cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mai Zetterling
Gairmréim
Bhí Zetterling le feiceáil i léiriúcháin scannán agus teilifíse a chuimsíonn sé scór bliain ó na 1940idí go dtí na 1990idí. Bhain sí cáil amach di féin sa scannán Hets (Gaeilge:Céasadh) a scríobh Ingmar Bergman di sa bhliain 1944, ina raibh ról conspóideach aici mar chailín siopa cráite. Go gairid ina dhiaidh sin bhog sí go Sasana agus bhain sí rath amach ar an toirt ansin agus a ról i Frieda faoi stiúr Basil Dearden (1947) ag aisteoireacht in éineacht le David Farrar.
Tar éis filleadh gairid ar an tSualainn inar oibrigh sí le Bergman arís ina scannán Musik i mörker (1948) (Gaeilge: Ceol sa dorchadas), d'fhill sí ar an mBreatain agus ghlac sí páirt i roinnt scannán sa Ríocht Aontaithe, ag aisteoireacht in éineacht le príomhfhir mar Tyrone Power, Dirk Bogarde, Richard Widmark, Laurence Harvey, Peter Sellers, Herbert Lom, Richard Attenborough, Keenan Wynn, Stanley Baker agus Dennis Price.
I measc cuid dá scannáin shuntasacha mar aisteoir tá Quartet (1948), scannán bunaithe ar chuid de ghearrscéalta W. Somerset Maugham, The Romantic Age (1949) faoi stiúir Edmond T. Gréville, Only Two Can Play (1962) le comh - réalta Peter Sellers agus faoi stiúir Sidney Gilliat, agus The Witches (1990), athchóiriú ar leabhar Roald Dahl faoi stiúir Nicolas Roeg. Tar éis cáil a bhaint amach mar shiombail ghnéasach i ndrámaí agus scéinséirí, bhí sí chomh héifeachtach céanna i ngeamaireachtaí, agus bhí sí gníomhach i dteilifís na Breataine sna 1950idí agus sna 1960idí.
Sparta, Carolina Thuaidh
Is é Sparta príomhbhaile Contae Alleghany, Carolina Thuaidh. Bhí 1,770 ina gcónaí i Sparta sa bhliain 2010.
Mai Zetterling
Gairmréim
Thosaigh sí ag stiúradh agus ag foilsiú úrscéalta agus neamhfhicsin go luath sna 1960idí, a cuid scannán ag tosú le cláir faisnéise pholaitiúla agus gearrscannán dar teideal The War Game (1963), a ainmníodh do ghradam BAFTA, agus a bhuaigh Leone d'argento (Leon airgid) san Veinéis, don Ghearrscannán is Fearr. Cuireadh cosc ar a céad phríomhscannán Älskande par (1964, "Lánúineacha Grámhara "), bunaithe ar úrscéalta Agnes von Krusenstjerna, ag Féile Scannánsíochta Cannes as a gnéis gháirsiúlacht agus a nochtacht. Thug Kenneth Tynan ó The Observer "one of the mostbitious debuts since Citizen Kane" air ina dhiaidh sin. Níorbh é an t-aon scannán é a rinne sí a tharraing conspóid as a chuid collaíochta oscailte.
1740
Tarluithe
mion|Sléacht Batavia
Ally Brooke
Is amhránaí í Allyson Brooke Hernandez, a rugadh ar an 7 Iúil, 1993. Tá sí ina ball den ghrúpa Fifth Harmony.
Gairm aonair
Tá Brooke ag obair ar a céad albam.
Gradaim
Tá dhá ghradam buaite aici. Tá ainmniúchán amháin eile faighte aici.
Pápa Sixtus V
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Sixtus V.
Tighearnas nan Eilean
Ba ríocht chumhachtach sa Mheánaois í Tighearnas nan Eilean nó Rìoghachd nan Eilean. (Gaeilge na hÉireann;Tiarnas na nOileán nó Ríocht na nOileán.)
Blàr na Leargaidh Gallda (1263)
Bhí Aonghas Mòr MacDhòmhnaill, garmhac Shomhairle, i láthair ag an ócáid a bhí thar a bheith tábhachtach i stair na Ríochta agus na hAlban trí chéile: Blàr na Leargaidh Gallda, idir Alastar III, Rí na hAlban, agus Haakon, Rí na hIorua. Ba é Alasdair an buaiteoir sa chath agus chaill na hIoruaigh a sheilbh ar Albain. Níor chaill Angus Mòr a ríocht, toisc gur ghlac sé mionn dílseachta don Rí Alastar, ach ba é Rí na hAlban an tiarna uachtarach ar Tighearnas nan Eilean ina dhiaidh sin.
Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis
Bronnann an Tionól Nobel an Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis gach bliain ag Institiúid Karolinska i Stócólm as fionnachtana sármhaithe san fhiseolaíocht nó sa leigheas. Ní duais amháin atá sa Duais Nobel, ach cúig dhuais ar leith a bhronntar, de réir uacht Alfred Nobel i 1895, “dóibh siúd a thug an tairbhe is mó don chine daonna i rith na bliana roimhe sin”. Bronntar Duaiseanna Nobel i réimsí na Fisice, na Ceimice, na Fiseolaíochta nó an Leighis, na Litríochta agus na Síochána.
Féach freisin
agus
Bart the Daredevil
Craoladh an t-ochtú heipeasóid, "Bart the Daredevil", den dara sraith The Simpsons ar an 6 Nollaig 1990. Scríobh Jay Kogen agus Wallace Wolodarsky an eipeasóid seo. D'fhéach 26.2 milliún duine ar an eipeasóid.
Táirgeadh
Déanann Dr. Hibbert a chéad cuma san eipeasóid.
Litríocht na Peirsise
Is éard atá i gceist le litríocht na Peirsise (as Peirsis: ادبیات فارسی) ná iomlán na saothar litríochta atá scríte i bPeirsis. Dar le daoine áirithe, d’fhéadfaí saothair atá scríte i dteangacha eile de chuid mhuintir na Peirse a chur san áireamh leis (saothair Ghréigise agus Araibise, mar shampla).
Teanga Ind-Eorpach is ea an Pheirsis. De ghnáth, scríobhtar leis an aibítir Pheirseach-Arabach í, aibítir atá bunaithe ar an aibítir Arabach. mion|[[Pañchatantra|Kelileh va Demneh, lámhscríbhinn Pheirseach ar cumadh sa mbliain 1429 i gcathair Herat í. Is éard a chítear san íomhá ná seacál atá ag iarraidh éalú ó leon.]] Téann litríocht na Peirsise siar go dtí an bhliain 650 RC, nuair a scríobhadh na clochscríbhinní is ársa atá fágtha de chuid na n-Aicéméinídeach. Is sa tSean- agus sa Mheán-Pheirsis a scríobhadh na clochscríbhinní sin. Ón mbliain 650 AD ar aghaidh a thosnaíonn litríocht na Peirsise i gceart, áfach, thart ar an dtréimhse nuair a tháinig an tIoslam go dtí an Iaráin agus a chuir na hIoslamaigh an tír agus a muintir fé smacht. Tar éis dosna hAbasaigh teacht i gcumhacht, rud a tharla thart ar an mbliain 750 AD, is de bhunadh na Peirse a bhíodh móramh scríobhaithe agus mhaorlathaithe Impireacht an Ioslaim, chomh maith le móramh scríbhneoirí agus fhilí na hImpireachta leis.
Scríobhadh muintir na Peirse i bPeirsis agus in Araibis, ach bhíodh an lámh in uachtar ag an bPeirsis i measc lucht na litríochta.
Tá áit ar leith ag filíocht na Peirsise i litríocht an domhain. Traidisiún filíochta rí-shaibhir atá inti, traidisiúin a chlúdaíonn an fhilíocht eipiciúil, an fhilíocht staire, an fhilíocht fhealsúnachta, filíocht an ghrá agus filíocht an mhisteachais.
