cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Loscadh Mór Meireki (1657)
mion|clé|Dóiteán Mór Meireki (明暦の大火 clé|mion|Vereenigde Nederland aan de Kaisaren van Japan. 1669. Scriosadh cathair mheánaoiseach Edo (Tokyo inniu) nuair a réab Dóiteán Mór Meireki (明暦の大火, Meireki no taika) trí lár na cathrach, idir 2-5 Márt a 1657.
Mhair an tubaiste trí lá agus maraíodh b’fhéidir 100,000. D’úsáid na daoine adhmad chun a lán de na foirgnimh a thógáil sa chathair. Bhí adhmad sna cosáin, fiú! clé|mion|Albam Musashi, 1661 Réab Loscadh Mór Londan tamaill níos déanaí, i 1666 ach bhí an líon taismeach i bhfad níos lú.
Eilean Heisgeir
Oileáin de chuid na nOileán Siar is ea Eilean Heisgeir, ar chósta thiar Uibhist a-Tuath, san Aigéan Atlantach.
11 Feabhra ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018
10 Feabhra - 11 Feabhra - 12 Feabhra Is é Dé Domhnaigh an 11 Feabhra ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018 an ceathrú lá comórtais agus an dara lá a mbronnfar boinn.
Doire an Chaoith
Is sráidbhaile é Doire an Chaoith. Tá sé suite i Muraisc, i gContae Mhaigh Eo.
Cath Mhonte Porzio
Troideadh Cath Mhonte Porzio (ar a dtugtar Cath Tusculum freisin) ar an 29 Bealtaine 1167 idir Impireacht Naofa na Róimhe agus Común na Róimhe (Iodáilis: Comune di Roma). Chlaoigh fórsaí an Impire Friedrich I agus a chomhghuaillithe áitiúla, Comhaireamh Tusculum agus rialtóir Albano, an t-arm Rómhánach comhchoiteann, a ghlaoigh staraí amháin air "an t-arm is mó a chuir an Róimh isteach sa bhlár catha leis na céadta bliain". Agus é ag plé tionchair an chatha ar chathair na Róimhe, thug staraí amháin le fios go raibh a éifeacht cosúil le "Cannae na Meánaoise."
Bhí an blár catha idir cnoc beag agus ballaí chathair Tusculum, in áit ar a dtugtar "Prataporci", thart ar 25 km soir ó dheas ón Róimh. Sa Chronica Universalis cuireann an scríbhneoir comhaimseartha Sicardo da Cremona (Laidin: Sicardus Cremonensis) síos ar shuíomh an chatha mar “apud Montem Portium" (Gaeilge:in aice le Monte Porzio)
Tá Cath Mhonte Porzio mar chuid den streachailt fhada idir catharstáit na hIodáile agus Impireacht Naofa na Róimhe. Sa bhliain 1166, thug Barbarossa amach faoi aistear go dtí an Iodáil leis an rún an Pápa Alaisdir III frith-impiriúil a bhris as oifig agus a fhrithphápaa féin Paschalis III a lonnú in áit. Chomh maith leis sin, chuir sé bheirt phrealáid iomráiteach ón Impireacht, Ardeaspag Köln, Rainald von Dassel agus Ardeaspag Mainz Christian von Buch, i gceannas ar airm isteach chuig Latium (an réigiún timpeall na Róimhe) chun na gcathairstát sin a bhí i gcoinne chumhacht an impire a chur faoi smacht.
Ar an 18 Bealtaine, ghabh Rainald Civitavecchia agus ansin bhog sé ar aghaidh go cathair chairdiúil Tusculum, b'fhéidir ar mholadh an Chunta Raino, a bhí ina impiriúlaí. Bhí arm an Chomúin Rómhánaigh ag ciapadh Tusculum, céile comhraic le fada. Mhol an Pápa Alaisdir, agus a fhios aige gur dócha go dtiocfadh Barbarossa chun lámh chuidithe a thabhairt do Raino, na Rómhánaigh chun staonadh ó ionsaí a dhéanamh ar a chathair. Níor oibrigh sé: nuair a d'fhoghlaim an consal (ceannaire) de chuid an Chomúin Rómhánaigh gur tháinig Rainald go dtí Tusculum, chuir sé arm chun an t-ardeaspag a chur faoi léigear sa chathair.
Agus an t-arm Rómhánach ag druidim leis, chuir an Cunta Raino agus an tArdeaspag Rainald focal chuig Christian, a bhí imithe ag imshuí Ancona ar an gcósta, chun teacht i gcabhair orthu. I measc arm Christian bhí na fórsaí a bhí faoi cheannas an Easpaig Alaisdir II de Liège, agus Comhaireamh Roberto III di Loritello. Ba é an líon iomlán trúpaí a bhí i gceannas Christiain ná thart ar 1,300, a bhí, dar le Otto von St. Blasien, ina chomhcheangal de 500 ridirí (Laidin: milites) agus 800 caesarianos (trúpaí impiriúla). Cuireann Otto 300 fear taobh istigh de Tusculum. Tugann croiniceoirí eile le fios go raibh 1,000 Marcra agus roinnt gallóglach Brabantach leis. De réir na meastachán is ísle bhí fórsaí 500 fear ag Christian.
Chuir Christian a airm i gcampaa in aice leis an gcnoc agus chaith sé lá amháin agus é ag iarraidh teacht ar réiteach. Dhiúltaigh arm an Chomúin Rómhánaigh tairiscintí taidhleoireachta Christiain agus ina ionad sin rinne siad ionsaí lena bhfórsa iomláin, ab ionann iad agus 10,000 fear a bhí drocharmtha, Dé Domhnaigh na Cincíse. Níor caomhnaíodh ainm cheannaire an fhórsa Rómhánaigh, ach b'fhéidir gurbh é Oddo Frangipani é. Bhí fórsaí níos líonmhaire ag Común na Róimhe ná fórsaí an Impire, ach bhí fórsaí an Impire faoi diansmacht agus freisin bhí sais dea-armtha. Sheas na Brabantaigh, mar aon leis an marcra ó chathair Rainald, Köln, in aghaidh lucht coisithe na Róimhe. Roinn dhá ruathar ó Tusculum na Rómhánaigh: ceann amháin ag bualadh a gcliatháin agus ceann eile ag rith tríd an lár. De réir mar a theith an marcra Rómhánach as an bpáirc, thug na Brabantaigh fogha faoin gcampa Rómhánach. Ní raibh ach an tríú cuid den arm Rómhánach in ann cúlú taobh istigh de bhallaí na Róimhe roimh titim na hoíche. Tógadh na mílte príosúnach ar deireadh thiar agus cuireadh iad chuig Viterbo (mac Oddo Frangipani san áireamh), agus fágadh níos mó marbh ar an bplár agus ar an mbóthar.
Bhain an Pápa agus Oddo tearmann amach sa Colosseum (a bhí daingnithe mar chaisleán ag an am) agus a d'éiligh siad trúpaí athneartaithe. D'ullmhaigh an chathair le haghaidh léigir. Níos déanaí ar aghaidh theith an pápa go cathair Benevento agus tháinig an tImpire isteach sa Róimh. Bhí an arm Impiriúil, áfach, buailte go dona ag ráig de mhaláire nó den phlá, agus tharraing Barbarossa a chuid fórsaí siar go dtí an Ghearmáin.
Fanny Cochrane Smith
Bundúchasach Tasmánach ba ea Fanny Cochrane Smith (1834 – 1905). Deirtear gurbh í an duine deireanach a raibh teanga Bhundúchasach Thasmánach ar a toil aici, agus ise a rinne an t-aon taifeadadh amháin den teanga sin.
