cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Neil Young
1990idí
deas|125px|thumb|Young ag seinm sa Spáinn. Tháinig Young ar ais i bhfaisean go tobann sna 1990idí. Chuir sé amach rac-albam nua Ragged Glory le Crazy Horse, agus chas sé le cúpla banna a bhí ag éirí rathúil ag an am, mar shampla Sonic Youth agus Soundgarden. Bhí Young luaite mar thionchar mór ar a gcuid ceoil ag roinnt ceoltóirí grúinse, mar thoradh thosaigh na meáin ag tabhairt "Athair baistí an ghrúinse" ar Young. Nuair a chuir ceannaire Nirvana Kurt Cobain lámh ina bhás féin sa bhliain 1994, chuir sé líne ó amhrán Young ina nóta féinmharaithe "It's better to burn out than to fade away". Thosaigh Young cairdeas freisin leis na grúinseoirí mór le rá eile Pearl Jam, agus sheinn siad le chéile ar MTV. Mar thoradh, chuaigh ceol Young i bhfeidhm arís ar an nglúin óg. Chuaigh Pearl Jam isteach sa stiúideo leis chun an ceirnín Merkinball a dhéanamh, agus chuadar amach le chéile ar chamchuairt domhanda. Ina dhiaidh sin, sheol Young albam nua a bhain rath mór amach arís, Harvest Moon, agus sheinn sé ar MTV Unplugged. Rinne an stiúrthóir scannán Jim Jarmusch scannán faisnéise dar teideal The Year of the Horse le Neil Young. Bhí an scannán faisnéise bunaithe ar thuras 1996 le Neil Young agus Crazy Horse. Sa bhliain 1998 chuaigh Young ar an ardán le Phish ag Farm Aid agus ansin arís ag ceolchoirm ar son an Bridge School. Sa bhliain 1999, tháinig Young agus Crosby, Stills and Nash le chéile arís i gcomhar turas sna Stáit Aontaithe agus Ceanada a thug isteach $42.1 milliún dollar.
2000idí
Tréimhse bisiúil a bhí sna deich mblianta a tháinig i ndiaidh na nóchaidí. Blianta gníomhúla ó thaobh na polaitíochta agus an imshaoil iad chomh maith. Tháinig roinnt albam nua amach in éineacht le scannáin a rinneadh de na ceolchoirmeacha a ghabh leo, mar shampla na halbaim Silver & Gold agus Road Rock Vol. 1 (albam beo) a scaoileadh sa bhliain 2000. In onóir na n-íospartach in ionsaithe 9/11 a scríobh agus a chas sé “Let’s Roll”, amhrán singil a dhéanann an teideal tagairt do na paisinéirí agus criú a sheas i gcoinne fuadaitheoirí Al-Qaeda ar Eitilt 93. Cuireadh “Let’s Roll” isteach in Are You Passionate?, albam amhrán grá sa chuid is mó, a rinne sé le Pegi, a bhean chéile, agus an banna Booker T. & the M.G.s. Chas Young “Imagine”, amhrán de chuid John Lennon, ag an gceolchoirm America: A Tribute to Heroes agus, in éineacht le Eddie Vedder and Mike McCready, “Long Road”, amhrán de chuid Pearl Jam.
I mí Márta na bliana 2005, fuair na dochtúirí ainéaras in inchinn Young. Ar 29 Márta, i Nua-Eabhrac, d’éirigh leo é a chóireáil le máinliacht íosionrach, ach dhá lá ina dhiaidh sin thit sé i laige i sráid i Nua-Eabhrac de bharr fuiliú ó artaire ar bhain na dochtúirí feidhm as chun an t-ainéaras a shroichint. Tar éis rátha, bhí sé ar an stáitse arís, ach tá an ghéarchéim sin le feiceáil sa mhachnamh ar an mbás agus san inbhreithniú ginearálta ina albam "Prairie Wind", a tháinig amach i mí Márta, 2005. Scaoileadh scannán an bhliain ina dhiaidh sin a rinne Jonathan Demme de Young ag cur an albaim i láthair ar an stáitse den chéad uair in Nashville. "Neil Young: Heart of Gold" teideal an albaim úd.
Sa bhliain 2006, agus an cogadh san Iaráic faoi lán seoil, scaoil Young albam nua dar theideal Living With War, rud a chuir sé le chéile go tapa agus inar cháin sé polasaithe cogaidh an Uachtaráin George W. Bush de bharr an chostais dhaonna an chogaidh ar na saighdiúirí, a muintir agus sibhialtaigh. Chas sé na hamhráin nua ar an Freedom of Speech Tour '06, turas a rinne sé mar bhall de Crosby, Stills, Nash & Young. Fuair sé idir fháilte agus cháineadh óna lucht éisteachta. Bhí áit sna hamhráin ar an albam sin dá dhearcadh ar an timpeallacht freisin agus sa bhliain 2007 chuir sé amach albam, Chrome Dreams II, ina léirigh na líricí a chuid smaointe ar an ábhar céanna. Lean Young leis na ceolchoirmeacha Farm Aid mar sheinnteoir agus amhránaí, agus mar bhall de bhord stiúrthóirí Farm Aid, ceann de na sraitheanna ceolchoirmeacha carthanacha is fadtéarmaí dá bhfuil ann agus $43 milliún bailithe acu ón mbliain 1985 i leith chun cuidiú le feirmeoirí beaga.
2010idí
Sna 2010idí rinne Neil Young comhoibriú arís le Crazy Horse. I measc na dtaifeadán a rinne sé leo bhí an t-albam úd Americana, an chéad cheann dá chuid nach raibh ann ach amhráin a chum daoine eile. Thug Young ómós in Americana d’iomainn náisiúnta neamhoifigiúla agus a leithéid, mar shampla "This Land Is Your Land" óna Stáit Aontaithe, "Clementine" amhrán na nArcádach ó Alba Nua a chuir fúthu i Louisiana, agus "God Save the Queen", amhrán a chas Young gach lá ar scoil i gCeanada. Comhoibriú eile le Crazy Horse ná leagan lán-ghrúinse de "I Saw Her Standing There" de chuid na Beatles ar ócáid dhinnéar MusiCares Person of the Year in onóir do Paul McCartney ar 10 Feabhra 2012 i Hollywood.
A shaol príobháideach
Tá cónaí ar Neil Young ar rainse in aice le La Honda, California, ar a dtugtar Broken Arrow i ndiaidh amhrán de chuid Buffalo Springfield. Chuir Young tús leis an rainse sa bhliain 1970 le 140 acra a cheannaigh sé ar $350,000. Tá sé ag cur leis ó shin i leith agus inniu tá roinnt míle acra ann.
"Bailitheoir" a thugann Young air féin ag tagairt dá bhailiúcháin carranna (35 ceann díobh aige tráth), mionsamhlacha de thraenacha, cáipéisí, srl. Deir sé gur sin an chúis lena thionscadal cartlainne freisin. clé|mion|350px|Crosby, Stills, Nash and Young ag seinm ag an PNC Bank Arts Center i [[New Jersey, 2006]]Is comhshaolaí aitheanta Neil Young agus suim láidir aige i bhfeithiclí leictreacha. Gníomhaí síochána é freisin. Chuir sé ceolchoirmeacha bliantúla ar bun darb ainm FarmAid chun cuidiú le feirmeoirí beaga. Rinne sé ceolchoirm faoi leith sa bhliain 2001 i gcuimhne íospartaigh 9/11.
Ar an 14 Lúnasa 2014 chomhadaigh Neil Young achainí i gcúirt ag iarraidh colscaradh idir é féin agus a bhean chéile, Pegi.
Ina aonar
deas|150px|thumb|Young ag seinm sa bhliain [[2006.]]
