tangi, Philippe Abalain Philippe "Abalip" Abalain, Gildas Beauvir, Bertrand Floc'h agus Yvon Gouez an grúpa faoin ainm Pempbiz. An bhliain chéanna, d'eisigh siad ceirnín leanaí (Pempbiz), agus albam nua ina dhiaidh sin in 2015 (Karantez, marv ha faltazi), agus an tríú ceann in 2020 (Taol biz troad). .
Tionchair
D’éist Denez Prigent leis an ngrúpa agus bhí sé spreagtha ag an liricí, scríofa ag an mbeirt amhránaí, a labhraíonn faoi fhíricí éagsúla. Ar a chéad albam tá na hamhráin Plac'h Landelo scríofa ag Bernez Tangi agus Gwerz ar vezhinerien ("Scéal na mbailitheoirí feamainne") scríofa ag Denez Abernot, agus taibhríonn sé go rialta é ar an stáitse, mar shampla ina léiriú cappella cappella ag an Stade de France sa bhliain 2003. .
Thug an t-amhrán Botoù-koad dre-dan a ainm ar scannán faisnéise 52 nóiméad ag Soazig Daniellou (tá an t-amhrán sin le cloisteáil ag tús an scannáin agus an t-amhrán Kastell Rock ag an deireadh leis an liosta creidiúintí). Ba é France 3 Bretagne a léirigh an scannán in 2017, agus insíonn sé scéal daoine óga ó Fro-Leon sna 1970idí a chuir tús leis an ngrúpa amharclainne Ar vro bagan.
Ba é an tionchar ba mhó a bhí ag Nolwen Korbell ar an mBriotáinis ná Storlok. . D’éist an racaire Brieg Guerveno leis an ngrúpa sular sheol sé a ghairm bheatha aonair sa rac-cheol Briotáinise (chan sé a leagan féin d’Emgann Kergidu le Bernez Tangi, agus scríobh sé amhrán speisialta dó freisin). Scríobh Rozenn Talec 'Keleier Notre-Dame' sa Bhriotáinis, faoi inspioráid Keleier Plogoff.
albaim stiúideo
1979: Stok ha Stok, le Storlok (Névénoé)
Ceirníní leathfhada
1978: Gwerz an Dilabour / Gwerz maro Jorj Jackson, le Storlok
Donn Cothaid mac Cathail
Rí na gConnacht de chlann Ui Fhiachrach Mhuaidhe ba ea Donn Cothú mac Cathail (Sean-Ghaeilge Donn Cothaid mac Cathail) (bás 773 ). Dúnchadh Mhuirisce mac Tiobraide (bás 683) ba ea a shin-seanathair. Ba é an duine deireanach dá mhuintir a ndearnadh rí Chonnacht de. Bhí sé i réim ón mbliain 768 go dtí 773.
Rinneadh rí Uí Fhiachrach dá mhac Connmhach (bás 787). Bhí sé ina shinsear Aodha Uí Dhubhda, é féin sinsear eapainmneach Uí Dhubhda.
Fagaisít
Aon cheall a shlogann agus, de ghnáth, a dhíleánn páirteagail, miocrorgánaigh (baictéir) nó cealla dochracha. Is fagaisítí an-chuid de na hainmhithe aoncheallacha. In ainmhithe ilcheallacha, feidhmíonn fagaisítí mar chosantóirí is glantóirí. I ndaoine is mamaigh eile, faightear sa bhfuil iad (na neodraifilí, na basaifilí, is na monaicítí), fíocháin tacaíochta, agus an córas líontán intéiliach (na macrafagaigh).
(471288) 2011 GM27
Is é 2011 GM27 uimhir 74 de réadanna an Ghrianchórais in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den Chrios Cuiper. Is réad tras-Neiptiúnach é agus tá féidearthacht ann gur abhacphláinéad é freisin.
Círéibeacha Bhéal Feirste 1886
mion|1919 Sa bhliain 1886, ritheadh an chéad Bhille Rialtas Dúchais. Thosaigh círéibeacha i mBéal Feirste ar 4 Meitheamh 1886 dá bharr. Lean na círéibeacha ar aghaidh ar feadh trí mhí. Maraíodh b'fhéidir 50 (lámhachadh 13+) idir Meitheamh agus Meán Fómhair.
