cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Magna Carta
Cearta
Ráthaigh an Magna Carta raon leathan cearta agus saoirsí d'fhir shaora na ríochta, go háirithe."'No freeman shall be taken or imprisoned or disseised (díshealbhaithe) or outlawed or exiled, ... but by the lawful judgement of his peers'."
Béiteatrón
thumb|right|Béiteatrón 6 MeV (1942)
Ryan Thomas
Is aisteoir Sasanach é Ryan James Thomas. Rugadh é ar an 10 Meitheamh 1984. Ghlac Thomas an pháirt mar Jason Grimshaw sa sobalchlár Coronation Street. Sa bhliain 2018, bhuaigh Thomas Celebrity Big Brother 22.
Béiteatrón
Luasghéaraitheoir cáithníní ina gcoinnítear na leictreoin i bhfithis chiorclach le réimse maighnéadach agus a luasghéaraítear iad le réimse athraitheach leictreach forshuite air sin. Is féidir cáithníní le fuinnimh an-arda a bhaint amach le haghaidh taighde ar iompar na leictreon ardfhuinnimh nó X-ghathanna ardfhuinnimh.
Kym Marsh
Is aisteoir Sasanach í Kimberley Gail Marsh. Rugadh í ar an 13 Meitheamh, 1976. Glacann Marsh an pháirt mar Michelle Connor sa sobalchlár Coronation Street. Bhí sí ina ball den ghrúpa Hear'Say.
Rick and Morty (séasúr 3)
Craoladh an tríú sraith Rick and Morty idir an 1 Aibreán agus 1 Deireadh Fómhair, 2017, ag tosú le "The Rickshank Rickdemption".
Craoladh an chéad eipeasóid den tríú sraith ar an 1 Aibreán 2017, gan fógraíocht, leis an chuid eile den tsraith ag tosú ar an 30 Iúil, 2017.
Cúlra
Thosaigh an scríbhneoireacht don tríú séasúr ar an 2 Samhain, 2015. Beidh 10 eipeasóid sa thríú séasúr. Sceith Mike McMahan ar Twitter gur thosaigh an fuaimthaifeadadh ar an 18 Feabhra 2016.
An Chipir i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg
Ghlac An Chipir páirt i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg don chéad uair sa bhliain 2003.
Iomaitheoirí
{{legend|gold|Buaiteoir}} {{legend|silver|Dara}} {{legend|#cc9966|Tríú}} {{legend|#FE8080|Deireadh}}
Debbie Rush
Is aisteoir Sasanach í Debbie Rush a rugadh ar 29 Márta 1966. Ghlac Rush an pháirt mar Anna Windass sa sobalchlár Coronation Street ó 2008 go 2018. Rinne sí staidéar ar an aisteoireacht sa Manchester School of Acting.
Alison King
Is aisteoir Sasanach í Alison Rosamund King. Rugadh í ar an 4 Márta, 1973. Glacann King an pháirt mar Carla Connor sa sobalchlár Coronation Street ó 2006.
Gradaim
Tá 4 ghradam buaite ag King.
Toghchán Uachtaránachta na hÉireann 2018
Thóg Toghchán do Uachtaránacht na hÉireann 2018 ar an Aoine 26 Deireadh Fómhair, 2018 idir 7:00 agus 22:00.
Is é seo an chéad toghchán ón toghchán 1966 ina bhfuil a an t-uachtaran reatha in iomaíocht don dara téarma agus an chéad uair ina bhfuil uachtarán reatha ag ainmniú iad féin don atogadh le daoine ina aghaidh. Bhí Éamon de Valera ainmnithe ag Fianna Fáil nuair a bhí sé ag lorg bheith atoghadh. Is é seo an chéad toghchán ina bhfuil dhá iarrthóir a raibh in iomaíocht sa toghchán roimhe seo.
Bhí an tUachtarán reatha, Mícheál D. Ó hUiginn, ag lorg bheith atoghadh. Thóg an toghchán ar siúl ar an lá céanna le reifreann ar bhlaisféim.
Gnás
Thóg am an ainmniúchán ar siúl idir 10:00 ar an 30 Lúnasa agus meánlae ar an 26 Meán Fómhair 2018. Thóg an toghchán ar siúl ar an 26 Deireadh Fónhair, 2018, idir 7:00 agus 22:00. Beidh insealbhú an uachtarán ar siúl ar an 11 Samhain ag meánlae.
Chun seasamh don toghchán na huachtaránachta, caithfidh iarrthuachtóirí:
Iarrthóirí
Cainteoirí líofa Gaeilge iad beirt de na hiarrthóirí, Micheál D Ó hUigínn agus Liadh Ní Riada.
Gavin Duffy
Is fear gnó ó Chill Dara é Gavin Duffy a raibh ina dragon ar Dragons' Den ó thosaigh sé ag craoladh 2009. Fuair sé ainmniúcháin ó An Mhí, Ceatharlach , Cill Mhantáin agus Cathair agus Contae Phort Láirge. Ainmníodh Duffy mar iarrthóir oifigiúil ar an 14 Meán Fómhair.
Joan Freeman
Is Seanadóir í Joan Freeman a bhunaigh Pieta House sa bhliain 2006. Sheas sí mar a stiúrthóir go dtí 2014. I 2016, bhí sí roghnaithe ag an Taoiseach ag an am Éanna Ó Coinnigh chn bheith ina Seanadóir neamhspleách. Fuair sí ainmniúcháin ó Cathair Chorcaí, Fine Gall , Contae na Gaillimhe agus Cathair na Gaillimhe. Ainmníodh Freeman mar iarrthóir oifigiúil ar an 10 Meán Fómhair. Thug na TDanna neamhspléacha Michael Collins, Michael Harty agus Mattie McGrath tacú di.
Seán Gallagher
Is fear gnó as an gCabhán é Seán Gallagher. Tháinig sé sa dara háit sa Toghchán Uachtaránachta na hÉireann 2011. Fuair sé 28.5% de na vótaí céad rogha. Fuair sé ainmniúcháin ó Ros Comáin, Maigh Eo , Liatroim , Loch Garman agus An Cabhán. Ainmníodh Gallagher mar iarrthóir oifigiúil ar an 10 Meán Fómhair.
Mícheál D. Ó hUiginn
D'fhógair an tUachtarán reatha Mícheál D. Ó hUiginn go mbeadh sé ag lorg dara téarma. Dúirt Ó hUiginn go mbeadh sé ag seasamh do théarma amháin, ach d'aithrigh sé a intinn i rith an téarma. Bhí Ó hUiginn roghnaithe ag Páirtí an Lucht Oibre don toghchán 2011. Dúirt urlabhraí do Páirtí an Lucht Oibre i mí Lúnasa go mbeadh an páirtí ag tacú le O hUiginn don dara téarma, bhí sé ina TD agus Seanadóir do Lucht Oibre ó 1981 go 2011. Thug na páirtithe Páirtí an Lucht Oibre, Fianna Fáil, Fine Gael agus Na Daonlathaithe Sóisialta agus na hAirí neamhspleácha Katherine Zappone agus John Halligan tacaíocht dó.
Tháinig Ó hUiginn i mbun feachtas ar an 26 Meán Fómhair.
Liadh Ní Riada
Le 28 ball den Oireachtas (22 TDanna agus sé Sheanadóir), ba fhéidir le Sinn Féin iarrthóir a chur sa toghchán gan ag iarraidh níos mó tacaíocht. Ba iad Liadh Ní Riada, Caoimhghín Ó Caoláin agus John Finucane na daoine mór le rá don ainmniúchán. Ar an 11 Meán Fómhair, d'imigh Ó Caoláin as agus thug sé tacaíocht do Liadh Ní Riada. Roghnaíodh Liadh Ní Riada ar an 16 Meán Fómhair, mar iarrthóir an pháirtí. Is feisire de chuid Sinn Féin i bParlaimint na hEorpa í Ní Riada. Is as Gaeltacht Mhúscraí í Liadh.
