cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cethern mac Fintain
Scrúdaigh Fingín gach créacht ag Ceithearn, agus bhí sé in ann a rá leis conas a fhuair sé iad agus cé a thug. Thug sé dhá rogha dó: é a leigheasadh ach cóireáil bliain iomlán; nó é bheith in ann ag an troid, ach nach mairfeadh sé ach le trí lá sa bhreis. Roghnaigh Ceithearn an dara ceann acu. D'iarr Fingín ar Chú Chulainn folcadán smeara a ullmhú, agus dúirt sé le Ceithearn dul a chodladh ann. Chuir sé páirteanna carbaid ann in ionad a chuid easna, agus cheangail sé fráma an charbaid dá bholg chun a phutóga a choinnigh laistigh. Tháinig bean chéile Cheithirn lena chuid arm, agus chuaigh sé ar ais sa chomhrac.
D'éirigh le na gConnacht nach raibh ach meall curtha air, filleadh ar ais go campa chun rabhadha thabhairt, agus chuir siad coróin Ailealla ar ghallán mar chluain. Chuir Ceithearn a chlaíomh agus a dhorn tríd an gcloch. Mharaigh sé fir ar feadh lae is oíche, go dtí gur timpeallaíodh é agus d'éag sé i mbun comhraic.
Alexander Ulyanov
Réabhlóidí sóisialach Rúiseach ba ea Aleksandr Ilyich Ulyanov (Rúisis: Александр Ильич Ульянов) (12 Aibreán 1866 – 8 Bealtaine 1887). Deartháir do Vlaidímír Léinín ba ea é.
Cuireadh chun báis é i Mí na Bealtaine 1887 le ceathrar eile a chuaigh i gconradh ceilge leis an Sár, Alastair III, a fheallmharú.
Redonda
mion|Radharc aneas ar Redonda Oileán neamháitrithe in Antigua agus Barbúda, náisiún sna hIndiacha Thiar in Oileáin na Fothana is ea Redonda. Tá Redonda 1.6km (1 míle) ar fad, 0.5km (.03 míle) leathan, agus 296 méadar (971 troigh) ag an bpointe is airde. Tá an t-oileán suite 56.2km (34.9 míle) siar ó dheas ón oileán Antigua, ach is é Montserrat an t-oileán is cóngaraí dó. Iarsma de sheanbholcán marbh atá ann.
Bhaist Críostóir Colambas Santa María de la Redonda ar an oileán, ach de bharr é a bheith chomh lom sceirdiúil agus atá sé, níor bhac éinne seachas na foghlaithe mara le Redonda go ndearna na Briotanaigh cuid de Antigua, coilíneacht dá gcuid ag an am, é sa bhliain 1872 ar eagla go nglacfadh na Stáit Aontaithe é agus go mbeadh fosfáití an oileáin ina seilbhse siad seo. D'éirigh na Briotanaigh as baint na bhfosfáití faoi dheireadh an Chéad Chogadh Domhanda, áfach. Tá iarsmaí den mhianadóireacht sin le feiceáil fós ar an oileán, ach is iad na sluaite éin mhara, turasóirí lae agus dornán eolaithe a bhaineann úsáid as Redonda inniu. Eisítear stampaí feiceálacha in ainm Redonda gan mórán úsáide a bheith á mbaint astu cé's moite iad a dhíol le bailitheoirí stampaí.
Nuafhriotal
Is éard is nuafhriotal ann ná téarma nua-chumtha, focal nó frása atá curtha i bhfriotal, a d'fhéadfadh a bheith réidh le dul isteach in úsáid choitianta, ach nach bhfuil glactha fós mar theanga phríomhshrutha. Tá an iliomad samplaí ag teacht chun cinn an t-am ar fad: suasóg, fón póca, claonbholscaire… Úsáidtear an téarma i bpaiteolaíocht teanga freisin nuair a cheapann an t-othar focal gan bhrí nó le brí an-doiléir, rud a tharlaíonn in afáise, scitsifréine agus roinnt neamhord eile. Is minic a bhíonn an nuafhriotal inchurtha go díreach le duine ar leith, foilseachán, tréimhse, nó eachtra. Tá nualéacsacan ina théarma go hiomlán coibhéiseach leis.
Hiodrocsaíd alúmanam
Faightear alúmanam hiodrocsaíd, Al(OH)3, sa dúlra mar an mianra gibsít (ar a dtugtar freisin hiodrargaillít) agus na trí polamorf neamhchoitianta atá aige: bayerite, doyleite, agus nordstrandite freisin. Bíonn alúmanam hiodrocsaíd amfaiteireach sa nádúr, i.e, tá airíonna bunúsacha agus aigéadach araon aige. Tá dlúthghaol aige le ocsaihiodrocsaíd alúmanaim, AlO(OH), agus ocsaíd alúmanaim nó alúmana (Al2O3), agus tá an dara ceann acu amfaiteireach comh maith. Tá na comhdhúile seo le chéile ina gcomhpháirteanna móra de báicsít, mian alúmanaim.
Haváí
Is stát de chuid na Stát Aontaithe é Haváí (Hawaiʻi as Habháís agus Hawaii as Béarla). Tá an stát suite san Aigéan Ciúin, 2,300 km ar shiúl ón mórthír. Is í Honolúlú an phríomhchathair agus an chathair is mó. Seo iad na príomh oileáin Haváí : Hawaiʻi (nó ' Big Island'), Maui, Oahu, Kauai, Molokai, Lanai, Niihau, agus Kahoolawe.
clé|mion
Stair
Shealbhaigh na Stáit Aontaithe na hoileáin sa 19ú haois. Stát de chuid Mheiriceá is ea Hawaii ó 1959. Ba é Haváí an stát deireanach a glacadh isteach sa tír. clé|mion
Traidisiúin
Tá dearadh ar leith de sciorta ar a dtugtar 'malo' á chaitheamh ag fir in Haváí leis na cianta.
Gníomhartha
Tá an teileascóp James Clerk Maxwell suite ar shliabh Mauna Kea in Haváí.
An Fharóis
Teanga Lochlannach, is é sin teanga Gearmáinice Thuaidh, í an Fharóis a labhraítear in Oileáin Fharó agus i measc lucht imirce ó na hoileáin sa Danmhairg. Is í an Íoslainnis an teanga is cóngaraí don Fharóis, ach ní féidir le cainteoirí an dá theanga mórán tuisceana a bhaint as caint a chéile. Scéal eile é go bhfuil an Fharóis scríofa sách intuigthe ag an duine a bhfuil an Íoslainnis aige. Is é is cúis leis seo go bhfuil scríbhneoireacht na Faróise níos cosúla le struchtúr stairiúil na bhfocal sa tSean-Lochlainnis ná le fíor-fhuaimniú na bhfocal i bhFaróis an lae inniu.
Tá Faróis ó dhúchas ag seasca nó ochtó míle duine. Ó thaobh líon na gcainteoirí de is féidir a rá go bhfuil sí chomh beag nó chomh neamhfhorleathan le Gaeilge na Gaeltachta. Thairis sin, bíonn difríochtaí móra idir na canúintí, nó tá ocht móroileán déag in oileánra Fharó, agus ar ndóigh d'fhorbair caint na ndaoine sna hoileáin difriúla ar bhealaí éagsúla.
Stair
Bhí tionchar nach beag ag an nGaeilge ar an bhFaróis nuair a bhí dlúthchaidreamh idir na Lochlannaigh agus na Gaeil. Creidtear gur tháinig logainmneacha áirithe in Oileáin Fharó ón nGaeilge, ar nós Mykines - "Muicinis", nó "Inis na Muc". Is iad na "muca" atá i gceist na "muca mara", is é sin, na míolta móra. Focail Ghaeilge eile iad grúkur (gruaig), lámur (lámh) agus tarvur (tarbh).