Tá ardchlú ar mhórfhilí na Peirse – leithéidí Saadi, Hafez agus Rumi –, filí go bhfuil saothair dá chuid aistrithe ar fud an domhain agus a d’imir tionchar nach beag ar litríocht go leor tíortha eile. Níl an aithne idirnáisiúnta chéanna ar scríbhneoirí comhaimseartha na Peirsise, scríbhneoirí cosúil le Hedayat, Chariati, Fereydoun Moshiri agus Forough Farrokhzad.
An Tarrtháil Catalpa
Ar an 17 Aibreán, 1876, d'éalaigh seisear Fíníní as príosún i Fremantle, an Astráil, ar an long Catalpa.
Cúlra
In aimsir na bhFíníní sna 1860idí, gearradh téarmaí fada príosún achta ar na céadta acu siúd a bhí páirteach san eagraíocht. Iadsan ar gearradh téarma níb fhaide ná seacht mbliana orthu, díbríodh go dtí an Astráil iad.
Cuireadh cuid mhaith acu sin i bPríosún Fremantle in Iarthar na hAstráile. Ina measc bhí John Boyle O’Reilly. D’éirigh leis éalú agus a bhealach a dhéanamh go dtí na Stáit Aontaithe, áit ar bhain sé clú amach mar iriseoir.
Go gairid ina dhiaidh sin, ligeadh saor na Fíníní a bhí fós sa bpríosún ach amháin an dream a bhí in arm na Breataine nuair a gabhadh iad. Mar thoradh ar an scéal, ní raibh fágtha faoi ghlas ach seachtar a bhí fós i bPríosún Fremantle: Thomas Darragh, Martin Hogan, Michael Harrington, Thomas Hassett, Robert Cranston agus James Wilson (agus an brathadóir James Kiely). clé|mion|John Boyle O'Reilly, "[[Filíocht|file", greanadóireacht adhmaid: Harper's Weekly, v. 34, 1890, p. 664.]] Chuir siadsan litir chuig O’Reilly ("glór ón tuama” mar a thug siad air) ag impí air cabhrú leo éalú. Chuaigh seisean agus John Devoy, duine eile de cheannairí na bhFíníní sna Stáit Aontaithe, i mbun oibre. Bailíodh airgead i Meiriceá agus san Astráil chun na seisear a tharrtháil.
Eachtra
Ar an 29 Aibreán 1875 d'fhág an Catalpa, long míolta móra (200 tonna) New Bedford i Massachusetts. Rinne a bealach trasna an Atlantaigh go dtí na hAsóir. Tar éis lastas a fhágáil ina diaidh le seoladh ar ais go New Bedford, tógadh criú nua ar bord agus sheol sí léi arís ó dheas ar thóir na míolta móra, thart timpeall na hAfraice agus soir chomh fada le Bunbury in Iarthar na hAstráile. Chaith an Catalpa tamall ansin fad is bhí plean éalaithe á chur i gcrích.mion|An long Catalpa|333x333pxAr an 17 Aibreán, 1876 d’éalaigh an seisear as Fremantle, a bhí ag obair taobh amuigh den phríosún an lá sin, agus chuadar ar bhád a cuireadh i dtír ón gCatalpa. Tháinig gála go tobann orthu agus thóg sé ocht n-uaire fichead orthu an Catalpa a aimsiú.
Leo Szilard
Fisicí a rugadh i mBúdaipeist ab ea Leo Szilard (11 Feabhra 1898 - 30 Bealtaine 1964). Thuig sé níos luaithe ná cuid mhaith fisiceoirí eile, i 1934, gurbh fhéidir fuinneamh a ghiniúint ar ollscála trí eamhnú núicléach, agus chuir tús le coincheap an bhuama adamhaigh.
An Tarrtháil Catalpa
Eachtra
Tháinig galtán de chuid na Breataine a bhí feistithe le gunnaí sa tóir orthu. Scaoileadh cúpla urchar leis an gCatalpa. Ach dhiúltaigh captaen an Chatalpa, George Anthony, géilleadh. Dúirt sé go raibh siad in uiscí idirnáisiúnta agus dá n-ionsófaí í, go mbeifí ag fógairt cogaidh ar na Stáit Aontaithe.
Tráthúil go leor, tharla eachtra den saghas céanna tamall roimhe sin a chosain £3,000,000 ar rialtas na Breataine. Bhí leisce ar chaptaen an ghaltáin dá bharr seo agus ligeadh don Chatalpa imeacht.
Bhain an long New Bedford amach ceithre mhí ina dhiaidh sin.
Maidir leis an long í féin, chaith sí na blianta ag tarraingt ghuail ina dhiaidh sin agus tháinig deireadh lena ré sa mBeilís.thumb|An cuimhneacháin Catalpa, i [[Rockingham|clé]]
Cuimhneachán
Tá leabhair foilsithe, drámaí léirithe, cláracha faisnéise le fáil ar an raidió agus ar an teilifís a bhaineann le scéal Catalpa.
John Lighton Synge
Fisicí is matamaiticeoir a rugadh i mBaile Átha Cliath ab ea John Lighton Synge (1897-1995). Ag obair in Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath, rinne sé taighde cáiliúil ar mheicnic chlasaiceach, optaic, hidridinimic, agus coibhneasacht is dúphoill.
Clochrán coiteann
Is éan é an clochrán nó an clochrán coiteann. Is baill d'fhine na Muscicapidae iad.
Michael Mansfield
Gairm
Mar dhuine de na dlíodóirí le dlí coiriúil is mó le rá ag Barra Shasana agus urlabhraí ar son a lán cúiseanna forásacha, bhí Seisear Birmingham, Ceathrar Guildford agus na deirfiúracha Price i measc a chuid cliant.
Is cuid réasúnta mór dá chleachtadh ionadaíocht a dhéanamh do mhuintir na marbh ag ionchoisní agus fiosrúcháin, mar shampla Fiosrúchán Saville maidir le Domhnach na Fola agus fiosrúchán i dtaobh Grenfell Tower.
Wadesboro, Carolina Thuaidh
Is é Wadesboro príomhbhaile Contae Anson, Carolina Thuaidh. Bhí 5,813 ina gcónaí i Wadesboro sa bhliain 2010.
Mainchín
mion Is é Mainchín (Saint Munchin as Béarla) éarlamh cathrach agus deoise Luimnigh. Ciallaíonn a ainm manach nó sagart beag.
Saol
Níl mórán eolais fágtha anois faoina shaol ach ach an méid atá le fáil i nginealaigh Dhál gCais. Deirtear gur shíolraigh sé ó Shéanna, mac Cais.
Sa seachtú aois tugadh Inis Sibton dó in Inbhear na Sionainne (Luimnigh), ainneoin gur rugadh é, de réir cosúlachta, i gceantar Dhál gCais mar a raibh paróiste agus seanreilig Chill Mhainchín ag deireadh an 6ú haois é agus gur fuair sé bás sa 7ú haois.
Deirtear gurbh eisean an chéad easpag Luimnigh agus gur bhunaigh sé mainistir san áit ar a ghlaoitear anois Sparr Thumhan. Ach tar éis argóint le taoiseach na háite, bhí air bogadh amach as an gcathair.
Nuair a d’imigh sé 6km siar ó dheas go Mungairit chun mhainistir eile a bhunú, chuir sé mallacht ar an gcathair ionas ná éireodh go deo le na háitreabhaigh ach go mbeadh an rath ag an strainséir amháin. clé|mion|288x288px|Eaglais Mhainchín (Luimneach, 1827) Tá iarsmaí mhainistir meánaoiseach fós le feiscint i Mungairit thart ar an sean-reilig.
