cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Indiam
Is é an t-indiam dúil cheimiceach uimhir a 49, agus is é an tsiombail a sheasann dó sna foirmlí ceimiceacha ná In. Tá an t-indiam 114.818 g/mol ar mheáchan adamhach. Miotal iar-thrasdultach atá ann, agus é an-bhog, so-chomhleáite. Tá an t-indiam cosúil leis an ngailliam agus leis an tailliam, agus é idir eatarthu idir an dá dhúil seo ó thaobh a lán saintréithe de. Thángthas air sna mianraí since thiar sa bhliain 1863, agus fuair sé a ainm ón líne speictreach ar dhath an indeagó a thug an chéad leid go raibh dúil nua anaithnid sna mianraí sin. Inniu féin, is iad na mianraí since an fhoinse is fearr indiam dá bhfuil ann. Ba iad na ceimiceoirí Gearmánacha Ferdinand Reich agus Hieronymus Theodor Richter a rinne an fhionnachtain.
Tá dhá iseatóp nádúrtha ag an indiam, is é sin, indiam a 113 (4.3 % d'indiam an dúlra) agus indiam a 115 (95.7 %). Iseatóp radaighníomhach é an dara ceann acu, is é sin, an ceann is flúirsí. Ina dhiaidh sin féin is féidir dearmad a dhéanamh den radaighníomhaíocht sin, ó tá an t-iseatóp chomh fadsaolach is atá - tá sé 441 trilliún bliain ar leathré.
Is iad na huimhreacha ocsaídiúcháin ná +1 agus +3. Ocsaídeoirí réasúnta láidir iad comhdhúile indiam +3, agus dí-ocsaídeoirí cumhachtacha iad comhdhúile indiam +1. Ocsaíd amfaiteireach í ocsaíd indiam +3, nó an tseisce-ocsaíd In2O3, agus is féidir léi imoibriú mar a bheadh aigéad ann, ionas go bhfaighfear salainn an aigéid indiaigh HInO2. Ón taobh eile de, is féidir leis an ocsaíd sin gnó an bhuna a dhéanamh, má thagann sí i dteagmháil le haigéid. Bíonn salainn an aigéid indiaigh réasúnta dothuaslagtha san uisce. Na salainn a chruthaíonn an t-ian indiam In3+ leis na haigéid láidre, áfach, bíonn siad sách sothuaslagtha.
An Abhainn Mhór
Is abhainn a théann trí Chontaethe Charraí, Chorcaí agus Phort Láirge í an Abhainn Mhór, an ceathrú abhainn is faide in Éirinn.
Sníonn sí soir óna foinse i Mullach an Radhairc, sliabhraon ar an teorainn idir Chorcaigh agus Chiarraí, trí Mhala, Mhainistir Fhear Maí agus Lios Mór, ag casadh ó dheas i gCeapach Choinn go dtí a hinbhear in Eochaill.
Stair
In aimsir na banríona Éilís (1500idí/1600idí) fuair leithéidí Edmund Spenser agus Walter Raleigh talamh méith ar bhruach na hAbhann Móire mar luach saothair.
Deimos
Deimos (/ˈdaɪməs/ nó /ˈdiːməs/; Δείμος as Ghréigis: "Scáth") a thugtar ar an gceann is faide amuigh den dá shatailít nádúrtha atá ag timpeallú Mharsa. Tháinig an t-ainm ó na finscéalta Gréagacha.
Fionnachtain
B'é an réalteolaí SAM Asaph Hall a tháinig ar dhá ghealach Mharsa - Phobos agus Deimos. B'é Henry Madan, a bhí ina Mháistir Eolaíochta in Eton, a mhol na hainmneacha seo a bhaisteadh orthu. Is tagairt iad do Leabhar a Cúig Déag den Iliad, agus an dia Ares, arb ionann eisean i miotas na Sean-Ghréige agus Mars i reiligiún na Rómhánach, - agus an dia seo ag glao ar an dá chú atá aige, mar atá, Phobos agus Deimos - is é sin, an Scanradh agus an Sceimhle.
