cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Leabhar Oghaim
Liostaí áirimh
Conogam/Ogham Chú: Tá bonn áirimh ag baint leis an liosta seo.
Aibítrí ilchinéalacha
Faightear sa dréacht roinnt aibítrí le feidhmeanna éagsúla, mar a leanas:
Macogham: Seo modh chun inscne linbh sa bhroinn a thuar. Tugtar ainm na máthar agus "roinntear é, mura raibh leanbh aici roimhe sin. Má raibh leanbh aici roimhe sin ámh, tugtar ainm an linbh sin agus roinntear é.   Agus má tá litir sa bhreis, is buachaill atá ann.  Má tá ré-uimhir ann, tugfar iníon ar an saol." Is dócha go gciallaíonn é seo go ndéanann ainm le corrlitreacha fáistine ar buachaill, ré-uimhir ar cailín.
Cossogam/Foot-ogam: Déantar cur síos ar slí chun ogham a chomharthú le méara ar an gcois. "Méara na láimhe timpeall chnámh na lorga dosna litreacha agus iad a chur faoi dheis na lorga d'Aicme Bheithe. Faoi chlé d'Aicme Uatha.  Fiarthrasna na lorga d'Aicme Mhuine.  Trasna d'Aicme Ailme, viz, mear amháin don chara litir na haicme, dhá don dara litir, go mbeadh cuid mhéar san áireamh don aicme ab ea ann."
Sronogam/Srónogham: Is ionann seo agus cosogham, seachas go n-úsáidtear an tsrón in ionad na coise. "Méara na láimhe timpeall na sróine viz, similiter faoi dheis agus chlé, fiarthrasna, trasna."
Basogam/Bosogham: manus aliam percutit lignorum as Laidin, .i. ''buaileann bos adhmad ar shlite éagsúla'. Ní thugtar sonraí ar bith eile.
Cend a muine/Ceann I muin: Is é atá i gceist anseo ná litir a scríobh in ionad ainm na litreach úd at tús focail éigin más féidir, m.s., CLE a scríobh in ionad ceirtle.
Chelsea, Massachusetts
Is é Chelsea cathair suite i gContae Suffolk, Massachusetts. Bhí 36,828 ina gcónaí i gChelsea sa bhliain 2010.
An Leabhar Oghaim
Aibítrí ilchinéalacha
Cend fo muine/Ceann faoi mhuin: Is a mhalairt den scéim thuas é seo, ina seasann litir in ionad ainm na litreach ag deireadh focail, m.s. MAELR do Maelruis
Leaganacha rúnda
thumb|350px|Tá 25 bunlitir san Ogham Seo a leanas roinnt samplaí suimiúla de leaganacha oghaim rúnda (uimhriú de réir Calder):
Ui. 1: Áradach Fionn/Dréimire Fhionn
Tá a heireaball ingreach féin ag gach litir sa leagan seo, rud a spreag an hipitéis gur cumadh Ogham ar dtús mar nodaireacht cheoil. De réir Sean O’Boyle, d'fhéadfaí Dréimire Fhionn a chur i bhfeidhm mar nodaireacht mhéara ar chláirseach. Measann Máire Egan (1983) ámh, de bharr easpa fianaise maidir le seinm na cláirsí traidisiúnta, ní féidir an smaoineamh a chruthú ar dhóigh amháin nó eile.
Ui. 11: Rúnogham na bhfiann
mion|260px|center|Rúnogham na bhfiann
Ui. 14: Ogham Bhricreann
Sa leagan seo, tá eang amháin don litir B, dhá rang don litir L, agus mar sin de go dtí ar deireadh fiche eang don litir I. Tugtar dán gearr ansin sa scéim sách mhaslach seo. Níorbh fhéidir le Macalister bun ná barr a fháil air, agus dúirt gur bhlúirín ársa de shaíocht na ndraoithe a bhí ann. Scrúdaigh Meroney an dán arís agus d'aimsigh sé rabhcán faoin bhfile agus é éagaoineadh a dhrochrogha dí!
Ainmníodh an aibítir seo as an scabhaire Bricre, file rí na nUladh, Conchúr mac Neasa, mór le rá dá theanga nimhneach agus dá chumas ag cothú achrainn.
Ui. 17: Ogam adlenfid/Ogham Litiraidhlinne
Sa leagan seo (aidhleann feánna nó raca litreacha), bíonn scíob in aghaidh na scorlíne amhail is an aicme chuí, le líon oiriúnach stríoc cothromach ag a dheireadh mar is gá don litir. An-chosúil le hui. 51 é seo, seachas go gcuirtear na stríce ag deireadh na scríbe.
Ui. 19: Crád Cride Ecis/Crá Croí Eagnaí
Cuirtear cruth dronuilleogach in aghaidh na scorlíne amhail is an aicme, le líon oiriúnach stríoc ag teacht óna bharr mar is gá don litir. Is deacair a thuiscint céard é san aibítir seo a bhfuil ina chúis chrá croí níos mó ná cinn eile, ach feictear ar a laghad féith ghrinn i bhfeidhm.
Ui. 23: Foraicimib 7 Deachaib/Aicmí Breise agus Siollaí
Bacht, lact, fect, sect, nect; huath, drong, tect, caect, quiar; maei, gaeth, ngael, strmrect, rect; ai, ong, ur, eng, ing. Is liostaí sa bhreis iad seo de shiollaí ba chóir do scoláirí an oghaim a fhoghlaim mar chuid dá dteagasc gramadaí. Tá roinnt aibítrí den chineál seo sa dréacht.
Ui. 32: Ogam Dedanach/Ogham Déanach
Scríobhtar litir deatach d'ainm na litreach, in ionad na litreach féin, .i. 'E' in ionad 'B', 'S' do 'L', 'N' do 'F', 'L' do 'S', 'N' do 'N', srl. Bhíodh a leithéid d'aibítir beartaithe chun cód rúnda a chruthú.
Ui. 33: Cend ar Nuaill/Ceann ar Eile
I ngach aicme, scríobhtar an chéad litir don litir deireanach, agus a mhalairt, m.s. 'N' in ionad 'B', agus 'B' do 'N', srl; agus an dara litir don dara ón deireadh, m.s. 'L' in ionad 'S' agus 'S' dp 'L' srl. Is breacnuithe ar an bhfonn seo de mhalartú litreacha iad roinnt de na haibítrí.
Ui. 35: Ogam Buaidir Foranna/ Ogham Buairimh Feirge
Tóg an chéad litir den chéad Aicme Bheithe (.i. Beith), agus scríobh é faoi aon go cúig do gach litir na haicme. Ag leanúint ar aghaidh, for Group H, tóg an dara litir den dara Aicme Uatha (.i. Dair), agus scríobh é faoi aon go cúig do gach litir na haicme, srl. Is amhlaidh go n-eascraíonn ainm suimiúil na haibítre as deacrachtaí an léitheora ag iarraidh ciall a bhaint as aon rud scríofa leis!
Ui. 40: Brec Mor/Breac Mór
Bíonn scríob amháin in aghaidh na scorlíne mar is gá don aicme, agus ansin á mhéid eang lúide a haon amháin mar is gá don litir, m.s. tá ag an litir 'F' ᚃ scríob amháin ar an scórlíne i dteannta le dhá eang.
Ui. 51: Ogam Dedad/Ogham Deadhadh
Ainm eile is ea Clanna Dedad dosna na hÉrainn, an cine daonna as a n-ainmníodh an tír.
Ui. 63: Ogam Érimóin/Ogham Éireamhóin
Bíonn uillinneacha nó cruthanna in aghaidh na scorlíne mar is gá don aicme, ceann ar cheann mar is gá don litir. Ainmnítear an aibítir seo as Éireamhón mac Mhíle, céad rí na hÉireann, agus a mheastar gur shinsear na nGael ab ea é.
