cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bermane Stiverne
Dornálaí Háítíoch, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Bermane Stiverne a rugadh ar 1 Samhain, 1978 i bPlaine-du-Nord, Háítí.
An Casán
Is abhainn suite i gContae Lú é an Casán.
Joe Strummer
Cumadóir, scríbhneoir agus amhránaí Sasanach ba ea John Graham Mellor, nó Joe Strummer, mar atá aithne níos fearr air (21 Lúnasa 1952 – 22 Nollaig 2002).
Tháinig an t-albam The Clash amach sa bhliain 1977. Tá fuinneamh a gcuid ceoil fíorchumhachtach, maraon leis an dúshlán smaointeach a chuir siad roimh na húdaráis.
Ní ba dhéanaí, sa bhliain 1999, bhunaigh Strummer The Mescaleros. clé|mion Bhuail taom croí é ar 22 Nollaig 2002, in aois 50 bliain dó agus galar croí ón mbroinn air.
clé|mion
Ann Harding
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Ann Harding (7 Lúnasa 1902 – 1 Meán Fómhair 1981). Ainmníodh í don ngradam Ban-aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1931.
John Plessington
Naomh Caitliceach is ea John Plessington. Rugadh é i 1637 i nGarstang, Lancashire é agus cuireadh chun báis é ar an 19 Iúil 1679, i mBoughton, Cheshire, Sasana.
Tástáil Turing
mion Is éard is Tástáil Turing ann ná sainmhíniú áirithe ar intleacht shaorga.
Tá sé bunaithe ar chumas sa chomhrá.
Más féidir le ríomhaire bob a bhualadh orainn agus má tá an tsamhail teanga inchomparáide le duine fágtar go bhfuil intleacht shaorga ann.
Caisleán Dairbhre
Is caisleán suite i gContae Lú é Caisleán Dairbhre.
Gijón
Is í Gijón nó Xixón an chathair is mó i gcomhphobail fhéinrialaithe Asturias na Spáinne. Tá sí suite ar Bá na Bioscáine 20 cm ó thuaidh Oviedo, príomhchathair Asturias. Is é Sporting de Gijón club sacair na Cathraha a imríonn sa Segunda Division de La Liga.
Caisleán Bhaile na Manach
clé|mion Tá Caisleán Bhaile na Manach suite i mbruachbhailte Bhaile Átha Cliath. clé|mion clé|mion
Stair
Sa mheánaois bhí feirm mhór timpeall ar an gcaisleán seo a bhí ag na manaigh Cistéireacha ó Mhainistir Mhuire i gcathair Bhaile Átha Cliath. clé|mion Nuair a díscaoileadh Mainistir Mhuire sa bhliain 1540 bronnadh an caisleán i mBaile na Manach ar John Travers a tháinig go hÉirinn as Corn na Breataine. Bhí Travers ina Mháistir Ordanáis agus ina Fheidhmeannach Seomra don Rí.
Tá a fhios againn ó sheanphéintéireachtaí gur chaisleán mór a bhí anseo le roinnt mhaith foirgneamh ann. Tá go leor acu sin imithe le fada áfach.
Inniu
Sa lá atá inniu ann, tá an bunteach geata fós ann le boghta mór lastuas, chomh maith le túr mór trí stór a bhí mar chuid de halla mór atá imithe le fada.
Tarra guail
Seachtháirge so-ghalaithe téite guail, gan aer as láthair, chun cóc a dhéanamh. Leacht dubh slaodach, meascán coimpléascach comhdhúl orgánach. Má dhriogtar tarra guail a thuilleadh, táirgtear an-chuid ceimiceán atá ina mbunábhair do phléascáin, ruaimeanna is drugaí.
Avilés
Is cathair i gcomhphobail fhéinrialaithe Asturias na Spáinne í Aviles. Is cathair tábhachtach í sa réigiún chomh maith le Gijón agus Oviedo. Tá sí suite in inbhear Avilés, i lár-thuaidh chósta Asturias coast, soir ó ceann Peñas Cape, tá port náisiúnta aici agus is cathair tionsclaíoch í. Tá sí gar do tránna cáiliúil mar Salinas agus eaglais suimiúil mar St. Thomas of Canterbury.
Aleppo
deas|250px|thumb|Aleppo Is cathair san tSiria í Aleppo.
May Robson
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach a rugadh san Astráil í Mary Jeanette Robison (19 Aibreán 1858 – 20 Deireadh Fómhair 1942). Ainmníodh í don ghradam Ban-aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy i 1931 agus 1937.
Cogadh Fuar
mion|clé|300px|Ba iad [[Stáit Aontaithe Mheiriceá agus an tAontas Sóivéadach an dá shárchumhacht sa Chogadh Fuar]]
Cruan
deas|250px|thumb|Cruan Meán maisiúil chun dromchla ardghloinithe a chur ar mhiotal. Tosaítear le flosc bog gloine a phéinteáiltear ar dhromchla an mhiotail. Cuirtear dathanna (ábhair neamhorgánacha nó mhianracha de ghnáth, cosúil le hocsaídí miotal) ar an bhflosc mar phatrún nó pictiúr, agus ansin bácáiltear an t-iomlán i bhfoirnéis. Baintear feidhm as teicníochtaí den saghas céanna sa tionsclaíocht chun umair chruanta (mar shampla, babhlaí is uirlisí cistine) agus cabhalra cruanta d'innealra (mar shampla, oighinn is cuisneoirí) a tháirgeadh.
Cogadh Fuar
Deirtear gur tosaíodh an cogadh timpeall na bliana 1947, ag deireadh an Dara Cogadh Domhanda, agus mhair sé go dtí na 1990idí, a fhad is a mhair an tAontas Sóivéadach. mion|Canadian War Museum, LeBreton Flats, [[Ceanada]] Ní raibh an dá mhórchumhacht féin ag cur mórán troda ar a chéile go díreach, ach ba mhinic a bhí siad ag tabhairt tacaíochta do thaobhanna éagsúla i gcoimhlintí áitiúla go háirithe sa Tríú Domhan, rud a mhéadaigh ar an gcruatan inar fágadh na gnáthshibhialaigh ina leithéid de chás. Ba í an ghné ba dhainséaraí den Chogadh Fhuar ná go raibh airm núicléacha ag an mbeirt, agus bhí sé incheaptha go mbrisfeadh cogadh núicléach amach eatarthu - fiú de thaisme. Cúpla uair, ba dhóbair nár bhris, is é sin, le linn ghéarchéim na ndiúracán i gCúba agus i bhfómhar na bliana 1963. Ar ámharaí an tsaoil, seachnaíodh an cogadh núicléach sin. mion|Avro CF-100 Mk.4A Canuck, Canadian War Museum, LeBreton Flats, [[Ceanada]]
Croineolaíocht
Nuair a chuaigh na Boilséivigh i gceannas ar an Rúis sa bhliain 1917, d'éirigh an tIarthar an-bhuartha faoi cé chomh meáite agus a bhí siad ar an réabhlóideachas a spreagadh taobh amuigh den Rúis. Sna blianta idir an dá chogadh domhanda, is beag a chuaigh an réabhlóid dhomhanda sin chun cinn, ach níor bhain sin mórán den eagla a bhí ar an Iarthar roimh an gcumannachas.
Sa bhliain 1941, d'ionsaigh na Gearmánaigh an tAontas Sóivéadach, a chuaigh i gcomhghuaillíocht leis na cumhachtaí Iartharacha, ach i ndiaidh an chogaidh, tháinig scoilt eatarthu arís.
clé|mion|C-47, aerfort Tempelhof, Aertharlú, 1949 Bhí stádas Bheirlín Thiar ina cnámh spairne sna 1940idí.
Gleann na bhFiach
Is ceantar suite i gContae Lú é Gleann na bhFiach.
Móralpaire seangán
Is ainmhí é an móralpaire seangán. Mamach atá ann.
