cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sléacht Bhaile Uí Mhurchú
Maraíodh Joan Connolly, 44, Joseph Corr, 43, Edward Doherty, 31, John Laverty, 20, John McKerr, 49, an tAthair Hugh Mullan, 38, Joseph Murray, 41, Noel Phillips, 19, Frank Quinn, 19, agus Daniel Teggart, 44. Bhuail taom croí fear eile, Paddy McCarthy (44) nuair a rinneadh céasadh air.
Cúlra
Ar an 9 Lúnasa 1971, tugadh isteach imtheorannú gan triail i dTuaisceart Éireann. nó sluachampaí géibhinn. Ghabh fórsaí slándála na Breataine na céadta náisiúnaí agus chuireadar i bpríosún sa Cheis Fhada iad gan triail cúirte. "Operation Demetrius" nó Oibríocht Demetrius a tugadh air, nó an braighdeanas.
Bhí na mílte ball d'Arm na Breataine ar na sráideanna i ruathar inar tógadh suas le 400 fear Caitliceach agus d'imigh na mílte óna dtithe le himeacht ón fhoréigin.
Imeachtaí
clé|mionLámhachadh deichniúr, ina measc bean a raibh ochtar páistí aici, sagart agus fear a fuair bás de bharr taom croí tar éis achrainn le saighdiúirí.
Cuireadh an milleán riamh ar pharatrúpaí Arm na Breataine a bhí gníomhach i mBaile Uí Mhurchú ar feadh trí lá le linn na corraíola a lean imtheorannú gan triail i mí Lúnasa den bhliain sin. níor ciontaíodh riamh aon saighdiúir as aon dúnmharú i mBaile Uí Mhurchú.
Conspóidí
mion|Gairdín cuimhneacháin Bhí daoine muinteartha na marbh ag éileamh ionchoisne sna blianta dár gcionn. Bhí coiste bunaithe ag teaghlaigh na marbh agus táthar ag lorg aitheantais ó Rialtas Shasana ag deimhniú gur dhaoine neamhchiontacha iad siúd ar mharaigh an t-arm iad.
Breithiúnas an chróinéara, 2021
Ar 11 Bealtaine 2021, chinn an cróinéir san Ionad Idirnáisiúnta Comhdhála go raibh deichniúr Caitliceach a mharaigh saighdiúirí na Breataine i mBaile Uí Mhurchú " iomlán neamhchiontach." Dúirt an cróinéir go raibh sé as compás ar fad ag Arm na Breataine dul i muinín an fhornirt i mBaile Uí Mhurchú. Theip ar an stát, a dúirt sí, a chruthú go raibh an forneart inchosanta. Chaith an Breitheamh Keegan amhras freisin ar roinnt den fhianaise a thug cuid de saighdiúirí a bhí freagrach as an sléacht. Níor ghlac sí le líomhaintí ó Roinn Cosanta na Breataine go mb'fhéidir gur chaith ball den UVF cuid de na híospartaigh.
Thug dlíodóir ghaolta na marbh Pádraig Ó Muirigh le fios go mbeidh siad ag tabhairt cásanna sibhialta in aghaidh Roinn Cosanta na Breataine de réir bhreithiúnas an chróinéara.
2022ː Damáistí cúitimh ceadaithe do theaghlaigh Bhaile Uí Mhurchú
San Ardchúirt i mBéal Feirste ar 13 Meitheamh 2022, deimhníodh go raibh damáistí "suntasacha" cúitimh le híoc le teaghlaigh an naonúir a thug cás sibhialta in aghaidh Roinn Cosanta na Breataine.
Leithscéal
Bhí leithscéal foirmiúil gafa i bparlaimint Westminster ag Príomh-Aire na Breataine Boris Johnson ar 19 Márta 2021 le teaghlaigh an deichniúir a chaith agus a mharaigh Arm na Breataine. Léigh an Príomh-Aire ainmneacha na marbh os ard sa pharlaimint agus dúirt sé gur mhian leis thar ceann rialtais éagsúla na Breataine [ó 1971 i leith] leithscéal a ghabháil leis na teaghlaigh faoin gcaoi ar fiosraíodh na maruithe agus faoin bpian a d'fhulaing siad le leathchéad bliain. Dúirt sé gur mhaith leis an méid sin a chur ar taifead.
Pápa Fabian
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Fabian.
Na Dolomiti
Is sliabhraon suite san Iodáil iad na Dolomiti.
Eir (Teileachumarsáid)
Is é Eircom Teoranta nó Eircom Limited úinéir eircom Holdings (Ireland), an oibreoir theileachumarsáide is mó in Éirinn. Cuireadh an branda 'eir' ar fáil sa bhliain 2015.
Scannail
Sa bhliain 2023, bhí pionós €2.5 milliún gearrtha ag an gCoimisiún um Rialáil Cumarsáide ar Eircom Teoranta faoi rótháillí a ghearradh ar chustaiméirí an chomhlachta.Ina cheann sin, bhí sé geallta ag eir go n-aisíocfar airgead leis na custaiméirí atá thíos leis.
Bhí thart ar 76,000 duine i gceist. Is custaiméirí iad seo a raibh fadhb ag baint leis an bpacáiste seirbhísí a bhí curtha ar fáil ag eir dóibh, chomh maith le custaiméirí a d'iarr deireadh a chur lena seirbhís ach ar gearradh táillí orthu i gcónaí ina ainneoin sin. Bhí sé geallta ag eir chomh maith go bhféachfar le córas billeála an chomhlachta a fheabhsú le dúil nach dtarlóidh a leithéid arís.
Oileán Rhode
Stát i Stáit Aontaithe Mheiriceá is ea Oileán Rhode (Béarla: Rhode Island nó State of Rhode Island and Providence Plantations go hoifigiúil). Suite i réigiún Sasana Nua in oirthuaisceart na tíre, is é Oileán Rhode an stát is lú i S.A.M. Is í Providence an phríomhchathair agus an chathair is mó, agus tá teorainneacha aici le Massachusetts, Connecticut, Nua-Eabhrac (teorainn mhuirí amháin) chomh maith le cósta ar an Aigéan Atlantach. Tugtar “An Stát Aigéin” ar Oileán Rhode toisc go bhfuil níos mó ná 400 míle de chósta aige.
Rinne taiscéalaí na hIodáile Giovanni da Verrazzano iniúchadh ar an gceantar i 1524. Ansin i 1636, bhunaigh Roger Williams — fear a díbríodh as Coilíneacht Bhá Massachusetts in aice láimhe mar gheall ar a chreidimh reiligiúnacha — coilíneacht Rhode Island. Thabharfaí an réigiún mar láthair ina bhféadfadh daoine ó go leor reiligiún éagsúil cleachtadh go saor.
I 1776, ba é Rhode Island an chéad choilíneacht a dhearbhaigh neamhspleáchas ón mBreatain Mhór.
Teangacha
De réir daonáireamh S.A.M. 2000, labhair 84% de dhaonra Oileán Rhode Béarla sa bhaile. Labhair 8.07% Spáinnis, 3.8% Portaingéilis, 1.96% Fraincis, agus 1.39% Béarla. Bhí príomhtheanga eile ag 0.78% don daonra.
Naisc sheachtracha
mion|clé|300px|Maidin cheobhráin i nGoose Neck Cove, ar chósta Rhode Island
Dùn Bheagan
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Dùn Bheagan. Tá clú agus cáil ar Chaisleán Dhùn Bheagan, suíochán cheann feadhna Chlann MhicLeòid.. Tá Dùn Bheagan suite i bparóiste Dhiùirinis, agus tá an eaglais pharóiste i nDùn Bheagan. Sa bhliain 2011 bhí daonra 386 duine ann.