Beatha
Bhí a tuismitheoirí, Tanganutura and Nicermenic, ar na Bundúchasaigh a chuir George Augustus Robinson ina gcónaí ar Oileán Flinders sna 1830í. Ní fios cén t-ainm Bundúchasach a bhí uirthi, ó thug Robinson ainmneacha Eorpacha ar na Bundúchasaigh go léir.
Sa bhliain 1842 chuaigh sí isteach sa Queen's Orphan School, Hobart, ag foghlaim conas a bheith ina cailín aimsire, ach is crua an smacht a bhí ar na páistí agus is beag a d'fhoghlaim siad. Chaith sí tamall ar Oileán Flinders i dteach an chaiticheasmóra Robert Clark, áit a raibh saol crua ainnis aici ar bheagán pá. Bhí sé Bhundúchasach is daichead ar an oileán agus sa bhliain 1847 aistríodh iad go dtí Camas na nOisrí (Oyster Cove). Chuaigh Fanny féin ann chun cónaí lena máthair agus lena deirfiúr tar éis a bheith tamall ar aimsir in Hobart.
Sa bhliain 1854 phós sí an Sasanach William Strong, athdhaoránach agus sábhadóir. Thuill siad a mbeatha le claíodóireacht agus le teach lóistín in Hobart, ach bhí caidreamh ag Fanny fós ar a muintir. Thogh an lánúin píosa talaimh in aice le Camas na nOisrí agus bhí aon duine dhéag clainne orthu.
Tar éis bhás Trugernanner sa bhliain 1876 d'fhógair Fanny gurbh ise an Bundúchasach Tasmánach deireanach de shliocht neamh-measctha. Sa bhliain 1889, mar sin, chuir rialtas na coilíneachta £26 leis an deontas bliantúil (£24) a tugadh di nuair a phós sí agus bhronn 300 acra uirthi. Lean sí uirthi ag sealgaireacht, ag bailiú bia dúchasach agus luibheanna leighis, ag déanamh ciseán, ag tumadh ar thóir iasc sliogánach agus ag cleachtadh nósanna creidimh a muintire. Sna blianta 1899 agus 1903 rinne sí amhráin a thaifeadadh ar shorcóirí céaracha - an t-aon taifeadadh amháin a rinneadh riamh de theanga Bhundúchasach Thasmánach.
D'iompaigh Fanny agus a fear céile ina Meitidistigh go luath. Bhailigh sí mórán airgid don eaglais agus ise a choinníodh an phicnic bhliantúil ar siúl. Thagadh daoine chun go mbainfidís sult as na rincí agus na hamhráin Bhundúchasacha a bhí aici.
Cailleadh William sa bhliain 2003 agus fuair Fanny bás de niúmóine agus de phlúrasaí sa bhliain 1905. Bhí timpeall 400 duine ar a sochraid, rud a thaispeáin an meas agus an cion a bhí ag daoine uirthi.
De shliocht Fanny Cochrane Smith cuid mhór de phobal Bundúchasach Lia Pootah na Tasmáine.
Naisc
Palawa kani
Le léamh
N. J. B. Plomley, Weep in Silence, Hobart 1987
Mercury (Hobart), 14 Meán Fómhair 1882, 31 Deireadh Fómhair 1899, 23 Márta 1949
Saoirse Ronan
mion|clé|Saoirse Ronan Aisteoir Éireannach is ea Saoirse Úna Ronan a rugadh sna Bronx i Nua-Eabhrac ar 12 Aibreán 1994. Thuill sí clú idirnáisiúnta den chéad uair sa scannán úd ón mbliain 2007 Atonement. Ainmníodh í do Academy Award for Best Supporting Actress ag an am i measc gradam eile. I mí Feabhra na bliana 2016 tá sí le dul ar stáitse Broadway den chéad uair agus í mar Abigail Williams in athstáitsiú an dráma The Crucible.
CLG Craobh Chumhra
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Craobh Chumhra .
Suíomh
Tá sé bunaithe i leath-pharóistí Craobh Chumhra, an chuid theas de pharóiste Mungairit/Craobh Chumhra i lár Chontae Luimnigh, 10km siar ó dheas ó lár Chathair Luimnigh. Tagann formhór dá imreoirí as sráidbhaile Craobh Chumhra agus na ceantracha tuathe máguaird ar nós Léim an Fhia, Cill Pheacáin agus An Sceachánach, ach is féidir le gach peileadóir agus iománaí as paróiste uile Mungairit/Craobh Chumhra imirt le Craobh Chumhra. Tagann chuid dá imreoirí as Mainistir chomh maith, paróiste ar thaobh theas Craobh Chumhra ná fuil aon club CLG ann.
Cluichí
Imríonn Craobh Chumhra an pheil agus an iomáint ach bhí béim an chlub dírithe i gcónaí go láidir i dtreo na hiomána.
Stair
Cé gur bhnaíodh club iomána i gCraobh Chumhra sa bhliain 1885, dúnadh agus ath-eagraíodh é ar roinnt ócáid on am sin i leith. Tá tuarisc ann ón mbliain 1885 faoi chomórtas iomána a imríodh i mBaile an Fhaoitigh inar bhuaigh Saor Theas thar Naomh Mícheál, Na Seamróga agus Craobh Chumhra.
Sna blianta ná raibh an club gníomhach, d'imir iománaithe na háite le club eile an pharóiste Mungairit, Saor Theas nó Feadamar. Bhí club dá chuid féin ag paróiste Mainistir ó am go ham le linn blianta tosaigh CLG. Tá cuntas ann ó Mhí Samhna na bliana 1895 faoi chluiche a chailleadar i gcoinne Saor Theas i mBaile Uí Shíoda agus bhíodar ag glacadh páirt i gcomórtaisí iomána i lár agus oirthear an chontae suas go dtí An Chéad Chogadh Domhanda.
D'imir Craobh Chumhra in éineacht le Mungairit mar Mungairit/Craobh Chumhra idir na blianta 1961 agus 1968. Nuair a scrios an club sin, bunaíodh an club Craobh Chumhra atá sa lá inniu ann.
Ba chlub beag sóisear é Craobh Chumhra suas go dtí an bhliain 2001 nuair a bhuadar Craobh Iomána Sóisear B na Cathrach i ndiaidh an lámh in uachtar d'fháil ar Sháirséiligh na Mainistreach sa chluiche ceannais. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, d'éirigh leo Baile Bricín a shárú chun Craobh Iomána Sóisear B Chontae Luimnigh a bhuachaint. Sa bhliain 2007, shroicheadar cluiche leathcheannais Craobh Iomána Sóisear A an chontae.
Páirc Imeartha
220px|thumb|right|Craobh Chumhra v [[CLG Móin a' Lín|Móin a' Lín, Srath-chomórtas Iomána Sóisear B Chathair Luimnigh i Móin a' Lín ar an 22ú Aibreán 2001.]] Nuair a ath-bhunaíodh Craobh Chumhra, d’imríodar ar thailte a bhí ar chíos acu ó fheirmeoir na háite ach, nuair a fuair sé bás, ní raibh aon páirc imeartha ar feadh roinnt blianta. Sa bhliain 1988, cheannaíodar páirc i Sceach an Átha, lámh le sráidbhaile Craobh Chumhra ach atá suite i bparóiste Mainistir, agus osclaíodh í sa bhliain 1991.
Imreoirí Cáiliúla
Ba é Pádraig Mac Aodha (Patsy Keyes) an chéad imreor as Craobh Chumhra a d’imir do chontae nuair a roghnaíodh é ar fhoireann peile Luimneach sa bhliain 1995.
James Barry Munnik Hertzog
Príomh-Aire na hAfraice Theas idir 1924 agus 1939 ba ea James Barry Munnik Hertzog (3 Aibreán 1866 - 21 Samhain 1942).
Èigil
Is baile suite in Aonghas é Èigil.