Roimh an Reifirméisean bhí an leagan áitiúil den tSean-Lochlainnis á labhairt agus á scríobh go forleathan ar fud na n-oileán, ach sa bhliain 1536 choisc na húdaráis Danmhargacha úsáid na Faróise sna doiciméid oifigiúla agus sna scríbhinní. Ba í an Danmhairgis an t-aon teanga oifigiúil amháin sna hOileáin ina dhiaidh sin.
Sa bhliain 1854 a shocraigh Venceslaus Ulricus Hammershaimb, ministir Protastúnach Faróch, agus Jón Sigurðsson, polaiteoir Íoslannach agus laoch saoirse a thíre dúchais, caighdeán scríofa na Faróise. Bhí an caighdeán sin an-chosúil leis an Íoslainnis agus leis an tSean-Lochlainnis, rud nár thaitin le cách. Mar shampla, úsáidtear an litir ð i litriú Hammershaimb ar chúiseanna stairiúla amháin, nó ní fhreagraíonn sí d'aon fhuaim ar leith. Rinne an teangeolaí oilte Jakob Jakobsen iarracht malairt caighdeáin a chur i dtoll le chéile a bhí ag cloí go dlúth le fuaimeanna na teanga i ngnáthchaint na ndaoine. Ba é caighdeán Hammershaimb a ghreamaigh, áfach.
Aibítir
Is iad na litreacha a úsáidtear san Fharóis ná:
Ní féidir an litir Ð ð a úsáid i dtús an fhocail. Sa seanleagan de litriú Hammershaimb bhí idir ö agus ø in úsáid, agus sheas an chéad cheann acu don fhuaim ghairid, agus an dara ceann acu don fhuaim fhada.
Níl an litir þ ann. Ní bhíonn sí ar fáil, fiú, sna clóscríobháin Fharócha ná i méarchlár na ríomhairí sna hoileáin, agus cé gur féidir na teangacha Lochlannacha eile seachas an Íoslainnis a scríobh ar an méarchlár Faróch, tá sé riachtanach an litir Íoslannach seo a thraslitriú mar "th".
Fuaimniú
Mar a dúradh cheana, ní fhuaimnítear an litir ð ach mar chonsan séanais - is é sin, [j] ("y" an Bhéarla, nó "gh" caol na Gaeilge), [w] nó [v] a bhíonn ann, ag brath ar na gutaí ar an dá thaobh di: deyður [ˈdɛijʊɹ] "marbh", suður [ˈsuːwʊɹ] "deisceart", í bløðum [ɪˈbløːvʊn] "sna nuachtáin". Fuaimnítear an litir g, agus í ina haonar idir dhá ghuta, ar an dóigh chéanna, agus is dual do na Faróigh an dá litir a scríobh in ainriocht a chéile, mura bhfuil siad cleachtaithe i gceart ar an gceartlitriú.
Níl difríocht ar bith idir fuaimniú an "a" agus an "æ": [a] atá iontu nuair atá siad gairid, ach déantar défhoghar den ghuta fhada: [ɛaː]. Is mar [ɔaː] a fhuaimnítear an litir "á", ach giorraítear go [ɔ] ("o" oscailte) í roimh chnuas trom consan. Maidir leis na litreacha "í" agus "ý", ní aithnítear thar a chéile iad san fhuaimniú: is é an défhoghar [ʊi] (gairid) nó [ʊiː] (fada) atá iontu. Ní féidir an t-"i" a aithint thar an "y" de réir na cainte ach an oiread: is é an guta céanna, [i], atá ann. Mar [ʉuː] a fhuaimnítear an litir "ú", ach amháin roimh chnuas consan: ansin, giorraítear an défhoghar sin go [ʏ] ("ü" gairid na Gearmáinise). Fuaimnítear "ó" fada mar dhéfhoghar freisin, [ɔuː], ach is ionann "ó" gairid agus "ø" gairid.
Tá a leithéid d'fheiniméan ann agus an skerping, is é sin, an "géarú", a chiallaíonn go n-athraíonn fuaimniú na ngutaí go mór mór roimh chnuasanna ar nós -gv-, -ggj. Mar shampla, is mar [ɔdːʒ] ("hodge" gan an [h]-) a fhuaimnítear an focal oyggj "oileán", cé go bhfuil gnáthfhuaimniú an défhoghair "oy" le cloisteáil i bhfoirmeacha eile an fhocail.
Gramadach
Tá ceithre thuiseal ag na hainmfhocail (agus ag na haidiachtaí, ag na forainmneacha is na huimhirfhocail) san Fharóis, mar atá, an tuiseal ainmneach, an tuiseal áinsíoch, an tuiseal tabharthach agus an tuiseal ginideach. Ní bhíonn an tuiseal ginideach chomh coitianta san Fharóis agus san Íoslainnis, agus sa ghnáthchaint, tá struchtúir níos simplí ag teacht in áit an ghinidigh liteartha atá múnlaithe ar an Íoslainnis - is féidir a rá, fiú, gur cineál athbheochan é ginideach liteartha na Faróise.
San Íoslainnis, tá trí fhoirm éagsúla ag an mbriathar san uimhir iolra: við köllum "glaoimid, scairtimid", þið kallið "glaonn sibh, scairteann sibh", þeir kalla "glaonn siad, scairteann siad". San Fharóis, d'imigh an difríocht idir na pearsana: vit kalla, tit kalla, teir kalla. Tá an uimhir uatha níos casta san Fharóis féin, nó aithníonn na briathra go léir an difríocht idir an chéad phearsa agus an dá phearsa eile: eg kalli "glaoim", tú kallar "glaonn tú", hann kallar "glaonn sé" (cf. Íoslainnis: ég kalla, þú kallar, hann kallar).
Stór focal
Níor cuireadh an glanteangachas i bhfeidhm ar an bhFaróis chomh dian agus ar an Íoslainnis, ach is iomaí focal idirnáisiúnta nach bhfuil le feiceáil i dtéacsanna Faróise, ó tháinig aistriúchán dúchasach in úsáid ina áit. Tá cuid de na téarmaí dúchasacha múnlaithe ar an Íoslainnis, ar nós bókasavn "leabharlann" (Íoslainnis: bókasafn), bókmentir "litríocht" (Íoslainnis: bókmenntir), halastjørna "cóiméad, scuabréalta" (Íoslainnis: halastjarna), ach tá téarmaí eile beag beann ar an Íoslainnis féin: telda "ríomhaire" (Íoslainnis: tölva), kollvelting "réabhlóid" (Íoslainnis: bylting). Ní bhíonn sé as an ngnáth, áfach, focail Danmhairgise nó Bhéarla a fheiceáil agus iad curtha in oiriúint do litriú na teanga: tineygjari "déagóir" (teenager an Bhéarla, cf. táningur na hÍoslainnise, ar aistriúchán é ar an bhfocal Béarla cosúil le déagóir na Gaeilge féin).
Stádas na Faróise inniu
Sa bhliain 1937 tháinig an Fharóis in áit na Danmhairgise sna scoileanna, agus sa bhliain 1948, d'fhoráil an tAcht um Rialtas Dúchais Oileáin Fharó (Danmhairgis: Hjemmestyreordningen) go gcaithfeadh an Danmhairgis tús áite a ghéilleadh don Fharóis mar theanga oifigiúil. Níor éirigh an Fharóis coitianta sna fógráin tráchtála roimh na seachtóidí, áfach. Tá stádas láidir ag an Danmhairgis sa phopchultúr i gcónaí, agus is minic nach mbíonn bileoga fógraíochta na sreangshiopaí ar fáil ach as Danmhairgis.
196 (uimhir)
Is é 196 an uimhir nádúrtha tar éis 195 agus roimh 197.
August Strindberg
Áirítear Johan August Strindberg ar scríbhneoirí móra na Sualainne. Rugadh ar an 22 Eanáir 1849 i Stócólm é, agus shíothlaigh sé san áit chéanna ar an 14 Bealtaine 1912. Scríobhadh sé drámaí, gearrscéalta, úrscéalta agus prós dírbheathais néiseach, agus bhain sé amach clú agus cáil taobh amuigh den tSualainn féin lena chuid drámaí.
