cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carraig an Tobair
Ainm
Sna cnoic creagacha taobh thuaidh den tsráidbhaile, atá an t-ainm "Charlie's Rocks" orthu, tá tobar ann agus is ón tobar sin atá ainm an tsráidbhaile tógtha. Deirtear gur chaith Naomh Pádraig tréimhse anseo agus, dár le fínscéal áitiúil, nuair a bhí Pádraig ann chuir a chapall a chos ar cheann de na carraigeacha in aice leis an tobar le a leithéid de bhrú gur fhág lorg a chrú capaill ina dhiaidh.
Is é Crosskeys an t-ainm atá ar an sráidbhaile sa Sacsbhéarla. Cúpla céad bliana ó shin bhí clog gréine ann agus samhail dhá eochair air. Tugtar ainm an tsráidbhaile ón tsamhail sin.
Áiseanna
Laistigh de theorainneacha an tsráidbhaile, tá scoil náisiúnta, trí tithe tábhairne agus ionad acmhainne. Bunaíodh an scoil sa bhliain 1978 nuair a cónaisceadh dhá scoileanna a raibh sa pharóiste. Múineann seisear múinteoirí sa scoil. Is iad "The Carraig Springs", "The Crosskeys Inn" agus "The Den" na hainmneacha atá ar na tithe tábhairne. Tógann an chéad cheann díobh a ainm ón tobar céanna thuasluaite. Tá club oíche sa "Springs" gach deireadh seachtaine. Sna nóchaidí bhí tarraingt mór ag an "Springs" agus daoine ag teastail ó Granárd i gContae an Longfoirt, Ceanannas i gContae na Mí agus ó áiteanna éagsúla i gContae Fhear Manach chomh maith le gach áit i gContae an Chabháin ach feictear laghdú sna sluaite ar feadh na "náididí". Tá oifig an phoist an tsráidbhaile suite in aice leis an teach tábhairne sin.
An Sliabh Meánach
Sliabh i gContae Chill Mhantáin is ea an Sliabh Meánach (759 m).
Loinnir
Is aip í Loinnir, an chéad ghréasán sóisialta Gaeilge a úsáideann córas GPS an fhóin le teacht ar chainteoirí Gaeilge eile atá cláraithe léi. Lainseáil sa bhliain 2017 í.
Stair
Ba é Edmond Ó Floinn an ríomhchláraitheoir a chruthaigh an aip nua, in éineacht lena chara Dónall Ó Catháin. Tá an aip ar fáil saor in aisce ar an Google Play Store. Roinn Tuairisc.ie an aip in alt agus mar gheall air tháinig méadú ar líon na n-úsáideoirí.
Oibriúchán
Cláraíonn daoine le Loinnir agus úsáideann an aip córas GPS an fhóin le teacht ar chainteoirí Gaeilge eile atá cláraithe le Loinnir agus atá i gcóngar dóibh. Is féidir freisin an rogha ‘rúiléad’ a úsáid le teacht ar dhaoine atá níos faide i gcéin, nó, go deimhin, dul isteach i ‘seomra cainte’ agus labhairt le grúpa daoine.
Caithfidh daoine a bheith cláraithe le Facebook chun a bheith ábalta an aip a úsáid.
Go dtí an 28 Deireadh Fómhair, 2017, ní féidir le daoine pictiúrí a chur suas.
Ceantair
Leis an nuashonrú is déanaí, bíonn topaic nua ann de réir na seachtaine le plé chun daoine a mhealladh ag caint.
Cois na hAbhna
Is ionad ceolchoirme in Inis, Contae an Chláir é Cois na hAbhna. Is bunáit réigiúnach de chuid Chomhaltas Ceoiltóirí Éireann é, an phríomheagraíocht a chuireann ceol, amhránaíocht, agus damhsa na hÉireann chun cinn.
Baintear úsáid as an ionad do go leor imeachtaí éagsúla, lena n-áirítear seisiúin cheoil thraidisiúnta, céilithe, drámaí, agus ceolchoirmeacha eile. Cuirtear ceachtanna rince (rince seit san áireamh) ar fáil san ionad chomh maith.
Deoise Chill Dalua
Is deoise suite i gContae an Chláir í Deoise Chill Dalua.
Contae Jefferson, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Jefferson. Is é Pine Bluff príomhbhailte an chontae, agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 70,016 duine ina gcónaí ann.
Sliabh Chualann
Sliabh i gContae Chill Mhantáin is ea Sliabh Chualann (552 m).
Stamford, Connecticut
Is cathair de chuid stát Connecticut, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Stamford. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 125,109 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Stamford suite i gContae Bridgeport-Stamford. Tá Michael Pavia ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1641.
Edward Heath
Polaiteoir Briotanach ab ea Sir Edward Richard George "Ted" Heath (1916-2005). Bhí Heath mar Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe idir 1970 agus 1974.
Dabhach Bhríde
Is tobar suite i gContae an Chláir é Dabhach Bhríde.
Foxx in the Men House
Craoladh an dara heipeasóid, "Foxx in the Men House", den séú sraith déag Family Guy ar an 8 Deireadh Fómhair 2017. Scríobh Andrew Goldberg an eipeasóid seo. D'fhéach 3.05 milliún duine ar an eipeasóid.
Arailt MacMhaolain
Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é Arailt MacMhaolain (1894-1986).
Baja California
Ceann de 31 stát Mheicsiceo is ea Baja California agus é suite in iarthuaisceart na tíre. Is é Mexicali an phríomhchathair agus is é Tijuana an chathair is mó daonra. Measadh 3,337,543 duine a bheith ina gcónaí ann sa bhliain 2013. mion|clé|[[Ensenada Grande, cuid de pháirc náisiúnta in Baja California]]
Dianghlasáil
mion|2020 in Éirinnː Páirc Porterstown faoi ghlas Is ordú dianghlasála é dianghlasáil nó cuibhriú. agus bealach chun daoine a leithlisiú ó dhaoine eile. Is beart slándála é de ghnáth, nuair a mbíonn staid éigeandála nó paindéim fógartha. mion|An M50 i mBÁC ag 2pm ar 11 Aibreán 2020
Veneto
Is réigiún san Iodáil é Veneto, suite i dtuaisceart na tíre. Is í an Veinéis príomhchathair an réigiúin. Tá daonra 4.8 milliún aige. Bhí Poblacht na Veinéise súite san áit go stairiúil agus inniu is áit saibhir tionsclaíoch é. Tagann thart ar 60 milliúin turasóirí go dtí Veinéis gach bhliain. Chomh maith leis an Iodáilis labhraítear an Veinéisis sa réigiún freisin.
13 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
12 Lúnasa - 13 Lúnasa - 14 Lúnasa
Contae Snyder, Pennsylvania
Is contae i oir dheisceart bPennsylvania é Snyder. I 2010 bhí cónaí ar 39,702 duine i gcontae Snyder suas ó 37,546 duine sa bhliain 2000. Is é Middleburg príomhbhaile an contae. Tá an contae 860 km2 san iomlán(uisce+talamh).
Eugene O'Neill
Drámadóir Gael-Mheiriceánach ab ea Eugene Gladstone O’Neill (Gaeilge: Eoghan Gladstone Ó Néill, 1888–1953). Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1936.
Contae Johnson, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Johnson. Is é Clarksville príomhbhailte an chontae, agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 26,176 duine ina gcónaí ann. Is contae tirim é.
Justin McKenna
Polaiteoir Éireannach ab ea Justin McKenna (9 Meitheamh 1896 - 23 Márta 1950). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.
