cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vicipéid
Conspóid
Is minic a luaitear an Vicipéid sna meáin agus sa saol acadúil. Mar sin féin, bíonn conspóidí ar siúl faoin Vicipéid mar shaothar tagartha. Tá moladh agus cáineadh faighte aici maidir leis an tslí a ndáiltear agus a n-eagraítear í, leis an méid topaicí atá aici agus lena cuid ilteangachais. Tá sí an-oscailte agus is féidir loitiméireacht a dhéanamh uirthi, gan trácht ar í a dhul i mbaol an mhíchruinnis agus na neamh-chomhsheasmhachta, cé go mbíonn na riarthóirí san airdeall ar a leithéidí.
Locht mór eile a chuirtear ina leith is ea an easpa ban atá uirthi mar riarthóirí agus mar scríbhneoirí. Fágann sé seo a rian ar an gcaoi a gcaitear le mná mar ábhar eolais. Is beag aird a thugtar orthu, mar shampla, i gcúrsaí eolaíochta agus teicneolaíochta. Tá sé áitithe mura bhfuil beathaisnéis fhónta mná ar an Vicipéid go síltear nach cuid suntais í, rud is cúis le himeallú féinchothaithe.
Tá an Wikipedia Foundation buartha faoi seo agus tá tréaniarracht á déanamh ar mhná a mhealladh isteach, cé gur beag rath atá ar an obair go dtí seo.
D'ainneoin na lochtanna úd, tugann solúbthacht agus oscailteacht féin na Vicipéide deis do scríbhneoirí an tionscnamh a fheabhsú mar fhoinse thagartha.
Katie Melua
Amhránaí, cumadóir ceoil, agus ceoltóir Seoirseach/Briotanach í Ketevan "Katie" Melua. Rugadh in Kutaisi, sa tSeoirsia, í ar an 16 Meán Fómhair 1984. Chaith sí blianta a céad óige in Batumi sa tír chéanna, ach nuair a bhí sí ocht mbliana d'aois, fuair a hathair, ar máinlia croí é, jab in Ospidéal Ríoga Victoria, Béal Feirste, agus shocraigh an teaghlach síos i dTuaisceart Éireann. Nuair a bhí sí ceithre bliana déag d'aois, d'aistrigh an teaghlach go Sasana.
thumb|left|Katie Melua sa bhliain 2008
Ianghaiste
mion|Ianghaiste a chuirfear isteach mar bhall de [[Mais-speictriméadar|mhais-speictriméadar ]] Feiste chun iain a choinneáil i dtoirt ar leith is ea ianghaiste, níos lú ná 1 cm ar leithead, trí fhuarú le léasair. Braitheann sé ar chóras réimsí leictreacha is maighnéadacha. Is féidir na hiain a sháinniú ina n-aonar nó i mbraislí chun gur féidir a n-airíonna a iniúchadh, cosúil leis na leibhéil fuinnimh, a réanna is a n-imoibrithe. I ngaiste Penning, bíonn réimse tairiseach leictreach is réimse athraitheach maighnéadach. I ngaiste Paul, bíonn réimsí athraitheacha leictreacha gan aon réimse maighnéadach.
Díthreoshuíomh
Mearbhall maidir le ham, ionad, agus an duine féin (a ainm is a ghaolta). Is féidir nach mbeidh a fhios ag duine leis an neamhord seo an dáta, an t-am, cé hé féin, ná conas dul ó phointe go pointe eile. Is féidir go mbeidh dearmad déanta aige ar a ainm agus sonraí pearsanta eile.
Cas-blaidd
51.8986°N, -4.9694°W
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Cas-blaidd, 132.2 km ó Caerdydd agus 336 ó Londain. Tá daonra 620 ann, agus tá 187 (30.2%) in ann Breatnais a labhairt.
James A. Garfield
Ba é James Abram Garfield (19 Samhain 1831 – 19 Meán Fómhair 1881) 20ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Toghadh ina uachtarán é ar an 3 Márta 1881. Lámhaíodh é ar an 2 Iúil den bhliain chéanna, agus d'éag sé ar an 19 Meán Fómhair. Ba é Charles J. Guiteau an feallmharfóir.
Rugadh Garfield i gcábán adhmaid agus tógadh é in oirthuaisceart Ohio.
Feallmharú
Lámhaigh Charles J. Guiteau Garfield ar 2 Iúil 1881. Scitsifréineach naircisíoch ba ea Guiteau, de shliocht Úgónach na Fraince agus suaite ina aigne. Rugadh Guiteau i SAM ach thug na nuacháin "an t-eachtrannach" air.
Diúltaíodh a phléadáil ghealtachta agus crochadh é ar 30 Meitheamh 1882.
2018 Tianjin Open
Ba chomórtas WTA Tour é 2018 Tianjin Open a imríodh ag Tianjin. Thosaigh an príomhchomórtas ar 8 Deireadh Fómhair 2018 agus chríochnaigh sé ar 14 Deireadh Fómhair 2018.
B'é 2018 an cúigiú heagrán den chomórtas. Bhuaigh Caroline Garcia comórtas na singlí le Nicole Melichar agus Květa Peschke ag bua comórtas na mbeirteanna.
Ruairí Ó Gadhra (I)
Rí Shliabh Lugha ba ea Ruairí Ó Gadhra (bás 1206).
Ní fheictear Ruairí sna hannála ach ina thásc i nAnnála na gCeithre Máistrí sin bhliain 1206, ina dtugtar an teideal  ticcerna  dó.
Cas-gwent
51.6404°N, -2.6755°W
Baile i Sir Fynwy, an Bhreatain Bheag, is ea Cas-gwent, 38.8 km ó Caerdydd agus 177 ó Londain. Tá daonra 11,880 ann, agus tá 1,099 (9.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Diúlán
Orgán, cosúil le súiteoir, a chuireann seadán isteach i gcealla an óstaigh le bia a tharraingt amach as. Faightear a leithéid i bhfungais is plandaí bláfara seadánacha, cosúil le clamhán.
Eaglais Labhrainn
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Eaglais Labhrainn (Béarla: Laurencekirk). An seanainm a bhí ar an mbaile ná Coinmheadh (Béarla: Conveth).
Ríocht na Macadóine
Is stát ársa Gréagach í Ríocht na Macadóine (san tSean-Ghréigis Μακεδονία / Makedonía), atá suite i dtuaisceart na Sean-Ghréige, a fhreagraíonn inniu go príomha don Mhacadóin Ghréagach sular leathnaigh sí amach. Shín sé thar oirthuaisceart leithinis na Gréige, críochantacht le hÉpeírou ar an taobh thiar, An Phaionía ó thuaidh, An Tráicia ar an taobh thoir agus an Teasáil ó dheas. Cruthaíodh í ina ríocht san Ré Ársa, agus d'fhás sé ina ríocht ceannasach sa tréimhse Heilléanach.
An Sciath
Réaltbhuíon bheag is ea an Sciath, ceann de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha. An realteolaí Polannach Johannes Hevelius a thug isteach an réaltbhuíon seo sa téacs Firmamentum Sobiescianum sa bhliain 1690. Tá an Sciath ar cheann den dá réaltbhuíon a ainmníodh as daoine stairiúla (Folt Bheirnicé an ceann eile).
Sa bhliain 1683 thug Hevelius an t-ainm Laidine Scutum Sobiescianum ar an réaltbhuíon seo i gcuimhne bhua fórsaí Críostaí faoi cheannas Jan III Sobieski, Rí na Polainne, i gCath Vín. Tugtar Scutum uirthi mar ainm Laidine anois, rud a chiallaíonn "sciath".
Jaime Pimentel
Is dealbhóir Spáinneach é Jaime Fernández Pimentel (Malaga, 2 Iúil, 1933 ), nó mar is fearr aithne air Jaime Pimentel.