Scannáin
Mar léiritheoir Bernard Shakey, Shakey Pictures:
Muinchille
Baile margaidh i gContae an Chabháin in Éirinn is ea  Muinchille.
Gerald McClellan
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Gerald Allen McClellan a rugadh ar an 23 Deireadh Fómhair, 1967 i bhFreeport, Illinois.
2001 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2001.
Éadan na bhFiach
Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Éadan na bhFiach.
Tristan da Cunha
mion| Suíomh Thristan da Cunha Is oileán beag san Atlantach Theas é Tristan da Cunha agus roinnt oileán beag neamháitrithe eile ina chóngar. Cuid den chríoch thar lear úd de chuid na Ríochta Aontaithe San Héilin, Oileán na Deascabhála agus Tristan da Cunha é. Cónaíonn gobharnóir na críche i Jamestown, i San Héilin. Bhí 264 duine ina gcónaí ar an oileán sa bhliain 2010.
mion|clé|Edinburgh of the Seven Seas, príomhbhaile Thristan da Cunha Tá Tristan da Cunha suite 2,816 ciliméadar amach ó chósta na hAfraice Theas agus 3,360 ciliméadar ó chósta Mheiriceá Theas. Tá 98 ciliméadar cearnach d'achar san oileán Tristan da Cunha féin. Tá 207 ciliméadar cearnach ar fad ann agus na hoileáin bheaga curtha san áireamh. Orthu siúd tá Inaccessible Island agus na hOileáin Nightingale, 35km taobh thiar theas ó Tristan, agus Gough Island, 395km taobh theas-thoir theas uaidh. Anaclanna dúlra iad Inaccessible agus Gough. Bíonn seisear ag cur fúthu ar Gough mar fhoireann an stáisiúin aimsire atá ag an Afraic Theas ansin.
Tá Edinburgh of the Seven Seas, an t-aon bhaile ar Tristan, suite ar an gcósta thiar thuaidh ar an t-aon talamh réasúnta mín ar an oileán. Is é Queen Mary's Peak, binn bholcánach, an pointe is airde (2,062 méadar). Bíonn sneachta ar an mbinn sa gheimhreadh, ach ní chuireann sé sioc ar an oileán faoi bhun 500 méadar. Deirtear gurb é an áit is iargúlta ar Domhan é a bhfuil daoine ina gcónaí ann.
Ardeaglais Worcester
Is ardeaglais Anglacánach suite i Worcester í Ardeaglais Worcester.
Richard Branson
Is fear gnó Sasanach é Sir Richard Charles Nicholas Branson, a rugadh ar an 18 Iúil 1950 i mBlackheath, Londain.
Rónán Mac Aodha Bhuí
Gairm
Rinne sé staidéar ar an iriseoireacht i mBaile Átha Cliath agus chaith tamall ag obair ar stáisiúin éagsúla raidió agus teilifíse, ina measc Radio Ireland, RTÉ agus Raidió na Gaeltachta. Rinne sé roinnt iriseoireachta leis an bpáipéar nuachta Anois agus le Lá.
Thosaigh sé ag obair in RTÉ Raidió na Gaeltachta i nGaoth Dobhair sna 1990idí. Thug Rónán ardán do cheoltóirí ar an raidió, a "thug guth dóibh agus a spreag gach sóirt ceoil.”
Hayward, California
Cathair i dtuaisceart Chalifornia is ea Hayward. Tá Hayward suite i ndeisceart Chontae Alameda idir Castro Valley agus Union City. Tá sé suite ar bhruach thoir Bhá San Francisco agus áirítear Hayward mar sin mar chuid den fhoréigiún thoir de Cheantar Bhá San Francisco. Sa bhliain 2016 measadh 158,937 duine a bheith ina gcónaí in Hayward.
Rónán Mac Aodha Bhuí
Gairm
Bhunaigh sé an Ciorcal Craiceáilte, club gealtachais agus na Féilte Craiceáilte. Bhí an Cabaret Craiceáilte á reáchtáil aige i nGaoth Dobhair.
Hayward, California
Tá daoine ina gcónaí san áit ina bhfuil Hayward leis na mílte de bhlianta, ach tosnaíonn a stair fhoirmeálta sa bhliain nuair a tugadh cairt do Guillermo Castro lonnú ann. Rancho San Lorenzo an t-ainm a bhí ar an eastát a chuir sé ar bun. D'imigh Castro agus a theaghlach leo go dtí an tSile sa bhliain 1864 i ndiaidh an rainse a chailleadh i gcluiche cártaí. Tá Hayward ar Éasc Chrios Hayward. Sa bhliain 1868 scrios crith talún an chuid ba mhó de na foirgnimh sa bhaile. Rinneadh cathair den bhaile sa bhliain 1876.
Rónán Mac Aodha Bhuí
Gníomhaí cearta teanga
Sna 2010idí, bhí Rónán mar chrann taca leis an ngluaiseacht cearta teanga ó thuaidh, go háirithe ag na Laethanta Dearga agus Dearg le Fearg.
Pearsanta
Is mac é le Fionntán Mac Aodha Bhuí (1924–2012), ailtire, pleanálaí agus gníomhaire teanga. Is é Rónán an duine is óige d'ochtar clainne.
Fuair sé a chuid scolaíochta i mBunscoil an Bhun Bhig agus i bPobalscoil Ghaoth Dobhair.
Tá páiste amháin aige.
Sa bhliain 2019, fuair Rónán amach go raibh ailse Staid a 3 sna putóga aige. In 2023, seoladh feachtas bailithe airgid le costas an leighis a ghlanadh. I mí Feabhra 2023, bronnadh Gradam an Uachtaráin Chonradh na Gaeilge ar Rónán in absentia
Bridget Redmond
Polaiteoir Éireannach ab ea Bridget Redmond (née Mallick; 1905 – 3 Bealtaine 1952). Bhí sí ina ball de Chumann na nGaedheal ar dtús agus ansin Fine Gael. Ba é John Redmond athair a céile.
Quincy Taylor
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Quincy Taylor a rugadh ar an 18 Iúil, 1963 i nDallas, Texas.
Pixies
Banna rac-cheoil, nó rac malartach, as Stáit Aontaithe Mheiriceá é Pixies. Bhailigh an banna fuaimeanna punc-rac agus ceol traidisiúnta le chéile, chun a stíl sainiúil féin a chruthú. Níor bhain an banna aon rath mór amach ar dtús, ach d'imir siad tionchar mór ar a lán bannaí a tháinig ar an bhfód níos déanaí. Cumadóir an-tréitheach é Black Francis, agus bhí cáil aige mar cheoltóir ina aonar chomh maith. Cé gur bhanna beag neamhspleách a bhí ann, tá a dtionchar le cloisteáil fós i rac-cheol nua-aimseartha.
D'aontaigh baill an bhanna ar ais le chéile sa bhliain 2004, agus chuaigh siad amach ar chamchuairt domhanda. Níor thaifead siad aon ábhar nua, agus ag tús na bliana 2008 bhí Black Francis ag rá in agallaimh éagsúla go raibh an ath-aontú thart.
Stair
Bunaíodh Pixies i mBostún, Massachusetts sa bhliain 1986, nuair a bhuail Charles Thompson (Black Francis, nó Frank Black níos déanaí) leis an ngiotáraí Joey Santiago ar an gcoláiste. Le David Lovering ar na drumaí agus Kim Deal ar an dordghiotár, thabhaigh siad clú agus cáil thall sa Bhreatain, agus ansin níos déanaí abhaile i Stáit Aontaithe Mheiriceá freisin.
Bhriseadar suas sa bhliain 1991, nuair a nocht Francis in agallamh go raibh sé críochnaithe leo. Bhí deacrachtaí idir eisean agus Deal, a bhí ag fás agus ag méadú thar na blianta. Chuir seisean tús gan mhoill le gairmréim aonair, agus bhain Deal roinnt cáil amach leis a banna nua The Breeders, in éineacht leis a deirfiúr Kelley.
