cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trichomonas vaginalis
Aimhréidheanna
Sna mná, i measc na n-aimhréidheanna a bhaineann le T. vaginalis tá: leanbh réamhaibí, meáchan breithe íseal, agus ráta básmhaireachta méadaithe chomh maith le claonadh chun ionfhabhtú VEID, SEIF, agus ailse cheirbheacs. Tuairiscíodh T. vaginalis freisin sa chonair fhuail, sna feadáin fhallópacha, agus sa pheilbheas agus d'fhéadfadh sé bheith ina chúis le niúmóine, broincíteas, agus loit bhéil. Tá coiscíní éifeachtach chun tarchur a laghdú, ach gan é a chosc go hiomlán.
Sna fir, fuarthas amach go bhfuil ionfhabhtú T. vaginalis ina chúis le húiréadraíteas agus próstatíteas aisiomptómach. Tá sé beartaithe go bhféadfadh sé an baol d’ailse phróstataigh a mhéadú; áfach, níl a dhóthain fianaise ann chun tacú leis an ngaolmhaireacht seo.
Diagnóis
mion|Trichomonas vaginalis mar a fheictear le micreascóp paschodarsnachta Go hiondúil, le tástáil ar smearadh as an gceirbheacs, d’fhéadfadh go mbeadh “luan” trédhearcach ag mná atá ionfhabhtaithe timpeall a núicléas cille dromchlach, ach de ghnáth, feictear an t-orgánach féin le himir den chianifileach, meath-núicléis éalárnacha, agus gráinníní aigéadfileacha mhín. Déantar é a bhrath go neamhiontaofa trí staidéar a dhéanamh ar sileadh giniúna nó le smearadh ceirbheacs mar gheall ar a n-íogaireacht íseal. Go traidisiúnta rinneadh T. vaginalis a dhiagnóisiú trí ghléasta thais, inar breathnaíodh inghluaisteacht "corcscriú". Faoi láthair, is é an modh diagnóise is coitianta ná trí shaothraithe thar oíche, [15] [16] le raon íogaireachta 75-95%. Tá íogaireacht níos mó fós ag modhanna níos nuaí, mar shampla tástáil thapa antaigin agus aimpliúchán trí mheán tras-scríbhinne, ach níl siad in úsáid go forleathan. Is féidir láithreacht T. vaginalis a dhiagnóisiú freisin leis an Tástáil um Imoibriú Slabhrúil Polaiméaráise (ISP), ag baint úsáide as príméir atá sonrach do GENBANK / L23861.
Cóireáil
Déantar ionfhabhtú a chóireáil agus a leigheas le metronidazole nó tinidazole. Molann an Lárionad um Ghalair a Chosc (CDU) agus a RialúCDC dáileog ama amháin de 2 ghram de metronidazole nó tinidazole mar an chóireáil chéadlíne; is é an chóireáil mhalartach a mholtar ná 500 milleagram de mhetronidazole, dhá uair in aghaidh an lae, ar feadh seacht lá má theipeann ar an regimen aon-dáileoige. Ba cheart cógais a fhorordú d’aon pháirtí / chomhpháirtithe gnéis freisin toisc go bhféadfadh siad a bheith ina n-iompróirí neamhshiomptómacha.
Moirfeolaíocht
Murab ionann agus prótasóin sheadánacha eile (Giardia duodenalis, Entamoeba histolytica srl.), níl Trichomonas vaginalis ann ach in aon chéim mhoirfeolaíoch amháin, trófasóit, agus ní féidir leis cistiú. Tá an trófasóit T. vaginalis ubhchruthach chomh maith le lascnaideach, nó ar "chruth an phiorra" mar a fheictear é trí ghléasta thais. Tá sé beagán níos mó ná fuilchill bhán, ag tomhas 9 × 7 μm. Tagann cúig lascghéagán chun cinn in aice leis an gcíteastóm; ar an toirt, síneann ceithre cinn acu seo lasmuigh den chill le chéile, agus fillteann an cúigiú lascghéagán ar gcúl feadh dhromchla an orgánaigh. Ní fios feidhmiúlacht an chúigiú lascghéagán. Ina theannta sin, gobann tionscadail axostyle suaithinseach feiceálach cosúil le friofac díreach os comhair an bhirt de cheithre lascghéagán. Féadfar an axostyle a úsáid chun dromchlaí a cheangal agus féadfaidh sé bheith freagrach as an damáiste a déantar sna fíocháin le feiceáil in ionfhabhtuithe triceamónóise. Cé nach bhfuil foirm chiste ag T. vaginalis, is féidir le horgánaigh maireachtáil ar feadh suas le 24 uair an chloig i samplaí fuail, seamhan, nó fiú uisce. féidir leis an gcorp maireachtáil ar feadh suas le 24 uair an chloig i samplaí fuail, seamhan, nó fiú uisce. Tugadh faoi deara foirm éagluaisteach, chruinn, shúdchisteach le lascghéagáin inmheánaithe, faoi choinníollacha neamhfhabhracha. De ghnáth, meastar go bhfuil an chéim seo mar chéim dhíghrádaithe seachas fhrithsheasmhach, cé gur tuairiscíodh inmharthanacht na gceall súdchisteach ó am go chéile. Tá cur síos déanta ar an gcumas dul ar ais go foirm trófasóite, ionfhabhtú a atáirgeadh agus a chothú,, mar aon le teicníc ruaimniúcháin na gceall micreascópach chun an fhoirm seo ar deacair teacht air a fheiscint.
Feidhmiú na bpróitéine
Tá miteacoindrí in easnamh ag Trichomonas vaginalis agus dá bhrí sin na heinsímí agus na cíteacróim atá riachtanacha chun fosfairiliú ocsaídiúcháin a dhéanamh. Faigheann T. vaginalis cothaithigh trí iompar tríd an chillscannán agus trí phróiseas na fagaicíotóise. Tá an t-orgánach in ann riachtanais fuinnimh a choinneáil trí mhéid beag einsímí a úsáid chun fuinneamh a sholáthar fuinneamh a sholáthar trí ghlicalú glúcóis go gliocról agus aigéad sucsanach sa chíteaplasma, agus ina dhiaidh sin tiontú breise an aigéid phiorúvaigh agus mhalaigh go hidrigin agus aicéatáit in orgánaid ar a dtugtar an hidriginosóm.
Tosca nimhneachta
Ceann de shainchomharthaí Trichomonas vaginalis is ea na tosca greamaithe a cheadaíonn coilíniú an eipitéiliam ceirbheacs-faighne sna mná. Tá an greamú a léiríonn an t-orgánach seo sainiúil do chealla eipitéiliacha na faighne, a bheith pH, am agus teocht spleách. Déanann tosca nimhneachta éagsúla idirghabháil ar an bpróiseas seo, cuid acu na micrifhidíní, micrifiliméid, greamáin bhaictéaracha, agus próitéanáisí cistéine. Is ceithre einsím triceamónach na greamáin seo ar a dtugtar AP65, AP51, AP33, agus AP23 a dhéanann idirghabháil idirghníomhaíocht na seadán leis na móilíní gabhdóra ar chealla eipitéiliacha na faighne. D’fhéadfadh go mbeadh próitéiní cistine mar thosc nimhneachta eile mar ní amháin go gceanglaíonn na próitéiní 30 kDa seo le dromchlaí na gceall óstach ach d’fhéadfadh siad próitéiní na maitríse eachtarcheallaí cosúil le haemaglóibin, fibrineictin nó collaigin IV a dhíghrádú.
700 (uimhir)
Is é 700 an uimhir nádúrtha tar éis 699 agus roimh 701.
Cúige Bryansk
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Bryansk. Is é Bryansk an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1944.