Beathaisnéis
Ball d'Acadamh Ríoga na Mínealaín de San Telmo tá saothair íocónacha i Málaga déanta aige; amhail El Cenachero nó an t-asal Platero del Parque, agus tógadh grianghraif de  ghlúnta de pháistí an oileáin agus iad ina suí ar dhroim an asail.
I measc na saothar eile de chuid an ealaíontóra tá Estatua del Biznaguero, Niña de Benalmádena, na faoileáin i bParque del Retiro de Madrid, na faoileáin a éiríonn ag barr an Auditorio Eduardo Ocón, an séadchomhartha don bhandia Fhéiníceach Noctiluca ar phromanáid Rincón de la Victoria nó an Jabegote san el Paseo de Larios de Torre del Mar.
Fuair an dealbhóir roinnt ómós agus dámhachtainí, agus bronnadh an Escudo de Oro de chathair Vélez - Málaga air i 2007, agus an Premio Piyayo  arna dheonú ag an Ionad Cultúrtha Flamenco 'El Cenachero' in 2008, leis an Duais Estrella Feniké 2008 nó Mac Uchtála Rincón de la Victoria.
Claus Schenk von Stauffenberg
Oifigeach Gearmánach de phór uasal ab ea Claus Schenk Graf von Stauffenberg (15 Samhain 1907 - 21 Iúil 1944), a d'fhéach le hAdolf Hitler a mharú ar an 20 Iúil 1944. Theip an iarracht chun 'Oibríocht Valkyrie' a chur i bhfeidhm, agus cuireadh von Stauffenberg chun báis an lá dár gcionn.
Tús a shaoil
Rugadh Stauffenberg do lánúin de phór uasal Chaitliceach i Jettingen in aice le hUlm sa Sváib. Bhí sé ar an bhfear ab óige de thriúr deartháireacha: Berthold agus Alexander a bhí ar an mbeirt eile. Fuair Claus óg oideachas maith, agus féith na litríochta ann féin, ach sa deireadh, chuaigh sé sna saighdiúirí. Cosúil le go leor saighdiúirí de phór uasal, roghnaigh sé reisimint cháiliúil an mharcshlua i mBamberg, in éineacht lena dheartháireacha. Ansin a fuair an triúr fear acu aithne ar an bhfile Stefan George agus ar lucht a leanúna. Cé go raibh luiteamas ag na polaiteoirí cultúrtha Naitsíocha le filíocht George, ionas gur ghair siad file náisiúnta de nuair a fuair sé bás sa bhliain 1933, is iomaí duine de lucht a leanúna a d'iompaigh in aghaidh Hitler sa deireadh. Sa bhliain 1929, bhain Claus óg amach céim an leifteanaint.
An Dara Cogadh Domhanda
Sa bhliain 1933, chuaigh Hitler i gceannas ar an nGearmáin, agus tháinig na Naitsithe i gcumhacht. Bhí Claus von Stauffenberg idir dhá thine Bhealtaine. Chuir cuid d'idé-eolaíocht na Naitsithe samhnas air, ach bhí bá aige le Náisiúnachas na Naitsithe. Sa bhliain 1933, shínigh an Eaglais Chaitliceach concordáid le Hitler le stádas na hEaglaise sa Ghearmáin a chinntiú, ach níor thug na Naitsithe urraim ar bith don choncordáid ina dhiaidh sin. Bhí na heaspaig ag casaoid faoi dhímheas na n-údarás Naitsíoch i leith na concordáide, agus faoina dtionchar sin, d'eisigh an Pápa an tréadlitir cháiliúil Mit brennender Sorge, inar cháin sé ciníochas agus íoladhradh na Naitsithe. Chuaigh an tréadlitir go mór i gcion ar Stauffenberg. Thairis sin, ní raibh sé ábalta an drochíde a sheasamh a bhí na Naitsithe a thabhairt do na Giúdaigh go hoscailte. clé|mion|1923 Bhí Stauffenberg ag déanamh síor-dhul chun cinn mar shaighdiúir, agus nuair a d'ionsaigh na Gearmánaigh an Pholainn, ghlac sé páirt san fheachtas. San am seo, bhí céim an Rittmeister aige - is é sin, "máistir marcaíochta", nó captaen marcshlua. Mar sin féin, bhí a choinsias ag luí air, agus nuair a mhol deartháir a mháthar, Nikolaus Graf von Üxküll, dó dul i ngluaiseacht na frithbheartaíochta, bhí an-chathuithe air. D'áitigh Peter Yorck von Wartenburg agus Ulrich Wilhelm Graf Schwerin von Schwanenfeld air post an aidiúnaigh a bhaint amach ag Walter von Brauchitsch, a bhí ina Ard-Cheannasaí ar fhórsaí armtha na Gearmáine san am, le go mbeadh seans aige Hitler a mharú. Dhiúltaigh Stauffenberg, áfach, nó cosúil le saighdiúirí na Gearmáine go léir, bhí sé tar éis dílseacht a mhóidiú do Hitler go pearsanta. Ní fhéadfadh oifigeach uasal den tseanphór a mhionna a shárú chomh héasca sin.
Rinneadh atheagrú ar aonad Stauffenberg, agus fuair sé é féin ar fhoireann ghinearálta an tSéú Rannán Tancanna, rannán éadrom tancanna de chineál nua a bhí ceaptha le reicí tír-raoin a dhéanamh, cosúil leis an marcshlua. Ghlac an rannán seo páirt i bhfeachtas na Fraince sa bhliain 1940, rud a thabhaigh Cros Iarainn den chineál ab fhearr do Stauffenberg. San am seo, bhí urraim ag Stauffenberg do Hitler i gcónaí. Tháinig port eile aige, áfach, nuair a thosaigh Oibríocht Barbarossa, an t-ionsaí ar an Aontas Sóivéadach. An ródach míréasúnta a chuaigh ar na Rúisigh agus ar na Giúdaigh, chomh maith leis an dóigh a raibh droch-cheannasaíocht Hitler ag teacht chun solais agus an cur chuige a bhí aige i gcúrsaí cogaíochta, d'fhág siad an t-imprisean ar Stauffenberg nach raibh sé ag cur catha ar son aon dea-chúis a thuilleadh, má bhí riamh.thumb|Stauffenberg ar chlé (aibhsithe) le [[Karl-Jesco von Puttkamer|Puttkamer, Hitler agus Keitel - 15 Iúil 1944|clé]]Sa bhliain 1942, ghlac Stauffenberg leis gur chóir an chumhacht a bhaint de Hitler le lámh láidir. Bhí sé suite siúráilte gurb iad na fórsaí armtha - an Wehrmacht - an t-aon fhórsa a bheadh ábalta deireadh a chur leis an deachtóireacht agus an ceann is fearr a fháil ar dhíormaí armtha na Naitsithe, ar nós na bpóilíní polaitiúla (Gestapo), an SS agus na seirbhíse slándála (SD). Rinne Stauffenberg iarrachtaí an nimh a bhaint de pholasaí na Naitsithe sa chuid den Aontas Sóivéadach a bhí forghafa ag na Gearmánaigh. Chuir sé in aghaidh an Kommissarbefehl, is é sin, an t-ordú a chuir de dhualgas ar na saighdiúirí Gearmánacha na feidhmeannaigh Chumannacha a chur chun báis ar an toirt, agus bhí sé meáite ar chruachás na gcimí cogaidh a mhaolú ar dhóigheanna eile fós. Ní raibh an tAontas Sóivéadach tar éis conradh na Ginéive a shíniú, agus mar sin, ní raibh aon cheangaltas ar na Sóivéadaigh caitheamh leis na cimí Gearmánacha de réir an dlí idirnáisiúnta. Mar sin, bhí sé de chlaonadh sna Gearmánaigh gan a gcloigne féin a bhuaireamh mórán faoi chúis na saighdiúirí Sóivéadacha a bhí cimithe acu féin, ach an oiread. Bhí a fhios ag Stauffenberg an méid sin, agus mar sin, d'eisigh sé treoirlínte dá chuid féin le féachaint chuige nach gcaithfí go mídhaonna leis na cimí.