Baja California Sur
Ceann de 31 stát Mheicsiceo is ea Baja California Sur agus é suite in iarthar na tíre. Tá sé ag críchántaíocht le stát Baja California ar an taobh thuaidh. Is é La Paz an phríomhchathair. Measadh 718,196 duine a bheith ina gcónaí ann sa bhliain 2013. mion|clé|Misión Nuestra Señora de Loreto in Baja California Sur
Mainistir Chorca Mrua
Is mainistir suite i gContae an Chláir í Mainistir Chorca Mrua (Corco Modhruadh i Sean-Ghaeilge).
Eipeasóid 1 (Coronation Street)
Chraol an chéad eipeasóid de Coronation Street ar an 9 Nollaig 1960. Craoladh i ndubh agus bán a bhí sé. Craoladh beo a bhí sé.
The X Factor (sraith 15 an RA)
fIs comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é The X Factor, a thosnaigh sna Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Thosaigh an cúigiú sraith déag ar an 1 Meán Fómhair, 2018 agus chríochnaigh sé ar an 2 Nollaig, 2018.
Nanny Goats
Craoladh an tríú heipeasóid, "Emmy-Winning Episode", den séú sraith déag Family Guy ar an 15 Deireadh Fómhair 2017. Scríobh Tom Devanney an eipeasóid seo. D'fhéach 2.54 milliún duine ar an eipeasóid.
The X Factor (sraith 15 an RA)
Ba iad Simon Cowell, Robbie Williams, Ayda Field agus Louis Tomlinson na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Dalton Harris an tsraith le 41.3% de na vótaí agus tháinig Scarlett Lee sa dara háit.
Breithiúna agus Láithreoirí
Níor fhill Louis Walsh, Sahron Osbourne agus Nicole Scherzinger don sraith seo. Bhí Sharon Orbourne chun filleadh do na seónna beo, ach ar an 30 Meán Fómhair, d'éirigh sí as. Bhí sí chun teacht in áit Williams nuair a mbeadh sé ar chamchuairt i Meiriceá Theas agus Thuaidh. Tháinig Nile Rogers ina áit sa tríú seachtain. D'fhill Simon Cowell don sraith. Tháinig Robbie Williams, Ayda Field agus Louis Tomlinson mar breithiúna nua.
Six Chair Challenge
Thóg an Six Chair Challenge ar siúl ag The SSE Arena, Wembley ó 1 Lúnasa go 3 Lúnasa 2018.
Mainistir Chuinche
Is fothracha mainistreach de chuid na bProinsiasach í Mainistir Chuinche atá suite i gContae an Chláir gar do Chuinche.
Ian Gibson
Is staraí Éireannach é Ian Gibson (Baile Átha Cliath, 21 Aibreán 1939) a rugadh in Éirinn ach a thóg náisiúntacht Spáinneach i 1984. Tá aithne air mar gheall ar a chuid leabhar beathaisnéise ar Federico García Lorca agus Salvador Dalí. Tháinig a chéad leabhar La represión nacionalista de Granada en 1936 y la muerte de Federico García Lorca amach sa Fhrainc i 1971 agus cuireadh faoi chois láithreach sa Spáinn é.
Campeche
Is ceann de 31 stát Mheicsiceo é Campeche atá suite in oirdheisceart na tíre. Is é San Francisco de Campeche an phríomhchathair agus an chathair is mó daonra. Bhí 849,617 duine ina gcónaí sa stát sa bhliain 2012. mion|clé|Geata na seanchathrach i [[San Francisco de Campeche]]
David Woodard
Tá cáil ar Woodard freisin as a chuid oibre le Nueva Germania, lonnaíocht i bParagua. Déanann a leabhar comhfhreagrais Gearmánach Five Years, comhscríobh ag an úrscéalaí Eilvéiseach Christian Kracht, cur síos ar chuid den obair dhaonnúil a bhíonn ar siúl ansin.
An Veinéis
Is í an Veinéis (Iodáilis: Venezia, Veinéisis: Venesia) príomhchathair réigiún Veneto i dtuaisceart na hIodáile agus tá daonra de 271,251 inti (daonáireamh 1 Eanáir 2004).
Contae Lafayette, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Lafayette. Is é Lewisville príomhbhailte an chontae, agus is é Stamps an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 6,847 duine ina gcónaí ann. Is contae tirim é.
David Woodard
Naisc sheachtracha
clé|mion|200px|Woodard agus [[William S. Burroughs|W. S. Burroughs le Dreamachine, 1997]]
An Veinéis
Maille le Padua, tá an chathair mar chuid d'Achar Cathrach Phadua-na Veinéise (daonra 1,600,000). Bhí an Veinéis aitheanta mar "La Dominante", "Serenissima", "Banríon Mhuir Aidriad", "Cathair an Uisce", "Cathair na nDroichead", agus "Cathair an tSolais". Áirítear í ar cheann de na cathracha is áille ar domhan.
Naisc sheachtracha
thumb|left|300px|Cathair na Veinéise
Contae Somerset, Pennsylvania
Is contae i iar dheisceart bPennsylvania é Somerset. I 2010 bhí cónaí ar 77,742 duine i gcontae Somerset síos ó 80,023 duine sa bhliain 2000. Is é Somerset príomhbhaile an contae. Tá an contae 2,800 km2 san iomlán(talamh+uisce).
Teangacha
De réir daonáireamh 2000 is í Béarla an teanga is comónta i gcontae Somerset agus í an phríomhtheanga do 72,835(96.46%) duine sa chontae. Bhí Spáinnis an dara teanga is comónta sa chontae agus í an phríomhtheanga do 750(0.99%) duine, bhí Gearmáinis Amanaigh an tríú teanga is comónta agus í an phríomhtheanga do 689(0.91%) duine sa chontae.
Anraí Joy Mac Reachtain
Ba dhéantúsóir cadáis agus thionsclóir, Phreispitéireach, Éireannach radacach, agus ball bunaidh, mar aon le Theobald Wolfe Tone, James Napper Tandy, agus Robert Emmet, Cumann na nÉireannach Aontaithe é Anraí Joy Mac Reachtain (Béarla: Henry Joy McCracken) (31 Lúnasa, 1767 - 17 Iúil, 1798).
Rugadh agus tógadh Anraí i mBéal Feirste, deartháir an athchóiritheoir sóisialta, Máire Ann Nic Reachtain ab ea é. Ina luath-óige, léirigh sé suim sa pholaitíocht radacach, agus chuaigh sé isteach san eagraíocht Cumann na nÉireannach Aontaithe sa bhliain 1795, agus go tapa dírigh na húdaráis Rialtais air. Thaistil sé go rialta ar fud na tíre ag earcú ball nua don Chumann agus a leasa gnó úsáidte aige mar chlúdach. Gabhadh é i nDeireadh Fómhair na bliana 1796 agus cuireadh é i bPríosún Chill Mhaighneann i mBaile Átha Cliath.
Sliabh Thigh Bródáin
Sliabh i gContae Bhaile Átha Cliath is ea Sliabh Thigh Bródáin (Béarla: Tibradden Mountain) (467 m). Ar shleasa deisceartacha an tsléibhe, feadh bhóthar an R116 tá carraig ar a bhfuil an inscríbhinn seo a leanas greanta, “O'Connell's Rock, 23 July 1823”. Thug Dónall Ó Conaill óráid uaithi don phobal áitiúil agus iad ag ceiliúradh Dhomhnach Chrom Dubh (Garland Sunday) na bliana sin.
