cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Réamhstair na hÉireann
An Chré-Umhaois agus an Choparaois (2500-500 RCh)
Thosaigh an Chré-umhaois nuair a cóimhiotalaíodh copar le stán agus rinneadh déantáin cré-umha. Tharla sé seo timpeall 2000 RCh nuair a rinneadh roinnt tuanna comhréidhe an Bhaile Bhig. Thosaigh an tréimhse roimhe seo, an Choparaois timpeall 2500 RCh.
Rinneadh airm agus uirlisí as cré-umha. Aimsíodh claimhte, tuanna, miodóga, halbaird, meanaí, uirlisí óil agus trumpaí corn ag láithreáin Cré-umha. Tá na trumpaí corn an-speisialta mar bhí ar na céardaí Éireannach úsáid a bhaint as an Próiseas céarach caillte.
Tharla mianadóireacht copair in oirthuaisceart na hÉireann agus iomportaladh stán ó Chorn na Breataine chun cré-umha a dhéanamh. Aimsíodh na mianaigh copair is sine in Oileán Rosa sna Lochanna Chill Airne i gContae Chiarraí. Meastar go raibh mianadóireacht agus miotalóireacht ann ó 2400 RCh go 1800RCh.
An Iarannaois (500 RCh – 400 AD)
Cuirtear tús leis an Iarannaois in Éirinn timpeall 500 RCh agus críochnaíodh é le teacht na Críostaíochta in Éirinn timpeall 400 AD. Deirtear gur críochnaíodh réamhstair na hÉireann ag an bpointe seo mar tugtar taifid scríofa isteach den chead uair in Éirinn. Sa tréimhse seo, creidtear gur shroich na Ceiltigh (cainteoirí Próta-Cheilteacha) agus mar sin cainteoirí Ind-Eorpacha Éire.
Caisleán Shandarsan
Tógadh an caisleán reatha i 1840. Is é Caisleán Shandarsan baile sinsear de Chlann Shandarsan. Tá an caisleán suite i gContae an Chabháin in Éirinn, in aice le Béal Tairbirt. Cuimsíonn an suíomh 34 acra. Scriosadh an caisleán le tine 3 huaire le himeacht na mblianta, agus faoi láthair níl fágtha ach na fothracha. Osclaíodh Ionad Idirnáisiúnta na nGasóg i gCaisleán Shandarsan in 2012.
Mar Baile Teaghlaigh
Ar feadh ceithre chéad bliain, bhí an caisleán mar chomhartha de choilíneachas agus de choimhlint idir na Gaill agus na Gaeil. Thóg Coróin Shasana tailte tábhachtacha ó na clanna dúchasacha na hÉireann agus tugadh iad do choilínigh ón mBreatain.
Fuair an saighdiúir Albanach, Alsandar Sandarsan, an Caisleán agus a chuid talún sa bhliain 1618. Fuarthas cloch leis an ainm Sandarsan agus an dáta 1573 scríofa uirthi, ach tá an fhianaise ann nár tháinig clann Shandarsan go dtí an seachtú haois déag áfach. I 1633, thug sé an t-eastát dá mhac, Roibeard. I rith an t-éirí amach a bhí eagraithe ag na Gaeil, scriosadh an caisleán sa tine. Ach chuidigh Roibeard go mór leis na Sasanaigh chun Éirinn a chur faoi smacht arís, agus bronnadh sé níos mó talún dá bharr.
Sa 19ú haois, rinneadh an eastáit a thabhairt in oidhreacht ar Choirnéal Éadbhard Sandarsan, ‘Laoch na nDílseoirí’ agus bunaitheoir d'Aontachas in Éirinn, ina raibh sé mar aidhm Riail na Breataine a chomieád beo.
Cogadh
Ó 1688 go 1691, bhí cogadh ann idir an Rí Séamas II agus Liam Oráiste ón Ollain faoi cé a bheadh i gceannas ar Shasana agus ar Éirinn. Rinneadh scrios mór agus doirteadh fola go leor ar an eastát. Throid Roibeard Óg sa chogadh ar thaobh Liam Oráiste. I 1689, dódh an caisleán go talamh (arís!) ag ceann de Ghinearál Rí Shéamais, An Tiarna Galmoy.
Cúpla mí ina dhiaidh sin, rinneadh luíochán ar shaighdiúirí Rí Shéamais i gCaisleán Shandarsan nuair a bhí siad ar teitheadh ó Chath An Baile Nua. Maraíodh 400 saighdiúirí, agus tugadh rogha báis dóibh, bheith báite nó bás a fháil le claíomh. Roghnaigh an tromlach bheith báite san Abhainn na Finne ar thailte an chaisleáin.
Rinne Óglaigh na hÉireann (IRA) ruathar ar an chaisleán i 1920. Tháinig deireadh le ré na Sasanaigh i 1921, tar éis Cogadh na Saoirse agus bhí Éire neamhspleách. Nuair a síníodh An Conradh Angla-Éireannach sa bhliain 1922, bhí an caisleán suite i ndeisceart na teorann nua.
Ailtireacht
Tógadh an caisleán reatha i 1840. Sampla den ailtireacht Ghotach atá ann, tá an slí isteach siméadrach agus áirsí rinneacha ar dhíon an grianáin. Is féidir na fuinneoga saise fada a fheiceáil fós. Tógadh séipéal mar chuid bhreise den chaisleán le haghaidh tuama teaghlaigh. Ceaptar gurbh é George Sudden an t-ailtire toisc go raibh an caisleán cosúil le Caisleán na Croma i gContae Fhear Manach
Inniu agus Cosán an Chaisleáin
I Mí Lúnasa 2012, d’oscail Uachtarán na hÉireann, Micheál D. Ó hUiginn, Ionad Idirnáisiúnta na nGasóg i gCaisleán Shandarsan, a chosnaigh 3.7 milliún euro. Tá an foirgneamh mar cheann de chúig Ionaid Domhanda na Síochána fógraithe ag Foras Domhanda na nGasóg. Gach bliain, tagann na deich mílte gasóga ó chian is ó chóngar ar cuairt chuid an tionad.
Cosán an Chaisleáin
In 2016, thug Oirthear Ársa na hÉireann maoiniú don chosán caisleán a fhorbairt. Rinneadh athchóiriú ar na cosáin bunaidh timpeall an chaisleáin, agus ósclaíodh an conair shiúil in 2017.
Fiadhúlra
Tá foraois dhlúth timpeall an chaisleán beo le fiadhúlra. Tá loch mór ann, atá an-tábhachtach don fhiadhúlra. Tá réimse leathan ainmhithe le feiceáil, ina measc ;
Lanett, Alabama
Is cathair i gContae Chambers, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Lanett. Measadh 6,393 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Waunfawr
53.1116°N, -4.2069°W
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Waunfawr, 194.5 km ó Caerdydd agus 330 ó Londain. Tá daonra 1,378 ann, agus tá 1,095 (79.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Uí Fhlaithbheartaigh
Dream Gaelach is ea Uí Fhlaithbheartaigh/Uí Fhlaithearta (Meán-Ghaeilge Ua Flaithbertach), lonnaithe i gContae na Gaillimhe an lá atá inniu ann. Bunaíodh an chlann sa 10ú haois, ainmnithe as Flaithbheartach mac Eimhin.
mion|150px|Armas Uí Fhlaithbheartaigh
Uí Bhriúin Seola na gConnacht is ea a sinsear. Uí Chonchúir agus Mhic Dhiarmada ba ea a ngaoil Ó dhúchas, ba ríthe Mhaigh Sheola agus Muintir Mhurchadha iad. I ndiaidh chliseadh Chathail mhic Thiarnáin ag Aodh an Gha Bhearnaigh san 11ú haois, cuireadh an éisc ar an gclann siar go dtí Iar Connacht, Conamara an lae inniu. Bhí suas i gceannas ann go dtí an 16ú haois.