Ricardo Carvalho
left|200px|thumb|Ricardo Carvalho ar an 22 Feabhra 2007, ar thuras le Chelsea.
Matti Kassila
Stiúrthóir scannán ón bhFionlainn is ea Matti Olavi Kassila (12 Eanáir 1924 - 18 Nollaig 2018) i gKeuruu. Bhí sé ar stiúrthóirí móra na Fionlainne sna caogaidí agus sna seachtóidí.
Óige
Chaith Matti Kassila blianta a chéad óige i Haapamäki in aice le Keuruu, agus a athair ag obair ina thiománaí lócó, rud nach samhlófá a mhalairt le Haapamäki, ós rud é gurb ansin atá ceann de na hacomhail iarnróid is tábhachtaí san Fhionlainn. B'éigean do Matti óg éirí as an scoil nuair a thosaigh an Dara Cogadh Domhanda, ach sa deireadh, ní dheachaigh sé ar an gcathéadan, nó buaileadh breoite é le diftéire, agus d'fhág an galar máchail ar a chroí. Bhain sé amach a Ardteastas sa bhliain 1942, agus bhí sé ina mheicneoir i Varkaus ag cur caoi ar thancanna a raibh fágtha de bhlianta an chogaidh. clé|mion|Matti Kassila roimh 1965 Chuaigh sé le hamharclannaíocht i Varkaus, agus sa bhliain 1944, ghlac Amharclann an Phobail i Heilsincí leis mar ábhar aisteora. Sa bhliain 1946, chuaigh sé ag obair don chomhlacht scannánaíochta úd Suomi-Filmi, agus é ina chúntóir ag an stiúrthóir Valentin Vaala ansin. Sa bhliain 1948, arís, shocraigh an stiúrthóir Edvin Laine jab dó ag an gcomhlacht scannánaíochta ba mhó san Fhionlainn ag an am, mar atá, Suomen Filmiteollisuus. Chaith Kassila bliain amháin ansin i rannóg na ngearrscannán, ach ansin, thosaigh sé ag obair ina chúntóir ag Edvin Laine.
Na Caogaidí
I ndiaidh dó scannán amháin a dhéanamh in éineacht le Laine, chuaigh Kassila le stiúrthóireacht mar ealaíontóir neamhspleách. D'iarr T. J. Särkkä, ceannasaí Suomen Filmiteollisuus chuige é agus dúirt leis: "Thaispeáin tú go bhfuil tú ábalta scannán a dhéanamh. Seo scannán de do chuid féin duit anois." Thug Särkkä cnámha scéil dó agus roghnaigh sé na haisteoirí dó roimh ré, agus chrom Kassila ar an obair. I ndiaidh míosa, bhí na hoibreacha críochnaithe, agus sa bhliain 1949, tháinig an chéad phríomhscannán le Matti Kassila, an scannán grinn Isäntä soittaa hanuria ("Fear an Tí ag Seinm ar an mBosca Ceoil") ar an scáileán. clé|mion|Matti Kassila sa bhliain 1963 Mar ba nós do stiúrthóirí Suomen Filmiteollisuus, bhí Kassila ag obair go gasta, agus dhá scannán ag teacht uaidh in aghaidh na bliana. B'é Särkkä, an léiritheoir, a sholáthraíodh ábhar na scannán agus cnámha na scéalta. B'é an chéad scannán a chuir ainm Kassila i mbéal an phobail ná Radio tekee murron ("An Raidió ag Buirgléireacht"). Bhí an scannán grinn seo bunaithe ar fhíor-imeachtaí. Sa bhliain 1950, rinne an craoltóir Usko Santavuori éacht mór tuairisceoireachta, nuair a bhris sé isteach i siopa i Heilsincí istoíche le cur síos a thabhairt ar bhuirgléireacht le súile an bhuirgléara féin.
Bhí a fhios ag ceannasaí na bpóilíní agus ag úinéir an tsiopa féin roimh ré céard a bhí idir lámhaibh ag Santavuori, ach nuair a tháinig na póilíní, shíl siad gur fíor-bhuirgléir ab ea Santavuori. Ó chuala siad ag craoladh é, shíl siad go raibh sé ag caint le comhchoirí, agus thug siad greidimíní dó i gcomhchlos do na héisteoirí raidió, le fáil amach cá raibh an comhchoirí.
Is follasach gur spreag an tuairisc seo an-chonspóid ar fud na tíre. - B'é seo ba chúlra don scannán a rinne Kassila, agus nuair a chonacthas sna pictiúrlanna é sa bhliain 1951, rinne sé fear clúiteach den stiúrthóir. Bronnadh Duais Jussi ar Kassila agus ar Hannes Häyrinen, a rinne príomhpháirt an scannáin.
Ó d'éirigh chomh maith sin le Radio tekee murron, fuair Kassila, an scriptscríbhneoir Aarne Tarkas agus an ceamaradóir Osmo Harkimo spreagadh chun comhlacht scannánaíochta dá gcuid féin a bhunú. Ní raibh mórán ratha ar an iarracht sin, áfach, agus go gairid ina dhiaidh sin, d'fhill Kassila ar Suomen Filmiteollisuus. Lean sé ar aghaidh ag déanamh dhá scannán gach bliain, idir dhrámaí agus chóiméidí. Bronnadh Duais Jussi air mar stiúrthóir sna blianta 1954 agus 1955, ar son na coiméide Isän vanha ja uusi ("Seanbhean an Athar agus a Bhean Nua") agus an dráma Sininen viikko ("An tSeachtain Ghorm"). mion|Matti Kassila ar chlé, 1956 Sa bhliain 1955, chuaigh Kassila le hamharclannaíocht. Bhí sé i gceannas ar amharclann Pori ar dtús, agus ar Amharclann an Phobail i Heilsincí sna blianta 1957-1959. Choinnigh sé leis ag scannánaíocht, leis, ach d'fhág sé a shean-ghnólacht léiritheoireachta le dul ag obair don chomhlacht Fennada-Filmi. Rinne sé ceithre scannán don Fennada, ina measc siúd dhá cheann a bhí bunaithe ar úrscéalta tábhachtacha Fionlainnise, mar atá, Punainen viiva ("An Líne Dhearg", le hIlmari Kianto) agus Elokuu ("Lúnasa", le Frans Eemil Sillanpää). mion|[[Edvin Laine agus Matti Kassila 1955]] Bhunaigh Matti Kassila agus Osmo Harkimo gnóthas léiritheoireachta scannán dá gcuid féin i ndiaidh an cheithre scannán a rinne Kassila don Fennada. Bhaist siad Harkimo & Co. ar a ngnólacht féin, ach ní dhearna siad, i ndiaidh an iomláin, ach aon scannán amháin in éineacht.
Cumann Léann Éireann na hAstráile agus na Nua-Shéalainne
Spreagann Cumann Léann Éireann na hAstráile agus na Nua-Shéalainne (Béarla: Irish Studies Association of Australia and New Zealand nó ISAANZ) a chuid ball chun staidéar a dhéanamh ar Éirinn agus ar shliocht na nÉireannach san Astráile, sa Nua-Shéalainn agus i dtíortha eile trí eolas agus scéala a chur á spré ina measc.
Australasian Journal of Irish Studies (AJIS)
Iris léannta de chuid ISAANZ is ea AJIS (Iris Astraláiseach an Léinn Éireannaigh). Thugtaí Australian Journal of Irish Studies uirthi agus leantar fós den sean-uimhriú. Iris bhliantúil phiarmheasúnaithe í agus ábhar de chuid na Nua-Shéalainne inti anois.