I rith dhá scór bliain bhí Strindberg ina lárphointe a raibh saol liteartha na Sualainne ag casadh ina thimpeall. Bhíodh sé ina chnámh spairne go minic, agus a lán caismirtí pearsanta ag imeacht idir é agus scríbhneoirí eile a linne. Cé go staonadh sé ón scríbhneoireacht ó am go ham, bhí sé iontach bisiúil, agus d'fhág sé a bhlas féin ar an tSualainnis.
A Chéad Óige
Saolaíodh Johan August Strindberg ar an oileán úd Riddarholmen (Oileán na Ridirí) i Stócólm i dteach ar a dtugtar Sundhetskollegiets hus, nó teach Údarás na Sláinte, ós rud é go raibh státúdarás sláinte na Sualainne i seilbh an fhoirgnimh tráth den tsaol. Bhí Strindberg ar an tríú duine den ochtar clainne a rugadh dá athair leis an gcéad bhean chéile. Sa bhliain 1851 d'aistrigh an teaghlach go Klara (i lár cathrach Stócólm inniu) agus sa bhliain 1856, fuair siad árasán nua ag 14 Norrtullsgatan (Sráid Norrtull, nó Sráid an Gheata Thuaidh) i Vasastaden i Stócólm. Bhí athair August, Carl Oscar Strindberg, ina bhoc mór i ngnó na loingseoireachta agus é ag saothrú a choda ar thrácht na ngaltán i loch Mälaren agus trí Chanáil Göta (a ritheann tríd na lochanna úd Vänern, Vättern, Boren agus Roxen a fhad le Muir Bhailt). Maidir lena mháthair Eleonora Ulrika née Norling, cailín aimsire a bhí inti agus í ag obair dá athair go dtí gur phós siad, rud a spreag August Strindberg chun an tsraith d'úrscéalta dírbheathaisnéiseacha a bhreacadh síos ar ar bhaist sé an teideal Tjänstekvinnans son ("Mac an Chailín Aimsire"). clé|mion|1881 Phós Carl Oscar an cailín seo sa bhliain 1847, dhá bhliain sular rugadh August. Bhí tionchar láidir ag cráifeacht na máthar ar phearsantacht an mhic, agus bhí sé ciúin tostach domhainsmaointeach nuair a bhí sé óg. Maidir leis an athair, bhí sé dian agus choinnigh sé an mac faoi smacht le lámh láidir. San am chéanna, bhí suim aige i gcúrsaí cultúir agus léinn, rud a d'fhág a thionchar ar August chomh maith. Bhí August beag tugtha don léitheoireacht, don cheimic agus don bhitheolaíocht, agus thosaigh sé ar an scoil in Klara sa bhliain 1856. Ba iad na chéad iarrachtaí scríbhneoireachta na litreacha a scríobh sé faoi bhás a chara Flodcrantz ar an 30 Nollaig 1861 (bhí Flodcrantz ag trasnú an loch úd Brunnsviken, nuair a bhris an oighear faoina chosa, agus bádh é) agus faoi bhás a mháthar (cailleadh an mháthair istoíche idir an 19 agus an 20 Márta 1862, agus scríobh August an litir chuig a dheartháir ar an 22 Márta).
I ndiaidh bhás na máthar, rinne athair August athphósadh. Phós sé Emilia Charlotta Peterson, máistreás tí na bpáistí nach raibh ach dhá bhliain fichead san am, agus thug August Strindberg fuath na ndaol di in imeacht na mblianta.
An Mac Léinn
clé|mion|1884 Bhain August óg amach a ardteistiméireacht ó Stockholms Lyceum sa bhliain 1867, agus chuaigh sé ag staidéar in Ollscoil Uppsala ina dhiaidh sin. D'éirigh sé as an ollscoil i gceann leathbhliana, ó nach raibh a dhóthain airgid aige. Ina dhiaidh sin, chuaigh sé le múinteoireacht mar shlí bheatha, ach san am chéanna, bhí sé ag iarraidh míochaine a fhoghlaim san ollscoil, le bheith ina dhochtúir. Chuir sé spéis in amharclannaíocht freisin, agus chaith sé seal ina aisteoir breise in Amharclann Ríoga na Drámaíochta i Stócólm (Kungliga Dramatiska Teatern, nó Dramaten). Sa bhliain 1870, chinn sé ar aghaidh a thabhairt ar Uppsala arís, agus ba ansin a chuaigh sé le scríbhneoireacht.
Ní haon ribín réidh a bhí ann, mar dhuine, agus ó bhí sé de chlaonadh ann cur in aghaidh na n-ollúna, níor bhain sé amach a chéim ollscoile riamh. Maidir leis an scríbhneoireacht, áfach, tugadh faoi deara go forleathan go raibh gealladh faoi, agus bhronn Rí na Sualainne, Séarlas XV féin scoláireacht air sa bhliain 1871. Sa bhailiúchán gearrscéalta úd Från Fjärdingen och Svartbäcken ("Ón bhFeoirling agus ón Sruthán Dubh" - logainmneacha in Uppsala iad Fjärdingen/An Fheoirling agus Svartbäcken/An Sruthán Dubh), a tháinig i gcló an chéad uair sa bhliain 1877, a thug sé cur síos ar na laethanta sin in Uppsala.
D'éirigh sé as an staidéar arís sa bhliain 1873, cheal airgid, agus d'fhill sé ar Stócólm, rud nár thaitin lena athair ar aon nós. Chuaigh sé le hiriseoireacht, agus sa bhliain 1874, fuair sé post sa Leabharlann Ríoga (Kungliga biblioteket), áit ar fhan sé ag obair go dtí an bhliain 1882.
An Chéad Phósadh
Theastaigh ó Siri dul le haisteoireacht, agus chuidigh an pósadh ar Strindberg léi an aisling seo a chur i ngníomh.
Briseadh Mór an Scríbhneora
clé|mion|1885, féinphortráid Chrom Strindberg ar an dráma Mäster Olof a scríobh sa bhliain 1872. Ar dtús, scríobh Strindberg an dráma le páirt a ghlacadh i gcomórtas drámaíochta Acadamh na Sualainne, ach níor thaitin an dráma leis an ngiúiré. Thairg Strindberg an dráma don Amharclann Ríoga freisin, ach níor glacadh leis mar a bhí sé, agus tugadh le fios don scríbhneoir go gcaithfeadh sé an dráma a athrú sula gcuirfí ar stáitse é. Rinne sé na hathruithe, ach ina dhiaidh sin féin, bhí lucht ceannais na hamharclainne den tuairim go raibh an dráma ag cur thar maoil le diamhaslú agus nach raibh idéalachas ar bith ag baint leis. Bhí cúig bliana caite ag an scríbhneoir óg ag scríobh agus ag athscríobh an dráma, agus chuaigh an obair go léir ar neamhní, mar a shíl sé ag an am. Ansin, áfach, scríobh sé úrscéal inar thug sé cur síos ar shaol na mBoihéamach óg i Stócólm - Röda rummet ("An Seomra Dearg"). Ba é an t-úrscéal seo a thabhaigh an chéad chlú dó, agus ba leis an úrscéal seo a thosaigh an nádúrachas i stair litríochta na Sualainne. clé|mion|1886 Sna chéad bhlianta eile, thosaigh Strindberg ag scríobh a mhórshaothair faoi shaol na Sualannach sna laethanta a bhí, Svenska folket i helg och söcken ("Muintir na Sualainne Domhnach is dálach"), chomh maith leis an úrscéal Det nya riket ("An Ríocht Nua"). San úrscéal seo, caitheann sé súil aorach ar shaol na tíre, go háirithe ar fhorais phoimpéiseacha na sochaí. Maidir le Svenska folket i helg och söcken, bhí na staraithe míshásta leis go raibh scríbhneoir ficsin ag iarraidh stair na Sualainne a scríobh de réir a chuid tuairimí polaitiúla.