Ní raibh Constáblacht Ríoga na hÉireann (RIC) i mBéal Feirste in ann smacht a choimeád ar an chathair (bhí an lucht agóide agus na póilíní áitiúil ina bProtastúnaigh go léir). Cuireadh fios ar phóilíní breise agus trúpaí athneartaithe as an deisceart (Caitlicigh iad an chuid is mó).
Bhain na círéibeacha geit as an rialtas agus bhunaigh siad an "Commission of Inquiry" le dul i dteagmháil le pobail chun fiosrú cén fáth ar thosaigh achrann in áiteanna ar leith agus an dóigh is fearr círéibeacha mar seo a sheachaint amach.
Mhic an Airchinnigh
Rítheaghlach Gaelach as Tuadhmhumhain is ea  Mhic an Airchinnigh.
Sanas
Is amhlaidh go bhfuil an focal Airchinneach fréamhaithe as na fo-fhocail oir agus ceann.
Armas agus mana
Ar an armas, feictear trí leon dearga is three red lions passant. Is é an mana ná Veritas nó Vincit Veritas.
Aedh mac Ruaidri Ua Conchobair
Rí Chonnacht ón mbliain 1228 go dtí 1233 ba ea  Aodh mac Ruairí Ó Conchúir  (Meán-Ghaeilge Aedh mac Ruaidrí Ua Conchobair). Mac ba ea é le hArdrí deireanach na hÉireann a tugadh lán-aitheantas dó, Ruaidrí Ua Conchobair. D'éiligh sé riachtanach na gConnacht tar éis di a dhearthár Toirdhealbhach a chur as, i ndiaidh bhás a gcéile comhraic, a gcol ceathrar agus iar-rí Aedh Ua Conchobair. Maraíodh é sa bhliain 1233 ag gaiscígh a chol ceathrair agus chomharba, Féilim Ó Conchúir. Ba eisean an duine deireanach de mhuintir Ruairí a ndearnadh rí Chonnacht de. <!--
Life and reign
Aedh is first mentioned in the annals in 1225, when with his brother Toirdhealbhach, he invaded Connacht in order to claim its throne from Aedh Ua Conchobair. He and his brother were invited by Aedh's disgruntled vassals Donn Oc MacAirechtaig the lord of Siol Muireadaigh and Aed O Flaithbertaig lord of Iar Connacht. They received the backing of the powerful king of Tir Eoghain Aodh Méith and Toirdhealbhach was made king with Aedh Ua Conchobair retreating to Athlone in order to secure aid from the Anglo-Norman lords there. He was successful in obtaining their backing as well as that of Donnchadh Cairbreach Ó Briain King of Thomond and the Clann Cholmáin Chief of Meath. Its with this force Aedh, his brother Toirdhealbhach and their O'Neill allies were forced to contend, and after a brief fight they disbanded their forces in the anticipation that the allies of Aedh Ua Conchobair would soon leave the province and leave the king exposed once more. Aedh mac Ruaidrí managed to distinguish himself soon after when he intercepted the advance force of Donnchadh Cairbreach Ó Briain, who had been sent on ahead with the plunder and payment they had received, defeating them, taking their plunder and receiving a promise, on pain of excommunication, from Donnchadh to not march against Aedh and his brothers again. Aedh mac Ruaidrí meanwhile retained only a small mercenary force of Anglo-Normans, and so after his allies departure the rebellion simply flared up once more until his allies returned and forced Aedh and his brother to seek refuge once more with Aodh Méith. The author of the Annals of Connacht notes bitterly that the rebellion resulted in nothing but the wasting and ruining of a countryside which before had been completely peaceful and prosperous.