Na hainmniúcháin
Thosaigh an t-am an ainmniúchán ag 10:00 ar an 30 Lúnasa agus chríochnaigh sé ag meánlae ar an 26 Meán Fómhair 2018. Fuair Seán Gallagher, Joan Freeman, Gavin Duffy agus Peter Casey ainmnithe ó na comhairlí, le Liadh Ní Riada ag faigheann ainmniúchán ó Shinn Féin san Oireachtas agus Mícheál D. Ó hUiginn, mar uachtarán, ag ainmniú é féin.
Ainmniúcháin na comhairlí
Fuair Gemma O'Doherty a céad ainmniúchán ó Laois ar an 24 Meán Fómhair, 2018, ach ní bhfuair sí ainmniúcháin eile.
Bhí an ceoltóir Kevin Sharkey ag lorg bheith ainmnithe ach d'éirigh sé as an gcomórtas ar an 17 Meán Fómhair, ag luaigh caimiléireacht. Mhol sé Gemma O'Doherty.
Ba iad Norma Burke, William Delaney, Patrick Feeney, John Groarke, Patrick Melly, Marie Goretti Moylan, Sarah Louise Mulligan, James Smyth , David Doucette agus John O'Hare na daoine eile ag lorg ainmniúcháin ó na comhairlí. Níl bhfuair siad aon ainmniúchán.
Ainmniúcháin an t-Oireachtas
Thug na páirtithe Páirtí an Lucht Oibre, Fianna Fáil, Fine Gael, Comhaontas Glas agus Na Daonlathaithe Sóisialta agus na hAirí neamhspleácha Katherine Zappone agus John Halligan tacú d'Ó hUiginn. Níor thug Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús tacú le iarrthóir ar bith.
Dúirt an Seanadóir Gerard Craughwell go mbeadh sé ag lorg ainmniúchán i gcoinne Ó hUiginn, dá mbeadh sé ina aonair. I mí Iúil, nuair a d'fhógair Sinn Féin go mbeadh iarrthóir acu, d'éirigh Craughwell as. Luaigh sé costas don ritheadh mar chúis é ag éirí as an gcomórtas, chomh maith.
In ainneoin Fianna Fáil ag tacú le Ó hUiginn, d'iarr méid áirithe de chomhairlí ar an gceannaireacht aimniúchán a thabhairt do Éamon Ó Cuív, TD do Ghaillimh Thiar, ach dhiúltaigh sé a ainm chun dul ar aghaidh mar go gcuirfeadh sé baol ar a bhallraíocht sa pháirtí.
Thriail TD neamhspleách Michael Fitzmaurice tacaíocht a fháil ó TDanna agus Seanadóirí neamhspleácha chun iarrthóir a chur suas don toghchán, ach bhí sé gan rath. Bhí naonúr déag sásta tacú leis, ach bhí sé duine amháin gearr ón méid riachtanach (fiche) chun ainmniúchán a thabhairt.
Thug na TDanna neamhspléacha Joan Collins, Clare Daly, Mick Wallace, Catherine Connolly, Michael Fitzmaurice, Seán Canney, Tommy Broughan, Séamus Healy, Maureen O'Sullivan, Mattie McGrath agus an tSeanadóir neamhspleách Rónán Mullen tacú le Gemma O'Dohery, ach ní bhfuair sí an fiche ab riachtanach chun bheith ainmnithe. Leis na daoine seo, bhí 11 ainmniúchán aici, 9 gearr ón méid riachtanach.
Jennie McAlpine
Is aisteoir Sasanach í Jennie Elizabeth McAlpine. Rugadh í ar an 12 Feabhra, 1984. Glacann McAlpine an pháirt mar Fiz Brown sa sobalchlár Coronation Street. Tháinig sí sa cheathrú háit ar an seachtú sraith déag I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! sa bhliain 2017.
Toghchán Uachtaránachta na hÉireann 2018
Feachtas
Ní raibh póstaeir ag na hiarrthóirí, ach ag Micheál D Ó hUigínn agus Liadh Ní Riada. bhí 17,000 cinn ag Ní Riada agus 5,000 ag Ó hUiginn.
Catherine Tyldesley
Is aisteoir Sasanach í Catherine Tyldesley. Rugadh í ar an 17 Meán Fómhair 1983. Ghlac Tyldesley an pháirt mar Eva Price sa sobalchlár Coronation Street ó 2011 go 2018.
Jennie McAlpine
Gradaim
Tá gradam amháin buaite ag McAlpine.
Toghchán Uachtaránachta na hÉireann 2018
Díospóireachtaí
Thóg an chéad díospóireacht ar siúl ar an gclár News at One RTÉ Raidió 1 ag 13:00 ar an 27 Meán Fómhair. Ní Ó huiginn nó Gallagher páirteach inti. Dúirt séan Gallagher nach mbeadh sé ann, nuair a bheidh Ó hUiginn gan páirt a ghlacadh inti. Chuir Áine Lawlor an díospóireacht i láthair agus bhí sé craolta ar teilifís ar RTÉ News Now.
Thóg an dara díospóireacht ar siúl ar RTÉ Raidió 1 ar Saturday with Cormac Ó hEadhra ar an 13 Deireadh Fómhair, le gach iarrthóir páirteach.
Thóg an chéad díospóireacht teilifíse ar siúl ar Clare Byrne Live ar RTÉ a hAon ar an 15 Deireadh Fómhair. Ní raibh Ó hUiginn nó Gallagher páirteach. Ar an 17 Deireadh Fómhair, thóg an dara díospóireacht ar siúl Pat Kenny's Big Debate: Presidential Election Special ar Virgin Media One le Pat Kenny ag cur i láthair. Ní raibh aon díospóireacht teilifíse Gaeilge idir na hiarrthóirí le linn an fheachtais.
Toradh
Thosaigh an comhaireamh ag 9:00 ar an 27 Deireadh Fómhair 2018.
Beiteal
Crann caol a fhásann 30 m ar airde, dúchasach d'oirdheisceart na hÁise is ea an beiteal. Na duilleoga 8 m ar fhad, leathrúil; na síolta 4-5 cm ar fhad, dearg nó flannbhuí. Fiuchtar na cnónna le haol, triomaítear iad, agus filltear iad mar phloig i nduilleoga ó speiceas dreaptha beitil. Cognaítear an plog go minic san India is oirdheisceart na hÁise ar son a iarmhairte meisciúla atá cosúil le hiarmhairt alcóil. Fágann an súlach smál dearg ar na fiacla is an tseile.
Sally Dynevor
Is aisteoir Sasanach í Sally Dynevor (née Whittaker). Rugadh í ar an 30 Bealtaine 1963. Glacann Dynevor páirt Sally Webster sa sobalchlár Coronation Street.
Rámhaíocht
Is éard is rámhaíocht, nó iomramh, ann ná bád a thiomáint tríd an uisce trí bheith ag tarraingt ar na maidí rámha.
Béite-bhlocálaithe
Grúpa drugaí a tugadh isteach sna 1960idí a laghdaíonn ráta buailte an chroí is brú na fola. Ba é própánólól an chéad cheann a bhí éifeachtach sa chlinic. Úsáidtear é agus aitéanólól go forleathan i gcásanna dianstruis is scaoill chun cosc a chur ar shiomptóim cosúil le rith an chroí, cur allais is crith. Moltar iad mar chóir leighis do dhaoine atá ag léiriú nó ag taibhriú go poiblí nó fiú ag dul faoi scrúdú tiomána. Tá conspóid ann faoina n-úsáid ag imreoirí snúcair mar gur féidir go bhfeabhsóidh siad a bhfeidhmiú.
