cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Páirtí Glas Shasana agus na Breataine Bige
mion|clé|Molly Scott Cato ag déanamh feachtais in Olltoghchán na Ríochta Aontaithe 2017 Páirtí polaitíochta glas agus den eite chlé is ea Páirtí Glas Shasana agus na Breataine Bige (Breatnais: Plaid Werdd Cymru a Lloegr; Béarla: Green Party of England and Wales). Tá sé ceanncheathraithe i Londain, agus ó Dheireadh Fómhair 2021, is iad Carla Denyer agus Adrian Ramsay comhcheannairí an pháirtí. Tá feisire parlaiminte amháin, an t-iar-cheannaire Caroline Lucas, ag an bpáirtí i dTeach na dTeachtaí; ionadaí amháin i <font color="#0b0617">dTeach na dTiarnaí; agus triúr ionadaí ar Thionól Londan. I Mí Iúil 2021, bhí 437 comhairleoir áitúla acu i Sasana agus comhairleoir áitiúil amháin acu sa Bhreatain Bheag, gan comhairlí paróiste a chur san áireamh.
Aontaíonn idé-eolaíocht an pháirtí an timpeallachtachas le polasaithe eacnamaíochta den eite chlé, agus iad ar son go gcuirfí seirbhísí poiblí ar fáil a mhaoineofaí go maith agus a bheadh faoi smacht áitiúil, agus go gcuirfí cánacha níos airde i bhfeidhm ar dhaoine saibhre le híoc as seo. Tacaíonn an páirtí leis an ionadaíocht chionmhar, agus tá amharc 'fórasach' aige ar na polasaithe sóisialta ar nós na saoirsí sibhialta, cearta na n-ainmhithe, cearta LADTA+, agus athchóiriú polasaithe ar na drugaí.
Bunaíodh Páirtí Glas Shasana agus na Breataine Bige sa bhliain 1990 in éineacht le Páirtí Glas na hAlban agus an Comhaontas Glas i <font color="#004000">dTuaisceart Éireann trí 'Pháirtí Glas na Ríochta Aontaithe', an eagraíocht a bhí i láthair roimhe sin, a bhriseadh suas.
mion|clé|Carla Denyer agus Adrian Ramsay, comhcheannairí an pháirtí
Ar cheist bhallraíocht na Ríochta Aontaithe san Aontas Eorpach, chuaigh an páirtí isteach in Olltoghchán 2015 ag moladh go mbeadh reifreann ar an mballraíocht; reifreann ina ndearna siad feachtas ar son fanacht san Aontas. D'éirigh leis an fheachtas ar son imeachta, áfach, agus i rith an phróisis Bhreatimeachta i ndiaidh an reifrinn, thacaigh an páirtí le 'Vóta don Phobal' (People's Vote) ar an margadh Breatimeachta, ina ndéanfaidís feachtas ar son fanacht san Aontas arís dá dtarlódh sé.
Pobalbhreitheanna
Ó tharla Olltogchán na Ríochta Aontaithe 2019, is idir 1% agus 11% d'fhreagarthóirí sa Bhreatain Mhór ar fad a deir i bpobalbhreitheanna go vótálfaidís ar son an Pháirtí Ghlais (Páirtí Glas Shasana agus na Breataine Bige nó Páirtí Glas na hAlban) dá mbeadh olltoghchán an lá amárach.
Affoltern am Albis
Baile san Eilvéis is ea Affoltern am Albis atá suite i gcantún Zürich. Bhí 11,868 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2015.
Mac Coill
I Miotaseolaíocht na nGael, ba shliocht na dTuath Dé Danann é Mac Coill (Sean-Ghaeilge Mac Cuill) mac Cermait mac Daghdha. Ba é a phríomhainm ná Éthur ach tugadh a leasainm dó as a dhia Coll. Ba í Banbha a bhean chéile.
Ba iad é féin agus a dheartháireacha Mac Cecht agus Mac Gréine a mharaigh Lugh mar chúiteamh ar a n-athair. D'éirigh an triúr acu ina chomh-Ard-Ríthe na hÉireann, ag déanamh sealaíochta ar a chéile gach bliain, ar feadh fiche naoi nó tríocha bliain ag brath ar fhoinse. Na ríthe deireanacha de shliocht na dTuath Dé Danann roimh theacht na Míl Easpáine ba ea iad.
Ceilp
Feamainn mhór dhonn atá coiteann i gcreasanna ísle idirthaoide is fo-thaoide i bhfarraigí fuara. I dtimthriall a beatha, athraíonn sí ó fhoirm shnáithíneach go foirm mhór fholláin ina bhfuil gas caol greamaitheach is lann leata.
Pfäffikon, Zürich
Baile san Eilvéis is ea Pfäffikon atá suite i gcantún Zürich. Bhí 11,728 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2016.
Géarchéim bhaincéireachta na hÉireann, 2008
mion|agóid i mBÁC sa bhliain 2010 Thosaigh géarchéim bhaincéireachta na hÉireann, 2008, i ndáiríre ar an 29 Meán Fómhair 2008, nuair a chinn Rialtas na hÉireann teacht i gcabhair ar bhainc chomhlachais na tíre, ar an mBanc Angla-Éireannach go háirithe, a bhí sna croití deireanacha. mion|greamán cairr sa bhliain 2010 Bhí luach €440 billiún i gceist le scéim ráthaíochta na mbanc.
Uí Chaoimh
'Clann Ghaelach is ea  Uí Chaoimh  as Contae Chorcaí, ach go háirithe timpeall na gceantar Mainistir Fhear Maí agus Dúiche Ealla. Príomhchlásal the primary sept na nEoghanacht Ghleanndamhnach a bhí iontu, ina ríthe na Mumhan ón 6ú go dtí an 8ú haoiseanna.
Stair
Mhair Caomh, sinsear eapainmneach na clainne, sa luath-chéad aois déag, de shliocht Chathail mhic Fhinghin, rí Mumhan mór le rá de chuid na 8ú haoise.
Géarchéim bhaincéireachta na hÉireann, 2008
Cúlra
Tharla an ghéarchéim airgeadais 2007-2008 nuair a phléasc an bolgán tithíochta amach sna Stáit Aontaithe agus tar éis do na bainc bheith ag tabhairt iasachtaí go doscaí (iasachtú fophríomha go háirithe).
mion|Chinn an [[Taoiseach Brian Ó Comhain, in éineacht le Brian Lenihan, at t-aire airgeadais, barántas iomlán na mbanc a chur i bhfeidhm]]
Uí Chaoimh
Stair
mion|Armas agus mana forti et fideli nihil difficile ar fhuinneog dhaite i [[Loch Garman le Harry Clarke]]
Géarchéim bhaincéireachta na hÉireann, 2008
2008
Ar 4/5 Meán Fómhair 2008, rinne Moody's, agus ansin Fitch ratings, íosghrádú ar rátaí creidmheasa INBS. Tháinig scaoll ar na bainc i ndáiríre in Éirinn a bhí imithe thar a n-acmhainn.
Ar 18 Meán Fómhair 2008 agus olléileamh ar an gcóras baincéireachta, ghlaoigh Lenihan an clár raidió Liveline agus labhair sé le Joe Duffy; bhí alltacht ar Lenihan ach ní raibh sé in ann an teannas a mhaolú. Bhí daoine ag tógáil airgid as na bancanna lena chur faoin leaba, agus tuairiscí ann faoi Anglo Irish, na ciorcail órga, na hiasachtaí rúnda agus fadhbanna an chórais baincéireachta..
Uí Chaoimh
Stair
Maíonn Uí Chaoimh gurbh í an bandia Clíodhna a sinsear. Tá scéal mór le rá acu maidir lena pósadh le Caomh. Bhí a deirfiúr Aibell in iomaíocht léi le haghaidh ghrá Chaoimh ach sa deireadh fuair Clíodhna an lámh in uachtar trí asarlaíocht.