Ui. 64: Ogam Snáithi Snímach/ Ogham Snáithe Shníomhaigh
In ionad stríoc, bíonn cruthanna 'X' ann, ceann ar cheann a haon go cúig mar is gá don litir, mar a chéile leis an bhforfid, Eamhancholl.
Ui. 66: Nathair fria Fraech/Nathair trí Fhraoch
Scríobhtar líne chorrach amhail is nathair.
Ui. 74: Rothogam Roigni Roscadhaig/Rothogham Ranna Roscaidh
Tá nasc arís anseo le rosc (reitric) agus filíocht. Tá cuma roth nó sciath adhmaid an ogham seo, leis an litir 'C' cabhartha air.
Ui. 75: Fége Find/Fuinneog Fhionn
Tá bua na nuachta ag an leagan seo, go gcóirítear na litreacha i ndea-sraith fáinní.
Tá an chiall 'maide mullaigh' ag an bhfocal fége, a d'úsáidtí chun teach a thacú. B'fhéidir go bhfuil teach ciorclach na hiarannaoise le spreagadh leis an aibítir seo.
Aimníodh an aibítir as an laoch seanscéalach, Fionn mac Cumhaill.
mion|center|260px|Fége Find, Fuinneog Fhoinn
Ui. 76: Traig Sruth Ferchertne/Trá-Sruth Ferchertne
Eagraítear na litreacha i sraith chearnóg. File miotasach mór le rá ab ea Ferchertne, a léirigh feabhas cheird an fhile. Luaitear é mar údar an chuid in Auraicept na n-Éces maidir le filíocht. De réir Uí Ógáin, chomh iontach ab ea cumhachtaí fileata Ferchertne go dtriomaíonn na locha is na haibhneacha agus é ag cumadh aortha, agus go n-éiríonn siad agus é á moladh. B'fhéidir go míníonn seo an t-ainm (lag)'Trá-Sruth'.
Ui. 83: Tráig Sruth Ferchertne /Trá-Sruth Ferchertne
Tá an t-ainm céanna ag an aibítir seo mar atá ag Ui. 76 thuas, agus tá dán ina teannta ag labhairt le Nere, príomhbhreitheamh na bhFilí Gaelacha. Seo a leanas aistriúchán Béarla le McManus as an Sean-Ghaeilge dhoiléir chasta:
Pápa Vioctór II
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Vioctór II.
Garraíodóireacht
mion|Daoine ag déanamh garraíodóireachta Is ceird í an gharraíodóireacht ina cothaítear plandaí le haghaidh tírdhreach deas a chruthú.
Roger Martin du Gard
Scríbhneoir Francach ab ea Roger Martin du Gard (1881 - 1958). Do rugadh é i Neuilly-sur-Seine ar an 23ú lá de mhí an Mhárta agus do fuair sé bás ar an 22ú lá de mhí Lúnasa i Sérigny na Fraince. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1937. Is é Les Thibault, roman fleuve il-imleabhar a foilsíodh idir 1922 agus 1940, a shárshaothar.
Revere
Is é Revere cathair suite i gContae Suffolk, Massachusetts. Bhí 51,755 ina gcónaí i Revere sa bhliain 2010.
Ailcil
Grúpa leis an bhfoirmle ghinearálta CnH2n+1 -, díorthaithe ó alcán cosúil le meitil (CH3-), eitil (C2H5 -), is próipil (C3H7 -).
Lámhach i gclub oíche Orlando
220x220px|mion|clé|club oíche Pulse Ar an 12 Meitheamh 2016, mharaigh Omar Mateen 49 duine agus ghortaigh sé 58 eile in ionsaí "sceimhlitheoireachta" - nó coir fuatha - i gclub oíche "Pulse" in Orlando, Florida, sna Stáit Aontaith e, an eachtra lámhaigh is measa a tharla i Meiriceá le cuimhne na ndaoine go dtí an lá sin. clé|mion|físmion|cléclé|mion
Imeachtaí
Garda slándála ab ea Omar Saddiiqui Mateen, 29 bliain d'aois, as Fort Pierce, 120 míle as Orlando. clé|mion|SWAT Lenco BearCat Nuair a thosaigh Mateen ag dul as a chrann cumhachta, bhris póilíní isteach sa gclub oíche agus Marteen ag scaoileadh piléir le gialla a bhí gafa ansin aige. Thug an gunnadóir faoin ionsaí ar bhealach eagraithe agus rogha airm agus armlóin ina sheilbh.
Naonúr póilíní a chuaigh i ngleic leis an ionsaitheoir agus gortaíodh duine acu nuair a bhuail piléar sa tsúil é. mion|agóid|clé Scaoil oifigigh de chuid an Orlando Police Department (OPD) leis agus mharaigh siad an t-ionsaitheoir féin tar éis trí huaire de leamhsháinn. mion|Omar Mateen|clé
Cúiseanna
“Sceimhlitheoireacht bhaile” a bhí i gceist san eachtra, a dúirt na póilíní ag an am. Ach dúirt lucht fiosraithe nach raibh aon fhianaise ann go raibh aon cheangal ag Omar Mateen i dteagmháil le grúpaí ar nós IS cé go ndúirt sé i nglaoch gutháin sular maraíodh é go raibh sé dílis don Stát Ioslamach mar a thugtar orthu.
Ligeadh saor Noor Salman, beanchéile Omar Mateen, níos déanaí. Ní raibh a dóthain fianaise ann chun Noor Salman a chur ar a trial. Bhí lucht fiosraithe ag iarraidh a fháil amach cad go díreach a bhí ar eolas ag Noor Salman faoi phlean a fir chéile chun ionsaí marfach a dhéanamh. mion|agóid|clé
Iarmhairtí
Ní nach ionadh bhí dlí the gunnaí agus srianta ar inimircigh chun tosaigh arís sa díospóireacht pholaitiúil. Sa bhliain 2012, dúirt Obama go raibh gá ag an am le ‘gníomh suntasach’ i gcoinne na faidhbe seo, ollsléachtanna sna S.A. Tharla Lámhach Las Vegas (2017) an bhliain dár gcionn.
Tim Berners-Lee
Is eolaí ríomhaireachta é an Ridire Timothy "Tim" John Berners-Lee nó TimBL (a rugadh ar an 8 Meitheamh 1955). Deirtear gurb é "athair" an Ghréasáin Domhanda. Tá sé ina stiúrthóir ar an World Wide Web Consortium (W3C), an eagraíocht a rialaíonn forbairt an ghréasáin.
Rugadh i Londain é, agus ba mhatamaiticeoirí iad a thuismitheoirí. D'fhreastail sé ar Ollscoil Oxford.
Chruthaigh sé an An Gréasán Domhanda i 1990 nuair a bhí sé ag obair i CERN. Bhí an córas seo bunaithe ar hípeartéacs le haghaidh eolas a scaipeadh idir taighdeoirí in ollscoileanna is lárionaid taighde ar fud an domhain, le líonra ríomhaireachta. clé|mion|248x248px|Tim Berners-Lee, 20 Eanáir 2009 I 1994, bhunaigh Berners-Lee an World Wide Web Consortium (W3C) ag an Massachusetts Institute of Technology le haghaidh caighdeáin a chruthú don gréasán.
Bhí sé ina chónaí i gceantar Bhostún Massachusetts, i Lexington lena bhean chéile is a bheirt leanbh ó 1994-2004.
An Eolaíocht Chríostaí
mion|clé|250px|CSPS,[[Boston, Massachusetts|Bostún]] clé|mion|260x260px|Mary Baker Eddy Is reiligiún Críostaí é an Eolaíocht Chríostaí. Bhunaigh Mary Baker Eddy an seict chreidimh sa bhliain 1866.