D'fhionn Hall Deimos ar an 12ú lá de Mhí Lúnasa, 1877, ag 07:48 de réir an Ama Uilígh. Is é an sonrúchán córasach atá air ná Mars II.
Saintréithre
Is dócha gur astaróideach a bhí ann ar dtús, mar Deimos. Creidtear gur chuir Iúpatar óna sheanfhithis é ansin, ar dhóigh is gur cheap Mars é. Níl anseo ach teoiric, ar ndóigh, agus tá conspóid áirithe ag baint léi i gcónaí. Mar is gnách ag rinne neimhe ar cóimhéid leis, tá Deimos an-neamhsféarúil ina dhéanamh. Is iad na toisí atá aige ná 15×12×10 ciliméadar.
An Bhrosnach
Is abhainn a théann trí Chontae Uíbh Fhailí í an Bhrosnach.
Deimos
Saintréithre
Tá Deimos comhdhéanta as carraig atá saibhir sa charbón. Ar an dóigh seo, tá sé an-chosúil le hastaróidigh den chatagóir "C", is é sin, na hastaróidigh as coindrít charbónúil. Thairis sin, tá oighear ann - leac oighir den ghnáthchineál, is é sin, uisce reoite. Tá Deimos criathraithe le cráitéir, ach má tá féin, tá a dhromchla níos míne ná dromchla Phobos, ós rud é go bhfuil na cráitéir scothlán le reigilít. Tá an dá chráitéar is mó atá ann, is é sin, Swift agus Voltaire, timpeall ar thrí chiliméadar ar trastomhas.
An breathnóir a gheobhadh é féin ar dhromchla Deimos, d'fheicfeadh sé Mars míle uair níos mó agus ceithre chéad oiread níos gile ná mar a fheictear an Ghealach ó dhromchla an Domhain, agus aon t-aonú cuid déag d'fhairsinge an leathsféir neamhaí clúdaithe ag an bpláinéad.
An té a bheadh ag breathnú ar Deimos ó dhromchla Mharsa, áfach, is dócha nach n-aithneodh sé thar na réaltaí é, ós rud é nach bhfuil sé ach 2.5' ar trastomhas uilleach. Dá mbeadh sé i mbarr a ghile, is é sin, ina "lán-ré", bheadh sé chomh geal le Véineas, agus dá mbeadh sé i mbéal ceathrún nó ar an gceathrú dheireanach, bheadh sé inchomórtais le Vega. Ag déanamh trasdul dó - is é sin, ag dul trasna aghaidh na Gréine - níl Deimos ach 2.5 uair níos leithne, ó thaobh an trastomhais uilligh de, i súile an bhreathnóra ar Mhars, ná Véineas agus í ag déanamh trasdul idir an Ghrian agus an breathnóir ar an Domhan. Dá mbeadh teileascóp beag ag an mbreathnóir ar Mhars, d'fhéadfadh sé súil a choinneáil ar chéimeanna Deimos. Thógfadh sé, ansin, 1.2648 lá ar Deimos dul ó lánré go lánré, is é sin, tréimhse (nó "mí") shionadach Deimos.
Tá Phobos ag timpeallú Mharsa níos luaithe ná mar atá Mars féin ag rothlú ar a ais. Mar sin, d'fheicfeadh an breathnóir ar dhroim Mharsa Phobos ag éirí san iarthar agus ag dul faoi san oirthear. Ní féidir leat an rud céanna a rá faoi Deimos. Críochnaíonn sé aon chúrsa amháin timpeall Mharsa in aghaidh 30.4 uair an chloig, agus an pláinéad féin ag dul timpeall a aise uair in aghaidh 24.7 uair an chloig. Is é an comhthoradh ná go dtógann sé 2.7 lá ar Deimos éirí, dul trasna agus dul faoi, má tá an breathnóir suite ag meánchiorcal Mharsa.