Bunús
Rianaítear ginealach Uí Fhlaithbertaigh siar go Brión mac Echach Muigmedóin, rí Chonnacht agus leasdeartháir Néill Naoighiallaigh. Dar leis na seanscéalta, an 122a Ardrí Éireann ba ea a n-athair, Eochaid Mugmedón mac Muireadhaigh, de shliocht díreach Mhíl Espáine (c. 1763 BCE – c. 1699 BCE).
Laindéar Síneach
Planda ilbhliantúil atá dúchasach d'oirdheisceart na hEorpa is an Áise. Ríosómach. Na bláthanna bán, le spotaí dorcha ina lár. Na cailísí bolgach seasmhach, 5 cm ar fhad, ag éirí páipéarach geal dearg nuair a bhíonn siad ag torthú (is iad seo na laindéir a úsáidtear i léirithe bláthanna), ag iniamh caoire deirge inite.
Uí Fhlaithbheartaigh
Bunús
Géag de Muintir Mhurchadha is ea Uí Fhlaithbheartaigh. Ainmnithe as Murchad mac Máenaigh (bás 891), rí Uí Bhriúin Seola is ea an mhuintir. Ar ceann desna ríthe luaite atá luaite sa cheantar is ea Murchadh. Ghabh an teaghlach is cumhachtaí na muintire an sloinne Ó Flaithbheartaigh/Ó Flaithearta ón 11ú haois ar aghaidh.
Maigh Sheola, taobh thoir de Loch Coirib i ríocht na gConnacht, ba ea na críocha is luaite a bhí ag clann Uí Fhlaithbheartaigh.
Ríthe Mhaigh Sheola
D'éirigh chlann Uí Bhriúin i gceannas sna Connachta faoin 8ú haois, agus Uí Bhriúin Seola ina mórghéag ann. Feictear beirt mhac Mhurchadha mhic Mhaonaigh sna ginealaigh: Urchadh agus Urumhain.
mion|deis|200px|Éire sa bhliain 1450
Bhí beirt deirfiúracha ag Béibhinn: Creassa, bean chéile Taidhg mhic Cathail; agus Caineach, bean chéile shinsear Chlann Choscraigh Uí Bhriúin Seola. Tháinig a deartháir, Donnchadh, i gcomharbacht ar a n-athair mar rí Mhaigh Sheola (943–959).
An chéad Ó Flaithbheartaigh
Ba é Muireadhach ua Flaithbheartaigh, rí Mhaigh Sheola (bás 1034) an chéad duine i gcúige Chonnacht a ghlac an t-ainm an sloinne. Bhí triúr mac ag Muireadhach: Ruairí Loch Cimbe, Donnachadh Álainn agus Aodh. Bhí Ruairí agus Donnchadh beirt ina sinsir Uí Fhlaithbheartaigh Thoir agus Thiar i gConamara.
Ar deoraíocht
I nAnnála na gCeithre Máistrí, insítear go bhfuarthas Ruairí Ó Flaithearta (I), rí Iar Chonnacht, bás ag Cath Ghleann Pádraig sa bhliain 1061 (Leabhar Bhaile an Mhóta: bás 1062):
An bhliain dár gcionn, deirtear gur maraíodh Tadhg mac Aodha Ó Conchúir, ag mac Aodha mhic Ruairí (.i. Uí Fhlaithbheartaigh), agus fir Iar-Chonnacht. As seo amach, chuir ríthe na gConnacht an ruaig ar an gclann as a háit dúchais agus i nIar Chonnacht isteach.
An tríú rí Iar Chonnacht leis an sloinne na ea ''Aodh Ua Flaithbheartaigh (bás 1079). Maraíodh Aodh sa bhliain 1079 ag Ruaidrí na Saide Buide (bás 1118), a dalladh dá réir sin ag Flaithbertach Ua Flaithbertaigh, rí Iar Chonnacht, sa bhliain 1092.
Flaithbheartach Ua Flaithbheartaigh, rí Chonnacht
Dréacht ginealaigh is ea Críochaireacht cinedach dúchais Mhuintir Mhurchadha ina bhfeictear liostaí desna príomhtheaghlaigh agus a gcuid tailte i réimeas a tiarna, Flaithbheartach Ua Flaithbheartaigh, rí Iar Chonnacht ón mbliain 1091 go dtí a bhás sa bhliain 1098. Ghabh sé ríogacht na gConnacht sa bhliain 1092 tar éis dó an iar-rí Ruairí na Saidhe Buí, athair baiste a chlann. Maraíodh é ag mic Ruairí sa bhliain 1098.
Ríthe Iar Chonnacht
Roimh dheireadh na 13ú haois, bhí clann Uí Fhlaithbheartaigh i gceannas ar críocha fho léir Iar Chonnacht, leata ó bhruacha thiar Loch Coirib go dtí an t-aigéan Atlantach. Sna 1230í, tháinig na Normannach go hÉirinn agus ghabh siad cathair na Gaillimhe. Cuireadh cosc ar na Gaeil buaileadh isteach gan srian sa chathair.
Sa 16ú haois, thóg Uí Fhlaithbheartaigh Caisleán Achadh na nIúr. Chonacthas é ar stampa Éireannach. Is séadchomhartha náisiúnta anois é agus meallann sé a lán turasóirí, bainistithe ag Oifig na nOibreacha Poiblí.
Mana agus Armas
Is é mana na clanna ná: B'fhéidir gur spreagadh seo as an rann céanna san Aeneid le Virgil.
Feictear ar armas Uí Fhlaithbheartaigh: Go minic, measctar na laghairteanna le leoin i nósanna araltais na Sasana heraldic. Feictear go minic salamandar glas (liath nó uaithne) ar clogad dubh is cionn an armais.
Níl a lán ar eolas faoi nósanna araltais na nGael, cé go ndéantar trácht ar brait agus meirgí catha ar leith i n-annála Éireann amhail is Annála na gCeithre Máistrí.
Daoine mór le rá Uí Fhlaithbheartaigh
mion|deis|200px|[[Liam Ó Flaithearta.]]
Eagar Ollmhór
An radaiteileascóp is mó ar Domhan, gar do Socorro, Nua-Mheicsiceo. Tá 27 mias glactha sa VLA (cró ollmhór), gach ceann níos mó ná 45 m ar trastomhas agus iad nasctha le chéile go leictreonach. Táthar tar éis Mars agus Satarn is a fháinní a mhapáil le radar tríd an radaiteileascóp seo a úsáid mar ghlacadóir, agus na bíoga scanaidh a tharchur ó aonad de chuid NASA i nGoldstone, California ar dtús. Tá staidéar á dhéanamh freisin ar struchtúir na néalta gásach inár réaltra, agus radairéaltraí is cuasáir i bhfad i gcéin.
John Cale
Ceoltóir Breatnach is ea John Davies Cale (9 Márta 1942 a rugadh é). Duine de bhunaitheoirí na Velvet Underground atá ann. D'eisigh sé níos mó ná 30 albaim ón bhliain 1968 i leith. D'eisigh a albam is déanaí, Shifty Adventures in Nookie Wood, sa bhliain 2012.
Vesak
mion|clé|Stiallbhratacha i Jaffna ar Lá Vesak Saolaíodh Gautama Búda ar Lá Vesak, nó Lá Lánghealaí Bealtaine nó Oíche Lánghealaí. Ceiliúrtar Lá Vesak gach bliain san Áise Theas (India agus Sri Lanca go háirithe), i mí na Bealtaine de ghnáth. Athraíonn an dáta gach bliain mar úsáidtear féilire na gealaí leis an dáta a chinntiú. Ceiliúrtar breithlá Búda ar laethanta eile san Áise Thoir (bunaithe ar an ngrian de ghnáth nó féilire na gréine) clé|mion|247x247px|[[Delhi 20 Bealtaine 2008]]
Crann sleamhain
Is crann é an crann sleamhain.