Na hAonaid Riaracháin
thumb|left|250px|Na haonaid riaracháin Chúige Bryansk Tá an cúige roinnte ina 27 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin Chúige Bryansk.
Mac siobháin
Is baill den fhine Gobiidae iad na mic shiobháin, fine iasc cnámhach san ord Gobiiformes. Tá sé ar cheann de na finte iasc is mó ar domhan, a bhfuil níos mó ná 2,000 speiceas agus níos mó ná 200 géineas ann. Tá an chuid is mó acu measartha beag, go hiondúil níos lú ná 10 cm ar fad. Áirítear leis na Gobiidae cuid de na veirteabraigh is lú ar domhan, mar shampla Trimmatom nanus agus Pandaka pygmaea.
Caisleán Camus Rhuaidh
Is caisleán suite i gContae Aontroma é Caisleán Camus Rhuaidh.
Ceiritin
thumb|right|370px|Radharc micreascópach a thaispeánann filiméid ceiritine istigh i gcealla.
790 (uimhir)
Is é 790 an uimhir nádúrtha tar éis 789 agus roimh 791.
Esther Hicks
Is scríbhneoir agus aoichainteoir í Esther Hicks atá aitheanta freisin mar Abraham Hicks.
Tá naoi leabhar i gcló ó Esther agus Jerry Hicks. Bhásaigh Jerry Hicks in 2011.
Caisleán Ceinn Bán
Is caisleán suite i gContae Aontroma é Caisleán Ceinn Bán.
Esther Hicks
Dé réir Esther Hicks agus a cuid leantóir, is spioradaí í le haghaidh grúpa de anamacha forásacha a úsáideann an t-ainm “Abraham”.
Tá breis is 750,000 síntiúsoir ag Esther Abraham Hicks ar a cainéal Youtube agus tugann sí cead do dhaoine a cuid físeáin nó podchraoltaí a roinnt ar Youtube saor in aisce fad is nach bhfuil na cóipeanna níos mó ná 15 nóíméad. Dá bharr seo,tá na céadta nó b'fhéidir mílte físeán agus podchraoltaí de chainteanna ag Esther Abraham Hicks ar Youtube.
Leabhair:
Downham Estate
Is eastát tithíochta é Downham Estate atá suite sa bhuirg London Borough of Lewisham, Londain Theas.
Béal na Molt
Baile fearainn agus toghroinn in iarthar Phort Láirge na hÉireann is ea Béal na Molt nó Baile na Molt (Béarla: Ballinamult nó Ballynamult). Tá an baile fearainn suite i bparóiste sibhialta Sheisceannáin agus i bParóiste Caitliceach Rómhánach Tuar an Fhíona. Tá limistéar 136 acra ag an mbaile fearainn agus limistéar 4,873 acra ag an toghroinn.
Tá na bailte fearann seo leanas sa toghroinn:
Dún an Aonaigh
Is caisleán suite i gContae Aontroma é Dún an Aonaigh.
Cúige Kaliningrad
Is cúige, nó 'oblast', de chuid na Rúise é Cúige Kaliningrad. Is é Kaliningrad an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1946.
Dá Rúisí iad muintir Kaliningrad áfach, is amhlaidh go bhfuil an áit corradh is 500 ciliméadar ó mhórthír na Rúise. Anuas air sin, is iad an Pholainn agus an Liotuáin atá mar chomharsana bhéal dorais ag Kaliningrad, rud a fhágann go bhfuil an réigiún Rúiseach seo crioslaithe ag an Aontas Eorpach. Ciallaíonn sé seo go mbíonn ar shaoránaigh Kaliningrad cur isteach roimh ré ar dhoiciméid taistil speisialta má bhíonn fonn orthu triall de thalamh ar áit éigin eile ina dtír dhúchais.
Stair
Ba leis na Gearmánaigh Kaliningrad roimh an Dara Dogadh Domhanda agus Konigsberg ab ainm dó. Ba in Konigsberg a saolaíodh is a cuireadh oideachas ar an bhfealsamh Immanuel Kant.
Ghabh na Rúisigh seilbh ar Kaliningrad sa bhliain 1945 agus rinneadh Gearmánaigh a mharú nó a ruaigeadh. Ba jab críochnúil a rinne an Rúis agus na Gearmánaigh á ndíbirt acu Tugadh isteach daoine ó cheann ceann an Aontais Shóivéadaigh ina n-ionad. Baisteadh Sovetsk ar an mbaile Tilsit is Svetlogorsk ar Rauschen, mar shampla.
Ba é Kaliningrad a tugadh ar Konigsberg sa bhliain 1945 agus an t-ainm seo ag tagairt don oblast ar fad chomh maith leis an bpríomhchathair. Ba é Mikhail Kalinin a bhí mar uachtarán ag na Rúisigh ag an am agus tá roinnt mhaith bustaí de fós le feiceáil ann. Sna blianta a lean an cogadh ba chrios míleata speisialta í Kaliningrad  agus suas le 250,000 trúpa ann, rud a chuaigh chun sochair an gheilleagair. Tá Cabhlach Baltach na Rúise fós lonnaithe in Kaliningrad
Crios Ama
left|75px Tá Cúige Kaliningrad suite i gcrios ama Oirthir na hEorpa (EET/EEST).
Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 13 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin Chúige Kaliningrad.
Graham Linehan
Is scríbhneoir teilifíse Éireannach é Graham Linehan (mar seo a fhuaimnítear é /ˈlɪnəhæn/. Rugadh é ar an 22 Bealtaine 1968). Is aisteoir agus stiúrthóir freisin é. Is minic a oibríonn sé i gcomhpháirt le Arthur Mathews, agus gean an phobail ar roinnt cláir ghrinn a scríobh sé uaidh féin nó le daoine eile. As Father Ted, Black Books agus The IT Crowd is mó a thugtar aitheantas dó.
Hideki Yukawa
Fisicí Seapánach ab ea Hideki Yukawa (23 Eanáir 1907 - 8 Meán Fómhair 1981). Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice i 1949 as an méasón, an cáithnín fonúicléach, a réamhinsint, agus a theoiric ar an bhfórsa núicléach láidir is an teoiric chandamach.
Cúige Kaluga
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Kaluga. Is é Kaluga an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1944.
Crios Ama
left|75px Tá Cúige Kaluga suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
777 (uimhir)
Is é 777 an uimhir nádúrtha tar éis 776 agus roimh 778.
Forest Hill, Londain
Is baile é Forest Hill atá suite sa bhuirg London Borough of Lewisham, Londain Theas.
Henryk Górecki
Seachas dhá achar ghearra a bheith ag staidéar i bPáras, agus seal caite ina chónaí i mBeirlín, tá an chuid is mó dá shaol caite ag Górecki i ndeisceart na Polainne. Don chuid is mó cumadóir reiligiúnach é fós.
Toirtís liopaird
Ainmhí is ea an toirtís liopaird. Reiptíl atá ann, agus is ball d'ord na Testudines í.
743 (uimhir)
Is é 743 an uimhir nádúrtha tar éis 742 agus roimh 744.
Mainistir Fhear Maí, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae Chorcaí í Mainistir Fhear Maí.
Rob Kearney
Is imreoir rugbaí é Rob Kearney (Rugadh 26 Márta, 1986). As Contae Lú dó. Faoi láthair imríonn sé mar lánchúlaí agus mar thrícheathrúnach cliatháin le Coláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath, Cúige Laighean agus foireann náisiúnta rugbaí na hÉireann.
Agus é óg, d'imir sé le Coláiste Clongowes Wood. Ba pheileadóir maith é Kearney freisin agus d'imir sé le foireann mionúr Lú.
Agus é ag freastal ar Choláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath, bhuaigh sé Corn Mhic Ghorthraigh le foireann faoi 20 an choláiste.
