cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Milwaukee, Wisconsin
Gaeilge i Milwaukee
Chomh luath le 1839, chabhraigh dlíodóir, iriseoir agus fear gnó a rugadh i mBaile Átha Cliath Hans Crocker an Milwaukee Lyceum a sheoladh - réamhtheachtaí Mhúsaem Poiblí Milwaukee. D’fhóin sé ina dhiaidh sin mar mhéara na cathrach agus ansin bhí sé ina chomhpháirtí sa Milwaukee Manufacturing Company.
Oibríocht chómhalartach
Sa mhatamaitic, oibríocht nach gcuireann ord an teaglama isteach ar a toradh. Mar sin is comhalartach suimiú, mar a + b = b + a, do gach luach is féidir a bheith ag a is b. Ach níl dealú comhalartach, mar a - b ≠ b - a do gach a is b.
Sylvester O'Halloran
Máinlia súl a rugadh i gCathair Dháibhín, Contae Luimnigh, ab ea Sylvester O'Halloran (31 Nollaig 1728 – 11 Lúnasa 1807). Rinne sé obair ar chatarachtaí, gortuithe seachtracha don bhlaosc, agus teascthaí. Scríobh sé ar stair na hÉireann freisin. Ábhar spéise eile leis ná filíocht na Gaeilge. Ball d'Acadamh Ríoga na hÉireann a bhí ann.
Milwaukee, Wisconsin
Gaeilge i Milwaukee
Faoi 1850, nuair a bhí sciar na lonnaitheoirí Éireannacha buaic sa cheantar, bhí Gaeilge eitneach ag thart ar 14 faoin gcéad de 20,000 cónaitheoir Milwaukee, agus bhí beagnach 1,500 eile scaipthe ar fud Chontae Milwaukee. I rith na 1850idí, ba oibrithe láimhe iad dhá thrian d’fhir na hÉireann sa chathair, agus ba mhinic a d’oibrigh mná na hÉireann mar sheirbhísigh intíre. Bhí beagnach trí chúigiú d’Éireannaigh na cathrach ar cíos a n-áitribh, agus rinne daoine sna pobail máguaird iarracht feirmeacha a bhunú ar acmhainn theoranta.
Cosúil le mórchuid cathracha móra na Meiriceánaigh, tá paráid Lá Fhéile Pádraig ag Milwaukee an 17 Márta. Ina theannta sin, ceiliúrann Milwaukee Irishfest ar an tríú seachtain i mí Lúnasa ar thailte féile Henry Maier.
Evangelista Torricelli
Fisiceoir is matamaiticeoir a rugadh i bhFaenza na hIodáile ab ea Evangelista Torricelli (1608 – 1647). Rinne sé taighde ar fholús. D'fhionn sé iarmhairt bhrú an atmaisféir ar uisce i gcaidéal suite. Chuir sé síos don chéad uair ar bhairiméadar, feadán Torricelli (1643).
Gréabhaca
Saghas eisíon gaineamhchloiche, le gráinní géara i maitrís cré. Deasctar é i réimsí le sreabh tapa sreabhán, i sruthanna moirtiúlachta go háirithe, a chruthaítear i réigiúin ina bhfuil gníomhaíocht theicteonach is sléibhte a dtógáil.
1987 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1987.
Amble
Is baile suite i Northumberland é Amble.
An Teach Bán
Is é An Teach Bán áras Uachtarán na Stát Aontaithe atá suite i Washington, D.C., Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Ailtireacht
James Hoban a dhear an Teach Bán. B'ailtire Éireannach é James Hoban, a dhear roinnt foirgnimh poiblí in Éirinn agus i Stáit Aontaithe Mheiriceá. An t-éacht is mó a rinne sé ná an Teach Bán.
Sa bhliain 1792, b'é Hoban an buaiteoir i gcomórtas a cuireadh ar siúl chun dearthóir an árais uachtaránachta nua a roghnú, an Teach Bán mar a tugadh air níos déanaí. Bhí Hoban ar dhuine de na h-ailtirí maoirseachta a bhí ag obair ar Chnoc an Chaipeatóil i Washington, ag cur i gcrích scéimeanna a bhí deartha ag Dr. William Thornton.mion|An Sciathán Thiar - an leagan amach inmheánach
Bhí plean Hoban bunaithe ar Theach Laighean i mBaile Átha Cliath. Ach rinne sé foirgneamh dhá stór de, tar éis iarratas ó George Washington. Tógadh an foirgneamh idir na blianta 1792 agus 1800. Cuireadh an cloch choirnéil ar an 13 Meán Fómhair 1792.
Ard-Eaglais Naomh Eoin Baiste, Norwich
Is ardeaglais Chaitliceach i Norwich í Ard-Eaglais Naomh Eoin Baiste. Tá sí suite ar Bhóthar Unthank. Tógadh í idir 1882 agus 1910 de réir pleananna a rinne Gilbert Scott, Jr. mar eaglais paróiste faoin ainm Eoin Baiste. Tógadh í ar shuíomh phríosún na cathrach.
Sa bhliain 1976 rinnedh ardeaglais di nuair a chuireadh Deois Anglia Thoir ar bun. Tá ardeaglais amháin eile in Norwich, ceann Anglacánach.
Lóegaire Lorc
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí seanscéalach na hÉireann ab ea Laoghaire Lorc (Sean-Ghaeilge Lóegaire Lorc ) mac Úgaine Mór.
Instear i Lebor Gabála Érenn gur tháinig sé go díreach i gcomharbacht ar a athair, a bhí maraithe ag Bodbchad, cé go ndeir Seathrún Céitinn agus na Ceithre Máistrí gur tháinig Badhbhchaid i gcoróin le lá go leith sular mharaigh Laoghaire é.
Bhí Laoghaire i réim ar feadh dhá bhliain. Shantaigh a dheartháir Cobthach Cóel Breg an choróin, agus de réir comhairle draoi, lig sé air a bheith tinn, go dtuga Laoghaire cuairt air. Lena theacht, lig Cobhthach air go raibh sé marbh. Nuair a chrom Laoghaire thar a chorp le dobhrón, sháigh sé é le miodóig. D'íoc Cobhthach le duine ansin, nimh a thabhairt Ailill Áine mac Laoghaire, agus chur sé iachall ar Labraid mac Ailella croíthe a athar agus a sheanathar, agus luch, a ithe. Chuir Cobhthach ar deoraíocht é Labraid, is amhlaidh toisc gurbh eisean an fear is fáiltí in Éirinn.
Trabhairtín
Is éard is trabhairtín ann ná saghas aolchloiche a chruthaítear trí dheascadh i dtoibreacha nó srutháin atá tiubh le carbónáit chailcíte thuaslagtha. Nuair a bhíonn sé póiriúil agus cuma spúinsiúil air, tugtar calc tufa air. Tochlaítear go forleathan i dTuscáin na hIodáile agus úsáidtear mar chloch phábhála é.
John Sealy Townsend
Fisicí a rugadh i nGaillimh ab ea John Sealy Townsend (7 Meitheamh 1868 – 16 Feabhra 1957). Agus é ag obair in Ollscoil Oxford, shaothraigh sé teoiric na n-imbhuailtí chun cur síos ar ianú móilíní trí imbhuailtí le hiain. D'fhoilsigh sé an leabhar mínithe The Theory of Ionisation of Gases by Collision (Teoiric Ianú Gás trí Imbhualadh, 1910) agus leabhair shuntasacha eile ar thonnta raidió (1943) is radaíocht leictreamaighnéadach (1951). Fuair sé bás in Oxford Shasana.
Asa Gray
deas|200px|thumb|Asa Gray Luibheolaí a rugadh i Sauquoit, Nua-Eabhrac ab ea Asa Gray (18 Samhain 1810 – 30 Eanáir 1888). Ba iad a phríomhshaothair scríofa Flora of North America (Fásra Mheiriceá Thuaidh, 1838–1842) a thiomsaigh sé le John Torrey, agus Manual of the Botany of the Northern United States (Lámhleabhar Luibheolaíochta na Stát Aontaithe Thuaidh, 1848) a dtugtar Lámhleabhar Gray air. I mbliain a bháis in Cambridge, Massachusetts, foilsíodh Darwiniana, ina rinne sé a argóint nach raibh coimhlint idir an éabhlóid agus creideamh.