Tonnta Rossby
Tonnta ar scála domhanda a bhaineann leis an scairdsruth sa dá leathsféar, ainmnithe as an meitéareolaí Sualannach-Mheiriceánach C. G. Rossby (1898-1957). De thoradh rothlú an Domhain féin (a chuilitheacht), athrú fhórsa Coriolis le domhanleithead, sraontar na scairdsruthanna, a bhíonn aniar sa dá leathsféar, ó thuaidh i dtreo an Mhoil oiread ar leith, agus ansin ó dheas i dtreo an mheánchiorcail. Tarlaíonn an t-athrú treo seo sa sraonadh 3-5 bhabhta is an scairdsruth ag timpeallú an Domhain.
Rosalind Franklin
Ba cheimceoir agus chriostalagrafadóir X-ghathaithe Sasanach í Rosalind Elsie Franklin (25 Iúil 1920 - 16 Aibreán 1958)   a chuir leis an tuiscint ar struchtúir móilíneach de ADN (deoxyribonucleic acid), RNA (ribonucleic acid), víris, gual, agus graifít. Cé go raibh meas ar a cuid oibre ar ghual agus ar víris i rith a saoil, ní bhfuair an obair a rinne sí ar struchtúr ADN mórán aitheantais go dtí tar éis a báis.
Tá an cháil ar Franklin de bharr a cuid oibre ag Coláiste an Rí, Londain ar an íomhánna díraonadh X-ghathach de DNA, go háirithe Grianghraf 51. An Grianghraf 51 a bhí mar chuid den fhianaise sa mholadh na ADN dúbailte helix le James Watson agus Francis Crick. Roinn James Watson, Francis Crick agus Maurice Wilkins an Duais Nobel san Fhiseolaíocht nó Leigheas i 1962. Mhol Watson go mbronnfainn Franklin Duais Nobel sa Cheimic go hidéalach, chomh maith le Wilkins, ach ní dheanann an Coiste Nobel ainmniúcháin iarbháis.
Tar éis críochnú ar a cuid obair ar ADN, leag Franklin obair ceannródaíoch ag Birkbeck ar na struchtúir mhóilíneach de víris. Lean a comhghleacaí Aaron Klug a chuid taighde agus bhuaigh sé an Duais Nobel sa Cheimic i 1982.
thumb|left|alt=Grianghraf de plaic chuimhneacháin ina onóir i Sasana|mion|Rosalind Franklin - ceannródaí de struchtúir móilíneach de [[Aigéad dí-ocsairibeanúicléasach|ADN]]
Y Bala
52.9108°N, -3.596°W
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Y Bala, 161.6 km ó Caerdydd agus 283 ó Londain. Tá daonra 1,889 ann, agus tá 1,482 (78.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Mhic Dhiarmada
Rítheaghlach Mhagh Loirg ba ea Mhic Dhiarmada (Meán-Ghaeilge Meic Diarmata). Mhair an ríocht sna Connachta idir na 10ú agus 16ú haoiseanna. Tadhg mac Diarmada na ea an rí deireanach, i réim go dtí 1585. Sa bhliain 2021, d'éirigh Paul McDermott as Tuaim, Contae na Gaillimhe ina Prionsa Chúil Ó bhFinn, ceann nua na fine.
Stair
Diarmaid mac Taidhg Mhóir, 7ú rí Mhagh Loirg, i réim 1124 - 1159, ba ea sinsear eapainmneach na clainne. Dog rí agus fáil le clann Uí Chonchúir, ríthe na gConnacht, ba ea é. Tadhg mac Cathail, rí Chonnacht i réim 925 - 956, ba ea a gcomhshinsear.
I measc craobhacha níos deireanaí den chlann clann bhí Mhic Dhiarmada Rua.
Thit Magh Loirg i léig mar ríocht ag deireadh na 16ú haoise. In ainneoin coigistiú talún agus leatrom na bPéindlíthe, mhair craobh sinsearacht Mhic Dhiarmada fós, bhíodh is go beo bocht iad. Le linn na ré seo, thugtaí na daoine an teideal Prionsa Chúil Ó bhFinn dóibh. Is é Paul McDermott an sealbhóir reatha, a tháinig i gcomharthaí ar Rory MacDermot sa bhliain 2020.
Colm Burke
Is polaiteoir Éireannach le Fine Gael é Colm Burke (Gaeilge: Colm de Búrca) (rugadh 17 Eanáir 1957). Ar an Rolla Tionscail Agus Tráchtála a bhí sé agus é sa Seanad. Toghadh ina bhall é ar an 33u Dáil le linn Olltoghcháin 2020, sa dáilcheantar Chorcaigh Thuaidh Lár. Is ball den pháirtí Fhine Gael é. B’urlabhraí an tseanaid do pháirtí Fhine Gael, ar son na Sláinte é agus, bhí sé ina bhall de Pharlaimint na hEorpa, ar son an dáilcheantair Theas idir 2007-09. Ba mhar bhall de Chomhairle Chontae Corcaigh é ar feadh blianta (1995-2007), agus b’Ard-Mhéara an chontae é (2003-04).
Lainilin
Úsc céarach buí a fhaightear ó olann. Meascán d'eistir colaistéaróil is na haigéid óléacha, phailmíteacha is stéaracha, a dhéanann eibleacht go héasca in uisce. Úsáidtear mar bhun d'ungthaí agus córacha maisiúcháin é.
Dair ghallda
Is crann í an dair ghallda.
An Srath Greadaithe
Is sráidbhaile é An Srath Greadaithe. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Any Given Sunday
Scannán cáiliúil a tháinig amach i 1997 is ea Any Given Sunday. Chuir Under Armour na héadaí peile go léir ar fáil.
Áth Liag
Baile i gContae Ros Comáin is ea Áth Liag (Athleague as Béarla). Bhí 900 duine ina gcónaí in Áth Liag sa bhliain 2006.
Áiléar
mion Seomra atá díreach faoi dhíon tí is ea áiléar (Béarla: attic).
Conchobar Maenmaige Ua Conchobair
Rí na gConnacht ba ea  Chonchúr Meánmhaighe Ó Conchúir  (Meán-Ghaeilge  Conchobar Maenmaige Ua Conchobair). Ruairí Ó Conchúir, Ardrí na hÉireann, ba ea a athair. Bhí sé i réim ón mbliain 1183 go dtí 1189. Ceannaire míleata ba ea é agus sheas sé in aghaidh ionradh na Normannach ar Éirinn.
Luathshaol
Feictear Conchúr don chéad uair sna hannála sa bhliain 1163 agus a athair cheana ina rí Chonnacht. Agus an rídhamhna, Niall mac Muircheartaigh Ó Lochlainn, mac an Ardrí, ar coinnmheadh in Uíbh Mhaine, trí fheall agus meabhail maraíodh 'uile' ag Conchúr Ó Ceallaigh agus Concobhar Maonmhaighe. Gabhadh Niall ámh, agus tugadh shán chuid a thigh.
Cogaidh Normannacha agus Éireannacha
Feictear Conchúr ansin i nAnnála Uladh sa bhliain 1174:
Insítear i nAnnála na gCeithre Máistrí go raibh Conchúr ann ar ndóigh ag Cath na gConchúr, ainmnithe as féin agus Conchúr Mheánmhaighe Ó Ceallaigh, i nUíbh Mhaine sa bhliain 1180.