Logainm
San‘‘The Norse Influence on Gaelic Scotland’’ (1910), tugann George Henderson le fios go dtagann an t-ainm ‘‘Dùn Bheagain’’ ón tSean-Ghaeilge ‘‘Dùn Bheccáin’’, Is ainm pearsanta Gaelach é 'Beccán'.
Déimeagrafaíocht
Bíonn daonra buan Dhùn Bheagan ag laghdú. Mar sin féin, tá méadú as cuimse tagtha ar líon na ndaoine atá ag fanacht sa cheantar le linn saoire thar na blianta ó 2001 i leith.
Geilleagar
Bhíodh eolas turasóireachta suite i bparáid na siopaí ag Taobh Locha, ach tá sé ar fáil anois ar bhonn séasúrach ag St Kilda Shop i gCaisleán Dhún Bheagáin. Bunaíodh Músaem an Fhathaigh MhicAsgaill, a dhéanann ceiliúradh ar shaol Aonghas Mhóir MacAsgaill i 1989 agus tá sé á bhainistiú ag Peter MacAskill, athair na dtrialacha rothaíochta Danny MacAskill.
Bannan (Sraith Teilifíse)
mion Sraith theilifíse Gaeilge na hAlban is ea Bannan (Bannaí; The Ties That Bind) a léiríonn Young Films agus a chraoltar ar BBC Alba.
Fá philleadh Mhàiri NicDhòmhnaill go hoileán Chamus, oileán Gaeltachta inar tógadh í, ó Ghlaschú, agus an dóigh a dtagann sí chun réitigh leis an dráma teaghlaigh a thug uirthi imeacht ocht mbliana roimhe sin atá an tsraith.
Craolaíodh an chéad sraith i 2014 agus tá seacht sraith iomlán eile craolta ó shin. Fógraíodh gurb é an t-ochtú sraith an tsraith deireanach agus craoladh an eipeasóid deireanach ar Lá na Bliana Úire 2022.
Aisteoirí
Debbie NicAoidh - Màiri NicDhòmhnaill
Dòl Eoin MacFhionnagain - Alasdair
Iain MacRaith - Tormod MacDòmhnaill
Ali Mac Gille Fhinnein - Iain
Alastair MacAoidh - Donneil MacRaith
Màiri Moireasdan - Iseabail
Ellen NicDhòmhnaill - Ciorstaidh
Cailean Collier - Cailean
Ange NicAoidh - Sarah Jane
Màiri Nic Gille Fhinnein- Isla
Fred Astaire
Ba Mheiriceánach é Fred Astaire a rugadh Frederick Austerlitzar an 10 Bealtaine, 1899 agus a fuair bás ar an 22 Meitheamh, 1987. Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1951.
Phil Neville
thumb|Phil Neville Is imreoir sacair é Philip (Phil) Neville, atá ag imirt faoi láthair le hEverton F.C. sa Premier League. Bhí sé ag imirt le Manchester United roimhe sin ón bhliain 1994 go dtí 2005. Tá a dheartháir Gary ag imirt fós le Manchester United.
Pápa Cornelius
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Cornelius.
Gual
Breosla iontaiseach is ea an gual, a tógtar suas ón talamh i bpróiseas le hainm mianadóireacht guail. Tá dath dubh nó dúdhonn ar den chuid is mó, agus is iad carbón agus sulfar na dúile is mó atá ann.
Baineadh an-úsáid as ghual ar dtús i rith na Réabhlóid Thionsclaíoch, agus is breosla tábhachtach é fós sa lá atá inniu ann. Úsáidtear gual freisin chun leictreachas a ghineadh, agus i dtáirgeacht iarnmhian.
Dioscliosta Miley Cyrus
Is éard atá i ndioscliosta an amhránaí agus aisteoir Meiriceánach Miley Cyrus ná cúig albam stiúideo amháin agus seinn leabhraithe amháin.
Chad Dawson
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Chad Dawson, a rugadh ar an 13 Iúil, 1982 i Hartsville, Carolina Theas.
Cath Waterloo
mion|Cath Waterloo Áirítear go bhfuil Cath Waterloo, a tharla ar an Domhnach, 18 Meitheamh 1815,  in aice le Waterloo sa Bheilg i measc na gcathanna is mó tábhacht dar troideadh riamh. Maítear gur mhúnlaigh an cath sin todhchaí na hEorpa ar feadh céad bliain; go deimhin, ní raibh aon mhórchogadh ar an Mór-Roinn i gcaitheamh an ama sin. clé|mion|cuirassier Ar an lá úd thug fórsaí na Fraince faoi stiúir Napoleon Bonaparte aghaidh ar chomhghuaillíocht Shasnach, Prúiseach (faoin ordú Gebhard Leberecht von Blücher, Prionsa Wahlstatt) srl. a bhí faoi stiúir an Mharascal Machaire Arthur Wellesley, nó Díuc Wellington mar ab fhearr aithne air in dhiaidh sin.
Ról na nÉireannach
B'Éireannach é Wellington féin nach raibh iomlán ar a shuaimhneas lena fhéiniúlacht. “Because a man is born in a stable, that does not make him a horse”, ráiteas a leagtar air. mion|Coill Hougoumont Measadh gur Éireannaigh iad 30%-40̤̤% dá shaighdiúirí Wellington. Mar gur tharla an choimhlint seo i bhfad roimh an athrú mór teanga a bhain leis an nGorta Mór, is cinnte go raibh Gaeilge le clos ar pháirc an áir (b’fhiú leis na húdaráis ‘Rialacha agus Orduithe’ a chur i gcló i nGaeilge sa bhliain 1806 maidir le téarmaí seirbhíse agus pá).
Bhí plandaí de phórtha uaisle agus sliocht na cosmhuintire ann:
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Battle%20of%20Waterloo%20-%20Robinson.jpg|clé|mion mion|299x299px
Anthony Gardner
Is imreoir sacair é Anthony Gardner a rugadh 19 Meán Fómhair 1980, atá ag imirt faoi láthair le Hull City. D'imir sé le Tottenham Hotspur ó 2000 go 2007. Roimhe sin, bhí sé ag imirt le Everton.
Anailís Riosca (gnó)
mion Is éard is anailís riosca ann sa ghnó ná teicníocht le gnéithe a chuirfidh rath tionscnaimh nó sprice i mbaol a aithint agus a mheas. Cuidíonn an teicníocht seo le bearta coisc a shainiú le dóchúlacht na ngnéithe seo a laghdú. Déantar iarracht frithbhearta aithint chomh maith le dul i ngleic leis na constaicí seo.
Oklahoma
Is stát i ndeisceart Stáit Aontaithe Mheiriceá é Oklahoma. Cathair Oklahoma an phríomhchathair agus an chathair is mó, agus tá an stát ag críochantacht le Arkansas, le Missouri, le Kansas, le Colorado, le Nua-Mheicsiceo agus le Texas.
Bunreacht na hÉireann
mion|Armas na hÉireann Is éard atá i gceist le Bunreacht na hÉireann nó bundlíthe na hÉireann. Bunaíodh an stát ina dhaonlathas ionadaíochta nuair a glacadh an bunreacht tar éis reifrinn ar 1 Iúil 1937. Tháinig sé i bhfeidhm ar 29 Nollaig 1937, agus ní ceadmhach é a athrú arís ach amháin trí reifreann eile ina mbeidh cead vótála ag gach saoránach de chuid na hÉireann. Ní ceadmhach aon dlí a rith sa tír nach dtagann leis an mBunreacht. Tháinig an Bunreacht atá ann faoi láthair i gcomharbacht ar Bhunreacht Saorstát Éireann a tháinig i bhfeidhm sa bhliain 1922.