Grace Moore
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Grace Moore (5 Nollaig, 1898 – 26 Eanáir, 1947). Ainmníodh í don ngradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1935.
Linda Ervine
Is gníomhaí teanga ó Bhéal Feirste Thoir í Linda Ervine (a rugadh sa bhliain 1961). Tacaíonn sí leis an nGaeilge trí ranganna Gaeilge a eagrú i gceantar Mhisean Oirthear Bhéal Feirste. As cúlra Aontachtaí Protastúnaigh di agus tugann sí tacaíocht d'Acht don Ghaeilge.
Oibrí Pobail
mion|Tá Lárionad Skainos suite ar Bóther Newtownards, Béal Feirste Tá Linda Ervine ina cúltaca ina pobal in oirthear Bhéal Feirste, agus an Ghaeilge á cur chun cinn aici chun daoine ó phobail thraidisiúnta Phrotastúnacha/Aontachtacha/Dílseora a nascadh lena stair féin. Ó bunaíodh tionscadal Turas de chuid Mhisean Oirthear Bhéal Feirste (East Belfast Mission) in 2012, tá Linda agus a comhghleacaithe ag eagrú ranganna Gaeilge d’fhoghlaimeoirí neamhthraidisiúnta Gaeilge. Dar le go leor tá sé léirithe aici gur meán í an teanga lenar féidir pobail a aontú, athmhuintearas a chothú agus deighiltí a leigheas. mion|Ollscoil na Banríona, Béal Feirste Tá obair Turas tar éis dul ó neart go neart le blianta beaga anuas. I dteannta ranganna rialta, tá scéim scoláireachtaí bunaithe acu chun foghlaimeoirí teanga a spreagadh le cáilíochtaí tríú leibhéal a bhaint amach sa Ghaeilge. Is ó chúlra Protastúnach seisear as naonúr dá scoláirí scoláireachta, daoine nach raibh deis acu an Ghaeilge a fhoghlaim ar scoil ná sa bhaile. Sna 2020idí, bhí Linda í féin ag tabhairt faoi chéim sa Ghaeilge ó Ollscoil na Banríona, Béal Feirste.
Thacaigh Linda freisin le hobair comheagraíochta, Cairde Turas, a oibríonn i gcomhar le Turas chun pobal bríomhar foghlama teanga a chur chun cinn agus a fhorbairt in oirthear Bhéal Feirste. Tá sí féin agus Cairde Turas tar éis turais go ceantair Ghaeltachta ar fud an oileáin a éascú d’fhoghlaimeoirí Gaeilge chun a gcuid scileanna teanga a fheabhsú agus bualadh le Gaeilgeoirí eile.
Thacaigh lucht Chiste Athmhuintearais na Roinne Gnóthaí Eachtracha le tionscadail éagsúla a raibh baint ag Linda leo. Sa bhliain 2021, dámhadh deontais do Mhisean Oirthear Bhéal Feirste, Cairde Turas agus Naíscoil na Seolta, chun cuidiú leis an obair iontu.
Naíscoil
Bhí ról lárnach ag Linda agus a comhghleacaithe i mbunú na chéad réamhscoile imeasctha Gaeilge in oirthear Bhéal Feirste, Naíscoil na Seolta, i mí Dheireadh Fómhair 2021. Tugann an Naíscoil buntáistí an dátheangachais agus an luath-thumoideachais dá pobal áit nach raibh roghanna dá leithéid ar fáil go traidisiúnta.
Níor chuir gach aon duine in Oirthear Bhéal Feirste fáilte roimh an tionscnamh, áfach, agus b’éigean do Linda agus dá comhghleacaithe dul i ngleic le roinnt dúshlán suntasach sula bhféadfaí doirse na scoile a oscailt faoi dheireadh i mí Dheireadh Fómhair.
Fóram na mBan
Thug Linda óráid sa bhliain 2022 ag Fóram Uile-Oileán na mBan. Is í Comhairle Náisiúnta na mBan a chuir tús leis an bhFóram sin mar chuid den tionscnamh Oileán Comhroinnte de chuid Rialtas na hÉireann agus faigheann an Fóram tacaíocht ón gCiste Athmhuintearais freisin. Is é is cuspóir don Fhóram naisc sa tsochaí shibhialta a fheabhsú agus tacaíocht a thabhairt do rannpháirtíocht na mban, ó phobail agus ó thraidisiúin éagsúla ar an oileán, maidir le saincheisteanna ar ábhar imní coitinn iad.
Club CLG
Chomh maith is í Linda an chéad uachtarán ar an gclub CLG Oirthear Bhéal Feirste, atá lonnaithe in Oirthear Bhéal Feirste. Imríonn an fhoireann i Sraith Sinsear Chontae an Dúin faoi láthair. Tá an fhoireann seo ina foireann tras-phobail ó bunaíodh í i mBealtaine 2020. Tá Aontachtaithe agus Náisiúnaithe araon ag imirt léi. Is é an chéad chlub CLG atá lonnaithe in Oirthear Bhéal Feirste é ó bunaíodh Club Naomh Cholm Cille sna 1950idí.
Theip ar an gclub áirithe sin ag tús na dTrioblóidí. Ghnóthaigh an club an duais for-rochtana pobail ag Gradaim Uachtaráin CLG Uladh anuraidh. Tá roinnt foirne acu a imríonn in aoisghrúpaí éagsúla agus tá páirc bhuan á lorg acu i lár na cathrach. Déanann an club go leor obair for-rochtana, lena n-áirítear úsáid a bhaint as an Ultais ar an suaitheantas atá acu agus déanann siad obair for-rochtana shonrach le grúpaí eile, amhail cainteoirí Araibise agus teifigh.
Móilín idir-réaltach
Faightear níos mó ná 100 saghas móilíní sna néalta gásacha sa spás idir na réaltaí i mBealach na Bó Finne, go mór mór sna néalta fuara dlútha. Is iad na móilíní is coitinne ná CO, H2O, NH3, HCHO, CH4 is CH3OH.
Linda Ervine
Beatha
Tagann Ervine ó chúlra Protastúnach Briotanach agus i bhfabhar do Thuaisceart Éireann ag fanacht sa Ríocht Aontaithe. Nuair a bhí sí ag fás aníos, thacaigh a teaghlach le Shóisialachas agus do cheardchumannachas. Is deirfiúr chéile David Ervine, iarbhall den Óglaigh Uladh agus ceannaire den Pháirtí Aontachtach Forásach, í. Bhí a fear céile Brian Ervine i gceannas ar an bpáirtí chomh maith.
D'oibrigh Ervine mar mhúinteoir Bhéarla.
Bhuail Covid-19 í sa bhliain 2020.
Reifreann
deas|250px|thumb|Reifreann Vótaíocht bhunreachtúil ar bheart arna moladh ag comhlacht reachtach is ea reifreann.
Triail Jeanne d'Arc
Ba iad cúrsaí polaitíochta a spreag triail Triail Jeanne d'Arc sa bhliain 1431. Thosaigh na réamhéisteachtaí sna himeachtaí i gcoinne Jeanne d'Arc i Rouen ar an 9 Eanáir 1431. Ba ghné chinniúnach den eiriceacht a cuireadh ina leith gur lean sí uirthi ag gléasadh ar nós fir, mar ba ghnách léi. Ba neamhghnách na himeachtaí cúirte ar go leor bealaí.
Loisceadh Jeanne d'Arc ag an stáca laistigh de cheithre mhí. Ach saoradh ó aon mhilleán í san atriail iarbháis a tharla sa bhliain 1456.
1940
An Dara Cogadh Domhanda
mion|Corónú an 14ú Dalaí Lama in [[Lása na Tibéide ar 22 Feabhra 1940]]
Fred Perry
Iar-imreoir leadóige Sasana ab ea Frederick John "Fred" Perry. Rugadh i bPortwood, Stockport é ar an 18 Bealtaine 1909 agus fuair bás ar an 2 Feabhra 1995 i Melbourne, Victoria.