Sa bhliain 1184, maraíodh rí na Mí, Art Ó Maoil Seachlainn, go freagrach ag Diarmaid mac Toirrdhealbhaigh Ó Briain, faoi threoir na Gall. Bhíodh clann Uí Mhaoil Seachlainn tacaithe ag Ruairí he had annexed the lands to Connacht, agus thug Chonchúr tacú le chomharba Airt, Maol Seachlainn Beag. Rinne na fir úd amais ar caisleáin na nGall, agus maraíodh go léir acu.
Sa bhliain 1185, tharla cogadh cathartha idir Ruairí agus triúr rídhamhnaí na gConnacht Ruairí, eatarthu féin. Mac le Conchúr, Cathal Carrach, ba ea duine amháin acu, agus Conchúr mac Cormaic Ó Conchúir agus Cathal Crobhdhearg Ó Conchúir an bheirt eile. Cé go ndearnadh Ruairí agus a mhac suíocháin leis na rídhamhnaí, is amhlaidh de réir eachtraí na bliana bhliain dár gcionn go raibh Conchúr cailleadh na foighne lena athair.
Le chéile arís, dhóigh Conchúr agus Cathal Carrach Cill Dalua i dTuamhain, maraon cillí eile agus tithe, agus thugadar seoda agus meoin an cheantair leo. San eachtra seo, bhí comhghuaillithe Normannacha ag Conchúr, a tháinig chomh fada is as Ros Comáin, agus thug Ruairí trí mhíle bó dóibh mar chúiteamh.
Rí na gConnacht
Faoi dheireadh sa bhliain 1186, tharla cogadh idir athair agus mac, agus Connachtaigh do mhilleadh etorra. Cuireadh an ruaig ar Ruairí chuig an Mumhain, ach sa deireadh, a bhuí le comhairle Shíol Muireadhaigh, tugadh cead do Ruairí filleadh abhaile agus bronnadh tríocha céad d'fhearann air.
Láithreach bonn, thosaigh Conchúr a riail a dhainiú, agus mharaigh sé Murchadh Ó Ceallaigh. An bhliain dár gcionn, chuaigh ar ais go dtí cúige Laigean le Maol Seachnaill Beag Ó Maoil Seachlainn, agus dhóigh sé caisleán Chill Áir, co na terna sgeolanga uatha gan marbhadh (nár théarnaigh/éalaigh scéalaí uatha gan mharú).
Dhá bhliain i ndiaidh sin, rinne John de Courcy (Iohn Do Cuirt) ionsaí ar na Chonnachta, i dteannta le Conchúr mac Cormaic. Ghríosaigh Conchúr taoisigh na gConnacht, agus tháinig a chol ceathrar, Domhnall Mór Ó Briain, rí Thuamhan, chun cuidiú leis. Ní raibh na Normannach in ann fanacht in aon áit amháin, uair na ro leiccsiott Connachtaigh nias sia dia t-tír iad (óir nach ligfeadh na Connachta níos sia trína dtír iad).
Agus na Gaill camptha ag Baile Easa Dara, chruinnigh rí Thír Chonaill a airm chun cosc a chur orthu éalú ó thuaidh. Bhí na Gaill ag cúlú thar an gAn Corrshliabh, nuair ''Do-beartsad Connachtaigh & Fir Mumhan ammus forra. Marbhaid sochaidhe mhóir dhibh. Fáccbhaid na Goill an tir ar eccin'' (rinne na Connachta agus fir Mumhan amas/ionsaí orthu. Maraíodh sochaí mhór díobh. D'fhág na Gaill an tír ansin).
Chomharbaí agus muintir
Tháinig Ruairí ar ais i gcoróin, cé acu le seal gairid. D'éirigh sé ansin ina mhanach ag Conga. Maraíodh Conchúr mac Cormaic ag Cathal Carrach níos déanaí sa bhliain úd, mar dhíoltas ar bhád a athar.
Seo a leanas páistí Chonchúir eile:
Craobh Ghinealaigh
Toirdelbach |   |______________    |           |     |           |    Ruaidhri  Cathal Crobdearg |   |______________________________________________    |            |                  |         |    |            |                  |         |   Conchobar Toirdhealbhach Aodh Diarmait |    |______________________________________________________________    |       |             |      |              |          |     |    |       |             |      |              |          |     |    Cathal ... |   |    Maelsechlainn
Y Barri
Baile i Bro Morgannwg, an Bhreatain Bheag, is ea Y Barri, 10.7 km ó Caerdydd agus 218 ó Londain. Tá daonra 49,364 ann, agus tá 5,459 (11.1%) in ann Breatnais a labhairt.
Paul Coghlan
Is Seanadóir Éireannach le Fine Gael é Paul Coghlan (rugadh 1 Meitheamh 1944). Ar an Rolla Tionscail agus Tráchtála atá sé.
John Stuart, 3ú hIarla Bhòid
Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é John Stuart, 3ú hIarla Bhòid a rugadh ar an 25 Bealtaine 1713 – 10 Márta 1792.
Baile an Tobair (Ros Comáin)
Baile i gContae Ros Comáin is ea Baile an Tobair  (Ballintober as Béarla).
Dair ghaelach
Is crann í an dair ghaelach.
An Log Dubh Mór
Is sráidbhaile é an Log Dubh Mór. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Diarmuid Ó Cinnéide
Is ceoltóir agus cumadóir Éireannach é Diarmuid Ó Cinnéide (Dermot Kennedy i mBéarla) as Rath Cúil i mBaile Átha Cliath. Rugadh é ar an 13 Nollaig 1991. Seoladh a chéad albam Without Fear sa bhliain 2019. Díoladh 1 mhilliún cóip den albam ar fud an domhain ó eisíodh é. Bhain sé clú idirnáisiúnta amach ar Spotify, le breis agus 20 milliún éisteoir gach mí.
Óige
Rinne Diarmuid staidéar ar cheol clasaiceach in Ollscoil Mhá Nuad.
Thosaigh Ó Cinnéide ag buscáil ar Shráid Grafton i mBaile Átha Cliath nuair a bhí sé 17 mbliana d’aois. Dúirt Cinnéide go minic gur spreag Glen Hansard é chun dul ag buscáil agus ba é an chéad cheirnín a cheannaigh sé riamh ná ceirnín de chuid The Frames. Chaith sé samhradh ag buscáil i mBostún, agus spreag an samhradh sin é a chum an t-amhrán Bostún. In Oíche Nollag 2011, fuair sé an deis chun dul amach ag buscáil le Glen Hansard, Mundy agus níos mó. Chan siad leagan d'amhrán de chuid Bob Dylan You Ain't Goin' Nowhere. I Mí na Nollag 2014, thug Glen Hansard cuireadh dó teacht suas ar an stáitse chun seinm i seó díolta amach ar Shráid an Bhiocáire.
Buamáil Lahore (2016)
mion|Dún, Páirc Gulshan-e-Iqbal, Lahore Tharla Buamáil Lahore ar Dhomhnach Cásca, 27 Márta 2016 i bpríomhchathair an Phuinseáb sa Phacastáin.
Diarmuid Ó Cinnéide
Gairm
Bhí Cinnéide i mbanna ceoil Shadows & Dust ar feadh trí bliana in éineacht lena dhlúthchara agus drumadóir faoi láthair Micheál Quinn. D’eisigh siad a gcéad EP Every Year Forever an 7 Meitheamh 2013.