Oilibhéar Breathnach
Imreoir agus bainisteoir iománaíochta ab ea Pádraig Oilibhéar Breatnach (13 Iúil, 1937 - 9 Márta, 1996), nó Patrick Oliver Walsh as Béarla, a rugadh i mBaile Mhic Andáin, Contae Chill Chainnigh. D'imir Ollie, mar a tugtar air, ina chúl báire leis an fhoireann idirchontae Cill Chainnigh sna 1950í agus sna 1960í, agus deirtear gurb é an cúl báire is fearr riamh. Bhuaigh sé gach duais atá ar fáil sa spóirt agus é ina imreoir, agus dhá bhua sa Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann ina bhainisteoir sna blianta 1992 agus 1993.
Lean a mhac Mícheál é isteach san iománaíocht, mar chúl báire freisin le Cill Chainnigh idir 1991 agus 1996.
Aerfort Tan Son Nhat
Aerfort idirnáisiúnta is ea Aerfort Tan Son Nhat. Tá sé suite seacht chiliméadar ó lár Cathair Ho Chi Minh, Vítneam. D'oscail an t-aerfort sna 1930idí. I 2007 bhain 11 milliún duine úsáid as an aerfort
Tagairtí
<!--
Terminal 1 (Domestic)
All domestic flights depart and arrive from Terminal 1.
Cul Raoin
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Cul Raoin.
Aerfort Tan Son Nhat
Terminal 2 (International)
All international flights depart and arrive from Terminal 2, which opened in August 2007, and officially inaugurated in December 2007.
Deich mbliana
Is ionann deichniúr nó deichbhliain agus deich mbliana.
Alhambra
Dún is pálás na ríthe Múracha i nGranada na Spáinne a tógadh sa 13ú-14ú céad. Láthair oidhreachta domhanda anois. Treascraíodh i méid áirithe é, agus d'atóg an rí Caitliceach Séarlas V sa 16ú céad é. Cuid mhaith hallaí áille is gairdíní ann fós atá sainiúil d'ailtireacht Ioslamach na Meánaoise.
Seán Ó Maoláin
Is John Mullane (Gaeilge: Seán Ó Maoláin; r. 28 Eanáir 1981) ar dhuine de na himreoirí iomána is fearr in Éirinn, agus é ag imirt lena chlub De La Salle agus le foireann Chontae Phort Láirge. Cé nach bhfuil Craobh na hÉireann bainte amach aige, tá an cluiche ceannais sroichte aige lena chlub agus lena chontae. Roghnaíodh ina sháirimreoir é sa bhliain 2003, agus tá ainmniúcháin eile faighte aige chomh maith.
Brownhills Thiar
Is ceantar suite i mBirmingham é Brownhills Thiar.
Treehouse of Horror IX
Craoladh an ceathrú eipeasóid, "Treehouse of Horror IX", den deichiú sraith The Simpsons ar an 25 Deireadh Fómhair 1998. Scríobh Donick Cary, Larry Doyle agus David S. Cohen an eipeasóid seo. D'fhéach 8.5 milliún duine ar an eipeasóid.
Cheiliúradar an eipeasóid seo Oíche Shamhna, agus is an naoú eipeasóid a cheiliúrtar Oíche Shamhna í.
Novosibirsk
Is é Novosibirsk (Rúisis: Новосибирск) príomhchathair chúige Novosibirsk agus is é an tríú cathair is mó sa Rúis. Is é an chathair is mó sa tSibéir agus is é croílár riaracháin Ceantar Cónaidhme na Sibéire, tá sé suite in iardheisceart na cónaidhme.
Bunaíodh an chathair sa bhliain 1893 mar shuíomh a thrasnódh droichead an Iarnróid Thras-Sibéaraigh an abhainn mhór Ob. Tugadh Novonikolayevsk air do Naomh Niocláis, ainm céanna den sár ag an am, Niocláis II, ab ea é. D'oscail an droichead sa bhliain 1897. Bhí an áit níos tábhachtaí fós nuair a chríochnaíodh Iarnród Turcastáin-Sibéarach a chruthaigh bealach idir Novosibirsk agus Lár na hÁise agus Muir Chaisp.
An Dail
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Dail.
Contae Sonoma, California
Is contae i California é Sonoma. Is é Santa Rosa príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Bhí 483,878 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010. mion|An Sliabh Hood le fíniúna sa réamhionad
Imleach, Contae Mhaigh Eo
Is sráidbhaile é Imleach. Tá sé suite i Muraisc, i gContae Mhaigh Eo.
Church Farmhouse Músaem
Is músaem suite sa London Borough of Barnet é Church Farmhouse Músaem.
Barnet Market
Is margadh suite sa Buirg Londan Barnet é Barnet Market.
Comórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg
Is comórtas Eorpach bliantúil é Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse na nÓg (Béarla: Junior Eurovision Song Contest, Fraincis: Concours Eurovision de la Chanson Junior) ina nglacann baill ghníomhacha Aontas Craolacháin na hEorpa (ACE) páirt.
Tíortha
Tá Baill ghníomhacha ACE incháilithe chun páirt a ghlacadh sa chomórtas. Is iad na Baill ghníomhacha ná na stáit a bhfuil laistigh de Cheantar Craolacháin na hEorpa, nó na stáit a bhfuil ina mbaill de Chomhairle na hEorpa.
De réir teanga
* amhrán dátheangach
Emily Dickinson
B'fhile Meiriceánach í Emily Dickinson (10 Nollaig 1830 – 15 Bealtaine 1886). Níor tháinig cáil uirthi go dtí tar éis a báis. Scríobh sí 1,789 dán.
Buckland End
Is ceantar suite i mBirmingham é Buckland End.
Na hAoraí
Baile in Éirinn is ea na hAoraí (Eyeries). Tá an baile suite in iardheisceart na tíre i gContae Chorcaí.
Contae Stanislaus, California
Is contae i California é Stanislaus. Is é Modesto príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Bhí 514,453 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Golders Green Hippodrome
Is foirgneamh suite sa London Borough of Barnet é Golders Green Hippodrome.
Contae Sutter, California
Is contae i California é Sutter. Is é Yuba City príomhbhaile an chontae. Bhí 94,737 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
California, Birmingham
Is ceantar suite i mBirmingham é California.
Dòrnach
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Dòrnach.
Contae Tehama, California
Is contae i California é Tehama. Is é Red Bluff príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Bhí 63,463 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Camp Hill, Midlands Thiar
Is ceantar suite i mBirmingham é Camp Hill.
Lainn Mhór
Is sráidbhaile é Lainn Mhór. Tá sé suite i Muraisc, i gContae Mhaigh Eo.
Ourense (cúige)
Is cúige í Ourense atá suite in iarthuaisceart na Spáinne, in oirdhesiceart comhphobal féinrialaitheach na Ghailís. Tá teorainn aige leis an gcúige Pontevedra san iarthar, Lugo sa tuaisceart, León agus Zamora san oirthear, agus leis an bPortaingéil ó dheas. Le achar 7,278 km² is é an t-aon cúige talamhiata sa Gháilís.
Is í Ourense, príomhchathair an chúige, an t-aon áit lárnach le dlúth daoine; tá cónaí ar formhór muintir na háite faoin dtuath.
Tá cónaí ar 343,768 ann, le 30% dóibh sa phríomhchathair. Tá 92 contae sa chúige, chomh maith le Ourense is iad Verín, Ribadavia, Allariz, A Rua, Carballiño, Viana do Bolo, agus Xinzo de Limia bailte tábhachtacha na háite.