Is é Coláiste Mhainchín i gCorrbhaile meánscoil deoise Luimnigh.
Ceiliúrtar lá fhéile Mainchín ar an 2ú Eanáir (nó 29 Nollaig le Mícheál Ó Cléirigh nó 3 Eanáir fiú ).
Kingdom Coming (SL)
Is é Kingdom Coming an chéad cheirnín leathfhada ó Emeli Sandé. Scaoileadh é ar an 3 Samhain 2017.
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Mick McCarthy
Traenálaí agus iarpheileadóir sacair is ea Mick McCarthy (a rugadh i mBarnsley, Sasana ar 7 Feabhra, 1959). Tá McCarthy ina bhainisteoir ar fhoireann sacair na hÉireann ó Samhain 2018, in éineacht le Robbie Keane agus Terry Connor.
Gairm
Ó 1996 go 2002. Bhí McCarthy ina bhainisteoir ar fhoireann sacair na hÉireann. D’éirigh leis an bhfoireann áit a fháil ag Corn an Domhain. Bhí an comórtas ar siúl sa tSeapáin. Bhí argóint cáiliúil idir McCarthy agus Roy Keane i Saipan ag tús an gCorn Domhanda i 2002, agus níor ghlac Keane aon pháirt sa chomórtas mar thoradh.
Bhí McCarthy fostaithe le Millwall F.C., Sunderland A.F.C., agus Wolverhampton Wanderers F.C. mion clé|mion|sa bhliain 2016 Cuireadh McCarthy as a phost le Sunderland i mí Aibreán 2006, mar gheall ar na dtorthaí dona a bhí ag an bhfoireann.
Thóg sé post nua le Wolves ar 21 Iúil, 2006 nuair a d'fhág Glenn Hoddle an club. D'éirigh le McCarthy iad a thabhairt ar aghaidh go dtí Príomhroinn Shasana sa bhliain 2009. Ach cáineadh go géar é nuair a thug sé sos do dheichniúr a bhíodh ag imirt go rialta nuair a d'imir Wolverhampton Wanderers F.C. in aghaidh Manchester United i mí na Nollag 2009.
Tabúr
Druma beag décheannach le sreanga atá in úsáid ón Meánaois. Seinntear le bata amháin é, an seinnteoir ag séideadh feadóg trípholl mar thionlacan le damhsa.
Frithocsaídeoir
Ábhair a mhoillíonn ocsaídiú ábhar eile a bhíonn freagrach, nuair a ocsaídítear é, as tús a chur le hailse nó damáiste eile do na fíocháin. Uaireanta, feidhmíonn an frithocsaídeoir trína bheith ocsaídithe é féin. Sa cholainn dhaonna, feidhmíonn córais áirithe einsímí mar fhrithocsaídeoirí — forocsaíd frithshóáis, is vitimíní áirithe A, C is E, mar shampla —agus úsáidtear iad chun cóireáil ar airtríteas réamatóideach is galar Parkinson, agus mar chosaint i gcoinne ailse na conaire gastraistéigí. Tá ullmhóidí einsímí ar fáil mar phiollairí chun an cothú a fhorlíonadh agus faoiseamh a thabhairt ar an athlasadh a tharlaíonn i bhfoirmeacha difriúla airtrítis. Bíonn frithocsaídeoirí i láthair i mbianna áirithe mar leasaithigh freisin. Úsáidtear an téarma go príomha maidir le breiseáin i mbia, cosúil le haigéad ascorbach.
Gaol le réim bia
Cé go dteastaíonn leibhéil áirithe frithocsaídeoirí vitimíní sa réim bia le haghaidh dea-shláinte, bíonn díospóireacht mhór ann fós an bhfuil gníomhaíocht frith-ghalair ag bianna nó forlíontaí atá saibhir i frithocsaídeoirí. Thairis sin, má tá siad tairbheach i ndáiríre, ní fios cé na frithocsaídeoirí atá ag cothú na sláinte sa réim bia agus cé mhéid sa bhréis atá ag teastáil sa bhreis ar an iontógáil tipiciúil aiste bia.
Badhbh (bandia)
I Miotaseolaíocht na nGael, bandia an chogaidh ab ea Badhbh (Sean-Ghaeilge Badb), a thugann the riocht caróige uirthi féin, agus dá bharr tá aithne scaití uirthi mar Badhbh Catha. Ba chúis eagla agus suaithe í i measc gaiscí, um sruth an chatha a athrú ina leith. Nochtadh sí féin roimh cath chun an t-ár le teacht a thuar, nó tairngreacht ar bhás uasail a thabhairt. Dhéanadh sí é seo scaití le scréacha caointe, i leith is gur bhansídhe í.
I dteannta lena dheirfiúracha Macha agus Neamhain nó Anu, ba bhall den Badhbh tréidia an chatha aitheanta mar Mór-Ríoghain.
Bandia an chogaidh agus an bháis
Sna seanscéalta Gaelacha, ba bhandia an chogaidh agus an bháis ab ea Badhbh. Thagadh sí ar an bhfód chun ár a thuar, nó páirt féin a ghlacadh i gcathanna, ina chruthaíodh sí mearbhall i measc na ngaiscí. Mar réamhtheachtaire na hoidhe, bhíodh sí ann i rochtana éagsúla. In Togail Bruidne Dá Derga, tháinig sí i riocht caillí, agus thug sí tuar maidir le treascairt Chonaire Mhóir. Faightear í in Togail Bruidne Dá Choca i riocht mar an gcéanna ag tuar mharú Chormaic Chonnloingis, chomh maith le bheith ina riocht bhean nite, ag ní in áth éigin charbad agus úmacha Chormaic, ag tuar a bháis. Tuar oilc ab ea scairteacha Baidhbhe: tuartar bás Chormaic leis na focail "Scairtfidh na badhbha bhéal-dearg thart timpeall an tí, / Beidh coirp á lorg acu" agus "Screadfaidh badhbha gealbhána". Sa ról seo, tá go leor aici mar a chéile leis an mbansídhe.
Bhíodh Badhbh ar an bhfód i rith cogaidh; go deimhin, luadh láthair an chatha mar "garraí Bhaidhbhe". I rith an Chéad the Cath Maighe Tuireadh, throid Badb — i dteannta lena deirfiúracha, Macha agus Mór-Ríoghain — ar thaobh na side of the dTuath Dé Danann. Spreag an triúr eagla agus mearbhall i measc na bhFear Bolg, ag múscailt "scamaill dlútha ceo agus báisteach mire tine" agus ag ligint dá naimhde "nó sos nó scíth le trí lá is oíche". Bhí ról mar an gcéanna ag Badhbh sa Táin Bó Cúailnge, ag sceimhliú agus ah cur dá dtreoir airm Mhéabha agus ag cur orthu titim ar a gaiscí féin. Bhíodh go minic riocht baidhbhe screadta aici, ag cur eagla roimpi. Chloistí í chomh maith mar ghuth i measc na marbh ar láthair an chata.
Tairngreacht síochána
I ndiaidh cloí na bhFomhórach ag na Tuatha Dé Danann sa Dara Cath Maighe Tuireadh, in ionad drochrath a thuar, chan Badhbh (nó Mór-Ríoghain iníon Earnmais) tairngreacht ag ceiliúradh an bhua agus tréimhse síochána.
Clann
Aithnítear Badhbh go minic mar bhall den tré "Mór-Ríoghain", cé go bhfuil cuntais ann nach dtagann le chéile. I Leabhar Gabhála na hÉireann, is iad Badhbh, Macha agus Mór-Ríoghain féin atá ann mar bhall, agus iad iníonacha bandia na talmhaíochta, Ernmas. De réir an leagan seo, is iad a deirfiúr Ériu, Banba agus Fódla, an triúr máthair-déithe na hÉireann.
Aithníonn leaganacha eile gurbh iníonacha an draoi Cailitin ab ea Badhbh agus a deirfiúracha.