Tá Deimos an-chóngarach do Mhars, agus níl a fhithis róchlaonta i gcomparáid le meánchiorcal Mharsa. Mar sin, ní féidir é a fheiceáil ar aon nós, má tá an breathnóir suite ag Mars-leithead níos mó ná 82.7°.
An Fhithis
right|frame|Fithis an dá ghealach atá ag timpeallú Mharsa Ga na fithise (ar meán): 23,460 km
Tréimhse imrothlaithe: 1.262 lá
Meánluas fithiseach: 0.22 km/s
Claonadh na fithise:
Is é Mars an pláinéad atá Deimos a thimpeallú.
An Rinn Neimhe Féin
Trastomhas: 12.6 km ar meán. Tabhair faoi deara, áfach, nach bhfuil Deimos in aon chóngar do liathróid rialta. Tá sé i bhfad níos praiticiúla méid na rinne neimhe seo a thabhairt i dtéarmaí an fhaid, na hairde is an leithid: 15.0×12×10.4 km.
Mais: 2.244×1015 kg
Dlús (ar meán): 2.2 g/cm³
Imtharraingt ar an dromchla: 0.0039 m/s² (39 mm/s²)
Tréimhse rothlaithe: Tá Deimos á rothlú go sioncronach, is é sin, tá sé ag drannadh an taoibh chéanna le Mars an t-am ar fad.
Ailbéideacht: 0.07
Teocht ar an dromchla: thart ar 233 K, nó -40 C
Níl atmaisféar ag Deimos.
Pianó
Is uirlis cheoil é an pianó, a sheinntear trí mhéarchlár. Úsáidtear go forleathan é sa cheol clasaiceach agus sa snagcheol le haghaidh taispeántais aonair, mar chuid d’ensemble ionstraimeach, ceol aireagail agus tionlacan.
Síolraíonn an focal féin ón fhocal Iodáilise "pianoforte".
Cork's 96FM
Is é Cork's 96FM stáisiún raidió i gCorcaigh in Éirinn. Thosaigh sé ar 10 Lúnasa 1989 faoi ainm Radio South.
Abhainn Cheathrú Aodha Dhuibh
Is abhainn a théann trí Chontae an Dúin í an Abhainn Cheathrú Aodha Dhuibh.
Red FM
Is stáisiún raidió i gCorcaigh in Éirinn é Red FM. Thosaigh sé ar 16 Eanáir 2002.
Meitreo Mhoscó
Is é Meitreo Mhoscó (Rúisis: Московский метрополитен, Moskovskiy metropoliten) an dara meitreo is gnóthaí ar domhain i ndiaidh dhémheitreo Thóiceo. Clúdaíonn Meitreo Mhoscó príomhchathair na Rúise beagnach go hiomlán. Osclaíodh an meitreo sa bhliain 1935 agus tá clú agus cáil aige maidir le dearadh ornáideach a stáisiún, lena n-áirítear roinnt shamplaí ealaín réalaíoch shóisialach sna stáisiúin.
Forbhreathnú an Mheitreo
lang=en|mion|clé|Léarscáil Meitreo Mhoscó le faduithe pleanáilte
Tá fad iomlán de 333,4km (185,7mí) ag an Meitreo, lena n-áirítear 12 líne agus 200 stáisiún. Le linn gnáthlae den tseachtain, iompraítear thar 7 milliún paisinéirí sa chóras. Laghdaítear trácht paisinéirí go mór ag an deireadh seachtainne, agus mar sin is é 6,6 milliún paisinéirí in aghaidh an lae an meánthrácht paisinéirí laethúil le linn na bliana. Is cuideachta faoi úinéireacht an stáit é Meitreo Mhoscó.
Aithnítear gach aon líne le hinnéacs alfa-uimhriúil (de ghnáth ní bhíonn ach uimhir ann), ainm agus dath. Tagraíonn na fógraí gutha do na línte le hainm na líne, ach déantar tagairt do dhath na línte go comhráiteach, ach amháin Líne Kakhovskaja (uimhir 11) mar sannadh imir uaine di atá an-chosúil do Líne Zamoskvoretskaja (uimhir 2), Líne Koltsevaja (uimhir 5) agus Líne Butovskaja (uimhir L1).