Tharraing Strindberg a lán seantithe anuas air féin leis na leabhair seo, agus sa deireadh, fuair sé riachtanach an tír a thréigean go ceann tamaill. Ar dtús shocraigh sé síos in Grez-sur-Loing i dtuaisceart na Fraince áit a raibh a lán ealaíontóirí eile ó Chríoch Lochlann ina gcónaí, ach thuirsigh sé den áit go luath agus thug sé aghaidh ar Pháras agus ina dhiaidh sin, ar an Eilvéis. Thionlaic a bhean chéile agus a chlann é, ach ní mó ná sásta a bhí Siri an tír dhúchais a fhágáil ina diaidh, go háirithe ó theastaigh uaithi bheith ina haisteoir. clé|mion|1896 Ar an gcoigríoch dó lean Strindberg leis ag scríobh próis agus drámaíocht. San am seo a d'fhoilsigh sé an díolaim ghearrscéalta úd Giftas ("Cúrsaí cleamhnais"), an chéad chuid de Tjänstekvinnans son, chomh maith le saothar dírbheathaisnéiseach eile, mar atá, En dåres försvarstal ("Pléadáil na Geilte", a scríobh sé as Fraincis ar dtús, faoin teideal Plaidoyer d'un fou), drámaí cosúil le Fadren ("An tAthair") agus Fröken Julie ("An Bhean Óg Uasal Julie"), agus úrscéalta soch-chriticiúla ar nós Utopier i verkligheten ("Útóipí sa Réaltacht"). Tharraing Giftas scannal agus caingean faoi dhiamhaslú anuas ar an scríbhneoir. Ba í neamhbhailbhe an scríbhneora i leith cúrsaí craicinn agus collaíochta a bhain an gheit ba mhó as na daoine, ach ba í an tagairt éadromchroíoch a rinne sé d'arán agus d'fhíon na hEocairiste a thuill an phróis dlí dó. D'éigiontaigh an chúirt Strindberg, ach más amhlaidh féin, chaith an phróis a scáth ar an scríbhneoir ar feadh i bhfad, agus tháinig athrú ar a phearsantacht. Roimhe sin, bhí caidreamh maith aige lena bhean chéile Siri, ach i ndiaidh na próise, chuaigh an pósadh chun donais, agus sa bhliain 1891, fuair an lánúin colscaradh. Bhí Strindberg ag déanamh go raibh Siri ag dul le leispiachas faoi cheilt agus go raibh caidreamh collaí aici le mná éagsúla, agus d'éirigh sé cineál paranóideach i leith Siri.
D'fhan Strindberg ar an gcoigríoch go dtí an bhliain 1889, ach thagadh sé go dtí an tSualainn leis an samhradh a chaitheamh sna hoileáin taobh amuigh de Stócólm. Tá tionchar an dúlra agus an radharcra seo le haithint ina lán leabhar dár scríobh sé, cosúil le Hemsöborna ("Muintir Hemsö", 1887) a chum sé nuair a bhí sé sa Bhaváir agus é den bharúil go raibh sláinte a intinne ag teip air, Skärkarlsliv ("Saol an Oileánaigh", 1888), agus I havsbandet ("Chois Farraige", 1890). Bhí sé ag péinteáil pictiúir impriseanaíocha freisin a bhí bunaithe ar mhóitífeanna ó dhúlra na n-oileán. I ndiaidh dó Hemsöborna a scríobh, ní raibh cead aige filleadh go Kymmendö, áit a raibh na samhraí caite aige roimhe sin, ó bhí pearsana an úrscéil bunaithe ar fhíordhaoine de mhuintir na háite, agus ó thug Strindberg cur síos ar chaidreamh chollaí na ndaoine seo.
Géarchéim "Inferno"
Faoi lár na 1890idí thosaigh Strindberg ag plé le hailceimic, agus é ag iarraidh ór a tháirgeadh ar dhóigheanna draíochta. Is léir nár éirigh leis na hiarrachtaí, ach bhí an-tionchar acu ar a chuid scríbhneoireachta agus ar na téamaí sna leabhair a scríobh sé ó na laethanta sin anuas. Go bunúsach, thréig sé an réalachas agus an nádúrachas, agus chuir sé suim sa mhisteachas agus sa diamhrachas.
Ag Filleadh ar Stócólm
Bhí clú agus cáil ar Strindberg anois, rud nár bhain den chruachás ina raibh sé ó thaobh an airgid de. Is amhlaidh nach raibh féith an choigiltis ann riamh. Thairis sin, bhí sé ag tarraingt seantithe éagsúla anuas air leis na leabhair a scríobh sé go lá a bháis. clé|mion|1908 - Drottninggatan 85, Stockholm Sa bhliain 1898 shocraigh sé síos in Östermalm, Stócólm. Cúig bliana ina dhiaidh sin, d'fhoilsigh sé an t-úrscéal Svarta fanor ("Bratacha Dubha"), a thug cur síos faoi shaol na n-intleachtóirí is na scríbhneoirí i Stócólm. Roman à clef a bhí ann, is é sin, leabhar a thrácht ar shaol fíordhaoine faoi ainmneacha bréige.
Sa bhliain 1901 phós Strindberg aisteoir óg mná ón Iorua, Harriet Bosse. Saolaíodh iníon dóibh, Anne-Marie, nach bhfuair bás ach sa bhliain 2007. Agus é pósta ar Harriet, fuair Strindberg teach mór ar cíos i bhFurusund ar cheann de na hoileáin timpeall ar Stócólm, agus chuaigh an timpeallacht ansin i gcion air ionas gur spreagadh chun pinn é. Tá radharcra agus muintir Furusund le haithint ar an díolaim gearrscéalta Fagervik och Skamsund ach go háirithe - "Fagervik agus Skamsund", nó "An Bhá Álainn agus Caolas na Náire". Tagraíonn na logainmneacha ceaptha Fagervik agus Skamsund do Furusund agus Köpmanholm, baile i gcóngar do Furusund ar oileán eile.
Tháinig deireadh leis an bpósadh sa bhliain 1904. I rith an phósta scríobh Strindberg drámaí stairiúla a raibh blas Shakespeare orthu: Gustav Vasa, Erik XIV, agus Gustav III. Ainmneacha ar ríthe na Sualainne iad teidil na ndrámaí seo. Scríobh sé sraith drámaí eile freisin, mar atá, Oväder ("Drochshíon"), Brända tomten ("An Phlásóg Dhóite"), Spöksonaten ("Sonáid na dTaibhsí") agus Pelikanen ("An Peileacán"). Sa bhliain 1903 scríobh sé Ensam ("Uaigneach"), leabhar dírbheathaisnéise, inar phléigh sé a chuid leannán smaointe, cosúil leis an bhfuath a bhí aige do na madraí agus do dhaoine a raibh madraí mar pheataí acu. Sa bhliain 1907 bhunaigh Strindberg amharclann dá chuid féin, Intima teatern, An Amharclann Phearsanta, lena chuid drámaí a léiriú.
Deireadh a Shaoil
Ón mbliain 1908 go lá a bháis, bhí cónaí ar Strindberg i bhfoirgneamh i stíl jugend ar a dtugtar Blå tornet nó An Túr Gorm, áit a bhfuil Músaem Strindberg inniu. Mhothaigh sé tuirse aisteach ag sleamhnú air, agus shíl sé go raibh sé á bhualadh breoite le hailse. Ní ba déanaí tháinig chun solais go raibh an ceart aige. Agus é ag druidim le deireadh a shaoil, chuir sé suim i gcúrsaí na sochaí arís, agus é ag cromadh ar ais ar a chuid seanradacachais. Thaitin na scríbhinní deireanacha go mór mór le gluaiseacht an lucht oibre agus leis na Sóisialaigh. Ón taobh eile de, is féidir a aithint ar an dá leabhar deireanacha, En blå bok ("Leabhar Gorm") agus Stora landsvägen ("An Bóthar Ard") go raibh sé ag dul ar lorg faoisimh sa reiligiún, agus an bás ag bagairt air.