Contae Schuylkill, Pennsylvania
Is contae in oirthuaisceart bPennsylvania é Schuylkill. I 2010 bhí cónaí ar 148,289 duine i gcontae Schuylkill, síos ó 150,336 duine sa bhliain 2000, agus 235,505 sa bhliain 1930. Tá líon mór daoine de shliocht Liotuánach sa chontae. Is é Pottsville príomhbhaile an chontae. Tá an contae 2,030 km2 san iomlán (uisce + talamh).
Teangacha
De réir daonáireamh S.A.M. 2000 is é Béarla an teanga is comónta i gcontae Schuykill agus é an phríomhtheanga do 36,615 (95.75%) duine sa chontae. Bhí Spáinnis an dara teanga is comónta sa chontae agus í sn phríomhtheanga do 1,734 (1.22%) duine, bhí Gearmáinis Phennsylvania an tríú teanga is comónta agus í an phríomhtheanga do 854 (0.60%) duine sa chontae. mion|clé|Feirmeacha in aice le Klingerstown i gContae Schuylkill
Springfield, Birmingham
Is ceantar suite i mBirmingham é Springfield.
Gluais Téarmaí Aistriúcháin agus Teangeolaíochta
Is Gluais Téarmaí Aistriúcháin agus Teangeolaíochta é seo.
Ainm aicmeach
Focal ginearálta a chuimsíonn na focail eile i réimse séimeantach. Mar shampla, cuimsíonn an focal ginearálta CAINT focail níos sainiúla mar ‘comhrá’, ‘cogarnach’, sampla eile ná 'miotal' a chuimsíonn focail eile ar nós 'iarann' agus 'cruach'.
Béarla: superordinate.
Aistriúchán dílis
Cur chuige aistriúcháin ina dtugtar ciall an téacs fhoinsigh slán, oiread agus is féidir, agus ina gcloítear le comhréir an téacs fhoinsigh oiread agus is féidir. Is é an difear is mó idir é agus an t-aistriúchán litriúil ná go dtugtar aird ar choinbhinsiúin na sprioctheanga chomh maith.
Aistriúchán follasach
Cur chuige nach n-úsáidtear ach go fíorannamh na laethanta seo ach a bhí coitianta seal i measc aistritheoirí Bíobla. Cuirtear téacs aistrithe ar fáil atá chomh mór sin faoi thionchar na teanga foinsí agus gur léir gur aistriúchán atá ann.
Aistriúchán idirlíneach
Cur chuige aistriúcháin ‘focal ar fhocal’, m.sh. ‘Tá aithne agam ar Shíle’ / Is knowing at me on Síle. Is i réimse na teangeolaíochta (chun difríochtaí comhréire idir teangacha a léiriú) a úsáidtear an cur chuige seo de ghnáth.
Ta(Tá) un skeeal(scéal amháin) v'er ny(a bhí á) insh(insint) dou(dom) liorish(ag) my naim(m'uncail) ó 'Skeealaght', scéalta ón Manainnis maille le haistriúchán idirlíneach ó Kevin Scannell.
An t-aistriúchán liteartha
An t-aistriúchán a dhéantar ar úrscéalta, ar dhrámaí, ar fhilíocht nó ar shaothar ar bith a bhfuil an fhoirm barrthábhachtach ann.
Aistriúchán litriúil
Cur chuige aistriúcháin ina dtugtar tús áite do chiall, do chomhréir agus do ghnás na teanga foinsí, fiú má sháraíonn sin coinbhinsiúin na sprioctheanga.
An t-aistriúchán pragmatach
An t-aistriúchán a dhéantar ar théacsanna neamhliteartha, m.sh. tuarascálacha bliantúla, bileoga eolais, fógraí.
Aonchiallach
Focal a chuireann coincheap amháin in iúl agus nach bhfuil aon débhríocht ann, m.sh. ‘teileafón’ nó 'arócar' - 'monkey-puzzle' i mBéarla.
Aonchiallachas
Gan níos mó ná ciall amháin a bheith le focal. Béarla: monosemy.
Béarlachas
Róthionchar an Bhéarla ar an nGaeilge. Trasnáil ón mBéarla go Gaeilge. M.sh 'Tháinig sé as an ngorm' in áit 'tháinig sé gan choinne' mar leagan le 'It came out of the blue' a rá.
Béarlagair
(1) Friotal agus téarmaíocht shainiúil a úsáidtear i measc lucht ceirde nó gairme. (2) Téarmaí a bhain le réimse saoil ar leith ach atá anois in úsáid ghinearálta mar mheafair, m.sh. acid test, critical mass. Cinn ó shaol an airm iad 'to open fire' agus 'shoot from the hip.'
Béarla: jargon.
Bearna shéimeantach
Easnamh nó míréir idir teangacha, m.sh. is deacair don Ghaeilgeoir coincheapa áirithe sa Bhéarla a chur in iúl, m.sh. promotional, soft drink. nó 'siblings' is 'decades' Chuirfí a leithéid i gciall trí 'deartháireacha is deirfiúracha' is 'na blianta fada' a rá.
Béarla: semantic gap.
Caillteanas
Téarma ginearálta ar na gnéithe den téacs foinseach nach féidir a thabhairt slán san aistriúchán.
Caillteanas foirme
Bíonn caillteanas foirme ann nuair nach féidir foirm an téacs fhoinsigh a thabhairt slán san aistriúchán, m.sh. ní féidir ‘ní hé lá na báistí lá na bpáistí’ a aistriú go Béarla agus an chomhfhuaim idir ‘báistí’ agus ‘bpáistí’ a choimeád. Sampla eile a bhí sa nuacht le tamall ná 'dúirt bean liom go ndúirt bean léi' rá a chailleann a chuid nirt ar fad nuair a thiontaítear go Béarla é, toisc nach féidir an uaim idir 'liom agus 'léi' a choinneáil.
Caillteanas tagrach
Bíonn caillteanas tagrach ann nuair nach féidir tagairtí cultúrtha sa téacs foinseach a thabhairt slán san aistriúchán, m.sh. ní féidir focail mar sidewalk, faucet a chomharthú mar fhocail a bhaineann le Béarla Mheiriceá Thuaidh seachas Béarla na hÉireann. Is deacair tagairtí cultúrtha ó Bhéarla Shasana a thabhairt slán san aistriúchán, mar shampla 'geezer'. Ní thuigfí bunbhlas Sasanach an fhocail sna haistriúcháin seo ar 'Old geezer', 'seanbhuachaill', 'seanchailleach'.
Calque (lomaistriúchán)
Focal nó leagan a aistriú díreach ó theanga eile, m.sh. reduced price / ‘praghas laghdaithe’. Is minic gur locht ar an aistriúchán é sin, nuair atá leaganacha seanbhunaithe sa sprioctheanga cheana, m.sh. ‘lascaine’ agus ‘lacáiste’.
Tá 'lámhráille' in úsáid mar aistriúchán ar Bhusanna Bhaile Átha Cliath, b'fhearr 'ráille' leis féin.
Canúint aonair
Tuiscint phearsanta an chainteora ar an teanga. Ní i gcónaí a bhíonn an tuiscint sin ag teacht le tuiscint phobal labhartha na teanga de réir mar a thuairiscítear sin i bhfoclóirí, i ngráiméir srl. Tugann sé saoirse áirithe don scríbhneoir, abair a bheith ag caint ar 'fite fuaiteachas' nó focail eile a chumtar ach atá de réir thraidisiún na teanga fós.
Béarla: idiolect.
Carnadh comhchiallach
Cleas stíle ina gcuirtear le chéile sraith focal atá ar aon chiall, nó gar do bheith ar aon chiall, m.sh. No one can force, compel, or browbeat you into a decision.