Is iad príomhthéacsanna an reiligiúin An Bíobla Naomha agus téacsleabhar na hEolaíochta Críostaí, Eolaíocht & Sláinte, le Mary Baker Eddy.
Ceapann an lucht leanúna gur féidir tinneas a leigheas leis an nguí, tuairim a thagann go hiomlán salach ar an eolaíocht. Mar sin breathnaítear ar an eolaíocht taobh thiar den reiligiún seo mar chineál bréag-eolaíochta.
== Lucht leanúna, ==
Talking Heads
Ba bhanna rac-cheoil as Meiriceá é Talking Heads a tháinig le chéile i 1974 i Nua-Eabhrac agus ar éag i 1991. Bhí David Byrne, Chris Frantz, Tina Weymouth agus Jerry Harrison ina bhaill den ghrúpa ach baineadh úsáid go minic as ceoltóirí breise ar albaim nó ar an mbóthar.
Bhí stíl ann féin ag an banna a bhailigh eilimintí rac-phunc, avant-garde, popcheoil, func, ceol domhanda agus rac-art le chéile. Ba é David Byrne a chum formhór d’aschur an ghrúpa agus a bhain úsáid as liricí spadhrúil agus dothuigthe. Tuairiscíonn an criticeoir Stephen Thomas Erlewine Talking Heads mar cheann dos na grúpaí cheoil is fearr sna 80í. Sa bhliain 2002, toghadh an banna mar bhall dá “The Rock and Roll Hall of Fame.” I 2003, bhí trí albaim acu ar an “Rolling Stone” liosta dos na 500 albaim is fearr riamh. Meastar an scannán cheolchoirme “Stop Making Sense” (1983) ón ghrúpa mar shampla den chéad scoth den chineál sin.
1974-1977: An tosach
Bhuail Byrne, Frantz agus Weymouth le chéile agus iad ag freastal ar scoil na dearthóireachta i Rhode Island. Sabhliain sin – 1974 - bhunaigh Byrne and Frantz grúpa cheoil - "The Artistics". Bhí Weymouth ag dul amach le Frantz (phós siad i 1977) agus thabharadh sí síob don bhanna ó am go ham. Laistigh de bhliain, bhí deireadh leis na Artistics agus bhog an triúr go Nua-Eabhrac. Toisc nach raibh Byrne nó Frantz in ann seinnteoir a aimsiú don dordghiotár, thug Frantz misneach do Weymouth é a fhoghlaim. Sheinn siad mar "Talking Heads" don chéad uair riamh agus iad ag oscailt do “The Ramones” ag an ionad cheoil cáiliúil – CBGBs - ar an 8 Meitheamh, 1975.
I 1976, thugadar cuireadh do Jerry Harrison, a bhí ina bhall do bhanna Jonathan Richman - The Modern Lovers. D’éirigh go maith leo ón am seo amach agus fuaireadar lucht leanúna agus conradh ó Sire Records i 1977. An bhliain chéanna, i Feabhra, chuir Talking Heads amach an chéad singil: "Love → Building on Fire". Cuireadh amach an chéad albam - Talking Heads: 77 – go luath i ndiaidh é sin.
1978-1982: Le Brian Eno
Leis an dara halbam, “More Songs About Buildings and Food” (1978), thosaigh an banna ag obair leis an léiritheoir Sasanach, Brian Eno, a bhí ina bhall de Roxy Music, agus a léirigh albaim do David Bowie agus Robert Fripp. Bhí stíl neamhghnách riamh ag Eno a d’oir an meon ealaíonta a bhí ag na Heads agus, as bheith ag obair leis, fuaireadar an muinín dul i dtreoracha eile lena gceol.
Cé go raibh hit acu le "Psycho Killer" ón chéad albam, tharraing siad iúl ginearálta leis an Al Green ‘cover’ "Take Me to the River" ón dara halbam.
Lean an turgnamh ar aghaidh i 1979 le “Fear of Music”, a bhí dorcha go leor le stíl rac iar-phunc. Ón albam sin, tháinig an singil "Life During Wartime" leis an frása cáiliúil: "This ain't no party, this ain't no disco." I 1980, tháinig albam eile “Remain in Light”, a d’iompair tionchar mór ón Afraic – ag an am bhí Eno an tógtha le ceol “Afro-Beat” ó Fela Kuti ón Nigéir. Chun an ceol polairithimeach seo a sheinn beo, bhain an grúpa úsáid as níos mó ceoltóirí – is féidir an socrú seo a fheiceáil sa scannán “Stop Making Sense”. Le linn an tréimhse seo, chruthaigh Weymouth agus Frantz grúpa eile, “The Tom Tom Club”, agus dhein Harrison ceirnín aonair – iad go léir curtha amach ag Sire Records. B’é "Once in a Lifetime" an chéad singil ó “Remain in Light”. Ba bheag an iarmhairt a bhí aige sna Stáit Aontaithe ag an am, ach ba hit é sa Ríocht Aontaithe. Chomh maith le sin, tá biseach tagtha ar an clú atá ag an amhrán le h-imeacht ama de bharr an físeán spreagtha a bhí aige. Tar éis ceithre albaim a chur amach faoi cheann ceithre bliana, thóg an banna sos. D’fhan siad trí bliana go dtí an chéad ceann eile ach, san idir linn, lean Frantz agus Weymouth ar aghaidh ag taifeadhadh leis an Tom Tom Club. D’éirigh le Sire chomh maith albam beo a chur amach - “The Name of This Band Is Talking Heads” (1982).
1983-1991: Tar éis Eno
Cuireadh “Speaking in Tongues” amach i 1983 agus b’é rath tráchtála don ghrúpa a bhain amach a gcéad Top 10 hit i Meiriceá - "Burning Down the House". Ba chúis amháin leis an rath seo ná an físeán sonraíoch a bhí le feiceáil ar MTV gan stad gan staonadh. Bhuail na Heads an bóthar leis an albam agus chruthaigh an stiúrthóir Jonathan Demme “Stop Making Sense”, scannán beo den turas a spreag albam beo leis an ainm céanna. B’é an turas “Speaking in Tongues” an ceann deireanach don ghrúpa. Ach mar sin féin, bhí trí albam stiúideo fágtha acu. Tháinig “Little Creatures” i 1985 (leis na hits "And She Was" agus "Road to Nowhere"), “True Stories” (1986: fuaimriain do choiméide a chum Byrne), agus “Naked” (1988). Bhí stíl pop/rac Meiriceánach ag “Little Creatures” agus “True Stories”, ach chuaigh “Naked” ar ais go dtí na polairithimí Afracacha agus a bhí ar “Remain in Light”.
Níor tháinig fógra oifigiúil go dtí 1991 go raibh críochnaithe leis an banna. Sa bhliain chéanna, chuireadar amach an singil "Sax and Violins," a bhí le cloisteáil ar fuaimriain “Until the End of the World” le Wim Wenders.
1992-inniu
In ainneoin nach raibh suim ag David Byrne in albam eile, tháinig an triúr eile le chéile i 1996 faoin ainm “The Heads” don albam “No Talking, Just Head”. An uair sin, bhaineadar úsáid as amhránaithe éagsúla cosúil le Debbie Harry, Michael Hutchence agus Shaun Ryder.
Athaontú
Sheinn an ceathrar le chéile arís ar 18 Máirt, 2002 nuair a thoghadh iad go dtí an “Rock and Roll Hall of Fame”, ach ní dócha go rachaidh siad ar turas arís. Dúirt Byrne go raibh an-chuid drochfhola eatarthu uair dá raibh, agus go raibh an-difríocht eatarthu chomh maith maidir leis an ceol.