Shíothlaigh Strindberg ar an 14 Bealtaine 1912, ag leathuair tar éis a ceathair a chlog tráthnóna. hAdhlacadh é i Reilig Thuaisceart Stócólm, nó Norra begravningsplatsen, i Solna, taobh thuaidh de lárchathair Stócólm. clé|mion|1912
A Phrós
Chuir Strindberg an béal beo in áit na reitriceoireachta a bhí coitianta i saothar na scríbhneoirí próis roimhe. Thug sé cur síos réadúil ar imeachtaí an ghnáthshaoil agus ar a bhfaca sé ina thimpeall. Is minic a chaitheann sé súil an fhir óig dhífhostaithe ar an tsochaí agus ar na daoine. Bhí sé go mór faoi thionchar Jean-Jacques Rousseau, Friedrich Nietzsche agus theoiricí na héabhlóide, agus é ag cur béim ar leith ar an dóigh a mbriseann an dúchas trí shúile an chait - is é sin, an dóigh a bhforbraíonn na daoine de réir a ndúchais agus a n-oidhreachta féin. clé|mion|Stockholm: O CRUX AVE SPES UNICA. Ba mhinic dó teacht salach air féin faoi thionchar na n-idéanna éagsúla. Mar shampla, séanann an t-úrscéal úd Tschandala ón mbliain 1889 a chuid smaointí faoin daonlathas agus faoi chothrom Féinne, nó léiríonn an t-úrscéal an eagla mhíréasúnta a bhí ar an scríbhneoir roimh an ísealaicme agus roimh na Giofóga. Ar an mbealach céanna, bhí Strindberg ina fheiminí radacach i gcuid dá chuid scríbhinní agus ina fhuathaitheoir cruthanta ban i gcuid eile.
Ainmneacha Síneacha
mion|[[callagrafaíocht]] Is éard is ainmneacha pearsanta Síneacha (An tSínis: 姓名, xìngmíng) ann ná na hainmneacha atá glactha ag pobal na Síne, sa bhaile agus i gcéin. D'eascair siad as chultúr an phobail Han. I roinnt cásanna freisin, d'fhéadfadh gur tagairt atá ann dos na hainmneacha Síneacha atá glactha nó úsáidte chun tagairt a dhéanamh do dhaoine ó thíortha eile.
Go hiondúil, bíonn trí shiolla - ainm aonsiollach teaghlaigh agus ainm déshiollach pearsanta- le ton ar leith ag gach siolla agus iad scríofa mar charachtar aonair Síneach. Bíonn ainm dhá shiolla ag timpeall duine amháin as gach seachtar, agus níos lú ná 0.02% - gur mionlaigh eitneacha go leor acu - agus ainmneacha acu le ceathrar nó níos mó siollaí; bíonn comhsloinnte ag an chuid is mó den mhuintir Han le hainmneacha níos faide ná ceithre charachtar (eg Ouyang Kunpeng nó Da-Hong Seetoo).
Chuir na Sínigh gnás ainmnithe an Oirthir ar bun, ina mbíonn an t-ainm teaghlaigh roimh an t-ainm pearsanta. Buachaill ar a dtugtar Wei (伟) air agus a bhaineann leis an teaghlach Zhang (张)- tugtar "Zhang Wei" air agus ní "Wei Zhang". Tá sé de nós ag mhuintir na Síne labhairt lena chéile - go háirithe iad siúd a bhfuil ainmneacha le dhá charachtar acu - trí úsáid a bhaint as ainmneacha iomlána. De ghnáth, bheannófaí ​​Zhang Wei go foirmiuíl mar "An tUasal Zhang" (ní "An tUasal Wei"), fiú go neamhfhoirmiúil thabharfaí "Zhang Wei" agus ní "Wei" air. De ghnáth, pléitear le dhá leath an ainm mar aonaid doroinnte. Faoi láthair is é 王秀英 an t-ainm thrí carachtair is coitianta sa tSín - d'fhéadfadh go dtabharfaí "Wang Xiuying", nó níos simplí fós "Xiuying", air ach ní bheadh ​​aon duine ag rá riamh "Wang Xiu" nó "Wang Ying" agus an leath eile den ainm a fhágáil ar lár.
Baineann na Sínigh leas as fhoirm rómánaithe, ar bhealaí éagsúla, chun a n-ainmeachas a chur os comhair daoine eile nach bhfuil carachtair Shíneacha nó hanzia ar eolas acu, cé go bhfuil Pinyin anois ina chaighdeán sa dá tSín, an mórthír agus sa Téaváin.
Glacann go leor daoine freisin ainmneacha i stíl na hEorpa (go hiondúil ainmneacha Sasanacha) trí aisiompú ar ord na Sínise (m.sh., "Wei Zhang") nó trí ainm nua ar fad a roghnú (m.sh., "John Zhang").
I Hong Cong, tá sé ina chleachtas coiteann an dá ainm Béarla agus Sínese a chur le chéile i hibrid amháin: "John Zhang Wei".
Ó aimsir an ríora Shang ar a laghad, bhí roinnt cleachtas coiscthe ag na Sínigh Han a thug le fios cé a d'fhéadfadh nó nach féidir úsáid a bhaint as ainm pearsanta an duine (gan a bheith dímheasúil). Go ginearálta, fhorchiallófaí úsáide an ainm údarás an chainteora agus a hárd-sheasamh chuig an seolaí.
Bhí urchosc ar phiaraí agus ar ghaolta níos óige an t-ainm a lua. Mar gheall ar seo, d'úsáid a lán pearsana Síneach stair iúil - go háirithe impirí - leath-dosaen nó níos mó ainmneacha i gcomhthéacsanna éagsúla agus do chainteoirí éagsúla. Go measartha minic, bhí iachall orthu siúd le hainmneacha (fiú más homafóin amháin é) a bhí comhionann le hainm an impire iad a athrú. Go ginearálta, chuir normalú na n-ainmneacha pearsanta tar éis Ghluaiseacht na Ceathrún Bealtaine deireadh le hainmeacha bréagacha, mar shampla ainm na scoile agus ainm cúirtéise, ach bíonn rianta den urchosc fós ann, go háirithe laistigh de theaghlaigh.
Oblast na hAmúire
Is cúige de chuid na Rúise é Oblast na hAmúire (nó Rúisis:Аму́рская о́бласть, Amurskaya oblast).
Dulwich Thiar
Is baile é Dulwich Thiar atá suite sa bhuirg London Borough of Southwark, Londain Theas.
Snámha ag na Cluichí Oileán 2017
Thóg snámha ar siúl ag na Cluichí Oileán 2017. Thóg na comórtais ar siúl ag Solbergabadet, Visby, Gotland idir an 26ú agus an 29ú lá de Mheitheamh 2017.
Bord bonn
Oileán ósta (Gotland)
Foclóireolaíocht
Is éard is an fhoclóireolaíocht ann ná craobh den teangeolaíocht a bhaineann le tábhacht agus cur i bhfeidhm na bhfocal. Bíonn brí áirithe ag focal, bíonn grúpa fuaimeanna ar leith aige, agus feidhm áirithe gramadaí. Mar sin, bíonn aonad séimeantach, fóineolaíoch agus gramadaí aige. San fhoclóireolaíocht, scrúdítear an focal sna gnéithe sin go léir. Bíonn focail ag athrú go leanúnach ina bhfoirm agus ina mbrí agus scrúdaíonn an t-eolaí foclóireolaíochta stór focal na teanga i dtéarmaí a úsáid, a forbairt agus a úsáid reatha. Déantar an staidéar ar idirchaidreamh na n-aonad léacsach i dtéarmaí na contrárthachtaí agus na cosúlachtaí atá eatarthu.
Gipsy Hill
Is baile é Gipsy Hill atá suite sa bhuirg London Borough of Lambeth, Londain Theas.
198 (uimhir)
Is é 198 an uimhir nádúrtha tar éis 197 agus roimh 199.