‘To progress, develop and work on this policy.’
Castacht shéimeantach
Bíonn castacht shéimeantach ann nuair is deacair focal/leagan simplí sa teanga fhoinseach a aistriú isteach sa sprioctheanga gan dul i muinín roinnt focal/leaganacha chun an chiall a iomlánú. I gcás audience mar shampla, d’fhéadfadh ‘lucht féachana’, ‘lucht éisteachta’ nó fiú ‘lucht léitheoireachta’ bheith i gceist, ag brath ar an gcomhthéacs.
Coibhéis
Comhionannas nó inmhalartacht idir focail/nathanna.
Béarla: Equivalence.
Coibhéiseach
A bheith comhionann nó inmhalartaithe. Tá coibhéis fhoirfe idir ‘scáileán’ agus screen, cuir i gcás nó idir ‘bósón’ agus ‘boson’.
Coincheap neamhléacsaithe
Coincheap is féidir a chur in iúl le focal/leagan sa teanga fhoinseach ach nach bhfuil aon fhocal cumtha air sa sprioctheanga fós. Is sa téarmaíocht is mó a thagann an fhadhb aistriúcháin seo aníos.
Béarla: non-lexicalized concept.
Coincheap sainchultúrtha
Coincheap nach féidir (nó ar deacair) é a chur i bhfriotal sa sprioctheanga. Is minic a aistrítear le parafrása é, m.sh. ‘fáinne’ / ring-shaped badge worn by those wishing to be identified as Irish-speakers, nó 'Gaeltacht' Irish-speaking district.
Comhainm
Comhainmneacha is ea focail a litrítear mar a chéile ach a bhfuil ciall agus sanas ar leith acu, m.sh. ‘fraoch’ = heather agus ‘fraoch’ = fury. Sampla ná an focal 'eo' a chiallaíonn 'bradán' m.sh Maigh Eo agus 'eo' a chiallaíonn 'an t-iúr'.
Béarla: homonym.
Comhaonad
Focail a úsáidtear i gcomhluadar a chéile de thoradh úsáide agus gnáthaimh, m.sh. teipeann glan ar rudaí, bíonn fearadh na fáilte roimh dhaoine. Déanann ‘glan’ comhaonad le ‘teip’ agus déanann ‘fearadh’ comhaonad le ‘fáilte’. Sampla eile is ea ‘cianta’ agus ‘cairbreacha’, ní hannamh do na cianta a bheith cairbreach.
Comhchiallach
Comhciallach is ea focal atá ar aon chiall, nó beagnach ar aon chiall, le focal eile, m.sh. ‘fanacht’ agus ‘feitheamh’ nó 'cabhair' is 'cuidiú'.
Comhchiallachas
Ionannas nó gaireacht céille idir focail éagsúla.
Béarla: synonymy.
Stechford
Is ceantar suite i mBirmingham é Stechford.
Gluais Téarmaí Aistriúcháin agus Teangeolaíochta
Comhéifeacht
Féach Prionsabal na comhéifeachta.
Uileloscadh
mion|Sluachampa géibhinn i m[[Buchenwald.]] Is é an tUileloscadh (Eabhrais: haSho'ah, השואה) an t-ollscriosadh a rinne na Naitsithe ar na Giúdaigh, na Romaigh agus grúpaí áirithe eile, le linn an Dara Cogadh Domhanda. Bhí an frith-Ghiúdachas i gcroílár na hidé-eolaíochta Naitsíche ón tús, agus d'fhógair Adolf Hitler ina leabhar Mo Chath Féin (Mein Kampf) go mbeadh an Ghearmáin ábalta an Chéad Chogadh Domhanda a ghnóthú, ach na "naimhde inmheánacha" a mharú le gás. An té a ghlacfadh an leabhar i ndáiríre, bheadh sé in ann, mar sin, an tUileloscadh a thuar roimh ré.
Gluais Téarmaí Aistriúcháin agus Teangeolaíochta
Cómhinicíocht
Féach Prionsabal na cómhinicíochta.
Uileloscadh
Is féidir a rá gur thosaigh an tUileloscadh le hOíche na Gloine Briste, nó Reichskristallnacht, ar an ochtú agus ar an naoú lá de Mhí na Samhna, 1938. Ina dhiaidh sin, cuireadh thart ar dhá chéad míle duine chun báis mar chuid de Chlár T-4, clár eotanáise a bhí dírithe ar na daoine a raibh galair oidhreachtúla, galair intinne nó titimeas ag luí orthu. clé|mion|Oppeln Nowa Synagoga, [[Kristallnacht|Reichskristallnacht]] Ina dhiaidh sin, cuireadh scuaid sluamharfacha ag obair sa chathéadan thoir, agus iad ag lámhach na sluaite Giúdach rompu de réir mar a bhí díormaí Hitler ag teacht isteach ar chríocha an Aontais Shóivéadaigh. Sa deireadh thiar thall, tógadh sluachampaí báis sa Pholainn agus i dtíortha forghafa eile san Oirthear. Na campaí seo, bhí siad ag oibriú seomraí gáis a cheadaigh do na Gearmánaigh na mílte de dhaoine a bhású go sciobtha, de réir próiseas tionsclaíoch a bhí cosúil le crios iompair. Thairis sin, baineadh úsáid as cuid mhaith cimí sna campaí seo le turgnaimh eolaíochta a chur i bhfeidhm orthu, turgnaimh a bhí cosúil le beodhioscadh agus iad bun os cionn ar fad le heitic an dochtúra.
Gluais Téarmaí Aistriúcháin agus Teangeolaíochta
Comhréir
Eagar, nó leagan amach, na bhfocal agus na moirféimeanna in abairt nó in aonad teanga.
Uileloscadh
Ba iad na Giúdaigh príomhthargaid an Uilelosctha. Is gnách a rá gur cuireadh sé mhilliún acu chun báis. Dealraíonn sé, fiú, i bhfianaise an taighde is úire, nach bhfuil mórán le cur leis an uimhir seo ná le baint di. Thairis sin, áfach, fuair cuid mhór de Ghiofóga na hEorpa (lucht siúil) bás sna seomraí gáis.
Gluais Téarmaí Aistriúcháin agus Teangeolaíochta
Comhréir
Béarla: syntax.
Contae Lawrence, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Lawrence. Is é Walnut Ridge príomhbhailte an chontae, agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 16,735 duine ina gcónaí ann. Is contae tirim é.
Gluais Téarmaí Aistriúcháin agus Teangeolaíochta
Cothromú
Teicníc a úsáidtear san aistriúchán dílis agus go mór mór sa saoraistriúchán. Déantar an téacs foinseach a mhionathrú chun freastal ar choinbhinsiúin na sprioctheanga. Féach, mar shampla, Understanding consumer behaviour / ‘Iompar Tomhaltóirí a Thuiscint’ (seachas ‘Ag Tuiscint Iompar Tomhaltóirí’). Sampla eile ná ‘Siopa na mBróg’ a chur ar ‘The Shoe Shop’ cé go mbeadh ‘An Siopa Bróg’ ceart ó thaobh na gramadaí. Is dúchasaí an tógáil eile.
Uileloscadh
De réir an taighdeora Shasanaigh Ian Hancock, ar Giofóg é féin, is féidir a rá go ndeachaigh ródach den chineál chéanna ar na Giofóga agus ar na Giúdaigh, agus é ag tagairt d'Uileloscadh na nGiofóg le téarma ar leith, mar atá, Porrajmos. Creidtear go bhfuair idir 200,000 agus 800,000 Giofóg bás sa Phorrajmos, is é sin, idir aon cheathrú cuid agus aon leath de phobal na nGiofóg san Eoraip.