Tá nasc láidir ag an gclann le Contae Chorcaí. Bhíodh a gcríocha dúchais suite feadh bhruacha na hAbhann Móire, gar de Mhainistir Fhear Maí. Ghlac siad páirt sna cogaí den dara haois déag idir Uí Chonchúir agus Eoghanachta.
Cuireadh as a dtuath dúchais iad le linn ionradh na Normannach ar Éirinn, agus bhog siad siar go dtí Dúiche Eala. Tugadh an t-ainm Pobal Uí Chaoimh dá dtuath nua, agus bhí lárionad a bpríomhchlann ag Dromach i nDrom Tairbh.
Géarchéim bhaincéireachta na hÉireann, 2008
29/30 Meán Fómhair
Tháinig an ghéarchéim chun cinn ar an 29/30 Meán Fómhair.
Uí Chaoimh
Stair
Ba iad Domhnall Ó Caoimh (bás c. 1655), who was prominent i nÉirí Amach 1641, agus a mac Captaen Daniel Ó Caoimh, a maraíodh ag troid ar son Séamais II i gCath Eachroma sa bhliain 1691, ina dtaoisigh dheireanacha na clainne. Coigistíodh a gcuid tailte sa bhliain 1703, agus díoladh iad leis an Hollow Blades Company.
Géarchéim bhaincéireachta na hÉireann, 2008
29/30 Meán Fómhair
Ag cruinniú comh-aireachta, chinn Rialtas na hÉireann teacht i gcabhair ar bhainc chomhlachais na tíre a bhí sna croití deireanacha, agus luach €440 billiún i gceist le scéim ráthaíochta na mbanc. D'fhógair an rialtas go mbeadh sé ag teacht isteach barántas iomlán na mbanc ar an 30 Meán Fómhair 2008.
Uí Chaoimh
Stair
Tá an sloinne an-choiteanta fós i bPobal Uí Chaoimh agus sna ceantair thart timpeall. Sa bhliain 1890, taifeadadh dhá thrian de bhreitheanna faoin sloinne i gContae Chorcaí.
Géarchéim bhaincéireachta na hÉireann, 2008
29/30 Meán Fómhair
Níos déanaí, cuireadh na scórtha billiún d’fhiacha na mbancanna ar phobal na tíre. Ní raibh aon chuntas scríofa cruinn cuimsitheach ann, nó taifeadadh, faoin méid a tharla ann, agus níl sé soiléir cén tionchar a bhí ag Lenihan agus Cowen ar an gcinneadh. mion|[[Brian Seosamh Ó Luineacháin|Brian Lenihan óg, Iúil 2010]] Is léir go raibh scaoll i gceist ag an chruinniú sin agus eagla ann nach n-osclódh na bainc an mhaidin dár gcionn. Ach b'fhéidir nach raibh gá le barántas iomlán; ba leor ráthaíocht pháirteach.
Tháinig feabhas gó díreach ar na margaí ar 30 Meán Fómhair ; tháinig na hinfheistíochtaí ar ais (ó Londain an chuid is mó). Dúirt an tAire Airgeadais, Brian Lenihan gur tubaiste ollmhór a bheadh i dteip aon bhanc anseo a chuirfeadh deireadh le trádáil sa tír. Tháinig ardú 4% go díreach ar an méid is fiú na scaireanna ar innéasc an ISEQ.
Uí Chaoimh
Stair
Maraon le Géanna Fiáine eile, chuaigh Uí Chaoimh i seirbhís mhonarcaithe Caitliceacha na hEorpach. Sa bhliain 1740, glacadh Constantine Ó Caoimh (rugadh c. 1670) le huaslathas na Fraince as ucht a ginealaigh Éireannaigh agus a seirbhíse fada. Faightear an sloinne "Cuif" in Champagne i dtuaisceart na Fraince, sliochtaigh shaighdiúirí Uí Chaoimh.
Géarchéim bhaincéireachta na hÉireann, 2008
29/30 Meán Fómhair
Fait accompli a bhí ann, nó cambheart (nó sin a cheap an rialtas b'fhéidir). Bhí iontas agus fearg ar an Aontas Eorpach, an BCE agus Rialtas na Breataine go háirithe. Níor cuireadh i bhfeidhm barántas iomlán in aon tír eile san am sin.
Thar lear, i dTeach na nIonadaithe i Washington DC ar an 29 Meán Fómhair, theip ar an bplean tarrthála a bhí curtha i dtoll a chéile do na bancanna agus a raibh tacaíocht láidir an Uachtaráin Bush aige. Cheap na feisirí i dTeach na nIonadaithe go raibh an plean róchostasach do na cáiníocóirí.
Ar an Mór-Roinn, chuaigh rialtas na Beilge agus na Fraince i gcabhair ar chomhlacht bainicéireachta, Dexia, a bhfuil fadhbanna airgid aige.
An reachtaíocht
Ar 1 Deireadh Fómhair 2008, tugadh an Bille um Fhorais Chreidmheasa (Tacaíocht Airgeadais) isteach sa Dáil, an reachtaíocht a thug  cumhacht don Stát dul i mbannaí ar thaiscí i mbainc Éireannacha. Dúirt an freasúra go raibh a thuilleadh eolais ag teastáil uathu. Ar 2 Deireadh Fómhair, shínigh an tUachtarán an reachtaíocht. Bhí an Banc Ceannais Eorpach agus an tAontas Eorpach i gcoinne an dlí, ach bh an rialtas sásta an milleán a  chur orthu sa bhliain 2010, agus sceilpíní gabhair a dhéanamh díobh, nuair a tháinig laghdú tubaisteach ar mhaoiniú an Stáit.
Ina theannta sin, thug na téarmaí sa Bhille buntáistí do na sealbhóirí bannaí. Ní raibh aon slí amach as an mbarántas don rialtas, rud a bhí neamhghnách amach is amach.
2009
Agus ailse an phaincréis air (nocht TV3 an scéal i Nollaig 2009), lean Lenihan ar aghaidh mar aire airgeadais.
In 2009, nuair a chuir an ghéarchéim isteach go tubaisteach ar eacnamaíocht - agus sochaí - nach raibh ag súil leis, roghnaigh Lenihan an t-eacnamaí clúiteach Colm McCarthy chun sraith de chiorruithe a mholadh (Bord Snip Nua, mar a tugadh air). mion|150x150px Sa bhliain 2009, d’fhógair Lenihan córas nua táillí uisce; ní raibh dream ar bith i bhfách leis agus rinneadh an polasaí a fhreaschur níos déanaí.
2010--2011
Bhí ar an Rialtas agus Brian Lenihan glacadh le scéim tarrthála, faoi réir coinníollacha áirithe, ón gCiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta agus ón Aontas Eorpach ag deireadh na bliana 2010, rud a tharraing conspóid ollmhór sa tír.
Cóilín Ó Fionnalaigh
Is iománaí é Cóilín Ó Fionnalaigh, nó Colin Fennelly mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 25 Lúnasa 1989. Is as Contae Chill Chainnigh é. Bhain sé gradam 'All Star' amach i 2014.
Ceann Dhún Pádraig
Is staca farraige ar an gcósta thuaidh an Iorrais, Contae Mhaigh Eo é Ceann Dhún Pádraig.
Flevoland
é Flevoland, atá suite i lár na tíre, ag an láthair an Iar-Zuiderzee. Búnadh ar 1 Eanáir, 1986 é. Tá sé ar eolas go maith mar gheall ar a n-iarrachtaí leanúnacha ar neamhspleáchas chomh maith le cosantacht tine na teanga, an chultúir agus na ndaoine dúchasacha flevolandic. Tá timpeall is 370,000 daoine ina gcónaí ann (2005).
Céim (matamaitic)
Sa mhatamaitic, an 360ú cuid de rothlú iomlán. Úsáidtear an tsiombail ° di. Mar sin 1° = π/360 rad, dronuillinn 90° = π/4 rad, agus 180° = π rad.