197 (uimhir)
Is é 197 an uimhir nádúrtha tar éis 196 agus roimh 198.
Liam Budhlaeir
Iriseoir agus láithreoir raidió ab ea Liam Budhlaeir (28 Meán Fómhair 1923 - 10 Meitheamh 1995). Rugadh i gCathair Chorcaí ach tógadh i mBaile an Fheirtéaraigh é. Thosaigh sé ag obair mar iriseoir agus léitheoir nuachta i Radio Éireann sna 1950idí, agus chaith sé an chuid eile dá shaol oibre i Seomra na Nuachta. Bhí sé freisin ina thráchtaire ar roinnt scannán Gaeilge, an scannán clúiteach Mise Éire ina measc.
Cúige Mhagadan
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Mhagadan. Is é Magadan an phríomhchathair agus é suite ar chósta an Aigéin Chiúin.
Tursachan Chalanais
Is liagchiorcal ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Tursachan Chalanais
Barry Egan
Polaiteoir Éireannach ab ea Barry Egan ( - 3 Márta, 1954). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal.
An Chomhairle Aireachta Thuaidh-Theas
Comhlacht a bunaíodh sa bhliain 1998 faoi Chomhaontú Aoine an Chéasta (1998) (ar a dtugtar Comhaontú Bhéal Feirste) is ea An Chomhairle Aireachta Thuaidh-Theas (CATT), chun comhairliúchán, comhoibriú, agus gníomhaíocht a fhorbairt laistigh d'oileán na hÉireann - maidir le hábhair comhleasa agus laistigh d'inniúlacht na Riarachán, Thuaidh agus Theas. Dá bhrí sin, cuimsítear Airí Feidhmeannacht Thuaisceart Éireann agus Rialtas na hÉireann i gCATT, ag comhoibriú le chéile chun comhair idir an dá chuid den oileán a thabhairt ar aghaidh le haghaidh an tsochair fhrithpháirtigh.
William Bligh
Oifigeach i gCabhlach Ríoga na Breataine agus riarthóir coilíneach ab ea William Bligh (9 Meán Fómhair 1754 – 7 Nollaig 1817).
Andrew Wiles
Matamaiticeoir Sasanach is ea Andrew John Wiles a saolaíodh in Cambridge ar 11 Aibreán 1953. I 1993 d'fhógair sé go raibh teoirim dheireanach Fermat, ceann de na dúshláin matamaitice is sine dá bhfuil ann, réitithe aige. Ghlac na matamaiticeoirí lena réiteach go hoifigiúil an bhliain dár gcionn. Sa bhliain 2016 bronnadh an Gradam Abel air as an éacht sin.
199 (uimhir)
Is é 199 an uimhir nádúrtha tar éis 198 agus roimh 200.
Dulwich Thoir
Is baile é Dulwich Thoir atá suite sa bhuirg London Borough of Southwark, Londain Theas.
Roberto Jiménez Gago
Is imreoir sacair Spáinneach é Roberto Jiménez Gago a rugadh ar an 10 Feabhra 1986 i Maidrid. Imríonn sé faoi láthair le West Ham.
Ré Victeoiriach
clé|mion|Banríon [[Victoria na Ríochta Aontaithe|Victoria, 1897]] mion|[[Faisean ag an am (an Bayswater Omnibus le George William Joy, 1897)]] Tá aithne ar réimeas na Banríona Victoria (20 Meitheamh 1837 go dtí a bás, ar an 22 Eanáir 1901) mar Ré Victeoiriach.
Tugann Duan na Nollag ('A Christmas Carol') de chuid Charles Dickens léargas dúinn ar chathair ghruama Londan sa ré Victeoiriach.
201 (uimhir)
Is é 201 an uimhir nádúrtha tar éis 200 agus roimh 202.
Tursachan
Is liagchiorcal ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Tursachan
Bonnán cainéaldathach
Bonnan beag an tseandomhain is ea an bonnán cainéaldathach nó an bonnán donnrua (Ixobrychus cinnamomeus), ag pórú san Áise thrópaiceach agus fhothrópaiceach ón India soir go dtí an tSín agus an Indinéis. Is éan cónaithe é den chuid is mó, ach téann roinnt éan achair ghearra ar imirce ó thuaidh.
Cur síos
clé|mion|I Mangalajodi, [[Odisha]] Is speiceas beag é seo ag 38 cm, cé go bhfuil sé ar cheann de na bonnáin Ixobrychus is mó. Bíonn muineál gearr agus gob measartha fada aige. Bíonn an ceann fireann cainéal go haonfhoirmeach os a chionn agus donnbhuí laistíos. Bíonn an baineann comhchosúil leis ach go bhfuil a cúl agus a baithis donn, agus bíonn na héin óga cosúil leis na baineannaigh ach le stríoca móra laistíos. Nuair a bhíonn ionadh air ar a nead nó má bhíonn imní air, glacann sé leis an sainriocht atá ag bonnáin, ar a dtugtar deasú gardála. Bíonn an muineál sínte go hingearach, ag pointeáil i dtreo na spéire, agus reonn an t-éan agus bíonn sé an-deacair é a fheiceáil i measc na giolcach mórthimpeall.
Éiceolaíocht
clé|mion|Sampla a phéinteáil Elizabeth Gwillim
Póraíonn an bonnán cainéaldathach i giolcarnacha, ag neadú ar ardáin giolcach i toir. Beirtear ceithre go sé ubh. Bíonn sé deacair an speiceas a fheiceáil, mar gheall ar a stíl mhaireachtála cheilte agus a ngnáthóg ghiolcarnach Is gnách áfach go dtagann siad amach ag luí na gréine, nuair a bhíonn siad le feiceáil ag ag gluaiseacht go mall, beagnach cosúil le cat agus iad ag cuardach froganna. Itheann bonnáin feithidí, iasc agus amfaibiaigh.
Teanga SMS
Is téarma é Teanga SMS nó téacschaint do bhéarlagair agus giorrúcháin a úsáidtear de bharr nach bhfuil ach líon teoranta carachtar ar fáil go minic i dteachtaireacht a sheoltar ó fhóin phóca, ach go háirithe sna teachtaireachtaí téacs SMS agus ar líonraí sóisialta an idirlíon. Tá an oiread sin den chumarsáid ag tarlú ar líne sa lá atá inniu ann go bhfuil úsáid mhór á baint as na giorrúcháin seo leis an gcumarsáid sin a éascú. Bíonn siad in úsáid ar tháibléad, ar na ríomhairí glúine, ar na bhfóin phóca is chliste. Cabhraíonn siad cur síos a dhéanamh ar chúrsaí an tsaoil taobh istigh de 140 nó 160 carachtar, twitter agus téacsanna faoi seach. Tá an Béarla chun tosaigh ar gach teanga eile sa réimse seo, ach tá teangacha eile á gcur in oiriúint chomh maith leis.
Teanga SMS sa Ghaeilge
Tá taithí ag na Gaeil ar chórais ghiorrúcháin; i ré na láimhscríbhinní ba ionann 7 agus agus, is uaireanta d'fhágtaí deireadh na bhfocal ar lár, nó chuirfeadh litir amháin focal comónta in iúl, 'K' don fhocal 'cath' mar shampla.
202 (uimhir)
Is é 202 an uimhir nádúrtha tar éis 201 agus roimh 203.
Dún Darú
Is baile suite i gContae Chorcaí é Dún Darú.
John Hassett
Polaiteoir Éireannach ab ea John Hassett ( - 24 Samhain 1955). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal.
Herne Hill
Is baile é Herne Hill atá suite sa bhuirg London Borough of Lambeth, Londain Theas.
Marlon Starling
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Marlon Starling, a rugadh ar 29 Lúnasa, 1959 i Hartford, Connecticut.
Ceantar Féinrialaitheach na Siuicsíoch
Ba ceantar féinrialaitheach é Ceantar Féinrialaitheach na Siuicsíoch. Bunaíodh an ceantar sa bhliain 1930. Sa bhliain 2002, bhí cónaí ar 27,918 Rúiseach, 12,622 Siuicsíoch, 4,960 Úcráineach agus 1,534 Eiscimeach sa cheantar.