Tá ailt ar chúrsaí staire, litríochta, polaitíochta, scannánaíochta, drámaíochta agus creidimh san iris. Tá fáilte ar leith aici roimh ailt a bhfuil buntaighde ar Éireannaigh na Nua-Shéalainne iontu.
Comhdhálacha
Bíonn comhdhálacha Astraláiseacha Léinn Éireannaigh ar siúl gach dhá bhliain faoi choimirce ISAANZ.
Bhí an chéad cheann ann sa bhliain 1981, agus tá cúig cinn déag eile reachtálaithe ó shin i leith. Tá roinnt de na páipéir le fáil i sraith na "Irish-Australian Conference Proceedings" agus san AJIS. Tháinig dhá alt thábhachtacha bhibleagrafacha ó lámh an Dr Val Noone ar an ábhar seo: "Nine Irish-Australian Conference Publications: Content and Context" agus "Recent Australian Irish research papers, 1998-2007"
Maggie Gyllenhaal
Ban-aisteoir Meiriceánach is ea Margaret Ruth “Maggie” Gyllenhaal (16 Samhain 1977 a rugadh í).
Buaic na hola
mionsamhail|250px|Astuithe domhanda an charbóin iontaise ó 1800 go 2000, ar miosúr maith iad ar an tomhaltas. Taispeánann an graf dubh an t-iomlán, agus seasann an graf gorm don ola. Is é is brí le buaic na hola nó buaic Hubbert ná an bhuaic a shroichfidh táirgeacht dhomhanda na hola sula gcasfaidh an graf síos arís, de réir teoiric Hubbert. Is é an rud a deir teoiric Hubbert go bhfuil an ola ag trá orainn, agus go bhfuil táirgeacht na hola leis an mbuaic seo a shroicheadh bliain de na blianta seo. I ndiaidh na buaice a gheofar amach, cá huair go beacht a sroicheadh í, áfach. Is é an tuairim atá ag ASPO (Association for the Study of Peak Oil and Gas) ná gur sroicheadh an bhuaic sa bhliain 2004, a fhad agus atá an artola i gceist. Tiocfaidh an bhuaic sa bhliain 2007 don ghás nádúrtha agus do na cineálacha eile ola.
Is mór an t-ábhar buartha, ar ndóigh, a bhfuil i ndán don chine dhaonna i ndiaidh thriomú na bhfoinsí ola, ós rud é go bhfuilimid an oiread sin ag brath ar an ola mar bhreosla agus mar amhábhar don tionsclaíocht cheimiceach. Tá siad ann a deir nach féidir an olltubaiste a sheachaint, chomh maith leis an dream a deir nach mbeidh ann go bunúsach ach géarchéim a rachaidh thart.
Teoiric Hubbert
Cruthaíodh artola agus gual nuair a fágadh iarsmaí de neacha beo faoi bhrú na screimhe domhanda, na milliúin de bhlianta ó sin. Is acmhainní nádúrtha den chineál do-athnuaite iad, agus mar sin, tiocfaidh deireadh leo, an lá is faide anonn.
Is é an rud a rinne an geoifisiceoir M. King Hubbert ná samhail mhatamaiticiúil a cheapadh agus í bunaithe ar an smaoineamh go mbeidh táirgeacht na hola ag fás is ag dul i laghad de réir graf loighisticiúil. Tá an graf seo - graf Hubbert - ag breathnú cosúil le clog na heaglaise agus é á fheiceáil ón taobh. Thiar sa bhliain 1956, thuar Hubbert, de réir a theoirice, go dtiocfadh buaic na táirgeachta ola sna Stáit Aontaithe féin i dtús na seachtóidí, agus bhí an ceart aige an uair sin. Ó thús na seachtóidí i leith, tá an táirgeacht sna Stáit ag dul i laghad, agus tá sé sábháilte a rá nach mbeidh braon artola fágtha sa tír sin sa bhliain 2100, mura raibh dul amú ar Hubbert.
Maidir leis an ola sa domhan go léir, is é an tuairim atá ag ASPO ná go dtosóidh an táirgeacht ag trá i ndiaidh na bliana 2007, agus géarchéim ag teacht sna sálaí ag an bhforbairt seo. Iad siúd atá ar aon tuairim le hASPO, deir siad go bhfuil na foinsí ola ag triomú. Níltear ag teacht trasna ar fhoinsí nua a thuilleadh, mura rachfar i muinín modhanna oibre nua - artola a bhaint as an ngaineamh, cuir i gcás.
Tá sé deacair a rá, áfach, an bhfuil muid i ndiaidh na buaice cheana féin nó nach bhfuil, ós rud é nach bhfuil aon ionad neamhspleách taighde ag déanamh suirbhéireachta ar acmhainní ola an domhain, agus dealraíonn sé go bhfuil tíortha táirgthe na hola ag scaipeadh eolas neamhchruinn ar chúiseanna polaitiúla dá gcuid féin, freisin.
Faoi láthair, tá an táirgeacht ag dul síos i 33 thír as an 48 dtír is mó táirgeachta. Is féidir fás na táirgeachta a aithint in áiteanna cosúil leis an Rúis agus leis an mBrasaíl.
Cad é atá i ndán dúinn?
Deir cuid de na saineolaithe go bhfuil an tsibhialtacht thionsclaíoch le dul de dhroim an domhain ar fad, de cheal peitril, ós rud é go bhfuil muid an oiread sin i dtuilleamaí na hola. Tá tuairimí eile ann, áfach. Deirtear freisin go gcaithfidh muid dul trí ghéarchéim thromchúiseach eacnamaíochta, ach más amhlaidh féin, nach é deireadh an tsaoil é, ós rud é nach bhfuil muid ag brath ar an ola inniu is mar a bhí muid roimhe seo. Is dócha, áfach, go mbeidh ag maolú ar éifeachtúlacht an gheilleagair i bhfad amach anseo, sula n-éireoidh leis na hinnealtóirí na foinsí nua fuinnimh a chur in úsáid.
Tá sé intuigthe, freisin, nach mbeidh na tíortha tearcfhorbartha ábalta riamh caighdeán maireachtála na dtíortha ardfhorbartha a bhaint amach, ó thráfaidh an ola agus an fuinneamh roimhe sin. An mealladh a bhainfidh an scéal seo as muintir na dtíortha bochta, is féidir go spreagfaidh sé gach sórt trioblóidí idirnáisiúnta.
Níl sé docheaptha go dtiocfaidh muid réasúnta slán as an bponc seo le cuidiú na bhfoinsí nua fuinnimh, cosúil le fuinneamh na gréine, fuinneamh na gaoithe, fuinneamh na sruthanna uisce, an teas geotheirmeach, agus fuinneamh na dtaoidí. Táthar ag tuar go gcuirfear suim san fhuinneamh núicléach arís, siúd is go mbíonn mímhuinín ag na daoine as, ar chúiseanna slándála. Thairis sin, is dócha go bhfoghlaimeofar leas níos fearr a bhaint as foinsí neamhghnácha ola, cosúil leis an ngaineamh ola agus leis an mbiotúman.
Nasc seachtrach
Beo.ie - An peitreal: deireadh an bhóthair ag teacht? Alt faoi bhuaic na hola
Oilcrash, 2006
Félix Trinidad
Dornálaí Pórtó Ríceach, a bhí ina churadh domhanda, is ea Félix Juan Trinidad García a rugadh ar 10 Eanáir 1973 i bhFajardo, Pórtó Ríce.