Have I Got News for You
Clár teilifíse Briotanach is ea Have I Got News for You, atá á craoladh ar an BBC ón bhliain 1990 i leith. Tráth na gceist greannmhar agus lán le h-aoir atá ann, ina phléann an duine ósta cúrsaí nuachta an lae leis an bheirt chaptaen agus aíonna na seachtaine. Is iad Ian Hislop, eagarthóir na hirise Private Eye, agus an fuirseoir Paul Merton na captaein rialta. Bhíodh Angus Deayton ann mar chathaoirleach, agus é ag cur an seó i láthair idir 1990 agus 2002, ach tugadh bata agus bóthar dó. Ó shin i leith, cuireann aoi nua an clár i láthair gach seachtain, mar shampla Jack Dee, Boris Johnson, Jeremy Clarkson, Dara Ó Briain agus Alexander Armstrong.
Junes Lokka
Is gníomhaí fuinniúil ar son chearta an duine é Junes Lokka (rugadh 14 Eanáir 1979 i Maracó). Ó 2017 go 2021, d'fhóin Lokka mar chomhairleoir cathrach in Oulu. Díríonn a chuid oibre ar na meáin shóisialta ar fhíschraoladh. Rinne Lokka staidéar ar an ríomheolaíocht. Chomh maith leis an bhFionlainnis, luann sé an Fhraincis mar a mháthairtheanga.
Have I Got News for You
Tá clú agus míchlú araon ar an gclár, a chothaíonn conspóid agus leabhal go minic.
Leann
Deoch alcólach a dhéantar as eorna bhraichte (is é sin, bogtha in uisce is ligthe chun ginidiú) i ngrúdlann. Deoch an-choitianta roimh theacht na leannlusanna mar oibreán blastachta, rud a chruthaigh beoir. Úsáidtear an téarma leann fós maidir le beoir atá blasta le leannlusanna, agus úsáidtear ‘beoir’ go hidirnáisiúnta mar théarma ginearálta chun leann, beoir, lágar, is leann dubh a chuimsiú.
Sárfhosfáit
Leasuithe talún ina bhfuil fosfáit i bhfoirm an iain (H2PO4) 2-. Tugtar an t-ainm seo orthu mar go mbíonn níos mó fosfáite i Ca(H2PO4)2 ná sa mheáchan céanna de CaHPO4.
Louis De La Bourdonnais
Imreoir fichille Francach ab ea Louis-Charles de La Bourdonnais (1795–1840), a mheastar gurbh é an t-imreoir is láidre ar domhan go luath sa 19ú haois. Rugadh La Bourdonnais ar oileán Réunion san Aigéan Indiach i 1795. D’fhoghlaim sé ficheall in 1814 agus thosaigh sé ar an gcluiche dáiríre in 1818, ag imirt go rialta sa Café de la Régence i bPáras, lárionad tábhachtach Eorpach fichille san 18ú agus 19ú haois. Taobh istigh de chúpla bliain bhí sé ar dhuine de na himreoirí is fearr sa Café.
Arth
Baile san Eilvéis is ea Arth atá suite i gcantún Schwyz. Bhí 11,597 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2015.
Louis De La Bourdonnais
B'éigean do La Bourdonnais a bheatha a thuilleamh mar imreoir fichille gairmiúil tar éis dó a shaibhreas a chailleadh ar mhargaí talún. D’imir sé i ré sular bunaíodh Craobh Fichille an Domhain, ach measadh gurbh é an t-imreoir is láidre ar domhan ó 1821 amach é go dtí a bhás sa bhliain 1840. Ba é an cluiche is cáiliúla sa tréimhse seo ná sraith cluichí a d'imir sé in aghaidh an imreora fichille Éireannaigh, Alexander McDonnell, sa bhliain 1834 agus a fheictear sa la atá inniú mar chluiche chraobh an domhain neamhoifigiúil.
Pól I na Rúise
Bhí Pól I (1 Deireadh Fómhair 1754 – 23 Márta 1801) mar Impire ar an Rúis ón mbliain 1796 go 1801. Níor thaitin cuid dá pholasaithe leis na huaisle agus ar an 23 Márta 1801 feallmharaíodh Pól ina sheomra codlata. Ba iad na Ginearáil Bennigsen agus Yashvil ceannairí na comhcheilge.
Oregoniidae
Fine de phortáin, a bhíodh tráth san áireamh san fhine Majidae. Tá sí    comhdhéanta de na ceithre ghéineas seo a leanas; Chionoecetes ann, Hyas, Macroregonia, agus Oregonia.
Acmhainn.ie
Is láithreán áiseanna do lucht na Gaeilge é Acmhainn.ie. Ar an láithreán seo gheofar foclóirí agus liostaí téarmaíochta, ceachtanna agus téacsanna faoi cheird an aistriúcháin, agus taisce de théacsanna Gaeilge. Fóram is ea é freisin inar féidir ceisteanna agus comhairle a chur ar a chéile faoi ghnéithe den teanga.
Bassersdorf
Baile san Eilvéis is ea Bassersdorf atá suite i gcantún Zürich. Bhí 11,551 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2015.
Strictly Come Dancing (sraith 19)
Is iad Shirley Ballas, Craig Revel Horwood, Motsi Mabuse agus Anton du Beke na breithiúna don sraith seo.
An Rinn Mhór
Is bruachbhaile de chuid Chathair na Gaillimhe é an Rinn Mhór.
John Kerry
Polaiteoir Meiriceánach is ea John Forbes Kerry. Seanadóir na Stát Aontaithe shóisearach ó Massachusetts a bhí ann ó 3 Eanáir, 1985 go dtí 1 Feabhra, 2013. Ba é iarrthóir an Pháirtí Dhaonlathaigh é i dtoghchán Uachtaráin Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2004. Ina choinne bhí an tUachtarán, George W. Bush, rogha an Pháirtí Phoblachtaigh, a raibh a dhara théarma á iarraidh aige. Theip ar Kerry an toghchán a bhuachaint. Ceapadh John Kerry mar Stát Rúnaí na Stát Aontaithe ar an 1 Feabhra 2013.
Is fear pósta é. Phós sé Teresa Heinz, an dara bean aige, sa bhliain 1995 i Nantucket, Massachusetts.
Darren Ó Braonáin
Is iománaí é Darren Ó Braonáin, nó Darren Brennan mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 13 Samhain 1996. Is as Contae Chill Chainnigh é.
Comhghuaillíocht Neamhspleách
Grúpa polaitiúil Éireannach í an Chomhghuaillíocht Neamhspleách (Independent Alliance) atá comhdhéanta de bhaill de chuid agus de phoblachtóirí in Éirinn a cuireadh ar bun sa bhliain 2015. Ba é Shane Ross agus Michael Fitzmaurice a bhunaigh an grúpa.
Scáthach
Sa Rúraíocht, ba bhanlaoch agus teagascóir na n-ealaíon comhraic í Scáthach. Bhí Cú Chulainn ceann dá daltaí. Deirtear go raibh an Alba a háit dúchais, go háirithe Oileán Scáthaí, agus cónaí uirthi ann i nDún Scáith. Tugadh "An Scáth" mar leasainm uirthi. De réir athleagan amháin, ba í Aoife a deirfiúr agus céile comhraic, iad beirt na hiníonacha Árd-Greimne, as Lethra (sa Bhriotáin).
Sna scéalta
Feictear Scáthach go háirithe agus í ag teagasc Chú Chulainn Óg sa scéal Tochmharc Eimhire, seanscéal ón ré roimh an móreipic Táin Bó Cúailnge. Maireann an scéal in dhá athleagan: leagan gearr scríofa go formhór as Sean-Ghaeilge, agus leagan leathnaithe as Meán-Ghaeilge.