Buamáil Lahore (2016)
Dúirt an Jamaat-ul-Ahrar, grúpa mílisteoirí atá bainte leis an Talaban, go raibh siad freagrach as ionsaí buamála féinmharaithe, inar maraíodh 72 sa pháirc Gulshan-e-Iqbal i Lahore na Pacastáine faoi Cháisc. Phléasc an buama timpeall 18:30 i mbéal an gheata de chuid Jamaat-ul-Ahrar. Bhí go leor teaghlach ann ag an nóiméad sin, Críostaithe agus leanaí go háirithe. mion|Páirc Gulshan-e-Iqbal, Lahore D'éiligh an Pápa go gcosnódh na húdaráis na reiligiúin mionlaigh sa tír. Dúirt sé go raibh fuil na gCríostaithe a maraíodh ar na húdaráis sa Phacastáin.
Diarmuid Ó Cinnéide
Gairm
Thaifead Cinnéide trí EPeanna / traiceanna leis an airgead a thuill sé trí bhuscáil. Eisíodh an EP Doves & Ravens an 14 Aibreán 2017 ina raibh 4 amhrán. Bliain ina dhiaidh sin, d’oibrigh sé le léiritheoir ceoil Mike Dean (aitheanta as a chuid oibre le hamhránaithe hip hop mar Kanye West ) chun an EP Mike Dean Presents : Dermot Kennedy a eisiúint an 6 Aibreán 2018, leaganacha d'amhráin Frank Ocean agus Drake san áireamh.
Buamáil Lahore (2016)
Ar an mórgóir, "bliain a bhí in 2016 inar tháinig an tuar faoi nach mór chuile thairngreacht dá ndearna Cailleach an Uafáis."
Caitlín Nic Aoidh
Is láithreoir teilifíse le TG4 í Caitlín Nic Aoidh (a rugadh 6 Meán Fómhair 1981). Is Gaeilgeoir dúchasach ó gCloch Cheann Fhaola i gContae Dhún na nGall í.
Diarmuid Ó Cinnéide
Gairm
Chuir Spotify cor ina shaol. Thosaigh sé ag uaslódáil a chuid amhrán ar Spotify, gan aon fhoireann bhainistíochta nó lipéad ceoil ag an am. Bhí a amhrán After Rain le feiceáil ar an seinmliosta Discover Weekly ar Spotify i 2016. Chuir Taylor Swift an t-amhrán Boston ar a seinnliosta freisin, agus bhí a chuid ceoil ag dul i gcion ar phobal níos leithne mar thorradh.
Caitlín Nic Aoidh
Oideachas
D'fhreastail Nic Aoidh ar Phobalscoil Cloich Cheann Fhaola i nDún na nGall, agus i ndiaidh sin d'fhreastail sí ar Ollscoil na hÉireann, Má Nuad. Bhain sí céim Ghaeilge agus ceol amach, agus seal níos déanaí bhain sí céim máistreachta amach ón ollscoil céanna.
Diarmuid Ó Cinnéide
Ceolchoirmeacha & Seónna
Dhíol Cinnéide amach Sráid an Bhiocáire i 2018. Bhí sé ar NPR Tiny Desk i Mí Lúnasa 2018. Is ag an The Late Show le Steven Colbert a chas sé den chéad uair ar theilifís Mheiriceá i Mí Eanáir 2019. Ó shin i leith, chás sé ar The Ellen Show le Ellen DeGeneres (i 2019 agus 2021), agus ar Jimmy Kimmel i 2020. I 2019, bhí sé ar stáitse ag an bhféile cheoil, Coachella, i Meiriceá ar feadh dhá dheireadh seachtaine.
Caitlín Nic Aoidh
Oideachas
Bronnadh Dioplóma Gairmiúil san Oideachas (DGO) uirthi in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh chomh maith.
Gairm
Roimh a thosaigh sí ag obair mar láithreoir teilifíse le TG4, ba mhúinteoir meánscoile í Caitlín, leis an Ghaeilge agus ceol mar ábhair aici.
Diarmuid Ó Cinnéide
Ceolchoirmeacha & Seónna
I mí Lúnasa 2019, chás Cinnéide ag an bPicnic Leictreach ina phríomhoirfideach os comhair slua 20,000, ar fad sular eisíodh a chéad albam. I Mí na Nollag 2019, dhíol sé amach an 3 Airéine i mBaile Átha Cliath, os comhair 1300 duine gach oíche.
Bhí sé ina cheoltóir tacaíochta ag Mumford & Sons i mí an Mheithimh 2019 i gCaisleán Mhullach Íde. An bhliain ina dhiaidh sin, dhíol sé amach Caisleán Mhullach Íde mar phríomhoirfideach, ach cuireadh an cheolchoirm ar athlá go dtí 2021 mar gheall ar an bpaindéim Covid-19. mion|clé|Diarmuid Ó Cinnéide, Caisleán Mhullach Íde 2019
Caitlín Nic Aoidh
Gairm
Thosaigh sí ag obair le TG4 sa bhliain 2014, ag déanamh láithreacht ar thuar na haimsire ar TG4.
Diarmuid Ó Cinnéide
Ceolchoirmeacha & Seónna
I 2020, sceidealaigh sé camchuairt dhomhanda, ar fud na hÉireann, na SAM agus na Breataine Móire. Díoladh gach ticéad don chamchuairt na hÉireann taobh istigh de 24 uair. Ach cuireadh siar ar chamchuairt mar gheall ar phaindéim Covid-19 go dtí 2021.
Bhí sé ar an eagrán bliantúil den Late Late Toy Show i 2020 gan fhios don cheoltóir óg Michael Maloney agus é ag canadh an amhráin Giants.
Caitlín Nic Aoidh
Gairm
Ar Oíche Shamhna i 2016 rinneadh bob léi ina ndeachaigh sí ar iarraidh i ndiaidh 'splanc thintrí'. Bhí an cleas sin i mbéal an phobail ag an am, agus ba chuid d'fhreagra é ar an gclár teilifíse ‘Have I Got a Bit More News for You’.
Diarmuid Ó Cinnéide
Ceolchoirmeacha & Seónna
I 2020, ghlac sé páirt i Soccer Aid in éineacht le hiarchaptaen na hÉireann, Robbie Keane. Bhuaigh sé laoch na himeartha.
Le linn an dianghlasáil Covid-19, thug sé taispeántas os comhair lucht féachana ar líne ar fud an domhain sa Mhúsaem Náisiúnta Stair i Londain an 25 Iúil 2020. Some Summer Night a bhí ar an imeacht, focail óna amhrán All My Friends. Bhí Paul Mescal in éineacht leis.
Caitlín Nic Aoidh
Gairm
Bhí sí agus a comhoibrí TG4 mar aíonna ar ' The Tommy Tiernan Show' i 2018.
Ainmníodh í don gradam 'láithreoir teilifíse is fearr' sna 2016 STELLAR Shine Awards.
Arbatráiste
mion|Arbatráiste staitistiúil le dhá stoc Aistriú neamh-amhantrach cistí ó mhargadh amháin go margadh eile is ea arbatráiste, chun tairbhe a bhaint as difríochtaí i rátaí úis, i rátaí malairte, nó i bpraghsanna tráchtearraí idir dhá mhargadh. Bíonn an t-aistriú neamh-amhantrach mar nach n-athróidh arbatráisteoir ó mhargadh amháin go margadh eile ach nuair is eol dó na rátaí nó na praghsanna sa dá mhargadh agus nuair is mó an brabús atá le déanamh ná costais na hoibríochta. mion|[[Arbatráiste triantánach]]
Diarmuid Ó Cinnéide
Banna Ceoil
Is minic a thagraíonn siad dóibh féin mar The Potato Boys (na buachaillí prátaí)
Mandiraja
Is ceantar (Indinéisis: kecamatan) i leasríocht Banjarnegara, Iáva Láir, san Indinéis é Mandiraja (Iávais: ꦩꦤ꧀ꦢꦶꦫꦗ). Tá an ceantar 52.62 km² ina achar, agus bhí 78,090 duine ina gcónaí ann de réir dhaonáireamh na hIndinéise sa bhliain 2020. Is é Mandiraja an dara baile is mó i leasríocht Banjarnegara, tar éis an bhaile riaracháin Banjarnegara féin.
