cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mac Cairthinn mac Coelboth
Stair
De réir Dháibhí Uí Chróinín, cuireann é seo uile in iúl cé chomh fad ó thuaidh a théadh tráth éilimh chríocha na Laigean, agus go ndeachaigh na Laigin agus Uí Néill i mbun comhraic i dtuaisceart na Breá agus ar mhánna chontaetha na Mí agus na hIarmhí mar atá inniu ann. Chaill na Laigin na críocha úd do mhuintir Uí Néill san aois dár gcionn
Dáta Chath Maigh Femin
Tugtar mar dháta do Chath Mhaigh Femin an bhliain 446 i nAnnála Uladh agus 447 i nAnnála Inis Faithlinn.
Molann Devane ámh, go ndearnadh míléamh ar dháta an chatha, mar thoradh, go bhféadfadh é gur tharla é sa bhliain 530, rud a thugfadh tacú den tuairim gurbh é mac nó mic Chairbre, agus ní Cairbre féin, a chloígh Uí Eineachghlais.
Uí Gharrchon
Príomh chlann an Dál Messin Corb, rítheaghlach na Laigean le linn na 5ú haoise, ba ea Uí Gharrchon (níos sine Uí Garrchon). Ba iad Uí Néill ag teacht chun cinn a bpríomhchéile comhraic laistigh den chúige.
I measc a ríthe aitheanta tá a leanas:
Cathalán mac Ionrachtaigh
Rinne a sheanathair Tomaltach mac Cathail (bás 789) éileamh ar an gcoróin, ach maraíodh éis mbun chatha ag Eochaidh mac Fiachna (bás 810) de phríomhchlann Dhál Fhiatach branch. Ní dhéantar trácht ar a athair Ionrachtach mac Tomaltaigh ach i nAnnála Inis Faithlinn, a deir gur leath-rí Ulad a bhí sé. Ní dhearbhaíonn ní na hannála eile ní na ríliostaí é seo.
Teach na dTrí Mhíle
Is baile suite i gContae Mhuineacháin é Teach na dTrí Mhíle.
Cathalán mac Ionrachtaigh
Tháinig Cathalán i gcoróin sa bhliain 857 mar leath-h rí le Leathlobhair mac Loingsigh (bás 873) de Dhál Araí. Maraíodh go fealltach é ar ord an Ardrí, Aodh Fionnliath (bás 879) Uí Néill an Tuaiscirt.
Bhí mac ag Cathalán darbh ainm Cumascach. Leath-rí Ulad ba ea a dheartháir Maol Mochéirí (bás 896) fosta.
Llanisien
Tá ceantar Llanisien suite i dtuaisceart Caerdydd (Cardiff) na Breataine Bige. Is é an naomh pátrúin a bhaineann leis an áit ná Isan. Tá oifigí S4C lonnaithe ann, chomh maith le hoifigí Eisteddfod Náisiúnta na Breataine Bige (féile a bhfuil an tOireachtas bliantúil a bhíonn ar siúl in Éirinn cosúil léi). Tá mór-ionad de chuid na Roinne Cánach ann freisin.
Sreabhán eachtarcheallach
Sreabhán a thimpeallaíonn cealla na colainne is ea sreabhán eachtarcheallach (ECF i mBéarla). I nduine fástá bíonn timpeall 14 lítear de ann, agus cuimsíonn sé plasma na fola, sreabhán scáineach na bhfíochán, is sreabháin thrascheallacha. Chomh maith le huisce, is iad na príomhchomhábhair ann ná iain sóidiam, clóiríde is décharbónáite, agus próitéiní. Thug an fiseolaí Francach Claude Bernard (1813-1878) an coincheap isteach go raibh cealla na collaine á gcosaint, ó chomhshaol seachtrach a bhí ag síorathrú is go minic naimhdeach, ag a comhshaol inmheánach féin, sreabhán de thoirt is comhdhéanamh tairiseach. Bíodh is go bhfuil a fhios againn anois go n-athraíonn an sreabhán eachtarcheallach, meastar go bhfuil an coincheap seo oiriúnach fós, ach taobh istigh de theorainneacha cúnga.
John Ambrose Fleming
Fisicí a saolaíodh i Lancaster Shasana ab ea John Ambrose Fleming (29 Samhain 1849 - 18 Aibreán 1945). D'fhionn sé an feadán teirmianach, gléas bunúsach sa leictreonaic. Ceannródaí in úsáid an leictreachais i gcomhair soilsithe is téimh ar scála forleathan. Leag sé amach rialacha Fleming. I riail na deasóige (riail an ghineadóra) a thagann i bhfeidhm i ngineadóir leictreach, baintear úsáid as an lámh dheas leis an ordóg, an chéad mhéar is an dara méar sínte amach ag dronuillinneacha le chéile: léiríonn an ordóg treo gluaiseachta na sreinge, an chéad mhéar treo an réimse mhaighnéadaigh, is an dara méar treo an tsrutha ionduchtaithe sa tsreang. I riail na ciotóige (riail an mhótair) a bhaineann le mótar leictreach is callaire, baintear úsáid as an lámh chlé leis an ordóg, an chéad mhéar is an dara méar sínte amach ag dronuillinneacha le chéile: léiríonn an ordóg treo gluaiseachta na sreinge, an chéad mhéar treo an réimse mhaighnéadaigh, an dara méar treo an tsrutha a ritear sa tsreang, agus ansin léiríonn an ordóg treo an fhórsa ar an tsreang freisin.
Dialann
mion|Dialann [[Anne Frank]] Leabhar ina mbíonn cur síos ar imeachtaí an lae, cín lae, is ea dialann.
Mac Beathaidh mac Ainmire
File agus Ollamh Éireann ba ea Mac Beathaidh mac Ainmire (bás 1041). Seachas a thásca, ní fios ach fíorbheagán faoin shaol.
Impireacht Acaeiméineach
Ba impireacht ársa Iaránach suite in iarthar na hÁise í an Impireacht Acaeiméineach (Sean-Pheirsis: 𐎧𐏁𐏂), tugtar an Chéad Impireacht na Peirse air chomh maith, agus Cíoras Mór a bhunaigh sí in 550 RCR. Shroich an impireacht a fairsinge is mó faoi Xeirxéas I, a rinne ionradh ar fhormhór na Gréige. I mbarr a réime, shín an impireacht ó na Balcáin agus Oirthear na hEorpa san iarthar go Gleann na hIondúise san oirthear. Bhí an impireacht níos mó ná aon impireacht roimpi seo i stair.
MTV
Stáisiún teilifíse is ea MTV: Music Television (Teilifís Cheoil), atá lonnaithe i Nua-Eabhrac, Stáit Aontaithe Mheiriceá agus Londain, Sasana. Is stáisiún don dream óg é den chuid is mó, agus é ar an gcéad bhealach riamh ina raibh físeáin cheoil ar siúl. Sa lá atá inniu ann, tá níos mó cláir ghinearálta don aos óg le feiceáil ann.
Thosaigh MTV ag craoladh ar 1 Lúnasa, 1981. An chéad fhíseán ceoil a taispeánadh ná Video Killed the Radio Star le The Buggles.
Meantán dubh
Éan beag atá dúchasach don Eoraip, an Áise agus an Afraic is ea an meantán dubh. An ceann is an muineál dubh, na leicne is cúl an chinn bán. Áitríonn sé coillearnach, (coillearnach bhuaircíneach go príomha) agus gairdíní. Itheann sé síolta agus tógann feithidí ó choirt na gcrann.
Comhtholgadh
Is éard atá i gceist le comhtholgadh ná staid inchúlaithe neamhaireachtála a fhéadfaidh tarlú díreach i ndiaidh buille trom don cheann, ach a leanann níos faide ná an tráma féin.
Nuair a thagann duine chuige féin bíonn a chuimhne ar an taisme lagaithe, agus ar ar tharla roimhe sin freisin b'fhéidir (aimnéise aisiompaithe). Ní bhíonn damáiste garbh déanta don inchinn, ach anois is arís damáiste inchúlaithe do néaróin.