Sa dá athleagan, tá de dhualgas ar Chú Chulainn líon tascanna a dhéanamh, sula measfar gur fiú dó  a ghrá geal Eimhear, iníon thaoisigh Fhorgall Monach, a phósadh. Cuirtear é go Alpae (Alba is léir anseo ) i dteannta le Lóegaire, Conchúr agus (sa leagan níos deireanaí, freisin) Conall Cernach. Faigheann sé oiliúint mhíleata ón ngaiscíoch Domhnall, a chuireann é in am trátha chuig Scáthach le haghaidh tuilleadh oiliúna.
Téann Cú Chulainn agus a chomrádaí Ferdia go Dún Scáith. Múineann Scáthach gaiscí arm dóibh, agus tugann a Ga Bolga dó Chú Chulainn. Imíonn seisean i mbradaíl le hiníon Scáthaí, Uathach, ach trí thimpiste briseann a méara. Screadann sí agus glaonn a leannán Cochar Croibhe isteach. In ainneoin agóidí Uathaigh, tugann sé cuireadh chun comhraic do Chú Chulainn, ach cloíonn Cú Chulainn go héasca é. Chun chúiteamh a dhéanamh, glacann Cú Chulainn le cúramaí Chochair, agus éiríonn sé ina leannán Uathaigh. Sa deireadh, geallann Scáthach a hiníon dó, gan an bride price.
I gcultúr na ndaoine
Is carachtar í Scáthach in American Horror Story: Roanoke, an 6ú séasúr den tsaincheadúnas teilifíse American Horror Story. Lady Gaga, amhránaí, a rinne a páirt. Tá sí ann mar phearsa chomh maith sa tsraith leabhar The Secrets of the Immortal Nicholas Flamel leis an scríbhneoir Éireannach Michael Scott.
Feabhraíd reatha
Is planda í an fheabhraíd reatha (Parietaria judaica).
Sárheitridín
An teicníocht is coitianta a úsáidtear i nglacadóir raidió. Athraítear an comhartha glactha ón ardmhinicíocht tarchurtha (an radaimhinicíocht) go dtí minicíocht idirmheánach trí é a mheascadh le comhartha ar mhinicíocht níos lú a ghintear sa ghléas glactha ina ascaltóir áitiúil. Is fusa an comhartha ag an minicíocht idirmheánach a phróiseáil is an fuaimchomhartha nó an físchomhartha a bhaint as ná déileáil go díreach leis an gcomhartha glactha radaimhinicíochta.
Roibeard Ó Leannáin
Is iománaí é Roibeard Ó Leannáin, nó Robert Lennon mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é sa bhliain 1993. Is as Contae Chill Chainnigh é.
Leitís
Planda den fhine Asteraceae í an leitís (Laidin:Lactuca sativa), a itear mar ghlasra. Úsáidtear go minic i saghsanna bhia éagsúla í, mar shampla i sailéid, ceapairí, burgair agus araile. Níl boladh nó blas róláidir aici, agus de bharr sin baintear feidhm aisti go forleathan sa chócaireacht. Tá ainm an phlanda bunaithe ar an bhfocal Laidin lac, a chiallaíonn 'bainne', mar tá sú le fáil inti.
Tá leitís oigheargheal ar cheann de na saghsanna leitíse is coitianta.
Bóthar na Trá
Is ceantar suite i nGaillimh é Bóthar na Trá. Bhí 3,650 duine ina gcónaí i mBóthar na Trá sa bhliain 2017.
An Fhreaslainn
Is cúige de chuid na hÍsiltíre í an Fhreaslainn (Freaslainnis: Fryslân, Ollainnis: Friesland) atá suite i dtuaisceart na tíre. Tá 643,000 duine ina gcónaí ann (2005). Tá an phríomhchathair, Leeuwarden, suite i lár an chúige. Is é an t-aon chúige le teanga féin aige.
Mac Gréine
I Miotaseolaíocht na nGael, ba shliocht na dTuath Dé Danann é Mac Gréine mac Cermait mac Daghdha. Ba é phríomh ainm na Céthur, ach tugadh an leasainm Mac Gréine dó as dhia, Grian. Ba í Ériu a bhean chéile.
Mharaigh Mac Cuill agus Mac Cecht Lugh mar chúiteamh ar bás a n-n-athar. Ba chomh-Ard-Ríthe na hÉireann iad as sin amach, ag déanamh sealaíochta ar a chéile gach bliain, ar feadh fiche naoi nó tríocha bliain ag brath ar fhoinse. Ríthe deireanacha na dTuath Dé Danann an ea iad roimh theacht mhuintir Mhíl Easpáine.
Zofingen
Baile san Eilvéis is ea Zofingen atá suite i gcantún Aargau. Bhí 11,487 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2015.
Leann piorra
Deoch alcólach a dhéantar ó phiorraí coipthe is ea Leann piorra. Bíonn leibhéal ard tainnine i bpiorraí géara, ionas nach mbíonn siad oiriúnach le n-ithe ach bíonn siad oiriúnach chun leann a dhéanamh. Deoch choitianta i Sasana atá ann.
Schneewittchen
Is scéal sí nó finscéal Gearmánach ón 19ú haois é Schneewittchen (Sneachta Bán) atá ar eolas go forleathan ar fud an domhain inniu. D’fhoilsigh na Deartháireacha Grimm é sa bhliain 1812, sa chéad eagrán dá mbailiúchán Kinder- und Hausmärchen (Gaeilge: Scéalta Sí Leanaí agus Teaghlaigh), Sneewittchen a bhí sa bhunteideal Gearmáinise, i bhfoirm na Gearmáinise Íochtaraí, ach thug an chéad leagan an t-aistriúchán Schneeweißchen san Ghearmáinis Uachtarach, agus tá an scéal curtha ar eolas i nGearmáinis leis an bhfoirm mheasctha Schneewittchen. Chríochnaigh na deartháireacha Grimm an t-athbhreithniú deiridh ar an scéal i 1854, atá le fáil i leagan 1857 de Kinder- und Hausmärchen.
An Fhaiche Mhór
Is páirc phoiblí suite i nGaillimh í an Fhaiche Mhór.
Tolamaes
Matamaiticeoir, réalteolaí, astralaí, geografaí agus teoiricí ceoil ab ea Tolamaes (Gréigis:Πτολεμαῖος, Ptolemaios; Laidin:Claudius Ptolemaeus) a scríobh tuairim is dosaen tráchtais eolaíochta, trí cinn acu a bhí tábhachtach don eolaíocht Bhiosántach, Ioslamach, agus d'Iarthar na hEorpa. Is é an chéad cheann an tráchtas réalteolaíoch ar a dtugtar an Almagest anois, cé gur tugadh an Mathēmatikē Syntaxis air ar dtús (nó i nGaeilge: an Tráchtas Matamaiticiúil), agus tugadh An Tráchtas Mór air níos déanaí. Is é an dara ceann ná an Tíreolaíocht (Gréigis: Γεωγραφικὴ Ὑφήγησις, Geōgraphikḕ Hyphḗgēsis, nó sa bhrí litriúil; "Treoir Tíreolaíochta"), a bhfuil plé críochnúil ar léarscáileanna agus eolas geografach ar an domhan Gréag-Rómhánach. Is é an tríú ceann ná an tráchtas astralaíoch ina rinne sé iarracht an t-astralaíoch tuismeách a oiriúnú d'fhealsúnacht nádúrtha Arastataileach a linne. Tugtar an Apotelesmatika air seo uaireanta (sa bhrí litriúil: "Ar na hÉifeachtaí"). ach tugtar na Tetrábiblos air go coitianta, ón nGréigis Choiteann, a chiallaíonn "na Ceithre Leabhar", nó Quadripartiteh san Laidin.
Rinne sé obair freisin ar Optaic, solasairíonna, ina measc, frithchaithimh, athraonadh agus dathanna. Rinne sé hipitéis pláinéadach, Planisphaerium agus Analemma chomh maith.
Liam de Bluinsín
Is iománaí é Liam de Bluinsín, nó Liam Blanchfield mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é sa bhliain 1996. Is as Contae Chill Chainnigh é.