Tá Ourense timpeallaithe ag sléibhte, agus dá bharr sin tá an cúige leithlisíthe i gcomparáid leis an gcósta dlúth doanrach agus talamh torthúil sa chuid eile den chomhphobal. San am a d'imigh romhainn bhí sé chomh iargúlta sin nach raibh slí taistil amach as an gcúige seachas taisteal ar traein go dtí gur tógadh mótarbhealach nua-aimseartha le déanaí. Fiú ar an teorainn aneas leis an bPortaingéil, scarann na sléibhte an dá chúltúr.
Castle Vale
Is ceantar suite i mBirmingham é Castle Vale.
Oireamh, Contae Mhaigh Eo (Ceara)
Is baile fearainn é Oireamh. Tá sé suite i gCeara, i gContae Mhaigh Eo. Úsáidtear an t-ainm céanna ar an abhainn, Abhainn na hOirimhe.
When You Dish Upon a Star
Craoladh an cúigiú eipeasóid, "When You Dish Upon a Star", den deichiú sraith The Simpsons ar an 8 Samhain 1998. Scríobh Richard Appel an eipeasóid seo. D'fhéach 9 milliún duine ar an eipeasóid.
An Ráth, Contae Uíbh Fhailí
Is baile suite i gContae Uíbh Fhailí é an Ráth.
Gort na hUamha
Sráidbhaile i dtuaisceart Thiobraid Árann, Éire is ea Gort na hUamha (Béarla:Gortnahoo agus Gortnahoe). Tá sé suite ar an mbóthar R689 6 km (3.7 míle) ó dheas d'Áth na nUrlainn, Contae Chill Chainnigh. Tá sé 3 km (1.9 míle) soir ó dheas ón bhóthair N8 Baile Átha Cliath - Corcaigh.
An Dún, Cataibh
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Dún.
Barthood
Craoladh an naoú heipeasóid, Barthood, den seachtú sraith is fiche The Simpsons ar an 13 Nollaig 2015. Scríobh Dan Greaney an eipeasóid seo. D'fhéach 5.97 milliún duine ar an eipeasóid.
D'oh-in' in the Wind
Craoladh an séú eipeasóid, "D'oh-in' in the Wind", den deichiú sraith The Simpsons ar an 15 Samhain 1998. Scríobh Mark Kirkland agus Matthew Nastuk an eipeasóid seo. D'fhéach 8.30 milliún duine ar an eipeasóid.
Kim Jong-il
Bhí Kim Jong-il (Yuri Irsenovich Kim; 16 Feabhra 1941 – 17 Nollaig 2011) ina Ardcheannaire ar an gCóiré Thuaidh idir 1994 agus lá a bháis sa bhliain 2011. Tháinig sé i gcomharbacht ar a athair Kim Il-sung, bunaitheoir an stáit. Bhí Kim Jong-il ina Ard-Rúnaí ar Pháirtí Oibrithe na Cóiré, Cathaoirleach ar Choimisiún Cosanta Náisiúnta na Cóiré Thuaidh, agus Ardcheannasaí ar Arm an Phobail, an ceathrú harm is mó ar domhain.
Nuair a fuair Kim Jong-il bás a bhliain 2011, tháinig mac leis, Kim Jong-un, i gcomharbacht air.
Is iadsan an t-aon deachtóireacht cumannach oidhreachtúil i stair an domhain iad.
Glamais
Is baile suite in Aonghas é Glamais.
Dúnaidh
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Dúnaidh.
Núibiaigh
deas|250px|thumb|Núibiaigh Is grúpa eitneach Afracach iad na Núibiaigh. Is í an Araibis a bpríomhtheanga.
Contae Trinity, California
Is contae i California é Trinity. Is é Weaverville príomhbhaile an chontae. Bhí 13,786 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
An Nuachabháil
Is baile fearainn é an Nuachabháil. Tá sé suite i Muraisc, i gContae Mhaigh Eo.
Áth an Ghorta
Is baile fearainn suite i gContae Uíbh Fhailí é Áth an Ghorta.
Almóinn
Crann beag duillsilteach a bhíonn spíneach uaireanta, dúchasach don Áise. Fásann sí go hairde 8 m. Na duilleoga ubhchruthach caol fiaclach. Na bláthanna bándearg, ag teilgean go bán is ag teacht amach roimh na duilleoga. Na torthaí liath maoth ubhchruthach. An bia leathrúil tanaí timpeall ar chloch phollta. Is foinse cnónna inite an almóinn mhilis. Níl almóinn shearbh inite, ach soláthraíonn sí ola a úsáidtear sa tionsclaíocht. Gné eile arís is ea an almóinn bhláfar mhaisithe.
Èibhleag
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Èibhleag.
Inbhir Chíollair
Is baile suite in Aonghas é Inbhir Chíollair.
Polainéisigh
mion|Polainéisigh Is grúpa eitneach iad na Polainéisigh a chónaíonn san Aigéan Ciúin.
Iarlaidh
Is baile suite in Aonghas é Iarlaidh.
Lár-Pháirtí Náisiúnta
Bhí an páirtí i bhfabhar Bhí an páirtí go mór in éadan Fhianna Fáil, cé go raibh cosúlachtaí idir polasaithe an dá pháirtí.
Toghadh 11 Theachta Dála de chuid an pháirtí in olltoghchán Eanáir 1933. Bhíodh gníomhaithe de chuid Fhianna Fáil (go minic le cabhair ó bhaill den IRA) ag cur isteach ar chruinnithe an pháirtí roimh an olltoghcháin. Ba iad na heachtraí seo, agus ionsaithe ar chruinnithe páirtithe eile, príomh-chúis bunú na Léinte Gorma. An aidhm a bhí ag na Léinte Gorma ná cruinnithe páirtithe coimeádaigh a chosaint. Cé gur sheas an Lár-Pháirtí Náisiúnta le Cumann na nGaedheal in éadan Fhianna Fáil, dhiúltaigh Frank MacDermot do chomhcheangal idir an dá pháirtí. Ach nuaír a chuir an rialtas cosc ar na Léinte Gorma i Lúnasa 1933, tháinig Cumann na nGaedheal, an Lár-Pháirtí Náisiúnta agus na Léinte Gorma le chéile chun páirtí nua, Fine Gael, a bhunú. Ceapadh MacDermot mar Leas-Uachtarán an pháirtí nua, ach níor réitigh sé rómhaith le polasaithe an pháirtí nua agus tar éis tamaill d'éirigh sé as chun bheith ina Theachta neamhspleách.
Canton, Ohio
Is cathair í Canton atá suite in Ohio, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá Canton suite i gContae Stark; príomhbhaile an chontae atá inti. Tá an chathair ainmnithe as Guangzhou na Síne, arbh é "Canton" an t-ainm traidisiúnta uirthi i mBéarla.
Stair
Bunaíodh an chathair sa bhliain 1805. De bharr a suíomh ar roinnt bhóithre iarainn, tháinig fás ar thionslaíocht ann. Bhí 30,667 duine ina gcónaí in Canton faoin bhliain 1900 agus 116,912 sa bhliain 1950. Tháinig meath ar an tionsclaíocht chéanna ina dhiaidh sin. Bhí 73,007 duine ina gcónaí ann de réir Daonáirimh 2010, 72,683 de réir meastacháin oifigiúil sa bhliain 2012. Chuir William McKinley, uachtarán Meiriceánach, faoi in Canton. Tá sé curtha ann agus tá Leabharlann Uachtaráin McKinley suite ann freisin.
mion|Tá an Football Hall of Fame, ionad eolais agus músaem a bhaineann le [[peil Mheiriceánach, suite in Canton.]]
Heather Humphreys
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar an Chabháin agus Mhuineacháin í  Heather Humphreys. Tá sí ina ball de Fine Gael.
Ceapadh ina hAire Gaeltachta í sa bhliain 2014 in áit Jimmy Deenihan, cé nach raibh aon Ghaeilge aici.