Feidhmchláir aistriúcháin
Is uirlis aistriúcháin ríomh chuidithe é feidhmchláir aistriúcháin ná feidhmchlár ríomhaireachta, a úsáidtear mar chabhair chun aistriúchán a dhéanamh idir teangacha éagsúla.
Cruthaíonn an t-aistritheoir daonna foinse theanga agus sprioctheanga, agus de réir mar a bhíonn aistriúchán á dhéanamh coinnítear taifead i gcuimhne an ríomhaire de na téarmaí a úsáidtear san aistriúchán, ionas gur féidir leis an aistritheoir an t-ábhar céanna a úsáid arís agus aistriúchán nua idir lámha.
Dá mhéad oibre a dhéantar leis an bhfeidhmchlár is ea is cruinne a bhíonn sé, agus is féidir leis an aistritheoir a tháirgiúlacht a mhéadú dá réir.
Adewale Akinnuoye-Agbaje
Tháinig sé os comhair an cheamara den chéad uair sa bhliain 1994 i bhfíseán Dawn Penn le haghaidh "No, No, No (You Don't Love me)", amhrán lasta dá cuid. Timpeall an ama chéanna bhí sé feiceáil san fhíseán a bhí ag gabháil le "Jealousy", amhrán de chuid na Pet Shop Boys a raibh an-ráchairt air. Is iomaí páirt a rinne sé i scannáin ó shin, agus bhí sé ina ath-thíoránach Afracach in "The Bourne Identity" (2002).
Ród
Baile beag in Éirinn is ea Ród. Tá an baile suite i gContae Uíbh Fhailí i gCúige Laighean, 12 ciliméadar ó Éadan Doire i Móin Alúine. Imríonn go leor daoine sa cheantar peil. Imrítear liathróid láimhe agus sacar ann freisin.
Vince Vaughn
Is aisteoir Meiriceánach é Vincent Anthony "Vince" Vaughn , a rugadh ar an 28 Márta 1970. Fuirseoir, scríbhneoir scripteanna, agus léiritheoir scannán atá ann, chomh maith.
Rugadh Vaughn i Minneapolis i stát Minnesota, ach tógadh in Illinois é. Sharon Eileen (née DePalmo) an t-ainm a bhí ar a mháthair. As Hamilton, Ontario, Ceanada di. Bhí rath uirthi mar bhean gnó agus an-tionchar aici ar a mac. Vernon Lindsay Vaughn an t-ainm a bhí ar a athair.
Chuaigh Vince leis an aisteoireacht sna 1980í. Bhí mionrólanna teilifíse aige, ach ba é an scannán Swingers a thuill clú dó sa bhliain 1996. Bhí sé páirteach i scannáin éagsúla eile, mar shampla The Lost World: Jurassic Park, Old School, Starsky & Hutch, Dodgeball: A True Underdog Story, Couples Retreat, Mr. & Mrs. Smith, agus Wedding Crashers.
Timaru
Cathair sa Nua-Shéalainn is ea Timaru. Príomhchathair an Timaru District atá ann. Tá sé suite i ndeisceart réigiún Canterbury san Oileán Theas. Tá breis is 40,000 duine ina gcónaí ann.
Buamáil Eaglais Botroseya
250px|mion|clé|Buamáil Eaglais Botroseya Mharaigh, ar an 11 Nollaig 2016, buamadóir féinmharaithe 29 daoine agus gortaithe 47 eile ag Eaglais Naomh Peadar agus Naomh Pól (Eaglais El-Botroseya a thugtar air de ghnáth), séipéal in aice leis Ardeaglais Ortadocsach Choptach an Naomh Marcas, suíochán Pápa Ortadocsach Choptach, i gceantar Abbasia sa Caireo.
Estadio José Rico Pérez
Staidium Sacair ata suite in Alicante, sa Spáinn is ea Estadio José Rico Pérez. Tógadh agus d'oscail é sa bhliain 1974. Is é an pháirc bhaile don fhoireann sacair áitiúil Hercules é, agus sa bhliain 1982, imríodh trí chluiche i gCorn an Domhain, mar atá, An Pholainn v An Fhrainc (3-2), An Airgintín v El Salvador (2-0) agus An Airgintín v An Ungáir (4-1).
Back to Square One
Is é Back to Square One an chéad albam ón amhránaí popcheoil agus amhránaithe is scríbhneoirí Éireannach Ryan O'Shaughnessy. Bhí sé scaoilte ar an 11 Samhain 2016.
Críonchoill
Baile beag in Éirinn is ea Críonchoill. Tá an baile suite i gContae Uíbh Fhailí i gCúige Laighean i ngar do Bhiorra.
The World Factbook
mion|Clúdach an World Factbook Leabhar tagartha i bhfoirm almanaig le faisnéis faoi thíortha an domhain uilig is ea The World Factbook (ISSN 1553-8133) nó CIA World Factbook arna foilsiú ag an Central Intelligence Agency sna Stáit Aontaithe. Tháinig sé ar an saol sa bhliain 1962, agus bhí teacht air go poiblí ag tosnú sa bhliain 1971. Tá leagan de le fáil ar an Idirlíon a ndéantar athruithe air go seachtainiúil.
William Hague
Polaiteoir Sasanach is ea William Jefferson Hague, Rúnaí Gnóthaí Eachtracha na Ríochta Aontaithe (rugadh ar 26 Márta 1961 ). D'fhreastail sé ar Ripon Grammar School, ollscoil Oxford agus INSEAD. Toghadh mar MP é sa bhliain 1989. Roghnaíodh mar bhall den rialtas é i 1990. Chaill an páirtí toghchán 1997 agus tháinig Hague i gcomharbas ar John Major mar cheannaire. Ní raibh sé ach sé bliana is tríocha d'aois. Bhí sé ina cheannaire ar an bPáirtí Coimeádach ó mhí an Mheithimh 1997 go Meán Fómhair na bliana 2001. D'éirigh sé as an bpost sin sa bhliain 2001 nuair a bhuaigh Labour toghchán eile go rábach.
Na Garbh Chríochan
Is ceantar suite i gContae Inbhear Nis, Comhairle na Gàidhealtachd, iad na Garbh Chriochan.
Corry Brokken
Ba amhránaí Ollannach í Cornelia Maria "Corry" Brokken (3 Nollaig 1932 – 31 Bealtaine 2016). Bhuaigh sí an Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse sa bhliain 1957 leis an amhrán "Net als toen".
Baile Deadhan
Is baile suite i gComhairle Shruighlea é Baile Deadhan.
Ardeaglais Ortadocsach Choptach an Naomh Marcas
Is ardeaglais Ortadocsach Choptach suite i gCaireo í Ardeaglais Ortadocsach Choptach Naomh Marcas. Coisriceadh í ar 3 Meitheamh 1963.
An Áird
Is ceantar suite i gComhairle na Gàidhealtachd é an Áird.
An Mheánaois Luath
Ba chor cinniúnach í an Mheánaois Luath (nó Ré na Luath-Mheánaoise) a mharcáil tús na Meánaoise san hEoraip, a mhair ón 6ú go dtí an 10ú haois AD. Lean an Mheánaois Luath meath agus tuitim Impireacht na Róimhe san Iarthair (Laidin:Imperium Rōmānum Occidentāle), ach roimh tréimhse na hArd-Meánaoise (c. 10ú go dtí an 13ú haois). Forluíonn an Mheánaois Luath, den chuid is mó, an tSeandacht Dhéanach. Úsáidtear an téarma "An tSeandacht Dhéanach" chun béim a chur ar ghnéithe an leanúnachais leis an Impireacht Rómhánach, agus úsáidtear an téarma "An Mheánaois Luath" chun béim a chur ar fhorbairtí ar saintréith iad de chuid tréimhse na meánaoise déanaí.