Comharthaí
Is féidir go bhfuil comhtholgadh ar dhuine má bhíonn ceann amháin nó níos mó ná ceann amháin de na leideanna sofheicthe seo a leanas ann:
Spórt
Tá sé tábhachtach, d’imreoirí agus d’oiliúnóirí, comharthaí agus rioscaí an chomtholgtha a bheith ar eolas ag gach éinne agus lán chomh tábhachtach daoine óga a bhfuil comharthaí an chomhtholgtha orthu a bhaint den láthair imeartha go dtí go mbeidh biseach orthu. Nuair a bhuailtear duine de na himreoirí nó má thaispeánann siad comharthaí an chomhtholgtha bainim den chluiche iad láithreach bonn.
An Bhoth
Is sráidbhaile é An Bhoth (go hoifigiúil, Baile an Scotaigh ; Béarla: Scotstown) atá suite i dtuaisceart Chontae Mhuineacháin. Tá An Bhoth lonnaithe sa pharóiste Tigh Damhnata, in aice leis An Abhainn Mhór, agus is é an Bhoth an sráidbhaile is cóngaraí don abhainn. Ar na bailte atá suite in aice leis An Bhoth tá Baile Muineachán, Cluain Eois agus Ros Liath. Tagann an t-ainm, An Bhoth, ón bhaile fearainn An Bhothach, an áit ina bhfuil an sráidbhaile suite. Seasann An Bhothach do bhothán. Ach de réir cúpla teoiricí, tagann an ainm béarla do An Bhoth ó stair an cheantair seo. Ceaptar go raibh a lán Albainise suite sa cheantar seo le linn an plandáil Uladh. Bíonn An Bhoth aitheanta mar Bhaile an Scotaigh freisin dá réir An tSuirbhéireacht. Is é “An Bhoth” an príomhfhoirm den cheantar agus baineann an bhunscoil áitiúla agus Cumann Lúthchleas Gael áitiúla as.
Stair
Bhí na crannóga iontach coitianta i gContae Mhuineacháin. De ghnáth bhí siad tógtha ar lochanna beaga nó ar phortach.Tá ceann de na crannóga is cáiliúla lonnaithe ar loch Hollywood atá suite sa Bhoth. Bhí an chrannóg seo mar ceanncheathrú do Patrick Mac Art Moyle MacMahon. Bhí aithne ar mar cheann de na seachtar mac de Art Maol. Bhí sé mar cheann amháin de na hiomaitheoirí don cheannas ar Mhuineacháin i 1590 agus bhí go leor iomaíocht idir eisean agus Hugh O’Neill.
Bhí go leor fadhbanna reiligiúnach leis an Deoise Chlochair agus dá bharr seo bhí coiste beaga bunaithe de cheathrar ceannaire chun na fadhbanna seo a réiteach. Ba é James Murphy as an Bhoth, duine de na ceannairí sin. Ar dtús, oirníodh ina shagart é agus ina dhiaidh sin bhí sé socraithe mar Easpag Caitliceach Rómhánach de Chlochair i 1801. Chomh maith leis sin, thóg an tEaspag Murphy scoil do mhuintir na Botha.
Tá Cloch Chomóraidh don Ghorta Mór sa bhaile fearainn in aice láimhe, An Seisceann (Béarla : Sheskin). Tá an chloch suite ar bun an Cnoc Dubh. Tá an chloch ansin mar mharcóir don chéad áit a raibh dúchán prátaí le feiceáil i gContae Mhuineacháin. Le linn an Ghorta Mhóir, bhí daonra de 210 duine agus ag deireadh an Ghorta thit sin go dtí 151 duine.
Oideachas
Níl ach bunscoil amháin sa Bhoth. Is é Iorball Sionnaigh (Béarla : Urbleshanny) ainm na Bunscoile seo. Is éard is brí le Iorball Sionnaigh ná “eireaball an tsionnaigh”. Is scoil tuaithe measctha atá ann. De réir na dtuairiscí, is é Iorball Sionnaigh an scoil is sine sa Deoise Chlochair a raibh bunaithe i 1791 ag Easpag Murphy. Cuireann an bhunscoil seo an-bhéim ar ár dteanga dúchais, an Ghaeilge. Faoi láthair tá thart ar trí chéad daltaí ag freastal ar an scoil.
Tá naíonra ar fáil sa Bhoth darbh ainm ‘Tots to Teens’. Tá sé lonnaithe in aice leis an bhunscoil, thuas staighre san ollionad spóirt. Tá naíolann, naíonra agus cumann iarscoile ar fáil ann.
Na Trioblóidí
Tháinig Conradh na Talún (Béarla : The Land League) go Múineachán sa bhliain 1880. Bunaíodh John Dillon an chéad bhrainse den chonradh sa Bhoth. Phioc sé An Bhoth mar gheall go raibh An Bhoth mar cheantar ina raibh na Fíníní (Béarla : the Fenians) beoga. Bhí na Fíníní le feiceáil sa Bhoth sa bhliain 1878, nuair a d’fhreastail siad ar chruinniú sa cheantar ag iarraidh saoirse do na príosúnaigh Fínín agus deireadh a chur leis an bhóthar parlaiminte den Rialtas Dúchais (Béarla : Home Rule). mion|211x211px|John Dillon Bhí a lán baill gníomhach d’Óglaigh na hÉireann (Béarla: Irish Republican Army) ina chónaí sa Bhoth le linn na nóchaidí. Duine de na baill sin ná Séamus McElwaine. Scaoileadh é, le linn na dTrioblóidí sa bhliain 1986 agus tá sé curtha sa Bhoth, ag Séipéal Iorball Sionnaigh. Tháinig timpeall trí mhíle duine chuig an tseirbhís.
Spórt
Tá nasc láidir ag an sráidbhaile leis an Chumann Lúthchleas Gael (CLG). CLG An Bhoth (Béarla : Scotstown GAA)  an t-ainm atá ar an chlub. Páirc Mhuire is ainm don pháirc imeartha agus tá sé suite oirthuaisceart den sráidbhaile. Tá a lán acmhainní ar fáil ag an pháirc pheile cosúil le hollionad spóirt agus seomraí feistis comhaimseartha. Tá a bpáirc thraenála lonnaithe thoir i gCill Mhór, atá suite idir na sráidbhailte An Bhoth agus Béal Átha an Fhóid. Tá foireann ann d’fhir agus mná sa chlub seo. Chomh maith le sin, tá na foirne le raon aoise difriúil, ag tosú ag faoi sheisir agus ag críochnú ag leibhéal sinsearach. Tagann an sean-ardstiúrthóir don Chumann Lúthchleas Gael, Páraic Duffy, ó An Bhoth freisin.
Is club iontach rathúil é An Bhoth i gcomhthéacs peil Ghaelach i Muineachán. Rinne an club a chéad fhionnachtain ag leibhéal sinsearach, nuair a bhuaigh siad a chéad Chraobh Sinsir Peile na gClub i Muineachán sa bhliain 1960. Agus i ndiaidh sin, tá an Chraobh Sinsir Peile na gClub i Muineachán buaite acu naoi n-uaire déag anois agus is é 2018 an bhlian is déanaí a bhuaigh siad an chraobh. Ach an tréimhse is rathúla don chlub ná nuair a bhuaigh siad an Chraobh Sinsir Peile Ulaidh na gClub faoi thrí ó 1978 go dtí 1980. Bhuaigh siad é arís don uair dheireanach sa bhliain 1989. Imríonn ceathrar imreoir le foireann an Chontae Mhuineacháin ; Rory Beggan, Darren Hughes, Kieran Hughes agus Shane Carey.