Sa bhliain 1942, bhí Hitler díreach i mbarr a chumhachta. Bhí an chuma ar an scéal go raibh sé ar tí an Cumannachas a chur de dhroim an tsaoil, agus mar sin, bhí luiteamas ag cuid mhaith daoine leis nach raibh ina Naitsithe ar aon nós, ó bhí eagla ar go leor roimh an gCumannachas. Mar sin, thuig Stauffenberg agus a chuid deartháireacha nárbh é sin an t-am ceart le Hitler a mharú. Idir an dá linn, bhí siad ag coinneáil caidrimh le go leor daoine éagsúla a bhí in aghaidh Hitler, idir iar-cheannasaithe Airm ar nós Erich Hoepner, agus Ciorcal Kreisau, arb é an dream ba chuimsithí de chuid an fhreasúra rúnda. Fuair na deartháireacha aithne ar Dhaonlathaigh Shóisialta a bhí gníomhach i saol an fhreasúra, agus chuaigh a ndearcadh polaitiúil féin chun caoinfhulangachta. Bhí siad sásta glacadh leis go mbeadh ról tábhachtach ag an sóisialachas daonlathach sa rialtas a chuirfí ar bun sa Ghearmáin i ndiaidh bhás Hitler.
An chomhcheilg
I Mí na Samhna 1942, chuaigh na Comhghuaillithe i dtír san Afraic, agus d'ascain an Deichiú Rannán Tancanna trí dheisceart na Fraince, a bhí á rialú ag rialtas comhoibritheach Vichy faoin am seo, go tuaisceart na hAfraice. An bhliain a bhí chugainn cuireadh Stauffenberg go dtí an Afraic le dul sa rannán seo. B'ansin a goineadh go tromchúiseach é agus na heitleáin Shasanacha á bhuamáil ón aer. Fágadh ar leathshúil agus ar leathlámh é, agus níor fágadh ach trí mhéar ar an lámh mhaith féin.
Cuireadh Stauffenberg abhaile go Caisleán Lautlingen i ndeisceart na Gearmáine le téarnamh a dhéanamh. Bhí sé an-mhíshásta leis, nó mura mbeadh post ar bith aige san Arm, ní fhéadfadh sé cuidiú leis an ngluaiseacht frithbheartaíochta cumhacht a shealbhú sa Ghearmáin. Ansin, rith leis na comhcheilgeoirí é a chur ar fhoireann an Ersatzheer, is é sin, an chuid d'Arm na Gearmáine a bhí fanta sa tír féin, i sráid Bendler (Bendlerstrasse) i mBeirlín. clé|mion|Frank Mehnert, Bealtaine 2006 Anseo, bhí Stauffenberg ag obair don Ghinearál Friedrich Olbert, a bhí go tréan in aghaidh Hitler. Bhí an-seans ag an Ersatzheer coup d'état a chur i gcrích sa Ghearmáin, nó dá mbeadh trioblóidí inmheánacha sa Ghearmáin, agus an teagmháil le lucht ardcheannais an airm caillte, chaithfeadh an tErsatzheer an tír a shealbhú agus an tsíocháin inmheánach a chur ar bun arís. Oibríocht dhleathach go hiomlán a bheadh i gceist leis seo, plean ar ghlac Hitler féin leis. Anois, áfach, shocraigh na comhcheilgeoirí go mbainfí úsáid as an bplean seo - "Oibríocht Walküre" - nuair a bheadh Hitler marbh. Mar sin, ní fhéadfadh na Naitsithe móra eile an chumhacht a choinneáil acu féin.
Ar dtús, ba é Axel von dem Bussche a bhí le Hitler a mharú. Bhí sé sásta ionsaí féinmharfach a dhéanamh agus é féin a shéideadh le dhá ghránáid láimhe in éineacht leis an deachtóir. Níor éirigh leis an bplean seo, áfach. Nuair a bhí na himeachtaí ag cúngú isteach ar na comhcheilgeoirí, b'éigean dóibh na pleananna cruinne a thréigean agus rud éigin a thobchumadh.
Leis na blianta fada anuas, bhí Stauffenberg suite siúráilte go raibh rialtas Hitler coiriúil amach is amach, ach i dtús na bliana 1943, tuigeadh dó go scriosfadh straitéisí cogaidh an deachtóra an Ghearmáin féin agus go bhfaigheadh na milliúin daoine bás dá ndeasca. Cosúil le go leor daoine ina thimpeall, mhothaigh sé go raibh sé de dhualgas morálta air iarracht a dhéanamh le Hitler a mharú, ar an t-aon chúis amháin ná go bhfaigheadh an saol mór le feiceáil nach raibh iomlán na Gearmáine sásta leis na hainghníomhartha a bhí idir lámhaibh ag Hitler agus na Naitsithe. I Meitheamh 1944, chuaigh na Comhghuaillithe i dtír sa Fhrainc, agus ón lá sin i leith, bhí Stauffenberg agus na míleataigh phroifisiúnta ar fad sa Ghearmáin cinnte go raibh an cogadh caillte. Ní bua a bhí ag teastáil uaidh anois, ach sos cogaidh chomh gasta is ab fhéidir, le nach mbeadh tuilleadh léirscriosta in aisce ann.
Bhí a fhios go maith ag Stauffenberg go raibh sé le coir an ardtréasa a dhéanamh. Ag ceann de na cruinnithe a bhí ag an gcomhcheilg, dúirt sé le von dem Bussche scun scan: "Bímis neamhbhalbh: le teann na n-acmhainní go léir atá ar fáil dom, tá mé ag iarraidh ardtréas a chur i gcrích..." (Gehen wir in medias res: ich betreibe mit allen mir zur Verfügung stehenden Mitteln den Hochverrat...). Mar sin féin, bhí sé den tuairim go raibh "dlí nádúrtha" ann nach gceadódh coireanna Hitler ar aon nós, agus go raibh sé in áit na héigeandála ag cosaint náisiún na Gearmáine ar an tubaiste a bhí Hitler a tharraingt anuas ar an tír.
Ó thús Mhí Mheán Fómhair 1943 go lá a bháis, ba é Stauffenberg ceannasaí spioradálta na comhcheilge. Fear dáigh daingean diongbháilte a bhí ann agus é ábalta an t-amhras a scaipeadh le fórsa a phearsantachta. Le cuidiú ó Henning von Tresckow, chuir sé eagar ceart ar na comhcheilgeoirí agus spreag sé chun gnímh iad.
De réir na páirte a bhí ag Stauffenberg sa chéad phlean, d'fhágfaí i mBendlerstrasse é, áit a bhféadfadh sé glao ar an teileafón ar aonaid an airm agus áitiú orthu baill na n-eagraíochtaí polaitiúla Naitsíocha a cheapadh agus a chimiú. Ar an drochuair, tháinig sé chun solais go gcaithfeadh sé dhá thrá a fhreastal. Ní raibh cead isteach ag aon duine eile de na comhcheilgeoirí ar chruinnithe pearsanta Hitler, agus thairis sin, b'eisean an t-aon duine amháin acu a raibh aithne aige ar an gcuid ba mhó de na hoifigigh arda, ionas go mbeadh sé in ann a áitiú orthu an chumhacht a bhaint de na Naitsithe.