Oklahoma
Is é Oklahoma an 20ú stát is mó agus tá breis is 3.5 milliún duine ina gcónaí ann. Tagann an t-ainm ó theanga na Choctaw. Tugtar an leasainm The Sooner State air. Oklahomans a thugtar ar mhuintir an stáit. Aontaíodh Críoch Oklahoma agus Críoch Indiach ar an 16 Samhain 1907 chun Oklahoma a chruthú.
Bunreacht na hÉireann
Cúlra
Ba é Éamon de Valera an duine ba mhó a bhí freagrach as an mbunreacht. Nuair a thug Edward VIII suas ríocht na Breataine, thóg de Valera an seans deireadh a chur le cumhacht an Rí ar Shaorstát Éireann. Dhréachtaíodh bunreacht nua agus ní raibh tagairt ar bith inti do Rí Shasana.
Rith Dáil Éireann an bunreacht ar an 14 Meitheamh 1937, agus ar an gcéad lá de mhí Iúil, cuireadh faoi bhráid mhuintir na hÉireann i reifreann é. Ba iad Fianna Fáil agus na poblachtánaigh eile ba mhó a thacaigh leis an mBunreacht.
Ba é Mícheál Ó Gríobhtha a scríobh an leagan Gaeilge le tacaíocht ó Risteárd Ó Foghludha, agus ba é John Hearne a rinne an leagan Béarla.
Brollach
clé|mion|293x293px|Bealtaine 2018ː ceist íogair an [[Ginmhilleadh|ghinmhillte]]
Forálacha
8.1 Ós í an Ghaeilge an teanga náisiúnta is í an phríomhtheanga oifigiúil í.
8.3 Ach féadfar socrú a dhéanamh le dlí d'fhonn ceachtar den dá theanga sin a bheith ina haonteanga le haghaidh aon ghnó nó gnóthaí oifigiúla ar fud an Stáit ar fad nó in aon chuid de.
Bhí stádas na Gaeilge faoin mBunreacht á scagadh in imeacht na mblianta sna Cúirteanna, mar shampla; clé|mion
Seasamh na Gaeilge
"None of the organs of the State, legislative, executive or judicial may derogate from the pre-eminent status of the Irish language as the national language of the State without offending against the Constitutional position…" (Tag: Ó Foghludha -v-McClean (1934) IR469).
"Tabharfar fé ndeara go mbronntar ardú céime ar an Ghaeilge i mBunreacht na hÉireann, thar mar a bhí aici sa chéad Bhunreacht, nó luaitear don chéad uair í mar "phríomhtheanga oifigiúil". Ag an am gcéanna is leithne an rogha a tugtar don Oireachtas tús caidhne a thabhairt do theanga amháin thar an teanga eile do réir dlí sa mhéid a bhaineann le cúrsaí oifigiúla i gcearn ar bith den tír. Go dtí go mbaineann an tOireachtas feidhm as an gcomhacht san a bronntar air fé fhorálacha an Bhunreachta ní fuláir glacadh leis i gcónaí gurb' í an Ghaeilge an phríomhtheanga oifigiúil, agus go bhfuil sé de phribhléid ag an saoránach éileamh go mbainfí feidhm aisti nuair a bhíonn gnóthaí oifigiúla le riaradh san Stát."(Tag: An Stát (Mac Fhearraigh) v Mac Gamhna – (1983) T.É.T.S 29)
"Tá sé soiléir gur caitheadh airgead Stáit ar na foirmeacha sa leagan Béarla do chur ar fáil ar an gcuma san agus ní fheictear dhom go bhfuil cothrom na Féinne le fáil ag an gcuid sin den phobal gur mian leo gnó a dhéanamh tré mheán an phríomh-theanga oifigiúil muna gcuirtear na háiseanna céanna ar fáil dóibh-sin freisin"(Tag: Ó Murchú –v- Cláraitheoir na gCuideachtaí agus an tAire Tionscail agus Tráchtála [1988] I.R.S.R (1980-1998)42)
"Is é mo thuairimse nach féidir an Ghaeilge arb í an teanga náisiúnta í agus, san am céanna arb í príomhtheanga oifigiúil an Stáit í, a eisiamh (ar a laghad in éagmuis dlí den chineál a shamhlaítear le hAirteagal 8.3) ó aon chuid de dhioscúrsa poiblí an náisiúin nó ó aon ghnó oifigiúil de chuid an Stáit ná de chuid aon cheann dá bhaill. Ná ní féidir caitheamh léi sna comhthéacsanna seo ar shlí ar bith nach bhfuil chomh fabhrach leis an tslí a gcaitear leis an dara teanga oifigiúil. Ná ní féidir iad siúd atá inniúil agus ar mian leo í a úsáid chun iad féin a chur in iúl nó chun cumarsáide, a chosc nó a fhágáil faoi mhíbhuntáiste agus iad á dhéanamh sin in aon chomhthéacs náisiúnta nó oifigiúil." (Tag: Hardiman, Brmh. - Athbhreithniú Breithiúna - An Chúirt Uachtarach: Ó Beoláin V Fahy [2001] 2 I.R. 279.)
Forgive and Regret
Craoladh an ochtú heipeasóid déag, "Forgive and Regret", den naoú sraith is fiche de The Simpsons ar an 29 Aibreán 2018. Scríobh Dan Vebber an eipeasóid seo. D'fhéach 2.47 milliún duine ar an eipeasóid.
Richard Adolf Zsigmondy
Ceimicí a saolaíodh i Vín, ceannródaí na ceimice collóidí, ab ea Richard Adolf Zsigmondy (1 Aibreán 1865 – Meán Fómhair 1929). Ungáraigh a thuismitheoirí. D'fhionn sé an t-ultraimicreascóp sa bhliain 1903. Bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice i 1925 as a shaothar ar chollóidigh agus an t-ultraimicreascóp. I nGöttingen, sa Ghearmáin, a fuair sé bás.
Jack Sharkey
clé|250px|mion|Jack Sharkey Dornálaí Meiriceánach a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain as 1932-1933, ab ea Joseph Paul Zukauskas nó Jack Sharkey (26 Deireadh Fómhair 1902 – 17 Lúnasa 1994). D'éirigh sé as an dornálaíocht agus taifead 13-14-3 aige. An chuid ba mhó den airgead a thuill sé san fháinne, shábháil sé é agus chuir sé beár ar siúl. D'oibrigh sé mar réiteoir freisin ag babhtaí dornálaíochta ar fud Meiriceá Thuaidh. In Binghamton, Nua-Eabhrac a rugadh é agus fuair sé bás in Beverly, Massachusetts.
Críoch Pherm
Is críoch de chuid na Rúise í Críoch Pherm. Is é Perm an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 2005 de réir chumaisc idir Cúige Pherm agus Ceantar Féinrialaitheach Choimí-Pheirmiaiceach.
Crios Ama
left|75px Tá Críoch Pherm suite i gcrios ama Yekaterinburg (YEKT/YEKST).
Achmhainní Nádúrtha
Sa chríoch úsctar ola, gás nádúrtha, gual, ór, diamaint agus a leithéid.
Na hAonaid Riaracháin
Tá an chríoch roinnte ina 33 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin Chríche Pherm.