Tarraingíodh conspóid ar seal san oifig sin di de bharr easpa Gaeilge agus gníomhartha áirithe a samhlaíodh iad a bheith i gcoinne na Gaeilge.
Sheas Humphreys in Olltoghchán 2016 agus d'éirigh léi ann le 20.8% de na vótaí céad rogha.
Grozny
Is í Grozny (Rúisis: Грозный; Seisnis: Соьлжа-ГIала, Sölƶa-Ġala) príomhchathair na Seisnia. Tá an chathair suite i ndeisceart na Rúise, cois Sunzha. Dar le daonáireamh na bliana 2002, bhí cónaí ar 210,720 daoine sa chathair. Sa bhliain 2008 bhí 226 101 duine ina gcónaí i nGrozny.
Dún
Bhunaigh na Rúisigh an chathair sa bhliain 1818 mar dhún cogaíochta. Tar éis an chogaidh fuair an áit stádas baile. Tháinig na mílte daoine go dtí an baile ar thóir ola. In 1897 ní raibh ach 15,600 ina gcónaí sa bhaile ach i 1913 bhí níos mó ná 30,000 ann.
Príomchathair réigiúin
Bhunaíodh cúige féinrialaitheach na Seisneach ar 30 Samhain 1922, agus roghnaíodh Grozny mar phríomhchathair uirthi. Ba Rúisigh iad formhór mhuintir Grozny, ach bhí líon na Seisneach ann ag méadú agus iad ag teacht isteach ón réiigiún máguaird. Thóg na húdaráis a lán tithe sa chathair agus osclaíodh ollscoil agus aerfort. Faoi 1989 bhí breis is 400,000 duine ina gcónaí sa chathair.
Daoine cáiliúla as Grozny
thumb|left|250px|Óglach Seisneach in aice le Pálás an Uachtaráin i nGrozny, mí Eanáir 1995. Grianghraf ó [[Mikhail Evstafiev]]
Lambda
Is é lambda (Λ ina cheannlitir, λ ina litir bheag) an 11ú litir san aibítir Ghréagach. Tá sé de shliocht na litreach Féinící lamedh 25px|Lamedh. Sa Shean-Ghréigis fuaimníodh mar /l/ é, agus i gcóras na n-uimhreacha Gréagacha, bhíodh an luach 30 air. Sa Nua-Ghréigis fuaimníodh mar /l/ é.
Tá bunús ag an litir Rómhánach L agus ag an litir Choireallach El (Л, л) sa litir lambda.
Tamhnaigh Ard
Is sráidbhaile é Tamhnaigh Ard. Tá sé suite i Muraisc, i gContae Mhaigh Eo.
Ballaonaid Chónaidhm na Rúise
thumb|320px|
Tá Cónaidhm na Rúise comhdhéanta as cúig bhallaonad is ceithre scór, agus beirt ionadaithe ag gach aonad riaracháin den chineál sin i gComhairle na Cónaidhme, arb é teach uachtarach na Parlaiminte sa Rúis. Is féidir na haonaid seo a aicmiú ina sé chatagóir, mar atá, poblachtaí, cúigí - область/oblast´ an téarma Rúisise, críocha (край/krai an téarma Rúisise), cúigí féinrialaitheacha (автономная область/avtonomnaya oblast' an téarma Rúisise), ceantair fhéinrialaitheacha (Rúisis: автономный округ/avtonomnyi okrug) agus Cathracha Cónaidhme.
Britain's Got Talent (sraith 9)
Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an naoú sraith ar an 11 Aibreán 2015 agus chríochnaigh sé ar an 31 Bealtaine 2015.
B'iad Simon Cowell, Amanda Holden, Alesha Dixon agus David Walliams na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Jules O'Dwyer & Matisse an tsraith le 22.6% de na vótaí agus tháinig Jamie Raven sa dara háit.
George Harrison
Ba cheoltóir as Learpholl, Sasana é George Harrison MBE (25 Feabhra, 1943 – 29 Samhain, 2001). Bhain sé cáil amach mar ghiotáraí sa bhanna rac-cheoil The Beatles i rith na 1960idí, agus mar cheoltóir aonair tar éis 1970. Bhí suim an-mhór ag Harrison i gceol agus cultúr Indiacha, agus b'eisean a chuir na rudaí seo i láthair na Beatles, agus an cultúr go forleathan sa domhain thiar.
Sheinn Harrison príomhghiotár sa bhanna, ach b'iad John Lennon agus Paul McCartney na príomhchumadóirí. Bhí Harrison fíor-lag ar an ngiotár ar dtús agus ba mhinic a bhíodh ar McCartney é a stiúradh. D'fheabhsaigh sé thar na blianta agus thosaigh moltaí leanúnach McCartney ag cur fíor-chantal air. Ar dtús, bhí sé deacair a amhráin féin a úsáid leis an bhanna, ach i rith na mblianta thosaigh sé ag scríobh sár-amhráin, mar shampla Taxman ar a chas McCartney príomhghiotár, While My Guitar Gently Weeps ar a chas Eric Clapton príomhghiotár, Here Comes the Sun agus Something.
Taobh amuigh den cheol, bhunaigh Harrison Handmade Films i 1979, agus chuir sé amach na scannáin cáiliúla Monty Python’s The Life of Brian, Time Bandits, Withnail and I, agus Mona Lisa.
Ar an 30 Nollaig 1999 sáthadh George Harrison sa chliabhrach ina theach. Friar Park, in Oxfordshire.
Fuair Harrison bás i Los Angeles i 2001, tar éis fadhbanna le hailse scamhóige.
Contae Ventura, California
Is contae i California é Ventura. Is é Ventura príomhbhaile an chontae agus is é Oxnard an chathair is mó daonra. Bhí 823,318 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
CLG Naomh Pádraig (Luimneach)
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Naomh Pádraig .
Suíomh
Tá an club bunaithe i bparóiste Naomh Pádraig ar an dtaobh thoir de Chathair Luimnigh. Tagann formhór na n-imreoirí as ceantracha ar nós Páirc, Tobar na Pingine, Garraí Eoin, Saingil, An Réabóg agus Bóthar Bhaile Átha Cliath.
Cluichí
Imrítear peil agus iomáint agus bhí an bhéim chéanna ar an dá sport i gcónaí sa chlub.
Stair
Ba chlub an-láidir é Naomh Pádraig le linn blianta tosaigh CLG agus tá tagairtí ann do chomórtaisí inar ghlacadar páirt le linn blianta na 1880í. Bhí iomaíocht ghéar idir Naomh Pádraig agus na foirne paróiste eile ar nós Naomh Eoin agus Naomh Mícheál agus chuidigh sí sin le fás na peile sa chathair. Cé gurbh iad Na Trádálaithe an club ba mhó sa spórt in Éirinn ag an am, bhuaigh Naomh Pádraig orthu i gcluiche ceannais Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh na bliana 1890 agus chosnaíodar an teideal sa bhliain dár gcionn nuair a chasadar arís ar an bhfoireann céanna. Cé gur bhuadar Craobh Iomána Sóisear an Chontae tar éis dóibh An Caisleán Nua Thiar a chloí sa bhliain 1905, thiteadar faoi scáth na clubanna mór na cathrach go gairid ina dhiaigh sin, go mór mór Clocháin agus Éire Óg san iomáint agus Na Trádálaithe sa pheil.
Ba chlub sóisear den chuid ba mhó é Naomh Pádraig suas go dtí an bhliain 1940 agus tháinig Craobh Iomána Sóisear an Chontae chucu arís sa bhliain 1934 i ndiaidh dóibh buachaint ar Chill Fhionáin sa chluiche ceannais. Tháinig feabhas ar an scéal le linn blianta an Éigeandála agus d'éirigh leo arís i gCraobh Peile Sinsear an Chontae sna bhliain 1943, nuair a bhuadar ar foireann an Airm, 9ú Deasún, sa chluiche ceannais. Chosnaíodar an teideal i gcoinne Bhaile Dhá Thuile sa bhliain dár gcionn agus ghabhadar an chorn don uair dheireannach go dtí seo sa bhliain 1954 nuair a bhuadar ar Sáirséalaigh an Chonartha sa chluiche ceannais.
D'éirigh le iománaithe an chlub sa am chéanna. Tháinig Corn Sinsear an Chontae go dtí An Réabóg don chéad uair sa bhliain 1949 nuair sháraíodar ar Na Gearaltaigh, foireann na Roinne Thoir, sa chluiche ceannais agus d'fhan sí ina seilbh nuair a bhuadar ar fhoireann roinne eile, Gaeil na Cathrach, sa bhliain dár gcionn.
Páirc Imeartha
Tá an club ag imirt i bPáirc Phádraig sa Réabóg le blianta fada. Cuireadh tús le clár mór forbartha le linn blianta na 1990í agus osclaíodh na háiseanna nua sa bhliain 1997.
Iimreoiri Cáiliúla
I measc imreoirí cáiliúla an chlub a d'imir ar fhoireann Luimnigh chomh maith, tá na hiománaithe Pádraig Ó Coinín (Paddy Cunneen) ó bhlianta na 1950í agus Seán Mac Donnchadha (John Mc Donagh) ó bhlianta na 1960í agus an peileadóir Diarmuid Ó Faoláin (Dermot Phelan) ó bhlianta na 2000í.
Chinese Quarter, Birmingham
Is ceantar suite i mBirmingham é Chinese Quarter.
Lisa Gets an “A”
Craoladh an seachtú eipeasóid, "Lisa Gets an “A”", den deichiú sraith The Simpsons ar an 22 Samhain 1998. Scríobh Ian Maxtone-Graham an eipeasóid seo. D'fhéach 8.00 milliún duine ar an eipeasóid.
Baile Héil
Sráidbhaile bheag atá suite i gContae Chill Chainnigh, Poblacht na hÉireann é Baile Héil, nó Ballyhale as Béarla. Is paróiste Caitliceach é ar an taobh deisceartach den chathair Cill Chainnigh, ina bhfuil timpeall 305 teaghlach.
Oideachas
Tá Scoil Phádraig suite i mBaile Héil ar an mbothar go bPort Láirge. Freastalaíonn aon chéad fiche naoi páistí ar an scoil. D'oscail an scoil nua i 1993 agus tá an sean scoil ann ó 1948. Na habhair scoile atá againn i Scoil Phádraig ná Gaeilge, Béarla, Máta, Stair, Ceol, Creideamh, Eolaiocht, Tír Eolaíocht, Filíocht, Corp Oideachais agus Ealíon. Tá cúig seomra ranga sa scoil. Tá riomhaire i ngach seomra ranga. Tá seachtar múinteoir sa scoil. Is féidir leat Corn na Gaeilge a bhuachaint i rang a cúig is a sé má labhríonn tú Gaeilge maith. Bhuaigh foireann iománaíocht na Scoil Corn Roinn B i 2006. Téann na páistí ag snámh go Cill Chainnigh gach Aoine róimh Nollag. Tá iománaíocht agus camógaíocht á imirt súil ag gach dalta sa scoil. Tá an scoil páirteach le Scoil Glas ag athchursáil le chéile.
Ned Maddrell
Ba é Edward "Ned" Maddrell (1877 – 27 Nollaig 1974) cainteoir dúchais deireanach Ghaeilge Mhanann. B'iascaire ó Oileán Mhanann é agus tar éis do Sage Kinvig (ca. 1870-1962) bás a fháil, bhí sé ar an aon duine ar marthain a raibh Manainnis ón gcliabhán aige. Bhí cainteoirí eile Manainnise ann ag an am, áfach, a d'fhoghlaim an teanga mar dhara teanga nuair a tháinig siad i méadaíocht.
Monadh Fotha
Is baile suite in Aonghas é Monadh Fotha nó Monadh Fèithe.
Cluain Fheannóg
Is baile fearainn suite i gContae Uíbh Fhailí í Cluain Fheannóg.
An Fhionndail
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Fhionndail.
Samóigh
mion|clé|Tupua Tamasese Lealofi III, ardtaoiseach agus ceannaire san fheachtas ar son neamhspleáchas Shamó Is grúpa eitneach san Aigéan Ciúin Theas iad na Samóigh (Tagata Māo'i). Is í an tSamóis a bpríomhtheanga. mion|Teaghlach Samóch san 21ú haois
Cofton Common
Is ceantar suite i mBirmingham é Cofton Common.
Hayden Panettiere
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Hayden Lesley Panettiere, a rugadh ar an 21 Lúnasa 1989.
Vancouver, An Cholóim Bhriotanach
Is é Vancouver (Vancúibhear) an chathair is mó i gColóim Bhriotanach, Ceanada agus an tríú ceantar cathrach is mó i gCeanada. Tá 545,671 duine ina gcónaí sa chathair féin agus 2,186,965 ina gcónaí sa cheantar cathrach. Is é Ken Sim an méara. Thit Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2010 amach sa chathair.
Tíreolaíocht
Tá Vancouver suite laistigh de Chrios Ama an Aigéin Chiúin (UTC -8). Tá an chathair suite ar an mórthír in aice le hoileán Vancouver.
Oideachas
Freastalaíonn dhá ollscoil mhóra, Ollscoil na Colóime Briotanaí agus Ollscoil Simon Fraser, ar Vancouver.
Piasún cír
Is cineál éin é an piasún cír (Catreus wallichii), an t-aon bhall den ghéineas Catreus atá san fhine Phasiandiae. Is speiceas i mbaol báis é an t-éan seo. Tháinig an t-ainm Catreus ón nGréigis a chiallaíos “éan mar phéacóg” agus tháinig wallichii, an chuid eile den ainm déthéarmach, as ainm an luibheolaí Ollannaigh Nathaniel Wallich. Mar gheall ar an ainm sa Ghaeilge cír, is ón ainm onamataipéach ar an bpiasún sa Neipealais kahir / chirir é.
Níl ach démhorphacht ghnéis an-bheag sa chineál piasúin seo, dá bharr sin níl gotha fisiceach an choiligh agus na circe rófhada óna chéile. Piasún pléineáilte atá sa phiasún cír—ní cluimhreach ildathach atá orthu mar a bhíos ar chuid mhór de na piasúin eile. Go formhór, is iad liath agus donnbhuí agus fionndonn dathanna a gcuid cleití, atá stríoctha le dubh agus donn freisin. Is dócha go bhfeidhmíonn na dathanna seo mar dhuaithníocht. Tá eireaball fada tanaí de 18 cleite acu, an-chosúil le heireaball an phiasúin chomónta (ón tSín) atá le fáil in Éirinn, áiteanna eile san Eoraip, agus i Meiriceá Thuaidh (meascán d’fhospeicis de Phasianus colchicus atá iontu seo). Ar éadan an choiligh tá sprochaillí dearga agus tá círín fada cleiteach suntasach ar an gcoileach agus ceann níos lú ar mhullach na circe. Tá siad ar cóimhéid, nó beagán níos mó, ná an piasún comónta. upright|thumb|left|Cearc ag Zú Kyoto, [[An tSeapáin]]
250px|thumb|right Mar bhia, itheann siad fásra den chuid is mó, ag tochailt lena ngob—cosúil leis na monáil (Lophophorus) agus leis na piasúin chluasacha (Crossoptilon) i gcóimheas le piasúin eile. Itheann siad duilleoga beaga, fréamhacha, caora, síolta agus uaireanta cruimheanna éagsúla, froganna agus luchóga freisin. Cónaíonn na piasúin seo sa timpeallacht chéanna leis an monál Himiléach agus an piasún coclas (Pucrasia macrolopha; Béarla Koklass), ach amháin go mbíonn na piasúin chír ina gcónaí in áiteanna nach bhfuil an mhuine chomh tiubh sin ann. Is iad na sionnaigh agus na hiolair na creachadóirí is coitianta a chreachas orthu san fhiántas.