Cló na Hearadh
deas|250px|thumb|Cló na Hearadh Is bréidín lámhfhillte é Cló na Hearadh déanta ar na Hearadh, Comhairle nan Eilean Siar.
H. G. Wells
clé|mion|roimh 1922 Scríbhneoir Sasanach ab ea Herbert George Wells (21 Meán Fómhair 1866 - 13 Lúnasa 1946) a bhí ina cheannródaí sa bhficsean eolaíochta. Is clasaiceach a leabhar War of the Worlds, nó "Cogadh na Reann".
Ficsean Eolaíochta
clé|mion|339x339px|roimh 1923 Is minic a chuirtear i gcomparáid le Jules Verne é. Bhí Wells an chéad scríbhneoir a bhain úsáid as móitíf áirithe ina chuid scríbhneoireachta sular éirigh an nós sin coitianta san fhicsean eolaíochta. Má fheictear dúinn inniu go bhfuil blas an chliché ar a lán dár scríobh sé, is éard is cúis leis ná nach raibh na clichéanna féin ina gclichéanna go fóill nuair a chéadcheap sé iad.
Is iad na luathshaothair fhicsin eolaíochta is mó a léitear inniu, cosúil le The Time Machine, The Invisible Man, The First Men on the Moon agus The War of the Worlds.
Tá leagan Gaeilge den War of the Worlds ann, mar atá, Cogadh na Reann (agus cóip de ar fáil i Leabharlann na gCeithre Máistrí i gColáiste Ollscoile na Gaillimhe). mion|ag imirt cluichí cogaíochta, Illustrated London News (25 Eanáir 1913)
Polaitíocht
Cé gur mar scríbhneoir ficsin eolaíochta is mó a aithnítear inniu é, scríobh Wells a lán eile, go háirithe leabhair pholaitiúla. Sóisialaí a bhí ann riamh, agus nuair a chuaigh sé anonn in aois, d'éirigh a chuid leabhar níos polaitiúla agus níos teagascúla - agus, mar sin, níos doléite.
Gaeilge
Rinne Leon Ó Broin aistriúchán sna 1930idí ach a d'fhoilsigh Evertype roinnt blianta ó shin in eagrán faoi eagar ag Aibhistín Ó Duibh.
103.2 Dublin City FM
Is stáisiún raidió áitiúil neamhspleách é 103.2 Dublin City FM (roimhe seo: Anna Livia FM agus Dublin City Anna Livia FM) i mBaile Átha Cliath faoi stiúir Dublin Public Service Radio Association Ltd, faoi chonradh craolacháin ó Údarás Craolacháin na hÉireann. Craolann an stáisiún ar mhinicíocht 103.2 MHz FM. Tá túr craolacháin Dublin City FM suite ar thúr “Rock Solid” ar Bhinn Trí Charraig. Is é Dublin City FM an t-aon stáisiún raidió cultúrtha, ealaíon agus sainspéise in Éirinn. Thosaigh sé ag craoladh ar 31 Meitheamh 1992.
LMFM
Is é LMFM (Louth Meath FM) stáisiún raidió áitiuil in Éirinn. Thosaigh sé ag craoladh i 1989.
An Rí
Is abhainn a théann trí Chontae an Dúin í an Rí (nó Abhainn Ghleann Rí (Clanrye), nó The Rye, nó Newry River).
An Bhúill
Is abhainn a théann trí Chontae Ros Comáin í an Bhúill, cuid d'abhantrach na Sionainne. Tosnaíonn sí i Loch Uí Ghadhra ar theorainn Shligigh agus síneann sí trí Mainistir na Búille go Loch Cé, agus as sin soir trí Chnoc an Viocáire go Loch Drumharlow, in aice le Cora Droma Rúisc. Síneann an Bhúill 64.4 km (40 míle slí) ar fad.