Lean treochtaí, a thosaigh i rith tréimhse na seandachta clasaicí déanaí, ar aghaidh isteach san Mheánaois Luath, lena n-áirítear laghdú daonra, go háirithe sna lárionaid uirbeacha, laghdú na trádála, agus méadú ar an inimirce. Cuireadh an lipéid an Ré Dhorcha uirthi, carachtracht a chuireann béim ar ghanntanas na táirgeachta liteartha agus cultúrtha san am seo, ach go háirithe in iarthuaisceart na hEorpa. Mar sin féin, mhair Impireacht na Róimhe san Oirthear, nó an Impireacht Bhiosántach, agus sa 7ú céad, chloígh na cailifeachtaí Ioslamacha stráicí fairsinge de chríoch a bhí ann tráth faoi cheannas Impireacht na Róimhe.
Liosta de charachtair Eastenders (2007)
Sobaldráma Briotanach is ea EastEnders. Is liosta na gcarachtar é seo (tháinig siad ar an gclár den chéad uair sa bhliain 2007):
Fonn Oighir agus Tine
Is sraith fantaisíochta eipiciúil é Fonn Oighir agus Tine nó A Song of Ice and Fire leis an údar agus an scríbhneoir scáileáin Meiriceánach George R. R. Martin. Thosaigh Martin ar an tsraith úrscéalta sa bhliain 1991, agus foilsíodh an chéad imleabhar, Cluiche na Corónach nó A Game of Thrones, sa bhliain 1996. Bheartaigh Martin tríológ a scríobh i dtosach báire, ach le himeacht ama, d'fhás an tsraith chomh mór sin go raibh air an cinneadh a dhéanamh sraith de cheithre leabhar a dhéanamh di, agus níos moille arís, fadaíodh í go seacht leabhar. Ghlac an cúigiú imleabhar, A Dance with Dragons, cúig bliana lena scríobh go dtí gur foilsíodh é sa bhliain 2011. Tá an séú leabhar, The Winds of Winter, á scríobh ag Martin i láthair na huaire.
Tarlaíonn móreachtraí na sraithe ar dhá ilchríoch fhicseanúla, Iartharas (Westeros) agus Oirthearas (Essos), a mbaineann stair fhada leo araon a théann na cianta siar go dtí nach féidir an fhírinne a dhealú ón fhinscéal. Insítear an plota sa tríú pearsa ó dhearcadh na gcarachtar, agus faoin gcúigiú úrscéal, cuireadh caibidlí faoinár mbráid ó dhearcadh 31 duine. Fítear trí scéal éagsúla le chéile sa tsraith théagartha: déantar croiniceacht ar chogadh ríoraí idir teaghlaigh uaisle na Seacht Ríocht (The Seven Kingdoms) a fheartar chun an Ríchathaoir Iarainn (The Iron Throne) agus réim Iartharais a bhuachan; leantar aiséirí bagrach an Aos Alltair (The Others) - neacha fuara oighreata a chaith na cianta faoi shuan lastuaidh ón Múr ollmhór oighir a scarann an fiántas ón tsibhialtacht ag teorainn thuaisceartach na Seacht Ríocht; agus is é an treas cuid ná eachtra uaillmhianach Danaeras Tairgéirian (Daenerys Targaryen), iníon dheoraíoch an rí a maraíodh i gcogadh cathartha díreach sular rugadh í, agus í ag iarraidh filleadh ar Iartharas lena trí dhragan chun a ceart folaíochta, coróin na Seacht Ríocht, a éileamh ó na forghabhálaithe a d'athrígh a cineálsa.thumb|200px|Údar na sraithe Fonn Oighir agus Tine, George R.R. MartinThug Martin dúshlán ar chomhghnásanna shéanra na hArdfhantaisíochta trí inspiorad a tharraingt ó eachtraí stairiúla ar nós Chogadh na Rósanna ó stair Shasana. Moladh an tsraith dá réadúlacht; cuirtear srian suntasach ar an méid draíochta a úsáidtear, agus cuirtear béim ollmhór ar an gcogaíocht agus ar an gcaimiléireacht pholaitíochta a chránn muintir na Seacht Ríocht. Tá an foréigean, an chollaíocht agus débhrí ó thaobh na moráltachta de go mór chun cinn ar fud na saothar, agus déantar breis is míle carachtar a ainmniú thar na sraithe. Maraítear príomhcharactair go mion minic ionas nach féidir le léitheoirí dul i muinín go bhfanfaidh na laochra slán sábhálta. Ligeann an struchtúr ildearctha dúinn carachtair a fhiosrú ó taobhanna éagsúla sa chaoi is gur féidir leis na bithiúnaigh mar dhea a dtuairimí agus a ndearcadh féin a thabhairt freisin. Cáineadh an tsraith mar gheall ar an léiriú ilghnéitheach a thugtar ar mhnáibh agus ar an gcreideamh.
Badan Deathach
Is baile suite i gComhairle Shruighlea é Badan Deathach.
Fonn Oighir agus Tine
Cluiche na Corónach an t-ainm Gaeilge a cuireadh ar an gcéad leabhar sa tsraith, a d'aistrigh Oisín Ó Muirthile agus a d'fhoilsigh Leabhar Breac i mí Dheireadh Fómhair na bliana 2016
Leabhair na Sraithe
Is iad seo leabhair na sraithe in ord a n-eisithe:
Séanra na Sraithe
mion|294x294px|Ríochtaí i bhFlaitheas na Ríchathaoireach Iarainn Creideann George R. R. Martin gurb iad na tionchair is mó a bhí ar scríbhneoireacht an údair iad na nithe a bhraithear i gcéim na hóige. I ndiaidh dó H. P. Lovecraft, Robert E. Howard, J. R. R. Tolkien, Robert A. Heinlein, Eric Frank Russell, Andre Norton, Isaac Asimov, Fritz Leiber, agus Mervyn Peake a léamh ina óige, ní dhearna Martin litríocht na n-údar seo ar fad a scarúint ina aigne ina seánraí éagsúla - .i. ficsean eolaíochta, fantaisíocht nó uafás - agus dá bharr is maith leis meascán seánraí a bheith ina chuid saothar. Deir Martin gur cuí Fonn Oighir agus Tine a rangú in aicme na fantaisíochta eipiciúla agus agus d'ainmnigh sé Tolkien agus Tad Williams go háirithe mar údair a raibh tionchar suntasach acu ar scríbhneoireacht na sraithe. Is é Jack Vance an t-údar comhaimseartha is fearr leis, áfach ní dóigh leis go bhfuil stíl Vance le haithint sa tsraith.
Go fiú roimh scríbhneoireacht Tolkien, d'úsáidtí suíomh a bunaíodh ar an Meánaois mar chúlra leis an bhfantaisíocht eipiciúil go traidisiúnta. Mar sin féin, sular thosaigh sé ar shraith Fonn Oighir agus Tine, bhraith Martin go raibh an chuid is mó de scríbhneoirí an tseánra ina n-aithriseoirí ar shaothair Tolkien agus gur scríobhadar faoi "Mheánaois Chríoch Disney"- is é sin fantaisíocht nach ndéanann tagairt don fhíor-bhrúidiúlacht a bhí i réim san aimsir sin. Ba chosúil do Mhartin go raibh an fhantaisíocht stairiúil níos greanaí agus níos réadúla, agus bhí sé tógtha le féidearthachtaí drámatúla na gcodarsnachtaí meánaoiseacha, amhail an líne chaol idir an niachas agus an fuilchíocras ar bhlár an chatha. Mar sin féin, nuair a bhíonn an toradh stairiúil ar eolas ag an léitheoir, is mó an teannas a bhraitear agus carachtair á leanúint thar na leathanaigh. Mar sin, theastaigh ó Martin réadúlacht na fantaisíochta stairiúla agus mealltacht dhraíocht na sár-fhantaisíochta a fhí le chéile. Is minic a deirtear go leathnaíonn saothair Martain seánra na fantaisíochta agus an fhicsin dá bharr.