Diarmuid Ó Cinnéide
Albam : Without Fear
Is é Without Fear (as Gaeilge : gan faitíos, gan eagla )an chéad albam ó Diarmuid Ó Cinnéide. Eisíodh an t-albam an 4 Deireadh Fómhair 2019. Scríobh agus thaifead Cinnéide an chuid is mó den albam i Nua Eabhrac. Ba é Without Fear an t-albam is sruthaithe de 2020 in Éirinn ar Spotify, agus bhain sé barr na gcairteacha amach. Tá sé ag uimhir a haon sna cairteacha na hÉireann don 25ú seachtain ón 26 Márta amach.
Arbatráiste
Arbatráiste geografach
Cleachtas trádála lena gceannaítear earraí, urrúis nó airgeadra, srl i margadh geografach amháin chun é a dhíol i gceann eile áit a bhfuil praghas níos airde le fáil air.
Arbatráiste coinbhéirseach
Tá an t-arbatráisteoir ag súil le coinbhéirseacht sa mheán, nó cúlú ar an meán de ghnáth. mion|Arbatráiste ar na margaí airgeadais
Arbatráiste íoc is iompair
Straitéis trádála arbatráiste i margaí (tráchtearraí nó airgeadais de ghnáth) trína socraítear réamhphraghsanna agus praghsanna todhchaíochtaí a bheith cothrom leis an spotphraghas reatha móide na costais a bhaineann lena thabhairt ar aghaidh go dtí am seachadta.
Arbatráiste triantánach
Gníomhaíocht chun buntáiste a ghnóthú de bharr na difríochta i gcás nach ionann na praghsanna sa mhargadh agus an praghas ba chóir a bheith ann le cothromaíocht.
Arbatráiste úis faoi chumhdach
Infheistíocht in urrús margaidh airgid eachtrannaigh agus réamhdhíol comhuaineach an airgeadra ina bhfuil an t-urrús sin ainmnithe. mion|[[táille shiarchuir]]
Ragcheol
200px|mionsamhail|deas|Maple Leaf Rag le Scott Joplin Ceol sioncóipithe ó na Stáit Aontaithe a bhí coitianta i 1890-1920, nuair a tháinig snagcheol chun cinn ina ionad, faoi anáil an ragcheoil. I gcontrárthacht le hamhrán coitianta Irving Berlin, Alexander's Rag-Time Band (Banna Ragcheoil Alastair, 1911), don phianó is mó a cumadh dreasa ragcheoil, agus scaipeadh ragcheol i measc an phobail ag Scott Joplin is pianódóirí/cumadóirí eile. Ba é an scoláire, pianódóir is cumadóir Joshua Rifkin a bhí go mór taobh thiar d'athbheochan an ragcheoil ó 1970 ar aghaidh.
Diarmuid Ó Cinnéide
Albam : Without Fear
Seoladh an t-albam ina iomláine, Without Fear : The Complete Edition ar 6 Samhain 2020, a chuimsigh leagan d’amhrán Van Morrison Days Like This.
Dúirt Cinnéide gur deacair rogha a dhéanamh ar liricí amhrán is fearr leis, ach gurb é ‘there's beauty in being broken’ ón amhrán Without Fear an ceann is fearr leis.
Dúirt Cinnéide go minic gur spreag David Gray, Glen Hansard agus a leithéid é. Tugann seánra hip hop an-inspioráid dó, agus dúirt sé gur meascán d'amhránaí is scríbhneoir agus hip hop a chuid ceoil. Chan sé leagan d'amhrán Kanye West Heartless i 2018. Ciallaíonn Diarmuid ‘without fear (gan eagla)’ sa Ghaeilge.
Gradaim
I 2018, bronnadh dó leis an cheoltóir nua is fearr de 2018 de chuid NPR Slingshot.
Mholadh sé do Choice Music Prize don amhrán Éireannach is fearr i 2020 leis a amhrán Giants, amhrán a chuir sé amach i rith paindéime Covid-19.
Ainmníodh é do Ghradam Brit don cheoltóir aonair idirnáisiúnta is fearr i gcatagóir na bhfear i 2020.
Ba é Diamuid an chéad cheoltóir Éireannach a fuair uimhir a haon ag an Nollag le breis agus 15 bliana lena singil Giants i 2020. I mí na Nollag 2020, bhí Diarmuid mar uimhir a haon sna cairteacha albam agus singilí, leis an albam Without Fear agus Giants.
Saol Pearsanta
Is aintín Diarmuid Ó Cinnéide í Mary Ní Chinnéide a raibh cáil uirthi as a cuid oibre ar RTÉ mar láithreoir ar Nationwide.
Is grianghrafadóir gairmiúil í col ceathrair Diarmuid, Lucy Foster, iníon le Mary Ní Chinnéide. Téann sí ar chamchuairt le Diarmuid mar a ghrianghrafadóir.
Is amhránaí Éireannach í Deirdre Ní Chinnéide ar Inis Mór, agus is aintín Diarmuid í. Is minic a labhraíonn Diarmuid faoin gcaoi ar spreag Inis Mór go leor dá chuid amhrán, agus rinneadh an físeán ceoil do For Island Fires & Family a scannánú ar Inis Mór. mion|clé|Poll na bPéist, Inis Mór, a tugtar inspioráid do Cinnéide
Tá cailín fadtéarmach aige, Aisling Finnegan, agus is Rós Baile Átha Cliath í ag Féile Idirnáisiúnta Rós Thrá Lí 2015.
Is duine príobháideach é Diarmuid den chuid is mó agus ní roinneann sé a lán ábhar pearsanta ar na meáin shóisialta.
Emmeline Pankhurst
Ba ghníomhaí polaitiúil Briotanach agus ceannaire an ghluaiseacht sufraigéid Briotanach í Emmeline Pankhurst (rugadh Goulden i Moss Side, Manchain ar an 15 Iúil 1858 – 14 Meitheamh 1928).
Y Borth
52.4881°N, -4.05°W
Baile i Ceredigion, an Bhreatain Bheag, is ea Y Borth, 127.1 km ó Caerdydd agus 290 ó Londain. Tá daonra 1,367 ann, agus tá 443 (32.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Latharna
Latharna (Larne) an t-ainm atá ar bhaile mór mara tionsclaíoch ar chósta thoir Chontae Aontroma, in oirthuaisceart Uladh, i dTuaisceart Éireann ina raibh cónaí ar 18,228 daoine de réir na bhfigiúirí ó dhaonáireamh na Ríochta Aontaithe i 2001.
Tá calafort ann. Tá Latharna nasctha le Clover, South Carolina sna S-A.
Tá Latharna fá údarás Chomhairle Buirg Latharna. Is mar chuid de Thoghcheantar Aontroma Thoir é mar aon le Carraig Fhearghais agus Baile na Mainistreach fá choinne olltoghchán do Pharlaimint Westminster agus do Chomhthionól Thuaisceart Éireann.
Stair
Ba ríocht bheag áitiúil é Latharna tráth dá raibh. Thoisigh daoine ag cur an ainm seo ar an bhaile fhéin amháin cúpla céad bliain ó shin. Roimhe sin thugtí Inbhear an Latharna ar an bhaile bheag. Thugeadh lucht an Bhéarla Inver Larne nó go simplí Inver ar an áit chearna. An t-ainm ba shine do Loch Latharna ná Loch Ollarbha nó Inbhear nOllarbha, rud a tharrans bho Ollarbha a bhíodh ina ainm ársa ar an dobhar.