Mar sin, thoiligh Stauffenberg Hitler a mharú é féin. I ndiaidh iarrachtaí éagsúla nár éirigh leo agus nach bhfuair Hitler amach fúthu, d'fhéach sé le Hitler a mharú le buama le linn cruinniú i Wolfsschanze nó Pluais an Mhic Thíre sa Phrúis Thoir in aice le Rastenburg (inniu, Kętrzyn sa Pholainn) ar an 20ú lá den Mheitheamh, 1944. Bhí sé ag iompar dhá bhuama beaga ina mhála cáipéisí, agus amadóirí ceimiceacha leo a phléascfadh i gceann deich nóiméad nó cúig nóiméad déag iad. Ba nós le Hitler a chuid cruinnithe a choinneáil thíos sa bhuncar, ach inniu, ní raibh eitleáin na gComhghuaillithe sa spéir, agus mar sin, baineadh úsáid as bothán adhmaid in áit an bhuncair.
Istigh ar an leithreas dó, thosaigh Stauffenberg ag armáil na mbuamaí, ach ní raibh an t-am aige chun an jab a chríochnú; tháinig duine éigin ag cnagadh ar an doras agus á dheifriú, ó bhí an cruinniú díreach ar tí tosú. Mar sin, níor fágadh ach aon bhuama amháin ag ticeáil. D'fhág Stauffenberg an buama eile ag a chúntóir pearsanta agus chuaigh sé isteach sa seomra cruinnithe gan ach aon bhuama amháin sa mhála cáipéisí aige. Chuir sé an mála cáipéisí faoin mbord in aice le Hitler agus d'imigh sé faoi dheifir, agus é ag rá go gcaithfeadh sé glao teileafóin a chur ar dhuine éigin i mBeirlín.
D'fhan Stauffenberg i bhfolach i gcóngar don bhothán, go dtí go bhfaca sé an buama ag pléascadh. Stróiceadh an bothán adhmaid as a chéile, agus daoine á séideadh san aer ag an mbrúthonn. Mar a chonacthas do Stauffenberg, ní fhéadfadh aon duine teacht slán as a leithéid.
Mar a thiontaigh an scéal amach, áfach, ní raibh Hitler marbh. Ní raibh sé, fiú, gonta go ródhona, cé gur básaíodh a lán eile de na daoine a bhí i láthair. Bhí an t-ádh dearg air, agus na himthosca ag fabhrú dó. Dá mbeadh an dá bhuama ann, in áit aon cheann amháin, dá mbeadh an cruinniú ar siúl thíos sa bhuncar in áit an bhotháin, - ba leor aon cheann amháin de na coinníollacha seo a bheith comhlíonta, lena chinntiú go mbeadh port Hitler seinnte. Thairis sin, bhí an bord láidir darach ina sciath chosanta idir Hitler agus an buama. Iad siúd nach raibh ina suí in áiteanna chomh sábháilte céanna, fuair siad bás nó goineadh go héag iad.
thumb|440px|Plaic chuimhneacháin do Stauffenberg, Quirnheim, Haeften, Olbricht agus Beck. Anseo a fuair na fir seo leanas bás ar son na Gearmáine ar an 20ú lá de Mhí Iúil sa bhliain 1944: An Ginearál-Choirnéal Ludwig Beck; An Ginearál Cos-slua Friedrich Olbricht; An Coirnéal Claus Graf Schenk von Stauffenberg; An Coirnéal Albrecht Ritter Mertz von Quirnheim; An Leifteanant Sinsearach Werner von Haeften, a deir sé. Nuair a phléasc an buama, thréig Stauffenberg, agus a aide-de-camp, an Leifteanant Werner von Haeften, an áit agus thug siad aghaidh ar an aerstráice. D'fhág siad an dara buama i gcoill bheag in aice leis an aerstráice agus chuaigh siad ar bord eitleán - eitleán buamála Heinkel He 111 - a bhí curtha i leataobh lena aghaidh go speisialta.
Nuair a bhí sé ag eitilt go Beirlín, tháinig ordú ó Hitler Stauffenberg agus Haeften a chur chun báis chomh tapaidh agus ab fhéidir, ach ní dheachaigh an t-ordú sin i bhfad, ó stop duine de na comhcheilgeoirí, Friedrich Georgi (ar fhoireann an aerfhórsa) é.
Nuair a thuirling an t-eitleán i mBeirlín ag a leathuair i ndiaidh a ceathair a' chlog iarnóna, bhí Stauffenberg siúráilte i gcónaí go raibh Hitler marbh. Anois bhí sé in am na Naitsithe a chur ó chumhacht agus an tArm a chur i gceannas ar an tír.
Tamaillín beag ina dhiaidh sin, áfach, d'fhógair Joseph Goebbels ar an raidió gur tháinig Hitler slán as an gcruachás. Ag a seacht a' chlog iarnóna, chualathas Hitler féin ar an raidió, agus tuigeadh do na comhcheilgeoirí go raibh teipthe ar an gcoup d'état go hiomlán. Tháinig lucht leanúna Hitler ar a lorg, agus gabhadh Stauffenberg agus na comhcheilgeoirí eile a bhí i mBendlerstrasse.
B'é an Ginearál Friedrich Fromm ba chúis leis. Bhí sé féin sáite sa chomhcheilg, ach anois, d'fhéach sé le hé féin a shábháil, agus chuir sé ar bun cúirt mhíleata ar an toirt le Stauffenberg agus na comhcheilgeoirí eile a dhaoradh chun báis.
Timpeall is uair an chloig i ndiaidh an mheán oíche, básaíodh Stauffenberg, an Ginearál Olbricht, an Leifteanant von Haeften agus an Coirnéal Albrecht Mertz von Quirnheim istigh sa chlós i gceanncheathrú an Ersatzheer i mBendlerstrasse. B'iad na focail dheireanacha a labhair Stauffenberg ná: Es lebe unser heiliges Deutschland - "go maire ár nGearmáin naofa".
Thug an Ginearál Fromm ordú na comhcheilgeoirí a adhlacadh i Reilig Matthäus i gceantar Schöneberg i mBeirlín faoi onóracha míleata. Sin é an rud a rinneadh, ach ar an lá arna mhárach, thóg an SS aníos corpán Stauffenberg, bhain siad na boinn de agus dhóigh siad sa chréamatóiriam é.
Sna meáin
mion|áit ar cuireadh chun báis é ar an 21 Iúil 1944
Scannán agus Teilifís
mion|15 Iúil 1944: Führerhauptquartier, Stauffenberg, Hitler, Keitel
== Féach freisin ==
Ianinneall
Inneall a dearadh chun spásárthach a thiomáint nó satailítí a ionramháil, tríd an idirghníomhú de bharr scaoileadh páirteagal luchtaithe (iain). Luasghéaraítear na páirteagail seo le réimsí leictreastatacha san inneall. Nuair a scaoiltear iad go leanúnach mar scaird chun an fheithicil a luasghéarú sa treo díreach i gcoinne treo na scairde, fágann sé seo an fheithicil féin luchtaithe le luchtanna den pholaraíocht eile. Is gá an luchtú seo a bhaint, agus déantar é seo de ghnáth trí dhá léas luchtanna, ceann amháin dearfach is an ceann eile diúltach, a scaoileadh amach go cliathánach i dtreonna urchomhaireacha go dtagann siad le chéile taobh thiar den fheithicil. Ní mór foinse fuinnimh a bheith ag an inneall, agus go minic is foinse núicléach í le cnapán ábhair an-radaighníomhaigh a ghineann teas a úsáidtear chun leictreachas a ghiniúint leis an ábhar tiomána (de shaghas argóin) a ianú is a luasghéarú.
Loch Mealt
Is loch in Albain é Loch Mealt. Tá sé suite ar leithinis Tròndairnissan Eilean Sgitheanach. Tá sé suite ar thaobh na láimhe clé den A855. Tá an Creag an Fhèilidh suite ar an taobh eile den bhóthar. Tá MúsaemStafainn díreach ó thuaidh uaidh.