Rámhaíocht
Rámhaíocht ag na cluichí Oilimpeacha
Seo a leanas na comórtais ag na cluichí Oilimpeacha:
Helen Worth
Is aisteoir Sasanach í Helen Worth. Rugadh í ar an 7 Eanáir 1951. Glacann Worth an pháirt mar Gail McIntyre sa sobalchlár Coronation Street ó 1974 i leith.
Coláiste Dáibhéid
Is meánscoil ghairmoideachais measctha atá lonnaithe i nGoirtín Dronnach, Gort an Tobair, Caisleán an Bharraigh, Contae Mhaigh Eo, Poblacht na hÉireann, é Coláiste Dáibhéid.
Stair
deas|mion|302x302px|[[Mícheál Dáibhéad, circa. 1878]] Osclaíodh an scoil sa bhliain 1984. "An Tech" a thugtaí uirthi. Ní ba dhéanaí, thug Joe Ó Longáin, an príomhoide, College Dáibhéid ar an scoil mar cheap sé go raibh drochmheas ar an bhfocal "tech". Bhí sé chomh maith a tugadh isteach an éide scoile, an chéad in aon scoil gairmoideachais in Éirinn mar a dúirt sé "a bhí léiriú ar rudaí atá le teacht." Joe ní longáin a fuair bás i mí iúil 2006, agus i 2011 Davitt College ainmnithe i gcuid nua halla spóirt tar éis dó.
Ainmníodh an scoil i ndiaidh Mícheál Dáibhéad, phoblachtach Éireannach agus talúntais feachtasóir a bunaíodh an Irish National Land League. Bhí sé chomh maith le ceannaire an lucht oibre, Baile Riail polaiteoir agus mar Chomhalta Parlaiminte (MP). Chuaigh sé i mbun feachtais le haghaidh Baile Riail agus bhí sé ina ally dlúth Charles Stewart Parnell, ceannaire an Páirtí Parlaiminteach na Héireann, go dtí an páirtí scoilt thar Parnell ar cholscaradh agus chuaigh Davitt an frith-Parnellite Héireann Cónaidhm Náisiúnta.
Davitt Choláiste bhí ar cheann de na chéad scoileanna i Bpoblacht na Héireann a thabhairt isteach Pholaitíocht agus an Tsochaí mar an Ardteistiméireacht ábhar i meán fómhair 2016, leis an chéad scrúdú a bheidh ar siúl i mí an Mheithimh 2018.
Mic léinn ó Davitt College cuairt ar an Tsaimbia chomh maith le scoil eile do chúiseanna carthanachta i 2017.
An scoil is comhalta reatha í de Mhaigh Eo, Shligigh agus Liatroma ETB.
Foireann
Mar de Lúnasa 2017 tá approximatly 80 ball foirne, ar an láthair prionsabal é Bernedette 'Bernie' Rowland agus an leas-phríomh - é Ger King.
Liagóir
thumb|275px|Liagóir (ar dheis), agus beirt rámhaithe. Ar fhoireann rámhaíochta, is é an liagóir an duine a shuíonn ag deireadh an bháid. Is é atá freagrach as an mbád a stiúradh, agus as rithim agus cumhacht na rámhaithe a chomhordú.
Barbara Knox
Is aisteoir Sasanach í Barbara Knox. Rugadh í ar an 30 Meán Fómhair, 1933. Glacann Knox an pháirt mar Rita Sullivan sa sobalchlár Coronation Street ó 1972.
Leanann an t-Airgead an t-Othar
Samhail maoinithe do chúram in otharlanna poiblí in Éirinn is ea Leanann an t-Airgead an t-Othar (Béarla: Money Follows the Patient (MFTP)) a tháinig chun chinn faoi Fine Gael. Tá sé bunaithe ar chóras ionchasach íocaíochta cásanna (Córas Ghrúpaí Nasctha le Diagnóis) in áit an bhlocdheontais mar a bhíodh. Tugtar maoiniú d'otharlanna don méid agus chaighdeán an chúram a chuireann siad ar fáil. Rinneadh iarracht tosú air sna blianta 2013, agus 2014. Iarracht atá ann maoiniú a nascadh le gníomhú cúraim. Bunaíodh oifig náisiúnta praghsála agus eolais sa bhliain 2013 le cinntiú nach n-íocfaí an-iomad nó suim ró-íseal le hotharlanna as a gcuid oibre.
Tagairtí
http://health.gov.ie/wp-content/uploads/2014/03/MoneyFollowsthePatient_HFPP.pdf
Sue Nicholls
Is aisteoir Sasanach í Susan Frances Harmar-Nicholls nó Sue Nicholls. Rugadh í ar an 23 Samhain 1943. Glacann Nicholls an pháirt mar Audrey Roberts sa sobalchlár Coronation Street.
Sri Jayawardenepura Kotte
Is é Sri Jayawardenepura Kotte príomhchathair oifigiúil Shrí Lanca agus é suite ar chósta thiar an oileáin. Scríobhtar an chuid láir den ainm mar "Jayawardenapura", "Jayewardenapura" srl freisin. Is fo-bhaile de Cholombo é, iarphríomhchathair na tíre agus an chathair is mó inti. Tá an phríomhchathair 10km ó lár Colombo.
mion|clé|Suíomh Sri Jayawardenepura Kotte ("Kotte") ar an mapa.
Eileen Derbyshire
Is aisteoir Sasanach í Eileen Derbyshire. Rugadh í ar an 6 Deireadh Fómhair, 1931. Glacann Derbyshire an pháirt mar Emily Bishop sa sobalchlár Coronation Street ó 1961 i leith.
Sri Jayawardenepura Kotte
Tógadh dúnfort ar an suíomh chomh luath agus an 13ú chéad. Thosaigh forbairt uirbeach air sa 19ú chéad. Táthar ag aistriú institiúidí náisiúnta ó Colombo go Sri Jayawardenepura Kotte i gcónaí. Sa bhliain 2012 bhí 107,925 duine ina gcónaí sa chathair.
Borruisce
mion|Borruisce (swash), Lano Beach, Samoa Nuair a shroicheann an tonn an cladach, briseann sé. Tugtar borruisce ar an uisce bán, coipeach a thagann i dtír. ¨
Féach freisin
Cúlchaise: Cailleann an uisce a luas agus stopann sé. Sreabhann sé ar ais síos an trá agus isteach san fharraige. Tugtar cúlchaise air.
Béite-mheath
deas|250px|thumb|Béite-mheath Próiseas meata nádúrtha radaighníomhaigh ina ndíscaoileann neodrón i núicléas an adaimh go spontáineach ina phrótón, a fhanann sa núicléas, is ina leictreon (an béite-cháithnín), a astaítear as an adamh. Bíonn an fórsa núicléach lag taobh thiar de. Tarlaíonn astú frithneoidríonó ag an am céanna i gcónaí. Mar shampla, is béite-astaíre é stróintiam-90 le leathré 28.1 bliain.
Matsuo Bashō
Ba é Matsuo Bashō (松尾 芭蕉?, 1644 – 28 Samhain 1694), ainm breithe Matsuo Kinsaku (松尾 金作?), agus ansin Matsuo Chūemon Munefusa (松尾 忠右衛門 宗房?) an file is cáiliúla i ré Edo sa tSeapáin. Ba iad na dánta comhoibríocha ar a dtugtar haikai no renga ba mhó a thuill clú dó, agus chreid sé gurbh é seo an saothar is fearr dá chuid. Sa lá atá inniu ann, áfach, tá meas ar leith ar a hokku (haiku) ar fud an domhain.