In 1227 Aedh and his brother tried their luck once more with the backing of Richard Mór de Burgh, 1st Baron of Connaught, who expected to become their overlord on victory through his grant from the English king of the province of Connacht. On this hosting they burned Inishmaine Abbey, took hostages and plundered the province. In the next year Aedh Ua Conchobair was dead, apparently through the intrigues of the de Lacy family. Aedh and his brother immediately began a civil war of their own for the kingship destroying the province between them, with Aedh managing to come out on top though he shared power with at least some of his brothers. At a great assembly hosted by Richard Mór de Burgh, who had been recently made Justiciar of Ireland, Aedh was elected king by both the Anglo-Normans and the Irish lords of the province in a compromise demonstrating the influence the two groups wielded in choosing the king. Aedh was appointed king despite the fact Toirdhealbhach, as the senior was better qualified according to traditional Irish succession law, the practical power of de Burgh's backing simply taking precedence. He was inaugurated at the traditional royal site of Carnfree. During the inauguration two of Toirdhealbhach's sons took cattle in raids and Aedh sent men after them who retrieving the cattle and killed one of his nephews Maelsechlainn in the process.
In 1230 Aedh, persuaded by his old ally Donn Oc, decided to turn against Richard Mór and the other Anglo-Normans proclaiming they would never again accept a king who was a vassal of the English and began plundering the lands held by them in Connacht. Richard assembled a large force consisting of large numbers of the Anglo-Normans of Ireland plus many Irish chiefs and marched into west Connacht fighting daily with Aedh's forces as they attempted to install a new claimant Felim O'Connor as king. Aedh decided not to engage them in pitched battle instead moving about the province with his cattle herds and followers. Donn Oc disagreed and with a force of men sought out engagements with the Anglo-Norman forces on their western flank until he was slain along with Brian son of Toirdhealbhach and the forces he had routed fleeing towards Aedh's position. When the routed forces and their pursuers came to the kings position he began to flee killing one of his attackers by thrusting a javelin through him and escaping. The forces of Richard looted the province following their victory and installed Felim as their vassal king, while Aedh fled to the court of Aed Meith again.
Felim was imprisoned for unknown reasons by Richard the next year and in 1232 Aedh made peace with the Justiciar and resumed the kingship of Connacht. His son Conchobar was seemingly a hostage of Richard but managed to escape only to die soon after on an expedition against the men of the Tuatha. In 1233 his old rival and cousin Felim again invaded the province, this time with the support of some of Aedh's chief vassals and pursued him and his supporters to give battle. Aedh, two of his brothers and several of his nephews were killed decimating the power of Ruaidri's descendants who never again held the kingship of Connacht. The author of the Annals of Loch Ce composed a poem on his death;
Aedh, son of Ruaidhri, of the quick onset
Was five years over the province,
Until fell, a loss to every feast,
This man by Fedhlimidh. -->
Siomptóim éirí as
mion|Andrew Litten. 2016. Baineann Siomptóim éirí as (nó Drug Withdrawal) do dhuine andúileach nuair nach mbíonn an t-ábhar a bhfuil sé tugtha dó ar fáil aige.
Ina measc bíonn masmas, urlacan, crampaí goile, imní, ruaigeanna anbhá, pamparnaí, tinnis cinn, mearaí, allas, creathanna, fiú trithí.
Chun go n-éireoidh leis an bpróiseas seo, ní mór go mbeidh an t-andúileach toilteanach spreagtha tacaithe, agus go leanfaidh sé leis go buan.
Black Lives Matter
Gluaiseacht idirnáisiúnta um Chearta an Duine is ea Black Lives Matter (BLM), (Gaeilge: Mór Againn Beatha Daoine Gorma) a tháinig chun cinn ar dtús sa phobal Afrai-Mheiriceánach, a théann i mbun feachtais in aghaidh an fhoréigin agus an chiníochais shistéamaigh in éadan daoine gorma.
Mana agus méim is ea BLM sa lá atá inniu ann chomh maith.
mion|clé|Twitter, an nuacht agus #BLM Is in 2013 a cuireadh bun faoin fheachtas atá i ndiaidh scaipeadh ar fud na cruinne sna sála ar dhúnmharuithe a rinne póilíní i SAM ar dhaoine gorma. Maíonn an ghluaiseacht go seasann siad ar son cothromais agus cearta daonna d’achan duine. Táthar ag iarraidh dlúthpháirtíocht dhomhanda a chothú.