D'imir Kearney le foirne faoi aois an chúige sular imir sé leis an bhfoireann sinsir sa bhliain 2005. D'aimsigh sé trí úd ina chéad chluiche leo, in aghaidh Pharma as an Iodáil.
D'imir Kearney le foirne faoi aois agus A na hÉireann sular imir se leis an bhfoireann sinsir. Fuair sé dhá úd i gComórtas na Sé Náisiún sa bhliain 2008.
Siostól
thumb|Siostól méadailíneach Cuid de thréimhse nó de thimthriall an chroí é sin. Le linn an tsiostóil is amhlaidh a chrapann matán an chroí. Is mar sin a dhéanann an croí an fuil a bhrú timpeall an corp. An croí a dhéanamh bog - sin é a dhéantar sa chuid eile den timthriall. Diastól a thugtar ar an gcuid seo den timthriall. Is le linn an tsiostóil is mó a bhíonn brú na fola, agus le linn an diastóil is ea is lú a bhíonn sé.
Dún Libhse
clé|250px|mion|Dún Libhse Is caisleán suite i gContae Aontroma é Dún Libhse.
Mícheál Mac Aodha
Óige
Rugadh é sa bhliain 1912 i mbaile Caisleán Uí gConaig, 10km soir ó chathair Luimnigh ar abhann na Sionainne. B'athair dó Seán Mac Aodha (John "Tyler" Mackey), captaen foireann Luimnigh i gcluiche ceannais na hÉireann sa bhliain 1910 agus ar bhuaigh craobh sinsear Luimnigh le Chaisleán Uí gConaig agus Bruach na Sailí sna blianta roimh an Chéad Chogadh Domhanda.
Átháin
Bhí foireann iontach láidir ag an gclub um an dtaca sin agus bhuadar Craobh Iomána Sinsir Luimnigh gach bliain idir 1933 agus 1939 agus arís idir 1942 agus 1948. Bhuaigh Micheál féin ceithre bhonn déag an chontae.
Luimneach
D’imir sé ar fhoireann an chontae ar dtús sa bhliain 1930 nuair a bhí sé ach seacht mbliana déag d'aois. Lena chomhghuaillithe as Átháin ar nós a dheartháir Seán, Seán de Paor, Pádraig Ó Scanláin, Tadhg Ó Riain, Pádraig Mac Mathúna agus Micheál Ó hIcí, ba bhall d'fhoireann éachtach Luimnigh blianta na 30aí é. Bhuaigh sé trí bhonn Craobh Iomána na hÉireann, an chéad cheann sa bhliain 1934. Ba captaen é sna blianta 1936 agus 1940. Bhuaigh sé 6 bhonn sa Sraith Náisiúnta Iomána. D’imir sé sa gheansaí glas don uair dheireanach i mbliain 1946.
Mumhan
Bhí Micheál ar fhoireann na Mumhan a bhuaigh Corn an Iarnróid faoi sé idir 1940 agus 1946. Ceaptar gurbh é sin an fhoireann ba láidre riamh i stair an iomána le laochra an chluiche ar nós Críostóir Ó Rinn, Micheál Ó Braonáin agus Seán Ó Loinsigh (Corcaigh) agus Seán Ó Catháin (Port Láirge) chomh maith lena chomh-imreoirí Luimnigh.
Peil
Ba pheileadóir cumasach é Micheál chomh maith. D’imir sé ar fhoireann an Chontae i rith blianta na 1930í agus bhuaigh se cúig bhonn Peile Sinsir Luimnigh i ndiaidh a chéile idir 1935 agus 1939. Ghnóthaigh sé bonn sóisearach na Mumhan sa bhliain 1939.
Ar Scor
Ba theachta Coisde Chontae Luimnigh CLG é ar Chomhairle na Mumhan le blianta fada. Fuair sé bás in Ard na Croise, Contae an Chláir sa bhliain 1982 in aois trí scór bliain is deich agus, cúig bliana in a dhiaidh sin, ainmníodh Ardán Mhic Aodha i bPáirc na nGael, Luimneach, ina onóir.
Basil Zaharoff
Airgeadaí idirnáisiúnta is déantóir lón cogaidh a saolaíodh sa Tuirc leis an ainm Basileios Zacharias Zacharoff ab ea Basil Zaharoff (6 Deireadh Fómhair 1850 – 27 Samhain 1936). Thugtaí "fear mistéire na hEorpa" agus "Ceannaí an Bháis" air. Mheastaí gurbh é an díoltóir lón cogaidh ba rathúla ar Domhan is é ag obair thar ceann an chomhlachta Bhriotanaigh Armstrong-Vickers. Ról suntasach aige i ngnóthaí an Domhain, go mór mór sa chéad chogadh domhanda. I Monte Carlo Mhonacó a fuair sé bás.
Lisa the Greek
Craoladh an ceathrú heipeasóid déag, "Lisa the Greek", den tríú sraith The Simpsons ar an 23 Eanáir 1992. Scríobh Jay Kogen agus Wallace Wolodarsky an eipeasóid seo. D'fhéach 23.2 milliún duine ar an eipeasóid.
Eckhart Tolle
Scríbhneoir agus aoichainteoir spioradáltachta is ea Eckhart Tolle. Rugadh Eckart Tolle mar Ulrich Leonard Tölle i Lünen  sa Ghearmáin ar 16 Feabhra 1948. Tá cónaí air i gCeanada agus caitheann sé a lán ama i gCalifornia freisin. Is cainteoir Gearmáinise, Béarla agus Spáinnise é.
Foilsíodh a chéad leabhar The Power of Now: A Guide to Spiritual Enlightnment i 1997. Shroich an leabhar an liosta sárdhílolta de chuid an New York Times in 2000; aistríodh é go 33 teangacha éagsúla é agus tá trí milliúin cóip den leabhair díolta i Meiriceá Thuaidh suas go dtí seo.
Tá 5 leabhar eile scríofa ag Tolle chomh maith le 5 DVD's curtha i láthair aige.
Bhí mór éileamh ar an leabhar A New Earth: Awakening to Your Life's Purpose a foilsíodh in 2005 freisin agus tá 5 mhilliún cóip den leabhar díolta i Meiriceá Thuaidh.
Margadh Airgeadaíochta Idirnáisiúnta
mion|Malartán Marsantach Chicago (Chicago Mercantile Exchange). Lármhargadh ceantála i Chicago is ea an Margadh Airgeadaíochta Idirnáisiúnta (International Monetary Market), áit a ndíoltar agus a gceannaítear airgeadraí agus conarthaí todhchaíochtaí airgeadais. Cuid de Mhalartán Marsantach Chicago is ea é inniu.
Grove Park, Lewisham
Is baile é Grove Park atá suite sa bhuirg London Borough of Lewisham, Londain Theas.
Strictly Come Dancing (sraith 13)
Is comórtas damhsa teilifíse é Strictly Come Dancing, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Tá sé ar BBC One. Thosaigh an tríú sraith déag ar an 5 Meán Fómhair 2015 agus chríochnaigh sé ar an 19 Nollaig 2015.
B'iad Len Goodman, Bruno Tonioli, Craig Revel Horwood agus Darcey Bussell na breithiúna don sraith seo.
San Antonio, Texas
Sa bhliain 2010, bhí 1,330,000 duine ina gcónaí sa chathair féin agus 2.2 milliún i mórcheantar na cathrach.
Stair
mion|left|Promanád na hAbhann sa cheantar turasóireachta. Sníonn an promanád dhá mhíle go leith slí trí San Antonio.
Bhunaigh fórsa míleata Spáinneach presidio (garastún) agus misean san áit ar 1 Bealtaine 1718. Baile Beag Indiach a bhí ann cheana.
Lonnaigh grúpa teaghlach ó na hOileáin Chanáracha i San Antonio sa bhliain 1731.