Rugadh Bashō sa bhliain 1644, láimh le hUeno, i gCúige Iga. Bhog sé go hEdo (Tokyo), agus is ann a tháinig clú ar a fhilíocht. Bhí post múinteora aige, ach thug sé diúltú do shaol sóisialta uirbeach lucht na litríochta. B'fhearr leis bheith ag fánaíocht ar fud na tíre ag lorg inspioráide. Chuir sé béim ar an timpeallacht thart air agus a mhothúcháin féin ina chuid filíochta.
thumb|left|Áit bhreithe an fhile, de réir an traidisiúin
Kate Ford
Is aisteoir Sasanach í Kate Ford. Rugadh í ar an 29 Nollaig 1976. Glacann Ford an pháirt mar Tracy Barlow sa sobalchlár Coronation Street idir 2002 agus 2007 agus ó 2010 anuas.
Bhí Ford pósta le Jon Connerty, léiritheoir teilifíse, ó 2007 go 2015 agus tá mac amháin acu.
Camden, New Jersey
Cathair in iarthar New Jersey is ea Camden. Príomhbhaile Chontae Camden atá ann. Tá Camden suite trasna Abhainn an Delaware ó Philadelphia. D'fhás an chathair mar fho-bhaile de Philadelphia agus mar shuíomh tionsclaíochta san 19ú haois. Sa bhliain 2010, bhí 77,344 duine ina gcónaí ann, i gcomparáid le 124,555 sa bhliain 1950. Sa bhliain 2012 bhí an ráta coireachta foiréigní is airde sna Stáit Aontaithe ag Camden—2,566 coir fhoiréigneach i gcoinne gach 100,000 duine an ráta a bhí ann, i gcomparáid le 360 ar 100,000 sa tír ar fad.
mion|clé|Teach Walt Whitman in Camden
An Córas Sláinte i gCúba
Tá córas náisiúnta sláinte i gCúba a ritheann an rialtas agus is iad a ghlacann na cúraimí aigeadais agus riaracháin orthu féin. Níl aon otharlanna príobháideacha nó clinicí príobháideach ann i ngeall air seo. Maíonn roinnt gur feabhas a tháinig ar chúrsaí ó thaobh galar agus ráta bámhaireachta naoíonán ó na 1960dí i leith. Cosúil leis an gcuid eile de gheilleagar Chúba, d'fhulaing an cúram leighis nuair a tháinig deireadh le fóirdheontais Aontas na Sóivéide sa bhliain 1991 agus méadú ar thrádbhac SAM in éadan na tíre. Tá ráta ionchais saoil ard don cheantar ina bhfuil Cúba, mhair an duine go 78.05 bliain d'aois ar an meán i mblianta an 2000.
Michel de Montaigne
Do rugadh é ar an 28ú lá d'Fheabhra sa bhliain 1533 i château Naomh Mhichíl Mhontaigne (Saint-Michel-de-Montaigne), château atá suite i nDordogne na Fraince, agus ba san áit chéanna a fuair sé bás, rud a tharla ar an 13ú lá de mhí Mheán Fómhair sa bhliain 1592.
Tá tuairimí éagsúla ag scoláirí i dtaobh Mhontaigne: Dar le scoláirí áirithe, do bhí sé ina fhealsamh agus mhorálaí de réir stíle na hAthbheochana. Ceapann scoláirí eile, áfach, gur scríbhneoir léannta a bhí ann agus go raibh sé ina cheannródaí ar na heolaíochtaí sóisialta agus stairiúla, nó gurbh eisean a chuir tús leis na heolaíochtaí sin i dtraidisiún na Fraincise fiú.
Ós rud é go raibh a athair, Pierre Eyquem de Montaigne, an-tógtha le Daonnachas, ba oideachas de réir gnásanna an Daonnachais a fuair Montaigne agus é ag fás aníos. Cé go raibh idéil an Daonnachais go forleathan i measc lucht an léinn ag an am, ba iontach an t-oideachas a tugadh do Mhontaigne. Do dhein athair Mhontaigne cinneadh a pháiste a thógáil leis an Laidin mar mháthairtheanga, mar shampla, ionas go mbeadh an teanga seo, teanga na gClasaiceach agus léinn dá linne araon, ar a thoil ag an ngarsún nuair a bheadh sé ina dhuine fásta.
Níor chaill Montaigne riamh an meon caidéiseach fiosrach sainiúil, ná an dúil sa léann, a bhí aige de thoradh an oideachais chuimsithigh ilbhéarlaigh sin a fuair sé. Tá meon an Daonnachais agus an fonn léinn le feiscint go soiléir ina chuid scríbhneoireachta, na hAistí (Essais) ach go háirithe.
Ba sa bhliain 1572 a chuir Montaigne tús le scríobh an tsaothair is iomráití dá chuid, is é sin na hAistí, agus níor éirigh sé as bheith á bhforbairt agus á n-athscríobh go dtí na míonna deireanacha dá shaol. Saothar ar leith is ea na hAistí, saothar a bhfuil áit thábhachtach i stair litríocht na Fraince aige - agus a raibh áit aige ar Index librorum prohibitorum na hEaglaise Caitlicí, b'in liosta na leabhar nach raibh sé ceadaithe ag dea-Chaitlicigh iad a léamh, ón mbliain 1676 go dtí an bhliain ina bhfuair an Pápa Pól VI réidh leis an Index. Do thugadh Aistí Mhontaigne ábhar machnaimh do go leor daoine, idir scríbhneoirí (m.sh., Shakespeare, Pascal, Proust) agus fhealsaimh (m.sh., Descartes, Nietzsche, Heideggar), ón am gur foilsíodh den chéad uair iad.
Do scríobh Montaigne féin sa téacs 'Don Léitheoir', téacs atá mar bhrollach agesna hAistí, nach raibh aidhm aige agus é ag scríobh na nAistí “ach amháin aidhm phearsanta agus phríobháideach”. Ag an am céanna, do thug sé le fios i gceann amháin eile desna hAistí eile gur féidir leis an dté a léifeadh na hAistí maitheas agus tairbhe a bhaint astu toisc go bhfuil "gach aoinne ina íomhá den staid dhaonna ina hiomlán". Agus, i ndáiríre, is chun íomhá dó fhéinig a chruthú a thosaigh Montaigne le scríobh na nAistí, nó mar a deir sé é: ‘Is mise ábhar mo leabhair’.
Tá Gaolainn curtha ag Breandán Ó Doibhlin ar chúpla ceann desna hAistí. Tá na haistriúcháin sin le léamh ina leabhar Montaigne – Deascán as na hAistí a foilsíodh sa bhliain 2001.
Georg von Békésy
Fiseolaí a rugadh i mBúdaipeist ab ea Georg von Békésy (1899-1972). Rinne sé taighde iontach ar anatamaíocht, fiseolaíocht is fisic na cluaise daonna. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis as an saothar seo i 1961.
Ciarraí (Dáilcheantar)
Is toghcheantar parlaiminte suite i bPoblacht na hÉireann é Ciarraí. Is Dáilcheantar 5 suíochán é seo.
Beith gheal
Is cineál beithe caoile cuanna gearrshaolaí a fhásann 15-18 m in airde, le coirt shonrach airgeadbhán, í an bheith gheal. Dúchasach don Eoraip, de ghnáth na réigiúin fhuara. Fástar go minic mar mhaisiúchán í.
Crann duillsilteach í an bheith gheal. Tá coirt mheathbhán air a mbíonn cuma an airgid air faoi sholas áirithe. Tá craobhacha dea-chumtha, cromtha uirthi agus tagann bláthanna, no caitíní, uirthi i mí Aibreáin nó i mí na Bealtaine. As siocair go mbíonn na caitíní ann go luath sa samhradh, tá ceangal i luath-bhéaloideas na hÉireann idir an bheith gheal agus an ghrian. Samhlaítear an bheith gheal le breith, leis an óige, agus le glaineacht chomh maith. Is ón fhocal “beith” a thagann an chéad chonsan san oghamchraobh (aibítir oghaim). San Fhéineachas, bhain an bheith leis an aicme crann ar a dtugtaí ‘aithig fedo’, is é sin ‘tuathánaigh na coille’. In Éirinn, bhaintí úsáid as an mbeith le scuaba a dhéanamh agus bhíodh an choirt in úsáid le súdaireacht a dhéanamh.