Vega (spásárthach)
Tugtar Vega ar dhá spásárthach (Vega I agus Vega II le bheith cruinn) a lainseáil an tAontas Sóivéadach i 1984 chun dhá phacáiste ionstraimí tomhais a chur ar thalamh Véineas i 1985, agus eitilt thar is staidéar a dhéanamh ar chóiméad Halley, a bhí le teacht ar a chamchuairt thréimhsiúil gar don Ghrian i 1986. Comhar idirnáisiúnta a bhí i gceist sna pacáistí ionstraimí is an spásloingseoireacht. Cuireadh na hionstraimí go talamh le balún, agus cuid mhaith den phróiseas léirithe ar an teilifís. Baineadh feidhm as imtharraingt Véineas chun na spásárthaigh a athdhíriú i dtreo an chóiméid. Fuair na pictiúir garamharc ar núicléas an chóiméid, agus rinneadh anailís ar ghás is deannach a eireabaill den chéad uair. Réabadh iad ag imbhuailtí na bpáirteagal san eireaball, agus cailleadh teileachumarsáid leo ansin.
Iora rua
Is creimire beag é an t-iora rua (Sciurus vulgaris). Mamach atá ann. Is creimire feoi liteach é. Tá na hioraí rua flúirseach go maith ar fud na Eoráise. Tá laghdú mór tar éis teacht ar líon na n-ioraí rua sa Bhreatain, Éirinn agus in Iodáil le blianta beaga anuas, ó tháinig ioraí glasa (Sciurus carolinensis) isteach ó Mheiriceá Thuaidh.
Caomhnú
Is ainmhithe dúchasacha Éireannacha iad na hioraí rua. Fuair siad go léir bás tar éis na oighearaoise deireanaí, ach tugadh isteach arís iad. .
Iarrachtaí Caomhnú
Tá an t-iora rua cosanta faoin Acht um Fhiadhúlra, 1976 in Éirinn agus Ard an Fhiadhúlra, 1985 sa Ríocht Aontaithe
Catalão
Cathair i nGoiás na na Brasaíle is ea Catalão. Tá an chathair suite i ndeisceart an stáit. Bunaíodh san ochtú haois déag í. Tá breis is 60,000 duine ina gcónaí san áit.
Fia
Mamach crúbach is ea an fia. Is athchogantaigh mhóra cheathairchosacha iad na fianna. Tá fianna ina gcónaí san Eoraip, san Áise, san Afraic, i Meiriceá Thuaidh agus i Meiriceá Theas. Tá go leor cineálacha fianna timpeall an domhain.
Tacsanomaíocht (bitheolaíocht)
Is í an tacsanomaíocht (ón tSean-Ghréigis τάνις (taxis) 'socrú ', agus -νομία (-nomia) 'modh') an eolaíocht a bhaineann le grúpaí d'orgánaigh bhitheolaíocha a ainmniú, a shainiú (imscríobhú) agus a rangú. Tá úsáid na tacsanomaíochta chomh sean le forbairt na teanga. Bhí Arastatal (384–322 RCh) ar cheann de na chéad eolaithe a rinne iarracht gach rud beo a rangú, agus úsáidtear cuid dá ghrúpaí fós inniu; mar shampla, na veirteabraigh agus na hinveirteabraigh, ar thug seisean ainmhithe le fuil agus gan fuil orthu.
Rinne sé rangú níos faide ar na hainmhithe gan fuil (inveirteabraigh) amhail feithidí, crustacea agus testacea (moilisc).
Tá dhá phríomhlíomatáiste ag an tacsanomaíocht:
• Ainmníocht – ainmniú eolaíoch na n-orgánach agus an córas déthéarmach in úsáid.
• Córasaíocht – orgánaigh a chur i ngrúpaí bunaithe ar a gcuid cosúlachtaí agus difríochtaí.
Is é pointe tosaigh ainmníocht thacsanomaíoch nua-aoiseach na luibheolaíochta agus na míoleolaíochta, deirtear, ná an obair a rinne Carl Linnaeus (1707 – 1778), lia ón tSualainn. A chóras rangúcháin, ar a dtugtar an Systema Naturae, is córas déthéarmach é a thugann dhá ainm do gach orgánach. An chéad ainm, ainm géineasach, léiríonn sé an géineas lena mbaineann an speiceas, agus an dara hainm, is sainainm é. D’ainmnigh Linnaeus orgánaigh i Laidin nó i nGréigis ionas go mbeadh córas inaitheanta ainmníochta ann ar fud an domhain. Déantar an dá ainm a phriontáil i gcló iodálach le túslitir ainm an ghéinis mar cheannlitir agus túslitir ainm an speicis i gcás íochtair. I dtéacs ina n-úsáidtear ainm speicis níos mó ná uair amháin, is féidir an t-ainm géineasach a ghiorrú agus gan ach an chéad litir a úsáid, mar shampla is féidir Homo sapiens a scríobh mar H. sapiens.
I gcórasaíocht, eagraítear speicis ina ngrúpaí cliarlathacha a théann i méid. Tugtar ‘aicmiú ’ air nuair a eagraítear orgánaigh ina ngrúpaí tacsanomaíocha.
Clochar (foirgneamh)
250px|thumb|Clochar Is pobal Críostaí de mhná rialta ina gcónaí le chéile faoi mhóideanna chrábhaidh é clochar.
Tacsanomaíocht (bitheolaíocht)
Tugtar tacsón ar gach grúpa (iolra, tacsóin). Seo iad na grúpaí sin, in ord laghdaitheach meide:
• Fíleam – orgánaigh atá déanta ar phlean den chineál chéanna, (Ná déan dearmad go bhfuil plandaí rangaithe ina ranna seachas ina bhfílim.)
• Aicme – grúpa d’oird taobh istigh d’fhíleam,
• Speiceas – grúpa aonán de shinsearacht choiteann atá an-chosúil lena chéile, agus atá in ann idirphórú de ghnáth le sliocht torthúil a tháirgeadh.
Glacann an chuid is mó de na córais rangúcháin,san áireamh na gaolta sinsearachta idir rudaí beo; tugtar ‘aicmiú fíliginiteach' air seo. Agus é sin ráite, tá roinnt córais aicmithe ar fud an domhain, agus tá cur chuige difriúil ag gach ceann acu maidir le horgánaigh a ordú i saol an dúlra. Chuir na luathchórais aicmiúcháin, na horgánaigh i dtacsóin, bunaithe den chuid is mó ar ghnéithe moirfeolaíocha, ach de réir mar a tháinig feabhas ar an eolaíocht, tá níos mó faisnéise ar fáil le speiceas a shainmhíniú.
Roimh speiceas a shainmhíniú sa lá atá inniu ann, amharcfaidh tacsanomaithe ar na rudaí seo:
• moirfeolaíocht – gnéithe seachtracha
Hipitíoróideacht
Diagnóisiú
Déantar galar sa tíoróideach a dhiagnóisiú le tástáil fola do na leibhéil T4 agus T3 atá san fhuil a fháil amach. Déantar íomháú ar an bhfaireog ar nós scanadh ultrafhuaime le méid is cruth na faireoige a fhiosrú. Déantar bithóipse chomh maith, ach go háirithe i gcásanna ailse. Breathnóidh paiteolaí ar an sampla fíocháin seo.
Tacsanomaíocht (bitheolaíocht)
• anatamaíocht – gnéithe inmheánacha
Hipitíoróideacht
Cóir Leighis
Ó thaobh cóir leighis tugtar cógas leis an oiread hormón a scaoiltear a mhéadú nó cuirtear hormóin shintéiseacha ar fáil do dhaoine de réir mar is gá. Téitear i muinín na máinliachta nuair a bhíonn an fhaireog rómhór. Chomh maith is féidir radaíocht a úsáid leis an bhfaireog a scrios má tá sé rómhór.
Tacsanomaíocht (bitheolaíocht)
• cilldéanmhas – prócarótaigh nó eocarótaigh
• bithcheimic – ADN, ARN agus próitéin.