Sa bhliain 1836 a tharla léigear an Alamo (misean Spáinneach a bhí ina dhúnfort faoin am sin), príomheachtra i stair Texas.
Country Boy (albam Daniel O'Donnell)
Is é Country Boy albam ó Daniel O'Donnell. Scaoileadh é ar an 27 Deireadh Fómhair 2008.
720 (uimhir)
Is é 720 an uimhir nádúrtha tar éis 719 agus roimh 721.
Achadh an Mhothair
Is baile fearainn suite i gContae an Chabháin é Achadh an Mhothair.
Talamh-iora órbhratach
Is ainmhí beag é an t-talamh-iora órbhratach. Mamach atá ann.
Zang
Téarma i míochaine thraidisiúnta na Síne ar na horgáin sholadacha — duán, scamhóg, ae, croí, liathán —atá faoi stiúir an yin. Ní réitíonn na horgáin seo nó na feidhmeanna a luaitear leo sa mhíochaine Shíneach leo siúd i míochaine an iarthair.
Galileo (taiscéalaí spáis)
Taiscéalaí spáis ab ea Galileo. Lainseáladh an spásárthach sa bhliain 1989 ón tointeálaí spáis ag NASA. Shroich sé Iúpatar i 1995. clé|mion|Ar 11 Nollaig 1990, thóg grianghrafanna den [[domhan]]
clé|mion|Rinne Galileo tomhais ar [[Maighnéadaisféar|mhaighnéadaisféar Ganymede sa bhliain 1996]] mion|clé Rinne sé atmaisféar Iúpatair a thástáil go díreach, gealacha Galileo a iniúchadh go mion, agus pictiúir de na príomhghealacha sin a tharchur a bhí suas le 100 oiread níos géire ná na pictiúir a ghlac Voyager 2 sa bhliain 1979.
D'fheidhmigh Galileo cúig bliana ar a laghad níos faide ná a bhí beartaithe, agus dódh é in atmaisféar Iúpatair sa bhliain 2003. mion|clé
Clare Daly
Is Feisire i bParlaimint na hEorpa do Bhaile Átha Cliath í  Clare Daly  (Gaeilge:  Clár Ní Dhálaigh) (a rugadh sa bhliain 1968). D'fhás sí aníos sa Droichead Nua, Contae Chill Dara.
Bhíodh sí ina ball den Pháirtí Sóisialach ach d'éirigh sí as ar an 31 Lúnasa, 2012. Bhíodh sí mar chomhairleoir áitiúil i bhFine Gall do cheantar Sord.
Tá sí ar son ceart a bheith ann chun ginmhillte.
Gabhadh í go luath sa bhliain 2013 nuair a cuireadh ina leith go raibh sí ag tiomáint faoi thionchar an óil. Scaoileadh saor níos déanaí í, agus fógraíodh go raibh an leibhéal alcóil ina cuid fola níos ísle ná an teorainn dhleathach. De bharr gur sceitheadh an scéal chuig na meáin agus gur cuireadh dornnaisc uirthi rinne sí gearán le hOmbudsman na nGardaí ina thaobh, dar léi bhíothas tar éis bheith níos déine uirthi toisc gur scaoil sí féin scéal faoi ghardaí a bhí ag baint pointí píonóis ó cheadúnais tiomána.
Sheas sí san Olltoghchán 2016 agus toghadh í le 15.7% de na vótaí céad rogha sa toghcheantar Baile Átha Cliath Theas.
Conradh Meerssen
thumb|Teorainneacha nua Meerssen.Ba chonradh críochdheighilte é Conradh Meerseen de chuid na hImpireachta Cairilínsí. Shínigh beirt mhac marthanach an Impire Lughaigh Cráifeach, Lughaidh Gearmánach ón Ríocht Oir-Fhrancach agus Séarlas Maol ón Ríocht Iar-Fhrancach é ar an 8 Lúnasa sa bhliain 870. De thoradh ar an chonartha rinneadh Lotharingia, iar-ríocht an Rí Lothair II, a bhfuair bás sa bhliain roimhe. Chuaigh Conradh Meerssen i bhfeidhm in ionad Chonradh Verdun (843), a scoilt críocha na hImpireachta Cairilínsí i dtrí ríocht, idir garmhic Shéarlais Mhóir, tríd an chuid ó thuaidh den Ríocht Mheánach a shín ó na sléibhte Jura san Eilvéis (mar atá inniu ann) go dtí an Mhuir Thuaidh - Lotharingia - idir an Ríocht san iarthar agus san oirthear. Ag an am seo, bhí cuid mhór de chósta na Freaslainne faoi smacht na Lochlannach agus dá bhrí sin ní raibh ach ‘deighilt ar pháipéar’ i gceist anseo.
800 (uimhir)
Is é 800 an uimhir nádúrtha tar éis 799 agus roimh 801.
Cill Droim Feartáin
Is paróiste suite i gContae an Chabháin é Cill Droim Feartáin nó Cros Ar Loch (Béarla: Crosserlough).
Toirtís
Reiptíl agus ball d'ord na Testudines é an toirtís. Is cineál turtair í an toirtís (ceann fionnuisce nó talún).
801 (uimhir)
Is é 801 an uimhir nádúrtha tar éis 800 agus roimh 802.
Orbhraí agus an Choill Mhór
Barúntacht suite i gContae Chorcaí is ea Orbhraí agus An Choill Mhór.
Toirtís
Tréithe
srl
Caomhantas
I measc na toirtísí atá i mbaol ná an toirtís céachta, an toirtís is neamh‑ghnáthaí ar domhan agus níl ach cúpla céad díobh sa lá atá ann.
John O'Donohue
Scríbhneoir, file, sagart, agus fealsamh Héigealaíoch ab ea John O'Donohue. Cainteoir dúchais Gaeilge a bhí ann. Tá sé aitheanta go príomha mar gheall ar a obair agus a scríbhneoireacht faoi spioradáltacht Cheilteach.
Rugadh é ar 1 Eanáir 1956 agus tógadh idir Conamara agus Co. an Chláir é in iarthar na hÉireann. Oirníodh é ina shagart Caitliceach i 1979. D'fhág sé an tsagartacht i 2000.
Foilsíodh a chéad leabhar Anam Cara in 1997 agus bhí éileamh air mar aoichainteoir, go háirithe sna Stáit Aontaithe, mar gheall ar an leabhar seo. Scríobh sé 8 leabhar san iomlán i rith a shaol, agus is é an leabhar Anam Cara an leabhar is mó chlú a scríobh sé.
Lasmuigh de a bheith ag scríobh leabhar ar chúrsaí spioradáltachta bhí suim aige i ngníomhachas timpeallachta agus bhí an-bhaint aige le Ghrúpa Gníomhaíochta Bhoirne (Burren Action Group) i gCo. an Chláir.
Fuair sé bás go tobann sa Fhrainc ar 8 Eanáir 2008.
Cúige Thambov
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Thambov. Is é Tambov an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1937.
Crios Ama
left|75px Tá Cúige Thambov suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 23 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin Chúige Thambov.
Gaeilge meán na mara
Tá an chuid is mó de na canúintí a chuireann léi in Iarthuaisceart Gaeltacht na hAlban agus na n-Oileáin, chomh maith le Ros Aniar, na hOileáin Siar agus an t-Eilean Sgitheanach. Ós rud go bhfuil an cheithre ar imeall an Cuan Sgíth, is é Gàidhlig meadhan na mara a thugtar uirthi.
Cosúil le cothromú canúna go ginearálta, tá a lán fachtóirí i gceist leis an gcás so, mar shampla fás na meáin Ghaelacha (mar shampla BBC Radio nan Gàidheal agus BBC Alba), Foghlaim trí Mheán na Gaeilinne, meath na gcanúintí (m.sh. i gCataibh nó i bPeairt) agus gluaiseacht na nGael go dtí na cathracha ina mbuaileann daoine le canúintí eile. clé|mion|Tugann "Gàidhlig BBC" ar "Gaeilge meán na mara" uaireanta
Foghlaim trí mheán Ghaeilge na hAlban
De réir taighde, tá canúintí na múinteoirí ag baint go háirithe leis an gcothromú so. I mbunscoil eanna ar fud na hAlban, is í Gáidhlig Leódhais atá ag an gcuid is mó (25%), deir 21% nach bhfuil canúint ar leith acu, labhraíonn 17.5% Gaeilinn Uibhist a Deas, 9% Gaeilinn an Eilein Sgitheanaigh agus tá timpeall 8% ag Barraigh, na Hearadh agus Uibhist a Tuath.
Tá “blas Ghlaschú” ag mic léinn Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu, a scríobh Dr. Claire Nance. Tá tionchar ag Béarla Ghlaschú ar an gcanúint seo; tá tuin chainte Béarla air agus níl ach trí chonsan srónacha (fuaimeanna "n," "l," agus "r") ann. Tá trí fhuaim “n”, trí nó ceithre “l”, agus trí fhuaim “r” ag cainteoirí dúchais Ghaeilinn na h-Alban go ginearálta.
Naomh Labhrás
Is naomh na bhfear grinn é Labhrás (225 – 258). Rugadh in Osca, Hispania (An Spáinn) é.
Nuair a dhiúltaigh Labhrás maoin na hEaglaise a thabhairt uaidh is amhlaidh gur daoradh chun báis é. Cheangail na Rómhánaigh ar bior é agus lasadh tine faoi. Arsa an naomh agus é a róstadh beo beathach: “Iompaigh timpeall mé. Táim déanta ar an dtaobh seo.”
Apusozoa
Tá Apusozoa (ó na focail Gréigise ἄπους- gan chosa, agus ζώο- ainmhí) comhdhéanta de ghéinis éagsúla phrótasónaí lascnaideacha. Bíonn meánmhéid na nApusozoa idir 5-20 μm, agus iad aimsithe in ithireacha agus gnáthóga uiscíochta, ina n-itheann siad baictéir. Tá trí ord díobh; apusomonadida, ancyromonadida, agus hemimastigidida.
Cúige Oryol
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Oryol. Is é Oryol an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1944.
Crios Ama
left|75px Tá Cúige Oryol suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 24 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin Chúige Oryol.
Malartán Marsantach Chicago
mion Lármhargadh ceantála i Chicago is ea an Malartán Marsantach Chicago (Chicago Mercantile Exchange), áit a ndíoltar agus a gceannaítear airgeadraí agus conarthaí todhchaíochtaí airgeadais.
Féach freisin
clé|mion|[[George W. Bush|George Bush ag an Malartán Marsantach Chicago]]
Cillín Chéir
Is paróiste suite i gContae an Chabháin é Cillín Chéir.
836 (uimhir)
Is é 836 an uimhir nádúrtha tar éis 835 agus roimh 837.
Reiptíl
Verteabraigh fuarfhuilteacha le chóras aer-análaithe is ea na Reiptílí. Bíonn craiceann láidir orthu faoi chlúdach gainní, acu in áit gruaige nó cleití. Is teitreapóid iad na reiptilí (le cheithre ghéag, nó síolraithe ó verteagraigh le cheithre ghéag) agus is aimníóit iad freisin, a bhfuil a suthanna mórthimpeallaithe le scannán aimníótacha.. Tá nathracha, laghairteanna, toirtísí, turtair, crogaill agus ailigéadair san áireamh in aicme na Reiptilí. Níl ach aon reiptíl dúchasach amháin in Éirinn, an t-earc luachra.
Cónaíonn reiptílí na linne i ngach mórroinn ach amháin in Antartaice, agus déanann ceithre ord atá fós beo ionadaíocht dóibh: Beireann formhór an 8,000 speiceas reiptíle uibheacha ar tír agus tagann na hainmhithe óga amach ina gcruth iomlán, gan aon chéim larbhach. Beobhreith a bhíonn ar siúl ag na scuamátí (Béarla: squamates).
Rangú
thumb|Lacerta vivipara, an t-earc luachra (fireannach)
Elizabeth Strout
Is scríbhneoir Meiriceánach í Elizabeth Strout, a bhuaigh an duais Pulitzer leis an gcnuasach gearrscéalta Olive Kitteridge sa bhliain 2009. Tógadh í i mbailte beaga i New Hampshire agus Maine sna Stáit Aontaithe. Caitheann sí cuid den bhliain i gCathair Nua-Eabhrac agus an chuid eile in Maine.
RuPaul's Drag Race
thumb|[[RuPaul, láithreoir RuPaul's Drag Race]] Clár teilifíse réaltachta is ea RuPaul's Drag Race. Cláraíonn an clár cuardach ar thóir "an chéad sár-réalta drag eile Mheiriceá." Tá RuPaul mar láithreoir, moltóir agus príomh-bhreitheamh an clár seo. Bíonn dúshláin éagsúla tógtha gach seachtain. I measc rupaul mar breitheamh tá Michelle Visage, Ross Mathews, Carson Kressley chomh maith le breitheamh sealadach seachtainiúil. Tá orthu léirmheastóireacht a dhéanamh ar feabhas na hiomaitheoirí tríd an comórtas.
Tá sciuirdrásaíocht RuPaul tar éis naoi séasúr a dhéanamh agus spreag sé cláranna eile mar sciuirdrásaíocht RuPaul:SárRéaltaí. Is é seo an clár teilifíse is fearr ar Lógó Teilifíse, Tá sé ar fáil ar aerbhealaí idirnáisiúnta, san Astráil, i gCeanada, sa Ríocht Aontaithe, san Ísiltír agus in Iosrael. Thuill an seó RuPaul Emmy sa bhliain 2016 d'Óstach Gan Réiteach le haghaidh Clár Comórtas Réaltachta nó Réaltachta, agus bronnadh an seó féin mar Chlár Réaltachta Gan Réiteach ag an 21ú Gradaim Meáin GLAAD. Tá sé ainmnithe do 4 Sraith Teilifíse Rogha Critics a thugann Sraith Réaltachta is Fearr leo - Comórtas agus Óstach Taispeántais Réaltachta is Fearr do RuPaul, agus ainmníodh é do Dhámhachtain Emmy na nEalaíon Cruthaitheach do Dhéanamh Réiteach do Sraith Il-Ceamara nó do Shraith Speisialta (Neamh-Phróitéist ). In Aibreán 2017, athnuachach RuPaul ar feadh a deichiú séasúr. I mí Eanáir 2018, thosaigh an réiteach le haghaidh an aonú séasúir déag.
Fógraítear glaonna le haghaidh na haisteoirí ar líne, áit a gcuireann iomaitheoirí téipeanna éisteachta faoi bhráid na n-éifeachtaí atá á gcaitheamh. Ní mór do gach iomaitheoir a roghnaíodh a bheith 21 mbliana d'aois nó níos sine nuair a bhíonn sé ar an gclár. Glactar le hiarratais ó iarrathóirí ar aon chlaonadh gnéasach nó féiniúlacht inscne, cé gurb iad fir aeracha an chuid is mó de na hiomaitheoirí go dtí seo. Tá mná trasinscne incháilithe chun dul san iomaíocht chomh maith céanna.
I 2018, thosaigh díorthach Drag Race Thailand mar chomórtas drag san Téalainn.
Buaiteoirí
deas|mion|Bob the Drag Queen
clé|mion|Peppermint, iomaitheoir an tséasúir a naoi agus an chéad iomaitheoir [[trasghnéasach|mná trasinscnigh amuigh]]
Uí Bhána agus Barraigh Rua
Is barúntacht suite i gContae Chorcaí iad Uí Bhána agus Barraigh Rua.
880 (uimhir)
Is é 880 an uimhir nádúrtha tar éis 879 agus roimh 881.
Punc cibirnitice
mion|Cathar Cyberpunk Seánra de chuid an fhicsin eolaíochta is ea punc cibirnitice, nó cyberpunk as Béarla. Fuair an seánra a ainm ón bpunc-rac (an cineál rac-cheol a bhí á sheinm ag Sex Pistols agus ceolghrúpaí a bhí cosúil leis an mbanna sin) agus ón gcibirnitic. Ba é an scríbhneoir Meiriceánach Bruce Bethke a cheap an focal féin, nó chum sé gearrscéal faoin teideal sin Cyberpunk sa bhliain 1984. mion|Cyberpunk 2077 Scéalta duairce is ea na scéalta a bhaineann leis an bpunc cibirnitice. Go tipiciúil, tugann siad cur síos ar shochaí atá ag titim as a chéile cé go bhfuil ardteicneolaíocht agus ríomhairí ar fud na háite. Bíonn na himeachtaí suite i dtimpeallacht chathartha, agus go tipiciúil, bíonn na gnólachtaí móra tar éis seilbh a ghlacadh ar an tsochaí go léir - is minic nach bhfuil a dhath fágtha den stát. Bíonn na daoine ag tógáil drugaí, agus na ríomhairí chomh fite fuaite leis an saol is nach mbíonn sé furasta an duine a aithint thar an líonra ríomhaireachta.
Is é an t-úrscéal úd Neuromancer le William Gibson ón mbliain 1984 a chuir tús leis an bpunc cibirnitice i ndáiríre. Is féidir a rá, áfach, go raibh tionchar nach beag ag an litríocht dhiostóipeach, cosúil le 1984 le George Orwell nó Brave New World le hAldous Huxley ar an seánra go léir.
Peace in the Valley (albam Daniel O'Donnell)
Is é Peace in the Valley albam ó Daniel O'Donnell. Scaoileadh é ar an 13 Deireadh Fómhair 2009.
Béar gréine
Ainmhí uiliteach is ea an béar gréine. Mamach atá ann, agus is ball d'fhine na Ursidae é. Itheann an béar gréine duilleoga, feithidí, mil, laghairtí beaga agus a leithéid. Maireann sé in oirdheisceart na hÁise.
Gilbert de Clare, 1ú Iarla Penfro
Cruthaíodh Gilbert fitz Gilbert de Clare (c. 1100 - 6 Eanáir 1148), ina Iarla Penfro sa bhliain 1138.
Saol
Rugadh Gilbert de Clare i Tonbridge, mac le Gilbert Fitz Richard de Clare agus Alice de Claremont. Thosaigh sé amach gan talamh agus saibhreas dá chuid féin ach bhí dlúthbhaint aige le fir an-chumhachtacha, go sonrach a uncailí Walter de Clare agus Roger de Clare
I 1136 bhí Gilbert fitz Gilbert i gceannas ar shluaíocht i gcoinne Exmes agus rinne sé codanna den bhaile a dhó, lena n-áirítear eaglais Notre Dame, ach chuir fórsaí Guillaume III, Cunta Ponthieu isteach air, agus d’éalaigh sé as an gclampar  a tháinig as, ach amháin tar éis dó caillteanais mhóra a fhulaingt. Ba Barún é Gilbert, is é sin, príomh-vasáilleach i Sasana, agus fuair sé eastáit a uncailí aithreacha, Roger agus Walter, a chuimsigh barúntachtaí agus caisleáin Bienfaite agus Orbec sa Normainn. Bhí tiarnas Nether Gwent agus caisleán Striguil (Cas-gwent ina dhiaidh sin) aige. Chruthaigh an Rí Stiofán Shasana é ina Iarla Penfro, agus thug sé rape agus caisleán Pevensey dó.
Tar éis do Stiofán a bheith cloíte ag Lincoln an 2 Feabhra 1141, bhí Gilbert ina measc siúd a chuaigh i gcion ar an mBanimpire Empress Matilda nuair a ghnóthaigh sí Londain i mí an Mheithimh, ach bhí sé ag Canterbury nuair a atoghadh Stiofán go déanach i 1141. Ansin chuaigh sé le Geoffrey i mbun comhcheilge i bplota i gcoinne Stiofáin, ach nuair a thit an chomhcheilg as a chéile, chloígh sé arís le Stiofáin, agus é in éineacht leis ag léigear Oxford go déanach i 1142. Sa bhliain 1147 d’éirigh sé amach nuair a dhiúltaigh Stiofáin na caisleáin a ghéill a nia Gilbert, 1ú Iarla Hertford, a thabhairt dó, agus ar sin mháirseáil an Rí go dtí an caisleán is gaire dó agus bhí sé beagnach gafa aige. Mar sin féin, is cosúil go ndearna an t-Iarla a shíocháin le Stiofáin roimh a bháis an bhliain dár gcionn.
Teaghlach
Phós sé Isabel de Beaumont, roimh 1130, iníon le Sir Robert de Beaumont, 1ú Iarla Leicester, Cunta Meulan, agus Elizabeth de Vermandois. Bhí Isabel ina máistreás ag an Rí Anraí I Shasana roimhe seo.
Bhí triúr clainne aige léi:
Iora eitilte fadchluasach
Is ainmhí beag é an t-iora eitilte fadchluasach. Mamach atá ann.
Catalónaigh
mion|Amhránaí Catalónach Montserrat Caballé (1933-2018)
Is grúpa eitneach Eorpach iad na Catalónaigh. Is í an Chatalóinis a bpríomhtheanga.
Tommy Makem
Ceoltóir, amhránaí agus scéalaí Éireannach ab ea Thomas Patrick 'Tommy' Makem (4 Samhain, 1932 – 1 Lúnasa, 2007). Thuill sé aitheantas ar dtús mar bhall den ghrúpa The Clancy Brothers and Tommy Makem.
Gairm
Chuaigh Makem ar imirce chuig na Stáit Aontaithe sa bhliain 1955.
Thosaigh na deartháireacha Clancy (Tom, Paddy agus Liam) agus Tommy Makem ag seinm amhráin tíre na hÉireann le chéile sna i lár na 1950idí. Tháinig an chéad albam, ' The Rising of the Moon' amach sa bhliain 1956. Ar dtús, bhíodh an ceathrar acu ag canadh le chéile, go hiondúil in armóin /i gcomhcheol, le giotár agus faoi dheireadh le tionlacan bainseó Tommy Makem.
Bhí an cóiriú agus an canadh níos cosúla le grúpaí Meiriceánacha ná le grúpaí traidisiúnta in Éirinn. Ach bhí tionchar nach beag acu ar na hamhránaithe tíre timpeall an ama seo.
Níor aontaigh go leor ceoltóirí traidisiúnta in Éirinn leis an gceol a bhí ar siúl ag na muintir Clancy agus Tommy Makem. Ach sna Stáit Aontaithe, bhí Bob Dylan agus amhránaithe tíre eile faoi gheasa ag éisteacht agus ag faire orthu. Nuair a bhog Bob Dylan go dtí Greenwich Village, Nua-Eabhrac, i dtús na seascaidí agus é ina fhear óg, chas ségo rialta leo.
In Éirinn, bhí athbheochan an cheoil traidisiúnta faoi lán tseoil. Sheinn Ciarán Mac Mathúna a gcuid amhrán ar an raidió náisiúnta agus d’éirigh Makem agus na Clancy Brothers níos clúití in Éirinn.
De réir mar a chuaigh na 1960idí ar aghaidh, thosaigh grúpaí eile ag déanamh aithrise ar an stíl a bhí ag na deartháireacha Clancy agus Tommy Makem.
Ceol
Ba ar an amhránaíocht is mó a bhí an bhéim i gceol na ndeartháireacha Clancy agus Tommy Makem agus thug siad inspioráid do ghrúpaí cosúil leis na Dubliners, Na Furey Brothers agus Sweeney’s Men.
Tá roinnt dá n-amhráin ón albam ‘The Boys Won’t Leave The Girls Alone’ fós le cloisteáil, mar shampla, ‘I’ll Tell Me Ma’, ‘As I Roved Out’, 'Will You Go Lassie Go?' agus ‘The Old Woman From Wexford’.
Beatha
Trom ar an tobac nuair a bhí sé óg, bhuail ailse scamhóg é. Cailleadh Tommy Makem ar an 1 Lúnasa 2007 i New Hampshire, in aois 74 bliain dó.
881 (uimhir)
Is é 881 an uimhir nádúrtha tar éis 880 agus roimh 882.
Labraid Luathlám ar Claideb
Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, rí na dTuath Dé Danann ab ea Labhraidh Luathlámh ar Claíomh (Sean-Ghaeilge Labraid Luathlám ar Claideb). Faightear é sa seanscéal Searg Chú Chulainn mar rí Mag Mell. Fear chéile Lí Ban ab ea é. Mheall sise Cú Chulainn ar son a dheirféar, Fand. Dé réir a mhná chéile, an gaiscíoch is fearr ar domhan ab ea Labhraidh.
Cúige Shakhalin
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Shakhalin. Is é Yuzhno-Sakhalinsk an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1947.
Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 17 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin Chúige Shakhalin.
South Park: Bigger, Longer & Uncut
Scannán is ea South Park: Bigger, Longer & Uncut (1999) atá bunaithe ar an tsraith theilifíse leis an ainm céanna; South Park.
Homer Alone
Craoladh an cuigiú heipeasóid déag, "Homer Alone", den tríú sraith The Simpsons ar an 6 Feabhra 1992. Scríobh David M. Stern an eipeasóid seo. D'fhéach 23.7 milliún duine ar an eipeasóid.
Michelle McIlveen
Is polaiteoir i dTuaisceart Éireann í Michelle McIlveen. Rugadh í ar an 21 Eanáir, 1971. Is Comhalta den Tionól Reachtach í do Loch Cuan, ó 2007 ar aghaidh.
Uí Mhic Coille
Is barúntacht suite i gContae Chorcaí iad Uí Mhic Coille.
888 (uimhir)
Is é 888 an uimhir nádúrtha tar éis 887 agus roimh 889.
Úrscéal stairiúil
Is éard is úrscéal stairiúil ann ná úrscéal a bhfuil a imeachtaí suite i dtréimhse áirithe staire, agus an scríbhneoir ag iarraidh saol agus meon na tréimhse sin a athchruthú ar leathanaigh an leabhair. Is féidir don úrscéal stairiúil fíorcharachtair na tréimhse seo a lua nó carachtair fhicseanúla a chur ag caidreamh le fíorcharachtair na tréimhse.
Cúlra
thumb|upright|Walter Scott, athair an úrscéil stairiúil
Walter Scott
Is minic a deirtear gurbh é Walter Scott a chuir tús leis an seánra seo, ach scríobhadh leabhair ar féidir úrscéalta stairiúla a thabhairt orthu i gcultúir eile seachas an cultúr Iartharach i bhfad roimh lá Scott. Sampla de seo is ea "Rómáns na dTrí Ríochtaí", le Luo Guanzhong, a bhreac síos an scéal sa cheathrú haois déag. Áirítear an "Rómáns" seo ar ceann de "Cheithre Úrscéalta Clasaiceacha na Síne".
Cé nárbh é Scott a chéadcheap an t-úrscéal stairiúil, is léir gur chuir sé an-chor i bhforbairt an tseánra. Dúirt an léirmheastóir Georg Lukács gurbh é Scott an chéad duine a thuig nach maisíocht amháin a bhí i gceist leis an suíomh stairiúil, ach gur chóir don scríbhneoir taighde agus aithris a dhéanamh ar atmaisféar iomlán na tréimhse.
Ba é Waverley, or 'tis Sixty Years Since (1814) an chéad úrscéal sa stíl seo a tháinig i gcló ó Scott, agus d'éirigh sé coitianta Waverley novels a thabhairt ar a chuid úrscéalta stairiúla. I saothair ar nós Waverley nó Rob Roy roghnaigh Scott lárcharachtar a tháinig go nádúrtha i dteagmháil le daoine ó aicmí agus grúpaí sóisialta éagsúla, rud a chuir ar chumas an scríbhneora cur síos cuimsitheach a thabhairt ar atmaisféar na tréimhse. Nuair a d'fhoilsigh sé Ivanhoe, chuir na daoine suim nua i stair na Meánaoise faoi thionchar an úrscéil.
Úrscéal Stairiúil i dTíortha Éagsúla
thumb|upright|Война и миръ Leathanach ón chéad eagrán (1869) Tháinig scríbhneoirí eile sna sálaí ag Scott. Scríobh Aleksandr Pushkin, file náisiúnta na Rúise, a úrscéal stairiúil féin, Капитанская дочка/Kapitanskaya dochka ("Iníon an Chaptaein"), mar iarracht mheabhrach aithris a dhéanamh ar stíl úrscéalaíochta Scott, ach ansin d'éirigh le Lev Tolstoy máistreacht an tseánra a bhaint amach leis an mórúrscéal eipiceach Война и мир/Voyna i mir ("Cogadh agus Síocháin").
San Fhionlainn, bhreac Zachris Topelius síos Fältskärns berättelser ("Scéalta an Mháinlia Airm"), úrscéal i bhfoirm sraithe a thug cur síos ar chora cinniúna mhuintir Bertelsköld in imeachtaí staire na Sualainne thar na glúnta. As Sualainnis a scríobh Topelius an t-úrscéal, ach bhí an-bhaint ag na scéalta leis an bhFionlainn. San fhichiú haois, bhain Fionlannach eile, Mika Waltari, amach clú domhanda lena chuid úrscéalta faoin Éigipteach Sinuhe (Sinuhe egyptiläinen - "Sinuhe, an tÉigipteach"), faoi fhear óg ón bhFionlainn sa Mheánaois agus é ag taisteal ar fud ríochtaí móra na linne (Mikael Karvajalka agus Mikael Hakim), faoi thús na Críostaíochta sa tsean-Róimh (Valtakunnan salaisuus - "Rún na Ríochta" - agus Ihmiskunnan viholliset - "Naimhde an Chine Dhaonna"), faoi theagmháil na Críostaíochta agus an Ioslaim (Johannes Angelos) agus faoi na hÉatrúscaigh (Turms kuolematon - "Turms Neamhbhásmhar").
Sa Pholainn, ba é Henryk Sienkiewicz máistir an tseánra, nó bhain sé amach Duais Nobel na Litríochta leis an úrscéal Quo Vadis, a chaitheann súil ar chruachás na gCríostaithe i ré na ngéarleanúintí sa tsean-Róimh.
San Iodáil, glactar leis gurbh é I Promessi Sposi, úrscéal stairiúil le hAlessandro Manzoni, a chuir tús leis an úrscéalaíocht nua-aimseartha ar fad sa tír sin.
"Niamh" leis an Athair Peadar
thumb|upright|An tAthair Peadar Ua Laoghaire, a chuir bun le litríocht nua-aimseartha na Gaeilge Glactar leis gurbh é Niamh leis an Athair Peadar Ua Laoghaire an chéad úrscéal stairiúil sa teanga. Bhí an leabhar ina chnámh spairne idir an Athair Peadar agus Conradh na Gaeilge, nó nuair a d'fhéach sé le bloghanna as an úrscéal nó sceitsí a raibh baint acu leis an úrscéal a fhoilsiú ar An Claidheamh Soluis, iris Chonradh na Gaeilge, ní raibh sé sásta leis an sceanairt a rinne na heagarthóirí ar a chuid scríbhinní. Sa deireadh chuaigh sé i muinín The Irish Book Company leis an úrscéal a fhoilsiú. Bhí Norma Borthwick agus Maighréad Ní Raghallaigh, bunaitheoirí an tí foilsitheoireachta seo, fonnmhar chun Niamh a chur i gcló ar choinníollacha an scríbhneora, agus sa deireadh tháinig an t-úrscéal i bprionta sa bhliain 1907.
Is é is ábhar don úrscéal ná cath Chluain Tairbh agus tréimhse na hargana agus na foghla a bhíodh na Lochlannaigh ag déanamh ar Éirinn. Tharraing an tAthair Peadar ar Chogadh Gaedhel re Gallaibh agus ar an aistriúchán Béarla a rinne George Webbe Dasent ar Njáls Saga le haghaidh an chúlra stairiúil, ach mar a d'iompaigh an scéal amach, cé go ndearna an tAthair Peadar a dhícheall leis an stair seo a insint i "gcaint na ndaoine", ní raibh sé in ann é féin a shaoradh ó bhráca na bhfoinsí, agus chuaigh an t-úrscéal chun leadráin. Ag tabhairt óráidí tura teagascúla uathu a bhíonn na carachtair, agus níor éirigh leis an scríbhneoir carachtair bheo bhíogúla a chruthú ná a bhforbairt a léiriú.
"Cormac Ua Conaill" leis an Duinníneach
Ba é an tAthair Pádraig Ua Duinnín, fear eagair an fhoclóra, a scríobh Cormac Ua Conaill, úrscéal gairid stairiúil agus é suite in Éirinn faoi dheireadh na séú haoise déag. Ach oiread leis an Athair Peadar ní chuireann an Duinníneach an bhéim is cuí ar charachtracht na laochra, agus is cuma nó vaits leis faoi chuspóirí na naimhde, Laochra gan on gan cháim iad na laochra, agus bithiúnaigh chruthanta gan mhaith iad lucht leanúna na Banríona. Téann an scríbhneoir i muinín comhtharlúintí agus deus ex machina le haghaidh plotála is nach bhfágann sé craiceann inchreidte ar bith ar an scéal. Ní raibh teanga an Duinnínigh chomh líofa foirfe leis an gcanúint Mhuimhneach lenar tógadh an tAthair Peadar, nó cé nach raibh caill ar a stór focal, níor thuig sé chomh tábhachtach is a bhí an chomhréir, is é sin, dul ceart nádúrtha na bhfocal.
"Brian Óg" le Sean-Phádraig Ó Conaire
Bhain Sean-Phádraig Ó Conaire triail as an seánra seo freisin, nó d'fhoilsigh sé an sraithscéal úd Brian Óg sna blianta 1922-1923, agus tháinig an scéal i bprionta faoi chlúdach leabhair sa bhliain 1926. Úrscéal beag eachtránaíochta atá ann, agus is é Brian Óg ainm an laoich: fear óg cróga agus é chomh maith ag beartú an chlaímh ar son na hÉireann agus ag tógáil léinn i gColáiste na nGael i Liospóin. Scéal sceitimíniúil luathghluaiste é Brian Óg, ach is é an breithiúnas a thug Breandán Delap air ina leabhar faoi úrscéalta stairiúla na Gaeilge go bhfuil aithne na drochphlotála ar an leabhar seo freisin, agus na himeachtaí is na comhtharlúintí ag fabhrú don laoch go héadóchúil in áiteanna.
"Buaidh na Treise" le Mícheál Ó Gríobhtha
Is deacair a rá an úrscéal stairiúil i gciall chúng an téarma é an t-úrscéal seo a tháinig i gcló sa bhliain 1928. Tá na himeachtaí suite i dtréimhse anallód nach furasta a shocrú in aon áit ar leith ar amlíne na staire. Is féidir gurbh iad na 1830idí nó na 1840idí atá i gceist. Go bunúsach, coimhlint idir beirt deartháireacha atá ann, fear atá ina thiarna talún agus é ag seasamh do na Gaill, an duine eile ina thionónta, agus é ag seasamh do na Gaeil. Is é an breithiúnas a thugann Delap ar an leabhar go gcuireann na "babhtaí iomrascála" leadrán ar an léitheoir, agus go bhfuil críoch an scéil dochreidte. Deir Alan Titley gur úrscéal siombalach é ach go bhfuil an siombalachas sin róshoiléir.
Deir Delap fosta go raibh an Gúm ag iarraidh san am ábhar léitheoireachta Gaeilge a sholáthar faoi dheifir agus go ndeachaigh a lán cainteoirí dúchais i mbun pinn nach raibh mórán céille acu do cheird an scríbhneora. Ba toradh nádúrtha don driopás seo Buaidh na Treise.
"Eoghan Ruadh Ó Néill" le Seosamh Mac Grianna
Áirítear leabhair inbhreathnaitheacha Sheosaimh Mhic Grianna ar chlasaicigh nua-aimseartha na Gaeilge, ach ní bhíonn an meas céanna ag na léitheoirí ná ag na léirmheastóirí ar a úrscéal stairiúil Eoghan Ruadh Ó Néill. Iarracht cheannródaíoch a bhí ann spléachadh liteartha a thabhairt do shaol Eoghain Rua, ach mar a éiríonn do na ceannródaithe uaireanta, theip ar Sheosamh go dona. Rinne an scríbhneoir taighde agus staidéar cuimsitheach ar imeachtaí agus ar chultúr na linne a bhí faoi chaibidil aige, ach ní raibh sé in ann litríocht chruthaitheach a fháscadh as an mianach seo. A mhalair ar fad fuair an t-amhábhar an ceann is fearr air. Mar sin, is éard atá sa leabhar ná "athinsint lom ar fhíricí na staire".
900 (uimhir)
Is é 900 an uimhir nádúrtha tar éis 899 agus roimh 901.
Úrscéal stairiúil
"Eoghan Ruadh Ó Néill" le Seosamh Mac Grianna
Tháinig an leabhar i gcló an chéad uair sa bhliain 1932. Dealraíonn sé go ndearna an Gúm cinsireacht ar an leabhar, nó ar a laghad bhí Seosamh ag gearán ina dhiaidh sin nach raibh an Gúm sásta tiomnú an úrscéil a chlóchur mar a bhí sé scríofa aige.
"Bun an Dá Abhann" le Seán Ó Ciarghusa
Is éard atá in Bun an Dá Abhann ná úrscéal pobail agus é suite i dtréimhse stairiúil - mar a deir Delap, tá an leabhar cosúil le Peig, ach amháin gur Peig le plota úrscéil é. Cinnte déanann an leabhar trácht ar Chogadh na Talún, díreach cosúil le Peig féin. Chuir Titley an t-úrscéal seo i gcomparáid le Knocknagow le Charles J. Kickham.
Is ionann laige Pheig agus laige Bhun an Dá Abhann, is é sin, bíonn an scríbhneoir ag déanamh an iomarca plé ar chúrsaí feirmeoireachta agus curadóireachta agus fiú ag cíoradh chúrsaí grá na ndaoine óga nuair nach ndéanann sé ach moilliú ar imeachtaí an phríomhphlota. Ón taobh eile de, tá súil ghéar ag an údar ar struchtúr sóisialta an tsráidbhaile agus é in ann anailís chiallmhar a dhéanamh ar bhaint na n-aicmí éagsúla leis an scéal.