Stair
Bhí fadhbanna an chiníochais lárnach sa pholaitíocht sna Stáit Aontaithe ó bunaíodh iad, ón sclábhaíocht a thug saibhreas don tír nua, go dtí cinedhíothú na mbundúchasach, siúlóidí ar son chearta daonna na ndaoine gorma agus feachtas BLM an lae inniu. Ó cuireadh tús leis na Stáit Aontaithe bhí leatrom córasach ar an phobal ghorm ach go háirithe, leatrom a mhaireann go dtí an lá inniu.
Chruthaigh mná dubha an méim agus an mana BLM i ndiaidh mharú Trayvon Martin sa bhliain 2012. Fuarthas neamhchiontach i ngach cúis an dúnmharfóir agus ansin scaipeadh an haischlib #BlackLivesMatter don chéad uair in 2013. Cuireadh borradh faoi ansin i ndiaidh mharú Michael Brown in 2014.
Tá an mana ‘I can’t breathe’ in úsáid ag an ngluaiseacht BLM ón uair ar thacht póilín Eric Garner i Nua-Eabhrac thiar sa bhliain 2014.
Scaip na manaí 'BLM ' agus ‘I can’t breathe’ ar fud an domhain ag agóidí ar son chearta an phobail dhuibh sa bhliain 2020, nuair a dhúnmharaigh póilín bán George Floyd i gcathair Minneapolis ar an 25 Bealtaine.
Gluaiseacht agus teaicticí
mion|Agóid Mario Woods, San Francisco Márta 2016 “Is eagraíocht de chuid an 21ú haois í BLM"; is é atá i gceist, níl struchtúr eagraíochtúil ann, tá sé measartha scoite, scaoilte agus sin ceann de na buanna atá aige agus ceann de na laigí atá ann chomh maith.
Tarlaíonn agóidí BLM go rialta, ag labhairt amach i gcoinne na bpóilíní a mharaíonn daoine gorma, agus saincheisteanna níos leithne mar próifíliú ciníoch brúidiúlacht na bpóilíní, agus neamhionannas ciníoch i gcóras dlí choiriúil na Stát Aontaithe. Scaoileann na póilíní i SAM le duine dubh gach 24 bomaite. Is mó seans  go scaoilfidh na póilíní páiste dubh ná páiste geal agus rachaidh gasúr dubh as gach triúr a tháinig ar an saol in 2000 go príosún. mion|Minneapolis, 2015
Cur in aghaidh
‘Blue Lives Matter’ is ea mana na frithghluaiseachta conspóidí a tháinig chun cinn mar fhreagra ar an ngluaiseacht BLM. Samhlaítear an dath ‘gorm’ i mBéarla Mheiriceá leis na seirbhísí póilín eachta sa tír sin agus is don tsamhail sin a thagraítear sa mana ‘Blue Lives Matter’. mion|Nua Eabhrac, 2014 Gluaiseacht chiníoch atá i Blue Lives Matter sa chaoi is go ndéanann sé “beag is fiú” den ghluaiseacht Black Lives Matter agus de dhaoine a bhfuil imní orthu faoin bhforéigean in aghaidh daoine gorma a chuirtear i leith phóilíní Mheiriceá go minic.
Maraíodh Rafael Ramos agus Wenjian Liu as an NYPD i mBrooklyn ar 20 Nollaig  2014 agus bunaíodh an fhrithghluaiseacht i ndiaidh an eachtra seo. Tharla ionsaí eile i gcathair Baton Rouge i Louisiana ar 18 Iúil 2016 inar maraíodh 3 póilíní. Fuath ba bhun leis an gcoir. Tugadh reachtaíocht isteach i Stát Louisiana chun na póilíní a chosaint.
Tháinig clú ar ghluaiseacht eile, na Proud Boys sna 2010idí mar gheall ar roinnt agóidí atá eagraithe acu mar fhreagra ar ghluaiseacht BLM agus mar gheall ar throideanna a mbíonn a gcuid ball páirteach iontu.