Tá an loch seo chomh mór le 33.8 ha (83.5 acra). Is é 3.4 km ar trastomhas agus tá sé thart ar 998 m ar fhad ag an bpointe is géire. Níl aon oileán sa loch seo. Tá dromchla uisce an locha thart ar 57 m os cionn leibhéal na farraige agus tá sé thart ar 0.5 m km ón bhfarraige.
Polaroid
Trádainm ar ábhar i bhfoirm scannáin a shaothraigh an fisicí Meiriceánach Edwin Land i 1938. Leathán dathaithe plaisteach is ea é, agus cuirtear faoi straidhn inteannta é. Ailíníonn sé seo a mhóilíní polaiméireacha ionas go dtarchuireann sé solas atá polaraithe i dtreo amháin is nach dtarchuireann aon solas atá polaraithe sa treo atá ar dronuillinn leis an treo tarchurtha, agus go n-ionsúnn an solas seo. Úsáidtear an t-ábhar seo i ngloiní gréine chun dalladh ó sholas frithchaite ó dhromchlaí mórthimpeall (polaraithe sa bhfrithchaitheamh sin) a mhaolú, agus in ionstraimí éagsúla optúla. Trádainm ar chóras grianghrafadóireachta láithrí a shaothraigh Land freisin chun pictiúir dhubha is gheala (1947) agus dhaite (1963) a tháirgeadh. Déantar an scannán a phróiseáil le ceimiceáin shlaodacha i gcochaill a chomhtháitear leis taobh istigh den cheamara (nó i meaisín scoite) díreach tar éis a nochta.
Sydney Brenner
Micribitheolaí ón Afraic Theas ab ea Sydney Brenner (13 Eanáir 1927 – 5 Aibreán 2019). Rugadh é in Germiston san Afraic Theas. Rinne sé taighde ar chód eolais an DNA agus an gaol idir néarchóras an ainmhí is a chomhdhéanamh géiniteach. Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 2002 le John Sulston is Robert Horvitz as a dtaighde a léirigh rialú géiniteach fhás is fhorbairt orgán agus bás cláraithe na cille. D'fhoilsigh sé dírbheathaisnéis, My Life in Science (Mo Bheatha san Eolaíocht, 2001).
Cas-lai
51.8885°N, -5.0558°W
Sydney Brenner
Tagairtí
mion|clé|Esther Lederberg, Gunther Stent, Sydney Brenner agus [[Joshua Lederberg sa bhliain 1965]]
Cas-lai
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Cas-lai, 137.4 km ó Caerdydd agus 342 ó Londain. Tá daonra 451 ann, agus tá 167 (37%) in ann Breatnais a labhairt.
Bobby Robson
Fear spóirt Sasanach ab ea Sir Robert William "Bobby" Robson CBE (18 Feabhra 1933 – 31 Iúil 2009).
D'imir Robson sacar leis na foirne Sasanacha Fulham agus West Bromwich Albion, agus ansin chaith sé tamall beag ag imirt le Vancouver i gCeanada. D'imir sé fiche cluiche le foireann náisiúnta Shasana chomh maith, ag aimsiú ceithre chúl.
Domhnall Ó Gadhra
Rí Shliabh Lugha ba ea  Domhnall Ó Gadhra  (bás 1217).
Bobby Robson
Bainisteoireacht
clé|mion|[[Ipswich Town Football Club|Ipswich Town F.C.]] Chuaigh Robson isteach sa bhainisteoireacht tar éis dó a bheith éirithe as an imirt, ag obair le foirne móra i Sasana agus san Eoraip. Roghnaíodh é mar bhainisteoir ar fhoireann náisiúnta Shasana sa bhliain 1982, agus shroich sé an Corn Domhanda leo sna blianta 1986 agus 1990.
Domhnall Ó Gadhra
Ní fheictear Domhnall sna hannála ach ina thásc i nAnnála na gCeithre Máistrí don bhliain 1217. Ní thugtar aon teideal dó, ach is amhlaidh gur dhuine suntasach é.
Bobby Robson
Bainisteoireacht
An post deireanach a bhí ag Robson ná mar "chomhairleoir speisialta" le foireann náisiúnta Phoblacht na hÉireann, ag tabhairt tacaíocht don bhainisteoir Steve Staunton.
Mainistir an Dubhuisce
Is mainistir Chistéirseach de chuid an 13ú haoise í Mainistir an Dubhuisce (nó Mainistir Ghráig na Manach) atá suite i nGráig na Manach, Contae Chill Chainnigh in Éirinn. Chuir William Marshall ar bun í i 1204 A.D. Bhí Mainistir an Dubhuisce ar cheann de na mainistreacha Cistéirseacha ba luatha, ba mhó agus, b'fhéidir, ba bhreátha dá raibh in Éirinn. Is í eaglais pharóiste bhaile Ghráig na Manach an mhainistir agus is álainn í go hard os cionn an bhaile. mion|clé|Radharc de chorp na heaglaise ón 13ú haois i stíl [[Stíl nua-Shasanach|luath-Sasanaigh a d'athchóireadh i 1974. ]] Tá an mhainistir suite i ngleann na Bearú, ar láithreán idir an phríomhabhainn agus craobh-abhainn an Dubhuisce. Díorthaítear ainm na mainistreach ón abhainn sin.
Tagairtí
{{Síol-tír-ie
Ionsaí Bayardo (1975)
Ar 13 Lúnasa 1975, mharaigh an tIRA ceathrar Protastúnach agus ball amháin den UVF (agus ghortaigh trí scór eile) in ionsaí buama agus gunna ar an tábhairne Bayardo, Bóthar na Seanchille, Béal Feirste. Bhí an teach ósta plódaithe ag an am.
Ionsaí díoltais a bhí ann. Fuath seicteach, go príomha, ba bhun leis an ionsaí, agus na hionsaithe eile, cor in aghaidh an chaim, timpeall an ama seo. Dúnmharaíodh an Miami Showband ar 31 Iúil. Bhí Brendan McFarlane de chuid an IRA freagrach as. Gearradh príosún saoil ar McFarlane, 24, agus Seamus Clarke agus Peter "Skeet" Hamilton as dúnmharú
Briochtchuarc
Is é an briochtchuarc, nó an c-chuarc (óna siombail, c) an tríú cuarc is mó de na cuairc go léir, agus cineál de Buncháithnín is ea é. Faightear briochtchuairc i hadróin, ar cáithníní fo-adamhacha iad a dhéantar as cuairc. I measc samplaí de hadróin ina bhfuil briochtchuairc ann tá na J/ψ méasón (J/ψ), D méasóin (D), Sigme briochtbharóin (Σc), agus briochtcháithníní eile.
Polarú
Is éard atá i gceist le polarú ná airí trastonnta ina dtarlaíonn ascalú na toinne i dtreo tairiseach ar leith nó treo a athraíonn ar bhealach ar leith. Mar shampla, i dtonn ar shreang rite, ina ngluaiseann an tonn ar feadh na sreinge ach a n-ascalaíonn an tsreang síos suas, mar shampla, go hingearach le treo forleata na trastoinne, deirtear go bhfuil an tonn polaraithe go hingearach. Maidir le tonn solais, bíonn na hascaluithe leictreacha is maighnéadacha ingearach dá chéile ag pointe ag am ar bith, ach i dtreonna randamacha go ginearálta. Má chuirtear pláta le scoilt chaol síos suas ann ar bhealach forleata an tsolais, ligeann sí na codanna den tonn atá polaraithe go hingearach tríthi, agus solas polaraithe a thagann amach an taobh eile. Is polaraitheoir an scoilt sin. Solas páirtpholaraithe a bhíonn i solas frithchaite, solas scaipthe agus solas ón spéir.