Gluais Téarmaí Aistriúcháin agus Teangeolaíochta
Débhríoch
Débhríoch atá gach focal nó leagan a d’fhéadfaí a thuiscint ar níos mó ná slí amháin, m.sh. ‘an Garda fiosraithe’. An é go bhfuil fiosrú á dhéanamh ag an nGarda nó an é go ndearnadh fiosrú ar an nGarda?
Follow the Money
Craoladh an ceathrú heipeasóid, "Follow the Money", den séú sraith déag Family Guy ar an 22 Deireadh Fómhair 2017. Scríobh Kevin Biggis an eipeasóid seo. D'fhéach 2.69 milliún duine ar an eipeasóid.
Gluais Téarmaí Aistriúcháin agus Teangeolaíochta
Débhríocht chomhréire
Athbhrí nó doiléire a eascraíonn as leagan amach na habairte, m.sh. If the baby does not thrive on raw milk, boil it. Sampla coitianta sa Ghaeilge is ea leithéidí 'An cat a d'ith an madra' Ní léir cé acu a rinne an cenan eile a ithe. D'fhéadfaí a leasú 'D'ith an cat an madra'.
Débhríocht léacsach
Athbhrí nó doiléire a eascraíonn as na focail féin, m.sh. ‘Comhairleoir maith a bhí ann’ (adviser nó councillor?) Sa sampla 'Bhí sé in uachtar', ní léir cé acu chun tosaigh nó clúdaithe le huachtar bainne a bhí an duine.
Friotal iomarcach
Focail nó nathanna nach bhfuil aon fheidhm chumarsáide leo.
Béarla: redundant speech.
Hipainm
Focal sainiúil a chuimsítear i bhfocal níos ginearálta. Cuir i gcás, is hipainmneacha den réimse séimeantach FEITHICLÍ iad ‘bus’ agus ‘carr’. Is hipainmneacha den réimse séimeantach ÉAN iad ‘caróg’ agus ‘ceann cait’.
Béarla: hyponym.
Contae Sullivan, Pennsylvania
mion|teach cúirte Chontae Uí Shúilleabháin mion|léarscáil Is contae in oirthuaisceart Pennsylvania é Contae Uí Shúilleabháin (Sullivan County i mBéarla). In 2010 bhí cónaí ar 6,428 duine i gContae Uí Shúilleabháin síos ó 6,556 duine sa bhliain 2000. Is é Laporte príomhbhaile an chontae. Tá an contae 1,170 km2 san iomlán (uisce agus talamh).
Teangacha
De réir daonáireamh S.A.M. 2000, is é an Béarla an teanga is comónta i gContae Uí Shúilleabháin agus é ina phríomhtheanga do 6,105 (97.87%) duine sa chontae. Bhí Spáinnis ar an dara teanga is comónta sa chontae agus í ina príomhtheanga do 55(0.88%) duine, bhí Gearmáinis agus Iodáilis ar na tríú teangacha is comónta agus iad ina bpríomhtheanga do 25 (0.40%) duine sa chontae.
Uileloscadh
Thairis sin, bhí dreamanna eile ann a bhí in an-dainséar iad féin a fháil i seomraí gáis na sluachampaí báis. Bhí dearcadh oifigiúil na Gearmáine ar na Rúisigh agus ar na Slavaigh eile chomh dímheasúil is nach síltí a dhath de iad a chur sa ghás in éineacht leis na "ciníocha ísle" eile. Ar chúiseanna polaitiúla, cimíodh cuid mhaith daoine a bhí gníomhach i bpáirtithe daonlathacha nó i ngluaiseacht ceardchumannaíochta na Gearmáine roimh an réabhlóid Naitsíoch, agus cuireadh roinnt nár bheag acu chun báis. Bhí an campa géibhinn ag bagairt ar na homaighnéasaigh féin—"lucht an triantáin phinc", mar a thugtaí orthu, nó cosúil leis an dóigh ar cuireadh d'fhiacha ar na Giúdaigh an réalta gheal a chaitheamh, ba é an triantán pinc suaitheantas na bhféileacán sa Tríú Reich. mion|lucht siúil, Drakenic, 1941-1944
Gluais Téarmaí Aistriúcháin agus Teangeolaíochta
An hipitéis mhíniúcháin
Béarla: The explication hypothesis.
Idióileict
Féach Canúint aonair.
Uileloscadh
Sanasaíocht an téarma
Maidir leis an Eabhrais, is é an téarma Bíoblúil Shoa (שואה) nó HaShoa, leis an alt deimhneach, a tháinig in úsáid sa teanga sin i dtús na ndaicheadaí. Is é is ciall leis ná "tubaiste" nó "olltubaiste". Is fearr le go leor an téarma, seachas holocaust, a úsáid sa Bhéarla ar a laghad, ar chúiseanna diagachta ach go háirithe.
Gluais Téarmaí Aistriúcháin agus Teangeolaíochta
Idirdhealú céille
Ní hionann mar a chuirtear miondifríochtaí céille in iúl ó theanga go chéile. I mBéarla, mar shampla, grádaítear teocht uisce idir hot, warm agus lukewarm. Is deacair do lucht na Gaeilge an t-idirdhealú céille idir hot agus warm a dhéanamh, ach ‘te’ a úsáid sa dá chás.
Caoimhghín Ó Caoláin
Is polaiteoir Éireannach é Caoimhghín Ó Caoláin (18 Meán Fómhair 1953 a rugadh é). Is Teachta Dála é agus ceannaire Shinn Féin sa Dáil ó 2001 go 2011 a bhí ann. Déanann sé ionadaíocht ar son an Chabháin agus Mhuineacháin. Roghnaíodh mar urlabhraí an pháirtí sa Dáil ar chúrsaí Sláinte & Páistí anuas ar an bPróiséas Síochána.
Gluais Téarmaí Aistriúcháin agus Teangeolaíochta
Ilchiallach
Focal amháin a bhfuil cialla éagsúla leis. Bíonn na cialla sin gaolta dá chéile, mar atá i gcás ‘bonn’ sna habairtí seo a leanas: 1. 'bonn' = coin. Níl bonn fágtha agam 2. bonn = medal. Bhuaigh sí bonn.
Ilchiallachas
Cialla éagsúla a bheith in aon fhocal amháin agus na cialla sin a bheith gaolta dá chéile.
Béarla: polysemy.
Logánú
Earra nó táirge (go háirithe clár ríomhaireachta) a aistriú nó a oiriúnú le haghaidh limistéir nó pobal teanga ar leith.
Meafar
Cleas reitrice ina ndéantar rud amháin a ionannú le rud eile chun cosúlachtaí eatarthu a léiriú, m.sh. ‘crann mná’ i.e. bean atá chomh mór/láidir le crann.
Caoimhghín Ó Caoláin
Cúlra
Ba oifigeach bainc sinsearach é i mBanc na hÉireann roimh an bPolaitíocht. Thosaigh a shaol polaitíochta nuair a fuair sé suíocháin i gComhairle Chontae Mhuineacháin sa bhliain 1985. Bhí sé ina bhainisteoir ginearálta ar An Phoblacht/Republican News ón mbliain 1982 go dtí 1985. Rugadh Caoimhghín Ó Caoláin i Muineachán i 1953, tá sé pósta ar Briege agus tá ceathrar iníon agus mac orthu.