Tabhair faoi deara: Tá baint níos dlúithe ag orgánaigh a bhfuil ardleibhéal cosúlachta acu i seichimh ADN, ARN agus próitéine lena chéile, ná iad siúd nach bhfuil a gcuid seichimh cosúil lena chéile.
An tSlóvaicis
Is í an tSlóvaicis an teanga Shlavach a labhraítear sa tSlóvaic agus i measc lucht imirce ón tSlóvaic sna tíortha eile, go háirithe i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Ar fud an domhain, tá sí ag sé mhilliún de dhaoine ó dhúchas. Is í an tSeicis an teanga is gaolmhaire léi, agus an dá theanga sách intuigthe ag cainteoirí na teanga eile acu. Mar sin féin, tá caighdeán scríofa agus litríocht dá gcuid féin ag na Slóvacaigh, agus difríochtaí suntasacha ag baint leis an gcóras díochlaonta.
An duine nach bhfuil Slóvaicis aige, nuair a chaithfidh sé súil ar théacs sa teanga, is é an rud is mó a chuirfidh iontas air ná an oiread focal nach bhfuil guta ar bith iontu: smrť ("bás"), blb ("amadán") agus a leithéid. Tá mórán focal ann a bhfuil guta amháin iontu freisin, mar shampla: štvrtok ("Déardaoin"). Is é an míniú ná go mbaintear úsáid an ghuta as an l agus as an r sa tSlóvaicis go minic, agus iad ag iompar an tsiolla mar a bheadh gutaí iontu.
Úsáidtear an síneadh fada sa tSlóvaicis leis na gutaí fada a aithint thar na gutaí gairide. D'fheicfeá an síneadh fada os cionn an r ná an l, toisc go nglactar leo mar ghutaí sa teanga. Is é sin le rá, baintear úsáid as na litreacha speisialta seo: á, ä, č, ď, é, í, ľ, ĺ, ň, ó, ô, ŕ, š, ť, ú, ý, ž. Agus seo iad litreacha na haibítre go léir: a, á, ä, b, c, č, d, ď, e, é, f, g, h, i, í, j, k, l, ľ, ĺ, m, n, ň, o, ó, ô, p, (q), r, ŕ, s, š, t, ť, u, ú, v, (w), (x), y, ý, z.
Tabhair faoi deara nach n-úsáidtear na litreacha Seiceacha ř agus ů sa tSlóvaicis ar aon nós!
Stair na Slóvaicise
Ba í an chéad teanga liteartha a bhí in úsáid ag na Slóvacaigh ná an tSeicis, ach i rith na séú agus na seachtú haoise déag, thosaigh an tSeicis áitiúil ag glacadh le saintréithe ó na canúintí Slóvaicise. D'fhorbair trí chanúint scríofa éagsúla, mar atá, canúint scríofa an Iarthair, canúint scríofa Lár na Slóvaice, agus an teanga ar a dtugtar Slóvaicis na nÍosánach. An chéad dá chanúint acu, bhí siad bunaithe ar an tSeicis, ach san am céanna, bhí urlabhra an phobail áitiúil ag imirt a tionchair orthu. Maidir le Slóvaicis na nÍosánach, iarracht a bhí ann de chuid na hEaglaise Caitlicí teachtaireacht an Fhrithreifirméisin a scaipeadh is a chraobhscaoileadh i measc na Slóvacach ina dteanga féin.
D'éirigh ní b'fhearr leis an gcaighdeán Slóvaicise a cheap L'udovít Štúr sna 1840idí. Bhí an caighdeán seo bunaithe ar chanúintí Lár na Slóvaice. Glactar leis gurbh iad a chuid scríbhinní a chuir tús leis an tSlóvaicis chomhaimseartha. Protastúnach a bhí i Štúr, agus bhí sé riachtanach fós an scoilt idir na Caitlicigh agus na Protastúnaigh i gcúrsaí teanga a leigheas. Socraíodh an scéal seo leis an ngramadach Kratká mluvnica slovenská ("Gearrghramadach na Slóvaicise"), a tháinig i gcló sa bhliain 1852.
Mar sin féin, is iomaí Slóvacach a roghnaigh an caighdeán Seiceach i ndiaidh fhoilsiú an ghraiméir sin. Ón taobh eile de, bunaíodh eagraíocht teanga, Matica slovenská ("An Mháthairthír Shlóvacach") leis an tSlóvaicis a chur chun cinn i dTurčiansky Svätý Martin i lár na Slóvaice, áit a raibh cuid mhaith nuachtán á bhfoilsiú chomh maith. Sna 1860idí, ´áfach, d'fhéach údaráis na hUngáire leis an Ungáiris a chur chun cinn sa tSlóvaic, a bhí suite sa leath Ungárach d'Impireacht na hOstaire agus na hUngáire. Sna 1880idí, ní raibh an tSlóvaicis á saothrú ach sa litríocht ealaíonta.
Sa bhliain 1902, d'fhoilsigh Samo Czambel a leabhar gramadaí féin, Rukovät' spisovnej reči slovenskej ("Lámhleabhar na Slóvaicise liteartha"). Ba é an graiméar seo a shocraigh caighdeán na Slóvaicise go dtí na caogaidí.
I ndiaidh an Chéad Chogadh Domhanda, rinneadh teanga oifigiúil den tSlóvaicis i dtír nua neamhspleách na Seicshlóvaice. Ó sin i leith, tá an teanga á saothrú go forleathan i gcúrsaí riaracháin, teagaisc agus eolaíochta, chomh maith leis an litríocht ealaíonta.
Ilhan Omar
Is í Ilhan Abdullahi Omar, a rugadh ar 4 Deireadh Fómhair, 1982 i Mogaidisiú, an tSomáil ag obair sa Teach Ionadaithe na Stát Aontaithe le haghaidh Minnesota.
An Blaic
Is sráidbhaile teorann é in iarthar Chontae an Chabháin in Éirinn is ea An Blaic. Tá sé suite ar an bpríomhbhóthar náisiúnta N16, díreach trasna na teorann ó shráidbhaile Beal Cú, Contae Fhear Manach.
Hipeatalamas
Is faireog san inchinn é an hipeatalamas a thálann hormóin a mbíonn éifeacht acu ar an bhfaireog thíoróideach.
Ialtóg luch-chluasach Mhaigribeach
Ainmhí is ea an ialtóg luch-chluasach Mhaigribeach. Mamach eitilte in ord na Chiroptera is ea í.
An Ráth
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Ráth air:
Micheál Ó hEidhin
Tógadh Micheál i gceantar na Doiriú, Ros a Mhíl i dteaghlach ceolmhar. Chaith sé tamall ina dhalta i nGaoth Dobhair leis an múinteoir clúiteach Seán 'ac Fhionnlaoich as Gabhla. Fuair sé céim san eolaíocht ach ina dhiaidh sin rinne sé staidéar ar an cheol i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh faoin ollamh Aloys Fleishmann, bhí Pilip Ó Laoghaire aige mar mhúinteoir córacha, agus fuair sé post mar chigire ceoil i gCoiste Garmoideachais na Gaillimhe.
Chuir sé tús le dioplóma teagaisc Chomhaltas Ceoltóirí Éireann sa bhliain 1980.
Bhí sé ina stiúrthóir ceoil le RTÉ agus ina mholtóir i gcomórtais Oireachtais agus Slógadh ó 1969 ar aghaidh. Spreag sé siollabas sa cheol traidisiúnta do Chomhaltas agus d'Acadamh Ríoga Ceoil na hÉireann i 1998.
Bhí sé pósta agus seisear clainne air.
James Colbert
Polaiteoir Éireannach ab ea James Colbert (3 Eanáir 1890 – 28 Eanáir 1970). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Fianna Fáil.
Alexandria Ocasio-Cortez
Is í Alexandria Ocasio-Cortez, a rugadh ar 13 Deireadh Fómhair, 1989 san Bronx, Nua-Eabhrac ag obair sa Teach Ionadaithe na Stát Aontaithe le haghaidh Nua-Eabhrac.