‘Gorm Chónaí Ábhar’
Sa bhliain 2017, thosaigh lucht na Gaeilge ar líne ag baint suilt as an íoróin a bhaineann le haistriúchán Gaeilge a rinneadh ar an mana conspóideach ‘Blue Lives Matter’. ‘Gorm Chónaí Ábhar’ an Ghaeilge a cuireadh air. Sa Ghaeilge tugtar duine gorm ar dhuine a bhfuil craiceann dubh air, rud a fhágann lorg na híoróine ar an drochaistriúchán atá le feiceáil ar léine an fhir.mion|Féinínː Tionscal an fhaisin ag tacú le BLM
2020
Tá an ciníochas beo beathaíoch in Eirinn chomh maith agus eagraíodh léirsithe Black Lives Matter in Éirinn sa bhliain 2020.
Alan Stivell
Is ceoltóir agus amhránaí Francach, Briotánach agus Ceilteach é Alan Stivell, (a rugadh Alan Cochevelou ar 6 Eanáir 1944) agus cumadóir amhrán, ealaíontóir taifeadta, agus máistir ar an gcruit Cheilteach. Ó na 1970idí luatha, d’athbheothaigh sé suim dhomhanda sa chruit Cheilteach (go sonrach Briotánach) agus sa cheol Ceilteach mar chuid den cheol domhanda. Mar phíbeire agus seinnteoir talabaird, nuachóirigh sé ceol traidisiúnta na Briotáine agus ar amhránaíocht thraidisiúnta na Briotáine san Bhriotáinis. Is réamhtheachtaí rac Cheilteach é, tá sé spreagtha ag aontas na gcultúr Ceilteach agus ina choimeádaí ar chultúr na Briotáine..I
Luathshaol agus tús gairme
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Exposition_ROK_-_harpe_de_cristal_Alan_Stivell_01.jpg/170px-Exposition_ROK_-_harpe_de_cristal_Alan_Stivell_01.jpg|mion| "Cruit Chriostail" corp-soladach (Goas-Stivell, 1987) Rugadh Alan Stivell i mbaile Riomh san Auvergne. Státseirbhíseach in Aireacht Airgeadais na Fraince ba ea a athair, Georges (Jord in Briotáinis) Cochevelou, a bhain amach a bhrionglóid maidir le cruit Cheilteach nó Bhriotánach a athchruthú i mbaile beag Gourin, sa Bhriotáin agus ba de shliocht Liotuánach - Giúdach a mháthair. Sa bhliain 1953, thosaigh hAlan ag seinm na huirlise agus é naoi mbliana d'aois faoi chúram a athar agus Denise Megevand, cláirseoir ceolchoirme. D’fhoghlaim Alan miotaseolaíocht, ealaín agus stair na gCeilteach chomh maith, chomh maith leis an mBriotáinis, rince traidisiúnta na Briotáine, agus an phíb Albanach agus an talabard, uirlis thraidisiúnta Bhriotáineach, ó teaghlach an óbó. Thosaigh Alan ag seinm ceolchoirmeacha ag aon bhliain déag d’aois agus rinne sé staidéar ar cheol tíre traidisiúnta na Breataine Bige, Shasana, na hÉireann, na hAlban agus na Breataine Bige, ag foghlaim an druma, an fheadóg mhór Éireannach agus an fheadóg stáin. Bhí sé san iomaíocht, agus bhuaigh sé roinnt comórtas ceoil traidisiúnta Briotánach Bagad Bleimor. Chaith Alan a óige i bPáras, lena thionchair ilchultúrtha. Ach thit sé i ngrá leis an gceol Briotánach agus leis an gcultúr Ceilteach, go ginearálta, agus ba mhinic a chuaigh sé ar ais go dtí an Bhriotáin ina dhéagóir.
Tháinig an chéad taifeadadh ag Stivell amach sa bhliain 1960 ("Musique gaelique"), singil a lean an fadcheirnín Telenn Geltiek i 1964. Thaifead sé ceoltóirí aonair cruite agus an chruit ag tabhairt tacaíocht d'amhránaithe cheana féin i 1959 le Breiz ma bro ("An Bhriotáin, mo thír ") agus ceirnín leathfhada Mouez Breiz ("Guth na Briotáine") leis an amhránaí mná Andrea Ar Gouilh. Ciallaíonn a ainm stáitse, Stivell, "scairdeán" nó "fuarán" sa Bhriotáinis. Tagraíonn an t-ainm d'athnuachan na Briotáine agus dá shloinne Cochevelou (forás ar kozh stivelloù, "na seanfhuaráin").