Céaslaire
Bád is ea céaslaire, ina bhfuil dhá rámh ag gach rámhaí, rámh an duine ar gach aon taobh den bhád. Sa rámhaíocht Oilimpeach, bíonn comórtas céaslaire aonair, comórtas céaslaire beirte agus comórtas céaslaire ceathrair. mion|céaslaire beirte mion|céaslaire ceathrair.
Gaiscí
Bhuaigh Fintan McCarthy agus Gary O'Donovan bonn óir sa gcomórtas céaslaire (bád beirte) ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh ar 29 Iúil 2021. Sé nóiméad, sé shoicind a thóg sé ar an mbeirt fhear as an Sciobairín an rás a chríochnú. Thug foireann na Gearmáine dúshlán na nÉireannach sa rás ceannais ach léirigh O’Donovan agus McCarthy a gcumas sa dara cuid den rás chun críochnú 0.86 soicind chun tosaigh ar bheirt na Gearmáine. Ba iad na hÉireannaigh rogha láidir na coitiantachta i dTóiceo tar éis dóibh Craobhacha na hEorpa agus an Domhain a bhuachan sna blianta 2016-2019.
Colombo
Is é Colombo an chathair is mó i Srí Lanca, tír oileánda san Áise Theas. Tá Colombo lámh le Sri Jayawardenepura Kotte, príomhchathair oifigiúil na tíre, agus áirítear é mar fo-bhaile de Cholombo. Is é Colombo lár trádálach, airgeadais agus cultúrtha Shrí Lanca. Tá calafort tábhachtach ann. Sa bhliain 2005 bhí 752,993 duine ina gcónaí sa chathair féin agus 5.6 milliún i mórcheantar na cathrach.
Stair
Mar gheall ar an gcalafort breá nádúrtha, d'fhás lonnaíocht ann fada siar. Bhí eolas ag na trádálaithe agus daoine eile ar Cholombo 2,000 bliain ó shin, ón Róimh go dtí an tSín. Bhí Colombo ina phríomhchathair ag na tíortha coilíneacha ag tosnú sna 1700idí faoi na Portaingéalaigh, a raibh cuid de chósta thiar an oileáin faoina smacht. Choimeád na hOllannaigh an phríomhchathair in Colombo nuair a ghlac siad seilbh ar choilíneacht na bPortaingéalach. Rinne na Briotanaigh an rud céanna nuair a chuir siad an tír faoina smacht sa bhliain 1815. Mhair an stádas mar phríomhchathair faoin rialtas neamhspleách go dtí an bhliain 1982. mion|Halla Chomhairle Chathrach Cholombo mion|Teampall Gangarama i gceantar uirbeach Cholombo
Dennis Bergkamp
Is iarimreoir sacair ón Ísiltír é Dennis Nikolaas Maria Bergkamp (a rugadh in Amstardam ar an 10 Bealtaine 1969). Tosaí ab ea é do Ajax, Inter Milan agus Arsenal. clé|mion|Euro 1996
Ajax
Ghlac sé ballraíocht san chlub Ajax nuair a bhí sé aon bhliain déag d’aois. D’imir sé a chéad chluiche don fhoireann ghairmiúil Ajax nuair a bhí sé seacht mbliana déag d’aois. Bhuaigh sé Bhí clubanna ar fud na hEorpa ag lorg Dennis Bergkamp tar éis an tréimhse a chaith sé ag imirt d’Ajax.
Arsenal
D’íoc Arsenal F.C. £7.5m as. Bhí sé i bhfad níos fearr ag imirt don fhoireann Arsenal ná Milan. Bhuaigh sé an príomhroinn faoi thrí (1997-98,2001-02,2003-040 agus an Corn FA ceithre uaire (1997-98, 2001-02, 2001-02, 2002-03, 2003-05). Bhí sé ina bhall de na “Invincibles an fhoireann Arsenal sa séasúr 2003-04 agus níor chaill siad cluiche amháin sa phríomhroinn ó thús deireadh na bliana.
Foireann náisiúnta na hÍsiltíre
D'imir sé sa Corn Domhanda sna Stáit Aontaithe i 1994. Sa chomórtas sin, fuair Dennis Bergkamp dhá cúil ach chaill an Ísiltír in aghaidh na Brasaíle ag an mbabhta cheathrú ceannais.
Chuaigh sé sna iomaíocht sa chomórtas Corn Domhanda sa bhliain 1998 sa Fhrainc chomh maith. Fuair sé cúl an-ghleoite agus tábhachtach in aghaidh na hAirgintíne sa bhabhta cheathrú ceannais. Shroich an Ísiltír an cluiche leath ceannais ach arís chaill siad in aghaidh na Brasaíle. Bhí ciceanna pionóis chun an comhrac a chur i gcrích. clé|mion
Ar scor
D’éirigh sé as an sacar sa bhliain 2006.
Ba leasbhainisteoir é d’fhoireann Ajax (2011-2017).
John Stewart Bell
Fisicí is fealsamh a rugadh i mBéal Feirste ab ea John Stewart Bell (28 Meitheamh 1928 - 1 Deireadh Fómhair 1990). Ag obair i CERN, rinne sé taighde tábhachtach i bhfisic chandamach, dearadh luasairí is meicnic chandamach. Scríobh sé Speakable and Unspeakable in Quantum Mechanics (Rudaí Soluaite is Doluaite sa Mheicnic Chandamach, 1987).
Vicipéid na Spáinnise
Stair
An rud is suntasaí dár tharla i stair Vicipéid na Spáinnise ná an chonspóid a chothaíodh sa bhliain 2002 faoi cheist na fógraíochta ar an Vicipéid. Tharla gur scríobh Larry Sanger i dteachtaireacht ríomhphoist go raibh Bomis ag smaoineamh ar fhógraí trádálacha a ghlacadh ar shuíomh Idirlín na Vicipéide. Gí gur dhiúltaigh Jimmy Wales agus Sanger go raibh aon fhógraiocht ar na bacáin acu, thosaigh Edgar Enyedy, úsáideoir ar Vicipéid na Spáinnise, ag cur gabhal ar bun sa tionscadal. Is é sin le rá, nach mbacfadh seisean agus a chomhghleacaithe leis an Vicipéid ach go leanfaidís ag obair feasta go neamhspleách ar chiclipéid nua bunaithe ar an ábhar a bhí i Vicipéid i Spáinnis go dtí sin. Chuir siad an Enciclopedia Libre—mar a thug siad uirthi—ar bun ar 26 Feabhra 2002. Lean formhór mór na n-úsáideoirí Spáinnise Enyedy agus thóg sé i bhfad sula ndéanfaí mórán oibre ar Vicipéid na Spáinnise arís.
Gnéithe ginearálta
mion|clé|Na tíortha is mó ina mbíonn úsáideoirí ag Vicipéid na Spáinnise Ní úsáidtear íomhánna ar Vicipéid na Spáinnise seachas iad atá le fáil ag an gComaoin. Bibliotecarios (“leabharlannaithe’’) a thugtar ar riarthóirí an tionscadail.
Tá craobhacha den Wikimedia Foundation curtha ar siúl sa Spáinn (mar a ndéantar 26.6% de na hathruithe eagarthóireachta ar Vicipéid na Spáinnise) agus san Airgintín (12.8%). Tíortha tábhachtacha eile ná Meicsiceo (16.5%) agus an Cholóim (11.4%).