Coláiste Mhuire
Is bunscoil agus meánscoil lán-Ghaelach de chuid na mBráithre Críostaí é Coláiste Mhuire. Tá sé suite ar Bhóthar Ráth Tó sa Chabrach i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath faoi láthair, cé go mbíodh sé lonnaithe ag Cearnóg Pharnell ar feadh na mblianta fada suas go dtí 2003. Bunaíodh an scoil ar dtús sa bhliain 1931 in Uimhir 6 Sráid Fhearchair. Ach bogadh í go Cearnóg Pharnell go gairid ina dhiaidh sin sa bhliain 1933. Is é mana na scoile ná Pro Deo Pro Patria (Ar son Dé, ar son na Tíre).
Bunú an Choláiste
Osclaíodh an Coláiste ar 5 Deireadh Fómhair 1931 ar dtús, in Uimhir 6 Sráid Fhearchair ar an taobh theas den chathair. Ba é an Br. M.R. Ó Tatháin an chéad phríomhoide ag an scoil nua. Ocht nduine dhéag de bhuachaillí a bhí i láthair ar an gcéad lá. Bogadh é go 25 Cearnóg Pharnell ar an taobh thuaidh sa bhliain 1933. D'fhán an Coláiste ag an ionad sin ar feadh seachtó bliain.
Imeacht na mBráithre
D'fhág na Bráithre deireanacha an coláiste sa bhliain 1993. Tá siad ina n-iontaobhaithe ag an scoil go fóill ach níl aon duine acu fágtha san fhoireann teagaisc.
Eoghan Mac Giolla Bhríde
Is údar Éireannach é Eoghan Mac Giolla Bhríde, a bhfuil trí chnuasach gearrscéalta foilsithe aige.
As Gaoth Dobhair i dTír Chonaill d'Eoghan Mac Giolla Bhríde agus tá cónaí air faoi láthair i mBaile Átha Cliath. Is é a thríú cnuasach gearrscéalta  Cnámh. Foilsíodh Idir Feoil is Leathar (Coiscéim) in 2002 agus Díbeartaigh (Coiscéim) in 2005. D'aistrigh sé an leabhar An Prionsa Beag (Éabhlóid) ón Fhraincis in 2015. Bhí sé mar eagarthóir ar leagan úr den leabhar Cáitheadh na dTonn le Muirghein agus ar an bhailiúchán tomhasanna Tomhas Orm, Tomhas Ort! Is scríbhneoir scripte scannán é agus bhí sé ina chomhscríbhneoir ar na scannáin Silence (Harvest Films, 2012) agus Song of Granite (Marcie Films, 2017).
Litríocht
Scéalta iad atá lán le héirim, osréalachas, agus seanchas, lonnaithe in áiteanna ar fud na cruinne ó Ghaoth Dobhair go Guatamala.
Saol
As an Charraic i nGaoth Dobhair d’Eoghan Mac Giolla Bhríde. Céim aige san Innealtóireacht Shibhialta.
An Haváis
Idir na 1830idí - na 1950idí, chuaigh an Béarla in áit na Haváise ar sé cinn de na seacht n-oileán. Faoi láthair, níl sí ó dhúchas ach ag 0.1% de mhuintir an stáit. Cúis iontais é go bhfuil an Haváis beagnach imithe inniu, cé go raibh sí ina teanga láidir chultúrtha sa 19ú haois - le fírinne, is féidir meath na Haváise a chur i gcomparáid le himeacht na Gaeilge. clé|mion|New Pocket Hawaiian Dictionary, 1992 clé|mion|Lorrin Andrews, A Dictionary of the Hawaiian language, 1865
Tréithe
clé|mion|1867 Ceann de na teangacha Polainéiseacha í an Haváis, agus mar sin, tá sí gaolmhar leis an Maorais, leis an teanga Rapa Nui agus lena lán teangacha dá labhraítear timpeall an Aigéin Chiúin.