Gluais Téarmaí Aistriúcháin agus Teangeolaíochta
Meafar reoite
Meafar atá chomh seanbhunaithe sin nach n-aithnítear mar mheafar é níos mó. Bíonn an chiall mheafarach níos treise ná an ghnáthchiall shéimeantach, m.sh. ‘fadhb’. Knot an chiall shéimeantach atá leis ach is problem is mó a thuigtear as na laethanta seo.
Meafar uathúil
Meafar úrnua a chruthaigh údar ar leith.
Béarla: unique metaphor.
Moirféim
Mír urlabhra a bhfuil feidhm chéille nó ghramadaí léi agus nach féidir a bhriseadh síos nó a úsáid go haonarach. An t-aonad gramadaí is lú dá mbíonn ann a bhfuil ciall leis. Murab ionann agus focal níor ghá go bhféadfadh moirféim seasamh léi féin. Mar shampla, na foircinn 'ín' agus 'án' 'tigín', 'maolán'.
Nath foirmleach
Leagan ar bith sa téacs foinseach a bhfuil aistriúchán seanbhunaithe ag freagairt dó sa sprioctheanga, m.sh. No later than Friday / ‘Tráth nach déanaí ná Dé hAoine’. Nó 'Made in Ireland' 'Éire tír a dhéanta'.
Uileloscadh
Tréithe an Uilelosctha
Ní hé an tUileloscadh an t-aon chinedhíothú amháin a tharla i stair an chine dhaonna, ach tá saintréithe ag baint leis a chuireann ina aicme féin é.
Binn Dá Charraig
Sliabh i gContae Bhaile Átha Cliath is ea Binn Dá Charraig (536 m).
Contae Susquehanna, Pennsylvania
Is contae i oir thuaisceart bPennsylvania é Susquehanna. I 2010 bhí cónaí ar 43,356 duine i gcontae Susquehanna suas ó 42,238 duine sa bhliain 2000. Is é Montrose príomhbhaile an contae. Tá an contae 2,150 km2 san iomlán(uisce+talamh).
Teangacha
De réir daonáireamh S.A.M. 2000 is í Béarla an teanga is comónta i gcontae Susquehanna agus í an phríomhtheanga do 38,610(97.25%) duine sa chontae. Bhí Spáinnis an dara teanga is comónta sa chontae agus í an phríomhtheanga do 304(0.77%) duine, bhí Gearmáinis an tríú teanga is comónta agus í an phríomhtheanga do 179(0.45%) duine sa chontae.
Fort Payne, Alabama
Is é Fort Payne an príomhbhaile agus an bhaile is mó i gContae DeKalb, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh é sa bhliain 1889. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Choirnéal John G. Cullmann. Bhí 14,099 duine ina gcónaí sa bhaile sa bhliain 2016.
mion|[[Tearmann Nádúrtha Little River Canyon, díreach taobh amuigh de theorainn an chathair Fort Payne.]]
Uileloscadh
Éifeachtúlacht
Cuireadh an tUileloscadh i gcrích go héifeachtúil, mar a bheadh próiseas tionsclaíoch ann, agus acmhainní uile an stáit nua-aoisigh á ndíriú ar an oiread daoine a mharú chomh sciobtha agus ab fhéidir. Mar shampla, bhí meaisíní staitisticíochta Dehomag—meaisíní a bhí ina réamhtheachtairí don ríomhaire—á n-úsáid le liostaí a choinneáil faoi dhaoine a bhí incheaptha mar íobartaigh, agus dianchuntais á gcoinneáil orthu siúd a bhí maraithe cheana féin. mion|[[Zyklon B, Auschwitz]] Nuair a tháinig an cime a fhad le sluachampa géibhinn, chaithfeadh sé a chuid cleathainsí a thabhairt uaidh. Cuireadh lipéad le gach réad ar leith acu, agus fuair an príosúnach oideas ar ais. Maidir leis na modhanna oibre, bhí na Naitsithe an-ghnóthach ag baint trialach as teicníochtaí éagsúla, go dtí gur tháinig siad ar an gceann ab fhearr. Le linn Oibríocht Reinhard, an feachtas le Giúdaigh na Gobharnóireachta Ginearálta a mharú, héiríodh as an aonocsaíd charbóin mar nimh leis na cimí a mharú, agus tháinig Zyklon B—sórt lotnaidicíd agus í bunaithe ar an gciainíd hidrigine—ina háit.
Ina leabhar Russia's War, thug an staraí Sasanach Richard Overy cur síos ar an dóigh ar chuir na Gearmánaigh feabhas ar mhodh oibre na sluamharfóireachta. Sa bhliain 1941, i ndiaidh dóibh an Bhealarúis a fhorghabháil, bhain na Naitsithe úsáid as othair na ngealtlann i Minsc, príomhchathair na Bealarúise, le teacht ar an mbealach ba luaithe chun daoine a mharú ina sluaite. clé|mion|veain Magirus-Deutz, Kolno, an Pholainn, 1945 Ar dtús, cuireadh na hothair ina scuaine, le súil is go maródh gach urchar níos mó ná aon duine amháin. Ní raibh an modh seo ag oibriú sách sciobtha, agus mar sin, baineadh triail as an dinimít. Siúd is gur bhain an phléasc cosa agus lámha de na hothair, ba mhinic a fágadh ina mbeo iad, agus b'éigean a mbás a thabhairt le meaisínghunna.
I Mogilev (Mahiloŭ), i Mí Dheireadh Fómhair den bhliain 1941, baineadh triail as veain gáis (Gaswagen nó «dushegubki (душегубки)» sa Rúis sna 1930idí) don chéad uair. Go bunúsach, veain nó leoraí a bhí ann a raibh seomra aonraithe taobh istigh di, agus múch sceite na feithicle ag dul isteach sa seomra seo. Nuair a tosaíodh an t-inneall, líonadh an seomra le haonocsaíd charbóin. Fuair na daoine istigh bás de bharr a bplúchta. mion|Auschwitz, bealach isteach Leis na blianta beaga anuas, tá ról na gcorparáidí móra gnó san Uileloscadh ina ábhar mór conspóide. De réir mar a dúirt Rudolf Höss, ceannasaí an tsluachampa úd Auschwitz, is iomaí gnólacht mór Gearmánach a d'fhiafraigh de, an mbeadh cimí de chuid an tsluachampa ar fáil mar sclábhaithe oibre nach gcaithfeá pá a íoc leo. Tá cuid de na gnólachtaí seo ag tabhairt brabúis go dtí an lá atá inniu ann. Thairis sin, ós rud é gur brainse Gearmánach de chuid an IBM a dhíol na meaisíní Dehomag leis na Naitsithe, tá an cheist curtha le déanaí, cá mhéad a shaothraigh an chorparáid seo ar an Uileloscadh.
Fairsinge
Aon áit ar tháinig na trúpaí Gearmánacha, a bheag nó a mhór, chuaigh na Naitsithe ar lorg na nGiúdach áitiúil. In áiteanna, cuireadh i gcampaí daorbhroide iad; in áiteanna eile, ba é an seomra gáis a bhí ag fanacht leo. I Lár agus in Oirthear na hEorpa ba mhó a maraíodh daoine, nó má bhí corradh is seacht milliún Giúdach ina gcónaí i dtíortha Oirthear na hEorpa roimh an gcogadh, bhí cúig mhilliún acu imithe ina dhiaidh. Ba iad an Pholainn agus an tAontas Sóivéadach ba mhó a bhí thíos leis an Uileloscadh, ach básaíodh cuid mhór den phobal Ghiúdach san Iúgslaiv, sa Ghréig, srl. chomh maith.