Insítear freisin sa Leabhar Gabhála gurbh ar cheann den bheirt bhan chéile dia an cogaidh Neit ab ea Badhbh. Deirtear scaití gur bhean chéile rí na bhFomhórach Tethra ab ea í.
Déithe chosúla
Tá an chosúlacht idir Badhbh agus Nemain ina róil mar bhandéithe an chatha agus tuair bháis. Maraon le Badhbh, aithnítear Neamhain mar bhean chéile Neit agus scaití mar bhall den tré-dhia Mór-Ríoghna. Bhaintí lead as a n-ainmneacha scaití go hinmhalartaithe, rud a mholann gurb fhéidir gurb an bandia céanna iaf. Mar a mhalairt ar sin, tugann W. M. Hennessy faoi ndeara go ndeirtear go raibh tuistí éagsúla ag Badhbh agus Neamhain, a cuireann le fios nach ionann iad go hiomlán.
Is amhlaidh go bhfuil gaol ar leith idir Badhbh agus bandia na na nGallach, Catubodua, nó Bodua.
Sanasaíocht
Ag lua leaganacha amhail is an Bhreatnais bod (eitleog), agus na hainmneacha Gallaise Bodvo-gnatus agus Breatnaise Bodnod, molann Alexander MacBain (1982) *bodwā- mar an fhréamh Prótai-Cheiltis. Molann Julius Pokorny (1959:203) *badwā- ámh ar bhunús sonraí mar an gcéanna. Cuireann MacBain agus Pokorny beirt an fhréamh le chéile leis an Sean-Ioruais böð (cogadh), agus Angla-Shacsainis beadu (cath). De réir Pokorny, is foirm leathnaithe é den fhréamh Prótai-Ind-Eorpach *bhedh- (poll, tochail). Déanann Pokorny nasc leis an bhfréamh seo agus an tSanscrait bádhate (cuir faoi chois), agus an Liotuáinis bádas (gorta).
Míochaine phobail
mion Brainse den mhíochaine a mheasúnaíonn is a chomhlíonann riachtanais sláinte an phobail i gcoitinne mar mhalairt ar riachtanais daoine aonaracha.
Jefferson, Carolina Thuaidh
Is é Jefferson príomhbhaile Contae Ashe, Carolina Thuaidh. Bhí 1,611 ina gcónaí i Jefferson sa bhliain 2010.
Badhbh (bandia)
Sanasaíocht
San Irish Dictionary 1819 le Peter O'Connell, tugtar sainmhíniú ar Badb mar "bansidhe, ... supposed to be attached to certain families, and to appear sometimes in the form of feannóg". Déanann iontrála eile trácht ar a nádúr triarach: "Macha, .i. feannóg; Morrighain, .i. an bansidhe mór; Neamhan, .i. badb catha nó feannóg"
Míochaine phobail
Tugtar míochaine shóisialta is sláinte phoiblí uirthi freisin. Cuimsíonn sí éipidéimeolaíocht, míochaine choisctheach, pleanáil is soláthar cúram míochaine, smachtú galar tógálach, agus folláine an chomhshaoil a chaomhnú.
Guairneán
mion| Is é guairneáin an [[Coire Bhreacain|Choire Bhreacáin in Albain an tríú guairneán is mó ar domhan. ]] Is é guairneán atá comhlacht uisce rothlach a tháirgtear trí shruthanna atá ag cur i gcoinne nó trí shruth a théann i gconstaic. Foirmíonn guairneáin bheaga nuair a bhíonn folcadh nó doirteal ag sileadh. Is í cuilithe an téarma ceart do ghuairneán a bhfuil siorradh anuas aige.
Frithphrótón
Frithcháithnín comhpháirteach an phrótóin (p + ), leis an tsiombail p -. Is ionann a mhais is a ghuairne agus mais is guairne an phrótóin, ach tá lucht -1 aige. Fionnadh i 1955 é. Cruthaítear frithphrótóin i luasairí cáithníní trí imbhuailtí idir prótóin is núicléis. Is féidir iad a luasghéarú le haghaidh turgnamh eile i bhfisic na gcáithníní.
Guairneán
Contúirtí
mion| Léaráid ó aiste Jules Verne "Edgard Poë et ses oeuvres" (Edgar Poe agus a Shaothair, 1862) arna dtarraingt ag Frederic Lix nó Yan 'Dargent. Mharaigh guairneáin chumhachtacha mairnéalaigh mí-ámharacha, ach is minic áibhéil a dhéanamh faoina gcumhacht ag gnáthdhaoine. Níl mórán scéalta ann go bhfuil longa móra á sú isteach ag guairneán. Is iad scéalta cosúil le Paul an Deagánach, Edgar Allan Poe agus Jules Verne ficseanach go hiomlán.
Domhnall Breac
Rí Dhál Riada san Albain agus oirthuaisceart Éireann ba ea  Domhnall Breac  (Meán-Ghaeilge  Domnall Brecc, Breatnais Dyfnwal Frych) (bás 642 i Srath Carrann), ón mbliain c. 637 go dtí 642. Eochaid Buide ba ea a athair.
Feictear é don chéad uair sa bhliain 622, nuair a insítear i nAnnála Tiarnaigh go raibh sé ar an bhfód ag Cath Cend Delgthen (i lár na tíre) ina comhghuaillí Chonaill Ghuthbhinn de Chlann Cholmáin. Is é seo an t-aon chath amháin inac raibh Domhnall ina bhuaiteoir.
Cloíodh Domhnall faoi cheathair i ndiaidh dó an comhaontas le Cineál Chonaill d'Uí Néill an Tuaiscirt a bhriseadh. I nÉirinn, cloíodh Domhnall agus a chomhghuaillí Conall Caoch de Dhál Airí ag Domhnall mac Aodha, Ardrí na hÉireann de Chineál Chonaill, i gCath Maige Rátha (Maigh Rath, Contae an Dúin) sa bhliain 637. Cloíodh arís é in éadan na gCruithneach sna blianta 635 agus 638, agus faoi dheireadh in éadan Eugein I Alt Clut ag Srath Carrann sa bhliain 642, suite a maraíodh é.
Déantar trácht ar an eachtra seo i rann curtha isteach sa dán arsá Breatnaise, Y Gododdin:
Rinneadh níos deireanaí rí Dhál Riada sa mhac, Domhanghart, as ar tháinig ríthe Chineál Ghabhráin were descended. Fuair dara mac, Cathasach, bás c. 650, agus garmhac Cathasach c. 688.
Míochaine na Síne
Bhí cúrsaí míochaine go mór chun cinn sa tSín agus éachtaí á ndéanamh ann, mar is léir ón méid seo a leanas, a théann suas go dtí 1000 AD amháin. I ré Zhou (11ú-3ú céad RC) ceapadh lianna is bia-eolaithe ríoga (ón 6ú céad RC), lianna a bhí earcaithe ag an stát, oifigigh sláinte pobail; bhí tuiscint ar thábhácht íonuisce le n-ól agus an ceangal idir sláinte fhisiciúil is sláinte meabhrach. I ré Qin/Han (3ú céad RC-3ú céad AD), foilsíodh beathaisnéis lia (Shi Chi, 1ú céad RC), bhí an chéad ospidéal ann (491), ospidéil stáit (faoin 6ú céad), 360 pointe snáthaidphollta ar eolas (1ú céad RC), teascadh (1ú céad AD), gearrthaí Caesaracha (5ú céad), cruthú ar an gceangal idir bianna milse is diaibéiteas (1ú céad AD, 1700 bliain roimh an Eoraip), cruthú go raibh feamainn fóinteach do dhuine le hainglis (1ú céad, míle roimh an Eoraip), ól tae íocshláintigh, taifead ar chúiseanna bia-nimhithe i gcistineacha is iompartha ag feithidí, uisce inólta i bpíopaí i bpaláis Qin (3ú céad RC), uisce ó thoibreacha le haol iontu á sholáthar ar feadh seolphíopaí cré chuig cathracha (2ú céad AD), folcadáin phoiblí, luchairí/díothóirí feithidí poiblí ag úsáid phioratraim, chéad eolaí na cógaseolaíochta Síní (365 druga), agus an chéad tráchtas ar mhíochaine (1ú céad AD). I ré Sui-Tang (6ú-10ú céad) bunaíodh an coláiste impiriúil míochaine (620), le cúrsaí speisialta i bhfiaclóireacht is oftailmeolaíocht; bhí 10 scrúdú deireanach riachtanach chun cáilithe faoi 759, riachtanas dlíthúil le 20 mac léinn míochaine i ngach cathair mhór, soláthar cógas leighis ón stat, lárionad dáilte cógas leighis i ngach cúige, staidéir ar luibheanna chun cógais nua a aimsiú, 400 planda leighis in úsáid (7ú céad), foclóir oideas (723), 27 cóireáil feamainne don ainglis, staidéar ar an gcóras imshruthaithe.