Oibríocht chomhthiomsaitheach
Sa mhatamaitic, an prionsabal nach gcuireann an t-ord ina ndéantar oibríochtaí leanúnacha isteach ar an toradh. Mar shampla, (5 + 8) + 3 = 5 + (8 + 3). Bíonn oibríocht * comhthiomsaitheach thar an tacar S más a * (b * c) = (a * b) * c do gach a, b is c in S. Thar thacar na réaduimhreacha, is comhthiomsaitheach iad suimiú is iolrú, ach ní comhthiomsaitheach iad dealú ná roinnt.
Árgailí Kara Tau
Is ainmhí é an árgailí Kara Tau. Mamach atá ann.
Bedlington
Is baile suite i Northumberland é Bedlington.
Déocsán
C4H8O2, leacht gan dath le fiuchphointe 101 °C. Úsáidtear é mar thuaslagóir saille is céaracha.
Cramlington
Is baile suite i Northumberland é Cramlington.
Blyth, Northumberland
Is baile suite i Northumberland é Blyth.
Tracóg
mion|trácóg Cabhail a bhíonn ceangailte le long a dhéantar in éigeandáil as ábhair a shnámhfaidh, chun cosc a chur le himeacht róthapa loinge le gaoth. Tugtar cochall moille air freisin. Ceanglaítear go docht le cábla cruach agus scaoiltear amach ó thosach na loinge é.
Haltwhistle
Is baile suite i Northumberland é Haltwhistle.
Ialtóg sporach
Is ainmhí í an ialtóg sporach. Mamach atá ann.
Cobthach Cóel Breg
I Miotaseolaíocht na nGael, Ardrí seanscéalach na hÉireann ab ea Cobhthach Caol Bhreig (Sean-Ghaeilge Cobthach Cóel Breg) mac Úgaine Mór.
Tháinig sé i gcoróin tar éis dó a dheartháir Lóegaire Lorc a mharú. Insítear go raibh sé chomh hite sin le héad as a dheartháir gur mheath sé go mór, agus dá bharr a bhua-ainm Caol Bhreig. Le comhairle draoi, lig sé air a bheith tinn, go dtuga Laoghaire cuairt air visit him. Lena theacht, lig sé air a bheith bás. Ina luí ar a chróchar, shléacht Lóegaire féin le dobhrón thar a chorp, agus sháigh Cobhthach é le miodóig. D'íoc Cobhthach le duine ansin, nimh a thabhairt Ailill Áine mac Laoghaire, agus chur sé iachall ar Labraid mac Ailella croíthe a athar agus a sheanathar, agus luch, a ithe. Chuir Cobhthach ar deoraíocht é Labraid, is amhlaidh toisc gurbh eisean an fear is fáiltí in Éirinn.
Ní ba dhéanaí, rinne Cobhthach síocháin le Labraid (anois aitheanta as a bhua-ainm Loingseach, deoraí) agus bhronn sé Cúige Laighean air, ach chlis ar an gcaidreamh arís agus tharla cogadh eatarthu. Dhóigh Labraid chun báis Cobhthach agus a lucht leanúna i dtigh iarainn ag Dionn Rí, rud na chúis aighnis i ríshliocht Éireamhóin. Bhí Cobhthach i réim ar feadh tríocha nó caoga bliain.
Úgaine Mór
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard-Rí seanscéalach na hÉireann ab ea Uaghaine Mór (Sean-Ghaeilge Úgaine Mór) mac Eochu Buadach mac Dui Ladgrach.
Beathaisnéis
Mac altrama Cimbáeth agus Mhacha Moinge Rua ab ea Uaghaine, agus tháinig sé i réim tar éis dó a réamhtheachtaí, agus marfóir a mháthar altrama, Rechtaid Rígderg a mharú. Deirtear i Lebor Gabála Érenn go raibh sé i gceannas ar "Alba go dtí an Muir nIocht", .i. An Bhreatain go léir, agus "dar le roinnt", ar fud na hEorpa.
Phós sé Cessair Chrothach, iníon rí na nGallach, a thug ar an saol leis beirt mhac is fiche agus triúr iníonacha. Deirtear gur roinn sé Éire dá pháistí. Mar shampla (agus féach thíos), thug sé Life dá mhac Lóegaire Lorc Bregia dó Chobhthach Caol Breag. Bhí a iníon Muirisc i gceannas ar Mag Muirisce, Muraisc an lae inniu. Mhair an roinn seo ar feadh trí chéad bliain go dtí ré na Cúigí a bhunaigh Eochaidh Feidhil.
Bhí Uaghaine Mór i réim ar feadh tríocha nó daichead bliain, sular mharaigh a dheartháir, Bodbchad, é. De réir an Leabhar Gabhála, tháinig a mhac Lóegaire Lorc díreach i gcomharbacht air, cé go n-insítear in Annála na gCeithre Máistrí agus Foras Feasa ar Éirinn go raibh Badhbhchad ina rí ar feadh lá go leith sular mharaigh Lóegaire é. Tháinig Cobhthach Caol Breag i gcomharbacht ar a dheartháir, Loegaire.
Oibríocht dháileach
Sa mhatamaitic, oibríocht ar féidir a tréithe a léiriú le comparáid idir iolrú is suimiú. Deirtear go bhfuil iolrú dáileach ar shuimiú do thacar na réaduimhreacha, mar is féidir a rá gur a × (b + c) = (a × b) + (a × c). Ach níl suimiú dáileach ar iolrú do thacar na réaduimhreacha, mar a + (b × c) ≠ (a + b) × (a + c). Go ginearálta, is dáileach an oibríocht * ar oibríocht eile # do gach eilimint sa tacar S, más a * (b # c) = a * b # a * c do gach a, b is c in S.
Úgaine Mór
Tagairtí
Logainmneacha
1988 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1988.
Caesmhadra
thumb|240px|Caesmhadra Is madadh clóis é caesmhadra.
Hexham
Is baile suite i Northumberland é Hexham.
Tornádó
mionsamhail|Tornádó gar d'Anadarko, Oklahoma Cuaifeach fhíordhian dhorcha, ar chruth fóiséid, a chruthaítear le linn drochstoirm toirní, is ea tornádó nó camanfa. De bhrí go bhfuil sé lán de dheannach, galuisce is bruscar eile, tá an tornádó dorcha. Bíonn gaotha móra, tintreach is báisteach throm i gcónaí ann chomh maith le tornádó.
Meitéareolaíocht
Ní fios fós go cinnte cad iad na coinníollacha is gá chun tornádó a chur ar siúl, ach tá an dealramh ar an scéal gur gá aer tirim fuar, gaotha láidre go hard san atmaisféar, agus aer tais te go híseal. Éiríonn an t-aer te, agus brostaíonn aer isteach ar mhodh guairneach, cosúil leis an uisce ag rith amach as umar folctha. mion Is measa milltí ar fad tornádó ná an bhunstoirm toirní. Taobh istigh de, tá an brú níos ísle ná brú an atmaisféir mórthimpeall air. Mar sin, má ghabhtar teach le doirse is fuinneoga dúnta istigh ann, pléascann an teach. De ghnáth ní bhíonn bun an tornádó ró-leathan, idir méadar is cúpla ciliméadar, agus ní dhéantar damáiste ach do limistéar tíre dá leithead sin.
Má thrasnaíonn tornádó loch nó farraige, cruthaítear buinne uisce de bhrí go súnn an t-isliú brú an t-uisce isteach ann. mion|Yancheng
Tíreolaíocht
Tarlaíonn tornádónna os cionn na Machairí Móra sna Stáit Aontaithe go rialta, go minic san earrach is tús an tsamhraidh.