Brúidiúlacht
Ní hamháin go mbítí ag marú daoine sna seomraí gáis nó sna turgnaimh mhíochaine, bhí an saol laethúil sna sluachampaí agus sna geiteonna lán cruatain chomh maith. Chonaic na cimí Murchadh agus an dóigh a rabhthas á gcéasadh, á maslú le hobair agus á gcoinneáil ocrach. Cuid den ghnáthshaol ab ea na hionsaithe a rinne na séiléirí ar na cimí, agus iad á mbualadh agus á n-uirísliú.
Na hÍobartaigh
mion|333x333px|link=Special:FilePath/MajorConcentrationCamps.png I measc na n-íobartach, bhí Giúdaigh, Polannaigh, Rúisigh, Cumannaigh, homaighnéasaigh, Giofóga, othair shiciatrach a, easláin, gníomhaithe polaitiúla (ar nós polaiteoirí de chuid na bpáirtithe Gearmánacha a bhí ann sular shealbhaigh na Naitsithe an chumhacht, cosúil leis na Daonlathaigh Shóisialacha, nó an páirtí Zentrum, arbh é páirtí na gCaitliceach é), intleachtóirí, baill d'Fhinnéithe Iaivé (nó "Bíoblóirí", Bibelforscher, mar a thugtaí orthu sa Ghearmáin ag an am), sagairt Chaitliceacha agus ministéirí Protastúnach a, lucht ceardchumannaíochta, Afracánaigh a tharla a bheith ag cur fúthu sna ceantair a bhí forghafa ag na Gearmánaigh, gnáthchiontóirí agus gnáthchoirpeoirí, agus daoine a bhí "ina naimhde ag an Stát" (Staatsfeinde) ar chúis éigin eile. mion Shíothlaigh na daoine seo i gcuideachta a chéile sna sluachampaí agus sna seomraí gáis, rud atá curtha i míotar sna doiciméid scríofa agus sna grianghraf anna a d'fhág na Naitsithe féin ina ndiaidh, chomh maith le cuimhní cinn na daoine a bhí i láthair (idir Naitsithe, iarmharáin agus fhinnéithe ócáidiúla) agus staitisticí náisiúnta na dtíortha a bhí gafa ag na Naitsithe.
Na Giúdaigh
Bhí an frith-Ghiúdachas coitianta go leor san Eoraip sna fichidí agus sna tríochaidí, agus é fréamhaithe go domhain in ithir na hilchríche roimhe sin féin. Roimh laethanta Hitler, áfach, bhí sé bunaithe ar an naimhdeas reiligiúnda thar aon rud eile, agus d'fhéadfadh na Giúdaigh saol suaimhneach a fháil, ina lán cásanna, ar acht go rachaidís leis an gcreideamh Críostaí, rud a rinne siad go minic. Bhí frith-Ghiúdachas Adolf Hitler, a leag sé amach ina leabhar Mo Chath Féin (Mein Kampf) níos gaire don chiníochas nua-aimseartha, agus é bunaithe ar an smaoineamh go raibh rud éigin bitheolaíoch ar ainghléas leis na Giúdaigh, agus nach raibh an fabhta seo inleigheasta le tonn an bhaiste. Mar sin, chaithfí iad a ruaigeadh as an tsochaí, a chur an loch amach nó—mar a tharla sa deireadh—a mharú scun scan.
Cé go raibh Hitler chomh tréan sin in aghaidh na nGiúdach, níl sé le cur as margadh go raibh an corr-Ghiúdach sa Ghearmáin a chaith a vóta ar a shon sna toghcháin chinniúnacha. Tar éis an iomláin, bhí Giúdaigh ann a mhothaigh iad féin ina náisiúnaithe Gearmánacha agus ina dtírghráthóirí den chineál a raibh Hitler ag díriú air. Thairis sin, chruthaigh cuid mhaith de Ghiúdaigh na Gearmáine go maith i machaire áir an Chéad Chogadh Domhanda, agus iad suite siúráilte go mbeadh cros iarainn an laoich ón gcogadh ina sciath cosanta acu ar pholasaithe frith-Ghiúdacha an tSeansailéara. Agus ar ndóigh, ní raibh Giúdaigh sheanbhunaithe na Gearmáine, a raibh Gearmáinis den chéad scoth agus postanna maithe oibre acu—ní raibh siadsan sásta glacadh leis go bhféadfadh Hitler neamhshuim a dhéanamh den difríocht bhunúsach idir iadsan agus na hinimirceoirí nua ó gheiteonna Oirthear na hEorpa. Ní raibh na Giúdaigh ghalánta seo saor ó chiníochas áirithe i dtaobh na muintire isteach, agus cuid acu sách ábalta a thuiscint go mbeadh fuath na ndaol ag Hitler orthu siúd. Mar sin, má bhí Hitler ag rá gur chóir fáil réidh de na Giúdaigh, shíl cuid mhaith de Ghiúdaigh na Gearmáine "nach sinne atá sé a mhaíomh", gurbh iad "Giúdaigh ghránna an gheiteo" a bhí i gceist aige. clé|mion|Karl Lueger, ar chlé, sa charráiste (Wilhelm Gause, 1904)
Gluais Téarmaí Aistriúcháin agus Teangeolaíochta
Neamhchoibhéis
Bíonn neamhchoibhéis ann nuair nach féidir focal/leagan coibhéiseach a aimsiú sa sprioctheanga, m.sh. níl leaganacha Gaeilge ann atá coibhéiseach le téarmaí cruicéid mar 'fine square leg' agus 'silly mid-on'.
Uileloscadh
Na Giúdaigh
Nuair a bhí Hitler ina chónaí i Vín ina fhear óg dó, chuaigh bolscaireacht Karl Lueger, ardmhéara na háite, go mór mór i bhfeidhm air. Tuathghríosóir ab ea Lueger a bhí ag baint leasa as an bhfrith-Ghiúdachas ina chuid toghchánaíochta, ach san am céanna, bhí sé i ndlúth-theagmháil le cinnirí na nGiúdach áitiúil, agus é ag áitiú orthu go raibh sé breá sásta leo siúd agus nach chucu a bhí sé. Ba chuimhin le cuid mhór de Ghiúdaigh na Gearmáine geáitsí Lueger, nuair a tháinig Hitler chun solais mar pholaiteoir. Mar sin, ní fhéadfaidís a shíleadh go mbeadh aon difríocht mhór idir é agus Lueger. Bhí, fiú, an blas céanna ar a chuid Gearmáinise.
Chiapas
Ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo is ea Chiapas Sur, suite in oirdheisceart na tíre ar an Aigéan Ciúin. Tá sé ag críochántacht le Guatamala ar a thaobh thoir theas. Is é
Tuxtla Gutiérrez an phríomhchathair agus an chathair is mó. Bhí 4,983,116 duine ina gcónaí in Chiapas sa bhliain 2012.