Elephant and Castle
Is baile é Elephant and Castle atá suite sa bhuirg London Borough of Southwark, Londain Theas.
Crainn snámha Bhundúchasacha
Áitítear gur tosaíodh ag baint úsáide as crainn snámha Bhundúchasacha san Astráil am éigin sa 17ú haois. Bhí éileamh ar churacha coirte i gcónaí, ach bhí na crainn snámha níos láidre agus níos buanseasmhaí, agus tosaíodh á n-úsáid ar fud na tíre.
Tógáil
Áitítear gurbh fhusa crainn snámha a dhéanamh ná curacha coirte. B’éigean an choirt a ullmhú agus a fhuáil chun na curacha úd a dhéanamh, obair a thógfadh mórán ama, ach b’fhéidir crainn snámha a réiteach gan stró. Chuirfeadh sé sin á n-úsáid go forleathan iad. B’éigean crann a leagan, nó breith ar chraobh bhriste, agus an taobh amuigh a réiteach go cothrom. Ansin d'fheadfai an soitheach a shníomh ar dhá bhealach dhifriúla: an chearchall a ghearradh go díreach siar agus aniar nó cruth cuar a chur uirthi. Ansin bhainfí an t-adhmad amach as lár na cabhlach. I gcuid de na crainn snámha ba luaithe, shnoífí “easnacha” sa taobh istigh, nós a bhain le modh tógála na gcurach crainn. Ba mhaith an áis í an tua iarainn chun na hoibre.
Úsáid
Bhí dúil ag na Bundúchasaigh i dturtair mhara agus i nduganganna mar bhia cois farraige thuaidh. B’fhearr crann snámha ná curach choirte mar uirlis sealgaireachta: ardán socair a bhí ann, rud a chuideodh le sealgaire a bhí ina sheasamh air agus é ag iarraidh muirgha a chaitheamh. Chuideodh an crann snámha leis an sealgaire teacht aniar aduaidh ar a chreach agus é á choinneáil féin ar mheá chothrom. Ba iad na tréithe céanna a chuir ar chumas na mBundúchasach aistear fada a dhéanamh. Bhaintí feidhm as curacha coirte ar aibhneacha nó cois calaidh, ach bhí na crainn snámha in ann breis is 500 ciliméadar a chur díobh, rud a lig do dhaoine lón a sholáthar nó trádáil a dhéanamh i bhfad ó bhaile.
Toradh
Is dócha gur lig úsáid an chrainn snámha do na Bundúchasaigh ainmhithe níos toirtiúla a sheilg agus a ndúiche seilge a leathnú. Dá bhrí sin b’fhéidir leo níos mó daoine a chothú ar feadh tréimhse níos faide.
Na Dromannan
Is liagchiorcal ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é na Dromannan
Gnú
Ainmhí is ea an gnú, dúchasach don Afraic Theas agus don Afraic Thoir. Tá dhá speiceas ann sa ghéineas Connochaetes: an gnú earrbhán (Connochaetes gnou) agus an gnú riabhach (Connochaetes taurinus).
American Idol (sraith 16)
B'é seo an chéad sraith American Idol ó shin go raibh sé curtha ar ceal ar Fox sa bhliain 2016.
Ba iad Katy Perry, Luke Bryan agus Lionel Richie na breithiúna don sraith seo. D'fhill Ryan Seacrest mar láithreoir. Bhuaigh Maddie Poppe an tsraith agus tháinig Caleb Lee Hutchinson sa dara háit.
Láithreoirí agus breithiúna
Fógraíodh Katy Perry mar an chéad breitheamh don sraith nua. Ar an 20 Iúil 2017, fógraíodh go mbeadh Ryan Seacrest ag filleadh. Fógraíodh Luke Bryan agus Lionel Richie mar na breithiúna eile.
George Hubert Wilkins
Taiscéalaí na Mol, a rugadh i Mount Bryan East san Astráil ab ea George Hubert Wilkins (31 Deireadh Fómhair 1888 - 30 Samhain 1958). D'eitil sé ó Shasana go dtí an Astráil i 1919, thaiscéal an tAntartach le Shackleton i 1920-1922, agus rinne eitilt cheannródaíoch ó Alasca go hoileán Spitsbergen os cionn oighear an Mhoil i 1928.
Naomh John Bosco
Bhí Eoin Bosco (Giovanni Melchiorre Bosco; 16 Lúnasa 1815 – 31 Eanáir 1888) ina shagart Caitliceach agus ina mhúinteoir san Iodáil sa 19ú haois. Ainmníodh mar naomh é sa 20ú haois.
Saol
Saolaíodh Naomh Eoin Bosco sa bhliain 1815 i dtuaisceart na hIodáile. Cailleadh a athair nuair a bhí sé an-óg agus chabhraigh a mháthair go mór leis chun oideachas maith a fháil.
Nuair a bhí sé ina shagart óg, agus é ag obair le páistí sráide sna ceantair is boichte de Torino, bhunaigh sé ionaid agus scoil eanna chun aire a thabhairt dóibh. D'fhorbair sé córas oideachais bunaithe ar ghrá agus mheas. Roimhe sin, bhí méid áirithe den iallach sa smacht. Bhí sé mar aidhm aige go mbeadh an t-oideachas is fearr ag na leanaí seo agus bhí sé lách, cneasta leo i gcónaí. clé|mion
Oidhreacht
Chun na haidhmeanna seo a chur i gcrích bhunaigh sé Ord na Salíseach (Salesians). Tá baill den ord san in áiteanna ar fud an domhain.
Maíodh gur bhain eachtraí míorúilteacha agus físeanna lena shaol. Ainmníodh mar naomh é sa bhliain 1934. Bhí grá ar leith aige do Mhuire faoin dteideal 'Muire Cúnamh na gCríostaithe'..
Pop-ealaín
thumb|[[Angelina Probst, 'The Sexiest Gallery', Berlin, An Ghearmáin ]] Gluaiseacht ealaíne a tháinig chun cinn ag deireadh na 1950í sa Bhreatain Mhór agus sna 1950í déanacha sna Stáit Aontaithe, ach a shamhlaítear leis na 1960í ach go háirithe is ea an phopealaín. Bhain an ghluaiseacht feidhm as samhla agus teicníochtaí an tomhaltachais. Bhí sé mar aidhm aici earraí de chuid chultúr an phobail a chlaochlú agus saothair ealaíne a dhéanamh díobh. Tagraíonn coincheap na popealaíne, ní go mór mór don ealaín féin, ach don dearcadh a chur í ar bun. Tréithrítear í mar ghluaiseacht a bhí ina fhrithfhreagairt ar an Eispriseanachas Teibí, a bhí faoi réim ag an am agus a d'fhorbair é agus a chur leis a thuilleadh. Aithnítear tionchar na gluaiseachta Dada agus na n-ealaíontóirí Pablo Picasso, Marcel Duchamp, Kurt Schwitters, and Man Ray uirthi.
Cúscraid
Ag dul i mbun comhraic don chéad uair, bhí sé i gceannas buíne in aghaidh na gConnacht. Bhuail laoch na gConnacht, Cead Mac Mágach, leis ag an teorainn. Ghoin Cead Cúscraid sa scornaigh (nó ar bharr na teanga) le sleá, ag tabhairt a bhac teanga dó.
Ba iad Cú Chulainn, Conall Cearnach agus Cúscraid na laochra ba mhó a raibh gean orthu i measc na mban. Dheineadh na mná aithris ar saintréith an laoich ba mhó ba ghrá leo: chamadh mná Conaill a muiníl, chrapadh mná Chú Chulainn súil amháin (mar a riastradh), bhíodh stad ina gcuid cainte ag mná Chrúscrach.