Éin aonchéileacha atá iontu agus bíonn siad réasúnta tréadúil, ina gcónaí i scuainí beaga go dtí séasúr an ghoir gan a bheith ag troid mar gheall ar theorainneacha críche. Glaonn an dá chineál, ach an coileach go háirithe. Glaoch ard láidir casta atá acu. Glaonn an coileach lena ghob thuas sa spéir, mar a dhéanas na piasúin chluasacha, agus tosaíonn sé le “a series of harsh grating notes in rapid succession, which rise to a crescendo of very high pitched disyllabic whistles” (de réir Wayre 1969, A Guide to the Pheasants of the World). Mar gheall ar an taispeántas taobhach a dhéanas na coiligh chun na cearca a mhealladh, tá sé cosúil leis na gothaí a chuireas na piasúin chomónta orthu féin. Leathann sé an t-eireaball agus claonann sé i dtreo na circe piasúin é. Ní dhéanann an piasún cír “wing-whirring” mar a dhéanas go leor piasún eile. 300px|thumb|left
Beireann an ceann baineann thart faoi dheich n-ubh i nead ag bun carraige nó cnoic i measc féar nó tom in aice leis an gcoill. Bíonn sí ag déanamh goir ar na huibheacha ar feadh sé lá ar fhichid. Nuair a thagas na héin bheaga as an ubh, tugann an coileach cúnamh don chearc agus cosnaíonn an bheirt acu na piasúin bheaga ó bhaol.
Rásaí con
thumb|Rásaíocht chon Is é an cú rása an mianach gadhair is tapúla, agus is sine ó thaobh sinsearachta de. Gadhar seang láidir atá in ann 70km san uair a bhaint amach. Thart ar 30kg meáchain a bhíonn ann, agus 66cm airde sna guaillí. Smut caol a bhíonn air, muineál fada, ucht téagartha, agus bíonn a chosa deiridh fada agus láidir. Bíonn eireaball fada tanaí air, agus fionnadh gearr mín. Is iomaí dath a bhíonn air. Is fada an cú rása á choinneáil ag na huaisle mar chú seilge. Tá a chosúlacht greanta ar thuamaí san Éigipt (3,000 RC). Ba in éadan giorriacha is mó a d’úsáidtí é, agus ba sa 19ú haois a tosaíodh ar a úsáid i rásaí.
Rásaí na gCon
Rásaí ina gcuirtear cúnna in iomaíocht le chéile. Leanann na cúnna giorria nó coinín bréige timpeall ar chúrsa rásaíochta. Is é an chéad chú thar an líne dheiridh a bhuann.
Stair
Rinneadh an chéad iarracht ar rásaíocht cúnna ar chúrsa díreach i Hendon sa bhliain 1876 ach níor éirigh rómhaith leis. Owen Patrick Smith a rinne an chéad ghiorria mheicniúil sa bhliain 1912, agus is as sin a d'eascair rásaíocht cúnna ar chúrsaí ciorclacha i Stáit Aontaithe Mheiriceá sna fichidí. Tugadh an spórt go Sasana i lár na bhfichidí, agus d'éirigh thar cionn leis an spórt i mbailte agus i gcathracha ann. Chuir fir oibre an-spéis ann mar gur fheil amanna na rásaí tráthnóna go mór dóibh. Cuid lárnach den rásaíocht a bhí sa gheallghlacadóireacht. Mhéadaigh ar an tóir a bhí ar an spórt tar éis an dara cogadh domhanda. Sa bhliain 1946 bhí lucht féachana de thríocha ceathair milliún duine ag an spórt. Ó na seascaidí ar aghaidh laghdaigh an tinreamh ag na rásaí mar gur ceadaíodh geallta a ghlacadh taobh amuigh den chúrsa. Sa lá atá inniu ann tá daoine ag cur spéise in athuair sa rásaíocht cúnna mar spórt agus mar dheis cearrbhachais. Is in Éirinn, i Sasana, san Astráil agus i Meiriceá is mó a chleachtaítear an spórt san am i láthair.
An Cú Rása in Éirinn
thumb|upright|Cú Is fada cúnna in Éirinn. Tá tagairtí do chúnna seilge sa tseanlitríocht, agus cur síos orthu ag na taoisigh sa 17ú haois. Nuair a tháinig an rásaíocht chun cinn i Sasana bhí cúnna as Éirinn go mór i gceist. Ba é Master McGrath an cú ba cháiliúla díobh sin. B’as Dún Garbhán i gContae Phort Láirge do Mhaster McGrath, a bhuaigh an Waterloo Cup in 1868 agus 1869. Tá dealbh á chomóradh san áit ar tógadh é, cúpla míle taobh amuigh den bhaile.
Fárr
deas|250px|thumb|Fárr Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, i dTuaisceart na hAlba é Fárr.
Declan Costello
mion|[[Ard-Chúirt (Éire)|Ard-Chúirt]] Dlí-eolaí agus iarpholaiteoir de chuid Fhine Gael ab ea Deaglún Mac Coisdealbha (Béarla: Declan Costello) 1 Lúnasa 1926 - 6 Meitheamh 2011) a bhí mar Theachta Dála ar feadh 20 bliain, mar Ard-Aighne ar feadh ceithre go leith bliain agus mar bhreitheamh san Ard-Chúirt ar feadh 20 bliain sular éirigh sé as.
Binn an Charragáin
Is sliabh í Binn an Charragáin. Tá sí suite i Muraisc, i gContae Mhaigh Eo.
Declan Costello
Rugadh i mBaile Átha Cliath é, mac Sheán Mac Coisdealbha a bhí ina Thaoiseach dhá uaire. Toghadh é den chéad uair in olltoghchán na bliana 1951 i ndáilcheantar Bhaile Átha Cliath Thiar-Thuaidh agus atoghadh é ag gach olltoghchán ina dhiaidh sin go dtí gur éirigh sé as sa bhliain 1969. Sheas sé arís i ndáilcheantar Bhaile Átha Cliath Thiar-Theas ag olltoghchán 1973 agus toghadh arís é. clé|mion Ní raibh Fine Gael i gcumhacht i rith na 1960í agus ba cheannaire é Mac Coisdealbha de ghlúin nua polaiteoirí a bhí ag iarraidh Fine Gael a bhogadh ar chlé. Ba phríomh-údar é den cháipéis I dTreo Sochaí Cheart (Béarla: Towards a Just Society) a bhí mar chlár Fhine Gael in olltoghchán 1965. Bhí tionchar mór ar an gcáipéis ar an bpáirtí sna blianta ina dhiaidh sin.
Ceapadh mar Ard-Aighne é sa chomhrialtas idir Fine Gael agus Páirtí an Lucht Oibre a bhuaigh olltoghchán 1973.
D'éirigh sé as an bpolaitíocht nuair a ceapadh é mar bhreitheamh san Ard-Chúirt sa bhliain 1977.
Bhí sé i gceannas ar an mbinse fiosrúcháin a scrúdaigh an tubaiste a tharla in Oileán Faoide sa bhliain 1979 nuair a phléasc long ola. Ceapadh é mar Uachtarán na hÁrd-Chúirte sa bhliain 1994 agus d'éirigh sé as sa bhliain 1997.