Coill an Locha Foireann Peile (Béarla : Killylough FC) an t-ainm atá ar an fhoireann sacar. Tá cónasctha idir na sraidbháilte, An Bhoth, Béal Átha an Fhóid agus Tigh Damhnata san fhoireann sacar seo. Tá páirc pheile s’acu lonnaithe i dTullygoney i dTigh Damhnata. Bunaíodh sé sna nóchaidí agus d'imir siad i gconradh Mhuinéacháin agus an Chabháin. mion|Fáilte go dtí An Bhoth
Áiseanna le Spéis
Páirc Fhoraoise Hollywood an t-ainm atá ar an ionad fóillíochta atá lonnaithe taobh amuigh den Bhoth. Tá sé suite in aice le loch agus tá go leor gníomhaíochtaí le déanamh ann cosúil le siúlóidí dúlra, dul ag snámh, clós spraoi agus iascaireacht. Tá liús, bran agus róiste ar fáil sa loch.
Tá Scoil Railí na hÉireann suite sa Bhoth agus is é an t-ionad is fearr do raonrásaíocht carranna in Éirinn. Tá go leor áiseanna ann cosúil le hionad oiliúna, flít iontach agus raon tarmac atá níos mó ná gciliméadar amháin.
Walther Flemming
Bitheolaí a rugadh i Sachsenberg sa Ghearmáin ab ea Walther Flemming (21 Aibreán 1843 - 4 Lúnasa 1905). I 1882 scríobh sé an chéad chuntas nua-aoiseach ar an gcíteolaíocht. Chuir sé síos ann ar phróiseas na cilldeighilte, agus thug isteach an téarma ‘méóis’ dó.
Meas Buachalla
I Miotaseolaíocht na nGael, ba í Meas Buachalla (Sean-Ghaeilge Mess Búachalla), máthair Ard-Rí na hÉireann, Conaire Mór.
Sanasaíocht
Tá seanbhrí liteartha ag a hainm, le ciall toradh, sliocht, .i. leanbh tréigthe.
Sna seanscéalta
Is pas trí na céile í a sinsearacht.
Sa scéal Toghail Brú Dá Dearga, ba iníon í de dheartháir Eochaí, Eochaidh Feidhil agus Éadaoin féin. De bharr a giniúint trí chóiriú coil, her father orders her exposed, ach aimsíodh agus tógadh í le haoire agus a bhean chéile. D'fhás sí marcas chailín fíor álainn, agus pósadh í go héigeantach leis an ardrí, Eterscél Mór. Oíche amháin, i dtigh Eterscéil, thug fear anaithnid cuairt i riocht éin uirthi, ag eitilt tríd an spéirléas. Rug sí mac an fhir úd, darbh ainm Conaire Mór, ach tógadh é mar mhac Eterscéil.
RMS Queen Mary
mion|clé|I [[San Francisco]] Línéar farraige móire is ea an RMS Queen Mary. Ba línéar de chuid an chomhlachta White Star Line / Cunard é an Queen Mary, idir 1936 - 1967, a tógadh i gClydebank (Glaschú) i longchlós John Brown & Company. Tá an línéar lonniathe inniu i Long Beach, California. Úsáidtear é mar óstán, músaem agus siopalann srl. mion|clé
Stair
Ar an 26 Meán Fómhair 1934, seoladh an long i gClydebank in Albain.
Sna triochaidií, bhíodh an Queen Mary in ann an turas ó Southampton go Nua-Eabhrac a dhéanamh taobh istigh de shé lá, luas maith go mór mór os rud é go dtógann sé cúig lá fós ar an Queen Mary 2 an turas céanna a dhéanamh sa lá atá inniu ann. Stopadh an long san Fhrainc go minic le thuilleadh paisinéirí a phiocadh suas.
Meantán earrfhada
Éan beag de chlann na meantán, le heireaball fada, dúchasach don Eoraip agus an Áise is ea an meantán earrfhada. Dubh, bán is bándearg. An cholainn níos giorra ná an t-eireaball. Áitríonn sé scrobarnach is coillearnach, agus itheann síolta, bachlóga is feithidí.
Richard Davies (Mynyddog)
mion| Portráid de Richard Davies (Mynydog) File, amhránaí, agus stiúrthóir eisteddfod a raibh an-tóir air ba ea Richard Davies (ainm cleite: Mynyddog) (10 Eanáir 1833 – 14 Iúil 1877), a rugadh i Llanbrynmair, Sir Drefaldwyn. Is é údar na liricí leis an gceoldráma móréilimh 'Blodwen' agus amhráin ar nós 'Gwnewch Bopeth y Gymraeg', 'Pistyll y Llan' agus 'Myfanwy '.
File
Ba fhile móréilimh é Mynyddog ina ré i measc an phobail, amhail Ceiriog a bhí chomhaimseartha leis. Bhí sé ina iomaitheoir go minic ag an Eisteddfod, sa mhéadair clasaiceach agus nua - aimseartha, agus b'fhéidir gur ghlac se a ainm ainm cleite, Mynyddog, ó Newydd Fynyddog, cnoc in aice lena bhaile. Ní raibh aon fhiúntas ar leith ina chuid oibre sna méadair chlasaiceacha, ach bhí an - tóir ar a chuid liricí. Bhí siad ceolmhar, neamhshofaisticiúil, a dhéileáil leis an sólás agus le cora casta an tsaoil a bhi ag an gcosmhuintir, baois an uabhair, agus áiféis na fimíneachta. Chan sé na hamhráin seo ag ceolchoirmeacha fud fad na Breataine Bige, agus é á thionlacan féin ar armóin bheag.
Tigh Damhnata
Is baile suite i gContae Mhuineacháin é Tigh Damhnata (Béarla: Tydnavet). Ón mbliain 1992 i leith, tá Tigh Damhnata nasctha le Geel, sa Bheilg. Ceanglaíodh an dá bhaile le chéile de bharr an nasc comónta san dá áit le Naomh Damhnait.
Rugadh Terry Cavanagh, dearthóir cluichí ríomhaireachta, i dTigh Damhnata. Tógadh Caitriona Balfe, mainicín agus aisteoir, ann.
Alexander Fleming
Baictéareolaí, a rugadh gar do Dharbhail na hAlban, ab ea an Ridire Alexander Fleming (7 Lúnasa 1881 – 11 Márta 1955). Tá sé cáiliúil de bharr fionnachtana (a rinne sé de thimpiste)  ar an antaibheathach peinicillin i 1928 agus níos déanaí.
Gairm
Ba é ceannródaí in úsáid Salvarsan (Arsphenamine) i gcoinne sifilise sna 1910idí.
D'fhionn sé cumas lísisíme mar fhrithbheathach.
Peinicillin
I 1928 thug Alexander Fleming faoi deara gníomhaíocht an chaonaigh ar an mbaictéar stafalacocas nuair a truaillíodh a phláta saothráin leis an gcaonach liath. Más fíor scéal, ba trí thimpiste a fuair Alexander Fleming eolas ar pheinicillin nuair a chonaic sé an méid a bhí ag tarlú le caonach liath ar leic fuinneoige.
Chris Brown
Is amhránaí, aisteoir agus ceoltóir rap é Chris Brown a rugadh ar an 5 Bealtaine 1989 i Tappahannock, Virginia, Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 83 gradam buaite ag Brown. Tá 265 ainmniúchán faighte aige.
Alexander Fleming
Peinicillin
Tháinig Fleming ar pheinicillin timpeall an ama chéanna le Howard Florey is Ernst Chain. Roinn an triúr acu Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1945.
Nuair a cuireadh an bholgach de dhroim seoil, measadh ag an am, agus cúis mhaith leis, go raibh sé ar cheann de na héachtaí leighis ba mhó riamh a rinne an duine. clé|mion
Flichshneachta
Is éard is flichshneachta ann ná frasaíocht comhdhéanta de bháisteach agus de shneachta leáite go páirteach. Murab ionann agus millíní oighir, atá crua, agus báisteach seaca, atá sreabhach go dtí go mbuaileann sí réad, áit a reoiteann sí go hiomlán, tá an fhrasaíocht seo bog agus tréshoilseach, ach tá roinnt rianta de chriostail oighir ann ó gcáithníní sneachta atá comhleáite go páirteach, ar a dtugtar bogoighear freisin. In aon láthair amháin, tarlaíonn sé ar feadh tamall gearr mar chéim trasdul ón mbáisteach go dtí an sneachta nó a mhalairt, ach buaileann sé an dromchla sula n-athraítear go hiomlán í.