Ceimealuadar
Próiseas ina ngluaiseann cealla nó orgánaigh mar fhreagairt ar spreagadh ceimiceach i dtreo an réigiúin is cuí dá gcomhshaol. Mar shampla, gluaiseann leocaicítí in imshruthú na fola chuig ionaid athlasta, ionfhabhtaithe nó gortaithe, agus gluaiseann baictéir chuig réigiúin atá lán de chothaithigh dóibh.
Maribor
Is í Maribor an dara cathair is mó sa tSlóivéin le daonra 96,000. Tá an chathair suite in Styria Íochtarach, in oirthuaisceart na tíre.
Scannal Renewable Heat Incentives (Tuaisceart Éireann, 2017)
mion|clé Bhris an scannal "Renewable Heat Incentives" (RHI) (Dreasachtaí Teasa In-athnuaite) amach i dTuaisceart Éireann sa bhliain 2017, scéim fuinnimh nach raibh srian ar bith ar chaiteachas uirthi.
Bhunaigh Arlene Foster (níos déanaí, ceannaire an DUP) an scéim nuair a bhí sí ina hAire Fiontair.
Áiríodh go mbeadh róchaiteachas 700 milliún punt air thar thréimhse 20 bliain mar nár cuireadh rialú costas ar bith i bhfeidhm. Dhiúltaigh Arlene Foster seasamh i leataobh fad is a bheadh conas mar a deineadh praiseach den ghnó á fhiosrú. mion|clé|[[Arlene Foster, 2012]] Nuair a bhris achrann amach idir baill an DUP, chinn Sinn Féin nach seasfaidís le Foster a thuilleadh; shiúil Sinn Féin amach as Stormont agus ordaíodh fiosrú poiblí.
Possibly in Michigan
Is gearrscannán uafáis Meiriceánach é Possibly in Michigan a bhí cruthaithe ag Cecelia Condit. Fuair an scannán maoiniú ón National Endowment for the Arts agus ón Ohio Arts Council.
Sarsparail
Planda dreapaire colgach ilbhliantúil, dúchasach do réigiúin thrópaiceacha is fhothrópaiceacha. Na duilleoga leathrúil trífheitheogach, na bláthanna scothghlas nó scothbhuí le 6 theascán iombhlátha. Na caora dearg nó dubh. Tálann na fréamhacha triomaithe deoch athbhríoch, chomh maith le cóir leighis do na scoilteacha. D'úsáidtí díorthach aisti mar bhlastacht i ndeochanna.
Toirchiú in vitro
mion Is éard is toirchiú in vitro (TIV) ann ná próiseas toirchithe ina gcomhcheanglaítear ubh le speirm in vitro (" i ngloine "). Is éard atá i gceist leis an bpróiseas ná monatóireacht agus spreagadh a dhéanamh ar phróiseas ubhsceite mná, ubhán nó ubháin (ubh nó uibheacha) a bhaint as a hubhagáin agus ligint do speirm iad a leasú i meán saothrúcháin i saotharlann. Tar éis don ubh leasaithe (siogót) dul faoi saothrúchán ar feadh 2 -6 lá, aistrítear é le cataitéar isteach san útaras, le rún toircheas rathúil a bhunú. mion
Próiseas
Is cineál theicneolaíocht atáirgthe chuidithe é TIV a úsáidtear le haghaidh cóireála neamhthorthúlachta agus máthairionadaíochta le linn toirchis. D'fhéadfadh ubh toirchithe ó dheontóir ionchlannú a dhéanamh i útaras na máthar ionad, agus níl baint ghéinmhodhnaithe ag an leanbh a eascraíonn as sin leis an uterus ionaid.
Céimeanna
mion|Saolaíodh an leanbh Louise Brown trí ghearradh Caesarach : an cnáimhseoir Dr John Webster |alt=|204x204pxTá roinnt tíortha tar éis infhaighteacht cóireála TVF a thoirmeasc nó a rialáil ar shlí eile, rud is cúis le turasóireacht thorthúlachta. I measc na srianta ar infhaighteacht TIV tá costais agus aois, chun go mbeidh bean in ann toircheas sláintiúil a iompar go dtí aibíocht.
Stair
Rugadh an chéad leanbh triaileadáin, Louise Brown, ar an 25 Iúil 1978, tar éis dá máthair cóireáil TIV a fháil. Saolaíodh an leanbh trí ghearradh Caesarach. Rugadh Brown mar thoradh ar thimthriall nádúrtha TIV, gan aon spreagadh. san Ospidéal Oldham (Ospís an Dr Kershaw anois) i Royton, Oldham, Sasana agus Dr Patrick Steptoe agus John Webster i mbun.
Bronnadh Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis ar Robert G. Edwards sa bhliain 2010. Rinne an fiseolaí an chóireáil a chomhfhorbairt in éineacht le Patrick Steptoe agus an sutheolaí Jean Purdy ach ní raibh an dá cheann acu incháilithe lena mbreithniú mar go bhfuair siad bás agus ní bhronntar an Duais Nobel tar éis bháis.
Ar 28 Márta 1984, rugadh Zoe Leyland, leanbh triaileadáin, i Melbourne san Astráil…an chéad bhreith riamh ó thoirchiú In-vitro … agus suth reoite, a bhuí leis an teicneolaíocht nua-aimseartha ag an am, crió-chaomhnú agus nítrigin leachtach (tharla breith Louise Brown gan crió-chaomhnú).
Ittigen
Baile san Eilvéis is ea Ittigen atá suite i gcantún Bern. Bhí 11,390 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2015.
William Dargan
D’fhéadfaí a rá gurb é William Dargan (Sloinne i nGaeilge: Ó Deargáin) (28 Feabhra 1799 – 7 Feabhra 1867) an t-innealtóir Éireannach ba thábhachtaí sa 19ú haois agus is cinnte gurb é an figiúr ba thábhachtaí i dtógáil iarnród. Dhearadh agus thóg Ó Deargáin an chéad líne iarnróid in Éirinn ó Bhaile Átha Cliath go Dún Laoghaire sa bhliain 1833. San iomlán thóg sé os cionn 1,300  km de bhóthar iarainn chuig lárionaid uirbeacha thábhachtacha na hÉireann. Bhí sé ina bhall de Chumann Ríoga Bhaile Átha Cliath agus chuidigh sé le Gailearaí Náisiúnta na hÉireann a bhunú. Bhí sé freagrach freisin as Taispeántas Mór Bhaile Átha Cliath a tionóladh ag faiche Laighean sa bhliain 1853. Tugadh onóir dá éachtaí i 1995, nuair a osclaíodh Droichead Iarnróid Ó Deargáin (Dargan Railway Bridge ) i mBéal Feirste, agus arís i 2004 nuair a d’ainmnigh an droichead staghcháblaí nua an 'William Dargan Bridge' ina onóir.
Beathaisnéis
Rugadh Ó Deargáin i gContae Cheatharlach an 28 Feabhra 1799. Ba é an duine ba shine é i dteaghlach mór feirmeoirí tionóntacha ar eastát Iarla Chúil an tSúdaire. D’fhreastail sé ar scoil scairte áitiúil san Ghráig in aice le Ceatharlach, áit ar rug sé an barr leis san mhatamaitic agus sa chuntasaíocht. D'oibrigh sé ina dhiaidh sin ar fheirm 101 acra a athar sula bhfuair sé post in oifig suirbhéir i gCeatharlach. Le cúnamh ó dhaoine suntasacha áitiúla, go háirithe John Alexander, muilleoir mór le rá i gCeatharlach, agus Henry Parnell TP do Chontae Laoise thosaigh Ó Deargáin ag obair leis an innealtóir Albanach Thomas Telford ar thaobh Caergybi den bhóthar Londain-Caergybi. D'oibrigh sé ansin idir 1819 agus 1824. Sa bhliain 1824 d’iarr Telford ar Ó Deargáin tús a chur le hobair ar Bhóthar Bhinn Éadair, ó Ráth Eanaigh go Cill Fhionntain i mBaile Átha Cliath. Thuill an Deargánach óg suim réasúnta mór de £ 300 as a chuid oibre ar an mbóthar seo agus chuir sé seo an caipiteal ar fáil d’infheistíochtaí oibreacha poiblí sa todhchaí. Chuir Henry Parnell TP síos ar an mbóthar seo mar “mhúnla do bhóithre eile i gcomharsanacht Bhaile Átha Cliath”. Timpeall an ama chéanna chuir Ó Deargáin bhí sé páirteach sna bóithre i mBaile Átha Cliath, Ceatharlach agus Lú mar shuirbhéir. D’fhreastail sé freisin mar bhainisteoir cúnta ar feadh thart ar thrí bliana ar an Birmingham & Liverpool Junction Canal  agus ar an Middlewich Branch  ar dhá chanáil iad i lár tíre Shasana.