Breithrialú
mion|Ionútarach frithghiniúnach (IUD) Is éard is breithrialú ann ná modh nó feiste a úsáidtear chun toirchis a chosc. Tugtar frithghiniúint agus pleanáil clainne air freisin.
Modhanna
mion|222x222px|Coiscín
Coiscíní
Cuireann coiscín bac ar scaipeadh galar, amhail SEIF. Is cosaint mheicniúil an-éifeachtach é i gcoinne giniúna, agus i gcoinne SEIF is galar eile a tharchuirtear trí ghnéas. Is annamh a theipeann coiscíní. Mar sin, úsáidtear coiscíní go forleathan san iarthar.
Is féidir blasanna éagsúla a bheith ar na coiscíní ar nós sú talún, banana, oráiste is araile. Cinntíonn sin go mbíonn blas deas ar an gcoiscín má tá duine ag diúl ar bhod agus coiscín á chaitheamh.
Ionútarach frithghiniúnach (IUD)
Baineann an fearas ionútarach frithghiniúnach (IUD) feidhm as cornaí is crúcaí plaistigh nó miotail, agus is gá go gcuirfidh duine oilte i mbroinn na mná é. Is éifeachtach an modh é seo, ach uaireanta cuireann sé tús le hionfhabhtú, rith fola, damáiste don bhroinn, agus b'fhéidir aimride ina dhiaidh.
An piollaire
mion|333x333px|An piollaire Ba mhór an chéim ar aghaidh chun frithghiniúint éifeachtach a chur ar fáil an piollaire frithghiniúnach. Cuimsíonn an piollaire stéaróidigh cosúil leis na gnéashormóin bhaineanna, éastraigin is prógaistéarón le chéile, nó prógaistéarón amháin. Coisceann sé ubhsceitheadh agus cuireann tús le hathruithe i líneáil is táil an cheirbhics, na broinne is na bhfeadán útarach a dhéanann naimhdeach don speirm iad.
Is éifeachtaí an comhphiollaire éastraigine is prógaistéaróin ná an piollaire prógaistéaróin amháin (an mionphiollaire). Tógtar iad ar feadh 21 lá, agus tarlaíonn an míostrú sa 7 lá ina dhiaidh sin. Ach baineann priacal beag trombóise leis an bpiollaire seo i mná os cionn 35 bliain d'aois ach go háirithe (bíonn an mionphiollaire níos sábháilte do na mná seo, bíodh is nach iomlán éifeachtach é).
Chuir an eaglais is na lianna gairmiúla ina coinne leis na céadta bliain. Ach phléadáil daoine eile ar a son chun an daonra a shrianadh, galair véinéireacha a sheachaint, agus méid clann a rialú.
RU-486 (mifipreastón)
Tá RU-486 (mifipreastón) ar fáil ó 1988, agus conspóid mar gheall air. Luaitear mar phiollaire ginmhillte é mar cuireann sé tús le caitheamh líneáil na broinne, cosúil le míostrú normálta, agus is féidir é a thógáil seachtain nó dhó i ndiaidh comhriachtana, tar éis ionphlandáil uibhe toirchithe. mion|An modh rithime: CycleBeads
Aistarraingt an phéinis
Moltar aistarraingt an phéinis roimh an agall freisin, ach sceitear speirmeacha roimhe sin go minic, agus braitheann sé ar fhéinrialú an fhir: ní féidir go mbeidh sé éifeachtach an t-am ar fad.
Modhanna Eile
Tá ábhar frithghiniúnach iar-riachtana ann, a chuimsíonn an éistrigin shaorga stilbeistreól, a choisceann ionchlannú aon uibhe toirchithe. Ach níl sé seo iontaofa a dhóthain le húsáid go rialta, agus coinnítear i gcomhair éigeandála é (sracadh an choiscín nó comhriachtain neamhchosanta neamhphleanáilte). link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Constructive_Birth_Control_poster._Wellcome_L0022780.jpg|clé|mion|235x235px| Póstaer Dr [[Marie Stopes ]]
Stair
Sna modhanna luatha, ní raibh aon cheimiceán ná gaireas meicniúil i gceist. Dhéantaí folcadh faighne le huisce i ndiaidh comhriachtana go forleathan, ach ní héifeachtach é sin mar fhrithghiniúint.
Rinneadh cur síos ar an gcoiscín mar chosaint i gcoinne sifilise sa 16ú céad, nach raibh ann ach truaill lín.
Bhunaigh Marie Stopes a céad chlinic chun breithrialú a chuir ar fáil i Holloway Londain ar an 17 Márta 1921. mion|[[Pápa Pól VI]] clé|mion|Birth Control Review 1923 sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe, le Margaret Sanger]] Sa bhliain 1968, sheol an Pápa Pól VI an imlitir Humanae Vitae. Foilsíodh an imlitir seo de thoradh Dara Comhairle na Vatacáine. Chuir an eaglais cosc ar Chaitlicigh an fhrithghiniúint a úsáid. Bhí mór-chuid de Chaitlicigh liobrálach a ina choinne. Níor ghlac siad ina iomláine le himlitir Humanae Vitae.
Chosain an Pápa Proinsias ó shin go láidir  an cosc a chuir an Pápa Pól VI ar Chaitlicigh  i 1968 an fhrithghiniúint a úsáid. ,  Dúirt sé go raibh leor bealaí a bhí ceadaithe ag an eaglais lena chinntiú nach mbeadh in aon teaghlach ach an lion páistí a bhí uathu. Thagair an Pápa do shaineolaithe daonra a mholann gan níos mó ná triúr páistí bheith i dteaghlach.
Tunguska (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an t-ochtú heipeasóid, "Tunguska" den cheathrú sraith The X-Files ar an 24 Samhain 1996. Scríobh Frank Spotnitz agus Chris Carter an eipeasóid seo. D'fhéach 18.85 milliún duine ar an eipeasóid.
Boeing 314 Clipper
mion|clé|Pan American World Airways Boeing 314 Clipper. Muireitleán fadraon ab ea an Boeing 314 Clipper, de chuid Boeing, a tógadh idir 1938 go 1941.
Cuireadh tús leis an gcéad seirbhís trasatlantach sa bhliain 1939. Ar 28 Meitheamh 1939, thuirling Eitilt 607A "Yankee Clipper" de chuid Pan American i bport na mbád eitilte i bhFaing, Contae Luimnigh, áit tuirlingthe muireitleán ag an am. clé|mion|[[Iarsmalann, Faing, Contae Luimnigh inniu ]]
Frithreo
Frithreo a thugtar ar ábhar a chuirtear le huisce i gcóras fuaraithe innill chun nach reofaidh an córas in aimsir fhuar. Is gá cosc a chur ar reo san inneall mar go bhforbraíonn uisce ann nuair a reonn sé. Má bhíonn an t-uisce reoite seo san inneall, is féidir go scoiltfidh sé codanna den chóras fuaraithe. Is iad na hábhair a úsáidtear chuige ná eatánól is meatánól, ach amháin go ngalaíonn siad seo de réir a chéile. Úsáidtear gliocól eitiléine freisin, nach ngalaíonn ach atá níos daoire ná na halcóil.