Ceredig ap Cunedda
De réir traidisiúin, ba é Ceredig ap Cunedda duine de naonúr mac le Cunedda,  seanathair Dewi Sant (Gaeilge: Naomh Dáibhí) a tháinig de réir  an tseanchais  go Tuaisceart na Breataine Bige ón Sean-Tuaisceart, agus a bhunaigh  Teyrnas Ceredigion (Gaeilge: Tíarnas Ceredigion)
Stair agus traidisiún
Creidtear gur imigh a athair Cunedda ar imirce lena lucht leanúna ón Sean-Tuaisceart go Tuaisceart na Breataine Bige timpeall na bliana 440 AD. Cosúil leis an gcuid eile dá theaghlach, tháinig Ceredig ó cheantar Manaw Gododdin. Bhunaigh Cunedda Teyrnas Gwynedd an talamh a thug sé dá mhic tar éis do na hÉireannaigh a dhíbirt as. Mar luach saothair as a ghaisce, thug a athair an chuid is faide ó dheas de na críocha in iarthuaisceart na Breataine Bige dó. Ceaptar go traidisiúnta gur Ceredigion a tugadh ar an bhfearann ​​ina dhiaidh, ach cheistigh staraithe le déanaí bailíocht an traidisiúin sin toisc go raibh luathstair na Breataine Bige lán de mhiotais chosúla a dréachtaíodh chun logainmneacha a mhíniú.
Bhí iníon ag Ceredig darb ainm Ina a gceaptar gurb í an Naomh Ina a bhfuil Eaglais Naomh Ina i Llanina in aice le Ceinewydd, Ceredigion, tiomnaithe.
Déanta na fírinne, bhí ochtar deartháireacha ag Ceredig, eadhon:
Ealaiseadar
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Ealaiseadar
Dínaitsíú
Tionscnamh chun fáil réidh le haon iarsmaí d'idé-eolaíocht na Naitsithe i sochaí, i gcultúr, i bpreas, in eacnamaíocht, agus i mbreithiúna na hIar-Ghearmáine agus na hOstaire ba ea dínaitsíú (Gearmáinis: Entnazifizierung). Rinneadh é go sonrach trí na daoine a bhí ina Naitsithe a bhaint ó phoist a raibh tionchar acu agus trí dheireadh a chur leis na heagraíochtaí a bhain leis na Naitsithe. Seoladh an clár dínaitsíthe tar éis dheireadh an Dara Cogadh Domhanda agus neartaíodh é tar éis Chomhaontú Potsdam.
Rannpháirteachas le páirtithe leasmhara
mion|Samplaː Wikimedia sa bhliain 2018 mion|Samplaː Wikipedia sa bhliain 2018 Is éard is Rannpháirteachas le páirtithe leasmhara ann ná an próiseas ina ndéanann eagraíocht daoine a bheith bainteach léi. Is daoine iad seo ar féidir go mbeidh tionchar acu sin ar chinntí a ghlacann an eagraíocht nó daoine ar féidir leo dul i bhfeidhm ar chinntí na heagraíochta.
Is féidir leis na daoine seo tacú nó dul i gcoinne na gcinntí sin, dul i bhfeidhm ar an eagraíocht nó sa chomhphobal ina n-oibríonn sí, róil oifigiúla a bheith acu nó is féidir leis an eagraíocht difear a dhéanamh dóibh féin.
Gnéithe den Rannpháirteachas
Is cuid lárnach é an rannpháirteachas seo den fhreagracht shóisialta chorparáideach agus an bhunlíne thriarach á baint amach. Déanann comhlachtaí rannpháirtithe a spreagadh le páirt a ghlacadh i ndioscúrsa le fáil amach a bhfuil ag teastáil ó thaobh na sochaí is na timpeallachta de. mion Is uirlis atá ann a mbaineann eagraíochta poiblí agus príobháideacha úsáid aisti, ach go háirithe nuair is mian leo comhthuiscint agus teacht le chéile a bhaint amach ar shaincheisteanna faoi leith nó ceisteanna atá casta go maith. Bunchloch den Rannpháirteachas le páirtithe leasmhara ná go mbíonn deis ag rannpháirtithe dul in bhfeidhm ar chóras na gcinntí. Is é seo a shainíonn an Rannpháirteachas le páirtithe leasmhara, murb ionann agus próiséas cumarsáide ina ndéantar iarracht dul i bhfeidhm ar ghrúpa le go dtiocfaidh sé le cinneadh a glacadh cheana.
Tá creat a chruthaigh The Environment Council ar fáil anseo Principles of Authentic Engagement.
Is minic gur iad an gnó, eagraíochtaí neamhrialtasacha, eagraíochtaí saothair, tionscalaíocht, rialtais agus eagraíochtaí airgeadais a chleachtann an Rannpháirteachas le páirtithe leasmhara.
Gnéithe
Is gá go gcomhaontódh daoine ar rialacha na n-imeachtaí agus go dtuigfeadh daoine an ról ar leith atá ag gach éinne eile. Tá Ceannach isteach riachtanach má táthar ag súil go n-éireoidh le Rannpháirteachas le páirtithe leasmhara.
Buntáistí
Le Rannpháirteachas le páirtithe leasmhara, cuirtear deiseanna ar fáil a thógann cleachtais ghnó agus riachtanais agus an méid lena bhfuil an tsochaí ag súil a thabhairt le chéile, ar bhealach a chothaíonn an inmharthaineacht agus luach do na rannpháirtithe.
Aigéaneolaíocht
mion Is í an aigéaneolaíocht, nó eolaíocht na mara, an eolaíocht a bhaineann leis an aigéan. Is fo-ábhair na haigéaneolaíochta iad an aigéaneolaíocht fhisiciúil agus cheimiceach, bitheolaíocht na mara, agus geolaíocht na mara.
Tá staidéar na n-aigéan, de ghnáth ina 4 fho-dhisciplín.
mion|Súnámaí (2004) Tagann gnáthóg a an chósta is an aigéin isteach sa scéal,
Zúmáil
Is iarmhairt radharcach, le hionstraimí optúla, i scannáin is físeáin, í an zúmáil lenar féidir an íomhá a fhormhéadú nó a laghdú mar a bheadh sí ag teacht i dtreo an fhéachadóra nó ag imeacht uaidh.
De ghnáth déantar a leithéid le lionsa géarardaithe ar féidir a fhad fócasach, agus mar sin a fhormhéadú, a athrú go leanúnach. Raon 10:1 a fhéadfaidh a bheith sa lionsa a ligfeadh dó feidhmiú mar lionsa uillinne leathaine nó lionsa teileafótach. Is féidir an iarmhairt chéanna a chur i gcrích go leictreonach le ríomhaire.
Cúige Shamara
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Shamara. Is é Samara an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1928.
Crios Ama
left|75px Tá Cúige Shamara suite i gcrios ama Shamara (SAMT/SAMST).
Aibhneacha
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
Eolaíocht agus oideachas
In 2019, thar ceann Gobharnóir Réigiún Samara Dmitry Azarov, osclaíodh an REC "Innealtóireacht na Todhchaí". Sa lá atá inniu aontaíonn sé níos mó ná 40 institiúid ardoideachais, fiontair agus ionaid eolaíochta agus oideachais.
Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 27 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin Chúige Shamara.
Lá Domhanda na hOidhreachta Closamhairc
mion Ceiliúrtar Lá Domhanda na hOidhreachta Closamhairc ar an 27 Deireadh Fómhair. Cabhraíonn an Lá seo, de chuid EOECNA, le féiniúlacht chultúir pobail a chothabháil. ‘Is ionann doiciméid chlosamhairc, amhail scannáin, agus cláir raidió agus teilifíse, agus comhoidhreacht dár gcuid agus cuimsíonn siad na taifid phríomha de chuid an 20ú agus an 21ú haois'.
Oidhreacht chlosamhairc san Eoraip
Cuireann an Fochlár MEDIA tacaíocht ar fáil chun "litearthacht scannán a chur chun cinn agus eolas an lucht féachana ar shaothair chlosamhairc Eorpacha a mhéadú, mar aon leis an spéis atá acu sna saothair sin a mhéadú, lena n-áirítear an oidhreacht chlosamhairc agus chineamatagrafaíochta, go háirithe i measc lucht féachana óg.'