Tracóime
Ionfhabhtú na súile de bharr an bhaictéir Clamydia trachomatis. Eindéimeach i dtíortha bochta, an chúis inseachanta daille is mó ar Domhan. Aistrítear na baictéir ó pháiste go páiste, agus cuireann siad isteach ar na caipíní súile, á n-athlasadh. Le hathionfhabhtuithe, tagann coilm ar na caipíní agus iompaíonn na fabhraí isteach. Greannaíonn siad dromchla na súile is déanann damáiste dó, agus faoi dheireadh cailltear radharc na súile go hiomlán.
Brocaire gorm
Is madadh clóis é brocaire gorm.
Óibríse
Planda ilbhliantúil a dhéanann mata ar an talamh is ea an óibríse. Tá timpeall is 20 speiceas ann sa ghéineas Aubrieta i bhfine na Brassicaceae. Na duilleoga rud beag scothliath, na bláthanna croischruthach, bándearg go dtí corcra nó gorm. Dúchasach d'oirdheisceart na hEorpa.
Pocadán
thumb|240px|Pocadán Is madadh clóis é pocadán.
Dé-óid sholasastaíoch
mion|Dé-óidí solasastaíocha éagsúla Dé-óid bheag leathsheoltóra a astaíonn solas nuair a ritheann sruth tríthi is ea dé-óid sholasastaíoch (DÓS). Braitheann dath an tsolais astaithe ar an ábhar leathsheoltóra sa dé-óid. Úsáidtear na dé-óideanna seo mar shampla i léirithe ar áiritheoirí leictreonacha, agus san asléamh in uaireadóir digiteach.
Greanadh líne
Is éard is greanadh líne ann ná modh clódóireachta inghearrtha, ina ngearrtar an pláta miotail le hionstraim a dtugtar bior greanta uirthi. Tosaíodh sa Ghearmáin sa 15ú céad é, agus ba é Martin Schongauer an máistir luath ba cháiliúla air.
The Swan Princess
Scannán beochana Meiriceánach is ea The Swan Princess a rinneadh sa bhliain 1994.
Greamachán
Is ábhar é an greamachán a ghreamaíonn dromchlaí le chéile. As polaiméirí — macramhóilíní i bhfoirm slabhraí — an-chuid greamachán. Bíonn na slabhraí fite fuaite le chéile, agus greamaíonn siad le dromchla a dtagann siad i dteagmháil leis. I ngnáthghreamachán bíonn na macramhóilíní tuaslagtha i leacht éigin, agus galaíonn an leacht nuair a leatar an greamachán ar dhromchla, triomaíonn is soladaíonn sé tar éis greamú leis an dromchla. Is maith an greamú é nuair is polach an dromchla, is é sin go bhfuil luchtanna dearfacha is diúltacha scaipthe ar fud an dromchla. Is polach an macramhóilín freisin, agus is féidir le slabhraí de gach macramhóilín luí ar an dromchla, ionas go bhfuil cuid dá luchtanna greamaithe go leictreastatach leis na luchtanna sa dromchla (is é sin, lucht dearfach sa mhacramhóilín greamaithe le lucht diúltach sa dromchla, is a mhalairt). Muna polach an dromchla, dromchla polaitéine mar shampla, ní fiú le rá an greamú a tharlaíonn.
1989 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1989.
Dé-óid
thumb|right|Gar-amhairc de dé-óid, a léiríonn an criostal-leathsheoltóir atá cearnógchruthach (an réad dubh ar chlé). Feiste leictreonach leathsheoltóra a bhfuil dhá theirminéal uirthi. Seolann sí sruth leictreach go héasca i dtreo amháin, ar a dtugtar an treo tul-laofa, agus ní ligeann aon sruth ach ar éigin tríthi sa treo eile, ar a dtugtar an treo cúl-laofa. Úsáidtear dé-óideanna mar choigeartóirí chun sruth díreach (SD) a fháil ó shruth ailtéarnach (SA), agus mar bhrathadóirí solais mar is amhlaidh a ritheann sruth cúl-laofa de réir cumhacht an tsolais a thiteann ar an bhfeiste. Tá saghas dé-óide ar leith ann a chruthaíonn voltas trasna uirthi nuair a thul-laobhtar í, agus tugtar dé-óid fhótavoltach uirthi seo. Is gléasanna den saghas seo iad na griancheallraí a úsáidtear i spásárthaigh chun leictreachas a sholáthar, agus ar Domhan chun cumhacht leictreach a ghiniúint ó theasradaíocht na Gréine. Tá saghas dé-óide eile ann a astaíonn solas nuair a ritear sruth leictreach chun tosaigh sa tultreo trasna uirthi. Sa bhfeidhmiú seo, tugtar dé-óid sholasastaitheach (DSA) ar an ngléas.
Oideas
mion|Ritalin SR 20 mg, meitilfeanadáit Ordú i gcomhair drugaí a scríobhann dochtúir don chógaseolaí, a sholáthraíonn an cógas don othar. Ar dtús, treoracha don chógaseolaí a bhí san oideas ar na comhábhair a bhí le meascadh le chéile, ach anois is liosta é de na cógais réamhullmhaithe a bhíonn le soláthar. Suas go dtí na 1940idí, as Laidin a bhíodh sé scríofa.
An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin
Is baile suite i gContae Chill Mhantáin é an Caisleán Nua.
Stobhach
clé|250px|mion|Stobhach Is mias feoil agus glasraí cócaráilte go mall i léacht i mias dúnta nó panna é stobhach.
Newbiggin-by-the-Sea
Is baile suite i Northumberland é Newbiggin-by-the-Sea.
Cnoc an Bhairr
Sliabh i gContae Chill Mhantáin is ea Cnoc an Bhairr (686 m).
Fuamnach
Sa seanscéal Tochmarc Étaíne, ba chéad bhean chéile Mhidhire í Fuamnach (Sean-Ghaeilge Fúamnach) agus bandraoi (nó cailleach feasa) na Tuath Dé Danann.
Deirtear sa téacs gurbh í gaoth (gáeth; sa bhrí liteartha éirimiúil), treabhar (trebar; focal liteartha de bhrí críonna, nó folláin) agus "lánoilte ar eolas agus achmhainn na dTuath Dé Danann", ag cur le fios gurbh é an draoi Bresal Etarlám a hathair altrama. Deirtear gur de shliocht clainne Béothach mhic Iardanél í. Is amhlaidh gurbh ionann é siúd agus Béothach mac Iarbonel, athair na dTúath Dé Danann in Leabhar Gabhála na hÉireann.
Achoimre
Nuair a thit Midir i ngrá le hÉadaoin agus a phós sé í, tháinig éad ar Fhuamnach agus chuir sí faoi dhraíocht í chomh luath is a tháinig an leannán i mbrú Mhidhire i mBrí Léith:
Ceann Bhré
Is cnoc agus ceann tíre suite i gContae Chill Mhantáin é Ceann Bhré.
Fuamnach
Achoimre
Níor mhair Fúamnach chun luach a saothair a fheiceáil. Nuair a bhuail Mac Óc le Midhir ag Brí Léith, fuair sé amach séard a mheall Fuamnach air. Chuaigh Mac Óc ar lorg Fhuamnaí go teach a hathar altrama, Bresal, bhain ann a ceann di agus thóg ar ais go dtí an brú é mar chorn cogaidh.
Sanasaíocht
D'fhéadadh é go bhfuil an t-ainm Fúamnach fréamhaithe ón bhfocal fuaim Mar shampla a lua, insítear sa dán an dinnseanchais faoin An Nás: fáidiud find-gel fúamnach Fáil ("the lamentation of the fair-skinned vocal mná Fáil"). Léirítear an fhoirm fúaimnech mar ainm d'iníon Conn Céadchathach, Fúaimnech, who appears in the legal tract Mellbretha.
Meilge Molbthach
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí seanscéalach na hÉireann ab ea Meilge Molthach (Sean-Ghaeilge Meilge Molbthach) mac Cobthach Cóel Breg.