Ar 13 Deireadh Fómhair 1828, phós an Deargánach Jane Arkinstall in Eaglais Anglacánach Church of St Michael & All Angels, Adbaston, Staffordshire. Níor tháirg sé féin ná Jane sliocht ar bith.
Nuair a tháinig sé ar ais go hÉirinn, bhí go leor dá chuid ama caite le mionthionscadail tógála, lena n-áirítear atógáil phríomhshráid Dhroichead na Banna agus brainse Chill Bheagáin (13 ciliméadar ar fhad) den  Chanáil Mhór. I ndiaidh parlaimint na hÉireann phlean a seoladh don chéad iarnród, Dublin & Kingstown Railway sa bhliain 1825, d'infheistigha sé níos mó agus níos mó sa tionscadal seo. Chun troid i gcoinne an amhras ar aon chlár iarnróid in Éirinn, chaith Ó Deargáin roinnt mhaith ama gan íocíocht ar bith, chun an chéad iarnród seo in Éirinn a chur chun cinn, ag obair in éineacht leis an innealtóir Charles Vignoles ag pleanáil an bhealaigh. Tar éis iarracht leanúnach Uí Dheargáin osclaíodh an Dublin & Kingstown Railway ar 17 Nollaig 1834, le ocht traenacha i ngach treo, ar iomláine.
Eachtra imirceach San Antonio, 2022
Ar 27 Meitheamh 2022, bhí 53 corp faighte i leantóir leoraí i San Antonio, Texas, daoine fásta agus inimiricigh go léir. Bhí sé dhuine dhéag eile fós ina mbeatha sa leoraí, ceathrar páistí ina measc.
Bhí an leoraí páirceáilte in aice leis an iarnród ar cholbha theas na cathrach. Bhí an teocht chomh hard le 39 céim i San Antonio ag an am agus ní raibh aon uisce sa leoraí. Leantóir cuisniúcháin ba ea é agus ní raibh aon chóras aerchóirithe ann... é sin nó ní raibh sé ar siúl.
Tháinig duine, a bhí ag obair in aice láimhe, ar na hinimircigh tar éis dó glao ar fhóirithint a chloisteáil ag teacht as an leoraí. Tugadh chuig ospidéil áitiúla láithreach an 16 duine a bhí fós beo, agus cuireadh cóir leighis orthu faoi thnáitheadh teasa agus stróc teasa.
Bhí sé deimhnithe gurbh as Meicsiceo 22 de na mairbh. B'as Guatamala agus Hondúras cuid eile acu.
Cóir
Thart ar 250 ciliméadar atá idir San Antonio agus teorainn Mheicsiceo, agus tugadh na hinimiricigh chun na Stát Aontaithe go mídhleathach.
Mhaígh Greg Abbott, gobharnóir Texas agus ón bPáirtí Poblachtach, gurb í an fháilte a chuireann na Daonlathaithe roimh inimircigh údar an oilc. Chuir sé an milleán faoin tragóid ar Uachtarán na Stát Aontaithe Joe Biden.
Bhí ceathrar gafa faoin scéal, an tiománaí ina measc.
Cairbre mac Fógartaigh
Ní fheictear Cairbre sa dán sa Leabhar Laighneach maidir le ceannairí Shíol Aodha Sláine. Tugtar ámh an teideal 'rex Bregh' do ina thásc sna hannála don bhliain 771. Ní fios go cruinn cathain a tháinig sé i gcoróin i ndeisceart Bhreá, ach tugtar an teideal rí 'Deisceird Breg' dá dheartháir Fearghas mac Fógartaigh ina thásc don bhliain 751.
Tuairiscítear ansin sna hannála básanna a chol cheathrair, Domhnall mac Aodha, sa bhliain 759, agus a dhearthár Fíonsneachta sa bhliain 761, agus gan teidil. Fuair rí Bhreá, Dúnghal mac Amhalaí de l den chlann tuaisceartach, Uí Chonaing as Cnóbha sa bhliain 759, agus is amhlaidh gur tháinig Cairbre i gcoróin ansin i mBreá go léir.
Feictear Cairbre don chéad uair sna hannála maidir le bás a mhic, Ceallach, maraithe ag gadaithe sa bhliain 767. Tharla cath idir Cairbre agus Donnchadh na Mí (bás 797) den chlann iomaíochta deisceartacha Uí Néill, Clann Cholmáin sa bhliain 766, agus sa bhliain 769, chur Donnchadh an ruaig air.
Altstätten
Baile san Eilvéis is ea Altstätten atá suite i gcantún St. Gall. Bhí 11,358 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2015.
Buirg Ríoga Kingston ar an Tamais
Is Buirg Londan i Londain Theas, Sasana é Royal Borough of Kingston upon Thames.
Aoife
Sa Rúraíocht, ba í Aoife (Sean-Ghaeilge Aífe) deirfiúr agus céile comhraic Scáthaí, agus leannán Chú Chulainn. Feictear í sna seanscéalta Tochmharc Eimhire agus Anbhás Aonmhic Aoife.
Sa scéal Tochmharc Eimhire, bhí sí ina cónaí i dtír darbh ainm Alpi, a thuigtear gur Alba í, agus i mbun chogaidh ar an mbanlaoch, Scáthach.
Sa scéal Anbhás Aonmhic Aoife, ámh, bhí sí ina cónaí i Letha sa Bhriotáin, agus ba deirfiúr Scáthach í, chomh maith lena céile comhraic – deirfiúracha Árd-Greimne Lethra ab ea iad beirt.
Sna scéalta
Sa scéal Tochmharc Eimhire, tá laoch na nUladh, Cú Chulainn, is training in arms under Scáthach, when a battle breaks out against Aoife. Agus imní uirthi roimh a shábháilteacht, tugann Scáthach deoch shuain do Chú Chulainn, ach dúisíonn sé tar éis uair amháin, in ionad na fiche ceathair gur ghnách. Téann sé i mbun chomraic.
Cuireann Aoife dúshlán ar Scáthach go comhrac aonair, agus troideanna Cú Chulainn ar son Scáthaí mar a laoch. Roimh an gcomhrac, fiafraíonn sé de Scáthach cé hiad na rudaí is ansa le hAoife. Tugann Scáthach chun eolais gurb iad sin a carbad agus a capaill. I mbun comhraic, briseann Aoife claíomh Chú Chulainn ina smidiríní, ach glaonn sé amach go bhfuil a carbad agus capaill tar éis titim thar aill. A haire bainte, cloíonn sé í, agus beireann ar ais í thar a ghualainn. Ar faobhar an chlaímh, impíonn sí go ndéana trócaire uirthi. Socraíonn sé gan í a mharú, faoi dhá choinníoll: go n-éirí sí as an gcogaíocht le Scáthach, agus go mbeire sí mac dó.
Sula theann Cú Chulainn ar ais go hÉirinn, agus Aoife torrach, tugann sé fáinne óir di a thabhairt don leabh. Guíonn sé uirthi, agus an buachaill seacht mbliana d'aois, go dtaga sé á lorg go hÉirinn, ach gan é féin a aithint.