Croome Court
Is teach mór suite i Worcestershire é Croome Court.
Shanxi
Cúige is ea Shanxi (Sínis: 山西省, Pinyin: Shānxī Shěng) i nDaon-Phoblacht na Síne. Tá an cúige suite i dtuaisceart na tíre.
In Utero (albam)
Is é In Utero an ceathrú halbam ón bhanna rac-cheoil Mheiriceánaigh Nirvana. Tar éis an cháil mhór a bhaineadar amach leis an albam Nevermind, bhí sé de sprioc acu filleadh ar a bhfréamhacha punc-rac. Mar sin d'eisigh siad ceirnín a bhí i bhfad níos callánaí, níos casta agus míshlachtmhaire.
An léiritheoir a roghnaigh siad ná Steve Albini, rud a chuir olc ar Geffen agus iad ag tnúth le rianta tarraingteacha nua a dhíolfaí na mílte cóip uair amháin eile.
Peadar Ó Caomhánaigh
Is craoltóir agus comhairleoir neamhspleách ar Chomhairle Contae Átha Cliath Theas é  Peadar Ó Caomhánaigh.
Cnoc na Cora
Is baile suite i gContae Aontroma é Cnoc na Cora.
In Utero (albam)
Ní raibh Kurt Cobain ar a chompord riamh lena cháil nua, rud a bhí mar théama don albam. In ainneoin an cur chuige nua siúd a bhí acu, shroich an t-albam barr na gcairteacha arís, buíochas le hamhráin cháiliúla amhail "Heart-Shaped Box" agus "All Apologies".
Peadar Ó Caomhánaigh
As Chluain Dolcáin dó ó dhúchas. Is craoltóir ar Raidió na Life Ó Caomhánaigh agus chuir sé tús leis an Pop-Up Gaeltacht in éineacht le hOsgur Ó Ciardha, rud ar chuspóir di cainteoirí cathrach Gaeilge a thabhairt le chéile chun gnáthrud a dhéanamh d'úsáid na Gaeilge i gcuideachta neamhthraidisiúnta.
Úsáideann sé Twitter as Gaeilge agus as Béarla araon.
Spáinnéar Feá Meiriceánach
thumb|240px|Spáinnéar Feá Meiriceánach Madra as Meiriceá é spáinnéar Feá Meiriceánach.
Neville Chamberlain
Polaiteoir Briotanach ab ea Arthur Neville Chamberlain, (18 Márta 1869 – 9 Samhain 1940) agus Príomh-aire na Ríochta Aontaithe idir 1937 agus 1940.
Fialuch Keen
Is ainmhí beag í an fhialuch Keen. Mamach atá ann.
Stanford-le-Hope
Is baile suite in Essex é Stanford-le-Hope.
Veicteoir (míochaine)
Sa mhíochaine, orgánach, artrapód go coitianta, a fheidhmíonn mar ghníomhaí idirmheánach chun miocrorgánach galrach a aistriú ó óstach amháin go hóstach eile. Eiseamláirí is ea an sceartán le tífeas, an corrmhíol maidir le maláire is fiabhras buí, agus an mhíoltóg gainimh le léaismeanáis.
British Camp
clé|250px|mion|British Camp Is dún an Iarannaois suite i Worcestershire é British Camp.
Veirmicilít
Grúpa crémhianraí, déanta trí athrú míocaí. Páirteagail phóiriúla screamhacha atá inti, agus leathnaíonn a dtoirt faoi 20 nuair a théitear iad. Táirgeann sé seo ábhar támh teasdíonach le dlús íseal, a úsáidtear le haghaidh pacála, inslithe is déanamh plástair, agus mar mheán chun plandaí a shaothrú ón síol.
Úna Ní Fhaircheallaigh
Luathshaol
I Rafanaigh in aice le Achadh an Iúir i gContae an Chabháin a rugadh ‘Uan Uladh’ ar 24 Meitheamh 1874. Peter Dominic O’Farrelly a hathair agus Ann Sheridan a máthair. Bhí ceathrar cailíní eile agus triúr deartháireacha sa chlann. Ba é a céad saothar foilsithe ná sraith alt maoithneach san Anglo-Celt in Eanáir-Márta 1895, dar teideal Glimpses of Breffni and Meath, agus ina dhiaidh sin mhol Edward O'Hanlon, eagarthóir an Anglo-Celt di díriú ar chúrsaí liteartha agus bhain sí M.A. amach i gColáiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath (An Ollscoil Ríoga).
I mí Feabhra 1887, chláraigh sí leis an “Irish Fireside Club”, colún nua sa Weekly Freeman arna chur in eagar ag Rose Kavanagh, siomptóm de réimse méadaitheach litríocht na leanaí le linn an fin de siècle. Údar mórtais don chlub seo an as níos mó ná 60,000 ball leanaí a bhí aige nuair a bhí an club i mbarr a réime, agus d’éascaigh sé oll-dhíonteagasc glúin de leanaí Éireannacha bhféiniúlacht  chultúrtha na náisiúnaithe. Bhí sí le bheith ar an mbean is teanntásaí sa chlub seo, a mhúnlaigh a smaointe útóipeacha, feimineacha agus náisiúnaíocha le linn a bheith ina ndaoine fásta.
Tuairim 1896 a thosaigh sí ag foghlaim Gaeilge. Nuair a foilsíodh a húrscéilín Grádh agus crádh i 1901, d’éiligh an Dr Micheál Ó hIceadha gurbh é an t-aon leabhar amháin dár chuir an Conradh amach a bhí saor ó locht agus d’admhaigh sé gurbh é féin a bhí ag múineadh Gaeilge d’Úna le ceithre bliana anuas.
I ndiaidh Mháire Ní Aodáin ba í ab fhearr a rinne troid ar son comhdheise agus cothramaíochta do mhná san ollscolaíocht. Labhair sí os comhair an Choimisiúin Ríoga 1901–3 thar ceann an Irish Federation of University Graduates. Mar gheall ar an obair sin a ceapadh í ina ball de chéad Bhord Stiúrtha Choláiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath (Ollscoil na hÉireann) i 1909.
I 1902 d’fhoilsigh an Conradh leabhar a scríobh sí 'Smuainte ar Árainn'. agus úrscéilín eile 'An Cneamhaire', tuairim an ama chéanna.
Flogging Molly
Is banna cheoil as Los Angeles, California, SAM é Flogging Molly.
Is iad na seachtar sa banna ná: Dave King (amhránaí, giotár, bodhrán, srl.), Bridget Regan (feadóg stáin, píopaí), Dennis Casey (giotár), Nathen Maxwell (dordghiotár), Bob Schmidt (mandolin, banseo, basúcaí, srl.), George Schwindt (drumaí), agus Matt Hensley (bosca ceoil).
Úna Ní Fhaircheallaigh
Luathshaol
I ndiaidh adhlacadh an Athar Ó Gramhnaigh i 1903 chuir sí eagar ar 'Leabhar an Athar Eoghan' —an chéad leabhar riamh le léaráidí agus grianghrafanna ar de dhéantús na hÉireann ar fad é.
Gairm acadúil
Chomh luath agus a d’éirigh sí neamhspleách ó thaobh airgeadais de, chláraigh sí i gColáiste Ollscoile Naomh Muire, Baile Átha Cliath, agus chuir sí ina luí go cuí ar Phríomhoide an Choláiste an chéad léachtóir Gaeilge riamh sa Choláiste a liostáil, ionas go bhféadfadh sí staidéar a dhéanamh ar an teanga mar chuid dá Céim Ealaíon.