Homs
deas|250px|thumb|Homs Is cathair sa tSiria í Homs.
Stair
Ar 1 Deireadh Fómhair 2014, maraíodh 54 (47 páiste san áireamh) nuair a phléasc dhá bhuama taobh amuigh de bhunscoil i gcathair Homs, scoil a bhí faoi smacht ag dílseoirí an Uachtaráin Bashar al-Assad.
Phléasc an chéad buama a bhí fágtha i ngluaisteán taobh amuigh den scoil Akrameh al-Makhzumi. Cúpla nóiméad ina dhiaidh sin, phléasc fear buama eile, ag cur lámh ina bhás féin.
Krak des Chevaliers
Is caisleán suite sa tSiria é Krak des Chevaliers.
Nephrops norvegicus
Is gliomach caol flannbhuí-bándearg a fhásann suas le 25 cm ar fad é Nephrops norvegicus, ar a dtugtar freisin gliomach na hIorua agus cloicheán bhá Bhaile Átha Cliath (Fraincis: la langoustine commune). Sa chócaireacht tugtar sceaimpí air. Tá sé anois ar an t-aon speiceas fós beo i dtólamh sa ghéineas Nephrops, tar éis roinnt speiceas eile a bheith aistrithe chuig an ghéineas Metanephrops a bhfuil dlúthbhaint acu leis. Cónaíonn sé san Aigéan Atlantach thoir thuaidh, agus i gcodanna den Mheánmhuir, ach níl sé ar fáil sa Mhuir Bhailt ná sa Mhuir Dhubh. Éiríonn ainmhí fásta as a bpoill san oíche chun péisteanna agus éisc a ithe.
Halla an Toinlígh
Is seomra suite i gContae Lú é Halla an Toinlígh.
Geata San Labhrás
Is barbacán suite i gContae Lú é Geata San Labhrás.
Ollmhuinseac
Is ainmhí é an ollmhuinseac. Mamach atá ann.
Spike Milligan
deas|250px|thumb|Leac uaighe Spike Milligan. Fuirseoir, scríbhneoir agus ceoltóir ab ea Terence Alan "Spike" Milligan, (16 Aibreán, 1918 – 27 Feabhra, 2002). Rugadh Milligan san India, mac le h-athair as Sligeach, Poblacht na hÉireann, agus mar thoradh bhí saoránacht Éireannach aige. Throid sé i gcoinne Arm an Ghearmáin sa Dara Cogadh Domhanda agus scríobh sé a chuimhní sa tsraith leabhair, The War (and Peace) Memoirs.
B'é Milligan a bhí an príomhscríbhneoir agus aisteoir ar an gclár raidió BBC, The Goon Show, a bhí an-clúiteach ó na 1950idí go dtí an lá atá inniu ann agus sa chlár teilifís BBC, Q....
Crúbach
Mamach a gcríochníonn méara a choise ina gcrúba in ionad ingne. Tá crúbaigh chorrmhéaracha ann le corruimhreacha méar, agus crúbaigh rémhéaracha. Agus tá na crúbaigh bhunaidh ann (an eilifint, an hiorax, is an t-ardmharc) a bhíonn planditeach.
Tartraiséin
Níl an iarmhairt seo soiléir fós. I bhféindiagnóisiú bíonn 7% de dhaoine íogair di, ach i staidéir oibiachtúla timpeall duine amháin as 10,000.
Palmyra
Is cathair sa tSiria í Palmyra. Is suíomh domhanda seandálachta de chuid UNESCO é chomh maith. Tá tábhacht faoi leith leis an gcathair ó thaobh ceangal a dhéanamh idir oirthear agus iarthar na tíre. Bhí daonra de thart ar 70,000 sa bhliain 2013.
Stair
clé|mion|177x177px|Tetrapylon Ar an 21 Bealtaine 2015, bhí Palmyra tógtha ag an ngrúpa mílísteach, an Stát Ioslamach, agus scriosadh fothracha ársa na cathrach tamall ina dhiaidh.
Cruanadóireacht
Úsáid ábhar ildaite, cosúil le gloine, a bhácáiltear ar mhiotal nó ceirmeacht mar mhaisiúchán. Is iad na teicníochtaí a úsáidtear ar mhiotail ná basse taille, champlevé, cloisonné, agus péintéireacht. Táirgeadh cruain phéinteáilte ar chopar den chaighdeán is airde i Limoges sa 16ú céad, agus baineadh feidhm as an teicníocht chéanna ar fud na hEorpa sa 18ú céad chun boscaí snaoise is giuirléidí beaga eile a dhéanamh. I maisiú ceirmeachta le cruan, cuirtear an cruan ar an mbunghloiniú bácáilte agus déantar bácáil nó dhó eile ag teocht níos lú.
Umkhonto we Sizwe
Sciathán armáilte na Comhdhála Náisiúnta Afracaí (ANC), comhbhunaithe le Nelson Mandela ab ea uMkhonto we Sizwe (giorraithe mar MK, Cóisis: [uˈmkʰonto we ˈsizwe], a chiallaíonn “Sleá an náisiún”).
Kilmarnock F.C.
Is club peile gairmiúil é Kilmarnock Football Club atá lonnaithe i Rugby Park i gCill Mheárnaig, Comhairle Shiorrachd Áir an Ear, Albain. Bunaíodh iad i 1869, agus is iad an club gairmiúil is sine in Albain iad. Faoi láthair tá siad ag imirt i Scottish Premiership.
Ollphangailin
Is ainmhí é an ollphangailin. Mamach atá ann.
Miriam Hopkins
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Ellen Miriam Hopkins (18 Deireadh Fómhair 1902 – 9 Deireadh Fómhair 1972). Ainmníodh í don ngradam Ban-aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy i 1936.
Frank Morgan
B'aisteoir Meiriceánach é Francis Phillip Wuppermann (1 Meitheamh 1890 – 18 Meán Fómhair 1949) a d'oibrigh faoin ainm gairmiúil Frank Morgan. Aisteoir carachtair a bhí ann. Aithnítear é go háirithe mar gheall ar a ról mar an t-asarlaí sa scannán úd The Wizard of Oz (1939; d'imir sé cúig mionról sa scannán céanna chomh maith). Ainmníodh é don ngradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1935.
Linn Duachaill
Is longfort Lochlannach suite i gContae Lú é Linn Duachaill.
20ú haois
Forbhreathnú
Tosaíodh an 20ú haois ar an 1 Eanáir 1901 agus críochnaíodh é ar an 31 Nollaig 2000.
Liosta de na heipeasóid Orange Is the New Black
Is clár teilifíse Meiriceánach é Orange Is the New Black. Tá 91 eipeasóid de chuid Orange Is the New Black tagtha ar an saol faoi láthair.
Gliwice
Cathair sa tSiléis Uachtarach é Gliwice (Gearmáinis: Gleiwitz), agus é suite faoi 25 ciliméadair de Katowice, príomhchathair an réigiúin Shiléisigh. Bhí cónaí ar 177,049 duine sa chathair sa bhliain 2020.
Comhdháil Náisiúnta Afracach
250px|mion|clé|An Chomhdháil Náisiúnta Afracach I 1914 Is páirtí polaitíochta san Afraic Theas í an Chomhdháil Náisiúnta Afracach. Ba é Umkhonto we Sizwe a sciathán armáilte go dtí 1990.
Feallmharú Abraham Lincoln
Fuair Lincoln bás an lá dár gcionn. an 15ú aAbreán.
Camille Winbush
Is ban-aisteoir Meiriceánach é Camille Simoine Winbush, a rugadh sa bhliain 1990.
Ógra Fhianna Fáil
Is gluaiseacht pholaitíochta don óige é Ógra Fhianna Fáil. Bhunaigh iarcheannaire an pháirtí Seán Ó Loingsigh RIP an eagraíocht sa bhliain 1975 faoi threoir rúnaí ginearálta an pháirtí, Séamus Ó Braonáin (Séamus Brennan). Tá sé gníomhach ar bhonn uile-Éireann, le craobhacha (ar a dtugtar cumainn) in institiúidí móra tríú leibhéal agus i dtoghcheantair pharlaiminteacha i bPoblacht na hÉireann. I dTuaisceart Éireann. Eagraítear é ar bhonn contae agus cathrach, in éineacht le craobhacha tríú leibhéal in Ollscoil Uladh agus Ollscoil na Banríona, Béal Feirste. I mí Dheireadh Fómhair 2014 d'éirigh Ógra le bheith ina bhall iomlán den eagraíocht European Liberal Youth ag a gcomhdháil bhliantúil i mBeirlín.
Ballraíocht
Tá ballraíocht d’Ógra Fhianna Fáil oscailte d’aon duine idir sé bliana déag agus tríocha bliain d’aois a thacaíonn le haidhmeanna agus idéil na heagraíochta agus iad siúd an pháirtí ghinearálta féin.
Uachtarán
Ó bunaíodh an eagraíocht go dtí 2011 bhí an Teachta Dála is óige d' Fhianna Fáil ina chathaoirleach air. Ó 2011 tá Ógra tar éis uachtarán na heagraíochta a thoghadh. Ba é Eamon Quinlan an chéad Uachtarán ar Ógra a toghadh ina dhiaidh sin, sa bhliain 2015 ina mhéara ar Chomhairle Phort Láirge.
Oifigeach Gaeilge agus Cultúrtha d’Ógra Fhianna Fáil
Tá Caoimhe NicGabhann ag feidhmiú mar Oifigeach Gaeilge agus Oifigeach Cultúrtha d’Ógra Fhianna Fáil. Ghlac sí páirt in Ógra don chéad uair sa bhliain 2017 agus anois is rúnaí do Chumann Caoimhín de Barra i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath í.
Maurice Chevalier
B'aisteoir Francach é Maurice Auguste Chevalier (12 Meán Fómhair 1888 – 1 Eanáir 1972). Ainmníodh é don ghradam Aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy i 1930.
Moráltacht
mion Ar leibhéal bunúsach, deirtear uaireanta go mbaineann an mhoráltacht le ceart agus mícheart, le maith agus olc nó le maitheas agus olcas. Mar sin is leis na bearta a dhéanann duine a bhaineann an mhoráltacht. Ach chun a bheith morálta dá bhrí sin, caithfear a mheas cad tá maith/ceart agus gníomhú ar an mbreithiúnas sin. Tá tionchar ar ár mbearta ag an tuiscint atá againn ar cad is moráltacht ann.
Tarbhealach na Bóinne
deas|250px|thumb|Tarbhealach na Bóinne Is tarbhealach suite i gContae Lú é Tarbhealach na Bóinne.
Moráltacht
Is é is brí le bheith morálta mar sin ná an rud ceart/maith a aithint agus feidhmiú de réir an bhreithiúnais seo. Is iomaí ní a imríonn tionchar ar an duine agus é ag teacht ar bhreithiúnas. Tá cuid acu sin, is dócha, uilí go maith. Bíonn breithiúnas an-chuid daoine, mar shampla, faoi cad is maith agus olc ann faoi anáil dhlí na tíre. Ar na tionchair eile tá: tionchar an chultúir ina maireann an duine, an teaghlach inar tógadh é, a chuid oideachais, cúrsaí creidimh agus eachtraí suaithinseacha a shaoil. Tharlódh, mar shampla, go measfadh duine rud áirithe a bheith mícheart amach is amach ní hamháin toisc é a bheith mícheart i súile an dlí, i súile thraidisiún a theaghlaigh, a chultúir agus a chreidimh ach toisc chomh maith gur tharla rud éigin dó féin
Aibíocht na moráltachta
Baineann aibíocht na moráltachta le tuiscint an duine ar a chuid roghanna agus a chuid gníomhartha – ina leith féin agus i leith daoine eile. Bíonn tuiscint ag an duine atá aibí i dtéarmaí moráltachta ar a fhreagracht ina leith féin agus i leith na ndreamanna a bhfuil baint aige leo.
Is mó an tionchar ar an moráltacht a bhíonn ag cúrsaí intreacha (e.g. tuairimí pearsanta, creideamh reiligiúnach, agus an tábhacht a bhaineann le caidreamh le Dia agus le daoine eile) seachas ag cúrsaí seachtracha (e.g. luach saothair/pionós nó moladh/cáineadh).
Is mó gur mothálacht mhorálta seachas rialacha a chomhlíonadh atá i gceist sa mhoráltacht – “Cén bealach is fearr atá ann dom chun maireachtáil sa saol seo, agus caidreamh a dhéanamh le daoine eile?”
Fialuch Burt
Is ainmhí beag í an fhialuch Burt. Mamach atá ann.
Teaghlach de Valois
Foghéag nó 'dalta' ba ea Ríshliocht de Valois (An Fhraincis: Valois - "an ghleann" nó "as an ghleann") de Ríshliocht Chapet. Tháinig siad i gcomharbacht ar Ríshliocht Chapet (an sliocht díreach chuig na ríchathaoireach), agus b’iad a bhí i dteach ríoga na Fraince ón bhliain 1328 go 1589. Bhunaigh baill shóisearacha foghéaga eile in Alençon, Anjou, Ríshliocht de Valois - na Burgúine agus Orléans.
Frithbheartaíocht na bhFrancach
Gluaiseacht Fhrancach ab ea Frithbheartaíocht na bhFrancach (Fraincis: La Résistance) a throid in aghaidh na Naitsithe i rith an Dara Cogadh Domhanda.
Jordan Peele
Is aisteoir Meiriceánach é Jordan Peele, a rugadh sa bhliain 1979.
An Ghúisearáitis
Is teanga Ind-Eorpach a labhraítear san Ghúisearáit, in iarthar na hIndia, í an Ghúisearáitis. Labhraítear timpeall is 49 milliún duine í.
Jackie Cooper
B'aisteoir Meiriceánach é John Cooper Jr. (15 Meán Fómhair 1922 – 3 Bealtaine 2011). Ainmníodh é don ghradam Aisteoir Is Fearr sna Gradaim Academy i 1931.
Preabléim
mion|279x279px|Spriongboc óg ag preabléim. Is éard is preabléim ann ná an cineál iompar sin a léiríonn ceathairchosaigh, ach go háirithe na gasailí agus iad ag éirí aníos de phreab san aer, agus ag an am céanna ag ardú na ceithre cosa díreach ón talamh. De ghnáth, coinnítear na cosa i riocht sách docht, stua déanta den dhroim, agus an ceann dírithe síos. Tairgeadh go leor míniúchán faoin phreabléim; tá fianaise ann a léiríonn gur chomhartha macánta i dtreo na gcreachadóirí an t-iompar seo, ar a laghad i gcásanna áirithe, d'fhonn a léiríú go mbeadh sé doiligh orthu greim a fháil ar an ainmhí atá ag preabléim.
Tarlú
Tarlaíonn preabléim i roinnt speiceas fianna i Meiriceá Thuaidh, lena n-áirítear miúilfhia, biorbheannaigh, agus fia earrdhubh Colómach, nuair a bhíonn creachadóir ag bagairt orthu, agus i roinnt cineálacha speiceas crúbach ón Afraic, lena n-áirítear gasail Mhic Thomáis agus spriongboic.
Tarlaíonn preabléim i mbeostoic intíre mar chaoirigh, ach i mbeostoc is gnách go ndéanann ainmhithe óga é.
Abel Tasman
Loingseoir is taiscéalaí a rugadh gar do Groningen na hOllainne ab ea Abel Janszoon Tasman (c 1603 – 1659). Ar a chéad aistear taiscéalaíoch i 1642 tháinig sé ar an oileán ar thug sé Tír van Diemen air (an Tasmáin anois) is an Nua-Shéalainn, agus i 1643 Tonga is Fidsí. Rinne sé a dhara aistear i 1644 go cósta thiar thuaidh na hAstráile.