Bhí 15,698 úsáideoir gníomhach ar Vicipéid na Spáinnise ag tús na bliana 2015 (seachtar díobh in Éirinn).
Naisc sheachtracha
Vicipéid na Spáinnise
Michelle Keegan
Is aisteoir Sasanach í Michelle Keegan. Rugadh í ar an 3 Meitheamh 1987. Ghlac Keegan an pháirt mar Tina McIntyre sa sobalchlár Coronation Street.
Otkrytiye Arena
mion|clé|Otkrytiye Arena in Moscó, an Rúis Staidiam spóirt in Moscó, an Rúis is ea Otkrytiye Arena. Tá sé suite in Moscó. Toilleann an staidiam 45,360 duine.
Staid Krestovsky
mion|clé|Staid Krestovsky i gCathair Pheadair, an Rúis Staidiam spóirt i gCathair Pheadair, an Rúis is ea Staid Krestovsky. Tá sé suite i gCathair Pheadair. Toilleann an staidiam 68,134 duine.
Langley, Virginia
Is baile neamhchorpraithe in McLean i gContae Fairfax, Virginia, sna Stáit Aontaithe é Langley. Is minic a sheasann "Langley" don Central Intelligence Agency (CIA), mar tá ceanncheathrú na heagraíochta úd, an George Bush Center for Intelligence, suite ann. Ba le Thomas Lee an talamh a bhfuil Langley inniu ann. Gobharnóir na Corónach ar Choilíneacht Virginia ab ea eisean ó 1749 go 1750. "Langley" a tugadh ar a chuid talún in ndiaidh Halla Langley, cuid d'eastát muintir Lee in Shropshire, Sasana. Sa bhliain 1839, cheannaigh Benjamin Mackall 700 acra ón teaghlach agus choimeád sé an t-ainm.
James Wilson (gnó-eagraí)
Fear gnó, eacnamaí agus polaiteoir Albanach de chuid an Pháirtí Liobrálaigh ab ea James Wilson (3 Meitheamh 1805 – 11 Lúnasa 1860. Wilson a bhunaigh The Economist, nuachtán seachtainiúil, agus The Chartered Bank of India, Australia and China (a comhcheanglaíodh le Standard Bank sa bhliain 1969 mar Standard Chartered).
Langley, Virginia
Cé gur cuid de McLean é inniu, tá ardscoil Langley, mar atá Langley High School, ann go fóill. Upper McLean a thugtar ar Langley go minic an lá atá inniu ann. Le cois tábhacht Langley mar bhruachbhaile de chuid Washington, D.C. agus ceanncheathrú an CIA, tá ionad taighde den Federal Highway Administration agus Feirm Choilíneach Claude Moore de chuid an National Park Service in Langley freisin.
James Wilson (gnó-eagraí)
A óige
Rugadh James Wilson in Hawick sna Teorainnchríocha. Bhí a athair, William Wilson, rachmasach as muileann teicstílí a bhí aige. Aoirí a bhí ina mhuintir roimhe sin siar. An 4ú páiste de chúig dhuine déag a bhí in James (bhain deichniúr díobh a lán-aois amach). Fuair a mháthair bás agus é óg.
Gnó
Chuir na deartháireacha monarcha ar bun faoin ainm Wilson, Irwin & Wilson, a dhíscaoil siad sa bhliain 1831. Lean Wilson den treo gnó céanna agus d'éirigh go maith leis (bhí luach £25,000 aige faoin mbliain 1837, nó £1,630,000 i bpuntaí 2005). I ngéarchéim eacnamaíochta na bliana 1837, chaill sé an chuid is mó dá rachmas nuair a thit praghas an indeagó. Faoin mbliain 1839 bhí an chuid ba mhó dá shealúchas díolta aige agus sheachain sé féimheacht. I 1853, áfach, bhunaigh sé The Chartered Bank of India, Australia and China, fiontar níos brabúsaí.
Iriseoireacht
Go ginearálta bhí Wilson i gcoinne pribhléidí do Eaglais Shasana, úsáid na ballóide rúnda (a bhíothas á mholadh sa bhliain 1853), agus na Dlíthe arbhair. Scríobh sé paimfléad dar theideal Influences of the Corn Laws, as affection all classes of the community, and particularly the landed interests. De réir a chéile tharraing an paimfléad moladh ó léitheoirí agus d'fhás clú Wilson dá réir. Lean sé de bheith ag scríobh faoi chúrsaí airgeadra, go mór mhór an t-aiste The Revenue; or, What should the Chancellor do?. Thosaigh sé ag scríobh do na páipéir nuachta, mar shampla an Manchester Guardian. Sa bhliain 1843 chuir sé The Economist ar bun mar nuachtán chun feachtas a chur ar siúl ar son na saorthrádála, agus ghníomhaigh sé mar phríomheagarthóir agus mar dhílseánach aonair ar feadh 16 bliana. Tharraing alt amháin dá chuid i gcoinne Bille na nDeich nUaire aird agus locht Karl Marx as "míthuiscint" ar bhrabús agus ar an lá oibre. Foilsítear The Economist i gcónaí agus ciorclacht sheachtainiúil de bhreis is 1.6 milliún aige ar fud an domhain.
Polaitíocht
Ghlac Wilson suíochán i dTeach na dTeachtaí mar bhall den Pháirtí Liobrálach (RA) do Westbury, Wiltshire, sa bhliain 1847. De bharr an cur amach aige ar chúrsaí eacnamaíochta, sa bhliain 1848 cheap an príomh-aire, an Tiarna John Russell, é ina Rúnaí ar an mBord Ceannais, a stiúir gnóthaí Raj na Briotaine san India, post a bhí aige gur thit an rialtas Briotanach sa bhliain 1852. Rinne sé seirbhís ansin mar Rúnaí Airgeadais don Chiste ó 1853 go 1858, ar dtús i gcomhrialtas George Hamilton-Gordon, 4ú hIarla Aberdeen (1852–1855) agus ina dhiaidh sin sa chéad rialtas ag an Tiarna Palmerston (1855–1858). Sa bhliain 1857 cuireadh ar ais chuig an bParlaimint do Devonport. Ar feadh tamaill ghairid, bhí sé in oifig arís faoi Palmerston mar Phámháistir Ginearálta agus Leas-uachtarán Bhord na Trádála ón Meitheamh go mí Lúnasa 1859. Cuireadh faoi mhionn é mar bhall de Chomhairle na Banríona sa bhliain chéanna.
I mí Lúnasa na bliana 1859 d'éirigh Wilson as na poist seo agus as a shuíochán sa pharlaimint chun post mar bhall an airgeadais ar Chomhairle na hIndia a ghlacadh. Cuireadh chun na tíre úd le córas cánach agus airgeadra páipéir nua a bhunadh, agus le caoi a chur ar chóras airgeadais na hIndia i ndiaidh Ceannairc 1857. Ní raibh sé bliain sa phost sin, áfach, sula bhfuair sé bás. Sa bhliain 1860, dhiúltaigh sé éalú ó theas an tsamhraidh i gCalcúta, thóg sé dinnireacht agus d'éag sé i mí Lúnasa na bliana úd in aois a 55 bliana.
In ainneoin a róil thábhachtaigh phoiblí, cuireadh Wilson in uaigh gan ainm sa reilig in Sráid Park, Mullick Bazar i gCalcúta. Tháinig C. P. Bhatia, coimisinéir cúnta um Chánacha Ioncaim, ar an uaigh sa bhliain 2007 agus é ag déanamh taighde ar stair chánach na hIndia. De bharr a iarrachtaí thóg an Christian Burial Board leac ann dó.
A shaol príobháideach
Phós Wilson Elizabeth Preston ó Newcastle upon Tyne i mí Eanáir 1832. Bhí seisear iníonacha acu agus phós an duine ba shine acu, Eliza, Walter Bagehot.