Tá fothraigh mhóra ó aimsir na ríochtaí Máigeacha in roinnt áiteanna in Chiapas, Palenque, mar shampla. Tá áit thábhachtach ag na bundúchasaigh sa stát i gcónaí: aithnítear 18 grúpa eitneach bundúchasach in Chiapas go hoifigiúil. Neartaíodh a gcearta polaitiúla i ndiaidh an éirí amach sa bhliain 1994. mion|clé|Sráid Real de Guadalupe, in [[San Cristóbal de las Casas]]
Uileloscadh
Na Giúdaigh
Ar an chéad lá de Mhí Aibreáin, 1933, go gairid i ndiaidh do Hitler an chumhacht a ghabháil, chóirigh na Naitsithe baghcat ar na siopaí is ar na gnóthais Ghiúdacha ar fud na Gearmáine. Ina dhiaidh sin, reachtaíodh sraith de dhlíthe frith-Ghiúdacha. Ar an seachtú lá den mhí chéanna, chuaigh an Dlí um Athbhunú na Státseirbhíse Proifisiúnta (Berufsbeamtengesetz) i bhfeidhm: reacht a bhí ann a chuir ar chumas na Naitsithe bata agus bóthar a thabhairt do na státseirbhísigh Ghiúdacha. B'é seo an chéad acht frith-Ghiúdach a reachtaíodh sa Ghearmáin ó athaontú na tíre sa bhliain 1871 ar aghaidh. mion|Hitler Nürnberg 1935 Sa bhliain 1935, reachtaíodh Dlíthe Nürnberg—dlíthe ciníochais a choisc ar na Giúdaigh daoine "Airíocha" a phósadh agus a bhain saoránacht na Gearmáine díobh. Ní bheadh iontu, as sin amach, ach "géillsinigh" an stáit. Níor fágadh cead vótála acu, mar shampla.
Sa bhliain 1936, coisceadh ar na Giúdaigh aon chineál oibre proifisiúnta a bheith acu, agus cuireadh tuilleadh brú orthu nuair a ruaigeadh na páistí Giúdacha as na gnáthscoileanna i bhfómhar na bliana 1938. Le teacht an earraigh sa bhliain 1939, bhí an gnólacht deireanach Giúdach bancbhriste nó díolta go saor leis an Stát, mar chuid den pholasaí a bhí ag na Naitsithe na gnóthaí Giúdacha a thabhairt chun "Airianachais".
Nuair a thosaigh an cogadh, rinneadh ár mór ar na Giúdaigh in áiteanna, agus le teacht na Nollag 1941, bhí Hitler meáite ar fad ar na Giúdaigh a chur de dhroim an tsaoil. I Mí Eanáir den bhliain 1942, cóiríodh Comhdháil Wannsee, mórchruinniú na mboc mór Naitsíoch, inar pléadh "Fuascailt Dheiridh na Faidhbe Giúdaí", Endlösung der Judenfrage. D'áitigh an Dochtúir Josef Bühler, ionadaí Hans Frank, Gobharnóir Ginearálta na Polainne forghafa, d'áitigh sé ar Reinhard Heydrich, cathaoirleach na comhdhála, an "Fhuascailt Dheiridh" a chur i gcrích sa Ghobharnóireacht Ghinearálta. mion|220x220px|Treblinka inniu Thosaigh siad ag aslonnú phobal na ngeiteonna go dtí an seacht gcampa a bhí ceaptha mar Vernichtungslager nó sluachampaí báis ("díothú" is brí leis an bhfocal Gearmáinise Vernichtung): Auschwitz, Bełżec, Chełmno, Majdanek, Mały Traścianiec, Sobibór agus Treblinka. Sa bhliain 1978, d'fhoilsigh Sebastian Haffner, staraí agus scríbhneoir Gearmánach a chaith blianta an chogaidh ar deoraíocht i Sasana, an leabhar Anmerkung zu Hitler ("Nótaí faoi Hitler"), inar chuir sé an bharúil ar pár go raibh Hitler sásta a chuid aislingí faoi fhorlámhas na Gearmáine ar an Eoraip a chaitheamh i dtraipisí ar mhaithe le cinedhíothú na nGiúdach. Mar sin, nuair a d'fhógair na Meiriceánaigh cogadh in aghaidh na Gearmáine, bhí Hitler socair suaimhneach faoi sin, cé gurb ionann sin agus díomua na Gearmáine sa chogadh. Nó b'é an rud ba thábhachtaí leis go raibh an tUileloscadh ag dul ar aghaidh mar a theastaigh uaidh. Dá réir sin, nuair a bhí an cogadh ag cliseadh ar na Gearmánaigh, bhí lón cogaidh, breosla agus acmhainní eile á dtál go flúirseach ar na campaí báis, siúd is go raibh siad ag teastáil go géar ó shaighdiúirí an chathéadain.
Nuair a tháinig deireadh leis an Uileloscadh, bhí cuid mhór de dhaonra Giúdach na hEorpa imithe gan filleadh. Roimh an gcogadh, b'iad Giúdaigh na Polainne an pobal Giúdach ba mhó sa domhan. Níor tháinig ach duine as gach deichniúr acu ina bheo as blianta an chogaidh. Cailleadh thart ar dhá dtrian den phobal Ghiúdach sa Ghréig, san Iúgslaiv, san Ungáir, sa Liotuáin, san Ísiltír, sa tSlóvaic, agus sa Laitvia. Sa Bheilg, sa Rómáin, san Iorua, agus san Eastóin, cailleadh duine as gach beirt, agus maraíodh duine as gach triúr san Aontas Sóivéadach. Fiú i dtíortha ar nós na Fraince agus na hIodáile, níor tháinig ach trí cheathrú cuid de na Giúdaigh slán. Ón taobh eile de, bhí an Danmhairg in ann an chuid ba mhó de na Giúdaigh áitiúla a thabhairt go dtí an tSualainn, sula raibh de sheal ag na Gearmánaigh teacht ar a lorgsan. Daoine den chosmhuintir ba mhó a rinne an obair, agus iad ag glacadh na nGiúdach ar bhord a gcuid bád iascaigh agus luamh príobháideach, beag beann ar longa cogaidh na Gearmáine.
Na Slavaigh
clé|mion|220x220px|Wehrmacht, Spittal Drau, 1940 Ba í an Pholainn an chéad tír a d'ionsaigh Hitler, agus é meáite ar na Polannaigh a chur de dhroim an tsaoil mar náisiún cultúrtha. Mar sin, bhí na hintleachtóirí, na healaíontóirí agus na polaiteoirí Polannacha go mór mór i ndainséar, nuair a d'fhorghabh an Wehrmacht an tír. Dúnmharaíodh cuid mhaith acu as fuil fhuar. Thairis sin, rinneadh sluamharú ar na gnáthdhaoine sa Pholainn anois is arís, de ghnáth le díoltas a imirt orthu as gníomhartha na dtreallchogaithe a bhí ag cur troda ar na díormaí forghabhála. Tharla a leithéid sna tíortha Slavacha eile freisin. Nuair a rinne na Naitsithe gabháltas ar an bPolainn, maraíodh beagnach dhá mhilliún de Pholannaigh nach raibh gaolta Giúdacha acu, sa bhreis ar an trí mhilliún Giúdach ón bPolainn. Níl na scoláirí féin ar aon fhocal le chéile, ar féidir dearcadh orthu siúd mar íobartaigh de chuid an Uilelosctha, ach is léir nach raibh meas an mhadra ag na Naitsithe ar na Polannaigh, agus go raibh siad ábalta daoine acu siúd a mharú de réir mar a rithfeadh leo. Cuireadh céad is dhá scór míle de chimí Polannacha go hAuschwitz, agus ba iad na hintleachtóirí Polannacha ba thúisce a fuair iad féin á marú ag scuaid an bháis, na hEinsatzgruppen. mion|220x220px|Waffen SS - [[Heinrich Himmler & SS-Kavallerie-Division]] Nuair a thosaigh Oibríocht Barbarossa, is é sin, ionsaí na Gearmáine ar an Aontas Sóivéadach, sa bhliain 1941, ba mhinic a mharaigh na saighdiúirí Gearmánacha cimí cogaidh a bhí tar éis a gcuid arm a chaitheamh uathu cheana féin. Saighdiúirí de chuid Waffen-SS ba mhinic a bhí páirteach ina leithéid.