Círéib Toxteth, 1981
Gortaíodh suas le 30 póilín. Bhris creachadh amach chomh maith.
Féach freisin
Círéib Bhrixton 1981
Crúibín cait
Planda bliantúil nó débhliantúil atá dúchasach don Eoraip, an Áise is tuaisceart na hAfraice is ea an crúibín cait. Go minic bíonn boladh uaidh cosúil le féar nua-bhainte ag triomú. 3 dhuilleoigín fiaclach ar na duilleoga. Na pisbhláthanna beag, buí nó bán, i mbláthraí fada caola cosúil le spící. Fástar cuid mhaith cineálacha mar fhoráiste d'ainmhithe, agus úsáidtear é chun blas a chur ar cháis.
Moilliú intinne
Moilliú nó stopadh roimh am i bhforbairt intleachtúil, iompair is shóisialta linbh. Is féidir go dtarlóidh sé mar thoradh ar roinnt mhaith neamhord éagsúil, éalang ghéiniteach (mar shampla, siondróm Down), neamhord hormón (mar shampla, hipitíoróideacht), damáiste don inchinn le linn na breithe cheal ocsaigine, agus ionfhabhtuithe don mháthair le linn toirchis (mar shampla, an bhruitíneach dhearg, an tocsaplasmóis).
Uaireanta úsáidtear an tslánuimhir intleachta (IQ) le cur síos ar dhéine na héislinne, agus luaitear leanbh le IQ faoi bhun 50 mar leanbh le héislinn shuntasach.
Ríocht na hAlban
Ba stát in iarthuaisceart na hEorpa í Ríocht na hAlban (Rìoghachd na h-Alba), a bhunaíodh sa bhliain 843, de réir traidisiún, agus a tháinig isteach le Ríocht Shasana chun Ríocht na Breataine Móire a chur ar bun, sa bhliain 1707.
Walter Huston
B'aisteoir Ceanadach é Walter Thomas Huston (5 Aibreán 1883 – 7 Aibreán 1950).
Charles Martin
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Charles Lee Martin a rugadh ar 24 Aibreán, 1986 i St. Louis, Missouri.
Keegan Michael Key
Is aisteoir Meiriceánach é Keegan Michael Key, a rugadh sa bhliain 1971.
Cás Naíonáin Chiarraí
Ag 8.30pm, ar 14 Aibreán 1984, thángthas ar chorp linbh, 5 lá d’aois, ar an Trá Bhán, i gCathair Saidhbhín. Briseadh droim an linbh,  agus sádh sa chroí é. Bhí 28 créacht scine ar a chorp.
Cuireadh i leith Joanne Hayes go héagórach, bean as Co Chiarraí, gur mharaigh sí an leanbh nuabheirthe. Rugadh leanbh dí; Shane a bhí tugtha air ach bhásaigh sé ar chúiseanna nádúrtha,
Tugadh Cás Leanaí Chiarraí nó Cás Naíonáin Chiarraí ar an scannal. Is iad Shane agus John atá i gceist nuair a dhéantar tagairt go "Leanaí Chiarraí".
mion|clé|[[Cathair Saidhbhín]]
Imeachtaí 1984
Le linn an fhiosrúcháin, mhaígh na Gardaí gur le Joanne Hayes, a bhí 24 bliain d’aois ag an am, an leanbh a aimsíodh ar an Trá Bhán, 75 ciliméadar ó bhaile na mná óig i Mainistir Ó dTorna, agus gurb í a dhúnmharaigh ‘Baby John’. Cuireadh i leith Joanne Hayes agus a teaghlaigh ar dtús gurbh iadsan a bhí freagrach as bás John.
Fuarthas amach go raibh sí ag iompar ach nach raibh aon pháiste aici. Cuireadh tuairisc faoi bhráid na nGardaí i 1984 go raibh Joanne Hayes ag súil le leanbh sula dtángthas ar chorp John ar an trá, ach nach raibh fianaise ar bith ann go raibh leanbh nuabheirthe ag Joanne í féin.
Sa deireadh, thaispeáin Joanne do na Gardaí an áit ar adhlaic sí a maicín, a bhásaigh go luath tar éis a shaolaithe agus a adhlacadh ar fheirm an teaghlaigh. Thángthas ar chorp leanbh Joanne ar fheirm a muintire. Shane a bhí tugtha air agus bhásaigh sé ar chúiseanna nádúrtha, a dúirt Joanne.
Ach fós leanadh de na líomhaintí. Nuair a gabhadh agus a cúisíodh í i ndúnmharú i 1984, maíodh gur thug sí beirt pháistí le beirt fhear éagsúil ar an saol, creid nó ná creid.
Fiosrúcháin agus leithscéal
Ní raibh caighdeán an fhiosrúcháin a rinneadh faoin gcás sna hochtóidí sách maith. Níos déanaí, bunaíodh Binse Fiosrúcháin Leanaí Chiarraí chun iompar na nGardaí sa gcás a fhiosrú – fiosrúchán a cáineadh go géar faoin mbealach ar ceistíodh finnéithe agus líomhaintí gan fianaise a dhéanamh, cé gur chun iompar na nGardaí a fhiosrú a bunaíodh an Binse Fiosrúcháin.
Ar 16 Eanáir 2018, b'éigean do na Gardaí leithscéal a dhéanamh. Dúirt an Ceannfort Flor Murphy, gur údar mór aiféala do na Gardaí gur thóg sé an fad seo orthu a dheimhniú nach í Joanne Hayes máthair an linbh. Ghabh na Gardaí a leithscéal léi as an strus agus as an bpian a d'fhulaing sí i gcaitheamh na mblianta.
Níor ghabh an stát leithscéal oifigiúil le Joanne go dtí 2020. Bhí leithscéal gafa ag an Taoiseach Leo Varadkar thar ceann an Stáit le Joanne Hayes faoinar fhulaing sí.
2023
Gabhadh beirt ar 23 Márta 2023 i ndiaidh d'eolas nua teacht chun cinn le linn athbhreithnithe de chuid scuad na bhfuarchásanna.
Ike Barinholtz
Is aisteoir Meiriceánach é Isaac "Ike" Barinholtz, a rugadh sa bhliain 1977.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá ainmniúchán amháin faighte aige.
Acht na nGiúirithe, 1927
mion|clé|Scannánː "The First Woman Jury in America" (1912) Achtaíodh Acht na nGiúirithe, 1927 ar 26 Bealtaine 1927. Ba é Caoimhín Ó hUiginn, an tAire Dlí agus Cirt a bhí freagrach as Acht na nGiúirithe, 1927. Ar dtús, d'áitigh an Uiginneach go dian nár chóir cead a thabhairt do mhná seirbhís ghiúiré a dhéanamh ar chor ar bithː féach
"CUID II. Daoine ata Saor ach a bheidh i dTeideal Fónamh ar a Iarraidh sin dóibhː Mná"
Bhí foráil ann a chuir deireadh leis an dualgas a bhí ag mná seirbhís ghiúiré a dhéanamh, ag baint díobh an deis a bheith ina ngiúróirí, go bunúsach, go dtí lár na 1970idí, tráth ar shocraigh an Chúirt Uachtarach go raibh sé sin in aghaidh an bhunreachta. Achtaíodh an dlí nua ar 2 Márta, 1976.
Bobby Lee
Is aisteoir Meiriceánach é Robert "Bobby" Lee, a rugadh sa bhliain 1972.
Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi
Matamaiticeoir, réalteolaí, astralaí agus tíreolaí Peirseach ab ea Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī (Araibis: محمد بن موسى الخوارزمي) (timpeall 780 - 850). Creidtear gur saolaíodh é in Khwarizm (an Úisbéiceastáin inniu) nó i mBagdad.
Ba é al-Khwarizmi a scríobh an chéad leabhair ar chothromóidí agus ar ailgéabar, al-Kitāb al-muḵtaṣar fī ḥisāb al-ǧabr wa-al-muqābala. Tugtar "Athair an Ailgéabair" air dá bharr (teideal a thugtar ar Dhiophantus freisin). Tagann an focail ailgéabar ón fhocail al-ǧabr, obair a ndéanann sé cur síos uirthi sa leabhar.
Baisteadh cráitéar gealaí as Al-Khwarizmi.
Cruimh chadáis
Ciaróg bheag (Anthonomus grandis) í an chruimh chadáis. Cuireann bac ar fhás normálta na mbláthanna cadáis de bharr a gníomhaíochtaí ite. Is lotnaid an-suntasach ó thaobh eacnamaíocht an chadáis í. Creidtear go bhfuil sí dúchasach do lár Mheicsiceo, ach de réir a chéile chuaigh sí isteach sna Stáit Aontaithe agus i Meiriceá Theas. Déanann an chruimh an-damáiste do na barra cadáis.
Tástáil fola
Anailís sampla fola a tógadh ó dhuine beo chun a hairíonna a dhéanamh amach is aon mhínormáltacht ina comhdhéanamh a bhrath. Déantar a leithéid le haghaidh diagnóisithe, mar shampla, chun leibhéil tuaslagáití is ceall sa bhfuil a thomhas, drugaí, nimheanna nó antasubstaintí a spreagadh ag ionfhabhtú a bhrath. Úsáidtear na tástálacha seo i gcásanna dlí freisin, mar shampla chun leibhéal alcóil sa bhfuil a thomhas go díreach i gcás tiománaí gluaisteáin le léamh ar anáileadáin a sheiceáil, atharthacht amhrasach a réiteach, agus coirpigh a bhrath is a ionannú.
Aedes albopictus
Muiscít atá dúchasach do na trópaiceacha agus na críocha fothrópaiceacha in Oirdheisceart na hÁise is ea Aedes albopictus (Stegomyia albopicta roimhe seo). Tugtar muiscít thíograch nó muiscít thíograch Áiseach uirthi i nGaeilge. Mar sin féin, sna blianta beaga anuas, leath an speiceas amach chuig go leor tíortha, de bharr go raibh an chuileog seo an ann gluaiseacht thar lear in éineacht le hearraí agus taistealaí idirnáisiúnta. Tá cosa dubh-agus-bán-riabhach, agus corp beag dubh-agus-bán-riabhach, ina sainthréith ag an chuileog seo.
Asal fiáin Indiach
Is ainmhí é an t-asal fiáin Indiach (Equus hemionus khur). Mamach atá ann. Dúchasach d'iarthar na hIndia.
Seán Garvey
Bhí amhráin Bhéarla agus Ghaeilge ar a thoil ag Seán agus sheinneadh sé an giotár, an basúcaí, an fheadóg stáin, an fheadóg mhór agus orgán béil chomh maith. Is beag duine dár chuala é i mbun ‘The Boys of Barr na Sráide’ nár ardaigh sé a chroí.
A' Chiste Dhubh
Sliabh i nGàidhealtachd Chinn Tàile is e A' Chiste Dhuibh. Tá airde 979m aige agus tá sé rangaithe mar Bheinn Rothaich. Tá sé suite idir Loch Cluanaidh agus Gleann Afraig ar an taobh thuaidh de Ghleann Seile. Tá sliabh eile i gCionn Tàile, Sgùrr na Ciste Duibhe, agus ní mór duit a bheith cúramach gan an dá shliabh a chur trína chéile.
Beinn Rothaich iargúlta is ea é, níos faide soir ná Còig Peathraichean Chinn Tàile agus Druim nam Bràithrean. Is é an bealach is coitianta chun é a dhreapadh ná ó Chluanaigh trí Chaorthainn Bheag agus Bealach a' Chòinnich. Is fiú freisin a' Bhathach a thrasnú, sliabh níos lú le droim fada féarach. D’fhéadfaí an cruinniú mullaigh a bhaint amach ó Ghleann Afraig freisin.
Ón mhullach, faightear radharcanna ar shléibhte Chinn Tàile, Ghleann Seile agus Ghleann Afraig.
Coróin na Caistíle
Mar aonán stairiúil, ba stát mheánaoiseach í Coróin na Caistíle (Laidin; Corona Castellae, Caistílis: Corona de Castilla) i Leithinis na hIbéire, sa bhliain 1230, mar thoradh ar an tríú comhaontú agus an ceann deifnídeach idir na ríochtaí na Caistíle agus León. Sa bhliain seo 1230, ghlac Fernando III "an Naomh", Rí na Caistíle ó 1217 (lena n-áirítear an Ríocht de Toledo) agus mac Alfonso IX de León agus a dara bhean chéile, Berengaria na Caistíle,  seilbh ar Ríocht de León (bhí Ríocht na Gailíse san áireamh), tar éis gur thréig Teresa na Portaingéile céad bhean chéile an rí Alfonso IX, cearta a hiníonacha, na banfhláitha Sancha agus Dulce ar Ríocht de León san Concordia de Benavente.
An Gleann Mór
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Gleann Mór air:
Arden Myrin
Is aisteoir Meiriceánach í Arden Myrin, a rugadh sa bhliain 1973.
Céadaoin an Bhraith
mion|clé|Céadaoin an Bhraith Is féile Chríostaí í Céadaoin an Bhraith.
Gradam Shean-nós Cois Life
Gradam bliantúil a bhronntar ar dhuine a chuir an amhránaíocht thraidisiúnta chun cinn is ea Gradam Shean-nós Cois Life.
Cat Oileán Iriomote
Is ainmhí é an cat Oileán Iriomote.
Gradam Shean-nós Cois Life
Bronnadh an gradam ar na daoine seo a leanas:
John Cazale
Ba aisteoir Meiriceánach é John Holland Cazale (a rugadh ar an 12 Lúnasa 1935 agus a fuair bás ar an 13 Márta 1978).
Paul Vogt
Is aisteoir Meiriceánach é Paul C. Vogt, a rugadh sa bhliain 1964.
Fialuch Chiapas
Is ainmhí beag í an fhialuch Chiapas. Mamach atá ann.
Hermann Kolbe
Chuir Adolph Wilhelm Hermann Kolbe (27 Meán Fómhair 1818 - 25 Samhain 1884 ) le breith na ceimice orgánaí nua-aimseartha. Bhí sé ina Ollamh ag Marburg agus Leipzig. Chum Kolbe an téarma sintéis agus chuir sé le deireadh fealsúnachta an beathúlachas trí shintéis na substainte orgánaí an t-aigéad aicéiteach ó dhéshuilfíd charbóin, agus chuir sé le forbairt na teoirice struchtúraí. Rinneadh é seo trí mhodhnuithe ar an smaoineamh " fréamhacha" agus tuar cruinn go raibh alcóil thánaisteacha agus threasacha ann, agus tríd an tsraith imoibriúcháin orgánacha a bhí ag teacht chun cinn trína leictrealú Kolbe ar shalainn charbocsaláite, an t-imoibriú Kolbe-Schmitt in ullmhú aspairín. agus sintéis nítríle Kolbe. Tar éis staidéir le Wöhler agus Bunsen, bhí baint ag Kolbe le luath hidirnáisiúnú na ceimice trí obair thar lear i Londain (le Frankland), agus bhain sé ardú céime amach ina réimse chun an Iris für Praktische Chemie a chur in eagar. Mar sin, toghadh é ar Acadamh Eolaíochtaí Ríoga na Sualainne, agus bhuaigh sé Bonn Davy Chumann Ríoga Londain sa bhliain a fuair sé bás.
Pirimid Cheafra
Is pirimid i nGiza, san Éigipt, í Pirimid Cheafra. Chuir Faró Ceafra i gcrích í.