Le linn an 18ú haoise d’imigh cuid mhór daoine ar imirce go Meiriceá fríd an bhaile. Tá dealbh cuimhneacháin ina sheasamh i bPáirc Smiley in ómós don Friends Goodwill, .i. an chéad long imirce a seoladh ó Latharna i mí na Bealtaine 1717 agus é ar a thriail go Bostún sna Stáit Aontaithe. Is urrainn nascanna fada buana Bostúin le hÉirinn a rianú chuig Latharna. Mar aon le hiarthar agus le deisceart na hÉireann bhí drochthionchar ag an Ghorta Mhór ar an bhaile i lár an 18ú haoise. Bhí sé mar áit a sheas amach i gcodarsnacht le contaetha Aontroma, an Dúin, Lú, Átha Cliath, agus Chill Mhantáin thoir.
I 1914, d’ulmhaigh Dílseoirí a bhí curtha i gcoinne an Bhille Rialtas Dúchais 1914 le haghaidh frithbheartaíochta armtha. Tabhairt i dTír na nGunnaí i Latharna an téarma a thugtar ar thréimhse inar iompraíodh armáin agus lón lámhaigh ón Ghearmáin isteach chuig an chalaphort ar an bhaile i lár na hoíche, dáileadh iad ar fud Uladh.
Baile calafoirt i gContae Aontroma i dTuaisceart Éireann is ea Latharna. Ciallaíonn an t-ainm 'tír Lathair'. Tá 30,989 duine ina gcónaí i gceantar Latharna, cé nach bhfuil ach timpeall 17,000 duine ina gcónaí sa bhaile é féin. Is é an Protastúnachas (80%) an príomhreiligiún.
Tá bád ón baile go dtí Machair an Sgithich in Albain.
Is é Lartharna príomhbhaile Chomhairle Buirg Latharna. Tá sé mar chuid de Dháilcheantar Aontroma Thoir i bParlaimint Westminster, agus i gComhthionóil Thuaisceart Éireann, mar aon le Baile Nua na Mainistreach agus Carraig Fhearghais.
Gustavo Adolfo Bell Lemus
Ambasadóir reatha na Colóime chun Chuba is ea Gustavo Adolfo Bell Lemus (a rugadh ar an 1 Feabhra, 1957) . Ina dhlíodóir, eacnamaí agus staraí, d 'fhreastal  sé mar an seachtú Leas-Uachtarán idir 1998 agus 2002, faoi rialtas an tríochadú uachtaráin, Andrés Pastrana Arango, agus sheirbheáil sé chomh maith, ag an am céanna. mar Ard-Choimisinéir um Chearta an Duine sa Cholóm agus mar Aire Cosanta Náisiúnta, idir 2001 agus 2002. Sa bhliain 1992, mar an 53ú Gobernador del Atlántico. B'é an chéad Ghobharnóir a toghadh go daonlathach san Roinn, tar éis achtacháin, an Bhunreacht na Colóime, sa bhliain 1991.
Ollscoil Ave Maria
Ollscoil Caitliceach is ea Ave Maria University agus é suite i bhFlorida sna Stáit Aontaithe.
Ar 20 Samhain 2002, thairg Thomas Monaghan, fiontraí Gael-Mheiriceánach, bunaitheoir Domino's Pizza agus coimeádach go smior, $220 milliún, chun ollscoil a thógáil. Bhí sé mar aidhm aiig an leagan Caitliceach den dea-scéala a scaipeadh.
Isiméir struchtúrach
Sa cheimic, is móilíní iad na hisiméirí struchtúracha (nó na hisiméirí coimpléascacha, de réir ainmníochta an AIGCF), a bhfuil an fhoirmle mhóilíneach chéanna, ach foirmle structúrach dhifriúil.
Mar shampla, is féidir leis an hidreacarbón CH3CH2CH2CH3 a bheith ann mar bhútán nó 2-meitiolprópán.
Baineann an coincheap freisin le hiain pholadmhacha a bhfuil an lucht iomlán céanna orthu. Sampla clasaiceach is ea an t-ian cianáit O=C=N− agus an t-ian fulmanáit C−≡N+O−. Leathnaítear an coincheap freisin go dtí na comhdhúile ianacha, ionas go mbeidh (mar shampla) cianáit amóiniam [NH4]+ [O=C=N]− agus úiré (H2N−)2C=O ina n-isiméirí struchtúracha, agus mar sin tá formáid mheitiolamóiniam [ H3C - NH3]+ agus aicéatáit amóiniam [NH4]+[ H3C-CO2] -.
Lumley v Wagner, 1852
Bhí Wagner ag iarraidh teacht salach ar an gconradh a bhí aici le Her Majesty's. Rinne an amharclann iarratas ar urghaire eatramhach in aghaidh Wagner. Dheonaigh an chúirt urghaire a chuir bac ar Wagner ach tugadh cead achomhairc.
Ar aon nós, ní raibh an gearánaí (anseo Lumley) i dteideal urghaire a fháil chun iallach a chur ar Wagner a bheith ag canadh de réir a briathair. Mar sin, chreid Wagner go raibh saor dul áit éigin eile agus nach raibh cead ag Lumley iallach a chur uirthi fanacht ina tost.
Phléigh an an t-achomharc an raibh deis ag gearánaí (anseo Lumley) bac a chur ar thaibheoir (anseo Wagner), trí urghaire, teacht salach ar an gconradh a bhí aici le bheith ag canadh thar ceann an ghearánaí. Rialaigh an chúirt nach raibh cead ag Lumley dul ag ceol áit éigin eile.
Tugadh an breithiúnas ar 26 Bealtaine 1852.
Rosta
Caol na láimhe idir an rí is an lámh. Ar thaobh na rí de tá cinn íochtaracha an ulna is an gha a altann lena chéile agus, ar an taobh eile den rosta, le 4 chnámh charpach na láimhe. Déanann dhá líne cnámh carpach áirse a chumann cuid den tollán carpach a iompraíonn beagnach gach struchtúr a théann isteach sa lámh (na teannáin fhleisceacha fhada do na méara is an néaróg mheánach). Má tharlaíonn athlasadh taobh istigh den tollán, is féidir go gcuirfidh sé sin brú ar an néaróg mheánach, rud a lagóidh cuid de na matáin san ordóg is cuid de mhothú na méar (siondróm an tolláin charpaigh). Is féidir go dtarlóidh siomptóim chosúla do bhean go déanach le linn toirchis de bharr coinneáil uisce, rud a atann na truaillí gar do na teannáin is a chuireann brú ar an néaróg mheánach. Nuair a imíonn an t-athlasadh nó an t-at, tránn na siomptóim freisin.
Imelda Henry
Is polaiteoir agus iarbhall de Sheanad Éireann le Fine Gael í Imelda Henry. Rugadh í ar 5 Márta 1967 i gContae Shligigh. Toghadh í don Seanad sa bhliain 2014 ar an bPainéal Tionsclaíochta agus Trádála. Sheas sí arís don suíochán sa toghchán i mí Aibreáin na bliana 2016 ach theip ar an iarracht.
Carrac
Long seoil a raibh trí nó ceathair de chrainn inti ba ea an carrac agus í ag teacht chun cinn sa 14ú agus sa 15ú haois san Eoraip, go háirithe sa Phortaingéil. Fáisceadh as an gcoga í agus baineadh feidhm aisti ar dtús chun trádáil sa limistéar Eorpach idir an Mheánmhuir agus Muir Bhailt. Ba ghearr go raibh sí á húsáid chun gabháil idir an Eoraip, an Afraic agus Meiriceá. Ón gcuid deiridh den 15ú haois bhí na leaganacha ba nua di ag trádáil idir an Eoraip agus an Áise sular tháinig an gaileon (long a cumadh sa 16ú haois) ina hionad sa 17ú haois.