Kazan Arena
mion|clé|Kazan Arena in Kazan, an Rúis Staidiam spóirt in Kazan, an Rúis is ea Kazan Arena. Tá sé suite in Kazan. Toilleann an staidiam 45,379 duine.
Uair ar son an Domhain
Ceiliúrtar "Uair ar son an Domhain" (Earth Hour i mBéarla) oíche amháin sa bhliain, i mí na Márta, idir leathuair tar éis a hocht i.n. agus leathuair tar éis a naoi i.n. (is cuma an t-amchrios – an t-amchrios áitiúil atá i gceist). Ar fud an domhain. múchann daoine na soilse nach bhfuil ag teastáil ina dtithe. Ba mhaith leo a thaispeáint do na polaiteoirí go bhfuil siad imníoch faoin domhan agus faoin timpeallacht. Cuireann sí i gcuimhne dúinn go bhfuil an cumas sa duine athrú suntasach a dhéanamh agus tugann cuireadh do gach duine ar an bpláinéad machnamh a dhéanamh ar an tionchar atá againn ar an dúlra. mion|[[Droichead San Francisco Golden Gate, 2011]]
Gluaiseacht
Castar as na soilsí in os cionn 350 de na sainchomharthaí is aitheanta ar domhan, amhail Túr Eiffel, an  Empire State Building agus Áras Ceoldrámaíochta Sydney, agus sna milliúin tithe cónaithe chomh maith.
mion|clé|Sky Tower, [[Auckland]]
Gluaiseacht dhomhanda dlúthpháirtíochta atá ann, chun aird a tharraingt ar an tábhacht a bhaineann le gníomhú chun ár bpláinéad leochaileach a chosaint ó éifeachtaí an athraithe aeráide. Is féidir féachaint ar chasadh as na soilse mar ghníomh siombalach agus mar chuireadh dúinn mar shaoránaigh ár gcumhacht féin a chasadh air.
Conspóid
Tá roinnt daoine ar son an choincheapa seo, “Uair ar son an Domhain.” Agus tá daoine eile ina aghaidh. Deir siad nach bhfuil gá fanacht bliain eile. Is féidir linn na soilse breise a mhúchadh anocht, agus gach oíche sa bhliain.
mion|Londain, 2014
Stair
Cuireadh tús le Earth Hour sa bhliain 2007 ó shin i Sydney na hAstráile le hócáid “soilse múchta”. Bíonn na milliúin páirteach ann anois ar fud an domhain.
Fritileán dúghlas
Is feithid é an fritileán dúghlas. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.
Cluichí Comhlathais 2022
Bhí an Cluichí Comhlathais 2022, ar a dtugtar go hoifigiúil ag na cluichí an XXII Cluichí Comhlathais, a ar siúl i gcathair na Birmingham ó 27 Iúil go dtí an 7 Lúnasa 2022.
Rannpháirtíocht
Sheas taispeántas Chiara Mageean amach go mór. Bhuaigh sí bonn airgid sa 1,500m chun cur leis an bhonn airgid a bhuaigh sí ag na Cluichí Comhlathais.
Ghlac 72 náisiún páirt sna Cluichí gComhlathas i 2022:
Boinn
Náisiún óstach (An Astráil)
George Wendt
Is aisteoir Meiriceánach é George Robert Wendt III a rugadh ar an 17 Deireadh Fómhair, 1948.
Arsainíd alúmanaim
Ábhar leathsheoltóra is ea arsainíd alúmanaim (AlAs) le beagnach an tairiseach laitíseach céanna is a bhíonn ag arsainíd ghailliam agus arsainíd alúmaniam ghailliam agus bandabhearna níos leithne ná arsainíd ghailliam. Is féidir le AlAs sárlaitís a dhéanamh le arsanaíd ghailliam (GaAs) agus dá bharr sin bíonn airíonna leathsheoltóra de thoradh air. Toisc go mbíonn beagnach an tairiseach laitíse céanna ar (GaAs) agus (AlAs),bíonn straidhn ionduchtaithe an-beag sna sraitheanna, a ligeann dóibh a bheith fásta beagnach go haondeonach go tiubh. Ceadaíonn sé seo feidhmíochta an-ard i soghluaisteacht ard na leictreon, trasraitheoirí HEMT, agus gairis loig chandaim eile.
Oileán na Nollag
Is críoch de chuid Chomhlathas na hAstráile é Oileán na Nollag agus é suite san Aigéan Indiach. Tá 2,072 duine in a
gcónaí ar Oileán na Nollag. Tá cónaí orthu i roinnt "limistéar lonnaíochta" ar rinn thuaidh an oileáin Flying Fish Cove (ar a dtugtar Kampong), Silver City, Poon Saan, agus Drumsite. Is Sínigh Astrálacha iad formhór mhuintir an oileáin. Tugtar "Oileán na Nollag" air toisc gur thángthas air den chéad uair ar Lá na Nollag 1643.
Cosmos Arena
Staidiam spóirt in Samara, an Rúis is ea Cosmos Arena. Tá sé suite in Samara. Toilleann an staidiam 44,918 duine.
Staid Kaliningrad
mion|clé|Staid Kaliningrad in Kaliningrad, an Rúis Staidiam spóirt in Kaliningrad, an Rúis is ea Staid Kaliningrad. Arena Baltiki ainm eile ar an staid. Tá sé suite in Kaliningrad. Toilleann an staidiam 35,212 duine.
Pápa Urban II
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Urban II.
Staid Nizhny Novgorod
mion|clé|Staid Nizhny Novgorod in Nizhny Novgorod, an Rúis Staidiam spóirt in Nizhny Novgorod, an Rúis is ea Staid Nizhny Novgorod. Tá sé suite in Nizhny Novgorod. Toilleann an staidiam 44,899 duine.
Atropa belladonna
Is planda tocsaineach ilbhliantúil é Atropa belladonna, ar a dtugtar lus na hoíche nó lus mór na coille nó lus díoth mór air i nGaeilge. Dúchasach don Eoraip, an Afraic Thuaidh, agus iarthar na hÁise. Leacht a eastósctar as lus mór na coille. Tugadh an t-ainm belladonna (bean álainn) ar an leacht a eastósctar mar chuireadh mná Iodálacha ar a súile í leis an mac imrisc a leathadh, rud a luadh a bheith tarraingteach. Is é aitripín an comhábhar gníomhach inti.
Howth gun-running
An plean chun na gunnaí a thabhairt i dtír
De réir Darrell Figgis, ba i mí Aibreáin, 1914 a smaoiníodh ar an bplean den chéad uair, mar thoradh ar Cheannairc an Churraigh, eachtra a thit amach ar an 20 Márta. Chreid a lán de mhuintir na hÉireann nach bhféadfaidís iontaoibh a bheith acu in Arm na Breataine chun Rialtas Dúchais a fhorghníomhú nuair a chuirfí i bhfeidhm sa tír é, agus chreid a lán ball d’Óglaigh na hÉireann go gcuirfí borradh faoin earcaíocht san eagraíocht sin dá mbeadh teacht ar ghunnaí acu. Rinneadh cinneadh ag lón a raibh Alice Stapford Green, an Tiarna Ruairí Mac Easmainn agus Eoin Mac Néill i láthair aige go rachadh Figgis i dteagmháil le Mícheál Ó Rathaille chun ciste a bhunú le haghaidh airm a cheannach.