Cead Mac Mágach
Sa Rúraíocht, ba laoch na gConnacht é Cead Mac Mágach (Sean-Ghaeilge Cet mac Mágach). Bhí dianchoimhlint ann idir é agus laoch na nUladh, Conall Cearnach.
De réir seanscéalta éagsúla, deirtear gur dheartháir mháthair Chonaill é, agus dá bharr a uncail.
Mac Dá Thó
Ag fleadh eagraithe ag Mac Dá Thó, ríbhrú Laighean, bhí laochra Connacht agus Uladh ag déanamh gaiscí chun an churadhmhír a bhuachan. Chuir Cead cách ina thost, ag cur i gcuimhne dóibh gur chloígh sé iad go léir i gcomhrac aonair. Bhí Cead ar tí a mhír a ghlacadh nuair a tháinig Conall Cernach ar an bhfód. Chuir gaiscí Chonaill Cead féin ina thost. Ghéill Cead, ach mhaígh go gcloífeadh Anluan, a dheartháir, Conall, ach go raibh sé ann. Chaith Conall mar fhreagra ceann úrbhainte Anluain isteach ina ucht.
Conchúr mac Neasa
Bhí Cead na chúís bháis de rí na nUladh, Conchúr mac Neasa. Ghoid sé inchinn chailcithe Mhes Gegra, rí Laighean (a bhí tógtha ag Conall Cearnach mar chorn catha), agus chaith lena thabhall, á leabú go domhain i gcionn Chonchúr. Níorbh fhéidir le dochtúírí Chonchúir í a thógaint amach gan é a mharú, mar sin d'fhuaigh siad an chneá isteach, agus dúirt leis go mairfeadh sé fad is gur lig sé a scíth. Seacht mbliana síochána ina dhiaidh, chuala Conchúr scéala bás Chríost, bhuail taom feirge é, phléasc an inchinn as a chionn, agus fuair sé bás.
Anbhás Chet
Lá geimhridh éigin, agus mharaigh sé seachtar is fiche, ag baint a gceann. Chuaigh Conall Cearnach ar a thóir, ag leanúint a rian tríd an tsneachta. D'aimsigh sé é, ach bhí drogall air é a throid, go dtí gur cháin a charabadóir é de bharr a easpa misnigh. Bhuail siad ag áth, agus mharaigh Conall Cead i gcomhrac aonair fiachmhar, agus Conall féin i mbaol báis.
Sotar rua is bán
thumb|240px|Sotar rua is bán Is madadh clóis é sotar rua is bán.
Naomh Pádraig
Is é aspal náisiúnta na nGael é Pádraig Mac Calprainn, ar a dtugtar Naomh Pádraig nó Pádraig Naofa (17 Márta, 461, 492 nó 493 a cailleadh é). Thug sé an Chríostaíocht go hÉirinn.206x206px|thumb|Dealbh Naomh Pádraig i g[[Contae na Mí|clé]]Ceiliúrtar Lá Fhéile Pádraig ar an 17 Márta, an lá a cailleadh é.
Saol
Saoránach Rómhánach de bhunadh Briotanach a bhí i bPádraig. mion|221x221px| [[Sliabh Mis i gContae Aontroma ]] De réir an scéil, nuair a bhí Pádraic ina bhuachaill óg, fuadaíodh é óna bhaile dúchais sa mBreatain Bheag. Tugadh anall go hÉirinn é. Cuireadh ag aoireacht ar Shliabh Mis i gContae Aontroma é, áit ar chaith sé na blianta ag sclábhaíocht. Oíche amháin bhí brionglóid aige faoi bhád ag fanacht dó, agus d'éalaigh sé agus d'fhill sé mar sin ar a mhuintir.
Cúpla bliain níos déanaí, urnaíodh Pádraic ina shagart. Oíche amháin, bhí brionglóid eile ag Pádraic faoi phobal na hÉireann. Chonaic sé muintir na hÉireann ag glaoch ar ais air. Ba cheart dó dul ina measc agus a chreideamh a chraobhscaoileadh. Bheartaigh sé mar sin an Chríostaíocht a thabhairt do mhuintir na hÉireann.
Seanchas agus Béaloideas
Tá ról tábhachtach ag Pádraig i mbéaloideas na hÉireann agus na Gaeltachta, agus is iomaí scéal seanchaite a d'insíodh faoin tseansaol.
Na nathracha
Chaith Pádraic 40 lá agus oíche ag troscadh agus ag tréanas ar Chruach Phádraig thiar ón áit ina bhfuil Cathair na Mart i gContae Mhaigh Eo inniu. Deirtear gur dhíbir Pádraig na nathracha nimhe as Éirinn ansin. Ach tá amhras faoi seo, nó ní heol dúinn go raibh nathracha nimhe riamh sa tír. Is dóichí gur mar shamhail a húsáideadh an scéal seo don dóigh ar ruaig sé seanchreideamh na nGael, agus go seasann na péisteanna agus na nathracha nimhe don diabhal agus dá chuid mioscaise, is é sin, don tseanchreideamh féin.
Na Fianna
Chuala saol na Gaeilge iomrá ar an lá a casadh Pádraig agus Oisín, an fear deireanach de na Fianna, ar a chéile in Éirinn. Meafar iontach is ea an scéal seo don dóigh ar tháinig an Chríostaíocht go hÉirinn agus an Phágántacht ag cúlú roimpi.
Nuair a bhí lá na Féinne thart, phós Oisín banphrionsa ó Thír na nÓg agus chuaigh a chónaí thall ansin, ach i ndiaidh trí chéad bliain, tháinig cathuithe air i ndiaidh an tseanfhóid. Mar sin, d'fhill sé go hÉirinn ar mhuin chapaill draíochta, agus é curtha faoi gheasa gan baint d'aon rud ná titim anuas den chapall. Bhris sé na geasa, ar ndóigh, thréig an capall bán é, agus b'éigean dó fanacht in Éirinn agus bás a fháil ansin. mion|Pádraig agus na Fianna, (Rolleston, T. W.  1910) Chuala Pádraig trácht air, áfach, go raibh fear de na Fianna clúiteacha fágtha sa tír, agus chuaigh sé i bhfianaise Oisín. Bhí sé dóchasach go n-éireodh leis Oisín a iompú i leith an chreidimh Chríostaí. Ní raibh aon mhaith ann, áfach, bheith ag caint le hOisín faoi Dhia, nó ní raibh ina bhéal siúd ach Goll. "Ní chreidfinnse i nDia", ar seisean, "go dtí go bhfeicfinn Eisean agus Goll ag coraíocht le chéile. Dá n-éireodh le Dia Goll a leagan ansin, chreidfinn gurb é Dia an fear is fearr acu."
Ansin, thaispeáin Pádraig d'Oisín an dóigh a raibh na Fianna, nár chuala iomrá riamh ar Dhia ná ar Íosa, ag troid leis na diabhail in Ifreann. D'fhiafraigh sé d'Oisín, nárbh fhearr leis flaithis Dé a bhaint amach, in áit na troda síoraí sin, ach níorbh fhearr: bhí Oisín díreach mífhoighneach chun "iall a chur i súiste Ghoill", mar a dúirt sé.
Ainm
Is ainm pearsanta an-choitianta in Éirinn é Pádraig, ach níor baisteadh ar mórán leanaí é go dtí timpeall na 1880idí.
Tá raidhse mór foirmeacha aige - Pádraig, Pádraic, Páraic (go háirithe san iarthar), Pa, Pat, Peaits nó Patch, Paddy, Patsie, Páid nó Paud, Patrice na Fraincise agus Patrizio na hIodáilise.
Naisc Sheachtracha
thumb|Lá Fhéile Pádraig, [[Buenos Aires (An Airgintín)]]
(Athinsint ghairid é seo ar an scéal Mar a chuaigh Oisín go Tír na hÓige ón leabhar Seanchas Annie Bhán le Gordon W. MacLennan, Baile Átha Cliath 1997. ISBN 1-898473-84-6)
17ú haois
Forbhreathnú
mion|Mosc an tSeá in [[Isfahan na Peirse, a críochnaíodh sa bhliain 1629.]]