Tháinig sé i gcoróin tar éis dó a réamhtheachtaí agus marfóir a athar, Labraid Loingsech a mharú. Bhí sé i réim ar feadh seacht nó seacht mbliana déag, sular mharaigh Mug Corb, garmhac Rechtaid Rígderg i Mumhain é. Deirtear gur thomhaidhm loch agus a uaigh á tochailt, a ainmníodh Loch Meilge as.
Dé-óid thollánach
mion|Dé-óid thollánach den chineál 1N3716 ar clé ([[léimneoir ar dheis, mar chomparáid)]] Comhchumar leathsheoltóra ina mbíonn na leathsheoltóirí dópáilte go tiubh ionas go mbíonn an crios comhchumarach an-tanaí ar fad. Tarlaíonn an cliseadh ag voltas beag cúl-laofachta, agus níl aon raon ina bhfuil an fhriotaíocht cúl-laofachta an-ard. Bíonn friotaíocht dhiúltach aici thar chuid dá raon feidhmithe, agus úsáidtear í in aimplitheoirí is ascaltóirí ardmhinicíochta.
Leo Esaki a cheap an dé-óid thollánach sa bhliain 1957 agus é ag obair le Tokyo Tsushin Kogyo (ar a dtugtar Sony anois).
Robert de Boron
Cléireach nó ridire de bhunadh Fhranche-Comté a rugadh i mBoron, baile atá suite i dterritoire Bhelfort na Fraince, ab ea Robert de Boron nó Robert de Borron (deireadh na 12ú haoise - tús na 13ú haoise). Scríbhneoir Francach a chum saothair véarsaíochta fén Soitheach Naofa ab ea é, agus ba í an tSean-Fhraincis teanga a chuid scríbhneoireachta í.
Cé go rabhadar bunaithe ar shaothair Chrétien de Troyes agus Wace, do tháinig athruithe móra ar scéal Rí Artúr insna saothair a cheap Robert de Boron. Baineann an chuid is mó desna athruithe sin leis an dtábhacht a thug de Boron don gCríostaíocht. Ba é Robert de Boron, mar shampla, a dhein creadair den Soitheach; insna scéalta dá chuidsean, is ionann an Soitheach agus an Chailís Naofa (.i. an chailís a baineadh úsáid aisti ag an Séire Déanach agus ar thit braonta d'fhuil Íosa Críost inti nuair a bhí sé thuas ar an gCroch Chéasta).
Príomhshaothair de chuid Robert de Boron is ea Le Roman de l'histoire du Graal (Gaeilge: 'Rómáns Stair an tSoithigh'), a cheap sé thart ar an mbliain 1200, Joseph d'Arimathie (Gaeilge: 'Iósaef ó Aramatáia') agus Merlin en prose (Gaeilge: 'Meirlín trí phrós'), dhá shaothar a cheap sé ag tús na 13ú haoise, agus Perceval en prose (Gaeilge: 'Perceval trí phrós'), a cheap sé timpeall 1205-1210.
Ag deireadh Le Roman de l'histoire du Graal, tugann Robert de Boron le tuiscint don léitheoir go bhfuil sé i seirbhís fir darb ainm Gautier "Mhont Belyal", agus meastar gurb é an fear atá i gceist aige ná Gautier de Montbéliard, tiarna Mhontfaucon, a fuair bás insan mbliain 1212 nuair a bhí sé i gcrosáid.
Stefan Molyneux
Podchraoltóir polaitiúil Éireannach go mór ar an eite dheis is ea Stefan Basil Molyneux. Rugadh i mBaile Átha Luain ar an 24 Meán Fómhair 1966 é. Cuireann sé teoiricí comhcheilge, forlámhas an chine ghil, ciníochas eolaíoch, cearta na bhfear, agus tuairimí ciníochais chun cinn.
Prudhoe
Is baile suite i Northumberland é Prudhoe.
Oifig um Rialú Tobac
mion Comhlacht reachtúil a bunaíodh in Éirinn i 2002 mar chuid de straitéis an rialtais úsáid tobac a laghdú is deireadh a chur léi.
Ceann Chill Mhantáin
Is ceann tíre suite i gContae Chill Mhantáin é Ceann Chill Mhantáin.
Oifig um Rialú Tobac
Chuige seo déanann an oifig an tAire Sláinte a chomhairliú maidir le polasaithe chun úsáidí tobac a shrianadh is a rialú, drochthorthaí tobac a laghdú, torthaí taighde ar thobac a chraobhscaoileadh, agus conas an tionscal déanta is dáilte tobac a mhonatóiriú is a rialú.
Corn FAI
Is corn sacair Éireannach é an Corn FAI (FAI Cup as Béarla).
Féilire Ghréagóra
mion|clé|An [[Pápa Gréagóir XIII]] Féilire na gréine is ea an féilire Ghréagóra, a chuir an Pápa Gréagóir XIII ar bun sa bhliain 1582. Tá sé in úsáid ar fud an domhain, nach mór.
Corn FAI
Bhuaigh Geata Naoimh Shéamais an chéad chomórtas sa bhliain 1922 ag an am sin bhí an t-ainm Corn Saorstát ar. Tá an comórtas buaite ag Ruagairí na Seamróige 25 uair agus is é sin an méad is mó.
Rothbury
Is baile suite i Northumberland é Rothbury.
Féilire Ghréagóra
Stair
Bhí an bhliain 11 nóiméad níos faide ná an bhliain thrópaiceach de réir seanfhéilire Iúil. Faoin 15ú céad bhí 21 Márta, cónocht an fhéilire, ag titim 10 lá níos déanaí ná fíorchónocht an earraigh. Ba ghá 10 lá a bhaint den bhliain, agus léimeadh ó 4 Meán Fómhair go dtí 15 Meán Fómhair chun féilire nua Ghréagóra a thabhairt isteach agus an féilire is na séasúir a chur i gcomhfhreagairt dá chéile.
Mar sin, ba bhlianta bisigh 1600 is 2000, ach níor bhlianta bisigh 1700, 1800 ná 1900, agus ní bliain bhisigh a bheidh i 2100. Nuair a ríomhtar meánfhad na bliana thar 400 bliain, is é 365.2425 lá a fhaightear, luach atá an-ghar don fhíorluach, 365.2422 lá.
In Éirinn
clé|mion|Christopher Clavius (1538–1612) Ós rud é gurb é an Pápa a thug an féilire nua isteach, ghlac na tíortha Caitliceacha go fonnmhar leis, ach níor ghlac an Bhreatain ná na coilíneachtaí Meiriceánacha leis go dtí 1752, agus bhí gá le leasú 11 lá nuair a rinne siadsan an t-athrú. Sa bhliain 1752, léimeadh ó 2 Meán Fómhair go dtí 13 Meán Fómhair chun féilire nua Ghréagóra a thabhairt isteach in Éirinn.
Grianán (seomra)
mion|Grianán nó Wintergarten ("gairdín geimhridh") sa Ghearmáin. Is éard is grianán (nó seomra gréine) ann ná seomra nó struchtúr eile a thógtar taobh le teach, de ghnáth, a ligeann do dhaoine solas agus teas na géine a shú chomh maith le sult a bhaint as an tírdhreach máguaird agus a bheith faoi dhídean ó dhrochaimsir. Is coincheap coitianta é sna Stáit Aontaithe, san Eoraip, i gCeanada, san Astráil, agus sa Nua-Shéalainn.
Oigheareolaíocht
Staidéar eolaíoch ar gach foirm oighir, a struchtúr criostalta is a airíonna fisiciúla, chomh maith le hoighearshruthanna is leaca oighir sna comhthéacsanna geolaíochta is meitéareolaíochta.
Cnoc an Turlaigh
Sliabh i gContae Chill Mhantáin is ea Cnoc an Turlaigh (681 m).
June Lockhart
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í June Lockhart. Rugadh í ar an 25 Meitheamh 1925.
Mog Corb
Tháinig sé i gcoróin tar éis dó a réamh-theachtaí Meilge Molbthach a mharú. Bhí sé i réim ar feadh sé bliana, sular mharaigh Óengus Ollom garmhac Labraid Loingsech é.
1990 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1990.
Michael Redgrave
B'aisteoir Sasanach é Sir Michael Scudamore Redgrave (20 Márta 1908 – 21 Márta 1985).
Oighear mara
Oighear a chruthaítear trí reo an tsáile. Ag domhanleithid arda san Artach is an tAntartach, titeann an teocht a dhóthain chun go reonn an sáile (ag -1.9 °C ar an meán). De réir mar a chruthaítear an t-oighear eisiatar na salainn thuaslagtha ó struchtúr an oighir, rud a mhéadaíonn salandacht an tsáile atá fós gan reo, ag cruthú oighir le salandacht níos lú ná an bunsáile. Ar deireadh, eisiatar an salann go léir ón oighear mara ionas gur oighear uisce úir é. Is éagsúil na cnoic oighir ón oighear mara, mar is bloic mhóra iad a cruthaíodh as báisteach is sneachta fionnuisce, a dhealaigh ón gcósta is a shíob amach ar an bhfarraige.
Sliabh Cham an Doire
Sliabh i gContae Chill Mhantáin is ea Sliabh Cham an Doire (698 m).
Wooler
Is baile suite i Northumberland é Wooler.
An Tíbhiot
Is sliabh i Sasana í an Tíbhiot, atá suite i Northumberland.
Ionduchtú
Tagraíonn an téarma ionduchtú, ar a dtugtar freisin sóisialú eagraíochtúil, don mheicníocht trína bhfaigheann fostaithe nua an t-eolas, na scileanna agus na hiompraíochtaí is gá chun a bheith ina mbaill eagrúcháin éifeachtacha agus ina ndaoine 'ar an taobh istigh'. Próiseas is ea é le haghaidh fostaí nua a chomhtháthú isteach san eagraíocht agus á chultúr. I measc na ngníomhaíochtaí a úsáidtear sa phróiseas seo tá cruinnithe foirmeálta, léachtaí, físeáin, ábhair chlóite nó treoshuímh bunaithe ar ríomhaire chun daoine nua a thabhairt isteach dá bpost agus d'eagraíochtaí nua. Léirigh taighde go dtiocfadh torthaí dearfacha do na fostaithe nua seo as na teicnící seo, mar shampla sásamh poist níos airde, feidhmíocht níos fearr fostaíochta, tiomantas eagraíochtúil níos mó, agus laghdú ar strus gairme agus fonn éirí as. Tá na torthaí seo thar a bheith tábhachtach d'eagraíocht atá ag iarraidh buntáiste iomaíochta a choinneáil i bhfórsa oibre atá ag éirí níos soghluaiste agus domhandaithe. Sna Stáit Aontaithe, mar shampla, tá suas le 25% de na hoibrithe ina ndaoine nua-aimseartha san eagraíocht agus i mbun próiseas ionduchtaithe.
Giorgio Perlasca
Fear gnó ón Iodáil ab ea Giorgio Perlasca (rugadh é i gComo, an Iodáil, 31 Eanáir 1910, fuair sé bás i bPadova ar an 15 Lúnasa 1992) a shábháil na mílte Giúdaigh i mBudapest, san Ungáir, i mblianta deiridh an Dara Cogadh Domhanda, cé gur Faisisteach a bhí ann féin ó thús. Is minic a cuireadh i gcomparáid le hOskar Schindler é, nó Monsignor Hugh O'Flaherty.
Tús a shaoil
Nuair a bhí Perlasca óg, bhí sé go mór faoi thionchar an fhile Iodálaigh Gabriele d'Annunzio. Náisiúnaí rómánsach ab ea d’Annunzio, agus páirt nach beag aige agus ag a chuid filíocht a i bhforbairt an Fhaisisteachais san Iodáil.
Nuair a chuaigh an Iodáil chun cogaidh in aghaidh na hAbaisíne, ghlac Perlasca páirt sna cathanna, agus ansin, nuair a chabhraigh an Iodáil le Franco i gCogadh Cathartha na Spáinne, liostáil Perlasca sna saighdiúirí arís eile.
De réir a chéile, áfach, d'éirigh Perlasca drochamhrasach i leith an Fhaisisteachais. Go háirithe, bhí sé míshásta leis na dlíthe frith-Ghiúdach a a reachtaíodh sa bhliain 1939 agus leis an dóigh a raibh an Iodáil ag comhoibriú leis na Gearmánaigh sa chogadh.
An Dara Cogadh Domhanda
clé|mion|[[Dealbhóireacht|Dealbhóir: Bródy Sándor]] Nuair a thosaigh an Dara Cogadh Domhanda, bhí Perlasca ag obair do chomhlacht Iodálach a bhí ag cur mairteola i gcannaí stáin. Mar cheannaí feola don ghnó cannála sna Balcáin, chaith sé an chéad chúpla bliain cogaidh san Iúgslaiv, ach sa bhliain 1942, chuaigh sé go Budapest san Ungáir. Thaitin an áit go mór leis, agus d'éirigh sé mór le go leor daoine ansin.
Nuair a shocraigh Pietro Badoglio, Marascal Cogaidh na hIodáile, sos cogaidh leis na Comhghuaillithe, thacaigh ambasadóir oifigiúil na hIodáile i mBúdaipeist le Mussolini agus leis an gcogadh i gcónaí, agus mar sin, ní raibh fáilte roimh Perlasca in ambasáid na hIodáile a thuilleadh. Bhí eagla air go ngabhfadh na Naitsithe é, agus chuaigh sé ar lorg cuidiú go hambasáid na Spáinne. I ndiaidh na gcathanna a chuir sé ar son Franco, bhí cáipéis aige ón Spáinn a rinne cineál saoránach oinigh sa tír sin de. Nuair a chuir sé an cháipéis seo faoi bhráid an ambasadóra Spáinnigh Ángel Sanz Briz, fuair sé tearmann i vile a bhí ar cíos ag rialtas na Spáinne, agus stádas eistíre ag baint leis an áit. mion|Budapest District XIII, Szent István Park No 35|clé Ó nach raibh seans ar bith aige deisceart na hIodáile - an chuid den tír a bhí gafa ag na Comhghuaillithe - a bhaint amach, ghéill sé é féin do na húdaráis Ungáracha agus lig sé dóibh é a imtheorannú. Bhí eagla air, áfach, go gcaithfí leis ar an dóigh chéanna agus a gcaití leis na hIodálaigh a bhí imtheorannaithe ag na Gearmánaigh. Le caoinchead ó na húdaráis Ungáracha, thréig sé an campa imtheorannaithe ar an tríú lá déag de Mhí Dheireadh Fómhair 1944 agus d'fhill sé go Budapest, áit a ndeachaigh sé ar a sheachnadh.
Bhí reachtaíocht fhrith-Ghiúdach i bhfeidhm san Ungáir ón mbliain 1938, ach ní raibh sí leath chomh dona le péindlíthe na Gearmáine. I Mí na Márta 1944, d'fhorghabh na Gearmánaigh an Ungáir le féachaint chuige nach bhféadfadh Miklos Horthy, deachtóir na tíre, sos cogaidh a shocrú leis na Comhghuaillithe. Ina dhiaidh sin féin, bhí Budapest i bhfad níos sábháilte do na Giúdaigh ná aon phríomhchathair eile sa chuid den Eoraip a bhí gafa ag na Naitsithe.