Stair
D'fhorbair na misinéirí Críostaí ó na Stáit Aontaithe caighdeán scríofa don Haváis sna 1820idí, agus d'éirigh scríbhneoireacht agus léitheoireacht coitianta sa teanga.
Teuvo Tulio
Is é an meas atá ar Teuvo Tulio, nó Theodor Antonius Deroschinsky-Tugai (23 Lúnasa 1912 Cathair Pheadair - 8 Meitheamh 2000 Heilsincí) gurbh eisean máistir an anghrá agus an mhéaldráma i stair scannánaíocht a na Fionlainne. Ina aisteoir a thosaigh sé sa bhliain 1929, agus é ag déanamh róil thábhachtacha i scannáin leis an stiúrthóir Valentin Vaala a bhí suite i saol na nGiofóg.
Bhí folaíocht na Laitvia is na Rúise ann, agus cuma eachtrannach air a rinne an-mhealltach, an-draíochtúil i súile na mban é. Cuireadh i gcomparáid le Rudolph Valentino féin é. Sa bhliain 1936 a stiúraigh sé an chéad scannán dá chuid féin.
Na scannáin a rinne sé sna tríochaidí, bhí siad uile bunaithe ar chlasaicigh mhóra na litríocht a Fionlannaí, agus thaitin siad go mór mór leis na léirmheastóirí. Chaith sé na blianta cogaidh ag déanamh obair bolscaireachta don arm.
An Haváis
Stair
Bunaíodh scoileanna Béarla sna hoileáin nuair a shealbhaigh na Stáit Aontaithe iad sa 19ú haois, agus gur theastaigh ó mhuintir dhúchasach Haváí féachaint chuige go mbeadh Béarla maith ag a gclann, le go mbeadh oideachas maith orthu. Mar sin, de réir a chéile ní raibh aon duine sásta a chlann a chur sna scoileanna Haváise, agus sa deireadh thiar, dúnadh iad in éagmhais daltaí.
Chosc an rialtas an teanga scun scan le dlí a chuaigh ar leabhar na reacht sa bhliain 1896. Le bheith beacht, níor chuir an dlí seo cosc leis an teanga sa tsochaí fré chéile, ach d'fhoráil sé go gcaithfeadh gach scoil tús áit a thabhairt don Bhéarla mar theanga theagaisc, le haitheantas a fháil ó údaráis oideachais an rialtais.
Athbheochan
Ón mbliain 1949 anuas, thosaigh muintir an stáit ag cur suime sa tseanteanga arís, agus í á saothrú agus á teagasc dá réir.
Is é Haváí an t-aon stát i Stáit Aontaithe Mheiriceá ina bhfuil stádas oifigiúil stáit ag teanga dhúchais, rud a baineadh amach sa bhliain 1978.
Sa bhliain 1984, cuireadh tús le naíonraí poiblí Haváise, Pūnana Leo, le tumoideachas a thabhairt do na páistí sa teanga. Bunaíodh scoileanna tumoideachais eile ina dhiaidh sin.
Tumoideachas
Sa bhliain 2008, bhí thart ar 1,500 dalta Papahana Kaiapuni cláraithe i 19 suíomh K-12 ar fud na n-oileán (Hawai’i State Department of Education, 2008). Roinneann ar a laghad 15 scoil as an bhfigiúr seo a suíomh scoile le scoil phríomhshrutha Béarla.
Teuvo Tulio
Tús a Shaoil
Saolaíodh Teodor Tugai sa bhliain 1912 do thuismitheoirí a raibh fréamha acu sa Tuirc, sa Pheirs, sa Pholainn agus sa Laitvia ar an traein ó Ríge go Cathair Pheadair.
Helena Garschin ab ainm dá mháthair, agus í ina cailín clúiteach bailé. D'fhás Teodor óg aníos faoin tuath sa Laitvia, go dtí gur aistrigh sé go Katajanokka i Heilsincí in éineacht lena mháthair sa bhliain 1922.