Earcaíodh Eoin MacNeill, Leas-Uachtarán Chonradh na Gaeilge. an príomheagraíocht náisiúnach cultúrtha a bhí i bhfeidhm in Éirinn ó 1893, agus bunaíodh rang, le Farrelly (nó O’Farrelly mar a tugadh uirthi ansin) ag spreagadh mná óga ó Choláistí na mBan i mBaile Átha Cliath le freastal ann.
Tríd an tionscnamh seo, tháinig croíghrúpa de náisiúnaithe cultúrtha meánaicmeacha agus oilte chun cinn sa phríomhchathair, lena n-áirítear Máire Ní Chinnéide agus Máire de Buitléir, a rachadh, cosúil le Ní Fhaircheallaigh, ar aghaidh chun róil mhóra a imirt i bhforbairt Chonradh na Gaeilge tríd an gcéad dá fhiche bliain den fhichiú haois, mar fhigiúirí liteartha, oideachasóirí agus gníomhaithe teanga.
Bhain sí céim amach in Ollscoil Ríoga na hÉireann (BA 1899, MA 1900), agus chaith sí téarma i bPáras ag staidéar faoi Henri D’Arbois de Jubainville, ollamh le Cheiltis sa Collège de France. Ba í an chéad bhean í a rinne staidéar ar an Cheiltis go leibhéal chomh hard sin. Ceapadh Ní Fhaircheallaigh mar léachtóir le Gaeilge i gcoláistí Alexandra agus Loreto, agus theagasc sí Gaeilge i bPríom- Oifig an Chonartha freisin.
Chuir sí ina luí ar Mháire Ní Aodáin (Mary Hayden) iarratas a dhéanamh ar Chomhaltacht Shinsearach na hOllscoile Ríoga, mar iarracht dúshlán a thabhairt don tuairim go raibh scoláirí ban neamh-incháilithe le haghaidh dámhachtainí den sórt sin. I 1902, in éineacht le Hayden, chabhraigh sí leis an gCumann Céimithe na mBan agus Ábhair Chéimithe a bhunú, d’fhonn   comhdheiseanna san oideachas ollscoile a chur chun cinn. Thug sí fianaise do choimisiúin Robertson (1902) agus Fry (1906) ar oideachas ollscoile na hÉireann, ag argóint go rathúil ar son comhoideachais iomlán ag COBÁC.
Nuair a bunaíodh Ollscoil na hÉireann i 1909 ceapadh Úna ina Léachtóir le Nua-Ghaeilge. I 1911 foilsíodh an t-aon saothar amháin léinn dá cuid, 'Filidheacht Sheagháin Uí Neachtain', ina bhfuil eagar curtha aici ar dhosaen dán. I 1932 ceapadh í ina hollamh le Filíocht na Nua-Ghaeilge i gcomharbacht ar an gCraoibhín. An Craoibhín a scríobh an réamhrá i gcnuasach dá dánta 'Áille an Domhain' a foilsíodh i 1927.
I 1921 d’fhoilsigh Cló an Talbóidigh cnuasach dá véarsaí Béarla, Out of the Depths.
Nuair a chuaigh Dubhghlas de hÍde ar scor i 1932, ceapadh í ina ollamh le Nua-Ghaeilge, agus d'fhan sí sa phost sin go dtí gur scoir sí i 1947.
Conradh na Gaeilge
I rith an tsamhraidh 1898, nuair a chríochnaigh Ní Fhaircheallaigh a dara bliain staidéir i gColáiste Naomh Muire, shocraigh Eoin Mac Néill di cuairt a thabhairt ar Inis Meáin, chun a Gaeilge a fheabhsú. Thar na cúig samhraí eile a chaith sí ar Inis Meáin, bhain sí líofacht amach sa Ghaeilge agus i mí Lúnasa 1899 bhunaigh sí ‘Craobh na mBan’ de Chonradh na Gaeilge, bliain tar éis do Chraobh na bhFear den Chonartha a bheith ar bun in Inis Mór agus Inis Meáin. Chuir an chraobh seo an chéad gníomhaíochtaí fóillíochta ar fáil do mhná an oileáin.
Nuair a d’fhill sí ó Oileáin Árann i bhfómhar na bliana 1898, chláraigh sí leis an Chraobh Lárnach de Chonradh na Gaeilge i mBaile Átha Cliath agus ba ghearr go raibh sí ina ball dá Choiste Gnó agus den bhall ban ba mhó tionchar sa Chonradh go dtí 1915. Le linn a luath rannpháirtíocht sa Chonradh chuir Ní Fhaircheallaigh a 'clár oibre na mban' chun cinn i measc a chomhghleacaithe fireannaha mór le rá. Más rud ar bith é, chuir sé seo leis an tóir a bhí uirthi, rud a léiríodh nuair afuair sí an vóta is airde sna toghachán i 1903 agus 1904. Bhí sí ar cheann de na gníomhaígh teanga ba ghníomhaí agus is dúthrachtaí ag an am seo.
Hebei
Cúige is ea Hebei (Sínis: 河北省, Pinyin: Hébĕi) i nDaon-Phoblacht na Síne. Tá an cúige suite i dtuaisceart na tíre.
Rannta rialacháin
Tá an Chúige Hebei roinnte ina 11 roinnt ar leibhéal an mhaoracht (Béarla: prefecture), mar a leanas seo:
Tarbh-bhrocaire Meiriceánach
thumb|240px|Tarbh-bhrocaire Meiriceánach Madra as Meiriceá é an tarbh-bhrocaire Meiriceánach.
John Daly
Polaiteoir Éireannach ab ea John Daly (23 Márta 1867 - 23 Feabhra 1932). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal.
The X Factor (sraith 9 an RA)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é The X Factor, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Thosaigh an naoú sraith de The X Factor ar 18 Lúnasa, 2012 agus chríochnaigh sé ar 9 Nollaig, 2012.
B'iad Louis Walsh, Gary Barlow, Tulisa Contostavlos agus Nicole Scherzinger na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh James Arthur an tsraith le 53.7% na vótaí agus tháinig Jahméne Douglas sa dara háit.
D'fhág Tulisa Contostavlos tar éis an tsraith seo.
An Chéad Chath an Bull Run
clé|250px|mion|Cath Gettysburg Troideadh An Chéad Chath an Bull Run, ar an 21 Iúil, 1861, timpeall Contae Fairfax, Virginia agus Prince William County, idir fórsaí an Aontais agus an Comhcheangail i rith Cogaidh Cathartha na Stát Aontaithe.
Ialtóg luch-chluasach bheag
Is ainmhí beag í an ialtóg luch-chluasach bheag. Mamach atá ann.
Feadóg mhionbhosach
Is éan í feadóg mhionbhosach. Is baill d'fhine na Charadriidae é. .
Shaanxi
Cúige is ea Shaanxi i nDaon-Phoblacht na Síne. 37,050,000 an daonra atá ag an gcúige suite i dtuaisceart na tíre.
Ar 23 Eanáir 1556, bhuail crith talún ollmhór Cúige Shaanxi.
Féach freisin
Crith talún Shaanxi, 1556
Jeremy Corbyn
Polaiteoir Briotanach is ea Jeremy Bernard Corbyn (rugadh 26 Bealtaine 1949). Is é Ceannaire Pháirtí an Lucht Oibre é agus, mar sin, ceannaire an Fhreasúra sa Ríocht Aontaithe.
Athléiriú staire
thumb|280px|Athléiriú staire ([[Cogadh Cathartha SAM)]] Is éard atá i gceist le hathléiriú na staire ná cineál cluiche rólghlactha le gnéithe d'imeachtaí staire ar leith nó de thréimhse staire ar leith a athchruthú. Is féidir nach bhfuil i gceist ach cath amháin nó cogadh amháin, cuir i gcás, ach is féidir an t-athléiriú a dhéanamh ar scála níos fairsinge.