San am céanna, áfach, bhí an t-Einsatzkommando faoi cheannas Adolf Eichmann ag rith damhsa ar fud an chuid eile den tír. Mharaigh siad beagnach leathmhilliún de Ghiúdaigh san Ungáir, go dtí gur chuir Horthy stop leis an díothú seo, agus é ag éirí buartha faoin dóigh a rachadh siad i gcion ar na Comhghuaillithe. clé|mion|leacht cuimhneacháin Bhí a fhios ag Perlasca na rudaí uafásacha a bhí i ndán do na Giúdaigh, nó nuair a bhí sé ag ceannaíocht mairteola i mBéalgrád, chonaic sé céard a bhí idir lámhaibh ag an SS. Ar an 16ú lá de Mhí Dheireadh Fómhair 1944, chuir na Naitsithe d'fhiachaibh ar Miklós Horthy an deachtóireacht a fhágáil uaidh. An fear a chuaigh i gcomharbas air, mar atá, Ferenc Szálasi, bhí sé ina bhall de pháirtí Fhaisisteach na hUngáire, Páirtí na Saigheadchroise. Bhí sé, cosúil leis an bpáirtí ar fad, ag tacú leis an Naitsíochas agus le cinedhíothú na nGiúdach gan mórán cuntair (an Uileloscadh).
Maidir le Perlasca, d'éirigh leis lámh thapa na Naitsithe a sheachaint, ó fuair sé pas taidhleora ó Ambasadóir na Spáinne. Jorge Perlasca a bhí air anois - an leagan Spáinnise dá ainm - agus é i gcúram na dtithe sábháilte a bhí an Spáinn a chur ar fáil do na Giúdaigh i mBúdaipeist. Bhí Spáinnis líofa ag mo dhuine, ar ndóigh, nó d'fhoghlaim sé an teanga go paiteanta nuair a bhí sé ag cogaíocht sa Spáinn.
Ní hamháin go raibh Perlasca ag riar do na Giúdaigh sna tithe sábháilte, nó thairis sin, bhí sé ag cur ladair sna cúrsaí go pearsanta leis na Giúdaigh a chosaint ar ionsaithe mídhleathacha. Théadh sé, fiú, go dtí stáisiún na traenach le tarrtháil a thabhairt do Ghiúdaigh a bhí le dul go dtí na campaí gáis.
I Mí na Samhna 1944, theip an misneach ar Sanz Briz, nach raibh siúráilte go mbeadh rialtas na Spáinne sásta é a chosaint ar an SS a bhí ag éirí bagrach ar na tithe sábháilte. D'éalaigh sé go dtí an Eilvéis, agus é ag áitiú ar Perlasca a shampla a leanúint.
thumb|300px|Plaic cuimhneacháin - IarúsailéimNí mar sin a rinne Perlasca, áfach. D'fhan sé thiar i mBúdaipeist. Is é an chiall a bhain na húdaráis Ungáracha go raibh an Spáinn tar éis an caidreamh dioplómatúil a bhriseadh, ó bhí an tAmbasadóir féin imithe. Mar sin, d'ullmhaigh siad na tithe sábháilte a shealbhú agus na Giúdaigh a cheapadh. Ansin, áfach, d'inis Perlasca bréag dóibh: dúirt sé go raibh Sanz Briz tar éis cumhachtaí sealadacha an Ambasadóra a dhílsiú dó féin. Chreid na hUngáraigh é, agus creidiúnaíodh é mar Ambasadóir nua. Bhí siad dóchasach as mar idirghabhálaí idir iad féin agus na Comhghuaillithe le comhchainteanna síochána a thosú roimh theacht an Airm Dheirg. Thairis sin, bhí sé tuigthe ag na Faisistithe Ungáracha go raibh an cogadh caillte, agus go raibh tearmann ag teastáil uathu leis an díoltas Sóivéadach a sheachaint. Ós rud é gur deachtóireacht ab ea an Spáinn a raibh blas an Fhaisisteachais uirthi, shíl siad go mbeadh fáilte rompu ansin.
Faoi na himthosca seo, bhí Perlasca ábalta na mílte Giúdaigh a shábháil ón Uileloscadh. Ba mhinic a rachadh sé idir lucht na Saighdeadchroise agus na Giúdaigh agus é á chur féin i ndainséar an bháis leis na daoine faoina choimirce a chosaint.
I nDiaidh an Chogaidh
clé|mion|Sant Briz (1969) I ndiaidh an chogaidh, thug Perlasca tuairisc chuimsitheach ar a raibh déanta aige. Scríobh sé doiciméad chuig rialtas na Spáinne inar chardáil sé na himeachtaí san Ambasáid i ndiaidh éalú Sanz Briz go dtí an Eilvéis. Bhain na húdaráis Spáinneacha úsáid as éacht Perlasca le hiad féin a chosaint ar líomhaintí faoi fhrith-Ghiúdachas, ach níor thagair siad d'ainm Perlasca ar aon nós.
San Iodáil féin, níor chuir na polaiteoirí ná na hiriseoirí suim ar bith ina raibh déanta aige. Bhí saol crua aige agus an t-airgead gann, agus ní bhfuair sé a cheart sular chuir na Giúdaigh féin, iad siúd a shábháil sé, an scéal os comhair an tsaoil mhóir.
Go gairid roimh a bhás, sa bhliain 1989, fuair sé a chrann féin agus a leac chuimhneacháin féin i Yad Vashem, an choill atá tiomnaithe do chuimhne na bhFíréan i measc na Náisiún, is é sin, na daoine nár Ghiúdaigh iad a tháinig chun tarrthála do na Giúdaigh i mblianta an Uilelosctha.
Sa bhliain 2002, rinne teilifís na hIodáile scannán faoi éacht Perlasca, Perlasca, un eroe italiano ("Perlasca, laoch Iodálach").
Óengus Ollom
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard-Rí seanscéalach na hÉireann ab ea Aonghas Ollamh (Sean-Ghaeilge Óengus Ollom) mac Ailealla mac Labraid Loingsech.
Tháinig sé i gcoróin tar éis dó a réamhtheachtaí, Mog Corb, a mharú. Bhí sé i réim ar feadh ocht mbliana déag, sular mharaigh Irereo mac Meilge Molbthach é.
Roddy McDowall
B'aisteoir Sasanach-Meiriceánach é Roderick Andrew Anthony Jude McDowall (17 Meán Fómhair, 1928 – 3 Deireadh Fómhair, 1998).
Traiseoladh
[[Íomhá:4-Stroke-Engine.gif|mion|An mheicníocht chromáin is sleamhnóra ar inneall peitril ceithre bhuille (Timthriall Otto):
1. An buille súchán - Tarraingítear isteach aer agus breosla galaithe. 2. An buille comhbhrúcháin - Comhbhrúitear agus adhntar breosla galaithe agus aer. 3. An buille cumhachta -Adhntar breosla agus brúitear an loine síos. 4. An buile sceite - Tiomsaítear deatach sceite amach.]] mion|[[Gluaisteán]] Córas in inneall a sheolann an chumhacht a ghineann an t-inneall don phointe a bhfuil úsáid le baint aisti.
De ghnáth bíonn comhbhaill cosúil le giaranna, seaftaí, crága, slabhraí is beilteanna sa chóras seo. Is féidir modhanna meicniúla eile is modhanna leictreach a a úsáid chomh maith.
1991 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1991.
Traein ardaithe go maighnéadach
Sa ghnáth-thraein leictreach faightear an tiomáint ar mhodh leictreamaighnéadach sa mhótar, agus is gá í a chur i bhfeidhm ar na rotha le giaranna. Bíonn ar an traein sin oibriú i gcoinne na frithchuimilte idir rotha is ráillí an t-am ar fad. Tá na Seapánaigh, na Gearmánaigh is na Meiriceánaigh i mbun traenacha de shaghas nua a shaothrú nach mbeidh rotha orthu ach iad ardaithe mar a bheadh ar adhartán maighnéadach, pol maighnéid amháin i mbun na traenach is pol den tsín chéanna sa bhóthar faoi, ionas go n-éarfaidh siad a chéile gan aon fhrithchuimilt ar fiú trácht uirthi. Ag an am céanna bainfear feidhm as mótair líneacha leictreacha chun an tiomáint a sholáthar. Trí na mótair seo a rialú go leictreonach, féadfar idir luasghéarú is luasmhoilliú a imirt go héasca ar an traein ar mhodh leictreach/leictreonach. Meastar go mbeidh na traenacha seo an-chostasach, ach tá sé i gceist luas 400 km u -1 a bhaint amach leo, rud a chuirfidh in iomaíocht le heitleáin iad i gcomhair aistear meánfhada. Táthar cinnte go leor go bhfuil na teicneolaíochtaí is gá ar fáil chun go n-éireoidh le tógáil is feidhmiú na dtraenacha seo, ach níltear cinnte fós go n-éireoidh leo ar bhonn eacnamaíochta. Beidh seans níos fearr go n-éireoidh leis an teicneolaíocht nuair a bheidh sreanga forsheoltacha saor go leor. Tá líne ghairid thrialach traenach den saghas seo i bhfeidhm i Shang-hai.