Oidhreacht chlosamhairc in Éirinn
RTÉ.
Aoineart
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Aoineart .
Cogadh Cathartha na Stát Aontaithe
Cogadh ab ea Cogadh Cathartha na Stát Aontaithe (1861–1865) a cuireadh taobh istigh de Stáit Aontaithe Mheiriceá. Is gnách "an Tuaisceart" agus "an Deisceart" a thabhairt ar dhá thaobh an chogaidh, sin nó "an tAontas" agus "an Chónaidhm". Is é is bunús leis na hainmneacha seo ná gurbh iad na 23 stát ar thaobh an Tuaiscirt na cinn a chloígh le bunreacht na Stát Aontaithe, agus gur scar an t-aon stát déag eile ón Aontas seo sna blianta 1860-1861 le poblacht fheidearálach nua, mar atá, "Stáit Chónaidhmthe Mheiriceá" nó an Chónaidhm a fhógairt in éineacht.
Mar is dual do na cogaí cathartha, rinne an cogadh seo an-sléacht ar na Meiriceánaigh ar an dá thaobh, agus ghoin sé an tír go tromchúiseach. Fuair níos mó Meiriceánaigh bás sa chogadh seo ná in aon chogadh eile inar ghlac SAM páirt. B'é Jefferson Davis a bhí i gceannas ar an gCónaidhm, agus Abraham Lincoln ina Uachtarán ar an Tuaisceart.
Tús an chogaidh
Thosaigh na cathanna ar an 12 Aibreán 1861 ag Fort Sumter, dún cogaidh de chuid an Rialtais (sa chomhthéacs seo, is ionann an Rialtas agus an Tuaisceart) a bhí suite in aice le Charleston i gCarolina Theas. Neascóid ar bhrollach an Deiscirt ab ea an dún sin, agus mar sin, thosaigh siad á bhombardú le sliogáin airtléire le saighdiúirí an Tuaiscirt a ruaigeadh as. D'éirigh leo an dún a shealbhú gan an iomarca fola a dhoirteadh, ach ina dhiaidh sin, bhí ina chogadh idir an dá thaobh.
I rith an chéad bhliain chogaidh, chuaigh an tAontas i seilbh na stát "idir eatarthu" - Delaware, Kentucky, Maryland, Missouri, agus Virginia Thiar. Thairis sin, cuireadh imshuí cabhlaigh i bhfeidhm timpeall na stát Deisceartacha le féachaint chuige nach bhfaighidís tráchtearraí ná lón cogaidh ón gcoigríoch. San am céanna, bhí an dá thaobh ag earcú agus ag druileáil sluaite síoraí de shaighdiúirí. Níor thosaigh na cathanna móra ach sa bhliain 1862. Bhí an bás ag siúl ar na saighdiúirí go gránna, ó nach raibh na harmálacha nua ag teacht leis na seanchleasanna oirbheartaíochta. I Mí Mheán Fómhair na bliana 1862, d'eisigh Lincoln an Forógra um Shaoradh ó Bhráca, rud a chiallaigh go raibh sé meáite ar a saoirse a thabhairt do na Gormaigh sa Deisceart, mar cheann de chuspóirí an chogaidh. Bhí freasúra an Tuaiscirt, na "Cloigne Copair" (the Copperheads) an-mhíshásta leis an Saoradh ó Bhráca, ó bhí siadsan den bharúil nárbh fhiú don Tuaisceart an daoirse a chur de dhroim an tsaoil ná na stáit aonair a dhiúltú faoi cheart na scarúna. Nuair a bhí an Saoradh ó Bhráca foilsithe, bhí sé ní b'éadóchúla go gcuirfeadh Sasana agus an Fhrainc ladar sa chogadh le cuidiú leis an Deisceart. Bhí na stáit idir eatarthu agus an chuid den Pháirtí Dhaonlathach a bhí ag tacú leis an gcogadh sásta glacadh leis an saoradh ó bhráca mar chuid den chogaíocht uileghabhálach a bhí de dhíth leis an Aontas a shábháil.
deas|280px|thumb|[[Cath Gettysburg, 1863.]]
Gettysburg
San Oirthear, chuaigh an ginearál Deisceartach Robert E. Lee i gceannas ar Arm Virginia Thuaidh, agus d'éirigh leis bua i ndiaidh bua a bhreith ar Arm Potomac. Ansin, áfach, maraíodh Stonewall Jackson, an ginearál ba chumasaí a bhí ag Lee, i gcath Chancellorsville i mBealtaine 1863. D'fhéach Lee leis an Tuaisceart a ionsaí, ach ansin, stopadh an t-ionradh i gCath Gettysburg in Iúil 1863, agus is ar éigean a d'éirigh le Lee éalú go Virginia. clé|mion|Abraham Lincoln - Gettysburg - 19 Samhain 1863 Ghabh loingeas cogaidh an Tuaiscirt cuan Nua-Orleans sa bhliain 1862, agus nuair a d'éirigh le hUlysses Grant Vicksburg a shealbhú in Iúil 1863, bhí abhainn Mississippi faoi smacht an Tuaiscirt, agus críocha an Deiscirt scoilte.
Ar an 19 Samhain, 1863 thug Abraham Lincoln óráid mór le rá, ar a dtugtar Aitheasc Gettysburg.
Deireadh an chogaidh
thumb|[[Ulysses S. Grant.]] I rith na bliana 1864, tháinig an chuma ar an scéal go raibh an cogadh ag teip ar an Deisceart, ó bhí an Tuaisceart i bhfad ní ba láidre ó thaobh na heacnamaí ochta, an daonra, na tionsclaíocht a, na geografaíocht a, na heagraíocht a polaitiúla agus an chórais iompair de. Chuir Ulysses Grant sraith de chathanna fuilteacha ar Lee i Virginia i rith an tsamhraidh 1864. Bhí Lee ábalta é féin a chosaint agus an-damáiste a dhéanamh do shluaite Grant, ach ní raibh saighdiúirí úra ar fáil do Lee ina n-áit siúd a básaíodh air i machaire an áir.
B'éigean dó cúlú go trinsí timpeall ar phríomhchathair an Deiscirt, Richmond i Virginia. Idir an dá linn, bhí Atlanta i Georgia gafa ag an nGinearál William Tecumseh Sherman. Mháirseáil trúpaí Sherman trí Georgia go dtí an cósta, agus rinne siad léirscrios ar chrios a bhí céad go leith ciliméadar ar leithead.
Sa bhliain 1865, thit an tóin as an gCónaidhm, nuair a ghéill Lee do Grant i dTeach na Cúirte in Appomattox. De réir mar a bhí leagtha amach san Fhorógra um Shaoradh ó Bhráca, fuair gormaigh an Deiscirt go léir saoirse.
Toradh
clé|mion|Cuimhneacháin, Irish Brigade, cath Antietam, [[Maryland.]] I ndiaidh an chogaidh, thosaigh "Ré na hAtógála" (Béarla: Reconstruction). Cuireadh cumhacht an Aontais i bhfeidhm ar an Deisceart arís, fiú ar dhóigheanna nár thaitin le muintir an Deiscirt ar aon nós. Mar sin, cnámh spairne í an Atógáil inniu féin.
Rinne an cogadh an-dochar do na Stáit Aontaithe, nó fuair timpeall is 970,000 duine — nó 3 % den daonra — bás. Saighdiúirí ab ea beirt as gach triúr a básaíodh, agus galar éigin ba thrúig bháis do bheirt as gach triúr saighdiúirí a cailleadh. Rinne an cogadh seo eirleach níos mó ar mhuintir na Stát Aontaithe ná na cogaí eile dár chuir siad, fiú má chuirtear taismigh na gcogaí sin le chéile. Inniu féin, is ábhar conspóide é an cogadh féin, na cúiseanna a luaitear leis agus, fiú, na hainmneacha a thugtar air.
An Tíogar Ceilteach
thumb|232px|Clúdaigh ón Economist. Ar chlé ón mbliain 1988: "the poorest of the rich". Ar dheis ón mbliain 1997: "Celtic Tiger - Europe's shining light". Is é an Tíogar Ceilteach an t-ainm a bhaist na hiriseoirí eacnamaíochta ar Éirinn, nuair a thosaigh geilleagar na tíre ag fás go sciobtha sna nóchaidí. Chuaigh an pobalachas go mór chun cinn le linn tréimhse an tíogair.
Mhaolaigh beagáinín ar an bhfás sin sa bhliain 2001, ach bhisigh na cúrsaí arís sa bhliain 2003, cé gur féidir maolú áirithe a aithint arís ón mbliain 2007 i leith. Sna blianta seo, tháinig athrú cuma ar an tír go hiomlán ó thaobh na heacnamaíochta de. I ndeireadh na n-ochtóidí, bhí Éire ar ceann de na tíortha ba bhoichte in Iarthar na hEorpa - "an ceann is boichte de na tíortha saibhre" mar a chuir clúdach na hirise The Economist i bhfoclaibh é sa bhliain 1988 (the poorest of the rich). Deich mbliana ina dhiaidh sin, bhí sí ar ceann de na tíortha ba saibhre.
Cúis conspóide é i gcónaí, cén fáth ar fheabhsaigh eacnamaíocht na hÉireann mar sin, ach de ghnáth, síltear gurb iad na polasaithe a chuir an Stát i bhfeidhm le heacnamaíocht na tíre a fhorbairt a rinne an mhíorúilt: comhpháirtíocht shóisialta an Stáit, na bhfostóirí agus na gceardchumann; na mná ag tonnadh isteach i margadh na hoibre; leibhéal an ardoideachais in Éirinn; an dóigh ar mealladh isteach na hinfheisteoirí ón gcoigríoch; ráta íseal na gcánach a ghearrtar de na gnólachtaí; an Béarla ina ghnáththeanga sa tír; agus an bhallraíocht san Aontas Eorpach.
Tagairtí
Wirtschaft Irlands
Feòirlig
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Feòirlig
Manuel Fernandes
Is peileadóir sacair é Manuel (Manny) Henrique Tavares Fernandes. Imríonn sé faoi láthair do Everton F.C.. Rugadh 5 Feabhra 1986 i Liospóin, An Phortaingéil.
Miguel Arteche
Bhí Miguel Arteche Salinas (a rugadh Miguel Salinas Arteche; Nueva Imperial, 4 Meitheamh 1926 - Santiago, 22 Iúil 2012 ) ina scríbhneoir Sileach, a bhain leis an generación literaria de 1950 (Gaeilge:glúin liteartha de 1950), a sheas amach go háirithe mar gheall ar a chuid filíochta. Fuair sé an 'Premio Nacional de Literatura de Chile' (Gaeilge:Duais Náisiúnta don Litríocht), sa bhliain 1996.
Beathaisnéis
Osvaldo Salinas Adrián a athair agus Isabel Arteche Bahillo a mháthair, ach b'athrú suntasach dó bás anabaí a athar agus lorg buan a uncail Don Gonzalo Arteche Bahíllo, a raibh leabharlann thábhachtach aige, áit ar thosaigh Miguel óg a chéad léamh filíochta. faoi thionchar soiléir litríocht na Spáinne ón Ré Órga agus, níos déanaí, ag filíocht Generación del '27 (Gaeilge: an glún de '27).
Rinne sé staidéar san 'Liceo de Los Ángeles' agus ansin san Instituto Nacional General José Miguel Carrera, (Institiúid Náisiúnta) Santiago. Chuaigh sé isteach sa chéim dlí ag Ollscoil na Sile (1945-1946), ach thréig sé í go luath chun staidéar a dhéanamh ar Litríocht na Spáinnise san Universidad de Madrid (Ollscoil Mhadrid), sa Spáinn (1951-1953).
Agus é ina mhac léinn, thosaigh sé ag scríobh filíochta, go mór mór i Quintero, ar laethanta saoire an tsamhraidh i 1945 agus chuaigh Luis Cernuda i gcion go háirithe air. Ceithre bliana ina dhiaidh tiocfaidh a chéad chnuasach de dhánta amach, La invitación al olvidoan, (Gaeilge:Cuireadh chun na díchuimhne), go soiléir cernudiano, mar a d'aithin Arteche féin (tionchar Thomas Wolfe agus daoine eile ina dhiaidh sin). As sin go dtí go rachadh sé go dtí an Spáinn, d'fhoilseodh sé leabhar nua gach bliain.
Aubade (Dán)
Scríobh Nuala Ní Dhomhnaill an dán Aubade. Foilsíodh é i 'Feis', An Sagart, Má Nuat, Baile Átha Cliath 1991
Rugadh Ní Dhomhnaill i Sasana agus d'fhás sí suas i Luimneach, in Aonach agus i nGaeltacht Corca Dhuibhne. D'fhreastail sí ar mheánscoil i gCathair Luimnigh agus chuaigh sí ar bhun staidéir i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh. Tá roinnt cnuasaigh filíochta trí Ghaeilge scríofa aici. Ina measc, tá Cead Aighnis ina bhfuil dánta iontacha faoi shlua atá ag cur fúthu faoin bhfarraige darbh ainm na Murúcha. Samhlaíocht agus béaloideas agus na seanamhráin a bhíonn ag Nuala mar thobar dá cuid saothair.
Seán Ó Seachnasaigh
Polaiteoir treallúsach Gael-Astrálach in Victoria na hAstráile sa 19ú haois ba ea an Ridire Seán Ó Seachnasaigh (1818-1883) (Béarla: John O'Shanassy). Mac le Seán Ó Seachnasaigh, suirbhéir, agus le Máiréad (née Dwyer) ba ea é, agus rugadh é i mBaile na hAbha in aice le Dúrlas Éile, Contae Thiobraid Árann. Cailleadh a athair sa bhliain 1831, rud a chuir deireadh lena chuid oideachais, agus cuireadh é ina phrintíseach le fear a bhí ina éadaitheoir agus ina cheannaí biotáille. Tháinig rath air san Astráil agus é faoi anáil Dhónail Uí Chonaill i gcúrsaí polaitíochta. Ar nós an Chonallaigh, bhí rún aige leasú srianta a chur i bhfeidhm agus an radachas a sheachaint. D’fhág sé a rian go soiléir ar shaol a linne, agus tá fianaise ann go raibh suim aige sa Ghaeilge.
Polaiteoir Astrálach
Sa bhliain 1839 phós sé Máiréad Mac Domhnaill ó Dhúrlas Éile agus thug siad a n-aghaidh ar an Astráil. D’oscail siad siopa éadaigh in Melbourne agus toghadh an Seachnasach mar bhall de Chomhairle Melbourne sa bhliain 1846, rud a chuir tús lena shaol polaitiúil. Sa bhliain 1851 toghadh é mar bhall de Theach Uachtarach na Parlaiminte, agus thug sé le taispeáint go raibh baint aige leis an liobrálachas. Mhol sé go dtabharfaí cearta polaitiúla do na mianadóirí a tháinig thar tír isteach ina mílte de bharr an ruathair óir a bhí ar siúl i gcaogaidí an 19ú haois, agus bhí sé chun srian a chur le cumhacht lucht na dtailte móra. Rinneadh céad aire Victoria de sa bhliain 1857 agus arís sa bhliain 1858. Fuair sé an post céanna arís sa bhliain 1861 agus é éirí níos coimeádaí i gcónaí. Mar sin féin, rith a rialtas Acht a ligfeadh tailte stáit (Crown lands) a sholáthar d’fheirmeoirí beaga, cé nár éirigh go rómhaith leis, agus tugadh cúrsaí pá agus ardú céime sa státseirbhís chun rialtachta. Bhí a rialtas ar son maoiniú a thabhairt do scoileanna aon aicme (agus scoileanna Caitliceacha san áireamh) ach theip ar an Seachnasaigh é seo a chur i gcrích.
Ba é cheannaire an Fhreasúra é ina dhiaidh sin agus éifeacht leis, ach níor bhain sé post an chéad aire amach arís. Thug sé a óráid mhór dheireanach sa bhliain 1882 agus é á rá gur chóir do na hÉireannaigh iad féin a iompar mar Astrálaigh sa tír nua. Theip air suíochán a fháil sa bhliain 1883.
Cailleadh é ar 5 Bealtaine 1883. Mhair a bhean chéile (a cailleadh ar 13 Iúil 1887), beirt mhac agus triúr iníon ina dhiaidh. Fuair mac eile bás roimhe.
Maoin, onóracha agus leas an phobail
Bhí an Seachnasach ar bhunaitheoirí Chumann Naomh Pádraig, agus bhí sé ar a dhícheall ag iarraidh cúnamh rialtais do scoileanna Caitliceacha. Bhí sé ar iontaobhaithe na Leabharlainne Poiblí chomh maith. Bhí rath air i gcúrsaí gnó agus lámh aige i gcumainn tógála agus sa Bhanc Coilíneach. Is iomaí réimse grásaeireachta a bhí aige ar feadh na mblianta agus d’éirigh sé an-saibhir.
Chuaigh sé thar lear sa bhliain 1866 agus rinne an Pápa Pius IX Ridire d’Ord Naomh Gréagóir de de bharr a raibh déanta aige ar son oideachas Caitliceach. Sa bhliain 1867 bhí an Rúnaí Stáit i láthair ag fleá a bhí ann le hurraim don Seachnasach i Londain. Bronnadh ridireacht air tamall ina dhiaidh sin.
Lámhscríbhinn
Bhí dúil sna leabhair ag an Seachnasach, cé gur fhág an díobháil oiliúna a rian air. Bhí bailiúchán leabhar aige agus thug Matthew, mac leis, é seo do Leabharlann Phoiblí Melbourne sa bhliain 1888. Bhí lámhscríbhinn Ghaeilge ann ar mheascra dánta de chuid an 17ú haois, an 18ú haois agus na fiannaíochta í, agus atá le fail i Leabharlann Stáit Victoria anois. B’fhéidir gur tháinig sí i seilbh an tSeachnasaigh ó leabharlann mhór Edward Hayes, leabharbhách Éireannach, a díoladh in Melbourne sa bhliain 1864 agus a raibh roinnt lámhscríbhinní Gaeilge inti.
Is dócha go raibh Gaeilge ag an Seachnasach agus é á thógáil i ndeisceart Thiobraid Árann sa chéad chuid den 19ú haois. Níl a fhios, áfach, an raibh léamh na teanga aige.
Láidreachtaí, laigí, deiseanna, bagairtí
thumb|Anailís LLDB, lena cheithre ghné i mbosca 2x2. Is éard is Láidreachtaí, laigí, deiseanna, bagairtí nó LLDB (Béarla: strengths, weaknesses, opportunities, threats, nó SWOT) ann ná modh pleanála struchtúrtha le láidreachtaí, laigí, deiseanna, agus bagairtí a mheas i dtionscnamh nó i bhfiontar gnó. Is féidir anailís LLDB a dhéanamh ar tháirge, duine nó áit.
Aithnítear gur Albert Humphrey, a bhí i gceannas ar choinbhinsiún ag an Stanford Research Institute sna 1960dí agus 1970dí, a bhain úsáid as sonraíocht na gcomhlachtaí Fortune 500, a chum an modh anailíse seo.
Cúige Sharatov
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Sharatov. Is é Saratov an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1934.
Crios Ama
75px|left Tá Cúige Sharatov suite i gcrios ama Shamara (SAMT/SAMST).
Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 38 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin Chúige Sharatov.
Konrad Zuse
Innealtóir le comhlacht aerárthach Henschel, a rugadh i mBeirlín ab ea Konrad Zuse (22 Meitheamh 1910 – 18 Nollaig 1995). Thosaigh sé ag tógáil meaisíní ríomhaireachta i 1936. Roinnt fréamhshamhlacha tógtha aige faoi 1945, agus ba é an ceann is cáiliúla, an Z3, an chéad ríomhaire le haidhm ghinearálta a bhí stiúrtha ag clár is a d'fheidhmigh go rathúil. Bhunaigh sé a chomhlacht ríomhaire féin, Zuse KG, a mhair go dtí 1964.
Mícheál Ó Siadhail
Is fear léinn agus file Éireannach é Mícheál Ó Siadhail a rugadh i mBaile Átha Cliath ar an 12 Nollaig 1947. Scríobh sé an téacsleabhar tábhachtach Gaeilge úd Learning Irish, agus é bunaithe ar Ghaeilge Chonamara. Thairis sin, d’fhoilsigh sé an leabhar Modern Irish: Grammatical Structure and Dialectal Variation, tráchtas ceannródaíoch ar an nGaeilge a thugann léargas cuimsitheach ar struchtúr na gcanúintí go léir. I ndiaidh a sheal a chaitheamh i mbun taighde ar an nGaeilge, áfach, chuaigh sé le filíocht Béarla, rud a thabhaigh roinnt mhaith duaiseanna liteartha dó in imeacht na mblianta.
Sa bhliain 1970 phós sé Bríd Ní Chearbhaill, arbh as Gaoth Dobhair, Gaeltacht Thír Chonaill, di. Chaith Bríd na blianta fada ina múinteoir i mBaile Átha Cliath, ach ansin b’éigean di éirí as nuair a buaileadh breoite le galar Parkinson í.
Baile Bhlainséir
Is bruachbhaile Baile Átha Cliath é Baile Bhlainséir (Blanchardstown as Béarla) in Iar-Thuaisceart Contae Átha Cliath.
Achadh Eochaille Mór
Is baile fearainn suite i gContae Chorcaí é Achadh Eochaille Mór.
Baile Bhlainséir
Tá campas de chuid hOllscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath; an lárionad siopadóireachta - Lárionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir - an ceann is mó in Éirinn a bunaíodh i 1996;  agus Ospidéal Uí Chonghaile suite ann.
Chomh maith le seo tá Stáisiún Gardaí; leabharlann mhór; an t-ionad ealaíne Draíocht agus an stáisiún raidió pobail d'Bhaile Átha Cliath 15 Phoenix 92.5FM suite ann.
Cogaí Napoléon
220x220px|thumb|Cogaí Napoléon|alt= Tharla Cogaí Napoléon timpeall an domhain sna blianta 1803–1815, clé|mion|Cogaí Napoléon timpeall an domhainmion|Waterloo: athléiriú drámatúil
In Éirinn
Tógadh túir faire in aimsir Cogaí Napoleon go luath sa naoú aois déag, chun an chósta a chosaint ar ionsaí. clé|mion|1813: an 6ú comhghuaillíocht
Iarmhairtí
Lean cúlú eacnamaíochta sna blianta i ndiaidh na cogaíochta, a chruthaigh dífhostaíocht agus dealús a mhair beagnach scór bliain. Bhí suathadh mór ann nuair a tháinig deireadh le cogaí Napoleon in 1815, bliain ar imigh an eacnamaíocht abhus chun donais go tapaidh. Bhí an-éileamh ar bhia agus lean babhtaí gorta is drochbhreoite achta i gcaitheamh na 1820idí is na 1830idí..