Tar éis bás Chonchúir, thogh fir na nUladh a mhac is sine, Cormac Cond Longas mar chomharba, ach maraíodh é sular tháinig sé i gcoróin. Thairg é ansin do Chonall Cearnach, a dhiúltaigh é, ag moladh ina ionad a mhic altrama, Cúscraid.
Naomh Sebastian
thumb|Naomh Sebastian, le Il Sodoma, timpeall 1525|clé Naomh is ea Sebastian, a rugadh i Narbonne, an Ghaill, sa bhliain 256 AD. Rinneadh mairtíreach de ar an 20 Eanáir 287, le linn géarleanúintí na Críostaithe nuair a bhí Dhióicléitiánas i gcumhacht, Impire ar Phanopoilis.
Rinneadh céasadh air agus fuair sé anbhás.
Tionchar
Rinne Leonardo da Vinci ocht líníocht a de Naomh Sebastian, meastar, mar a luaigh máistir ealaíne na hIodáile ina Codex Atlanticus.
Bíonn féilte ar fud an domhain ar a lá féile, 20 Eanáir, agus bíonn nósanna faoi leith ag baint leis na féilte sin; mar shampa, féile shráide i bPalma de Mallorca.
203 (uimhir)
Is é 203 an uimhir nádúrtha tar éis 202 agus roimh 204.
Cluichí Oilimpeacha Speisialta
Stair
Bunaíodh eagraíocht na gCluichí Oilimpeacha Speisialta sna Stáit Aontaithe sa bhliain 1968, le cúnamh ó Eunice Kennedy Shriver.clé|mion|2013 PyeongChang ː Comórtas Domhanda Geimhridh na gCluichí Oilimpeacha Speisialta    -  searmanas oscailte
Mark Henry
Polaiteoir Éireannach ab ea Mark Henry ( - 1952). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal.
Cluichí Oilimpeacha Speisialta
Cluichí Oilimpeacha Speisialta Domhanda
clé|mion|Bhí Erin Hart i i Pyeong Chang i 2013 agus [[uathachas uirthi]]
Comórtas Domhanda Samhraidh na gCluichí Oilimpeacha Speisialta 2003 i mBaile Átha Cliath
Reáchtáladh na Cluichí Samhraidh na nOilimpeacha Speisialta 2003 in Éirinn, an chéad uair riamh ar eagraíodh na cluichí taobh amuigh de na Stáit Aontaithe. Tharraing na Cluichí aird ar cheisteanna faoin míchumas i gcuid mhaith gnéithe den saol in Éirinn.
Comórtas Domhanda Samhraidh na gCluichí Oilimpeacha Speisialta 2015 i Los Angeles
D'éirigh leis an 88 lúthchleasaí as Éirinn 82 bonn ar fad a thabhairt abhaile leo as Los Angeles sna Stáit Aontaithe, 26 bonn óir, 28 bonn airgid agus 28 bonn cré umha.
Féach freisin
Cluichí Oilimpeacha Speisialta Éireann anseo
Crann-nan-gad
Ba saghas céachta é crann-nan-gad a úsáidtí ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.
Achrann roimh an gCuimhneachán Lincoln, 2019
clé|250px|mion|Eanáir 2019 Cuimhneachán Lincoln coimhlint Ar an 18 Eanáir, 2019, tharla achrann roimh an gCuimhneachán Lincoln i Washington, D.C..
Maitias Séamas Ó Coinmhí
I gcathair na Gaillimhe, 3 Feabhra 1766, a rugadh Maitias Séamas Ó Coinmhí (Ó Coinmhidhe). De mhuintir Ógáin a mháthair agus Gaeilgeoir dúchais ab ea nach raibh focal Béarla aige nó go raibh sé thar ocht mbliana d’aois, ós lena sheanmhuintir taobh amuigh den chathair a bhí sé ina chónaí. Bhí a mhuintir deisiúil; cuireadh ar scoil i nGaillimh é agus d’fhoghlaim sé Béarla, Fraincis, Laidin agus Gréigis, in éineacht le rince agus pionsóireacht. Bhí sé thar barr mar dhornálaí agus mar snámhóir. Sagairt Abhistíneacha is mó a chuir oideachas air, cé go raibh raibí mar mháistir príobháideach aige.
In aois a sé déag rinneadh printíseach d'aturnae de chuid mhuintir Bhrianach. Rinneadh iarracht ar an mBrianach a thógáil lá agus an bheirt acu ag déanamh ar Bhaile Átha Cliath; throid siad seisear constábla agus d’éalaigh, agus chuir athair Maitias go dtí oileán Grenada sna hIndiacha Thiar é. I seilbh na Fraince a bhí Grenada, ach ba ghearr go bhfuair Sasana greim air. D’imigh Ó Coinmhí leis agus shroich sé Philadelphia i dtús na bliana 1784 in aois a ocht mbliana déag. Fógra Saoirse Mheiriceá a mheall é ó bhí Stáit Aontaithe Mheiriceá ann le hocht mbliana. thumb|Imreoirí liathróide de chuid na Seactach (Choctaw) agus na Lacótach (Lakota). D'fhoghlaim Ó Coinmhí teangacha a leithéidí. George Catlin a rinne an pictiúr sna 1830í
Saol Meiriceánach a bhí aige as sin amach: é ar fiannas i mílíste Pennsylvania, ina thrádálaí leis na hIndiacha, ina mháistir scoile, agus ina thaistealaí. Phós sé bean an-óg arbh as Corcaigh dá máthair, agus bhí iníon leo, Cecelia, ar bhunaitheoirí Siúracha na Carthanachta i Meiriceá. Thug sé tamall i bPittsburgh agus bhain amach New Orleans, áit a raibh faill aige leis an gcreideamh a chleachtadh gan dua: Caitliceach tréan ab ea Ó Coinmhí i gcónaí.
Chuir sé foclóir Spáinnise i dtoll a chéile, agus nuair a bhí sin críochnaithe aige sa bhliain 1812 thosaigh sé ar fhoclóir Béarla-Gaeilge. Is leis a chaith sé formhór a shaoil as sin amach, agus lámhscríbhinn thoirtiúil atá ann. Theip air foilsitheoir a fháil dó de bharr a mhéid, rud a ghoill air go mór. An Foclóir Béarla-Gaoidheilge a thug sé air, agus tuairim is 14,000 focal Gaeilge ann – sin 50,000 slipeanna nó cártaí eolais.
Is cosúil go raibh eolas éigin aige ar thuairim is céad teanga, agus teangacha Indiacha ina measc.
Foinsí
Mac Aonghusa, Proinsias, ‘An Ghaeilge i Meiriceá’ as Go Meiriceá Siar - Na Gaeil agus Meiriceá: cnuasach aistí, Stiofáin Ó hAnnracháin (eag.). An Clóchomhar Tta 1979.
Dún Guairne
Is baile suite i gContae Chorcaí é Dún Guairne.
Réigiún Eacnamaíochta Chugais Thuaidh
Ceann amháin de réigiúin eacnamaíochta na Rúise is ea Réigiún Eacnamaíochta Chugais Thuaidh nó Се́веро-Кавка́зский экономи́ческий райо́н as Rúisis. thumb|250px|right|Réigiún Eacnamaíochta an Chugais Thuaidh sa [[Rúis]]
Galstobhadh
Is éard is galstobhadh ann ná bia a fhriochadh go bog agus ansin é a stobhadh go mall i ngabhdán dúnta.
Newington
Is baile é Newington atá suite sa bhuirg London Borough of Southwark, Londain Theas.
205 (uimhir)
Is é 205 an uimhir nádúrtha tar éis 204 agus roimh 206.
Dún Chárlabhaigh
Dún is ea Dún Chàrlabhaigh agus é suite i gceantar Cheatharlabhaigh, san Oileán Leòdhas, ar chósta thiar na hAlban. Tá an brugh caomhnaithe go maith - ar na codanna taobh thoir den sean bhalla tá sé fós 9 méadar in airde.
Nunhead
Is baile é Nunhead atá suite sa bhuirg London Borough of Southwark, Londain Theas.