Ourense
Is cathair í Ourense i gComhphobal féinrialaitheach na Gailíse in iarthuaisceart na Spáinne, agus is í príomhchathair an chúige Ourense sa Ghailís. Tá thart ar 105, 600 daoine ina gcónaí ann; sé sin 30% de dhaonra an chúige ar fad.
Stair
Bunaíodh an baile in aois na Rómhánaigh. Áit mhaith ab ea é le cosaint bealach thar an abhainn Miño. Tar éis na Rómhánach, bhí sé mar chuid den Ríocht Suebi ón 5ú haois go dtí an 7ú haois, go dtí gur ghabh agus gur mhill na Múraigh é sa bhliain 716. Rinne Alfonso III atógáil ar an áit timpeall na bliana 877. Chuir ionsaí na Normannach agus na nArabach Al-Mansur meath leis an gcathair arís. Bhí sé ar ais mar chathair thábhachtach faoi réim Sancho II agus a dheirfiúr Doña Elvira sa 11ú haois.
Tuarasóireacht
left|thumb|250px|Ard-Eaglais.
Is féidir an chathair a roinnt i dtí chuid ag taispeáint forbairt na cathrach de réir aoiseanna éagsúla; an mheánaois, an 19ú haois agus an lá atá inniu ann. Mar aon le formhór cathair agus bailte na Spáinne tá an Plaza Mayor mar anam na cathrach. Is í an Ard-Eaglais an foirgneamh is tábhachtaí sa chathair. Is í an dara ard-eaglais is sine sa Ghailís (bunaíodh é sa bhliain 572, agus atógadh í sa 13ú haois. Tá stíl Rómhánúil ann, chomh maith le stíl Ghotach freisin.
Tá droichead iontach ag dul thar an abhainn Miño, mar atá, an Ponte Vella. Thóg na Rómhánaigh ar dtús é, agus rinne an t-easpag Lorenzo atógáil air sa bhliain 1230.
Barallete
Bhain lucht líofóra na sceana agus lucht na scáthanna fearthainne úsáid as argot darbh ainm Barallete, ba bhéarlagair é seo inar úsáideadh focail nuachumtha nár thuig aon duine eile in ionad gnáthfhocal.
Glór Traidisiúnta Aontachtach
Is páirtí polaitíochta aontachtach é an Glór Traidisiúnta Aontachtach (Béarla: Traditional Unionist Voice nó TUV) i dTuaisceart Éireann. Bunaíodh an páirtí ar an 7 Nollaig 2007, nuair a chuaigh scoilt ar an DUP. Ón lá ar tháinig an páirtí ar an bhfód, tá sé á stiúradh ag Jim Allister, a bhí ina theachta Neamhspleách i bParlaimint na hEorpa go dtí an bhliain 2009, nó vótáladh isteach ansin é thar cionn an DUP. Chaill sé an suíochán sin, áfach, nuair a bhí sé ina iarrthóir ag an TUV féin.
Is iad na príomhphrionsabail a gcloíonn an TUV leo ná:
TUV agus an Ghaeilge
Tá seasamh láidir ag an bpáirtí i gcoinne na Gaeilge, agus tá cur síos déanta acu uirthi mar 'theanga leipreachán', seasamh a cáineadh go minic.
Ag Éileamh Saoirse do Torrens Knight
I Mí na Nollag 2009 bhí Trevor Collins, ball de chuid an pháirtí, ag déanamh promóisin d'achainí a bhí ag éileamh go scaoilfí saor le Torrens Knight. Sceimhlitheoir de chuid Troidaithe Saoirse Uladh (UFF) ab ea Knight a raibh téarma príosúin curtha isteach aige toisc gur ghlac sé páirt in Ár Ghlas-stéille agus i nDúnmharuithe Charraig Ceasail. Tugadh cead a chos do Knight de bharr Chomhaontú Aoine an Chéasta sa bhliain 1998. ach ina dhiaidh sin príosúnaíodh in athuair é nuair a d'ionsaigh sé beirt bhan i mbeár.
Ainghníomhartha Collaí in aghaidh Páistí
Ar an 28 Samhain 2012 ciontaiodh David Tweed, Comhairleoir de chuid an TUV sa Bhaile Meánach, i dtrí choir chollaí déag ar fad a rinne sé ar chailíní óga.
Contae Yolo, California
Is contae i California é Yolo. Is é Woodland príomhbhaile an chontae agus is é Davis an chathair is mó daonra. Bhí 200,849 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Cotteridge
Is ceantar suite i mBirmingham é Cotteridge.
Francaigh
Is grúpa eitneach Eorapach iad na Francaigh. Is í an Fhraincis a bpríomhtheanga.
Megan Fox
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Megan Fox, a rugadh ar an 16 Bealtaine 1986.
Fors An-Àird
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Fors An-Àird.
Homer Simpson in: "Kidney Trouble”
Craoladh an ochtú eipeasóid, "Homer Simpson in: "Kidney Trouble”", den deichiú sraith The Simpsons ar an 6 Nollaig 1998. Scríobh John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 7.20 milliún duine ar an eipeasóid.
Lusmhaigh
Is baile fearainn suite i gContae Uíbh Fhailí é Lusmhaigh.
Zorro
Laoch garrfhicsin é Zorro (Spáinnis: "Sionnach"), nó Señor Zorro, a tháinig ó pheann an scríbhneora Johnston McCulley. Chruthaigh McCulley an laoch seo le haghaidh an úrscéil The Curse of Capistrano sa bhliain 1919. Tháinig an t-úrscéal i gcló an chéad uair ar an iris gharrfhicsin All-Story Weekly, agus rinneadh scannán de faoin teideal The Mark of Zorro sa bhliain 1920. Ina dhiaidh sin, chuaigh an scéal i bprionta in athuair faoin teideal nua sin. D'imigh sin agus tháinig seo: is cuid dhoscartha den phopchultúr dhomhanda é Zorro inniu. Ba dóbair nár ligeadh Zorro i ndearmad i rith na n-ochtóidí, ach sa bhliain 1998, tháinig an carachtar ar an scáileán sa scannán The Mask of Zorro, agus Antonio Banderas ag déanamh na príomhpháirte. Sa litríocht, ba í an scríbhneoir Sileach Isabel Allende a bhain an mheirg den laoch sa bhliain 2005, nuair a d'fhoilsigh sí "beathaisnéis fhicseanúil" an charachtair faoin teideal El Zorro - comienza la leyenda ("Zorro - an finscéal ag tosú").
Níl sé léir, an bhfuil carachtar Zorro bunaithe ar aon phearsantacht stairiúil, ach is díol iontais é mar sin féin gur thabhaigh an t-eachtránaí Éireannach William Lamport ó Loch Garman an leasainm céanna, El Zorro, de thoradh a chuid gníomhartha i Meicsiceo. Níl a fhios ag aon duine, áfach, an raibh McCulley eolach ar imeachtaí saoil Lamport nuair a cheap sé a laoch féin.
An carachtar
Diego Vega nó Don Diego de la Vega is fíorainm do Zorro, agus Alejandro atá ar a athair. Ní féidir le haon duine a thuairimiú gurb eisean Zorro, áfach, nó tá clú an chladhaire ar Diego, agus an cailín, Lolita Pulido, atá i ngrá le Zorro, ní chreideann sí go bhfuil saighdiúireacht ar bith i Diego. Carachtair thábhachtacha eile iad an Sáirsint Pedro Gonzales a bhfuil fuath aige do Zorro, cé go bhfuil sé cairdiúil go maith le Diego, agus Bernardo, searbhónta balbh Zorro (nach bhfuil bodhar, áfach, cé go síleann na daoine go bhfuil sé chomh bodhar agus atá sé balbh) a bhfuil a fhios aige rún a mháistir.