Frank Warren
Is poiblitheoir dornálaíochta Sasanach é Frank Warren, a rugadh ar an 28 Feabhra 1952 i Islington, Londain.
James Vaughan
Is imreoir sacair é James Vaughan a rugadh 14 Iúil 1988, atá ag imirt faoi láthair le Everton F.C.
Impiriúlachas Nua
thumb|upright|[[Cecil Rhodes "From Cape to Cairo".]] Tagraíonn an téarma an tImpiriúlachas Nua d'fhorleathnú coilíneach a chuir cumhachtaí na hEorpa, na Stáit Aontaithe agus, ina dhiaidh sin, na Seapáine i bhfeidhm, le linn an 19ú agus an 20ú haois; cuir na Francaigh tús leis an fhorleathnú seo nuair a ghabháil Ríocht na Fraince tír na hAilgéire agus lean an tréimhse ar aghaidh go dtí tús an Chéad Chogadh Domhanda: sé sin le rá, thart ar 1830 go dtí 1914. Tá an tréimhse inaitheanta toisc go raibh tóraíocht gan fasach chun críocha thar lear a fháil le linn na tréimhse seo. Ag an am seo, bhí tíortha dírithe ar thógáil a n-impireacht, le dul chun cinn agus forbairtí na teicneolaíochta nua, ag cur lena dtíortha tré choncas, agus tré leas a bhaint as a gcuid acmhainní.
Strictly Come Dancing (sraith 4)
Is comórtas damhsa teilifíse é Strictly Come Dancing, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Tá sé ar BBC One. Thosaigh an cheathrú sraith ar an 7 Deireadh Fómhair 2006 agus chríochnaigh sé ar an 23 Nollaig 2006.
B'iad Len Goodman, Bruno Tonioli, Craig Revel Horwood agus Arlene Phillips na breithiúna don sraith seo.
Left Behind
Craoladh an naoú heipeasóid déag, "Left Behind", den naoú sraith is fiche de The Simpsons ar an 6 Bealtaine 2018. Scríobh Al Jean, Joel H. Cohen & John Frink an eipeasóid seo. D'fhéach 2.15 milliún duine ar an eipeasóid.
Fearann Dhòmhnaill
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain, é Fearann Dhòmhnaill.
Baile an Aird
Is baile fearainn suite i bparóiste an Dísirt, Contae Chorcaí é Baile an Aird.
Gead an t-Sailleir
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Gead an t-Sailleir
Trí Rún Fátima
thumb|Croí Mhuire gan Smál Thug an Mhaighdean Mhuire cuairt ar Lúcia Santos, agus a col ceathracha Jacinta agus Francisco Marto, sé huaire idir Bealtaine agus Meán Fómhair 1917; an chéad cuairt ar an 13 Bealtaine, 1917.
Giobráltar
Is críoch thar lear de chuid na Ríochta Aontaithe i ndeisceart na Spáinne é Giobráltar (Gibraltar as Béarla). Ghéill an Spáinn an chríoch seo don Bhreatain i gConradh Utrecht sa bhliain 1713 agus tá sé ina ionad tábhachtach cabhlaigh agus trádála ag an Ríocht Aontaithe ó shin, cé bhfuil mian láidir ag an Spáinn an áit a chur faoi smacht na tíre sin arís. Tá sé ag suí mar slí amach agus isteach don Meánmhuir.
Halastra
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Halastra.
Gaol
thumb|300px|Gaolta agus garghaolta Is éard is gaol ann ná a bheith gaolta le duine trí oidhreacht nó phósadh. Tá a córas ainmníochta féin sa Ghaeilge.
Tá téarmaí eile ann freisin:
Andy van der Meyde
Is imreoir sacair Dúitseach é Andy van der Meyde (r. 30 Meán Fómhair 1979). Imríonn sé faoi láthair le WKE in Emmen, san Ísiltír. D'imir sé cheana le Everton F.C. agus le PSV Eindhoven.
Regina Spektor
Is ceoltóir, scríbhneoir amhrán, agus amhránaí Meiriceánach í Regina Ilyinichna Spektor (Rúisis: Реги́нa Ильи́нична Спе́ктор, AFI: [rʲɪˈɡʲinə ˈspʲɛktər], Béarla: /rɨˈdʒiːnə ˈspɛktər/;) Rugadh sa Rúis í ar an 18 Feabhra, 1980. Samhlaítear go bhfuil nasc idir a ceol agus an saolréim frith-cheol tíre a thosaigh san East Village i Nua-Eabhrac.
Pápa Stiofán I
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Stiofán I. Ba as an Róimh é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Robert Capa
Saol
clé|mion|Capa and John Steinbeck, Feabhra 1948 Rugadh Endre Erno Friedmann i mBúdapeist sa bhliain 1913 de bhunadh Giúdach. Níos déanaí ghlac Friedmann an t-ainm Robert Capa chuige féin le bheith níos cosúla le hainm Meiriceánach.
Chris Gunter
Is imreoir sacair é Chris Gunter (r.21 Iúil, 1989 i Casnewydd, An Bhreatain Bheag). Imríonn sé faoi láthair le Tottenham Hotspur. D'imir se le Cardiff City ó 2006 go 2008.
An tIompú Deiseal
Sráidbhaile i gContae Fhear Manach é an tIompú Deiseal, nó an tIompó Deiseal, mar a litreofaí i nGaeilge Uladh é. "Tempo" an t-ainm Béarla, ach ar ndóigh níl baint ar bith ag an logainm le coincheap an tempo sa cheoltóireacht. Tá an sráidbhaile suite chois Shliabh Bruachair, i ndlínse Chomhairle Cheantair Fhear Manach. Bhí 533 duine ina gcónaí san áit sa bhliain 2001.
Aithriseoir
Is siamsóir a aithris a dhéanamh ar dhaoine clúiteacha é aithriseoir.
An tIompú Deiseal
Is í an eachtra stairiúil is mó a shamhlaítear leis an Iompú Deiseal ná an ruathar a rinne Óglaigh na hÉireann ar bheairic na saighdiúirí dubha ar an 25 Deireadh Fómhair 1920.
Dúngal mac Cellaig
Rí na nOsraí de rítheaghlach Dhál Bhirn ba ea Dúnghal mac Ceallaigh (Sean-Ghaeilge Dúngal mac Cellaig) (bás 772). Bhí sé i réim ón mbliain 770 go dtí 772. Cellach mac Fáelchair (bás 735), iar-rí, ba ea a athair.
Joe Longthorne
Amhránaí agus aithriseoir Romaigh ab ea Joseph Patrick Longthorne a rugadh ar an 31 Bealtaine 1955 agus a fuair bás ar an 3 Lúnasa 2019 i mBlackpool.
Dúngal mac Cellaig
Tharla cath cathartha i nOsraí tar éis bhás Anmchadha mhic Con Chearca, an éigin tar éis na bliana 761. Bhí mic Cheallaigh, Dúnghal ina measc is amhlaidh, i gcoinne Thuaim Snámha mhic Flainn, agus sa bhliain 761, chloígh Tuaim Snámha iad agus chuir sé an ruaig orthu. Sa bhliain 770 áfach, maraíodh Tuaim Snámha féin, is dócha ag Dúnghal, a tháinig ansin i gcomharbacht air.