Gráinseach Iúir
Is baile suite i gContae Loch Garman é Gráinseach Iúir.
Clochrán Finsch
Is éan é an clochrán Finsch (Oenanthe finschii). Is ball d'fhine na Muscicapidae é. Maireann siad in iarthar na hÁise. Itheann siad feithidí.
Oxford English Dictionary
clé|mion|an focal Encyclopedia sa New English Dictionary sa bhliain 1897, a d'éirigh an OED níos déanaí. mion Is é an foclóir is mó i mBéarla an Oxford English Dictionary, a foilsíodh sa bhliain 1884 don chéad uair. Tháinig an dara heagrán amach sa bhliain 1989 (21,728 leathanach agus 20 imleabhar), agus foilsithe ag an Oxford University Press.
Stair
Thosaigh an taighde sa bhliain 1857. Tháinig a chéad imleabhar amach mar an New English Dictionary sa bhliain 1897, a d'éirigh an Oxford English Dictionary, níos déanaí.
An OED in Éirinn
Is minic a dhéantar tagairtí don Oxford English Dictionary (thar aon fhoclóir eile) sna cúirteanna in Éirinn (cé go mbíodh drogall ar na cúirteanna go hiondúil an-bhéim a chur ar shainmhíniú foclóra agus ciall á baint acu as reachtaíocht). Ó 1922 luadh níos mó ná céad uair an OED i gcúirteanna na hÉireann, gan trácht ar chúirteanna ar bith eile, agus níos mó agus níos mó atá tagairt á déanamh dó.
Taca
Mais mhór saoirseacht cloiche, tógtha i gcoinne balla, de ghnáth ar thaobh amuigh an fhoirgnimh chun feidhmiú i gcoinne sá cliathánach áirse, dín nó boghta. Cineálacha éagsúla ann. Cineál suntasach is ea an taca crochta, teascán áirse a shíneann ó bhalla ard, uaireanta ó phiara aonarach go dtí taca seachtrach.
Maigh Arnaí
Is baile suite i gContae Loch Garman í Maigh Arnaí.
Inis Córthaidh
Baile i lár thuaisceart Chontae Loch Garman í Inis Córthaidh. Tá daonra timpeall 11,000 ann. Tá an baile suite ar an Sláine, agus tá dhá dhroichead thar an abhainn sa bhaile. Tugtar Paróiste Naomh Seanan ar an dtaobh thoir den bhaile. Tá sé an dara baile is mó i gContae Loch Garman.
Iompar
Tá seirbhís rialta báid ón mBreatain Bheag agus ón bhFrainc go Ros Láir i ndeisceart an chontae, timpeall 25 ciliméadar ón mbaile. Tá líne traenach as Baile Átha Cliath a leanann go Ros Láir, a oscail ar 16 Deireadh Fómhair 1863.
Ritheann an N11 (párt den bóthair Eoraipeach E1).
Gnó
Tá tábhacht ag cur agus baint sútha talún i gContae Loch Garman, go háirithe timpeall Inis Córthaidh, maille le biatas siúicre, cruithneacht, eorna, agus tógáil eallach agus ba bhainne.
In Inis Córthaidh a thosaigh Grúdlann Letts, agus tugadh athshaol don bheor sin i riocht Killians sna 1990í. Bhíodh monarcha sceanra uair lámh leis an mbaile, agus tá gnó beag déanta potaí le plandáil fós ann. Tá monarcha doirse adhmaid Premium International, a thosaigh sna 1970í, fós ar an mbaile.
Caisleáin Inis Córthaidh
thumb|left|226px|An Caisleán in Inis Córthaidh, Co. Loch Garman Tá caisleán i lár an bhaile, ar atógáil de chaisleán Normannach é don chuid is mó. Deirtear gur chum Edmund Spenser cuid den Faery Queene an fhaid a bhí cónaí air sa bhaile. Inniu is músaeim é an caisleán, ach dún sé i 2007 agus osclófaidh sé arís i samhradh 2009.
Cnoc Fíodh na gCaor
Bhí Inis Córthaidh páirteach in Éirí Amach 1798, agus troideadh Cath Chnoc Fíodh na gCaor lámh leis an mbaile. thumb|right|226px|Radharc ar Inis Córthaidh ó mhullach Chnoc Fíodh na gCaor
Micribhitheolaíocht
thumb|right|Baictéir ag fás ar ghlóthach [[Agar|agair.]] Is í an mhicribhitheolaíocht an brainse den bhitheolaíocht a bhíonn ag plé leis na miocrorgánaigh, is é sin, neacha beo nach féidir a aithint gan dul i muinín micreascóip. Orgánaigh aoncheallacha iad na miocrorgánaigh de ghnáth, ach tá orgánaigh mhicreascópacha chillchnuasacha freisin. Mar sin, déanann an mhicribhitheolaíocht taighde ar eocaróit áirithe, cosúil le fungais agus prótaistigh, chomh maith le prócaróit ar nós baictéir agus aircéigh. Cé nach neacha beo iad na víris i gciall cheart an fhocail, déanann na micribhitheolaithe taighde orthusan chomh maith.
Brainsí micribhitheolaíochta iad an víreolaíocht, nó an taighde ar na víris, an mhíceolaíocht a bhíonn ag plé le fungais, an tseadeolaíocht a dhéanann taighde ar na seadáin, an bhaictéareolaíocht agus a lán eile. Tugtar micribhitheolaí ar an duine a bhfuil oideachas micribhitheolaíochta aige.
Tá taighde gníomhach idir lámhaibh ag na micribhitheolaithe inniu féin. Creidtear nach bhfuil ach 1 % de mhiocróib an Domhain aitheanta acu inniu féin. Cé gur cuireadh an chéad sonrú sna miocrorgánaigh timpeall ar thrí bliana ó shin, is féidir a rá nach bhfuil an brainse bitheolaíochta seo tagtha i gcrann go fóill, go háirithe i gcomparáid leis an luibheolaíocht nó leis an zó-eolaíocht.
Stair
Níor cuireadh an chéad sonrú sna miocrorgánaigh ach sa 17ú haois, ach mar sin féin, bhí teoiricí agus hipitéisí ag lucht an léinn go bhféadfadh a leithéidí a bheith ann agus iad in ann galair a iompar. 600 bliain roimh bhreith Chríost, scríobh an máinlia Indiach Susruta ina leabhar Susruta Samshita gur chreid sé go raibh neacha beaga beo den chineál seo ann, gurb iad ba chúis lena lán galar, agus go raibh siad in ann taisteal a dhéanamh san aer agus san uisce, nó léim a thógáil ó dhuine go duine trí theagmháil chraicinn. Scríobh an scoláire Rómhánach Marcus Terentius Varro leabhar faoi chúrsaí talmhaíochta, agus ansin, d'áitigh sé ar an ábhar feirmeora nár chóir dó a fheirm a thógáil in aice le portach nó corcach, ó bíonn neacha beaga dofheicthe ag clannú ina leithéidí d'áiteanna agus iad in ann dul ar foluain san aer agus teacht isteach i bpolláirí na sróine nó tríd an mbéal agus galar a tharraingt ort mar sin. Tugann na focail seo le fios go raibh leithéidí Terentius Varro in ann an chonclúid a bhaint as a raibh ar eolas acu go raibh na galair á leathadh ag neacha beo dofheicthe.