Cnoc Glendhu
Is cnoc i Sasana í Cnoc Glendhu, atá suite i Northumberland.
Alastair Sim
B'aisteoir Albanach é Alastair George Bell Sim (9 Deireadh Fómhair 1900 – 19 Lúnasa 1976). Bhí sé le feiceáil in breis is 50 scannán agus rólanna idir choiméideacha agus dhrámata á imirt aige. Thuill sé clú i ról íocónach Scrooge i scannán bunaithe ar A Christmas Carol le Charles Dickens. Tháinig an scannán sin amach sa bhliain 1951 faoin teideal Scrooge sa Bhreatain Mhór (agus faoi A Christmas Carol sna Stáit Aontaithe).
Paul Greengard
Bithcheimicí a saolaíodh ar an 11 Nollaig 1925 i Nua-Eabhrac is ea Paul Greengard. Sa bhliain 2000 roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis le Arvid Carlsson is Eric Kandel as a thaighde ar thrasduchtú comharthaí sa néarchóras chun gurbh fhéidir drugaí nua a fhorbairt. I ndiaidh dó dochtúireacht a bhaint amach in Ollscoil Johns Hopkins sa bhliain 1953, thug sé aghaidh ar an taobh eile den Atlantach. D'oibrigh sé ag ollscoileanna Londan, Cambridge agus Amstardam. Tá sé ina ollamh taighde le blianta fada anois ag Ollscoil Rockefeller i Nua-Eabhrac. Tá sé pósta le Ursula von Rydingsvard, ealaíontóir.
Monaidhean Tíbhiot
Is sliabhraon i Sasana í Monaidhean Tíbhiot, atá suite i Northumberland.
Irereo
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard-Rí seanscéalach na hÉireann ab ea Irereo Fáthach, fáidhiúil, mac Meilge Molbthach.
Tháinig sé i gcoróin tar éis dó a réamhtheachtaí, Óengus Ollom, a mharú. Bhí sé i réim ar feadh seacht nó deich mbliana, sualr mharaigh Fer Corb mac Mog Corb in Ulaidh é.
Tom na Feannóige
Is coill suite i gContae Chill Mhantáin é Tom na Feannóige.
Lindisfarne
Is oileán suite i Northumberland é Lindisfarne.
Grian-am
Nuair a thomhaistear am i dtaca leis na réaltaí i bhfad i gcéin, seachas an Ghrian mar a dhéantar i ngnáth-am, is am réaltach é sin. Nuair a rothlaíonn an Domhan uair amháin i dtaca leis an nGrian mar phointe tagartha, sin gnáthghrianlá. Nuair a rothlaíonn an Domhan i dtaca leis na réaltaí, bíonn sé tar éis gluaiseacht chun tosaigh trí 1/365 dá fhithis thart ar an nGrian, agus ní mór dó rothlú rud beag eile chun go mbeidh an Ghrian ag an mbunionad sa spéir arís. Thar bhliain iomlán ní mór don Domhan rothlú trí 1/365 de lá Gréine, nó timpeall 4 nóiméad breise gach lá. Is faide de 4 nóiméad lá réaltach ná gnáthlá Gréine, mar sin. Is ionann am réaltach is am Gréine ag cónacht an fhómhair, timpeall 21 Meán Fómhair. Ina dhiaidh sin éiríonn an t-am réaltach níos luaithe ná am na Gréine, ionas go mbíonn sé 12 uair níos luaithe ag cónocht an earraigh, timpeall 22 Márta. Baineann na réalteolaithe feidhm as am réaltach chun a rá go héasca cathain a nochtófar réaltaí is réaltraí sa spéir istoíche, de bhrí go n-éiríonn gach réalta ag an am réaltach céanna gach oíche.
Traschur oiliúna
An iarmhairt a bhíonn ag déanamh taisc amháin ar dhéanamh tascanna eile ina dhiaidh sin. Is féidir go ndéanfar na tascanna déanacha níos fearr ná a dhéanfadh grúpa cóimheasta (aistriú dearfach), nó níos measa (aistriú diúltach). Is gá aon aistriú gan iarraidh mar seo a chur san áireamh agus turgnaimh á ndearadh ina n-úsáidtear cuid mhaith cóireálacha ar ghrúpa turgnamhach daoine.
Trasaire
Is éard is trasaire ann ná ríomhaire aonslisne a d'fhorbair comhlacht Inmos sa Bhreatain, chun cuid mhaith oibríochtaí a dhéanamh go comhuaineach agus próiseáil chomhuaineach thapa a chur i gcrích le roinnt trasairí. Tá córais ann le níos mó ná 1,000 trasaire a fheidhmíonn go rathúil. Dearadh teanga chláraithe nua, OCCAM, le plé leis na feistí seo.
Lúbán
Sliabh i gContae Chill Mhantáin is ea Lúbán (636 m).
Tras-scríobh
Sa ghéinitic, is éard is tras-scríobh ann ná próiseas ina ndéantar cóip chomhlántach RNA de ghéin ar leith ar an DNA. Ní mór go mbeidh an DNA nó an chrómaitin i gcumraíocht oscailte chun gur féidir leis na próitéiní ar leith (na fachtóirí tras-scríofa) ceangal le tionscnóir na géine atá le tras-scríobh. Einsímí, a dtugtar polaiméaráisí RNA orthu, a chuireann tras-scríobh i bhfeidhm. Go minic bíonn tras-scríobh mar seo deilíneach.
Loch Broomlee
Is loch suite i Northumberland é Loch Broomlee.
Loch Greenlee
Is loch suite i Northumberland é Loch Greenlee.
Loch Crag
Is loch suite i Northumberland é Loch Crag.
Grianbhladhm
mion|1973 Astú fíochmhar dian fuinnimh ó réimse an-ghníomhach de dhromchla na Gréine is ea grianbhladhm, ina mbíonn cáithníní fuinniúla, X-ghathanna, agus tonnta raidió. Cuireann sí tús le léirithe móra gealán go hard san atmaisféar.
Tarlaíonn stoirmeacha gréine le brúchtadh mór gáis te ón ngrian. Nuair a thagann siad chomh fada leis an Domhan, féadann damáiste do chórais leictreonaice ar shatailítí tarlú dá mbarr, chomh maith le cur isteach ar chórais cumarsáide raidió agus ar chórais loingseoireachta nó ar sheasmhacht na gcóras dáiliúcháin maidir le cumhacht leictreachais.
Undercover (Brooklyn Nine-Nine)
Craoladh an chéad eipeasóid, "Undercover", den dara sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 28 Meán Fómhair, 2014. Scríobh Luke Del Tredici an eipeasóid seo. D'fhéach 5.46 milliún duine ar an eipeasóid.
Oiliandar
Tor síorghlas a fhásann suas le 5 m ar airde, dúchasach do réigiún na Meánmhara. Cruth lansa leathrúil ar na duilleoga, na bláthanna 4 cm ar leithead i gcrobhaingí foirceanta, bán nó bándearg. Fástar go forleathan i gcomhair maisiúcháin é. Codanna de nimhiúil.
898
Breitheanna
Rugadh Aodh Mór (Rí na bhFrainc. Tugtar Hugh the Great as Béarla) sa bhliain 898. Ba é mac Roibeárd I, Rí na bhFrainc. Shíolraigh sé ó Séarlas Mór.
Chocolate Milk (Brooklyn Nine-Nine)
Craoladh an dara heipeasóid, "Chocolate Milk", den dara sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 5 Deireadh Fómhair, 2014. Scríobh Gabe Liedman an eipeasóid seo. D'fhéach 3.31 milliún duine ar an eipeasóid.
Oileáin Farne
Is oileáin suite i Northumberland iad Oileáin Farne.
Abtheach Hexham
Is abtheach suite i Northumberland é Abtheach Hexham.
Droichead Union
Is droichead suite i Northumberland é Droichead Union.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2016
Ba í Craobh Shinsear Iomána na hÉireann 2016 an 129ú heagrán den Chraobh Uile-Éireann ó bunaíodh an comórtas in 1887. Thosaigh an chraobh ar an 1 Bealtaine 2016 agus chríochnaigh sí ar an 4 Meán Fómhair 2016.
Foirne
Ghlac 14 fhoireann páirt sa chraobhchomórtas.
Freastail
Freastail is airde:
Oileánra stua
Cuid mhaith oileán aigéanach ina slabhraí stuachruthacha, cosúil le hOileáin Ailinie, na hOileáin Mháirianacha, na hAintillí is oileáin Thonga. De ghnáth bíonn bolcáin ghníomhacha orthu, agus bíonn siad gar do chlaiseanna aigéanacha. Míníonn teoiric an teicteonaic plátaí go gcruthaítear na stuanna, ar imeall an Aigéin Chiúin, trí bholcánachas agus, de réir mar a fhodhuchtaíonn pláta docht amháin de screamh an Domhain faoi phláta eile, trí thalamh an phláta uachtaraigh a bhrú os cionn dromchla na farraige.
Connla Cáem
I Miotaseolaíocht na nGael, Ardrí seanscéalach na hÉireann ab ea Connla Caomh (Sean-Ghaeilge Connla Cáem), aitheanta chomh maith mar Connla Cruachealgach (Sean-Ghaeilge Cruaidchelgach) mac Irereo.
Tháinig sé i gcoróin tar éis dó a réamhtheachtaí, agus marfóir a athar, Fer Corb a mharú. Bhí sé i réim ar feadh ceithre nó fiche bliain, sula bhfuair sé bás ag Teamhair, agus tháinig a mhac Ailill Caisfiaclach i gcomharbacht air.
Balla Haidrian
Is balla iomráiteach suite i Northumberland é Balla Haidrian (Laidin: Vallum Aelium). Cuireadh tús leis sa bhliain 122.
Fer Corb
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard-Rí seanscéalach na hÉireann ab ea Fear Carbaid (Sean-Ghaeilge Fer Corb) mac Mog Corb.
Tháinig sé i gcoróin tar éis dó a réamhtheachtaí, agus marfóir a athar, Irereo, a mharú i nUlaidh. Bhí sé i réim ar feadh aon bhliain déag, sular mharaigh Connla Cáem mac Irereo é.
Ailill Caisfhiaclach
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard-Rí seanscéalach na hÉireann ab ea Ailill Caisfhiaclach (Sean-Ghaeilge Ailill Caisfiaclach) mac Connla Cáem.
Tháinig sé i gcoróin i gcomharbacht ar a athair. Bhí sé i réim ar feadh cúíg bliana is fiche, sular mharaigh Adamair mac Fer Corb (a mharaigh a sheanathair).
I, Keano
Dráma faoi Roy Keane agus an t-am a d'fhág sé foireann náisiúnta sacair Phoblacht na hÉireann roimh Chorn an Domhain i 2002 is ea I, Keano. Scríobh Arthur Matthews, Michael Nugent agus Paul Woodfull an dráma grinn seo. Thosaigh sé i 2005 agus cuireadh an tsraith dheireanach den seó ar siúl sa bhliain 2008.
Carachtair
Bhí na carachtair go léir bunaithe ar fíordhaoine.
Trasdul (géinitic)
Sa ghéinitic, saghas sócháin trí mhalartú i DNA agus/nó RNA, ina malartaítear púirín amháin leis an gceann eile, nó pirimidín amháin leis an gceann eile. Is féidir é a dhéanamh le mutaiginí cosúil le hocsaíd nítriúil, hiodrocsalaimín is analóga na mbun.
1993 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1993.
Caisleán Warkworth
Is caisleán suite i Northumberland é Caisleán Warkworth.
Karel Čapek
Saolaíodh i Malé Svatoňovice é, agus chuaigh sé ag freastal ar an meánscoil i Hradec Králové, nó Königgrätz, mar a bhí ar an áit go hoifigiúil san am, ós rud é nach raibh sa tSeic ach cúige de chuid na hOstaire san am. Ghlac Karel óg páirt in agóidíocht fhrith-Ostarach, agus ruaigeadh as an scoil é, ionas gurbh éigean dó dul go Brno (Brünn) leis an gcuid eile den mheánscoil a chur isteach. I ndiaidh na meánscoile, rinne sé staidéar ar fhealsúnacht i bPrág, i mBeirlín agus i bPáras.
thumb|left|Leacht cuimhneacháin - Prág Bhí drochshláinte air, agus mar sin, níor glacadh leis in Arm na hOstaire le haghaidh an Chéad Chogadh Domhanda. I ndiaidh an chogaidh, chuaigh sé le hiriseoireacht agus le hamharclannaíocht, agus casadh aisteoir óg mná air, Olga Scheinpflugová. Bhí siad ag dul amach ar feadh i bhfad, ach níor phós Čapek í ach go gairid roimh a bhás féin. Shíothlaigh sé i ndiaidh Chomhdháil München, agus an Ghearmáin ag cúngú go bagrach ar an tSeicslóvaic.
Oileáin bhaic
mion|deas|Baic oileáin sheachtracha ar an [[Oileán Fada]] Is éard is oileáin bhaic ann ná oileáin fhada chaola nó leithinsí a bhíonn comhthreomhar leis an gcósta go ginearálta, agus scartha uaidh ag murlach nó riasc goirt. Cruthaíodh cuid mhaith díobh ar fud an Domhain nuair a d'éirigh leibhéal na farraige 5,000-6,000 bliain ó shin, ag aistriú maiseanna móra gainimh trasna na scairbhe ilchríochaí.
Timpeall 4,000 bliain ó shin chobhsaigh leibhéal na farraige go neamhbhuan, agus fuair cuid mhaith de na hoileáin bhaic na cruthanna atá orthu anois. Le míle bliain anuas tá leibhéal na farraige ag éirí arís, agus mar thoradh, na hoileáin seo ag bogadh i dtreo na mórthíre.
An Seisceann
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Seisceann air:
Belton House
Is teach mór suite i Lincolnshire é Belton House.
The Jimmy Jab Games
Craoladh an tríú heipeasóid, "The Jimmy Jab Games", den dara sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 12 Deireadh Fómhair, 2014. Scríobh Lakshmi Sundaram an eipeasóid seo. D'fhéach 4.51 milliún duine ar an eipeasóid.
Oinniún
mion|Oinniúin Planda bleibeach débhliantúil de chlann na lile is ea an t-oinniún (Allium cepa L., ciallaíonn an focal cepa "oinniún" i Laidin). Ó iarthar na hÁise ó dhúchas, ach fástar go fairsing é ar son na bleibe inite. Fástar ón síol é, ón sáiteán (síolphlanda a bhfuil a fhorbairt cosctha trí bheith aibithe go luath sa séasúr), trí roinnt bleibe (in oinniúin iolraitheora), nó ó cheann (bleib bheag a chruthaítear in ionad síl i saghsanna áirithe). Bán, buí nó dearg. Na saghsanna ón Spáinn is na Beirmiúdaí an-mhór is séimh.
Caisleán Bearaig
Is caisleán suite i Northumberland é Caisleán Bearaig.