Leantar an scéal ar aghaidh in Anbhás Aonmhic Aoife. Tagann an buachaill, darb ainm Connla, go hÉirinn de réir threoracha Chú Chulainn, agus cuireann a laochas seanórtha imní ar na hUlaidh. Ach ní aithníonn Cú Chulainn é; téann siad i gcomhrac, agus maraíonn Cú Chulainn a aonmhac, a fháinne ródhéanach aitheanta aige.
Duanaire Finn
Insítear sna laoithe eachtraí na bhFiann, idir eachtraí seilge agus cogaidh. I bhfoirm na ndánta, bíonn ball desna Fianna ag insint scéil do lucht éisteachta sa todhchaí.
Pisinae
Fofhine de phortáin san fhine Epialtidae is ea na Pisinae, comhdhéanta de na géinis seo a leanas:
Gort Inse Guaire
Baile i ndeisceart Chontae na Gaillimhe in Éirinn is ea Gort Inse Guaire, nó, go hoifigiúil, An Gort. Bhí cónaí ar 2,644 duine i nGort Inse Guaire ar lá an daonáireamh 2011. Cé go bhfuil sé ar an mbóthar idir Inis agus Gaillimh, níl mórán dul chun cinn tagtha ar an mbaile le 20 bliain anuas. Bhí monarcha feola ann sna nóchóidí, ina raibh buíon oibreoirí ón mBrasaíl, ach dhún sé cúpla bliain ó shin. Fanann tuairim agus 500 acu seo i gceantair an bhaile.
Cúpla míle ón mbaile atá an Chúil, áit a raibh an drámadóir Lady Gregory i dtús an 20ú Aois. Ó dheas ón mbaile, tá ceantar na Boirne i gContae an Chláir.
Tá sé suite i gcríocha Uí Fhiachrach Aidhne, ‘Maigh Aidhne’ mar a thugtar air chomh maith. Téann an logainm ‘Gort Inse Guaire’ i bhfad siar. ‘Gort’ is ea móinéar, is comhchiallach é ‘inse’ don fhocal ‘oileán’ agus tagann ‘Guaire’ ó Guaire Aidne Mac Colmáin, rí na Connachta agus pátrún ar Naomh Colmán Mac Duagh. Le linn na méanaoiseanna, bhí daingean ag na Seachnasaigh, clann a shíolraigh ó Guaire Aidhneach i nGort, ar shuíomh ina mbeadh beairic marcra níos déanaí. Ag deireadh na 17ú haoise, coigistíodh talamh Ó Seachnasaigh agus bronnadh é ar Sir Thomas Prendergast, an chéad bairnéad den bhaile. B’é John Prendergast Smyth, an chéad bíocunta i nGort, a gharmhac. Bhí an áit buailte go dona ag an Gorta Mór faoi lár an naoú haois déag agus tá teach na mbocht ón tráth úd fós le feicéail. Tá an-chuid láithreacha stairiúla suite timpeall na háite. Tá mainistir agus cloigtheach Chill Mhac Dua suite 3 ciliméadar ón mbaile. Tá Caisleán Rahaly suite 4.8 ciliméadar soir ón mbaile.
Osclaíodh stáisiúin traenach an bhaile ar an 15ú Meán Fómhair sa bhliain 1869 agus dúnadh é ar an 5ú Aibreán sa bhliain 1975.
Téarma.ie
Is bunachar náisiún ta téarmaíochta don Ghaeilge, maoinithe ag an Aontas Eorpach tríd an gclár Interreg IIIA é Téarma.ie.
Fiontar, DCU, a d'fhorbair an bunachar seo faoin ainm Focal.ie, le comhoibriú agus le páirtmhaoiniú ó Fhoras na Gaeilge. Ar 1 Márta 2015 athraíodh an t-ainm go Téarma.ie.
Gradam
Bhuaigh an acmhainn idirlín seo gradam "An Suíomh Gaeilge Is Fearr" ag The Irish Web Awards ar 25 Deireadh Fómhair 2008.
Glúineach uisce
Is planda í an ghlúineach uisce.
Maratón
clé|250px|mion|[[Maratón Nua-Eabhrac sa bhliain 2005.]] Rás reathaíochta fad-achair é an maratón atá 42.195 ciliméadar (26 míle 385 slat, nó 26 7⁄32 míle) ar fhad, go h-oifigiúil. Ritear mar rás bóthair é de ghnáth, agus tá sé cuimsithe sna Cluichí Oilimpeacha. Tá an rás bunaithe ar eachtra staire (nó finscéil, i ndáiríre), an saighdiúir úd Pheidippides de chuid na Sean-Ghréige, a rith ón Chath Mharatóin go dtí an Aithin.
Na Ceithre Cúirteanna
Is iad na Ceithre Cúirteanna an príomhshuíomh cúirte i bPoblacht na hÉireann, atá suite i mBaile Átha Cliath. Is iad na cúirteanna atá le fáil san fhoirgneamh inniu ná an Chúirt Uachtarach, an Ard-Chúirt, agus an Phríomh-Chúirt Choiriúil. mion|1799  James Malton|188x188px
Stair
mion|clé|"The Scenery and Antiquities of Ireland". 1842. Joseph Stirling Coyne agus William Henry Bartlett.|188x188px mion|clé|1837|188x188px
Léirscrios an Fhoirgnimh sa Chogadh Cathartha
Ar 26 Meitheamh 1922, fuadaíodh Ginger O'Connell, a bhí ina Leas-Cheann Foirne in Arm Shaorstát. Coimeádadh é ag garrastún na gCeithre Cúirteanna. Sa deireadh, ní raibh an dara suí sa bhuaile ag Mícheál Ó Coileáin ach an áit a ionsaí le ruaigeadh a chur ar na frith-Chonraitheoirí.
Ar 28 Meitheamh, thosaigh baráiste airtléire. Scriosadh an foirgneamh faoi chith na sliogán, agus, thar aon rud eile, chuir pléasc mhillteanach sciathán thiar an fhoirgnimh de dhroim an domhain ar fad. Sa teagmháil seo, chuaigh sean-chartlann na dtaifead poiblí trí thine go hiomlán.
[[Íomhá:Great War Plaque, Four Courts Dublin.jpg|mion|226x226px|Cuimhneachán: In Memory of the Irish Barristers who fell in the Great War 1914-1918.
(Thomas Kettle, Willie Redmond. srl)]] Bhí an scrios ina ábhar conspóide ar feadh i bhfad, an raibh na frith-chonraitheoirí tar éis buamaí bobghaiste a fhágáil sa chartlann ? Dhiúltaigh siad don líomhain seo, áfach, agus iad ag áitiú nach bobghaiste a bhí ann, ach a gcuid lón cogaidh. Is fíor go raibh siad ag baint úsáide as an gcartlann mar stóras muinisin, ach ní raibh mianaigh d'aon chineál curtha ansin.
clé|mion|stop [[:en:Luas|Luas]]
Atógáil na gCeithre gCúirteanna
mion|188x188px Ar feadh deich mbliana i ndiaidh an Chogadh Chathartha, bhí na cúirteanna ab airde sa tír - an seanchóras go dtí an bhliain 1924, agus córas nua an tSaorstáit ina dhiaidh sin - lonnaithe i seanárasán an Leas-Rí i gCaisleán Bhaile Átha Cliath. Sa bhliain 1932, hosclaíodh na Ceithre Chúirteanna arís, agus iad atógtha agus athchóirithe ó bhonn aníos. mion|268x268px Mar sin féin, bhí trioc agus troscán an tseanfhoirgnimh caillte go deo, chomh maith leis na doiciméid, a chuaigh trí thine in éineacht le hOifig na dTaifead Poiblí. Thairis sin, ní raibh an stát úrbhunaithe sách saibhir le mórscéimeanna atógála agus athmhaisiúcháin a mhaoiniú. Mar sin, ní dhearnadh iarracht ar bith leis an tseanchuma a chur ar an taobh istigh den fhoirgneamh arís.
hAtógadh dhá thaobhsciathán níb fhaide ar shiúl ón abhainn, nó roimhe sin, bhí sé ag cur isteach ar na daoine chomh cúng agus a bhí na cosáin lasmuigh den fhoirgneamh. Baineadh simléirí den fhoirgneamh freisin.
Is féidir an locht a fháil ar na hathruithe seo, áfach, go ndearna siad dochar don dóigh ar phleanáil Gandon an foirgneamh sa bhliain 1796, agus don dóigh ar chóir dó dul i gcion ar an mbreathnóir, dar leis an ailtire.
Ceimiceáin talmhaíochta
deas|250px|thumb|Ceimiceáin talmhaíochta Táirgí an tionscail cheimicigh a úsáidtear i gcúrsaí talmhaíochta. Ina measc tá leasuithe neamhorgánacha, feithidicídí, luibhicídí, cógais ainmhithe is eile. De bhrí go mbíonn baol ann go bhfaighidh na hábhair seo bealach isteach i mbia daoine, tá imní ag fás mar gheall ar a n-úsáid fhlúirseach. Mar fhreagairt, tá talmhaíocht orgánach ag teacht chun cinn go mall le glúin anuas.
Abu Zubaydah
Is duine as an Araib Shádach é Abu Zoubaydah (Araibis: ابو زبيدة, Abū Zubaydah), a rugadh mar Zayn al-Abidin Muhammad Husayn.
Tá sé i seilbh Rialtas na Stát Aontaithe, i gCampa Coinneála Chuan Ghuantánamo (Béarla: Guantanamo Bay detention camp) i gCúba faoi láthair. Coinnítear é faoi an Authorization for Use of Military Force Against Terrorists. Gabhadh Zubaydah sa Phacastáin i Márta 2002 agus tá sé i ngéibheann ag na Stát Aontaithe ó shin i leith, lena n-áirítear ceithre bliana go leith i líonra príosúin rúnda na Lárghníomhaireachta Faisnéise (Béarla:Central Intelligence Agency).
Lúc Ó Scannláin
Is iománaí é Lúc Ó Scannláin, nó Luke Scanlon mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 2 Meitheamh 1996. Is as Contae Chill Chainnigh é.
Veyrier
Baile san Eilvéis is ea Veyrier atá suite i gcantún na Ginéive. Bhí 11,273 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2015.
Leannlus
mion|Leannlus le bláth leannlusa sa Ghearmáin Planda dreapaire ilbhliantúil atá dúchasach don Eoraip agus iarthar na hÁise. Na gais 3-6 m ar fhad, a chasann deiseal le crúcaí beaga a thugann tacaíocht dóibh. Na bláthanna fireanna (bídeach cúigpheitealach) agus baineanna (ag foirmiú cóin páipéir leis an toradh ann) ar phlandaí difriúla. In úsáid i ngrúdaireacht beorach is leanna ón 13ú céad, ach níor saothraíodh ar mhórscála é go dtí an 16ú céad. Na cinn thorthaithe amháin a úsáidtear chun an bheoir a bhlaiseadh is a chaomhnú.
Cileagram
Is aonad bunúsach, chun tomhais a dhéanamh ar mais, den córas SI (An Córas tomhais Idirnáisiúnta tomhais) é an Cileagram (Siombail: kg). Is é an sainmhíniú atá aige ná an méid mais atá ag an fréamhshamhail Cileagram Idirnáisiúnta a bhfuil suite sa Fhrainc.
Is é an cileagram an t-aon aonaid SI a baineann úsáid as réamhlitir, agus an t-aon aonaid SI le sainmhíniú ag baint le rud in ionad airí bunúsach fisiceach.
Tá an cileagram cothrom le 2.205 avoirdupois punt sa chóras Impireacht agus an córas a úsáidtear sna Stáit Aontaithe.
Casla
Is sráidbhaile Gaeltachta é Casla (Costello nó Costelloe as Béarla) idir Indreabhán agus an Cheathrú Rua in iarthar Chontae na Gaillimhe, Éire. Tá ceanncheathrú RTÉ Raidió na Gaeltachta suite ansin. Tá an sráidbhaile suite ar bhóthar an R336 ar bhruach Chuan Chladhnach. Ciallaíonn Casla "cuan beag (farraige)".
Freastalaíonn seirbhís bus 424 Bhus Éireann ó Chathair na Gaillimhe ar Chasla.
San úrscéal The Wind Changes le Olivia Manning, atá bunaithe ar dhaoine atá ag troid ar son neamhspleáchas na hÉireann in 1921, tá Riordan, an duine deireanach de cheannairí Éirí Amach na Cásca 1916, le teacht i dtír ag céibh Chasla.
Is teach mór é Lodge Chasla a thóg an t-ailtire Edwin Lutyens in 1925 agus ba í Gertrude Jekyll a dhear na gairdíní. Tógadh an áit in ionad lóiste iascaireachta a dódh in 1922 le linn Chogadh Cathartha na hÉireann. Ba as Casla J. Bruce Ismay, cathaoirleach an White Star Line. Cáineadh Ismay go géar tar éis dó teacht slán ón Titanic tar éis dó éalú i mbád tarrthála.
Sárú comhchuingeacht luchta is paireachta
I bhfisic na gcáithníní, sárú phrionsabal bunúsach na siméadrachta, a bhraith na fisiceoirí Meiriceánacha James Watson Cronin is Val Logsdon Fitch (1923-) is iad ag déanamh taighde ar chéóin (cáithníní fonúicléacha, saghas méasóin). Seasann an C anseo do chomhchuingeacht luchta (nó paireacht luchta), an t-oibriú i meicnic chandamach ina n-athraítear cáithnín ina fhrithcháithnín. Seasann P do phaireacht, an t-oibriú ina n-athraítear comhordanáidí ciotógacha ina gcomhordanáidí deasógacha. Le sárú CP, is féidir dearbhshainmhíníu a dhéanamh ar dheaslámhaí is ciotaí sa Chruinne. Baineann sé le barrthroime damhna thar fhrithdhamhna sa Chruinne. Ach ní thuigtear a mheicníocht ná a ról. Sáraíonn na céóin siméadracht an amchúlaithe T ionas go n-imchoimeádtar an comhchuingriú bunúsach CPT. Tháinig an chéad fhianaise le sárú CP maidir le B-mhéasóin chun solais i 1999.
Chemnitz
Cathair in iarthar Shaorstát na Sacsaine í Chemnitz (1953–1990: Karl-Marx-Stadt). Tá timpeall ar 240,000 duine ina gcónaí ann, agus í ar an tríú cathair is mó sa tSacsain.
Pádraig Ó Loinn
Is iománaí é Pádraig Ó Loinn, nó Pat Lyng mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 2 Nollaig 1996. Is as Contae Chill Chainnigh é.
Fiacha mac Delbaíth
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard-Rí na hÉireann ba ea Fiacha (Sean-Ghaeilge Fiachu, Fiachra, Fiachna) mac Dealbhaodha na dTuath Dé Danann.
Ba í Earnmas a mháthair, agus bhí triúr iníonacha aige trí ciorrú coil léi, Banbha, Fódhla, and Ériu.
Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)
Is toghcheantar parlaiminte suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Baile Átha Cliath Láir. Is Dáilcheantar 4 suíochán é seo.
Fiacha mac Delbaíth
De réir Leabhar Gabhála na hÉireann, tháinig sé i réim agus a athair curtha as cumhacht ag Caicher mac Nama, deartháir Neachtain. Deir Annála na gCeithre Máistrí agus Seathrún Céitinn gur chuir seisean a athair as cumhacht.
Bhí sé i réim ar feadh 10 mbliana, sular maraíodh é féin agus a nia Aoi mac Ollamain ag troid in éadan Éogan Imber.