Iartharas
mion|381x381px|Suaitheantais mhórtheaghlaigh na Seacht Ríocht Tarlaíonn mórchuid na n-eachtraí in Fonn Oighir agus Tine in Iartharas, illchríoch ar cóimhéid le Meiriceá Theas. Tá an mór-roinn scartha ina dhá chuid - an Tuaisceart agus an Deisceart. I bhfad ó thuaidh atá lonnaithe an Múr (The Wall) - balla ollmhór oighir atá ina shiombail de chríoch an domhain shibhialta aithnide. Bhí Balla Haidrian in Albain ina fhoinse inspioráide do Martin i gcumadh an Mhúir. Na daoine ó dheas ón Múr, tugaid Tír an tSíorgheimhridh (The Land of Always Winter) ar na críocha lastuaidh den teorainn oighir, agus iad ina bhfásach reoite i gcaitheamh na bliana go léir mar gheall ar fhuacht na haeráide ann. Tá cónaí ar dhaoine fiata gan rí lastuaidh ón Múr, a ghaireann An Lucht Saor (The Free Folk) díobh féin ach a dtugtar "fianlaigh" (wildlings) orthu ó dheas. Spreag an chodarsnacht idir Ceiltigh agus Cruithnigh na hAlban agus na Rómhánaigh sibhialta an síornaimhdeas agus an éagsúlacht nósanna idir na fianlaigh agus muintir na Seacht Ríocht. Faightear mamait, mathúna agus scáthchait sna ceantracha fuara seo, leis. Chomh maith leis na fianlaigh, luaitear i bhfinscéalta an Deiscirt go bhfuil cónaí ar aos ársa eile sna dúichí oighreata - an tAos Alltair (The Others), a dtugtar na hAlltaraigh agus na Siúlóirí Bána (White Walkers) orthu freisin. Deirtear go raibh ann dóibh na cianta ó shin, ach go ndeachaidís ina gcoladh fadó. In Fonn Oighir agus Tine, glacann an tAos Alltair ról lárnach i bpríomhphlota na sraithe.
Tá an chuid eile d'Iartharas laisteas den Mhúr faoi riail rí uilechumhachtach amháin a shuíonn ar an Ríchathaoir Iarainn (The Iron Throne) in ardchathair darb ainm Port an Rí (King's Landing). Tugtar na Seacht Ríocht (The Seven Kingdoms) ar na dúiche seo go léir, d'ainneoin go bhfuil naoi ríocht sa fhlaitheas féin. Is iad seo thíos ainmneacha na ríochtaí, na príomhchaisleáin iontu agus na mórtheaghlaigh a rialaíonn na ríochtaí éagsúla:
clé|mion
An Tuaisceart
Mar cheantar, is réigiún fuar creagach í ríocht an Tuaiscirt. Tá sé scartha ón gcuid eile den Seacht Ríocht ag an gCuing (The Neck) - stráice chúng talún a cheanglaíonn é leis an Deisceart, mar a bhfuil suite caisleán mhuintir Fhraoich (House Frey), an Cúpla (The Twins). Le teacht an Gheimhridh, déantar formhór an tuaiscirt a chlúdach faoi oighear is faoi shneachta, amhail Críoch Lochlann an domhain s'againne. Caitheann muintir an Tuaiscirt fionnadh trom umpu chun an fuacht a dhíbirt, go fiú i rith an tsamhraidh.
Is iad na Staircigh (House Stark) a rialaíonn ríocht an Tuaiscirt i dtosach Fonn Oighir agus Tine. Is sa daingean ársa Geimhsceird (Winterfell) atá cónaí orthu, agus í sin i gcroí na ríochta. Mar shuaitheantas acu atá criún (direwolf) ag rith ar mhachaire bán. "(Seo) Chugainn an Geimhreadh" (Winter is Coming) is ea a mana muintire, agus is minic a dhéanann na Staircigh tagairt dó i rith an scéil. Is cosúil ó thús na sraithe gurb iadsan laochra maithe na sraithe, agus ag an tosach is óna ndearcadh is mó a léitear an tsraith. mion|Teach Targaryen clé|mion|Armas Garlan Tyrell Bhí Muintir Stairc ina dtiarnaí ar an tuaisceart ó Gheimhsceird leis na cianta. Is i lusca thíos faoin daingean a chuirtear a dtiarnaí agus a gclanna go léir, agus snoitear a ndealramh i ndealbha cloiche os cionn a dtuamaí ionas go mbeidh na glúinte ina ndiaidh in ann cuimhneamh siar orthu le hurraim. Is é Eideard Stairc (Eddard Stark) Bardach an Tuaiscirt agus é ina cheann ar na Staircigh ag tús Fonn Oighir agus Tine, agus bíonn ról lárnach aigesean agus ag a chlann i bpríomhphlota na n-úrscéalta. Is uasal agus maorga na Staircigh, agus adhrann siad na seandéithe - déithe gan riocht gan ainm - trí bheith ag cuí os comhair diabhile (weirwood). Is cineál mór crainn é seo, a bhfuil coirt bhán agus duilleoga flanndearga air, inar snoíodh dealramh aghaidhe fadó. I gcaisleáin an Tuaiscirt, faightear diabhilí i ndiachoillte (godswoods) agus is beannaithe na háiteanna iad. Sa deisceart, scriosadh formhór na ndiabhilí agus ní adhartar na seandéithe ach na déithe nua, an Seachtar (The Seven).
Is é "an tSneachta" (Snow) an sloinne a thugtar ar thuilithe uaisle a bheirtear sa Tuaisceart, msh. Seán an tSneachta (Jon Snow).
Bhí muintir Eabhrac ó Chogadh na Rósanna ina n-inspioráid do mhuintir Stairc.
Oileáin an Iarainn
mion|Armas Seaworth Is oileánra siar ó chósta thiar Iartharais iad Oileáin an Iarainn, mar a rialaíonn na Liathlúthaigh (House Greyjoy) ón gcaiseal Píc (Pyke). Is éagsúil cultúr na n-iarnfhear (the ironborn), mar a dtugtaid orthu féin, le cultúr na mór-roinne, agus ní theagmhaíonn siad a chéile go minic ach amháin nuair a dhéanann muintir na n-oileán creachadóireacht ar limistéir an chósta. Tá an loingseoireacht go smior iontu, agus mórann siad an fharraige trí adhradh dia darb ainm an Dia Báite (The Drowned God). Mar bhaisteadh sa chreideamh seo, déantar duine a bhá ansin beocht a chur ann arís, agus is é a nós seo an bunús le sluán dá gcuid, "An ní atá marbh, ní fhéadfaidh bás a fháil choíche, ach éireoidh arís agus é níos crua is níos tréine" (What is dead may never die, but rises again, harder and stronger). Is soiléir go raibh tionchar mór ag cultúr na Lochlannach ar chultúr Oileáin an Iarainn. mion|Armas Karstark Tá cráca órga ar mhachaire dubh ina shuaitheantas ag muintir Liathlúith, agus is é "Ní Chuirimid Síol" (We do not Sow) a mana teaghlaigh. Ag tosach na sraithe, is é Ballún Liathlúith (Balon Greyjoy) Tiarna Bainteora Phíc (Lord Reaper of Pyke), agus níl fágtha de chlann aige ach beirt; a iníon Aoise (Asha) agus a mhac Diagán (Theon), agus an mac ina choimircí ag na Staircigh i nGeimhsceird mar chúiteamh ar iarrachtaí Bhallúin muirthéacht in éadan na corónach a bhuachan na blianta roimh eachtraí an chéad leabhair.