Tom rothlaim
deas|250px|thumb|Tom rothlaim Tom rothlaim a thugtar ar roinnt plandaí blátha san fhine Amaryllidaceae.
Muileann Fúca
Is baile suite i gContae Loch Garman é Muileann Fúca.
Itchy & Scratchy & Marge
Craoladh an naoú heipeasóid, "Itchy & Scratchy & Marge", den dara sraith The Simpsons ar an 20 Nollaig 1990. Scríobh John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 22.2 milliún duine ar an eipeasóid.
Táirgeadh
Déanann Roger Meyers, Jr a chéad cuma san eipeasóid.
Miocrón
Ainm eile ar an micreaméadar, an t-aonad faid leis an tsiombail μm, luach 10 -6 m. Úsáidtear an fhoirm seo sa bhitheolaíocht is an fhisic.
Battling Levinsky
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, ab ea Battling Levinsky, a rugadh Barney Lebrowitz ar 10 Meitheamh, 1891 i Philadelphia, Pennsylvania agus a fuair bás ar an 12 Feabhra, 1949.
Míochaine spóirt
mion|deas|Baineann cuid mhaith de míochaine spóirt le h[[ortaipéidic]] Is éard atá sa míochaine spóirt ná cúram míochaine do lúthchleasaithe. Tagann seachaint is cúram gortuithe ar na fíocháin bhoga i gceist (mar shampla, straidhn is stróiceadh na loingeán), gortuithe de bharr forúsáide (cosúil le hathlasadh i dteannáin nó taobh leo mar thoradh ar ghluaiseachtaí athdhéanta), bristí i dtimpistí nó de bharr an iomarca struis ar chnámha, agus tráma don inchinn mar a tharlaíonn i ndornálaíocht agus sacar.
Tagann bealaí athshlánaithe san áireamh freisin, agus staidéar ar na fachtóirí a fheabhsaíonn feidhmiú an lúthchleasaí (cosúil le cothú, traenáil, feidhmiú cardascamhógach, úsáid strus meicniúil agus síceolaíocht na coimhlinte). Ar mhí-ámharaí an tsaoil, tagann iarmhairtí is brath drugaí is ábhar coiscthe eile sa spórt gairmiúil isteach sa disciplín seo níos minice le himeacht na mblianta.
Washington, Carolina Thuaidh
Is é Washington príomhbhaile Contae Alexander, Carolina Thuaidh. Bhí 9,744 ina gcónaí i Washington sa bhliain 2010.
Móin na gCaor
Is baile suite i gContae Loch Garman é Móin na gCaor.
Julianne Moore
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Julianne Moore, a rugadh ar an 3 Nollaig, 1960.
Seán Céitinn
thumb|275px|Men of the South (Fir an Deiscirt), 1921, Gailearaí Crawford Gallery, Corcaigh.Ba phéintéir Éireannach de chuid na 20ú haoise é Seán Céitinn (1889- 21 Nollaig 1977) (Béarla: Seán Keating ) a chum roinnt de na pictiúir phoiblí is cáiliúla in Éirinn. Bhí an-tionchar aige ar na healaíona in Éirinn.
Saol
Rugadh i gcathair Luimnigh é. D’fhoghlaim sé líníocht i nGairmscoil Luimnigh sular bhuaigh sé scoláireacht sa bhliain 1909, bronnta ag an bpéintéir cáiliúil William Orpen, chun staidéar a dhéanamh sa Scoil Cathrach na hEalaíona i mBaile Átha Cliath. Chaith sé an-chuid ama sna blianta ina dhiaidh ar Oileáin Árainn agus i stiúideo Orpen i Londain. clé|mion|333x333px|[[staighre, an Eagraíocht Dhomhanda Trádála]] Nuair a d’fhill sé ar Éireann sa bhliain 1916, chum sé pictiúirí faoi Chogadh na Saoirse agus Chogadh Cathartha. Ina measc siúd, tá
Bhain sé an-chuid cáil as neamhfhoirmiúlacht stíle a shaothair. mion|National gallery Dublin Toghadh mar bhall Acadamh Ríoga na hÉireann sa bhliain 1923.
Ba é scéim hidrileictreach na Sionainne mór-thaispeántas tionsclach an stáit nua agus fuair sé coimisiúin ó Bhord Soláthar Leictreachas chun Ard na Croise a phéinteáil.
Taispeánadh a shaothair ag Seó Acadamh Ríoga na hÉireann gach bliain ó 1914 suas go 1975 agus ba Uachtarán an Acadaimh é idir na blianta ó 1949 go 1962.
Bhí sé ag obair fós nuair a chailleadh é sa bhliain 1977 i mBaile Átha Cliath..
Fritileán (féileacán)
Sa bhfeithideolaíocht, féileacán ildaite a eitlíonn de ló. De réir cineáil, na sciatháin buí/donn le marcanna dubha, na cosa tosaigh laghdaithe neamhfheidhmeach, na huibheacha iomaireach. Spíonta ar na cruimheanna.
Sissy Spacek
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Mary Elizabeth "Sissy" Spacek, a rugadh ar an 25 Nollaig, 1949.
Frithsheasmhacht in aghaidh drugaí
Staid nuair nach bhfreagraíonn othar do dhruga teiripeach. Is féidir go bhfaighidh baictéir frithsheasmhacht trí shóchán géiniteach in aghaidh frithbheathaigh áirithe mar thoradh ar a ró-úsáid nó a mhí-úsáid. Mar shampla, thit na solfónaimídí, an chéad ghrúpa frithbheathach dá raibh ann, as úsáid nuair a d'éirigh cuid mhaith de na gnáthchineálacha baictéar frithsheasmhach ina gcoinne. Mar thoradh air seo, agus an leibhéal íseal sláinteachais i gcodanna bochta de chathracha móra, tá imní ann go dtarlóidh eipidéimí nua galar ionfhabhtaithe, cosúil leis an eitinn, i dtíortha forbartha amach anseo agus nach mbeidh leigheas ar a leithéid. Tá imní ann freisin go n-éireoidh cealla ailse frithsheasmhach amach anseo in aghaidh drugaí atá éifeachtach ina gcoinne anois. Is fadhb shuntasach frithsheasmhacht in aghaidh na ndrugaí frithmhaláire i dtíortha trópaiceacha, mar a bhfaigheann suas le milliún duine bás ón maláire gach bliain. Ar an dóigh chéanna faigheann feithidí is lotnaidí eile frithsheasmhacht in aghaidh na n-oibreán a bhíodh éifeachtach chun iad a choinneáil faoi smacht (mar shampla, DDT).
Droichead an Chaisleáin
Is baile suite i gContae Loch Garman é Droichead an Chaisleáin. De réir Dhaonáireamh na bliana 2011, bhí 1,726 duine ina gcónaí i nDroichead an Chaisleáin.¹
Stair
clé|mion Thosaigh Droichead an Chaisleáin ag forbairt i lár an ochtú haois déag, nuair a thosaigh Nicholas Dixon gnó sa bhliain 1742. Tógadh tithe braiche.
Spórt
Tá go leor leor spóirt ar fáil i nDroichead an Chaisleáin. clé|mion
Daonra
De réir an Daonáireamh 2011, bhí 1726 ina gcónaí sa bhaile.
Creideamh
Tógadh an eaglais (Eaglais na hÉireann) sa bhliain 1760. Osclaíodh an eaglais Caitliceach sa bhliain 1855. mion
Esmond Kyan
Bhí Esmond Kyan ina cheannaire ar reibilúnaithe in Éiri Amach 1798. Crochadh é ar Droichead Loch Garman. Tá sé curtha i reilig Ard Chaomháin. clé|mion
Patrick Breen
Cheannaigh sé gnó bhraiche sa bhliain 1825.