Níor éirigh leis san iarracht sin agus tháinig lagmhisneach ar an ngrúpa nuair a fuair siad amach faoi Thabhairt i dtír na ngunnaí i Latharna a rinne Óglaigh Uladh. D’iarr Mac Easmainn ar Alice Green go n-íocfaí iasacht ar ais nuair a cheannódh na hÓglaigh a gcuid gunnaí. Chuaigh Mac Easmainn, Figgis agus Erskine Childers i dteagmháil le gníomhaire i Londain de chuid déileálaí arm Beilgeach. Ar deireadh thiar, chuir siad clabhsúr ar an margadh le déileálaí in Hamburg ar chuir an Rathailleach in aithne dóibh é, agus shocraigh siad ar dhíolachán 1,500 raidhfil .
De réir fhianaise Earnáin de Blaghd, chuir Bulmer Hobson dualgas ar Ailf Ó Cadáin faisnéis shaineolach faoin gcuan agus eolas “a d’oirfeadh do chaptaen a bheadh ag stiúradh báid isteach agus nach bhféadfadh, b’fhéidir, fanacht le taoide” a bhailiú cúpla seachtain roimh an teacht i dtír.
Ba iad Erskine Childers, Molly Childers, an Tiarna Ruairí Mac Easmainn, Alice Green agus Mary Spring Rice a d’iompair an t-ualach thar sáile. Chuir Molly Childers agus Spring Rice coiste ar bun chun ciste a chruinniú le haghaidh na n-arm, agus d’éirigh leo breis is £2,000 a bhailiú. Choinnigh Molly dialann inar scríobh sí faoin eachtra, cáipéis staire atá lán castaí greannmhara. Chuir na Childers a luamh pléisiúr, an Asgard, ar fáil le haghaidh iompar 900 de na raidhfilí aon-urchar Mauser M1871 11 mm agus na 29,000 urchar dá armlón púdair dhuibh. Ionas go mbeidís in ann na gunnaí úd a cheannach, luaigh Erskine Childers – a shínigh an conradh – leis an déileálaí arm Gearmánach go raibh na raidhfilí ag triail ar Mheicsiceo. Ba bheag nach raibh na gunnaí, a bhí ann ó aimsir an Chogaidh Fhranc-Phrúisigh (1870–71), fós in ann feidhmiú. Cuireadh chun feidhme ní ba dhéanaí iad in Ard-Oifig an Phoist in Éirí Amach na Cásca in 1916.
Rinne Sir Thomas Myles, Tom Kettle, agus James Meredith méid raidhfilí Mauser i bhfad níos lua ná sin a thaibhairt i dtír díreach ag an am céanna ó bhád darbh ainm an Chotah i gCill Chomhghaill i gContae Chill Mhantáin.
Teacht i dtír ar Bhinn Éadair
Tugadh na hairm i dtír ón Asgard ar chuan Bhinn Éadair ar an 26 Iúil 1914. Bhí baill de chuid Fhianna Éireann ann ag feitheamh orthu, cairteacha láimhe agus baraí rotha acu, réidh chun luí isteach ar an obair. Bhí Bulmer Hobson, Dubhghlas de hÍde, Darrell Figgis, Peadar Kearney agus Tomás Mac Donnchadha i láthair ann, freisin. Chuir máistir an chuain na húdaráis ar an eolas faoin méid a bhí ag tarlú, agus glaodh ar Phóilíní Chathair Bhaile Átha Cliath teacht amach. D’iarr an Coimisinéir Cúnta Harrell go dtabharfaí cúnamh míleata freisin, agus seoladh amach díorma de chuid na “King’s Own Scottish Borderers” óna mbeairicí i gCill Mhaighneann. Tháinig an dá dhream, na hÓglaigh agus fórsaí an Údaráis, in aghaidh a chéile i gCluain Tarbh.
Leis sin, bhris círéib amach idir Óglaigh nach raibh acu mar airm ach baitíní agus na póilíní. Bhí líon mór póilíní nár ghlac leis na horduithe a tugadh dóibh na hÓglaigh a dhí-armáil agus níor éirigh leosan a lean na horduithe na hairm a urghabh. Ina dhiaidh sin, tharla go raibh achrann eile ann ina raibh ní ba mhó troid ucht-le-hucht agus inar baineadh úsáid as beaignití agus puint raidhfilí. Seans maith gur scaoil Óglaigh nó baill de chuid na bhFianna piléir piostail freisin  [...]
Sa ruaille buaille sin go léir, d’éirigh le Tomás Mac Donnchadha agus Bulmer Hobson orduithe a thabhairt do chuid d’Óglaigh Fhianna Éireann na gunnaí a athsheachadán as láthair agus iad a chur i bhfolach i dtailte sa cheantar arbh leis na Bráithre Críostaí iad. Ina iomláine, ghabh na póilíní 19 raidhfil, ach bhí orthu iad siúd a thabhairt ar ais nuair a cinneadh sa chúirt gur gabhadh iad go mídhleathach.
TFágadh cuid de na gunnaí i dteach Harry Boland, 15 Corrán Marino, Cluain Tarbh, chomh maith.[...]
Siúlán Bhaitsiléir
Faoin bpointe sin bhí slua mór tar éis bailiú agus thosaigh lucht an tslua ag déanamh trasnáil ar na saighdiúirí agus á bhfonóid nuair a chonaic siad iad ag teacht agus cuma chrosta ar a n-aghaidh. Agus iad ag filleadh ar ais go dtí a mbeairicí, tháinig cuid de na saighdiúirí trí Shiúlán Bhaitsiléir, áit inar tháinig siad in aghaidh slua naimhdeach cé nach raibh airm ag lucht an tslua. Bhí an slua ag déanamh ceap magaidh de na saighdiúirí faoin tslí ar dteip orthu ina n-iarracht na hairm a urghabháil. Bhí oifigeach áirithe i measc na saighdiúirí nach raibh a fhios aige go raibh a gcuid gunnaí réidh chun scaoileadh, agus thug sé ordú dóibh aghaidh a thabhairt ar an slua. Agus é ag caint leis na saoránaigh, scaoil trúpa amháin piléar agus ansin tháinig rois piléar ina shála. Maraíodh triúr ar an toirt – Mrs Duffy, James Brennan agus Patrick Quinn – agus gortaíodh ocht nduine is tríocha, leis. Fuair fear amháin bás níos déanaí ó chréachtaí a fuair sé ó bheaignit.
Cáineadh an cinneadh a rinneadh go ngairfí an t-arm amach chun seirbhís i gcoimisiún fiosrúchán a thionóladh ina dhiaidh sin. Bhí uafás agus alltacht ar an bpobal ar fud na hÉireann mar gheall ar an eachtra sin agus na daoine a maraíodh nó a gortaíodh ann.
Comparáid a dhéanamh leis an tabhairt i dtír gunnaí i Latharna
[...].  [...]. [...] [...].
[...]. An chomparáid a chuireann leis an tuairim go bhfuil an bhinn éadair gunnaí a bhí cheannaigh go príomha le haghaidh an éifeacht poiblíochta agus, cé go marfach, ní raibh a chur i gcomparáid leis an Latharna gunnaí ar a cosúil le-do-mar bhonn. Mar gheall ar a taithí i ndara Cogadh na Mbórach, Childers a bheadh curtha ar an eolas go maith de na difríochtaí.
Comóradh
An marú na sibhialtach neamharmtha ar Bachelors Walk shocked go leor in Éirinn agus níos faide anonn. "Cuimhnigh Bachelor ' s Walk" tháinig rallying caoin, agus na céimeanna óglaigh na Héireann swelled mar thoradh air sin.
I 1961, rialtas na Héireann eagraithe a ath-achtú an bhinn éadair gun rith, a sholáthar ar an bunaidh Asgard ó a úinéir agus featuring roinnt de na Mausers agus a mhaireann oibrithe Deonacha a bhí i láthair an lá sin. An seoladh a bhí á léamh ag an tuachtarán Éamon de Valera, agus le plaic a bhí in airde ar an gcé comóradh ar na himeachtaí.