Is é "Píc" (Pyke) an sloinne a thugtar ar thuilithe uaisle a bheirtear ar Oileáin an Iarainn, msh. Oitir Píc (Cotter Pyke).
Dúiche na nAibhneacha
clé|mion|Teach Frey Cé nach bhfuil Dúichí na nAibhneacha ar cheann de na seacht ríocht sa fhlaitheas faoin rí ar an Ríchathaoir Iarainn, tá cuid mhór de lár na hilchríche inti, agus tá teorainn aici le ríocht an Tuaiscirt, le Gleann Airín, le ríocht an Iarthair, leis an bhFearann Mór agus le Tailte na Corónach. Is amhlaidh a bhaistear ar an gceantar mar gheall ar an bhflúirse aibhneacha a shreabhann tríd, go háirithe an sruth mór tríchraobhach darb ainm an Trírinn (The Trident), agus is minic nach dtugtar Tiarnaí na nAibhneacha (The Riverlords) ar na clanna uaisle ann ach Tiarnaí na Trírinne (The Lords of the Trident), dá bharr. Tá formhór na talún sa cheantar torthúil mar gheall ar an mórán uisce, agus úsáidtear na haibhneacha mar mhodhanna cosanta agus taistil freisin. mion|Teach Roxton mion|Teach Webber Tá dáileadh na cumhachta sa dúiche seo ina thoradh ar shuíomh chraobhacha na Trírinne - sreabhann an Gabhal Dearg (The Red Fork) soir ón iarthar, agus san áit a bhuaileann sé leis an Scuabainn (The Tumblestone) mhear atá suite príomhdhaingean na dúiche, Reathabha (Riverrun); sreabhann an Gabhal Gorm (The Blue Fork) agus an Gabhal Glas (The Green Fork) aduaidh, agus ní féidir gabháil tharastu ach ag pointe amháin, mar ar thóg muintir Fhraoich (House Frey) droichead trasnaithe agus a ndaingean thart air ar dhá bhruach an tsrutha. An Cúpla (The Twins) a thugtar ar an gcaisleán seo dá bharr, agus tugadh an teideal Tiarna an Trasnaithe (The Lord of the Crossing) do cheann fine na bhFraochach ó shin. Is é Ualdar 'Anuaireach' Ó Fraoich ( 'The Late' Walder Frey) Tiarna an Trasnaithe ag tosach na sraithe.
Is i Reathabhainn atá cónaí ar an muintir cheannasach, na Taithligh (House Tully). Iasc ar dhath an airgid ag léimneach ar mhachaire de chuilithíní gorma is dearga atá i suaitheantas Uí Thaithligh, agus is é "Teaghlach, Dualgas, Onóir" (Family, Duty, Honor) a mana. Is iníon de chuid an Tiarna Oistir Ó Taithligh (Hoster Tully) í an príomhcharachtar Caitlín Bean Stairc (Catelyn Stark).
Is é "na nAibhneacha" (Rivers) an sloinne a thugtar ar thuilithe uaisle a bheirtear i nDúiche na nAibhneacha, msh. Aemán na nAibhneacha (Aemon Rivers).
Síltear go bhfuairtheas an t-ainm Béarla Riverrun ón gcéad fhocal i saothar an tSeoigigh "Faire Uí Fhionnagáin".
Gleann Airín
Is ríocht in oirthear Iartharais é an Gleann (The Vale), nó mar is fearr aithne Gleann Airín (The Vale of Arryn). Tá cuid mhaith den ríocht faoi chlúd sliabhraon díbhealaigh darb ainm Sléibhte na Gealaí (The Mountains of the Moon), agus cónaí ar mhórán treibheanna fiáine ann a mhaireann lasmuigh de reacht Bhardach an Oirthir (The Warden of the East) agus Rí na Seacht Ríocht. Níl ach conair shlán amháin trí na sléibhte darb ainm Bóthar na Sléibhe (The Mountain Road), a ghabhann trí tháibhle chosanta ar a dtugtar Geata na Fola (The Bloody Gate) mar gheall ar an méad fola a chuir ionsaitheoirí agus iad ag iarraidh príomhdhún na ríochta, Nead an Iolair (The Eyrie) a ghabháil gan rath. mion|Teach Mormont Deirtear go bhfuil Nead an Iolair doghafa toisc an caisleán a bheith suite ar bharr sliabh darb ainm Sleá an Fhathaigh (The Giant's Lance), agus gan de bhealach suas chuici ach bealach caol céimeach a ghabhann thar trí thúr cosanta - Túr na Cloiche (Stone), Túr an tSneachta (Snow) agus Túr na Spéire (Sky) - a dhreaptar ar muin asail. Is uaigneach an caisleán í Nead an Iolair, go hard os cionn an ghleanna rafair. Is díol suime na Cillíní Spéire (Skycells) ann - cillíní a thugann amach ar an spéir féin - agus Doras na Gealaí, doras a mbrúitear naimhde na nAiríneach amach tríd nuair a dhaortar chun báis iad. Is iad Muintir Airín (House Arryn) atá i gceannas ar an nGleann, agus bhí Eoin Ó hAirín (Jon Arryn) ina Lámh do Roibeard Rí. Is é suaitheantas an teaghlaigh iad an seabhac agus gealach bhán ar mhachaire spéirghorm, agus is é "Chomh hArd leis an Onóir" (As High as Honor) a mana.
Is é "na Cloiche" (Stone) an sloinne a thugtar ar thuilithe uaisle a bheirtear i nGleann Airín, msh. Miach na Cloiche (Mya Stone). mion|Armas Stannás
An tIarthar
Dar ndóigh, tá ríocht an Iarthair (The Westerlands) suite in iarthar Iartharais, agus í lán de chnoic is de mhianaigh óir. Is ón ríocht seo a shíolraíonn muintir Lanastair (House Lannister), a bhfuil ról lárnach acu in eachtraí Fonn Oighir agus Tine. mion|Armas Séafra mion|Muintir Stairc Is í Carraig Chaistéil (Casterly Rock) a ndúnfort, atá suite ar chósta Fharraige an Fhuinidh (The Sunset Sea). I dtosach na sraithe, is é an Tiarna Taidhbhín Lanastair (Tywin Lannister) Bardach an Iarthair (The Warden of the West), agus triúr clainne air, iad ar fad ina bpríomhcharachtair: an Bhanríon Soirse (Cersei), bean Roibeard Rí agus máthair an rídhamhna Séafra Lanastrach Ó Barratháin (Joffrey of Houses Baratheon and Lannister), an bhanphrionsa Mairsile (Myrcella) agus an phrionsa Tomán (Tommen); Sior Séimí Lanastair (Ser Jaime Lannister), Tiarna Ceannasaí Gharda an Rí (Lord Commander of the Kingsguard) agus leathchúpla Shoirse; agus an tAbhac Tirian Lanastair (Tyrion Lannister). Tá órfholt ar na Lanastraigh uile, agus súile glé uaine iontu. Is leon órga ar mhachaire cródhearg a suaitheantas, mar sin is minic a thugtar "Na Leoin" (The Lions) orthu mar leasainm, sa chaoi chéanna a dtugtar "Na Faoil" (The Wolves) ar na Staircigh agus ar a lucht leanúna. Is é "Éistear le mo Bhúir!" (Hear Me Roar!) a mana oifigiúil, ach is mó an cháil atá ar mhana eile dá gcuid, "Íocann Lanastrach a chuid fiach i gcónaí" (A Lannister always pays his debts), a thugann le fios díograis na muintire chun díoghla nuair a fhealltar orthu.