Ianphlátáil
Plátáil dromchla mhiotalaigh trí é a nochtadh d'iain mhiotail, a ghintear trí dhíluchtú nó ar mhodh teirmianach. Dírítear na hiain ar an dromchla tríd an dromchla a cheangal mar chatóid i bhfeadán díluchtaithe faoi bhrú íseal. Is féidir neamhsheoltóirí a ianphlátáil ach iad a shuíomh i réigiún sciata d'aistriú ian. An buntáiste is mó ag an bpróiseas seo gur féidir dromchlaí achrannacha corntha a phlátáil go haonfhoirmeach daingean.
Cas-mael
51.9299°N, -4.8987°W
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Cas-mael, 128.9 km ó Caerdydd agus 332 ó Londain. Tá daonra 550 ann, agus tá 287 (52.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Matana Roberts
Snagcheoltóir agus sacsafónaí Meiriceánach is ea Mantana Roberts, a rugadh i Chicago, Illinois. Sa bhliain 2002 chuaigh sí go Nua-Eabhrac agus bhunaigh sí an banna ceoil Sticks and Stones le Josh Abrams agus an drumadóir Sead Taylor. Sheinn siad ceolchoirmeacha go minic san amharclann The Velvet Lounge.
Is é Roberts scríbhneoir an tionscadail Coin Coin a phléann téamaí ar nós cuimhne, stair, agus oidhreacht. Sa bhliain 2011, d'eisigh sí an t-albam Coin Coin Chapter One: Gens de Couleur Libres.
An Épeírou (Cúige Rómhánach)
Cúige nó proibhinse de chuid Impireacht na Róimhe ab ea An Épeírou (Laidin : Provincia Epiri, An tSean-Ghréigis : Ἐπαρχία Ἠπείρου / Eparphía Ēpeírou ), a chlúdaíonn réigiún na Sean-Épeírou. D'ionghabh an Róimh an réigiún den chéad uair sa bhliain 167 R.Ch., i ndiaidh an Tríú Cogadh Macadónach, agus ar dtús chuir sí an réigiún isteach i gchúige Rómhánach níos mó, sé sin An Mhacadóin, a chlúdaigh an domhan Heilléanaíoch ar fad ar mhórthír na hEorpa ag an am. Sa bhliain 27 R.Ch., scar An Épeírou agus Acháia ón Mhacadóin agus cuireadh le chéile iad i gcúige seanadóiriúil na hAcháia, cé is moite den chuid is faide ó thuaidh, a d'fhan mar chuid de Chúige na Macadóine. Faoin Impire Tráián, am éigin idir 103 agus 114 AD, rinneadh cúige ar leith d'Épeírou, faoi procurator Augusti. Shín an cúige nua ó Mhurascaill Aulón (Vlorë) agus na Sléibhte Ceraunacha sa tuaisceart go dtí cúrsa íochtair Abhainn Achélós sa deisceart, agus chuimsigh sé na hOileáin Iónacha thuaidh de Chorfú, Leucáda, Iotaca, Cefaloniá, agus Zacintos.
Henri Edouard Prosper Breuil
Seandálaí a rugadh i Mortain na Fraince ab ea Henri Edouard Prosper Breuil (1877-1961). Spéis ar leith aige in ealaín na bpluaiseanna, agus bhí sé freagrach as na pluaiseanna maisithe i gCombarelles is Font-de-Gaume sa Dordogne a nochtadh i 1901. Chuir a shaothar tús leis an staidéar ar ealaín Phailéiliotach.
Anam
thumb|Soul Carried to Heaven (t.1878) le [[William-Adolphe Bouguereau.]] De réir traidisiúin fealsúnachta agus reiligiúnacha, séard is anam ann ná, substaint (cosúil leis an sean-choincheap faoin éitear) féin feasachta a bhfuil mar neach uathúil beo.
Tá nasc tábhachtach agus láidir idir choincheap an anam agus saol tar éis bás, ach bíonn tuairimí éagsúla faoi, fiú i reiligiún áirithe. Creideann formhór dóibh nach bhfuil mais nó ábhar san anam, ach tá daoine ann a chreideann go bhfuil ábhar ann agus a ndearna iarracht an mhais a thomhais.
2018 European Open
Ba chomórtas ATP World Tour é 2018 European Open a imrítear in Antuairp, An Bheilg. Thosaigh an príomhchomórtas ar 15 Deireadh Fómhair 2018 agus chríochnaigh sé ar 21 Deireadh Fómhair 2018.
B'é 2018 an tríú heagrán den chomórtas. Bhuaigh Kyle Edmund comórtas na singlí le Nicolas Mahut agus Édouard Roger-Vasselin ag bua comórtas na mbeirteanna.
An Riail
Tugtar Norma mar ainm Laidine ar an réaltbhuíon seo, rud a chiallaíonn "dronbhacart" nó "L-bhacart". As Béarla gairtear The Rule, The Carpenter's Square, The Set Square agus The Level de.
Stair
Ba é an réalteolaí Francach an tAb Nicolas Louis de Lacaille a chruthaigh réaltbhuíon na Rialach. Chaith Lacaille na blianta 1751 agus 1752 san Afraic Theas agus é ag clárú réaltaí an leathsféir theas. Bhí beagnach 10,000 réalta agus 42 réada domhainspéire ar an léarscáil neamhaí a rinne sé ag an am sin. Tháinig amach an chéad eagrán sa bhliain 1756 ach ní raibh ann ach plánaisféar agus é sa teanga Fraincise. Níor foilsíodh an chatalóg iomlán agus eagrán deifnídeach an phlánaisféir go dtí an bhliain 1763, bliain amháin tar éis bhás Lacaille. Coelum Australe Stelliferum an t-ainm a thug Lacaille ar an leabhar seo. San eagrán seo, d'aistrigh sé na hainmneacha ón bhFraincis go dtí an Laidin, agus chuir sé trí réaltbhuíon na Cíle, na Seolta agus Dheireadh na Loinge in áit Argo Navis (nó Le Navire, mar a thug sé air sa chéad eagrán).
Le linn dó a bheith ag cur i gclár na réaltaí theas, chum Lacaille ceithre réaltbhuíon déag chun áiteanna éigin i ndeisceart na spéartha a líonadh nach raibh a lán réaltaí iontu – agus an Riail ina measc (féach an bosca thíos). Sa lá atá inniu ann glacann an an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta (ARI) le gach ceann de na réaltbhuíonta sin; agus glactar freisin leis na trí réaltbhuíon a rinne Lacaille as an Long.
L'Équerre et la Règle ("an Dronbhacart agus an Rialóir") an t-ainm Fraincise a thug Lacaille ar an réaltbhuíon seo ar dtús. Norma ("an Dronbhacart") an t-ainm Laidine a tugadh uirthi ar an bplánaisféar a tháinig amach sa bhliain 1763. Sa bhliain 1801, ar an léarscáil neamhaí Uranographa de chuid an réalteolaí Ghearmánaigh Johann Bode, tugadh Norma et Regula ("an Dronbhacart agus an Rialóir") mar ainm Laidine ar an réaltbhuíon seo. Norma an t-ainm Laidine a thugtar uirthi sa lá atá inniu ann.
As Béarla, sa leabhar dá chuid darb ainm Star Names: Their Lore and Meaning, thug R. H. Allen The Level and Square ("an Leibhéal agus an Dronbhacart") mar ainm ar an réaltbhuíon seo, ach seans ann gur thóg sé Norma in ainriocht réaltbhuíon Thriantán an Deiscirt – thug Lacaille Le Niveau ("an Leibhéal") ar an réaltbhuíon sin.
Sa lá atá inniu ann, is amhlaidh go bhfuil réaltbhuíon na Rialach níos lú ná mar a bhí sí nuair a chruthaigh Lacaille í. Na réaltaí ar thug Lacaille Alpha Normae agus Beta Normae orthu, faightear ar réaltbhuíon na Scairpe inniu iad; N Scorpii agus H Scorpii faoi seach na hainmneacha a thugtar anois orthu. Mar sin de, is é Gamma Normae an réalta is gile de chuid na Rialach.
Miotaseolaíocht
Ós rud é nár cruthaíodh réaltbhuíon na Rialach go dtí an 18ú haois, níl aon bhaint aici le miotaseolaíocht an tSeansaoil. Lena chois sin, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht leis an réaltbhuíon seo ós rud é gur scoir Lacaille den thraidisiún sin ar dá réir a d'ainmnítí na réaltbhuíonta as carachtair mhiotaseolaíocha; ina áit sin roghnaigh sé go formhór ainmneacha uirlisí a úsáidtear sna heolaíochtaí.
Antica Dolceria Bonajuto
Antica Dolceria Bonajuto is monarcha é Seacláid a bunaíodh i Modica i 1880, an ceann is sine ar a dtugtar an tSicil agus ceann de na cinn is sine san an Iodáil.
Duaiseanna
I 1911 bhuaigh seacláidí Francesco Bonajuto an bonn óir ag Taispeántas Ginearálta Torino (1911) a eagraíodh i gcomhar le taispeántais náisiúnta eile mar iad siúd i an Róimh (áit ar bronnadh Bonajuto) agus Flórans.
Frances Haugen
Is innealtóir sonraí agus eolaí Meiriceánach, bainisteoir táirge, agus sceithire í Frances Haugen (a rugadh i 1983/84). Nocht sí na mílte doiciméid inmheánacha de chuid Facebook don Choimisiún um Urrúis agus Malartú agus don Wall Street Journal i 2021.
Cáineadh
D'fhág Frances Haugen an post a bhí aici le Facebook anuraidh mar gheall a dúirt sí go raibh an chuideachta sin ag déanamh dochair do ghasúir, ag saighdeadh foiréigean ciníoch agus ag baint an bhonn ón daonlathas. Deir sí gur brabach an dia beag atá ag Facebook, gan aird acu ar shábháilteacht an phobail.
Luathshaol agus oideachas
Tógadh í i gCathair Iowa, Iowa, áit ar fhreastail sí ar Horn Elementary agus Northwest Junior High School, agus bhain sí céim amach ó Iowa City West High School i 2002. Ba dhochtúir í a hathair, agus rinneadh sagart Easpagóideach dá máthair tar éis gairme acadúil.
Rinne Haugen staidéar ar innealtóireacht leictreach agus ríomhaireachta sa rang bunaithe i gColáiste Innealtóireachta Franklin W. Olin agus bhain sí céim amach i 2006. Ina dhiaidh sin ghnóthaigh sí Máistir Riarachán Gnó ó Scoil Ghnó Harvard in 2011.
Polatóp
Sa mhatamaitic, analóg cheathairthoiseach an pholaihéadróin. Le gach pointe i spás déthoiseach, dís uimhreacha a chuirtear leis (x, y). I gcás pointe ar spás tríthoiseach, cuirtear trírín uimhreacha leis (x, y, z). Sa mhodh céanna, seans gur féidir pointe i spás n-thoiseach a lua le tacar uimhreacha (x1, x2, x3,... xn). I bpolatóip rialta bíonn polaihéadróin rialta thríthoiseacha mar aghaidheanna acu. Bíodh is gur cruthaíodh nach bhfuil ach 5 pholaihéadrán rialta sa spás tríthoiseach, cruthaíodh go bhfuil 6 pholatóp rialta i spás ceathairthoiseach is 3 pholatóp rialta i spás cúigthoiseach.
An Seiseamhán
Réaltbhuíon bheag dheisceartach is ea an Seisamhán a thug isteach Johannes Hevelius sa téacs Firmamentum Sobiescianum sa bhliain 1690. Réaltbhuíon an-doiléir is ea é, gan ach réalta amháin dá chuid níos gile ná an cúigiú méid.
Tugtar Sextans mar ainm Laidine ar an realtbhuíon seo, rud a chiallaíonn "seiseamhán".
Réada suntasacha domhainspéire
NGC 3115: dá ngairtear freisin Réalta na Fearsaide
Diúracán balaistíoch
mion|333x333px|Minuteman III Diúracán a fhaigheann a fhuinneamh cinéiteach le linn a lainseála agus a eitlíonn ansin ar feadh ruthaig, cinntithe ag a luas tosaigh, an domhantarraingt is cúltarraingt fhrithchuimilteach an aeir, go sroicheann an targaid.
Sa chiall seo is diúracán balaistíoch piléar ó ghunna, ach le bheith beacht, úsáidtear an téarma do na diúracáin idirilchríochacha is na diúracáin a lainseáltar ó fho-mhuireáin a iompraíonn buamaí núicléacha. clé|mion|Polaris A1, Polaris A2, Polaris A3, Poseidon, Trident I and Trident II Uaireanta bíonn na diúracáin seo fuinnmhithe ag roicéad amháin nó níos mó, gach ceann acu ag adhaint i ndiaidh a chéile is ag titim nuair a bhíonn sé ídithe.
Bíonn an chuid eile den diúracán, leis na buamaí, saor chun an ruthag a chríochnú go balaistíoch. Mar mhalairt air seo, tá an diúracán cúrsála, a mbíonn sciatháin air, is innill a fhuinnmhíonn é an t-am ar fad, ionas gur féidir leis a chúrsa a athrú chun díriú ar thargaid.
Marcel Lajos Breuer
Ailtire is dearthóir a rugadh i bPécs na hUngáire ab ea Marcel Lajos Breuer (1902-1981). I gceannas ar an gceardlann troscáin sa Bauhaus sa Ghearmáin ó 1924 ar aghaidh. Dhear sé an chéad chathaoir nua-aoiseach cruach feadánaí. Chomhoibrigh sé le Walter Gropius sna Stáit Aontaithe ó 1937. Dhear sé foirgneamh UNESCO i bPáras. Rinne sé éacht oibre i ndearadh troscáin leis an iliomad ábhar is teicníochtaí nua.
mion|clé|Cathaoir Wassily
Seacláid
mion|Píosaí seacláide dorcha, seacláide báine, agus gnáthsheacláide. Is í seacláid ná an gnáth-chomhábhar ina lán milseán — an comhábhar is coitianta. Is as síolta an chrainn cócó (Theobroma cacao) a dhéantar í. Cuireann an foclóir síos ar an substaint cócó mar "seacláid", agus bia le blas gangaideach láidir (nach bhfuil milis). Tá dhá phairt sa phónaire cócó: is é an cócó an solad sa phónaire cocoa, is é an t-im cócó an tsaill, agus is meascán de na substaintí í an tseaclaid. Bíonn siúcra agus ábhair eile á gcur isteach freisin agus bíonn siad á n-ullmhú ina mbarra seacláide nó ina ndeochanna (seacláid the). Tugann daoine bosca seacláidí mar bhronntanas go minic.
Saghsanna difriúla seacláide
Faightear an tseacláid ina lán saghsanna agus cainníochtaí.
Tá comhábhair eile ann a chuirtear sa tseacláid ar nós cnónna nó caramal.
Isaac Newton
D'fhionn sé na prionsabail is bun le gluaisní réad ar domhan is na reanna spéire. Chuir na dlí the a nocht sé sa saothar seo bonn faoi dhul chun cinn na fisice is na meicnice go dtí an lá atá anois ann.
Mhínigh a chuid dlíthe, ar nós dlíthe na gluaiseachta is dlí na himtharraingthe, fithis na reann timpeall na gréine agus fithis na gealaí timpeall an domhain.
Saothar
clé|mion D'fhoilsigh Newton a mhórshaothar Philosophiae Naturalis Principia Mathematica ("Prionsabail Mhatamaiticiúla na Fealsúnachta Aiceanta") sa bhliain 1687. Sa leabhar seo, thosaigh sé leis na coincheapanna bunúsacha mais móiminteam, luasghéarú is fórsa, na trí bhundlí gluaisne, agus dlí na himtharraingthe, chun cur síos go cuimsitheach ar ghluaisne na bpláinéad is na réalta agus gluaisne réad ar domhan.
Leis na huirlisí seo, mhínigh sé fithisí na bpláinéad is na ngealach, gluaisne na gcóiméad, gluaisne réada atá ag titim faoi dhomhantarraingt, meáchan, na taoidí, agus fiú boilsc an domhain ag an meánchiorcal.
Thaispeáin sé den chéad uair go bhfuil an fórsa imtharraingthe díreach i gcomhréir le hiolrú an dá mhais is i gcomhréir inbhéartach leis an bhfad eatarthu ceamaithe.
Chun a smaointe a láimhseáil go matamaiticiúil, d'fhionn sé an calcalas difreálach. D'oibrigh sé amach conas a shuimíonn dath anna chun dath bán a chumadh, agus thaispeáin an feiniméan seo le priosma.clé|mion|328x328px
Bhí a shaothar bunaithe ar shaothar is fionnachtana a réamhtheachtaithe Copernicus, Kepler is Galileo Galilei.
Mar a dúirt sé féin, "Más rud é go bhfaca mé níos faide, rinneas é trí sheasamh ar ghuaillí fathach."
Dlí na himtharraingthe agus an úllord
Deir scéal go raibh Newton ina shuí in úllord lá amháin agus go bhfaca sé úll ag titim go talamh. Thosaigh sé ag smaoineamh ar an bhfáth a dtitfeadh rudaí. Shocraigh sé go raibh fórsa dofheicthe ag an domhan agus ag an úll a tharraing rudaí eile chucu.
Bhí fórsa an Domhain ábalta an t-úll a tharraingt go talamh toisc go raibh an domhan chomh mór sin agus go raibh fórsa an Domhain i bhfad níos cumhachtaí ná fórsa an úill. Ní raibh fórsa an úill láidir go leor chun an domhan a tharraingt chuige. Tugaimid domhantarraingt mar ainm ar an bhfórsa seo a bhíonn thart ar rudaí
Tionchar
Lean coincheapanna Newton mar chroílár na heolaíocht a ar feadh 300 bliain. Nuair a leasaigh Einstein iad, ní treascairt a bhí i gceist ach teoiricí comhlántacha, chun a dtarlaíonn i ngluaisne na gcáithníní fo-adarnhach a is gluaisní ag luas anna atá gar do luas an tsolais, a mhíniu.
Saol
Fuair Newton bás "ina chodladh" ar an 31 Márta 1727. Tá sé curtha in Abteach Westminster.
Beathaisnéis
mion|Oxford Dictionary of National Biography Is éard atá i mbeathaisnéis ná cur síos ar shaol duine áirithe. Tugtar dírbheathaisnéis ar chuntas a scríobhann duine ar a shaol féin.
Cas-wis
51.8253°N, -4.8699°W
Donn Sléibhe Ó Gadhra (II)
Rí Shliabh Lugha ba ea  Donn Sléibhe Ó Gadhra  (bás 1217).
Polca
Damhsa tapa cúpla a tháinig ón mBóihéim ar dtús, in am débhuilleach le béim ar an dara buille. Damhsa an-choitianta i mbálseomraí sa 19ú céad, agus chum clann Strauß an-chuid samplaí.
40
Básanna
40er
Polchat
Mamach atá cosúil le bláthnaid mhór. Suas le 60 cm ar fhad. Dorcha le marcanna mílítheacha ar an aghaidh is barr na gcluas.
Castell Caereinion
52.6415°N, -3.2366°W
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Castell Caereinion, 129.2 km ó Caerdydd agus 247 ó Londain. Tá daonra 569 ann, agus tá 86 (15.1%) in ann Breatnais a labhairt.
Brícín
deas|250px|thumb|Brícín Breosla i gcnap aonfhoirmeach, a dhéantar trí ghual donn nó púdraithe nó móin phúdraithe a chomhbhrú is a chomhtháthú le ceanglóir indóite.
Iarann saoirsithe
Iarann gan ach rian de charbón ann. D'úsáideadh an gabha é tráth, ach cruach is mó a úsáidtear inniu. Leáitear muciarann le rian d'ocsaíd iarainn chun an chuid is mó den charbón a bhaint as. De réir mar a thagann an t-iarann le bheith níos íne, ardaíonn an leáphointe agus laghdaíonn a shilteacht. Corraítear é, agus baintear amach cairn as an bhfóirnéis is oibrítear le casúr é chun an tslaig a bhaint de. Ach fanann cuid bheag den tslaig mar chuimsiúcháin shnáithíneacha istigh ann. Ní briocht é i gcomparáid le hiarann teilgthe. Rinneadh Túr Eiffel as. Úsáidtear in oibreacha maisiúla é.
David Brewster
Fisicí Albanach ab ea David Brewster (11 Nollaig 1781 – 10 Feabhra 1868). Rinne sé taighde ar pholarú solais. Cheap sé an córas dia-optrach chun an soilsiú ó thithe solais a fheabhsú. B'fhéidir gurb é a cheap an cailéideascóp.
Castell Gwalchmai
51.7589°N, -5.0831°W
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Castell Gwalchmai, 135.3 km ó Caerdydd agus 343 ó Londain. Tá daonra 355 ann, agus tá 54 (15.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Ruairí Ó Gadhra (III)
Rí Shliabh Lugha ba ea  Ruaidri Ó Gadhra  (bás 1285).
Deirtear i nAnnála na gCeithre Máistrí don bhliain 1285 gur maraíodh Ruairí, tiarna Shliabh Lugha, ag Mac Feorais Bermingham ar Loch Uí Ghadhra. Faoin am seo i ndáiríre, bheadh a mhuintir ar deoraíocht cheana i gCúil Ó bhFinn, Contae Shligigh.
Caisleán na Gráinsí
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Caisleán na Gráinsí air:
Barrchuarc
Is é an barrchuarc, dá ngairtear an cuarc fírinne uaireanta (siombail: t) an ceann is ollmhór de na buncháithnín uile a breathnaíodh. Faigheann sé a mhais óna chúpláil leis an bhósón Higgs. Tá an cúpláil seo y_{t} an-ghar don aonad san tSamhail Chaighdeánach i bhFisic na gCáithníní, is é an cúpláil is mó (is láidre) ar scála na n-idirghníomhaíochtaí laga agus os a chionn. D'aimsigh turgnaimh CDF agus DØ  an barrchuarc i 1995 ag Fermilab.
Gaelscoil
thumb|Tá breis is 50 Gaelscoileanna i g[[Contae Átha Cliath ina freastalaíonn os cionn ná 13,000 dalta orthu]]
thumb|Chuaigh an dornálaí MMA agus UFC Éireannach [[Conor McGregor chuig Gaelscoileanna ag an mbun agus dara-leibhéil]] mion|Chuaigh an láithreoir agus fear grinn Éireannach [[Dara Ó Briain chuig Gaelscoileanna ag an mbun agus dara leibhéil]]
Scoil lasmuigh de Ghaeltacht na hÉireann nó na hAlban ina n-úsáidtear Gaeilge mar mheán teagaisc í Gaelscoil, agus i bhformhór na gcásanna bíonn páistí den dá inscne ag freastal uirthi.