Syd Barrett
Ceoltóir, giotáraí agus cumadóir Sasanach ab ea Syd Barrett, (a rugadh Roger Keith Barrett) 6 Eanáir, 1946 - 7 Iúil, 2006). B'eisean a bhunaigh an racbhanna Sasanach Pink Floyd sa bhliain 1965, ar na racghrúpaí is mó ar domhan sna 1960idí agus 1970idí.
Saol
Bhí Barrett ina phríomhchumadóir le Pink Floyd sna 1960idí. Scríobh Barrett an chuid is mó den albam rathúil The Piper at the Gates of Dawn, an píosa ceoil ab fhearr a bhí acu sa tréimhse seo.
Thosaigh staid meabhrach Barrett ag éirí go dona ag deireadh na 1960idí. Bhí sé ag tógáil drugaí, LSD go háirithe, agus ar feadh tamaill bhí fadhbanna intinne troime aige. clé|mion|177x177px|The madcap laughs, 1970 Cuireadh as an mbanna é sa bhliain 1968, agus tháinig David Gilmour isteach ina áit. Rinne Barrett cúpla albam ina aonar, ach ansin d'éirigh sé as. clé|mion|177x177px|6 St Margaret's Square, i g[[Cambridge, i dteach a mháthar.]]
Bás
Chaith Barrett an chuid eile dá shaol i gCambridge, i dteach a mháthar. Bhuail ailse phaincréis é; ní raibh ach 51 bliain d'aois slánaithe aige nuair a bhásaigh sé ar an 7 Iúil 2006,
Rinne Pink Floyd cúpla amhrán mar ómós do Bharrett, mar shampla Shine On You Crazy Diamond agus Wish You Were Here.
Mionsc
Is í Mionsc (Менск as Bealarúisis de réir cheartlitriú Branisłaŭ Taraškievič, Miensk an leagan Laidinithe den cheartlitriú seo; Мінск an leagan a úsáidtear i gceartlitriú na gCoimeasár Pobail, nó Narkomaŭka) príomhchathair na Bealarúise, agus an chathair is mó sa tír fosta. Tá Mionsc suite cois an dá abhainn úd Śvisłač agus Niamiha, i dtír-raon cnocach, agus í timpeallaithe ag coillte móra na Bealarúise. I Mionsc atá ceanncheathrú Chomhlathas na Stát Neamhspleách, a tháinig i gcomharbas ar an Aontas Sóivéadach. Ós í Mionsc an phríomhchathair, tá stádas ar leith aici ó thaobh an rialtais áitiúil de, agus í ina príomhchathair ar chúige (вобласьць/vobłaść) Mhionsc agus ar cheantar (раён/rajon) Mhionsc chomh maith. Sa bhliain 2008, bhí cónaí ar 1,830,000 duine i Mionsc.
Rinneadh an chéad trácht ar Mhionsc thiar sa bhliain 1067, agus í ina baile beag taobh istigh de theorainneacha Phrionsacht Połack. Sa bhliain 1242, shealbhaigh Ard-Diúcacht na Liotuáine an áit, agus bronnadh cairt cathrach ar Mhionsc sa bhliain 1499. Rinneadh príomhchathair a vóvadachta féin de Mhionsc sa bhliain 1569. Is éard a bhí i gceist leis an vóvadacht seo ná réigiún riaracháin de chuid Chomhlathas na Polainne agus na Liotuáine. Nuair a chuaigh an Dara Críochdheighilt ar an bPolainn sa bhliain 1793, ba í Impireacht na Rúise a shealbhaigh Mionsc. Sna blianta 1919-1991, ba í Mionsc príomhchathair na Bealarúise Sóivéadaí.
left|thumb|Bratach.
Iompar áitiúil
Tá córas fairsing iompair phoiblí i Mionsc. Fóntar 8 líne trambhealach, níos mó ná 70 líne bus tralaí agus níos mó ná 100 líne bus do phaisinéirí. Ba é tramanna an chéad iompar poiblí a úsáideadh i Mionsc (tram capaill ó 1892, agus tram leictreach ó 1929). Úsáideadh busanna poiblí i Mionsc ó 1924 agus busanna tralaí ó 1952.
Is é Minsktrans, cuideachta iompair neamhbhrabúis atá cistithe ag an rialtas agus faoi úinéireacht an rialtais, a fheidhmíonn gach iompar poiblí. Ó mhí Eanáir 2008, úsáideadh 1420 bus, 1010 bus tralaí, agus 153 carráiste trambhealach ag Minsktrans i Mionsc.
Mearionad
Is é Mionsc an t-aon chathair amháin sa Bhealarúis a bhfuil córas meitreo faoi thalamh aici. Thosaigh tógáil an mheitreo sa bhliain 1977, agus osclaíodh an chéad líne a raibh 8 stáisiún leis sa bhliain 1984. Ón am sin, tá an córas tar éis fairsingiú agus anois tá dhá líne ann: Moskovskaya agus Avtozavodskaya, atá 12.2 agus 18.1 km (7.6 míle agus 11.2 míle) ar fad agus a bhfuil 11 agus 14 stáisiún leo, faoi seach. Ar an 7 Mí na Samhna 2007, osclaíodh dhá stáisiún nua ar an Líne Moskovskaya. Tá obair ag leanúint ar aghaidh ar shíneadh de 5.2 km (3.2 míle), agus tá pleananna ann chun 3 stáisiún nua a oscailt sa bhliain 2011.
Tá pleananna ann, chomh maith, chun gréasán le trí líne a thógáil agus, de réir na bpleananna fairsingithe láithreacha, beidh an t-iarnród 58.3 km (36.2 míle) ar fad agus beidh 45 stáisiún leis. Chun é sin a chur i gcrích, ba cheart go ngearrfadh tríú líne an chathair ar ais idir Tuaisceart is Deisceart, arna thrasnú an dá líne atá ann cheana agus, mar sin, leagan amach tipiciúil chórais meitreo Shóivéadaigh a chruthú.
Ón mbliain 2007, bhí 25 stáisiún agus 33 km d’iarnród sa mheitreo i Mionsc. Úsáidtear 243 gnáthcharráiste meitreo Rúiseach ag na traenacha. Ar ghnáthlá, taistilíonn timpeall 800.000 paisinéirí ar mheitreo Mionsc. Sa bhliain 2007, thaistil 262,1 milliún paisinéirí ar mheitreo Mhionsc, agus mar sin, ba é an cúigiú meitreo ba gnóthaí san Iar-Aontas Sóivéadach. Le linn buaicuaireanta, ritheann traenacha gach 2–2,5 nóiméad. Tá 3.200 foireann fostaithe ag an ngréasán meitreo.
Faoi láthair, tá an chuid is mó den iompar uirbeach á athchóiriú agus á uasghradú toisc go mbeidh caighdeáin nua-aimseartha ann. Mar shampla, tá ardaitheoirí do phaisinéirí, a théann ó ardán an stáisiúin go dtí leibhéal na sráide, ag gach stáisiún meitreo a tógadh ón mbliain 2001, agus mar sin is féidir le paisinéirí faoi mhíchumas úsáid a bhaint as na stáisiúin sin.
Ceaunfaeladh ua Cuill
File agus Ollamh Éireann ba ea  Ceannfhaoladh ó Coill  (Meán-Ghaeilge  Ceaunfaeladh ua Cuill) (bás 1048).
Ba bhall de chlann Uí Choill ba ea é, filí oidhreachta i ríocht na Mumhan. Níor tugadh an teideal priméces do ach ag Annála Inis Faithlinn. Sna hannála eile, ní glaoitear air ach príomh-fhile Mumhan. D'fhéadfadh é go raibh an dá phost aige.
Tá dán dá chuid fud ar marthain, “Teach suain na horchra an aird tiar”, faoi bhás Eoghain, gar-nia rí Brian Bóramha, a d'éag ag Cath Osraí sa bhliain 1027. Tá 160 rann ann.
Comhthóras Eorpach
Saotharlann taighde i gcomhair comhleá núicléach is ea an Comhthóras Eorpach (JET). Tá imoibreoir ollmhór comhleáite i bhfoirm taoschnó ann, a dtugtar tóras nó tokamak air. Cuireadh ar siúl in Abingdon Shasana é i 1983. Maoinithe ag 15 thír Eorpach agus EURATOM. I 1997 d'éirigh leis an turgnamh cumhacht 16 MW a ghiniúint le cóimheas 65% idir cumhacht amach is isteach a bhaint amach.
Meantán mór
Meantán atá dúchasach don Eoraip, iarthuaisceart na hAfraice, don Áise Bheag, agus don Áise Láir is ea an meantán mór (Parus major). An clúmh slinnliath buí, le caipín is muineál dubh. Itheann sé síolta, torthaí, bachlóga is ainmhithe beaga. Maireann sé in ealtaí móra de ghnáth. Gnáthaíonn sé coillte.
The List (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an cúigiú heipeasóid, "The List" den tríú sraith The X-Files ar an 20 Deireadh Fómhair 1995. Scríobh Chris Carter an eipeasóid seo. D'fhéach 16.72 milliún duine ar an eipeasóid.
Meantán mór
mion|250px|Dáileadh an mheantáin mhóir agus cineálacha meantán eile mion|250px|Uibheacha an mheantáin mhóir
Fionchadh mac Garrchon
Rí na Laigean ba ea Fionnchadh mac Garrchon (Meán-Ghaeilge Fincath mac Garrchu nó Findchad mac Garrchon ) (bás 485). Bunaitheoir mhuintir Uí Gharrchon, príomhchlann an Dáil Messin Corb ba ea a athair.
Ní luaitear é mar rí sa Leabhar Laighneach, ach tuigtear an teideal úd do i nAnnála Inis Faithlinn. Cloíodh agus maraíodh é sa chéad Chath Ghránaird, i gContae an Longfoirt, ag Uí Néill sa bhliain 485. Tugtar mar bhuaiteoir an chatha sna hannála nó Cairbre mac Néill nó Muircheartach mac Earca. Is dóigh é go raibh Cairbre an fíorbhuaiteoir, i rith chonas tuaisceart Tethbae. Tháinig a mhac Fraoch i gcomharbacht air.
Loch Huron
Ceann de na Lochanna Móra i Meiriceá Thuaidh is ea Loch Huron agus í suite i lár Meiriceá Thuaidh, idir stát Michigan sna Stáit Aontaithe agus cúige Ontario, i gCeanada. Labhraítear faoi mar loch inti féin, ach go teicniúil is é atá ann ná an leath thoir de Loch Michigan-Huron. Téann uiscí Loch Superior agus Loch Michigan isteach i Loch Huron agus imíonn an t-uisce ón Loch ó dheas tríd an abhainn St. Clair go Loch Erie ar a bhealach mall go dtí an t-Aigéan Atlantach. Is é 22 bhliain am seadaithe an uisce sa loch. mion|Radharc ar Loch Huron ó Oileán Mackinac
Moyra Barry
Bunús
Rugadh Moyra Aloysius Barry i mBaile Átha Cliath mar an páiste is sine d'aon dhuine déag. Cuireadh 'Mary' uirthi óna tuismitheoirí Jane Barry agus Bernard Barry, a bhí ina ceannaí.
Óige agus Oideachas
D'fhreastail Barry ar Loreto College, ansin rinne sí staidéar ag RHA (Royal Hibernian Academy) áit a bhuaigh sí duaiseanna do tharraingt agus ceapadóireacht, agus ag an Slade School of Fine Art i Londain, áit a bhfuair sí an chéad áit do phéinteáil ar an teilg.
Tairseach Sonraí Oscailte an AE
Is é Tairseach Sonraí Oscailte an Aontais Eorpaigh an pointe rochtana ar shonraí poiblí atá foilsithe ag institiúidí, gníomhaireachtaí agus comhlachtaí eile an Aontais Eorpaigh. Is féidir eolas a úsáid agus a athúsáid ar chúiseanna tráchtála agus neamhthráchtála.
Moyra Barry
Gairm
I rith na 1920idí, bhí cónaí uirthi agus thug sí ceachtanna príobháideacha Béarla agus péintéireacht in Quito, Eacuadór sna 1920idí, sular fhill sí ar theach an teaghlaigh i Ráth Maonais i mBaile Átha Cliath sna 1930idí. Bhí a saothar ar taispeáint go minic ag an RHA ó 1908-1952, agus ag reáchtáil roinnt seónna aonair san Angus Gallery ó 1932 ar aghaidh. Tugadh suntas di mar gheall ar a portráidí agus a tírdhreacha, ach bhain sí cáil amach as a cuid péintéireachta bláthanna a bhí déanta in olaí agus uiscedhathanna. Phéinteáil sí criosantamaim agus róslabhrais go minic. Sa bhliain 1941, chuir Dermod O' Brien, uachtarán an RHA síos uirthi mar "the finest painter of flowers alive".
Tairseach Sonraí Oscailte an AE
Is gné lárnach den straitéis Eorpach maidir le sonraí oscailte í an tairseach. Trína chinntiú go bhfuil teacht ar shonraí gan stró agus saor in aisce, is féidir cur leis an úsáid nuálach agus an leas eacnamaíoch a bhaintear astu. Is é is cuspóir don tairseach freisin na hinstitiúidí agus comhlachtaí eile an Aontais Eorpaigh a dhéanamh níos trédhearcaí agus níos cuntasaí.
Moyra Barry
Saol déanach agus bás
Fuair Barry bás ar an 2ú Feabhra 1960 i mBaile Átha Cliath. Adhlacadh í i Reilg Ghlas Naíon, Baile Átha Cliath.
Tairseach Sonraí Oscailte an AE
Bunús dlí agus seoladh na tairsí
Seoladh an tairseach i mí na Nollag 2012 agus bunaíodh go foirmiúil í le Cinneadh ón gCoimisiún an 12 Nollaig 2011 maidir le doiciméid an Choimisiúin a athúsáid (2011/833/AE) chun inrochtaineacht agus athúsáid a chur chun cinn.
Moyra Barry
Oidhreacht
Is féidir teacht ar saothar s'aici i roinnt dánlann Éireannach; cosúil le Crawford Muncipal Art Gallery, Co. Chorcaí, agus Iarsmalann Uladh, Béal Feirste agus sa National Gallery of Ireland.
Tagairtí
https://www.dib.ie/index.php/biography/barry-moyra-aloysius-a0455v
Tairseach Sonraí Oscailte an AE
Bunús dlí agus seoladh na tairsí
Is faoi chúram Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh atá bainistiú oibríochtúil na tairsí. Is ar Ard-Stiúrthóireacht na Líonraí Cumarsáide, an Ábhair Dhigitigh agus na Teicneolaíochta (AS CONNECT) sa Choimisiún Eorpach atá an cúram, áfach, an beartas Eorpach maidir le sonraí oscailte a chur i bhfeidhm.
Moyra Barry
Tagairtí
https://www.adams.ie/irish-artist-directory/moyra-barry-art-sold-at-auction
Tairseach Sonraí Oscailte an AE
Gnéithe
clé|mion|Is féidir le húsáideoirí moltaí a dhéanamh go héasca maidir le sonraí ba cheart a bheith ar an tairseach dar leo Cuireann an tairseach deis ar fáil d’úsáideoirí cuardach a dhéanamh ar na sonraí nó iad a bhrabhsáil, a íoslódáil, a athúsáid go héasca nó nascadh leo, ar chúiseanna tráchtála nó neamhthráchtála, trí úsáid a bhaint as catalóg de mheiteashonraí coitianta. Tríd an tairseach seo, is féidir le húsáideoirí teacht ar shonraí atá foilsithe ar shuíomhanna gréasáin institiúidí, gníomhaireachtaí agus comhlachtaí eile de chuid an Aontais Eorpaigh.
Moyra Barry
Tagairtí
http://www.dukestreetgallery.ie/store/category/376/354/Barry%2C-Moyra/
Tairseach Sonraí Oscailte an AE
Gnéithe
Cuirtear feidhmeanna nua ar fáil atá bunaithe ar theicneolaíochtaí séimeantacha. Tá caíonna éagsúla ann le catalóg na meiteashonraí a chuardach – úsáid a bhaint as inneall cuardaigh idirghníomhach (an cluaisín Sonraí) nó cuardaigh  SPARQL (an cluaisín Sonraí Nasctha).
Is féidir le húsáideoirí moltaí a dhéanamh maidir le sonraí a cheapann siad atá in easnamh ar an tairseach agus aiseolas a thabhairt faoi cháilíocht na sonraí atá ar fáil. [[Íomhá:EUODP video GA.jpg|mion|Achoimre ar an Tairseach Sonraí Oscailte]] Tá an comhéadan ar fáil i 24 theanga oifigiúla an Aontais, ach is i líon beag teangacha (Béarla, Fraincis agus Gearmáinis) atá formhór na meiteashonraí ar fáil faoi láthair. Tá roinnt meiteashonraí ar fáil in 24 theanga, e.g. ainmneacha sholáthróirí na sonraí agus an cumhdach geografach.
Téarmaí úsáide
Tá an chuid is mó de na sonraí a bhfuil fáil orthu ar an Tairseach Sonraí Oscailte cumhdaithe ag an bhfógra dlíthiúil ar shuíomh gréasáin Europa. Is iondúil gur féidir sonraí a úsáid saor in aisce, ar chúiseanna tráchtála agus neamhthráchtála, ar choinníoll go dtugtar aitheantas don fhoinse. I gcás líon beag sonraí tá feidhm le coinníollacha áirithe maidir le hathúsáid, rud a bhaineann go príomha le cosaint príobháideachais sonraí agus maoine intleachtúla. Is féidir nasc leis na coinníollacha sin a fháil maidir le gach tacar sonraí.
Sonraí atá ar fáil
clé|mion|Feidhmchláir a cruthaíodh ag úsáid sonraí oscailte an Aontais Eorpaigh, is féidir iad a chomhroinnt ar an Tairseach Sonraí Oscailte, rud a chuireann leis an eolas a bheidh ag an bpobal orthu. Tá éagsúlacht an-mhór sonraí oscailte luachmhara ar fáil ar an tairseach agus baineann siad le réimsí beartais éagsúla, e.g. an geilleagar, fostaíocht, eolaíocht, an comhshaol agus oideachas. Deimhníodh tábhacht na sonraí sin i gCairt an G8 maidir le Sonraí Oscailte.
Go dtí seo, chuir thart ar 70 institiúid, comhlacht nó roinn san Aontas Eorpach (e.g. Eurostat, an Ghníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil, an tAirmheán Comhpháirteach Taighde agus Ard-Stiúrthóireachtaí eile an Choimisiúin Eorpaigh agus Gníomhaireachtaí eile AE) tacair sonraí ar fáil, agus tá os cionn 11,700 ar fáil san iomlán.
Tá gailearaí feidhmchlár (aipeanna) ar an tairseach freisin mar aon le catalóg amharcléirithe (a seoladh i Márta 2018).
Sa ghailearaí sin féadfaidh úsáideoirí teacht ar aipeanna a úsáideann sonraí an Aontais Eorpaigh agus a d’fhorbair institiúidí, gníomhaireachtaí nó comhlachtaí eile an Aontais nó tríú páirtithe. Ach an oiread leis an eolas atá le fáil sna haipeanna, is eiseamláirí iad freisin de na cineálacha feidhmchlár is féidir a chruthú leis na sonraí atá ar an tairseach.
Sa chatalóg amharcléirithe tá uirlisí don amharcléiriú, ábhar oiliúna agus amharcléirithe in-athúsáidte a oireann do gach leibhéal saineolais ar an amharcléiriú sonraí, idir thosaitheoirí agus saineolaithe.mionsamhail|deas| Is cliant saincheaptha léarscáileanna gréasáin é Amharcóir Léarscáileanna EFDAC a ligeann d’úsáideoirí léarscáileanna agus tacair shonraí gheografacha dhíorthaithe atá ar fáil ag an EFDAC a fheiceáil ar scáileán, a nascleanúint agus a chuardach, atá curtha i dtoll a chéile ag an [[Airmheán Comhpháirteach Taighde.]]
Ailtireacht na tairsí
Tá an tairseach bunaithe ar réitigh foinse oscailte ar nós an chórais bainistíochta inneachair Drupal agus CKAN, bogearraí lenar féidir sonraí a chur i gcatalóg agus atá curtha i dtoll a chéile ag an Open Knowledge Foundation. Is é Virtuoso atá in úsáid mar bhunachar sonraí RDF agus tá críochphointe SPARQL ag gabháil leis.
I gcatalóg na meiteashonraí, cuirtear i bhfeidhm caighdeáin idirnáisiúnta ar nós: Dublin Core (DC), foclóirín chatalóg sonraí DCAT-AP agus an scéimre ADMS (Asset Description Metadata Schema).
Pink Floyd
Banna rac-cheoil as Cambridge Shasana is ea Pink Floyd, ceann de na bannaí ba mhó sa domhan, go hairithe sna 1970í agus na 1980í. Ba iad Roger Waters agus David Gilmour na príomhchumadóirí.
Stair
Ar an 5 Lúnasa 1967, tháinig Pink Floyd ar an bhfód leis an albam, The Piper at the Gates of Dawn. Bhí ard-mholadh as a nuálaíocht ag an am, mar shampla "Bike".
Faoi na 1980idí luatha, bhí siad ar cheann de na bannaí is mó díol i stair an cheoil; faoi 2012, bhí níos mó ná 250 milliún taifead díolta acu ar fud an domhain, 75 milliún sna Stáit Aontaithe amháin.
Baill
D´fhág Syd Barrett an banna in 1968 de dheasca drochshláinte mheabhrach, agus d'fhág Waters in 1985.
Lean an grúpa ar aghaidh, áfach. Tháinig na baill go léir (ach amháin Barrett) le chéile i samhradh 2005 chun cúpla amhrán a chasadh ag Live8.
24 Bealtaine
Is é an 24 Bealtaine an 144ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 145ú lá i mbliain bhisigh. Tá 221 lá fágtha sa bhliain.
Loch Michigan
Tíreolaíocht
Loch oighreach, is é sin loch a cruthaíodh a céaduair ag deireadh na Oighearaoise, atá i Loch Michigan. Faigheann sé uisce ó na haibhneacha sa réigiún timpeall uirthi, agus folmhaíonn sí soir ó thuaidh isteach i Loch Huron. Go deimhin tá Lochanna Michigan agus Huron ar chomh airde agus tógann sé 98 bliana (.i. am seadaithe de 98 bliana) sula dtéann uisce a thagann isteach i Loch Michigan éalú amach go Loch Huron. Go teicniúil, níl iontu ach aon loch mhór amháin. Tá achar dromchla iomlán de 22,300 mí² nó 58,000 km² aige.
Compás gíreascópach
deas|200px|thumb|Compás gíreascópach Saghas gíreascóip a shocraítear chun treoshuíomh ó thuaidh a choinneáil, mar chúnamh i loingseoireacht.
2Shy (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an séú heipeasóid, "2Shy" den tríú sraith The X-Files ar an 3 Samhain 1995. Scríobh Jeffrey Vlaming an eipeasóid seo. D'fhéach 14.83 milliún duine ar an eipeasóid.
Flaithem mac Maele Gaimrid
File agus Ollamh Éireann ba ea  Flaitheamh mac Maoil  Gaimrid   (Meán-Ghaeilge  Flaithem Mac Máele/Maíl Gaimrid) (bás 1058).
Meantól
C10H20O, alcól teirpéine, le leáphointe 43 °C. Solad céiriúil, an príomhchomhábhar in ola miontas piobair. Úsáidtear é mar bhlaisiú, antaiseipteán caoin, frithfhorlíonán, agus ainéistéiseach áitiúil. A struchtúr an-ghaolmhar le camfar.
Edward Hincks
deas|mion|250x250px| Plaic chuig Edward Hincks i [[Cill Ó Laoch|gCill Ó Laoch, Contae an Dúin]] Cléireach Éireannach ab ea Edward Hincks (19 Lúnasa 1792 - 3 Nollaig 1866), agus mar Oirtheareolí agus duine a bhain brí as script dhingchruthach na Measpatáime is fearr aithne air. Bhí sé ar dhuine den triúr fear ar a dtugtar "tríonóid naofa na scripte dingchruthaí", le Sir Henry Creswicke Rawlinson agus Jules Oppert.
Luathshaol
Rugadh Edward Hincks i gCorcaigh ar 19 Lúnasa 1792. Ba é an mac ba shine é leis an Urr. Thomas Dix Hincks, ministir Protastúnach iomráiteach, oirtheolaí agus nádúraí. Deartháir níos sine le Sir Francis Hincks ab ea Edward, polaiteoir mór le rá i gCeanada a bhí ina uair éigin ina Ghobharnóir ar Bharbadós, agus William Hincks, an chéad Ollamh le Stair an Dúlra i gColáiste na Banríona, Corcaigh, agus ina dhiaidh sin Coláiste na hOllscoile, Toronto.
Cuireadh oideachas ar Edward Hincks sa bhaile ag a athair agus i gColáiste Midleton sula ndeachaigh sé isteach i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath. Toghadh é ina Scoláire ar an gColáiste in 1810, agus in 1812 bhuaigh sé an Bonn Óir agus Duais an Bishop Law don Mhatamaitic. Ag seasamh in aghaidh Thomas Romney Robinson, bhuaigh sé tríd agus toghadh é ina Chomhalta den Choláiste in 1813 agus ceithre bliana ina dhiaidh sin ghlac sé a MA I 1819, tar éis bhás Thomas Meredith, bronnadh an Rectory of Ardtrea air, atá suite in  Ard Tré i gContae Thír Eoghain. Cé gur Reachtaire luachmhar agus is ansa é, bhí sé iargúlta freisin do bhaitsiléir óg agus d’éirigh sé as a phost i 1826, ag dul i mbun an Reachtaire i gCill Liath, Contae an Dúin - oifig a bhí le coinneáil aige an chuid eile dá shaol.
D’fhág nádúr neamhdhúshlánach a dhualgais chléireachais níos mó ná go leor ama aige chun a spéis i dteangacha ársa a shaothrú. Ba é an chéad ghrá a bhí aige ná scríbhneoireacht iairiglifeach na Sean-Éigipte. Faoi 1823 d’éirigh leis an bhFrancach Jean-Francois Champollion an script dhúrúnda seo a scaoileadh, ach rinne Hincks roinnt fionnachtana dá chuid féin gur thuill sé cáil mar saineolaí aitheanta na fileolaíochta ársa.
Éachtaí
Ba é an t-éacht ba mhó a rinne Hincks ná sean-theanga agus scríbhneoireacht na Bablóine agus na hAisiria a rúnscaoileadh : script dhingchruthach na hAcáidise. Ach b’fhéidir nár tarraingíodh a aird riamh ar ábhar réasúnta nua an Aisireolíocht, mura mbeadh an t-ádh air i rith 1842.
Le linn na bliana sin nocht an seandálaí Paul Émile Botta iarsmaí de chathair ársa na Ninivé, príomhchathair Impireacht na hAisiria. I measc na seoda a nocht Botta agus a chomharbaí, lena n-áirítear Austen Henry Layard, ar mhalartaigh Hincks go leor litreacha leis, bhí leabharlann cáiliúil Assurbanipal, cartlann ríoga ina raibh na mílte táibléad cré bácáilte. Bhí na táibléid seo inscríofa i bhfoirm aisteach scríbhneoireachta doléite ar a dtugtar script dhingchruthach. Bhí ról cinntitheach ag triúr fear i rúnscaoileadh na scripte seo: Hincks, Rawlinson agus scoláire óg a rugadh sa Ghearmáinis darb ainm Jules Oppert.
Thug Hincks le fios i gceart gur chum ceann de na sibhialtachtaí is luaithe de chuid na Measpatáime (daoine a d’aithin Oppert mar na Suiméaraigh ina dhiaidh sin), a bhronn í chuig stáit eile níos déanaí mar an Bhablóin, an Aisiria agus Éalám. Sa bhliain 1848 bronnadh Bonn Cunningham den Acadamh Ríoga na hÉireann  air as a raibh bainte amach aige.
Fraoch mac Fionnchadha
Rí na Laighean ba ea Fraoch mac Fionnchadha (Meán-Ghaeilge Fráech mac Finchada) (died 495). Ba é de mhuintir Uí Garrchon, príomhchlann an rítheaghlaigh, an Dál Messin Corb. Tháinig sé i gcomharbacht ar a athair, Fionnchadh mac Garrchon (bás 485). Bhí sé i réim idir 485 agus 495.
Nicole Scherzinger
Is amhránaí í Nicole Prescovia Elikolani Valiente Scherzinger a rugadh ar an 29 Meitheamh, 1978 i Honolulu Haváí faoin ainm Nicole Prescovia Elikolani Valiente. Tá sí ina hiar-bhall den ghrúpa Pussycat Dolls agus ina breitheamh reatha ar an gclár teilifíse The X Factor sa Ríocht Aontaithe.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 4 ghradam buaite ag Scherzinger. Tá 16 ainmniúchán faighte aici.
Carlos Alcaraz
Is imreoir leadóige ón Spáinn é Carlos Alcaraz-Garfia (a rugadh ar an 5 Bealtaine 2003 i Murcia).
1983
Eachtraí
mion|225px|dheis|[[3 Eanáir 1983: Thosaigh an bolcán Kīlauea in Hawaii ag brúchtadh. Níor tháinig stad air go fóill.]]
Spórt
Cuir téacs neamhfhormáidithe anseo
11 Bealtaine
Is é an 11 Bealtaine an 131ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 132ú lá i mbliain bhisigh. Tá 234 lá fágtha sa bhliain.
Jessie J
Is ceoltóir Sasanach í Jessie J. Rugadh í ar 27 Márta 1988. Is breitheamh í ar The Voice (An Astráil) agus beidh sí ina breitheamh ar The Voice Kids. Ba breitheamh í ar The Voice UK. Rugadh i Chadwell Heath í.
Gradaim
Tá 44 ghradam buaite ag Jessie J.
Matthew Flinders
Taiscéalaí a saolaíodh i nDonington Shasana ab ea Matthew Flinders (16 Márta 1774 - 19 Iúil 1814). I 1795 sheol sé go dtí an Astráil, áit a ndearna sé taiscéaladh ar an gcósta thoir theas. In 1801-1803 sheol sé timpeall na hAstráile. Ainmníodh abhainn i dTír na Banríona agus raon sléibhte san Astráil Theas as.
Navachóis
Is teanga Atapascach í an Navachóis (Diné bizaad a thugann lucht a labhartha ar a dteanga féin) a labhraíonn na Navachóigh (Diné) in iardheisceart na Stát Aontaithe. Go geografach agus go teangeolaíoch, is ceann de na teangacha Atapascacha Deisceartacha - nó na teangacha Apáitseacha - í (tá formhór na dteangacha Atapascacha á labhairt in iarthuaisceart Cheanada agus in Alasca).
Tá an Navachóis an-chosúil leis na teangacha nó na canúintí a labhraíonn na hApáitsigh. Is féidir a rá, fiú, nach bhfuil ann ach ceann acu. Is iad an chanúint Iartharach (nó Apáitsis Coyotero), an chanúint Chiricahua (a bhí ó dhúchas ag Geronimo) agus an chanúint Mescalero na cineálacha Apáitsise is cóngaraí don Navachóis. Is iad seo canúintí Iartharacha na hApáitsise - nó teangacha Iartharacha an fhoghrúpa Apáitsigh san fhine Atapascach, más fearr leat.
Tá na Navachóigh an-chosúil leis na hApáitsigh ó thaobh an chultúir de, leis. Déanta na fírinne, is é traidisiún an Bhéarla an t-aon chúis amháin le hiad a scaradh ó na hApáitsigh féin.
Tá níos mó cainteoirí ag an Navachóis ná ag aon teanga dhúchasach Mheiriceánach eile taobh thuaidh de theorainn na Stát Aontaithe agus Mheicsiceo, agus í ag breis is céad míle duine mar theanga dhúchais. Tá líon na gcainteoirí, fiú, ag dul in airde.
Sharon Osbourne
Is pearsa theilifíse, údar agus bainisteoir ceoil Sasanach í Sharon Rachel Osbourne (Rugadh í ar an 9 Deireadh Fómhair, 1952). Tá sí pósta ar an gcumadóir amhrán sa cheol trom-mhiotalach Ozzy Osbourne. Is ó na cláir theilifíse The Osbournes, X Factor agus America's Got Talent is mó atá cáil uirthi.
Cellach úa Rúanada
File agus Ollamh Éireann ba ea  Ceallach ó Ruanadha  (Meán-Ghaeilge  Cellach úa Rúanada) (bás 1079).
Dán
Caomhnaítear dréacht aoi sa Leabhar Laighneach luaite le Cellach .h. Ruan éigin, arb ionann é b'fhéidir agus Cellach ua Ruanada. Feictear é fosta sa lámhscríbhinn Coláiste na Tríonóide H 1 15. Scríobhadh é as leagan den cheathrú haois déag, anois caillte. Thug Rudolf Thurneysen an dán seo isteach ina chnuasach Mittelirische Verslehren mar Verslehre IV.
Sreabhán scáineach
Is éard is sreabhán scáineach ann ná an chuid den sreabhán eachtarcheallach atá taobh amuigh den chóras soithíoch agus a thimpeallaíonn cealla na bhfíochán in ainmhithe. Tugtar an sreabhán fíochánach air freisin, agus an sreabhán idircheallach.
Ina chomhdhéanamh tá sé cosúil le plasma na fola, ach amháin nach bhfuil ach tiúchan beag próitéiní ann (de bhrí go bhfuil tréscaoilteacht an-íseal do phróitéiní an phlasma ag na ribeadáin).
Bóithre agus mótarbhealaí in Éirinn
Tá gréasán mór bhóithre in Éirinn, idir mótarbhealaigh, bóithre príomha agus tánaisteach, bóithre réigiúnacha agus bóithre áitiúla. Thóg údaráis an Tuaiscirt a gcuid mhótarbhealach don chuid is mó roimh 1972, ach thoisigh údaráis na Poblachta á dtógáil ó na lár-80aidí ar aghaidh. Tá pleananna náisiúnta (amharc ar Phlean Forbartha Náisiúnta nó an PFN) faoi lán sheol anois chun caighdeán an ghnáth-bhóithre a fheabhsú mar aon le tíortha eile ar fud na hEorpa agus ag go háirithe ar na príomhbhealaigh móra ag teacht amach ó Bhaile Átha Cliath.
Sa Phoblacht, bíonn comharthaí scríofa as Gaeilge, i gcló beag iodálach i gcomparáid leis an leagan Béarla a bhíonn scríofa i gcló níos móire agus neamh-iodálach. Sa Ghaeltacht, bíonn na comharthaí as Gaeilge amháin, i gcló beag iodálach. Sa Tuaisceart, bíonn comharthaí ar fáil as Béarla amháin. thumb|300px|Fógra ar an [[M4 (Éire)|M4 in aice le Cionn Átha Gad.]]
Mótarbhealaí
Tagann mótarbhealaigh an deiscirt amach ó Bhaile Átha Cliath. Cuireadh deireadh leis an tionscamh fadtéarmach an M50 i 2006. Táthar ag tógáil ceangal úra ar an chúrsa leis, sa dóigh is nach mbeidh ar thiománaithe ar bith stopadh ag timpeallachtaí. Cé go bhfuil cúpla bóithre débhealach thart faoi na príomh-chathaireacha eile, níl aon mótarbhealach déanta go dtí seo.
Is iad na mótarbhealaigh i bPoblacht na hÉireann faoi láthair ná:
Níl an struchtúr céanna ag gréasán Thuaisceart Éireann, cosúil leis an struchtúr atá ag an bPoblacht. Den chuid is mó, tá dhá phríomh-mhótarbhealach, le cúpla mótarbhealach íseal eile ag teacht uathu.
Bóithre Náisiúnta
thumb|300px|Fógra ar an [[N8 in aice leis an M7.]]
Naomh Dáibhí
Is é Naomh Dáibhí (tuairim is 500 – c. 589) éarlamh na Breataine Bige (nó Naomh Dáithí, Saint David i mBéarla agus sa Bhreatnais). Ceiliúrtar Lá Fhéile Dáibhí (Dydd Gŵyl Dewi) ar an 1 Márta, an lá a cailleadh é, b'fhéidir.
Saol
Níl mórán eolais againn faoi. Is cinnte go raibh cónaí air sa Bhreatain Bheag agus go raibh sé ina Bhreatnach ar a laghad don cheathrú cuid. Dar leis an traidisiún rugadh é i Henfynyw in aice le hAberaeron, ach tá tagairtí do thraidisiún eile ina ndeirtear gur rugadh é in aice le hArdeaglais Dháibhí Naofa an lae inniu.
Tá iarsmaí scríne ina onóir in Ardeaglais Naomh Dáibhí in Abergwaun in iardheisceart na tíre. Deirtear gur bhunaigh sé an Ardeaglais sin. Tógadh an scrín i 1275, ach scriosadh í san Athrú Creidimh. Ní dhealraíonn sé go bhfuil cnámha Naomh Dáibhí ar an suíomh.
Tuismitheoirí
Is naomh í a mháthair freisin agus b'é Sandde, a bhí ina Rí ar Shír Cardigan, a athair.
Ba í Naomh Non máthair Naomh Dáibhí. Tá iarsmaí ann de shéipéal beag atá tiomnaithe di. Tá tobar le feiceáil cóngarach go maith don séipéal. Deirtear go raibh spéirling nó babhta drochaimsire ann nuair a tháinig Naomh Dáibhí ar an saol, agus gur oscail an tobar seo idir cosa Naomh Non. Creidtear go bhfuil leigheas le fáil ó uisce an tobair sin.
Sreabhán trascheallach
Comhábhar den sreabhán eachtarcheallach. Scartha amach ón gcuid eile ag ciseal ceall (mar shampla, an t-eipitéiliam). Samplaí suntasacha is ea an sreabhán ceirbrispíonach, na sreabháin taobh istigh de na súile, an sreabhán sionóibheach sna hailt is toilleadh na conaire gastraistéigí.
The Walk (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an seachtú heipeasóid, "The Walk" den tríú sraith The X-Files ar an 10 Samhain 1995. Scríobh John Shiban an eipeasóid seo. D'fhéach 15.91 milliún duine ar an eipeasóid.
Mael Isa ua Máilgiric
File agus Ollamh Éireann ba ea  Maol Iosa ó Maoilghirich  (Meán-Ghaeilge Mael Isa ua Máilgiric) (bás 1088 ag Cluain Mhic Nóis).
18 Eanáir
Is é an 18 Eanáir an 18ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 347 lá fágtha sa bhliain nó 348 i mbliain bhisigh.