Both Chuidir
Is sráidbhile beag é Both Chuidir (An Béarla: Balquhidder) atá suite i gComhairle Shruighlea na hAlban. Breathnaíonn tír-raon drámatúil sléibhe 'Malaí Bhoth Chuidir' air, ag ceann Loch a' Bheothail. Tá an-tóir ar Ghleann Bhoth Chuidir freisin maidir le hiascaireacht, faire ar an dúlra agus siúl.
Fonn Oighir agus Tine
An tIarthar
Is é "na gCnoc" (Hill) an sloinne a thugtar ar thuilithe uaisle a bheirtear san Iarthar, msh. Seoighe na gCnoc (Joy Hill).
Deirmeolaíocht
Is éard is Deirmeolaíocht ann ná speisialtacht leighis a fhéachann le cúram leighis a chur ar fáil do ghalair a bhaineann le craiceann an duine.
Contae Llano, Texas
Is contae i ndeisceart Texas é Llano. Is é Llano príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 19,301 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 17,044 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 91.7% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 7%.
Fonn Oighir agus Tine
An tIarthar
Bhí Giobráltar ina fhoinse inspioráide do Charraig Chaistéil, agus ar bhealach scaoilte, seasann na Lanastraigh do mhuintir Lancaster i gCogadh na Rósanna i Sasana.
Tailte na Corónach
Tugtar Tailte na Corónach ar an gceantar thart ar phríomhchathair na Seacht Ríocht, Port an Rí (King's Landing). Is anseo a thuirling Aegán Concaire (Aegon the Conqueror) in Iartharas den chéad uair ó dhaingean oileánach ársa na dTairgéirianach mar a raibh cónaí orthu roimh a gconcas, Cloch na nDragan (Dragonstone). Is é Port an Rí an chathair is mó i dtaobh daonra de i bhFlaitheas an Rí, agus é suite ar bhruach Bhá an Dubhuisce (Blackwater Bay). Tógadh an chathair thart ar trí chnoc, agus tá trí mhórchoimpléasc suite orthu anois - Airéine na nDragan (The Dragonpit) ar bharr Chnoc Raenas (Hill of Rhaenys), mar ar coimeádadh dragain na dTairgéirianach tráth den saol sular díobhadh iad; Ardseiptéal Bhaelóir (The Great Sept of Baelor) ar mhullach Chnoc Viosaeinia (Hill of Visenya) atá ina chroí de chreideamh na ndéithe nua, an Seachtar (The Seven); agus Ardchnoc Aegáin (Aegon's High Hill), mar a bhfuil an Daingean Rua (The Red Keep), agus istigh ann, an Ríchathaoir Iarainn (The Iron Throne) arb í suíochán cumhachta Rí na Seacht Ríocht í.
I dtosach na sraithe, is í muintir Bharratháin (House Baratheon) an rítheaghlach, faoi réim Roibeard a hAon Uí Bharratháin (Robert Baratheon the First of His Name), ó gabhadh í i muirthéacht ó mhuintir Tairgéirian. Bronnadh Cloch na nDragan ar dheartháir amháin de chuid Roibeard, Stáineas Ó Barratháin (Stannis Baratheon). Tarlaíonn formhór na cealgaireachta i gcathair Phort an Rí, agus bíonn tionchar aici ar imeachtaí uile an domhain.
Is é "an Uisce" (Waters) an sloinne a thugtar ar thuilithe uaisle a bheirtear i dTailte na Corónach, msh. Órán an Uisce (Aurane Waters). clé|mion|444x444px Tá sé ráite ag George R. R. Martin go bhfuil Port an Rí níos mó ná Londain nó Páras sa Mheánaois, ach go bhfuil sé níos lú ná Cathair Chonstaintín san aimsir chéanna, ná Cathair na Róimhe anallód.
Na Stoirmchríocha
Tá na Stoirmchríocha ar cheann de na réigiúin sna Seacht Ríocht ar ilchríoch Iartharas. Bhí Ríocht na Stoirme (The Kingdom of the Storm) ina náisiún neamhspleách go dtí Cogadh an Choncais (The War of Conquest), inar maraíodh an Rí Stoirme (Storm King) deiridh. Is amhlaidh an t-ainm atá ar an gceantar mar gheall ar na stoirmeacha uafásacha millteanacha a thagann isteach ó Mhuir an tSamhraidh (The Summer Sea) agus a bhuaileann an cósta aimsir an fhómhair.
Tá Muintir Bharratháin (House Baratheon) i gceannas ar na Stoirmchríocha i dtosach na sraithe, agus a suíochán acu sa chaisleán darb ainm Dún Lagair (Storm's End). Is carria dubh ar mhachaire órga a suaitheantas, agus "Linne an Fraoch" (Ours is the Fury) a mana.
Is é "na Stoirme" (Storm) an sloinne a thugtar ar thuilithe uaisle a bheirtear sna Stoirmchríocha, msh. Eidric na Stoirme (Edric Storm)
An Fearann Mór
Is é an Fearann Mór (The Reach) an dara ríocht is mó sna Seacht Ríocht, i ndiaidh an Tuaiscirt. Ba ríocht neamhspleách faoi cheannas Chlann Mhic an Gharraíodóra (House Gardener) í roimh Chogadh an Choncais, ach nuair a chloíogh na hionsaitheoirí Tairgéirianacha an teaghlach sin, bronnadh a riail ar mhuintir Tirial (House Tyrell) agus thit an ceantar faoi réim na corónach. Is í an ríocht is torthúla agus tá sí faoi thiús daoine dá bharr. D'fhonn cairdine a chothú leis an rítheaghlach, soláthraíonn an Fearann Mór mórán bídh do Thailte na Corónach in aimsir ghorta nó galair. Glactar leis gurb é an Fearann Mór croílár an niachais, mar a bhfuil an-mheas ar ridirí agus ar a móideanna, agus mar gheall air seo, eagraítear mórán mórchomhrac ar mhaithe le siamsa.
Na Tirialaigh a rialaíonn an ríocht seo óna ndaingean Ardgharraí (Highgarden). Rós órga ar mhachaire uaine a suaitheantas teaghlaigh, agus "Ag Fás go Tréan" a mana. Matha Tirial (Mace Tyrell) an ceann fine i dtosach na sraithe, agus ceathrar clainne air; Uilleas Tirial (Willas Tyrell); Garthalán "Galánta" Tirial (Garlan the Galant Tyrell); Labhrás Tirial, Ridire na mBláthanna (Loras Tyrell, The Knight of Flowers); agus a aoniníon, Maighréad Tirial (Margaery Tyrell).
Is é "na bhFlós" (Flowers) an sloinne a thugtar ar thuilithe uaisle a bheirtear san Fhearann Mór, msh. Geafar na bhFlós (Jafer Flowers).
Dátharn
Is leithinis mhór i ndeisceart Iartharais í an ríocht darb ainm Dátharn (Dorne). Bhí droichead talún á ceangal le hOirthearas fadó, ach deirtear sna seanscéalta gur bhris Clann na Coille é le draíocht chumhachtach chun na hionraitheoirí Andalacha (Andals) a dhíbirt, agus is dá bharr a thugtar an Lámh Bhriste (The Broken Hand) air anois. Is é Dátharn an réigiún is teo in Iartharas, agus tá sí creagach, sléibhtiúil agus fásúil. Scarann na Sléibhte Dearga (The Red Mountains) é ó na Stoirmchríocha, agus is iontu atá Túr an Áthais (The Tower of Joy), mar a bhfuair Liadhain Stark (Lyanna Stark), deirfiúr Neid, bás ag deireadh Mhuirthéachta Roibeard.
Tá cultúr Dháthairn an-éagsúil le cultúr na gceantracha eile.