Stivell agus athbheochan na cruite Ceiltí
Le bardchruit nua le sreanga cré-umha, thosaigh Stivell ag baint triail as stíleanna ceoil nua-aimseartha ar tugadh rac Cheilteach orthu. Sa bhliain 1966, thosaigh Alan Stivell ag seinm agus ag taifeadadh mar amhránaí. An bhliain dár gcionn, shínigh Philips Records é. Ba le linn bhreith ghluaiseacht an cheoil Nua - Bhriotánaigh agus Cheiltigh a tharla sé seo.
I 1968, tar éis dhá bhliain de chamchuairt agus láithrithe rialta ag an American Students and Artists Centre i bPáras, chuaigh Alan isteach sa Moody Blues ar an stáitse chun seinnt i Halla na Banríona Eilís i Londain.
Sa bhliain 1970, d'eisigh Stivell a chéad chnaga, an singil "Broceliande" agus an t-albam Reflets, an dá cheann ar lipéad taifead Philips. Bhí dlúthbhaint aige le hathbheochan fréamhacha na Briotáine a bhí ag dul chun cinn, go háirithe tar éis scaoileadh an albam uirlise 1971 Renaissance of the Celtic Harp, a bhuaigh ceann de na gradaim is cáiliúla sa Fhrainc, duais an Académie Charles Cros.
Scríobh an léirmheastóir ceoil Bruce Elder den albam Renaissance of the Celtic Harp : "People who hear this record are never the same again. Renaissance of the Celtic Harp, one of the most beautiful and haunting records ever made by anybody, introduced the Celtic harp to many thousands of listeners around the world. To call this music gorgeous and ravishing would be the height of understatement—indeed, there aren't words in the English language to describe this record adequately. The opening work, 'Ys', is a piece inspired by the legend of the fifth century capital of the kingdom of Cornwall, (most versions of the legend place the city in the Douarnenez Bay on the coast of Brittany), [said to have been] engulfed by a flood as punishment for its sins. (Debussy wrote one of his finest works, 'The Engulfed Cathedral,' later adapted by the group Renaissance into 'At the Harbour' on the 1973 album Ashes Are Burning, based on the same legend). The reflective 'Marv Pontkellec' is every bit as sublimely beautiful, but the highlight of this record is 'Gaeltacht,' a 19-minute musical journey by Stivell's harp across the Gaelic lands of Ireland, Scotland, and the Isle of Man." Ar an 28 Feabhra 1972, bhí  ceolchoirm in amharclann an Olympia, halla ceoil cáiliúil i bPáras ag Stivell, áit ar sheinn sé agus a bhanna ceoil ag nascadh ceol traidisiúnta Ceilteach le fuaimeanna nua-aimseartha (giotár leictreach, drumaí, etc.). Bhain an cheolchoirm seo clú do Stivell agus a chuid ceoil ar fud na Fraince. Ag an am seo, bhí cur chuige eicléictiúil Stivell i leith an cheoil an-nua agus measadh go raibh sé contúirteach, ach ní fada go raibh tóir air. Díoladh os cionn 1,500,000 taifead den cheolchoirm sin (A l’Olympia). Spreag clú nua Alan Stivell é ar camchuairt ar fud na Fraince, na Ríochta Aontaithe, Cheanada agus na Stát Aontaithe. Lean sé ar aghaidh ag taifeadadh, agus d’fhoilsigh sé cnuasach filíochta Briotáinise i 1976. Leis an Symphonie Celtique 1980 mheasc sé don chéad uair gnéithe rac-cheol, ceolfhoireann shiansach, uirlisí Ceilteacha agus gnéithe eitneacha neamh-Eorpacha ar nós an t-amhránaí Berber Djourha agus an siotársóir Narendra Bataju.