Naomh Íobar
Sa chúigiú haois, bhunaigh sé mainistir san oileán Beg Erin.
Edward Roche
Bhí Roche, as Garrylough, ina cheannaire ar an reibiliúnaithe in Éirí Amach 1798. mion
An tAthair James Dixon
... an chéad sagart Caitliceach san Astráil.
Tagairtí
mion "Area Profile for Town". Central Statistics Office. http://census.cso.ie/areaprofiles/PDF/ST/castlebridge.pdf. Arna rochtain ar 2 Bealtaine 2015.
Forde, Rev. Walter. The Castlebridge Story. Kara Publications, 2009.
Forde, Rev. Walter. In Ibar’s Footsteps. Kara Publications, 2005. mion Perkins, Harold. The Convict Priests. (Gardiner, Victoria: Thistle Press Pty. Ltd. 1984)
Loinnir (mianreolaíocht)
Is éard is loinnir ann ná an bealach a n-idirghníomhaíonn solas le dromchla criostail, carraige nó mianra. Is féidir bunús an fhocail a rianú chomh fada do dtí an Laidin lux, rud a chiallaíonn "solas", agus go ginearálta tugann sé radantas, snas, nó gléine le fios.
Úsáidtear raon téarmaí chun cur síos a dhéanamh ar loinnir, mar shampla ithreach,  miotalach, gréisceach agus síodúil.
Capella
Is é Capella an réalta is gile sa réaltbhuíon thuaidh  Auriga agus an séú réalta is gile i spéir na hoíche ag teacht tar éis Vega. Tá méid radharcach de 0.08 aige agus dearbhmhéid de 0.296. Níl Capella ina réalta amháin ach ina chóras réaltach de cheithre réaltaí ina bhfuil dhá chúpla dénártha. Tá sa chéad chúpla dhá realtaí ollmhóra de chineál -G a nglaoitear Capella Aa agus Capella Ab ortha. Tá siad i bhfithis an ghearr de chianfhad 0.76 Aonaid Réalteolaíochtacha (A.R.) as a chéile agus le tréimhse fithiseach de 104 lá.
S’é Capella Aa an ceann níos gile den bheirt le rang speictreach G8III (G8 fathach) cé go bhfuil Ab giota beag níos lú agus é sa rang G0III (G0 fathach). Tá mais ag Aa a bhfuil níos mó faoi 3.05 ná sin den Ghrian agus ag Ab  níos mó faoi 2.57. Tá a gcorplár de bhreosla hidrigineach caite ag a mbeirt acu agus rinneadh réaltaí ollmhóra díobh ach níl sé follasach go fóill cé'n áit go beacht a bhfuil siad ar an slí éabhlóideach réaltach. Ar chianfhad de 10,000 A.R. ón chéad chúpla tá an bheirt réaltaí eile le fail agus iad ina dhá abhac dearg, lag, beag  agus go measartha fionnuar. Tugtar Capella H agus Capella L dóibh. Tá a lán réaltaí eile a bhfuil Capella mar ainm acu  ó Capella C go dtí Capella G agus ó I go dtí K ach níl siad gaolta le chéile ach go bhfuil siad go léir sa réimse radharcach céanna. Tá an córas Capella go measartha in aice láithreach ar chianfhad nach bhfuil ach 42.8 solasbhlianta.
Tacar
Sa mhatamaitic, rang dea-shainmhínithe eilimintí, is é sin, rang ar féidir a rá go cinnte an ball den rang aon eilimint ar leith nó nach ea. Mar shampla, is tacar iad na ré-uimhreacha, mar is ré-uimhir nó corruimhir gach uimhir. Mar mhalairt, ní féidir tacar a thabhairt ar na huimhreacha móra uile, mar ní cinnte cad is brí le ‘mór’. Is tacar é an tacar folamh nach bhfuil aon eilimint ann. Tá gach uile eilimint sa tacar uilíoch. Is é comhlánú an tacair A an tacar A´, ina bhfuil na heilimintí uile nach bhfuil in A. Tugtar trasnú dhá thacar A is B ar thacar na n-eilimintí uile atá ina mbaill de A is B. Tugtar aontú dhá thacar A is B ar thacar na n-eilimintí uile atá ina mbaill de A nó de B nó den dá cheann.
Matt Targett
Peileadóir proifisiúnta Sasanach é Matthew Robert Targett (rugadh é 18 Meán Fómhair 1995) a imríonn mar cúlaí clé do chlub Premier League Aston Villa. Is féidir leis imirt mar cliathánaí clé freisin. Cuireadh oiliúint ar Targett trí acadamh Southampton agus ainmníodh é mar Imreoir óg an tSéasúir in 2015 tar éis dó briseadh isteach ina scuad Premier League an séasúr sin, d’imir sé ar iasacht ina dhiaidh sin ag Fulham, ag imirt don fhoireann a bhuaigh cluiche cáilithe Championship 2018. Rinne sé ionadaíocht ar Albain agus ar Shasana ag leibhéal idirnáisiúnta na n-óg freisin.
Southampton (2003-2019)
Rugadh Targett in Eastleigh, Hampshire, agus chuaigh sé isteach in acadamh Southampton ag ocht mbliana d’aois, tar éis dó a bheith á scabhtáil ag a fhoireann áitiúil .Ainmníodh é i scuad sinsearach lá clúiche den chéad uair an 24 Meán Fómhair 2013, agus níor úsáideadh é mar bhuaigh siad ar Bristol City 2–0 sa tríú babhta de Chorn na Sraithe. An 26 Aibreán 2014, ainmníodh é i gcluiche Premier League den chéad uair, agus é fágtha ar an mbinse mar bhuaigh Southampton 2–0 sa bhaile i gcoinne Everton.
Ar 26 Lúnasa 2014, d'imir Targett a chéad chluiche don chéad fhoireann Southampton i gcluiche dara babhta de Chorn na Sraithe ag Millwall. D'imir sé an cluiche ar fad, a bhuaigh Southampton 2–0. Tháinig a chéad chluiche eile an 23 Meán Fómhair i mbua 2-1 in aghaidh Arsenal sa bhabhta seo a leanas den chomórtas.
D'imir sé sa Premier League den chéad uair ar an 27 Meán Fómhair 2014, ag teacht in áit Dušan Tadić in am breise ag deireadh bua baile 2-1 ar Queens Park Rangers .Tháinig an chéad tús le Targett an 28 Nollaig, tarraingt 1-1 in aghaidh Chelsea ina raibh Ryan Bertrand, an cúl chlé rialta, neamh-incháilithe trí bheith ar iasacht ón bhfoireann cuairte.
An 22 Eanáir 2018, chuaigh Targett le club Championship Fulham ar iasacht don chuid eile den séasúr. Scóráil sé a chéad sprioc i dtarrac 1-1 le Bolton Wanderers an 10 Feabhra .An 26 Bealtaine, bhuaigh sé agus a club ardú céime go dtí an Premier League nuair a bhuaigh Fulham ar Aston Villa 1–0 i gCluiche cáilithe Athimirt na Craoibhe, ag imirt an cluiche ar fad.
Ina chluiche leathdheireanach do na Naoimh an 27 Aibreán 2019, tháinig Targett ar aghaidh ag leath ama d’Oriol Romeu agus scóráil sé an t-aon sprioc a bhí aige don chlub, i dtarraingt baile 3–3 le Bournemouth.
Aston Villa (2019-)
An 1 Iúil 2019, shínigh Targett conradh le Aston Villa, a fuair ardú céime go Premier League le déanaí. Rinne sé a chéad chluiche an 27 Lúnasa i mbua dara babhta de Chorn EFL 6-1 ar Crewe Alexandra, cé nach raibh sé in ann tar an chéad 42 nóiméad den chluiche a imirt de bharr fhulaing sé gortú teannán na hioscaide.