Forbairt
Sna meánaoiseanna déanacha bhí an coga agus longa eile dá leithéid le feiceáil go forleathan feadh chóstaí Iarthar Eorpa. Bhí rámhlonga coitianta sa Mheánmhuir in éineacht le longa dhá chrann, leithéidí an charbhail lena seolta laidineacha. Chruthaigh na Portaingéalaigh an carrac as gnéanna difriúla de na longa úd agus as longa san Atlantach. Bhain siad úsáid as rigín nua a d’oir do thonnta móra agus do ghaoth gharbh an Atlantaigh agus as cabhail a d’iompródh lasta níos troime. Chuir sin ar a gcumas dul ag trádáil níos faide ó dheas feadh chósta Atlantach an hAfraice agus ina dhiaidh sin dul go dtí an India, an tSín agus an tSeapáin. Bhí na carraic Phortaingéalacha an-mhór lena linn agus iad os cionn 1,000 tonna go minic.
Bhí sé sheol ag an ngnáthcharrac (nau i bPortaingéilis): seol spreoide, seol cinn, seol mór, dhá sheola uachtair agus seol laidineach.
San Áise
Ón mbliain 1498 amach bhí an Phortaingéil ag trádáil leis an India, agus le tíortha Áiseacha ina dhiaidh sin, trí Bhealach na Rinne, turas a mhair timpeall sé mhí agus nach bhféadfaí a dhéanamh ach le longa móra, leithéidí an charraic.
Dhéanadh timpeall ceithre charrach ór a thabhairt go Goa chun spíosraí, go háirithe piobar, agus earraí eile a cheannach. Théadh carrac amháin ó Goa go Sín an Ríora Ming chun síoda a cheannach. Ón mbliain 1541 amach bhí na Portaingéalaigh ag trádáil leis an tSeapáin, ag malartú síoda ón tSín ar airgead Seapánach. In 1550 thosaigh an rialtas ag cur an turas go dtí an tSeapáin ar ceant, rud a thug saincheart trádála do charrac amháin gach bliain. In 1557 shealbhaigh an Phortaingéil Macau chun tairbhe a bhaint as an trádáil Sheapánach i bpáirt leis na Sínigh. Lean an trádáil sin gan bhriseadh, mórán, anuas go dtí 1638, nuair a choisc rialtas an Seapáine í agus iad á mhaíomh go raibh na longa ag tabhairt sagart isteach faoi rún. Thugadh na Seapánaigh "longa dubha" ar na carraic, ainm a thabharfaí feasta ar longa Iartharacha i gcoitinne.
Eaglais halla
Ailtireacht eaglaise a tugadh isteach sa Ghearmáin san 11ú céad ina raibh an taobhroinn is an corp ar comhairde. gan croslanna ná córlann ar leith.
Laiteirít
Ithir thrópaiceach ina ndéanann na hathruithe séasúracha sa bháisteach ocsaídí alúmanaim is iarainn a thiubhú i gciseal scothdhearg crua ramhar. Úsáidtear go minic í mar chloch bóthair.
Caiféin
Alcalóideach meitiolxaintéineach is ea an chaiféin agus é le fáil go nádúrtha sna síolta caife, sa tae, sna cnónna cóla, sa yerba mate (lus a fhliuchtar ar nós an tae san Airgintín agus i dtíortha eile i réigiún Río de la Plata i Meiriceá Theas), sa ghuaranà, agus beagáinín i síolta cócó. Cuirtear i roinnt deochanna boga í freisin, ar nós Coca-Cola, Irn-Bru agus Mountain Dew.
Substaint bhán chriostalta í an chaiféin ghlan. Ba é an ceimiceoir Gearmánach Friedrich Ferdinand Runge a d'aithin agus a d'aonraigh an chaiféin an chéad uair sa bhliain 1819, agus ba eisean a cheap an t-ainm fosta. Sna plandaí, is minic a bhíonn alcalóidigh eile measctha tríd an gcaiféin, go háirithe taeifillín agus taebróimín.
Is é an t-ainm córasach atá ar an gcaiféin ná 1,3,7-trímheitiol-xaintéin. Tugtar "taeín", "guarainín" agus "maitéín" ar na meascáin d'alcalóidigh atá le fáil sa tae, sa ghuaraná agus sa yerba mate, ach is í an chaiféin an príomhoibreán iontu go léir.
Is spreagthach í an chaiféin, is é sin, spreagann sí lárchóras na néaróg agus maolaíonn sí an tuirse. Tá sí ar an tsubstaint shícighníomhach is mó a úsáidtear ar fud an domhain, ach murab ionann agus a lán substaintí sícighníomhacha eile, ní dhearctar uirthi mar dhruga dainséarach. A mhalairt ar fad, bíonn deochanna a bhfuil caiféin iontu le fáil go dlíthiúil i ngach tír, a bheag nó a mhór.
Is fualbhrostach í an chaiféin freisin. Is é sin, spreagann sé an duine chun fual a dhéanamh. Iad siúd a ólann caife nó deochanna eile a bhfuil caiféin iontu go minic, áfach, ní mhothaíonn siad mórán den spreagadh seo a thuilleadh, de ghnáth. Mar sin, is ar éigean atá an dainséar ann go gcaillfeá an iomarca uisce agus tú ag ól barraíocht caife.
Ruaidrí ua Canannáin
Rí Chineál Chonaill, agus dar le rinne foinsí Ardrí na hÉireann, ba ea  Ruairí ó Canannáin  (Meán-Ghaeilge  Ruaidrí ua Canannáin) (bás 30ú Samhain 950).
Ó luath na 8ú haoise, bhí an lámh in uachtar ag Cineál Eoghain ríthe Ailigh sa tuaisceart agus Clann Cholmáin ríthe na Mí sa deisceart ó thaobh na hArd-ríogachta de, agus coinníodh Cineál Chonail amach as. Bhí Ruairí ina shliochtach den seachtú ghlúin ón Ardrí deireanach de Chineál Chonaill, Flaithbheartaigh mac Loingsigh.
Maraíodh rídhamhna na hArd-ríogachta de Chineál Eoghain, Muirchertach mac Néill, i mbun catha sa bhliain 943. Fuair an tArdrí féin, Donnchad Donn de Chlann Cholmáin, bás an bhliain dár gcionn. '' This left the field open. '' Dar le ríliostaí Uí Néill, rinneadh Ardrí de Chonghalach Chnóbha de Shíol Aodha Sláine, a chlann a bhí as an iomaíocht le tamall fada. Mac le deartháir Donnchadha ba ea Conghalach. Bhí gaol pósta idir Ruairí agus Donnchadh, ba í Cainneach ní Chanannáin (bás 929), an chéad bhean chéile Dhonnchadha.
Feictear Ruairí ar dtús tar éis bhás Mhuircheartaigh. Sa bhliain 943, chloígh sé Cineál Eoghain agus na Lochlannaigh as Loch Feabhail, agus mharaigh sé Maol Ruanaidh mac Flainn, col ceathrar Mhuirchertaigh. Agus Maol Ruanaidh agus Muirchertach ar shlí na fírinne, níorbh aon bhagairt iad Cineál Eoghain ar Ruairí agus tháinig sé chun cinn i nDún na nGall.
Dar leis an chuid is mó seans foinsí, rinneadh Ardrí de Chonghalach Chnóbha i gcomharbacht ar Dhonnchadh. Is iad a leanas na foinsí a mhaíonn gurbh é Ruairí an tArdrí, nó ina aonar nó mar leath-rí le Congalach:
San  Fáistine,  ní luaitear daoine lena n-ainmneacha ach le buafhocail, go minic doiléir. I gcás Ruaidrí, áfach, is soiléir é an t-aitheantas: