cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ollscoil York
Is ollscoil in Toronto, Ontario, i gCeanada í Ollscoil York.
Bunaíodh sa bhliain 1959 í.
Darren Bent
Bhí cúl asiteach aige in aghaidh Learpholl le déanaí nuair a bhuail an liathróid in aghaidh balúin mhóir agus chas sé an treo a bhí sé ag dul.
thumb|left|200px|Bent ag imirt le [[Charlton Athletic F.C.|Charlton Athletic]]
thumb|right|100px|Bent, ina laethanta le [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]
Eugene, Oregon
mion|250px|Eugene Cathair in iarthar Oregon is ea Eugene. Sa bhliain 2010 fuarthas 156,185 duine ina gcónaí in Eugene.
Lodainn an Ear (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Lodainn an Ear. Cruthaíodh sa bhliain 1983 é. Is é Martin Whitfield (LO) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
County Line, Alabama
Is baile i gContaetha Blount agus Jefferson, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é County Line. Bhí 260 duine a bheith ina gcónaí sa bhaile sa bhliain 2016.
Stair
Bunaíodh an baile ar an 27 Lúnasa, 1957.
Airéit
deas|200px|thumb|Airéit Droim ghéar eangach shléibhtiúil ag scaradh gleannta nó coirí. Cruthaítear í trí chnaí oighearshruthanna, agus go minic bíonn sí síonchaite is briste a thuilleadh ag sioc.
Caife
Deoch is ea an caife a dhéantar as síolta rósta an phlanda caife nó coffea. Creidtear gurb ó réigiún san Aetóip, Kaffa, a fuaireamar an focal "caife". Tháinig an focal dúinn trí kahve an turcaí ó qahwah (fíon) na hAraibise. Is féidir é a sheirbheáil the nó fuar. Tá go leor scéalta taobh thiar de. Is é an réigiún Meánchiorcal an áit a bhfástar an caife. Is iad na réimsí sonracha ná Meiriceá Láir agus Theas, An Afraic agus an lár oirthear agus  an Áise Theas. Tá sé ar eolas go geografach mar an áit idir an Trópaic an Portán agus Trópaic an Ghabhair mar an "crios pónairí caife". Tá dhá chineál éagsúla caife ar eolas go coitianta, caife Arabica agus caife Robusta. thumb|right|230px|Síolta caife ar phlanda caife
Bitheolaíocht
Is éard atá i bplandaí caife síol torthaí a fhástar ar an tor 'Coffea'. Déantar na torthaí cosúil le silíní a lománaíocht agus a phróiseáil chun an síol luachmhar a dhéanann dhá fhaighneog aonair a bhaint. Fásann sé is fearr le báisteach go minic, teochtaí te, ach ní teochtaí, agus talamh cnocach 600 go 1,200 méadar (2,000 go 4,000 troigh) os cionn leibhéal na farraige agus dá bhrí sin tá sé á shaothrú i réigiúin thrópaiceacha ar fud na cruinne. Toisc nach bhfuil na torthaí go léir socraithe ag an am céanna, baintear an chuid is mó de shilíní caife de láimh, seachas trí mheaisín. . Déanann táirgeoirí éagsúla a silíní a bhuachan ag amanna difriúla.
Finscéalaíocht
Tá scéal finscéalach ann a insítear faoin áit ar bunaíodh caife ar dtús. Thosaigh sé ar fad i réigiún an Aetóip a chreidtear gurbh iad an chéad duine a d'aithin éifeacht fhuinniúil an ghléasra caife. Mar sin féin, níl aon fhianaise dhíreach a fuarthas níos luaithe ná an 15ú haois, rud a léiríonn cén áit ar fhás caife san Afraic ar dtús nó a d’fhéadfadh a bheith ina spreagthach ag na daonraí dúchasacha Tá scéal an aoire óig a raibh tréad gabhar aige, lá amháin thug sé faoi deara go raibh gabhar ag ithe roinnt caora, tar éis iad a ithe, bhí sé lán d'fhuinneamh agus sceitimíní. Cheap sé go raibh sé an-aisteach mar sin rinne sé blaiseadh dó féin. Thosaigh an t-aoire féin ag mothú níos fuinnmhithe tar éis dó na caora a ithe. Thosaigh an nuacht ag scaipeadh agus chuala manaigh faoi seo agus theastaigh uathu cuid acu féin. Triomaigh siad na caora nuair a fuair siad iad agus ansin ghrúdaigh siad iad le huisce te agus an chéad chupán caife mar thoradh air. Ach ní raibh sé seo i scríbhinn go dtí 1670. mion|alt=|Éimin le linn an 17ú haois
Stair níos creidimh
Tá an fhianaise inchreidte is luaithe ar ól caife nó eolas ar an gcrann caife le feiceáil i lár an 15ú haois i gcuntais Ahmed al-Ghaffar in Éimin. Níl an crann caife dúchasach do dheisceart Arabica agus tá traidisiún Arabach ann a thugann le fios gur tugadh isteach é ón Aetóip. Tá téarma caife féin ag teangacha áirithe san Aetóip, mar shampla, an grúpa Omotic, gan a lua go bhfuarthas an chuid is mó de na téarmaí a úsáideadh ar iasacht ón Araibis. Nuair a bhuail an nuacht an Éigipt, go nglaodh deoch 'quhwa', bhí sé leathnaithe go hÉimin agus a bhí ag úsáid ag Sufi Shaykhs agus daoine eile chun fanacht dhúiseacht le linn a gcuid paidreacha. .Ní hamháin go n-ólann na pátrúin caife agus go raibh siad i mbun cainte, ach d'éist siad freisin le ceol, d’fhéach siad ar thaibheoirí, d’imir siad ficheall agus choinnigh siad an scéal faoi láthair. D'éirigh go tapa le tithe caife mar ionad eolais a mhalartú go minic mar “Scoileanna an Chéasta". Faoin 17ú haois, bhí an caife ar a bhealach go dtí an Eoraip agus bhí an-tóir air ar fud na mór-roinne. Bhí conspóid mhór ann maidir leis an deoch nua a tháinig chun na hEorpa, bhí baint ag an bpápa leis an gcinneadh deiridh. In ainneoin na conspóide seo, bhí tithe caife ag teacht chun bheith ina n-ionaid ghníomhaíochta sóisialta agus cumarsáide i mórchathracha Shasana, na hOstaire, na Fraince, na Gearmáine agus na hÍsiltíre. Mhothaigh daoine a chuireann alcól in áit na maidine níos mó fuinnimh agus mar sin bhí deoch chaifé coitianta ann san Aontas Eorpach. mion|alt=|Léarscáil na réigiún caife
Próiseas
Tá go leor próiseas ann chun cupán caife a tháirgeadh. Mar Shampla:
Saothrú
Tarlaíonn saothrú an dá speiceas plandaí i réigiúin éagsúla. Déantar an speiceas caife Arabica a shaothrú den chuid is mó i Meiriceá Laidineach, agus is é an speiceas Robusta is mó san Afraic. Fástar an dá speiceas caife san India, san Indinéis agus i dtíortha eile na hÁise Fásann caife is fearr ag teocht idir 73 ° agus 82 ° F (23 ° agus 28 ° C). Riachtanais bháistí suas go dtí 60 go 80 orlach (1,500 go 2,000 milliméadar) in aghaidh na bliana le tréimhse thirim dhá nó trí mhí don Arabica. Is féidir saothrú caife a dhéanamh sa scáth ach níl sé chomh coitianta toisc gur féidir torthaí níos fearr a fháil gan scáth nó le scáth an-éadrom má leantar cleachtais eile, amhail scamhadh, fiailí agus toirchiú.
Táirgeadh
Le blianta beaga anuas tá an-tóir ar chaife, ciallaíonn sé seo méadú ar réigiúin táirgthe caife. Is í an Bhrasaíl an tír chaife is mó le blianta fada. Ós rud é go bhfuil níos mó éilimh ar bhlas tá beagnach 75 tír sa táirgeadh Caife ag an nóiméad seo.
An Bhrasaíl: Is iad an tír is mó le 150 bliain anuas iad agus trí bhreathnú ar a dtáirgeadh beidh siad ar feadh na chéad 100 bliain eile. Táirgeadh taifead ard de thart ar 2,598,000 tonna méadrach Caife i 2018. Sao Paulo, Parana, Minas Gerais, agus stáit eile oirdheisceart ina bhfuil an teocht agus an aeráid fhabhrach don táirgeadh caife. Tá modhanna athraithe acu le blianta beaga anuas, mar shampla, tá siad ag úsáid na gréine chun na silíní a thriomú. Vítneam: Is é Vítneam an dara táirgeoir caife is mó ar domhan anois, I 1975 ní raibh acu ach 600-tonna a tháirgeadh agus anois tá sé méadaithe go 2 mhilliún. Robusta an phónaire atá ag fás anseo, a dhéanann thart ar 96% den táirgeadh caife iomlán i Vítneam.
Tá tíortha ar nós Columbia, an Indinéis, an Aetóip agus an India sna deich dtáirgeoir caife is mó ar domhan. Bainfidh na tíortha seo tairbhe eacnamaíoch as seo.
Fómhar
Is é fómhar an chaife ceann de na tosca is tábhachtaí a mbíonn tionchar aige ar blas. Tá sé ar eolas go bhfuil blas is fearr ar chaife nuair a bhíonn sé ag buaic. Is é an príomhdhúshlán atá os comhair na lománaíochta ná Topagrafaíocht den talamh. Tá caife iontach suite go príomha i gceantair airde mhór. Tá feirmeacha caife suite ar fhánaí géara nó ar limistéir shléibhtiúla. Tá trí chineál éagsúla modhanna buainte ann :
Fómhar Meaisín: Tá feirmeacha an Bhrasaíl ar an talamh cothrom ionas gur féidir leo meaisíní a úsáid chun an fómhar a bhaint. Tiomáint iad na meaisíní i sraitheanna néata chun nach ndéanfaidh siad dochar do na plandaí. Croith na meaisíní na plandaí ionas go dtitfidh na silíní as. Is é an míbhuntáiste is mó ná go n-aibíonn silíní ag amanna difriúla agus nach féidir leis na meaisíní sin a idirdhealú.
Piocadh Stiall: Is modh piocadh láimhe é seo, stailc na feirmeoirí na plandaí i ngluaiseacht amháin. Ciallaíonn sé seo go gcaithfear na silíní a phiocadh, a shórtáil de réir aibíochta agus málaí.
Piocadh lámha: Maidir leis an gcaife is airde cáilíochta, roghnaíonn feirmeoirí na silíní. Ciallaíonn sé seo nach roghnóidh siad ach na silíní níos aibí as na plandaí agus go bhféadann siad na cinn neamhghnácha a fhágáil ag fás. Íoctar roghnóirí le meáchan na dtorthaí a roghnaíonn siad. Baineann sé seo le saothar crua agus pá éagórach.
Rósta
Sula ndéantar an caife a róstadh bíonn na pónairí glasa agus níl aon bhlas iontu. Athraíonn siad ón ghlas go dtí na pónairí donn aramatacha. Nuair a bhíonn na pónairí á róstadh tá tú ag róstadh ag 550F, caithfidh tú na pónairí a chasadh i gcónaí chun iad a sheachaint. Cuirtear na pónairí in oigheann ollmhór agus nuair a shroicheann siad timpeall 400F, tosaíonn siad ag pop cosúil le grán rósta. I ndiaidh an chéad phóca, seiceálfaidh tú go leanúnach chun a fháil amach an bhfuil siad rósta go dtí an caighdeán ceart. Is é an róstadh an rud a thugann cumhra agus blas do phónairí an chaife.Tógann cineálacha éagsúla pónairí faid éagsúla ama san oigheann. Is éard atá i gceist le róstadh ná a bheith in ann teocht inmheánach pónairí aonair a thuar go cruinn: rud nach féidir a mhúineadh; ní féidir é a fhoghlaim ach ó bhlianta taithí. Nuair is féidir, déantar róstadh gar don áit ina bhfuil an tomhaltóir. Tarlaíonn sé seo toisc go mbíonn pónairí rósta, go dtosaíonn siad ag cailleadh a gcuid caighdeán maith láithreach. alt=|mion|306x306px|Caife espresso
Stóráil
Treoir chun caife úr a stóráil:
Ealín Caife Latte
Tá sé níos deacra ealaín chaife latte a bhaint amach ná mar a fhéachann sé. Is féidir le deiseanna beaga caife fás ó ealaín laitíse a bheith acu ar a gcaife. Is féidir é a bhaint amach trí chéimeanna simplí ach le huaireanta cleachtais. Is ar uigeacht an bhainne atá sé go léir. Ba chóir an bainne a bheith 'síodúil' le haghaidh latte agus le 'neamhlonrach' le haghaidh cappuccino. Nuair a bhíonn an bainne á dhoirteadh, tosaíonn tú i lár an chupáin ionas go mbriseann an bainne dromchla an espresso. Nuair a thosaíonn an tacaíocht ag líonadh suas tosaíonn sé ag réiteach, tugann sé seo codarsnacht mhaith idir an espresso agus an bainne. Is féidir é seo a láimhseáil chun dearaí agus patrúin a chruthú. mion|Ealín caife latte
Deimhniú
Is féidir le tomhaltóirí caife a cheannach anois le trí dheimhniú, is iad cóirthrádáil, orgánach agus foraois bháistí comhaontas. Braitheann thart ar 125 milliún duine ar fud an domhain ar chaife as a slite beatha. Éilítear caife ar fud an domhain agus táirgtear é i 25 milliún sealbhóir beag. Ach ní féidir leis an gcuid is mó acu caighdeán maireachtála ard a fháil óna dtuilleamh. Tá táirgeadh caife ag brath ar go leor fachtóirí a fhágann go bhfuil sé deacair do na feirmeoirí agus do na daoine atá ag obair dóibh. Dálaí aimsire, galar agus tosca eile is féidir le gach duine tionchar a imirt ar tháirgeadh caife. Tugadh isteach trádáil chothrom ionas gur féidir leis na feirmeoirí sin maireachtáil má bhí an táirgeadh caife le laghdú. Le Cóirthrádáil, tá sé cinnte go bhfaighidh eagraíochtaí deimhnithe táirgeoirí caife an Praghas Íosta Cóir-Thrádála ar a laghad dá gcaife, a bhfuil sé mar aidhm aige a gcostas táirgthe a chlúdach agus gníomhú mar ghlan sábháilteacht nuair a thiteann praghsanna margaidh faoi leibhéal inbhuanaithe. Is pónairí caife iad pónairí caife orgánacha a táirgeadh gan úsáid a bhaint as lotnaidicíd nó luibhicíd. Baineann buntáistí leis seo don tomhaltóir agus don táirgeoir. Is féidir an sainmhíniú ar chaife orgánach deimhnithe a leathnú chun béim a chur ar athchúrsáil, múiríniú, sláinte ithreach, agus cosaint an chomhshaoil. Is eagraíocht neamhbhrabúis, díolmhaithe ó thaobh cánach í Comhaontas na foraoisí báistí. Go ginearálta, tá sé mar aidhm ag caighdeáin Chomhghuaillíocht forais bháistí cosaint a thabhairt don chomhshaol agus do chearta oibrithe.
Cúba
Tír is ea Poblacht Chúba atá suite i Muir Chairib. Is cuid den tír iad an t-oileán Cúba féin, Isla de la Juventud agus go leor oileán beag eile thart timpeall. Is é oileán Chúba an t-oileán is mó i Muir Chairib.
Bhí Fidel Castro i gceannas na tíre ó d'éirigh lena réabhlóid chumannach i gcoinne rialtas Fulgencio Batista i 1959. Tháinig a dheartháir Raúl mar chomharba air ar an 24 Feabhra 2008.
thumb|left|300px|Trinidad
Stair
Bhunaigh na Spáinnigh cóilíneacht ar an oileán sa 16ú haois. Níor bhain Cúba a neamhspleáchas amach go dtí 1902, ceithre bliana i ndiaidh an cogadh idir an Spáinn agus Stáit Aontaithe Mheiriceá. Ba bhlianta casta iad tús an 20ú haois le rialtais nár mhair i bhfad agus cur isteach an airm sa pholaitíocht.
Deachtóireacht Batista 1952-1958
Tháinig Fulgencio Batista i gceannas ar an dtír mar dheachtóir i 1952. Cé go raibh aithne air go dtí sin mar liobrálaí, thosaigh sé a naimhde polaitiúla a chur faoi chois. Bhí géarchéim eacnamaíoch sa tír ag an am, le formhór na ndaoine ag maireachtáil i mbochtanas.
Theith Batista ón oileán ar an 31 Nollaig 1958. mion|clé|256x256px|Fulgencio Batista, 10 Samhain 1939, i Washington, D.C
Réabhlóid, 1959
Chuir Fidel Castro agus a chomhghleacaithe (Che Guevara san áireamh) feachtas míleata in aghaidh an rialtais ar bun ag deireadh 1956. Ghlac siad seilbh ar Havana ar 1 Eanáir 1959.
Bahía de Cochinos, 1961
Tháinig teannas sa chaidreamh idir Cúba agus a chomharsa SAM nuair a náisiúnaigh an rialtas nua gnóthaí SAM go léir sa tír agus d'fhógair siad a gcairdeas leis an t-Aontas Sóivéadach (APSS). Chuir SAM smachtbhannaí i bhfeidhm go gairid ina dhiaidh is thacaigh an t-uachtarán John F. Kennedy le iarracht an rialtas cumannach a ruaigeadh le hionradh Bahía de Cochinos ar 15 Aibreán 1961.
Géarchéim 1962
Ardaíodh an teannas arís idir Dheireadh Fómhair agus Samhain 1962 nuair a tháinig SAM ar fhianaise go raibh na Cúbaigh ag tógáil aonad do dhiúracáin núicléacha ar an oileán, le cabhair ón Aontas Sóivéadach. Ba bhuaicphointe an Chogaidh Fhuaire é an eachtra seo.
Sa deireadh rinne SAM agus APSS margadh agus thóg na Rúisigh na diúracáin ón oileán le gealltanas ó rialtas SAM nach ndéanfadh siad iarracht eile an t-oileán a ionradh.
2000idí
Tháinig deartháir Fidel Castro, Raúl, mar chomharba air, ar an 24 Feabhra 2008.
mion|clé|300px|[[La Habana]]
Jonathan Woodgate
Is imreoir sacair é Jonathan Simon Woodgate (r.22 Eanáir, 1980 i Middlesbrough i Sasana). Imríonn sé faoi láthair le Tottenham Hotspur. D'imir sé le Leeds United ón bhliain 1998 go 2003. D'imir sé le Newcastle United i séasúr 2003-2004. D'imir sé le Real Madrid ó 2004 go 2007 agus le Middlesbrough ó 2007 go 2008. Tá sé ag imirt le Tottenham ó shin i leith.
Poblacht na hÉireann (1919)
Is í Poblacht na hÉireann (1919) an stát réabhlóid each a bhí bunaithe ag baill na Chéad Dála. Bunaíodh í i gcoinne stát na Breataine chun neamhspleáchas na hÉireann a bhaint amach agus neamhaird a thabhairt ar riail na Breataine in Éirinn. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Firstdail.jpg|alt=|clé|mion|199x199px|An Chéad Dáil ag bailiú le chéile i d[[Teach an Ardmhéara, Baile Átha Cliath ar 21 Eanáir, 1919.]]
Bunú
Thóg na baill a sainordú ó Éirí Amach na Cásca agus ó Olltoghchán na Breataine 1918, inar bhuaigh Sinn Féin 73 suíochán, an chuid is mó de na suíocháin in Éirinn.
Ba é arm na poblachta seo a throid Cogadh na Saoirse (Éire) idir 1919 agus 1921. Chuir Sinn Féin an Phoblacht ar bun, chuir siad cuireadh go dtí an Páirtí Náisiúnach agus an Páirtí Aontachta ach dhiúltaigh siad chun a bheith ann.
I bhFeidhm
Fuair an Phoblacht aitheantas ón Aontas Sóivéadach ach ba í sin an tír amháin a thug aitheantas di.
Sa deireadh, neamhbhunaigh an phoblacht tar éis an Conradh Angla-Éireannach agus bhunaigh Saorstát Éireann ina háit.
Uladh
Dúirt an phoblacht go raibh údarás aici ar oileán iomlán na hÉireann, ach ní raibh riail na poblachta ann in áiteanna de Ulaidh, mar shíneadh ar sin, ní raibh na Sé Contae in Oir-thuaisceart na hÉireann ann i Saorstát Éireann. Rinne Tuaisceart Éireann astu.
Griomasaigh
Is oileán é Griomasaigh, gar do Beinn na Faoghla sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
Peoria, Arizona
Cathair i lár Arizona is ea Peoria. Sa bhliain 2010 fuarthas 154,065 duine ina gcónaí in Peoria.
Aeromonas hydrophila
Is éard is Aeromonas hydrophila ann ná baictéar heitreatrófach, Gram-dhiúltach, slat-chruthach a fhaightear den chuid is mó i gceantair le haeráid te. Bíonn an baictéar seo ar fáil i bhfionnuisce nó in uisce goirt. Fanann sé beo i dtimpeallachtaí aeróbacha agus anaeróbacha, agus is féidir leis ábhair ar nós geilitín agus haemaglóibin a díleá. Aonraíodh Aeromonas hydrophila ó dhaoine agus ainmhithe sna 1950í. Is é an ceann is iomráití de na sé speiceas de chuid na hAeromonas. Bíonn sé frithsheasmhach in aghaidh na n-antaibheathach is coitianta agus in aghaidh teochtaí fuar.
Lodainn Mheadhanach (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Lodainn Mheadhanach. Cruthaíodh sa bhliain 1955 é. Is é Danielle Rowley (LO) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Patrick Francis Moran
Thug Moran na lámhscríbhinní seo leis nuair a tháinig sé go Sydney. Sa bhliain 1897, cuir i gcás, d'fhoilsigh sé leagan Béarla de dhán Gaeilge de chuid 'Patrick O'Prunty' (1738).
thumb|left|upright|Dealbh chuimhneacháin
Sa bhliain 1909 agus an raic i dtaobh 'essential Irish' ar siúl, thug an Cairdinéal agallamh do The Catholic Press (Sydney, NSW). D'athfhoilsigh Conradh na Gaeilge an t-agallamh seo i bpaimfléad dar teideal Cardinal Moran on Irish in the University: Important Pronouncement by His Eminence.
Corona, California
Cathair i ndeisceart California is ea Corona. Sa bhliain 2010 fuarthas 166,785 duine ina gcónaí in Corona.
Léigear na Corainte (146 RCh)
Cath a bhí ab ea Léigear na Corainte idir Phoblacht na Róimhe agus an cathairstát Gréagach an Choraint agus a chomhghuaillithe san Léig Acaech sa bhliain 146 RCh, a raibh díothú iomlán na Corainte mar thoradh air. Chuir an cath seo deireadh leis An Chogadh Acaech agus tús thréimhse an fhorlámhais Rómhánaigh i stair na Gréige.
Forbhreathnú
Sa bhliain 146 RCh, In 146 RC, chloígh na Rómhánaigh a bpríomh-chéile comhraic sa Mheánmhuir, an Chartaigan, agus chaith siad na míonna ina dhiaidh sin ag crá na Gréagaigh chun iad a ghríosú chun troda, agus é mar aidhm acu cath deiridh a bheith acu a chuirfeadh lena bhforlámhas sna dúichí sin.
Langport
Is baile agus paróiste sibhialta atá suite i Somerset é Langport. Tá sé suite 5 mhíle (8 ciliméadar) siar ó Somerton i ndeisceart an chontae. Bhí 1,081 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011. Cuimsíonn an paróiste gráigbhailte Bowdens agus Combe. Tá Langport ag críochántacht le Huish Episcopi, paróiste faoi leith a chuimsíonn cuid mhaith d'imeall Langport.
Minehead
Is baile suite i Somerset é Minehead.
Obar Luathnait
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Obar Luathnait.
Springfield, Missouri
Cathair i ndeisceart Missouri is ea Springfield. Sa bhliain 2010 fuarthas 159,498 duine ina gcónaí in Springfield.
Am Baile Sear
Is oileán é Am Baile Sear, i ngar do Beinn na Faoghla sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
Club Social y Deportivo Colo-Colo
thumb|Staid David Arellano
Club peile atá suite i gSantiago, An tSile is ea Club Social y Deportivo Colo-Colo. Tugtar Eterno Campeón, el Colo, el Cacique nó Albos air. Imríonn an fhoireann pheile a cuid cluichí sa staid David Arellano in Santiago. Bunaíodh sa bhliain 1925 é.
University of Texas Southwestern Medical Center
Is ionad leighis é an University of Texas Southwestern Medical Center, atá ina chuid den Southwestern Medical District, agus atá lonnaithe i nDallas, Texas. Tá sé ar cheann de na hionaid leighis is aitheannta ar domhan.
Tá scoil leighis poiblí bainteach leis an ospidéal poiblí den ainm Parkland Memorial Hospital, mar a bhfuil thart faoi 1,100 leabaí do h-othar agus freisin bainteach leis an Zale-Lipshey University Hospital, St. Paul University Hospital agus Children's Medical Center Dallas. Tá réimse cuimsitheach seirbhísigh leighis, den chaighdeann is airde, á thairgeadh ag an ionad leighis do mhuintir Texas agus ar ndóigh daoine níos faide ar siúl.
Tá clú ar leith ar Pharkland ós rud é gurbh ann a tógadh John F. Kennedy tar éis a lámhacadh i nDallas sa bhliain 1963.
Petherton Theas
Is baile suite i Somerset é Petherton Theas.
Frankfort, Kentucky
Is í Frankfort príomhchathair Kentucky, Stáit Aontaithe Mheiriceá. De réir an daonáiraimh sa bhliain 2000, tá 27,741 duine ina gcónaí sa chathair. Tá an chathair suite i gContae Franklin, agus tá Gippy Graham ina mheára.
Lá na hEorpa
Cúlra
mion|clé|Eagraíodh an Pharáid Schuman sna blianta 2000idí i [[Vársá ar Lá na hEorpa (2008 anseo)]] mion|clé|Scoil sa [[an Phortaingéil|Phortaingéil maisithe do Lá na hEorpa]]
Bunaíodh Comhairle na hEorpa an 5 Bealtaine 1949 agus, mar sin de, roghnaigh sí an lá sin chun ceiliúradh a dhéanamh, ó 1964 ar aghaidh.
Sa bhliain 1985, ag Comhairle Eorpach Milano, ghlac na Comhphobail Eorpacha (an tAontas Eorpach sa lá atá inniu ann) le siombailí Eorpacha Chomhairle na hEorpa, go háirithe bratach na hEorpa.
Chinn ceannairí an Chomphobail ar lá a eagrú i gcomóradh Dhearbhú Schumann an 9 Bealtaine 1950. Moladh leis an ndearbhú seo tionscail ghuail agus chruach na Fraince agus na Gearmáine Thiar a chomhthiomsú, as a tháinig an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach, an chéad Chomhphobal Eorpach, agus mar sin, meastar gur príomhthráth bunaithe a bhí ann.
Thug Parlaimint na hEorpa aitheantas do lá saoire an 9 Bealtaine go foirmiúil i nDeireadh Fómhair 2008.
Deasghnáth
Ceiliúrtar 9 Bealtaine i bhfoirmeacha éagsúla san Aontas Eorpach agus i dtíortha mórthimpeall air (an Tuirc fiú sna blianta 2000idí).
Le Lá na hEorpa a cheiliúradh, osclóidh institiúidí an Aontais Eorpaigh a gcuid doirse don phobal i dtús mhí na Bealtaine sa Bhruiséil agus in Strasbourg. In oifigí áitiúla an Aontais san Eoraip agus ar fud an domhain eagraítear gníomhaíochtaí agus imeachtaí éagsúla do dhaoine de gach aois.
Gach bliain glacann na mílte duine páirt i dturais, díospóireachtaí, ceolchoirmeacha, agus imeachtaí eile leis an lá a chomóradh agus le feasacht faoin Aontas Eorpach a mhéadú.
De bharr nádúr polaitiúil an lae seo, bíonn iarrachtaí ann chun daoine a mhúineadh faoin Aontas Eorpach agus bíonn daoine ag labhairt i bhfabhar lánpháirtiú na hEorpa.
Bíonn príomhról ag an mbratach, mar shiombail eile, le linn na gceiliúrtha ginearálta.
D'ainneoin céadrogha don 9 Bealtaine, ceiliúrann roinnt Eorpach an 5 Bealtaine mar gheall ar ról na Comhairle i leith cearta an duine, daonlathas agus smacht reachta a chosaint. I gcodarsnacht leis seo, ní raibh Dearbhú Schuman ach ag tabhairt moladh ar aghaidh chun gual agus cruach na Fraince agus na Gearmáine a chomhthiomsú. Lena chois sin, tá 9 Bealtaine ar comhthráth le Lá an Bhua, sin é deireadh an Dara Chogaidh Dhomhanda san iar-Aontas Sóivéadach (arna cheiliúradh in Iarthar na hEorpa an 8 Bealtaine).
Tagairtí
Euroopan unionin symbolit
An Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é An Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar. Cruthaíodh sa bhliain 2005 é. Is é Ged Killen (LO) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Twerking
mion|Bean ag twerkeáil ag féile ceoil mion|Fear ag twerkeáil Nós damhsa Meiriceánach é twerking (/ˈtwɜrkɪŋ/), damhsa ina bhfuil duine ag rince i stíl ghnéasach le gluaiseacht na cromán, agus sé nó sí cromtha go híseal. Cé nach bhfuil a fhios ag éinne cárbh as a tháinig an focal seo, deirtear go coitianta go bhfuil aicearra ar an bhfocal Béarla “footwork” ann, agus portmanta ar na focail “twist” agus “jerk” i gceist. Áfach, tá fianaise ann ó agallaimh gur tháinig an frása ó sráideanna New Orleans nuair a thosaigh an stíl rapcheol darbh ainm “Bounce”. Bhí baint idir ceol “Bounce” agus twerking ó na 1990í i leith, agus scaipeadh í trí mheán fhíseanna rapcheoil agus suíomhanna físeáin ar líne ó lár na 2000í. Tá sé scríofa as Gaeilge (go neamhoifigiúil) mar twerkeáil nó twerkáil uaireanta.
Comhairle Shruighlea
Is éard is Ceantar Comhairle Shruighlea (Béarla: Stirling council area) ann ná ceann de na 32 rannán rialtais áitiúil in Albain. Tá daonra de thart ar 87,000 (2005 meastachán) ag Sruighlea. Cruthaíodh í faoin Acht Rialtais Áitiúil (Alba) 1994 leis na teorainneacha a bhí ag Contae Shruighlea (seachas An Eaglais Bhreac) mar a bhíodh, lena n-áirítear an chuid thiar theas de Shiorrachd Pheairt, tráth dá raibh. Cuireadh deireadh leis an dá chontae chun críocha an rialtais áitiúil faoin Acht Rialtais Áitiúil (Alba) 1973.
Cathussach mac Eterscélai
Rí na Mumhan d'Eoghanacht Áine Cathasach mac Eidirscéil (Sean-Ghaeilge Cathussach mac Eterscélai) (bás c. 769). Eidirscéal mac Maoil Umha (bás 721), iar-rí, ba ea a athair. Bhí a mhuintir suite in oirdheisceart Chontae Luimnigh, ag Cnoc Áine gar de mhainistir Imligh i gContae Thiobraid Árann.
Sna seachtú agus ochtú haoiseanna, dáileadh ríogacht na Mumhan i measc na rítheaghlach de chiorcal istigh na nEoghanacht.
Ní thuairiscítear nó a réimeas nó a thásc sna hannála Éireann. Dar le Sioncronachtaí Laud, tháinig sé i gcoróin i gcomharbacht Cathal mac Finghin (bás 742) d'Eoghanacht Ghleanndamhnach sa bhliain 742, agus bhí sé i réim le 27 bliain.
Ní dhéantar tagairt do Chathasach agus eachtraí a tharla le linn a réimis á thaifeadadh. Sa cheantar Chlíu (oirthear Chontae Luimnigh agus cuid de Chontae Thiobraid Árann), tharla cath sa bhliain 744 inar maraíodh Chonchúr, rí Uí Fiodhghinte as Luimnigh. Cé go raibh muintir Cathasaigh ina gcónaí ar theorainn Chliú, ní fios ar throid seisean sa chath, nó b'fhéidir miondreamanna an cheantair ag cúr i gcoinne smachtú Uí Fiodhghinte. Sa Tuadhmhumhain i gContae an Chláir, scrios na Déise an Chorca Mrua sa bhliain 744, agus tharla cath idir Uí Fiodhghinte in éadan na Corca Mrua agus na Corca Baiscinn sa bhliain 763. Ba é folús cumhachta a fágadh de bharr meath Uí Fiachrach Aidhne na gConnacht a bhí faoi bhun coimhlint pholaitiúil an cheantair.
Sa bhliain 747, tharla Cath Charn Ailche idir fir na Mumhan, inar maraíodh Cairbre mac Con Díonaisc, ball d'Eoghanacht Locha Léin leath-neamhspleách. Tharla Cath Cheann Fabrat (gar de Chnoc Suí Finn, Contae Luimnigh), arís idir fir na Mumhan, sa bhliain 757, inar maraíodh Bobdgal, uachtarán Mhungairit (mainistir gar de Chathair Luimnigh). Ní fios cé a bhuaigh, agus is deacair é mar thoradh coimhlint cumhachta na linne seo a thuiscint. Tá a fhios againn áfach, gur briseadh monaplacht an chiorcail istigh ag an gcéad comharbacht eile, nuair a tháinig Maol Dúin mac Aodha i réim.
WTA Tour 2002
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2002 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 32ú eagrán. Bhuaigh Serena Williams na craobhacha is mó le 8, an airgead is mó le $3,935,668 agus na pointí is mó le 6,080 pointe. Ba í Serena Williams imreoir na bliana agus Svetlana Kuznetsova imreoir nua na bliana.
Somerton
Is baile atá suite in oirdheisceart Somerset é Somerton. Bhí cónaí ar 4,697 duine sa bhliain 2011.
Tórr Fionn
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Tórr Fionn.
Christopher Hitchens
Údar agus iriseoir Angla-Mheiriceánach ab ea Christopher Eric Hitchens (a rugadh ar 13 Aibreán 1949 i Portsmouth, Sasana agus a fuair bás ar 15 Nollaig 2011 i Houston, Texas sna Stáit Aontaithe). Scríobh sé colúin agus critic liteartha do The Atlantic, Free Inquiry, The Nation, Salon, Slate, Vanity Fair, World Affairs, agus d'fhoilseacháin eile sa Bhreatain agus i Meireacá. Is minic a bhíodh Hitchens le feiceáil ar thimchuairt na seónna cainte ar an teilifís nó ag tabhairt léachtaí poiblí. Ba chomhalta de chuid na hInstitiúide Hoover é ó Mheán Fómhair na bliana 2008 i leith. "Radacach" a thug Hitchens air féin agus bhí sé gníomhach i ngluaiseachtaí agus i bhfeachtais de chuid na heite clé ó bhí sé ina mhac léinn ollscoile, gí go gcuireadh sé súil ghéar ar an tsaol ón tús agus gur tháinig athrú ar a chuid smaointeoireachta de réir a chéile, go mór mhór ón mbliain 1989 i leith. "Nuachoimeádach" a tugadh air uaireanta mar gheall ar a sheasamh i bhfabhar an chogaidh san Iaráic. Is é an freagra a bhí aige air sin ná nár "choimeádach de chineál ar bith" é. Bhí sé go mór faoi thionchar na hEagnaíochta. Bhí meas mór aige ar George Orwell, Thomas Paine, agus Thomas Jefferson. Bhí leithéidí an Mháthair Treasa, Bill agus Hillary Clinton, agus Henry Kissinger cáinte aige, uaireanta go fíochmhar. Bhí an stíl dhian díospóireachta sin aige ina hábhar conspóide agus ina cúis mholta araon ag daoine éagsúla. Duine frithdhiagach a bhí ann chomh maith.
Fuair Hitchens saoránacht na Stát Aontaithe sa bhliain 2007 ar a 58ú breithlá agus mionn na saoránachta tugtha aige ar chéimeanna Chuimhneachán Jefferson i Washington, D.C., an chathair ina raibh sé ina chónaí ann le roinnt blianta. Níor éirigh sé as a shaoránacht Bhriotanach, áfach.
Lúidín
Bíonn ordóg agus ceithre mhéar ar gach lámh. Lúidín a ghlaoitear ar an mhéar is lú.
Jackson, Mississippi
Is í Jackson príomhchathair agus an chathair is mó i stát Mississippi, ceann de Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá Jackson suite i gContae Hinds, agus tugtar an leasainm "Crossroads of the South" air. De réir an daonáirimh sa bhliain 2000, tá 184,256 duine ina gcónaí sa chathair. Ainmníodh an chathair i gcuimhne ar Andrew Jackson, 7ú huachtarán na Stát Aontaithe.
Tollaigh
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Tollaigh.
Paths of Glory
Craoladh an t-ochtú heipeasóid, Paths of Glory, den seachtú sraith is fiche The Simpsons ar an 6 Nollaig 2015. Scríobh Michael Ferris an eipeasóid seo. D'fhéach 5.53 milliún duine ar an eipeasóid.
Próitéabhaictéar
Is éard is na Próitéabhaictéar (Proteobacteria) ann ná grúpa mór (Fíleam) de bhaictéir. Ina measc, tá réimse leathan pataiginí, mar shampla Escherichia, Salmonella, Vibrio, Helicobacter, agus go leor géineas suntasach eile. Cinn eile, bíonn siad saorbheathach, agus ina measc siúd tá go leor de na baictéir atá freagrach as Fhosúchán nítrigine. Sa bhliain 1987, bhunaigh Carl Woese an grúpa seo, ag tabhairt, go neamhfhoirmiúil, "baictéir chorcra agus a ngaolta." orthu. Mar gheall ar an éagsúlacht mhór foirmeacha a bhíonn le fáil sa ghrúpa seo, tá na Próitéabhaictéar ainmnithe i ndiaidh Próitéis, dia Gréagach na farraige, a bhí in ann cruthanna éagsúla a glacadh, agus mar sin níl sé ainmnithe ón ghéins Proteus.
Arcaibh agus Sealltainn (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Arcaibh agus Sealltainn. Cruthaíodh sa bhliain 1708 é. Is é Alastair MacIlleMhìcheil (DL) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Taunton
deas|250px|thumb|Taunton Is baile suite i Somerset é Taunton.
Lancaster, California
Cathair i ndeisceart California is ea Lancaster. Sa bhliain 2010 fuarthas 156,633 duine ina gcónaí in Lancaster.
mion|clé|250px|Lancaster
New Moston
Is ceantar suite i gcathair Manchain é New Moston, 5 mhíle ó lár na cathrach.
Sa bhliain 1850 cheannaigh cumann foirgníochta 57 acra sa cheantar agus leag siad amach pleananna le haghaidh eastát tithíochta. "New Moston" an t-ainm a bhí ar an gceantar mar bhí sé suite go díreach taobh thiar den bhaile stairiúil sin Moston.
Garden City, Alabama
Is baile i gContaetha Blount agus Cullman, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Garden City. Bunaíodh é sa bhliain 1878. Bhí 498 duine a bheith ina gcónaí sa bhaile sa bhliain 2016.
Family Guy (séasúr 4)
Craoladh an ceathrú séasúr Family Guy idir Bealtaine 1, 2005 agus Bealtaine 21, 2006 ag tosú le "North by North Quahog".
Watchet
Is baile suite i Somerset, Sasana, é Watchet.
An Tulach, Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é an Tulach.
Woiwurrung
Teanga Bundúchasach na hAstráile is ea Woiwurrung (uaireanta Woiwurrong, Woiworung, Wuywurung), atá á labhairt ag na Wurundjeri de chuid an náisiún Kulin i lár Victoria, ón Sliabh Baw Baw san oirthear, agus siar chuig Sliabh Macedon, Sunbury agus Gisborne san iarthair. Maireann an teanga fós, ach ní heol do mhorán daoine an teanga, de thoradh tionchar an choilíneachais.
Bhí na clanna Woiwurrung lonnaithe ar bhruach na hAbhann Yarra, a thugtar ‘Birrarung’ sa teanga Woiwurrung, sular díbríodh iad ag na hEorpaigh. Tá na clanna, mar leanas: Tugtar 'Wurundjeri' mar ainm coiteann ar chách atá de shliocht na gclann Woiwurrung. Tá an t-iolar Bunjil agus an préachán Waa mar tótaim dóibh. Mháigh an Ghluaiseacht Jindyworobak gur tháinig an t-ainm as an bhfrása Woiwurrung jindi worobak, rud a chiallaíonn ‘glac seilbh’ nó ‘dul isteach’.
Escherichia
Is éard is Escherichia ann ná ghéineas de bhaictéar Gram-dhiúltach, slat-chruthach, neamh-spór-fhoirmiú, anaeróbach ilacmhainneach, ón Ríocht Enterobacteriaceae. Sna speicis siúd a bhíonn ina n-áitritheoirí sna conair ghastraistéigeacha d'ainmhithe aonteasacha, soláthraíonn an speiceas Escherichia cuid den mhiocródhíorthaithe vitimín K le haghaidh a n-óstach. Tá roinnt de na speicis d'Escherichia pataigineach. Tá an ghéineas ainmnithe as Theodor Escherich, a chéad d'aimsigh E. coli.
Dùn Èideann an Iar (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Dùn Èideann an Iar. Cruthaíodh sa bhliain 1885 é. Is í Christine Jardine (DL) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Salinas, California
Cathair in iarthar California is ea Salinas. Sa bhliain 2010 fuarthas 150,441 duine ina gcónaí in Salinas.
TeleG
Bunaíodh TeleG mar an chéad cainéal digiteach teilifíse laethúil i nGaeilge na hAlban, ar 31 Deireadh Fómhair 1999. Níl sé ar fáil faoi láthair ach amháin ar an ardán Freeview.
Ceanglaíonn An tAcht Craolacháin 1996, gur chláir a taispeánadh cheana féin ar chainéil analóg iad (go leor díobh lasmuigh den bhuaic-am). Cruthaigh an tAcht Cumarsáide 2003 Seirbheis nam Meadhanan Gáidhlig atá freagrach as cinneadh maidir le forbairt seirbhísí craolacháin trí mheán na Gaeilge in Albain sa todhchaí.
Chríochnaigh é ar 23 Bealtaine 2011.
Uachdar Leasa
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Uachdar Leasa.
Wincanton
Is baile suite i Somerset é Wincanton.
Wellington, Somerset
Is baile suite i Somerset é Wellington.
Corn Rugbaí an Domhain 1991
Staideanna
Imríodh na 32 chluiche i naoi staid déag, i dtíortha éagsúla. Chuir Sasana féin ceithre staid ar fáil, bhí ocht gcinn sa Fhrainc, ceithre cinn sa Bhreatain Bheag, péire in Éirinn agus ceann amháin in Albain. Imríodh Grúpa A i Sasana, grúpa B in Albain agus in Éirinn, grúpa C sa Bhreatain Bheag agus grúpa D sa Fhrainc. Imríodh an cluiche tosaigh agus an cluiche ceannais sa staid ba mhó, Twickenham i Londain, dhá chluiche a chaill an t-óstach, Sasana.
Tíortha rannpháirteacha
Bhí sé fhoireann déag rannpháirteach sa chorn domhanda. Fuair na hocht bhfoireann a bhain an babhta ceathrú ceannais amach sa chomórtas ceithre bliana roimhe sin áit go huathoibríoch. Eagraíodh comórtas cáiliúcháin do na hocht n-áit eile. Ní raibh cead ag an Afraic Theas páirt a ghlacadh sa chomórtas i ngeall ar an badhcat spóirt i gcoinne apartheid. Ghlac 25 thír páirt sa chomórtas cáiliúcháin.
Seo a leanas na foirne a ghlac páirt:
Babhta na nGrúpaí
Cuireadh na sé thír déag a ghlac páirt i gceithre ghrúpa, agus ceithre thír i ngach grúpa. Fuarthas trí phointe as cluiche a bhuachan, dhá phointe as comhscór agus pointe amháin as cluiche a chailliúint. Chuaigh an dá fhoireann a bhí sa chéad dá áit i ngach grúpa ar aghaidh go díreach chuig an mbabhta ceathrú ceannais.
Bhí ceithre phointe ar úd, dhá phointe ar shlánú, trí phointe ar chic pionóis agus trí phointe ar phreabchúl.
Pointí
Scóráladh 1197 bpointe san iomlán, sin 37 ar an meán in aghaidh an chluiche.
Úid
Scóráladh 140 úd san iomlán, sin 4 úd ar an meán in aghaidh an chluiche.
Coláiste na hOllscoile, Corcaigh
Comhollscoil d'Ollscoil na hÉireann is ea Coláiste na hOllscoile, Corcaigh - Ollscoil na hÉireann, Corcaigh (as Béarla, University College Cork nó UCC; tugtar Coláiste na hOllscoile Corcaigh nó COC uirthi go coitianta) atá suite i gCorcaigh na hÉireann.
Bunaíodh an ollscoil sa 1840í faoin ainm Ollscoil na Banríona, Corcaigh, le dhá choláiste banríona eile; i mBéal Feirste agus i nGaillimh. D'athraigh an t-ainm go dtí Coláiste na hOllscoile, Corcaigh tar éis Acht na hOllscoile Éireannaí, 1908. D'athraigh an t-ainm arís go dtí an t-ainm reatha tar éis Acht na nOllscoileanna, 1997.
Freastalaíonn thart ar 14,500 mac léinn uirthi, le 12,000 mac léinn cláraithe ar chúrsaí céime agus 2,500 cláraithe mar iarchéimithe. Tá 3,000 míle duine fostaithe ag an Ollscoil.
Is iad seo a leanas dámha na hOllscoile: na hEalaíona agus Staidéir Cheilteacha, an Tráchtáil, an Innealtóireacht, Eolaíocht agus Teicneolaíocht an Bhia, An Dlí, An Leigheas agus an tSláinte, agus An Eolaíocht.
Ainmníodh an ollscoil mar an Sunday Times Ollscoil is fearr in Éirinn don bhliain 2003-2003, gradam a bhuaigh an choláiste arís i 2005-2006.
I measc na bpolaiteoirí a d’fhreastail ar an ollscoil tá: Mícheál Ó Mártín, Seán Ó Loingsigh, Michael O’Leary, Eoghan Harris, Barry Desmond agus André Ventura.
I measc na hiriseoirí a d'fhreastail ar an ollscoil tá : Ian Bailey, Liam Ó Muirthile agus Brendan O'Connor Is file é John Mee a d'fhreastail ar an Ollscoil i rith na hochtóidí.
Naisc sheachtracha
mion|left|Cearnóg na hOllscoile
Lomaistriúchán
I réimse na teangeolaíochta, is éard is lomaistriúchán ann ná focal nó frása a fuarthas ar iasacht ó theanga eile trí aistriúchán “focal ar fhocal” nó “fréamh ar fhréamh”. Nuair a úsáidtear é mar bhriathar, ciallaíonn “lomaistriú” focal nó frása a fháil ar iasacht ó theanga eile agus a chomhpháirteanna á n-aistriú, ionas go gcruthófar léacsaeim nua sa sprioctheanga.
Uaireanta bíonn níos mó fianaise ag teastáil chun lomaistriúchán a idirdhealú ó fhocal iasachta neamh-aistrithe toisc, i gcásanna áirithe, go bhféadfadh frása den chineál céanna teacht chun cinn go neamhspleách sa dá theanga. Is é is dóichí ná go mbeidh sé seo amhlaidh nuair a bhíonn gramadach an lomaistriúcháin a bheartaítear an-éagsúil le gramadach na teanga iasachtaí, nó nuair a bhíonn íomhánna nach bhfuil chomh soiléir céanna sa lomaistriúchán.
Ní ionann lomaistriú agus péireáil fóna-shéimeantaice. Cé go mbíonn aistriúchán séimeantach san áireamh le lomaistriú, ní péireáil foghraíochta atá i gceist (.i. fuaim an fhocail a fuarthas ar iasacht a choinneáil trí é a phéireáil le focal nó le moirféim atá ann cheana sa sprioctheanga).
Cineálacha
Rangaítear lomaistriúcháin ina gcúig ghrúpa, de réir córais amháin:
Beinn Bhrotain
Is sliabh in Albain í Beinn Bhrotain, atá suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain.
Lomaistriúchán
Cineálacha
Níl an téarmaíocht seo uilíoch. Tugann roinnt údar aistriúchán moirféim-ar-mhoirféim ar lomaistriúchán moirfeolaíoch.
Tá lomaistriúchán fóineolaíoch ann freisin, ina ndéantar fuaimniú an fhocail a aithris sa teanga eile. Mar shampla, tugtar 雷达 (pinyin léi dá) ar radar sa tSínis, a fhuaimnítear cosúil leis an mBéarla.
Cumasc iasachta
Aistríonn cumasc iasachta (nó páirt-lomaistriúcháin) cuid de chomhfhocal gan na codanna eile a aistriú. Mar shampla, is páirt-lomaistriúchán é Saorview, ainm sheirbhís teilifíse dhigiteach na hÉireann, ar Freeview, seirbhís dhigiteach na Ríochta Aontaithe, ag aistriú an chéad leath den fhocal ó Bhéarla go Gaeilge ach ag fágáil an dara leath gan athrú. Samplaí eile is ea: “liverwurst” (< Gearmáinis Leberwurst), “apple strudel” (< Gearmáinis Apfelstrudel).
Aistriúchán iasachta: margadh na míol
Is aistriúchán iasachta de fhrása sa bhFraincis marché aux puces (margadh le dreancaidí) é an frása coitianta Béarla flea market (Gaeilge: margadh na míol ). I measc na leaganacha náisiúnta eile, tá:
Bob Riley
Ba é Robert Renfroe "Bob" Riley (rugadh 3 Deireadh Fómhair 1944) an 52ú gobharnóir ar Alabama sna Stáit Aontaithe. Is ball den Pháirtí Poblachtach é. Rugadh in Ashland, Alabama é. Chuaigh sé go dtí Ollscoil Alabama agus bhain sé amach céim i Riarachán Gnó. Bhí sé ina ghobharnóir ó 2003 go 2011, bliain ar tháinig Robert Bentley (P) i gcomharbacht air.
Naisc
Beathaisnéis Riley ar Shuíomh Ghobharnóir Alabama
Sunnyvale, California
Cathair i lár California is ea Sunnyvale. Sa bhliain 2010 fuarthas 140,081 duine ina gcónaí in Sunnyvale.
Weston-super-Mare
Is baile suite i Somerset é Weston-super-Mare.
Palmdale, California
Cathair i ndeisceart California is ea Palmdale. Tá sí suite i dtuaisceart Chontae Los Angeles. Tá na sléibhte San Gabriel idir Palmdale agus Cathair Los Angeles. Is í an chéad baile neamheagraithe dár tugadh stádas mar chathair di i nGleann Antelope (1962). Sa bhliain 2010 fuarthas 152,750 duine ina gcónaí sa chathair.
Giovanni Trapattoni
Chaith sé tréimhse fhada rathúil mar thraenálaí le foireann na hIodáile, Bayern München i mBundesliga na Gearmáine, A.C. Milan, Internazionale agus Juventus i Serie A na hIodáile agus an fhoireann Ostarach, Red Bull Salzburg.
Imreoir
In úsáid mar imreoir lár páirce a bhí tugtha don chosaint nó mar fíorchosantóir, bhí ról lárnach ag Trapattoni i Milan Nereo Rocco. Bhaineadar an scudetto faoi dhó, Corn na hEorpa faoi dhó, Corn na gCorn uair amháin agus Corn Idirilchríochach amháin, chomh maith le Coppa Italia 1966-67.
Chaith sé ceithre shéasúr déag ag imirt le Milan, 274 cluiche sraithe san iomlán. Ina dhiaidh sin chaith sé séasúr amháin le Varese, ansin d’éirigh sé as.
Traenálaí
Is é Giovanni Trapattoni an t-aon traenálaí sa domhain, in éineacht leis an Ostarach Ernst Happel, craobh náisiúnta a bhuachaint i gceithre thír dhifriúla (iomlán de dheich dteideal náisiúnta san Iodáil, Gearmáin, Portaingéile agus an Ostair) agus faoi láthair, tá sé an ceathrú traenálaí sa domhain (an dara san Eoraip) don líon na trófaithe idirnáisiúnta ag leibhéal club buaite.
In éineacht leis an Gearmánach Udo Lattek, is é Trapattoni an t-aon traenálaí na trí príomh-comórtais UEFA don club a bhuachaint. Tá sé an aon traenálaí gach comórtas club UEFA a bhuachaint freisin (gach leis an Juve) agus coinníonn sé uimhir curiarrachta de thrófaithe buadh i gCorn UEFA le trí buanna.
Comórtais náisiúnta
1981-82, 1983-84, 1985-86
Gallaibh, Cataibh agus Ros an Ear (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Gallaibh, Cataibh agus Ros an Ear. Cruthaíodh sa bhliain 1997 é. Is é Jamie Stone (DL) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Bréantrá
Baile in Éirinn is ea Bréantrá. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.
RTÉ Radio 1
Is príomhstáisiún raidió ag an gcraoltóir seirbhíse poiblí, Raidió Teilifís Éireann, é RTÉ Radio 1 (nó RTÉ Raidió 1). Tá sceideal thar a bheith measctha ar Radio 1: siamsa, cúrsaí reatha, oideachas, spórt agus mar sin de, i mBéarla go príomha ach tá Gaeilge le cloisteáil ó am go ham.mion|RTÉ Raidió 1, [[Domhnach Broc]] Thosaigh an stáisiún ag craoladh ar bhonn rialta ar an 1 Eanáir 1926 mar 2RN, sa bhliain 1932 mar “Radio [sic] Átha Luain” agus mar “Radio [sic] Éireann” in 1937.
mion
Stair
mion|Dundrum Shopping Centre, 2008 Chuaigh Radio Átha Luain nó "Radio Athlone" ar an aer i 1932 don chéad uair, ar bhonn sealadach. Bhí an raidió le fáil ar fud na tíre ar fad. Bhí an Chomhdháil Eocairisteach le bheith ar siúl in Éirinn an bhliain sin agus theastaigh poiblíocht mhór ón lucht stiúrtha.
WTA Tour 2003
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2003 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 33ú eagrán. Bhuaigh Kim Clijsters na craobhacha is mó le 9, an airgead is mó le $4,466,345 agus na pointí is mó le 6,628 pointe. Ba í Justine Henin imreoir na bliana agus Maria Sharapova imreoir nua na bliana.
RTÉ Radio 1
Stair
Thosaigh stáisiún ag craoladh go lánaimseartha ar an 6 Feabhra 1933. Ba é Éamon de Valera a thug an t-aitheasc oscailte. Thug sé ‘Droichead nua Átha Luain’ ar an ‘nGléas Craobhscaoileacháin seo [...] droichead idir na Gaedhil in Éirinn agus Gaedhil na h-imirce’ agus labhair sé – i mBéarla – ar thábhacht na Gaeilge.
Athainmníodh "Radio Athlone" mar "Radio Éireann" sa bhliain 1937. Ar na gléasanna raidió criostail (a bhí coitianta isteach sna 1930idí), ní chlúdódh an comhartha ach tuairim is 70% den dtír agus ní bheadh an Ghaeltacht san áireamh. Mar sin, fiú dá mbeadh gléasanna raidió acu, d’fhéadfadh sé nach gcloisfeadh go leor de phobal na Gaeltachta gan dua na cláracha as Gaeilge a bhí ann sna blianta luatha.
D'éirigh Raidió Éireann saor ó smacht díreach rialtais sna 1960idí.
I 1973, bhog an tseirbhís raidió go hIonad Raidió nua ar champas Dhomhnach Broc ón Ard-Oifig an Phois t i mBaile Átha Cliath (áit a raibh sé ó 1928).
Anois, tá líonra cumarsáide náisiúnta ag RTÉ le béim níos mó ar bhailiú agus ar nuachta réigiúnach.
Newall Green
Is ceantar suite i Manchain é Newall Green. Cuid de Wythenshawe, i ndeisceart Mhanchain, atá ann. Tá Newall Green ar thaobh thiar an mhótarbhealaigh M56, timpeall is míle slí ó lár Wythenshawe.
Tá dhá scoil dara leibhéil i Newall Green, St Paul's Catholic High School agus Newall Green High School, chomh maith le roinnt bunscoileanna.
Neisseria
Is éard is Neisseria ann ná géineas mór na mbaictéar comhthíosach a coilíníonn dromchlaí múcóiseach i go leor ainmhithe. As na 11 speiceas a bhíonn éifeacht acu ar dhaoine, níl ach dhá cheann ina phataiginí. Is minic a bhíonn N. meningitidis agus N. gonorrhoeae freagrach as ionfhabhtuithe aisiomptómacha, iompraíocht a bhíonn comhthíosach-chosúil. Bíonn an chuid is mó de na hionfhabhtuithe gonacocúil aisiomptómach agus féin-réiteach, agus d'fhéadfadh tréithchineál eipidéimeach den mheiningeacoccus a bheith iompraithe ag > 95% den daonra ina dtarlaíonn an galar sistéamach ag leitheadúlacht <1%. Is baictéir Ghram-dhiúltach iad na Neisseria agus is próitéabhaictéir iad freisin, grúpa mór d'fhoirmeacha Gram-dhiúltach. Is dipleacocaisí iad na Neisseria, le cruth cosúil le pónairí caife nuair a bhreathnaítear orthu tríd an micreascóp.
Hamilton, Ontario
Cathair i gcúige Ontario, i gCeanada, é Hamilton, agus é suite ag ceann thiar Loch Ontario i lár theas an chúige. Calafort agus cathair mhór déantúsaíochta atá ann. Bhí 519,949 duine ina gcónaí i Hamilton sa bhliain 2011, 721,053 ar fad i mórcheantar na cathrach. Is é Fred Eisenberger méara Hamilton.
Stair
Na hIndiaigh Neodracha a bhí ina gcónaí sa limistéar ina bhfuil Hamilton anois. Chuir na Mohawk, comhghuaillithe de chuid na Sasanach, cogadh orthu agus scrios siad bailte beaga na nIdiach Neodrach. Sa bhliain 1784, chuir timpeall agus 10,000 Dílseoirí ó na 13 Coilíneacht fúthu sa chuid sin d'Ontario. Tháinig níos mó Meiriceánach ar a sála, chomh maith lena lán Iroquois a throid sa chogadh ar thaobh na mBriotanach. Lonnaigh na hIroquois i gceantracha laistiar de Hamilton.
Yeovil
Is baile suite i Somerset é Yeovil.
Hamilton, Ontario
Stair
George Hamilton a smaoinigh ar bhaile mór a bhunú san áit. Rinneadh cathair de ar an 9ú Meitheamh 1846. Ar an 1ú Eanáir 2001, cuireadh cathair Hamilton le Wentworth agus bailte eile sa cheantar faoi aon bhardasacht amháin.
Geograife agus geilleagar
Tá Hamilton suite sa réigiún is dlúithe tionsclaíocht i gCeanada, réigiún a shíníonn siar ó Hamilton go Torontó agus ar a dtugtar an Crú Capaill Órga (Golden Horseshoe) as an gcruth atá air ar an léarscáil. Déantar 60% de chruach Cheanada i Hamilton.
Nasc seachtrach
Suíomh oifigiúil Hamilton
Northenden
Is ceantar suite i Manchain é Northenden.