Tarluithe
mion|Nua-Amstardam sa bhliain 1644
Overcome (albam Alexandra Burke)
Is é Overcome an chéad albam ó Alexandra Burke. Scaoileadh é ar an 19 Deireadh Fómhair, 2009.
Karlheinz Stockhausen
Ba chumadóir Gearmánach é Karlheinz Stockhausen (22 Lúnasa 1928 - 5 Nollaig 2007). Ceaptar é go minic mar dhuine de na cumadóirí is tábhachtaí sa 20ú haois. Chum sé 370 saothar. Ach lean conspóid i gcónaí é.
Overcome (albam Alexandra Burke)
Rath Cairt
Chuaigh an t-albam seo díreach go uimhir a haon sna RA ag díol 132,065 cóipeanna sa chéad seachtain agus díreach go uimhir a dó in Éirinn.
Karlheinz Stockhausen
Saol
clé|mion|Klavierstück IX clé|mion|Klavierstück IX Rugadh é ar phláinéad ag gluaiseacht ar fithis timpeall na réalta Sirius, dar leis, creid nó na creid. clé|mion|Stockhausen - Klavierstücke I-IV 2 series Bhuail taom croí é agus fuair sé bás tobann ar 5 Nollaig 2007 in Kürten, an Réin Thuaidh-Viostfáil. clé|mion|1980
Saothar
Chum Stockhausen ceol leictreonach, ceol spásúil agus ceol seansúil, agus cur chuige ceannródaíoch agus turgnamhach aige sna blianta i ndiaidh an chogaidh. Sa stiúideo leictreonach, i bPáras sa bhliain 1952 mar shampla, chuir Stockhausen patrún fuaime le chéile agus rinne sé iad a thaifeadadh ar théip. Ansin bhí sé in ann na patrúin a sheinm droim ar ais nó ag luasanna éagsúla.clé|mion|armónaicí B♭1 in Stimmung (B♭2, F+2, B♭3, D3, A♭+3, agus C+4 ; Ben Johnston)Cloistear ina chuid ceoil ilroinnte agus díshondas.
Chris Hogan
Is aisteoir Meiriceánach é Christopher "Chris" Hogan, a rugadh sa bhliain 1970.
Karlheinz Stockhausen
Naisc sheachtracha
clé|mion|Waldfriedhof clé|mion|2005
Overcome (albam Alexandra Burke)
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Cairteacha
{|
Cruinneachán
deas|250px|thumb|Cruinneachán San ailtireacht, aon díon cuartha ar fhoirgneamh le plean ciorclach. Tugtar cobar air freisin. I gcruinneachán clasaiceach na hAthbheochana, bíonn leathsféar rud beag biorach, cosúil le Baisleac Pheadair sa Róimh. I measc na gcruthanna eile, tá an mhias níos leata atá ar an bPainteon sa Róimh, agus an t-oinniún bolgach ar Ardeaglais Mharcais sa Veinéis. Cuimsíonn an téarma an t-iomlán le chéile, an chuid shorcóireach faoi bhun an chruinneacháin (an druma) is an laindéar os a chionn féin san áireamh.
Creach-chiste
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Vulture_amulet_MET_65-46-11.jpg|mion|[[Bultúr, 2110–2030 B.C., Louvre]] Is é creach-chiste (nó ciste bhultúr), maide ciste nó cothramas príobháideach a chuireann airgead ar fuilleamh i bhfiacha a mheastar a bheith an-lag nó atá le tarlú in achomaireacht, ar a dtugtar urrúis suaite. Is iad na fuilleamhóirí, a fháil an brabús trí cheannach nó fiachas ar phraghas lascainithe, ar mhargadh tánaisteach. Ansin úsáideann siad modhanna iomadúla méid níos mó ná an praghas ceannaigh a fháil. I measc na féichiúnaithe atá cuideacht aí, tíortha, agus daoine aonair.
Bhí rath ag cistí bhultúr chun gníomhartha i gcoinne rialtais féichiúnaí ceannasach. Is gnách a réiteach leo roimh an díolachán éigeantach forghníomhaitheach. Déantar lonnaíochtaí de ghnáth, ar lascaine san airgeadra crua nó áitiúil nó i bhfoirm eisiúint fiachais nua. I gcás amháin a bhain le Peiriú, faoi bhagairt den sórt sin a urghabháil íocaíochtaí le creidiúnaithe eile an éascaitheora ceannasach.
Stair
clé|mion Bhí bailiú fiach ceannasach annamh suas go dtí na 1950í nuair a bhí teoranta ar an díolúine ceannasach maidir le heisitheoirí rialtais. Tá stair fhada maidir le mainneachtana ceannasacha. Cuireadh i bhfeidhm é do chreidiúnaithe tráchtála le saoirse ó phionós. Dá réir sin, thosaigh gníomhaíochtaí bailithe, fiach ceannasach, sna 1950í. Sampla amháin: an reo na cúlchistí óir na Brasaíle i seilbh na Cúlchiste Feidearálach.
Mar gheall ar dhlíthe Champerty agus a chothabháil, ba é infheistíocht i bhfiachas ceannasach, le hintinn teorainn a chuir ar an ghnóthú. Go deimhin, bhí an chuid is mó d’fiach ceannasach sindeacáite. Faoi Teagasc Champerty, bhí sé mídhleathach i Sasana agus sna Stáit Aontaithe, fiach a cheannach, le hintinn amháin dul i mbun dlíthíochta. Rinneadh an t-idirdhealú go má ceannaíodh an fiach chun éifeacht téarnamh, nó infheistíocht a éascú, ní raibh an fhoirceadal barra. Cuireadh deireadh anois leis an fhoirceadal a mheastar gur ársa.
I rith na 1980í ba iad na hiarrachtaí “athsceidealú fiach” i Meiriceá Laidineach a cruthaíodh go leor “ionstraimí nua” a bheadh oiriúnach le héasca thrádáil “cosúil le bannaí Brady”. Thug siad imreoirí nua sa mhargadh, lena n-áirítear bainc agus cistí fál. Ansin scríobh síos na creidiúnaithe bunaidh, ar a seasaimh, agus díoladh an fiach ar an margadh tánaisteach. Is é seo an margadh comhdhéanta de na bainc agus cistí infheistíochta. Tá sé dírithe ar cheannach ar lascaine a bhaint amach thar tuairisceáin margaidh ar a n-infheistíocht.
Tátaiméireacht
Sa cheimic, tugtar tátaiméieacht ar an chothromaíocht a chuirtear i réim go han-tapa idir dhá isiméir de chomhdhúil, nach bhfuil de dhifríocht eatarthu ach na hionaid a ghlacann oiread adaimh hidrigine.
Creach-chiste
Stair
Sa phróiseas seo, bhí a lán fiach athcheannaithe. agus a thiontú i airgeadra áitiúil ag na eisitheoirí tír ceannasach, i gcláir oifigiúla, comhshó fiach a ceapadh chun infheistíocht a mhealladh, agus i dtíortha faoi chomaoin go mór, trí Bhainc Dhomhanda maoinithe ag “ceannach ar ais”. Is é an toradh go raibh na siondacáití, d'aois aosta, briste suas. agus bhí go leor "eireabaill" siondacáit nach-atógtha ar fáil le ceannach ag lascainithe mó ná 80% de luach aghaidh príomhshuime. Is é an praghas tacartha a spreagadh na cistí a infheistiú i ngníomhaíochtaí aisghabhála. Seachas sin, ní bheadh ciall airgeadais ann, mar gheall ar a ré agus an costas.
Dlí corparáideach agus teoiric airgeadais
Sna margaí airgeadais, is iad bannaí na gcuideachtaí poiblí trioblóideacha atá trádáilithe har bhealach cosúil le ghnáthstoc cuideachtaí tuaslagóir.