Ag Aisteoireacht
mion|Scannán "Mustat silmät": Theodor Tugai ar chlé agus Valentin Vaala ar dheis. Ní raibh Vaala agus Tugai ach ina bhfir óga nuair a thosaigh siad ag scannánaíocht. Sa bhliain 1929 rinne siad scannán tostach faoin teideal Mustat silmät ("Na Súile Dubha"). Bhí an scannán sin bunaithe ar mhóitíf ó shaol na nGiofóg, agus ba é Tugai a rinne an phríomhpháirt, ach ní raibh Vaala sásta leis an scannán, agus rinne an bheirt acu leagan feabhsaithe de sa bhliain chéanna, Mustalaishurmaaja.
An Afganastáin
Tír Áiseach í an Afganastáin (Paistis/Dairi-Pheirsis: افغانستان, Afğānistān). Tá sí suite i lár na hÁise agus í teorainn ar theorainn leis an Iaráin, an Phacastáin, an Tuircméanastáin, leis an Úisbéiceastáin, leis an Táidsíceastáin agus leis an tSín. Is é Cabúl an phríomhchathair. Tá 33.3 milliún duine ina gcónaí sa tír.
Teuvo Tulio
Ag Aisteoireacht
Cé go raibh páirteanna feiceálacha ag Tugai sna scannáin, choinnigh sé a shaol príobháideach aige féin, agus ní théadh sé faoi agallamh ag na nuachtáin. Sa bhliain 1935 d'éirigh sé as aisteoireacht scun scan agus chrom sé ar stiúrthóireacht.
Ag Stiúradh Scannán
clé|mion|1973 Nuair a thosaigh Tugai ag stiúradh scannán, ghlac sé chuige an t-ainm Teuvo Tulio, a raibh blas ní b'Fhionlannaí air. An chéad scannán a stiúir sé, ba é an teideal a bhí air ná Taistelu Heikkilän talosta, a bhí bunaithe ar scéal le Johannes Linnankoski, scríbhneoir Fionlannach a tharraing callán áirithe chomh hanghrách is a bhí a chuid saothar de réir chaighdeán na linne - mar sin bhí a chuid scéalta thar a bheith oiriúnach mar mhianach do scannáin le Tulio!
Ba í Regina Linnanheimo a rinne an phríomhpháirt sa scannán seo chomh maith. D'athscannánaigh Tulio an scéal sa bhliain 1947 faoin teideal Intohimon vallassa. Ní féidir ach an dara scannán acu a fheiceáil inniu, nó chuaigh an t-aon chóip amháin de Taistelu Heikkilän talosta trí thine sa bhliain 1959, nuair a scrios dóiteán mór oifigí an chomhlachta scannánaíochta úd Adams-Filmi.
An Afganastáin
Stair
Timpeall 600 RC bhunaigh Zoroaster creideamh nua aon Dé i mBaictria. I gceann tamaill tháinig cuid mhór den tír faoi smacht impireacht na Peirse. Tar éis d'Alastar Mór an Pheirse a ghabháil chuir sé smacht ar an Afganastáin, agus bhí na Gréagaigh faoi réim ar feadh cúpla céad bliain. D'fhás cultúr ar leith sa tuaisceart a raibh rian an Bhúdachais agus na Gréige air. Impireacht Kushan a tugadh ar an tréimhse sin, ach thit an impireacht as a chéile i 220 AD. Ghlac na Hunaigh seilbh ar an tír i 400 AD agus rinne siad slad; tháinig na Peirsigh i réim arís i 550 AD ach is iomaí éirí amach a bhí ann. Thug na hArabaigh an tIoslamachas chun na tíre i 652.
Teuvo Tulio
Nuorena nukkunut
Ba é Nuorena nukkunut an chéad scannán eile le Tulio - sa bhliain 1937 a chríochnaigh sé é. Ba í Linnanheimo a rinne an príomhról arís, ach an iarracht seo bhí an scéal bunaithe ar shaothar scríbhneora eile seachas Linnankoski - ba é Frans Emil Sillanpää, a raibh i ndán dó Duais Nobel sa Litríocht a bhaint, údar an scéil.
An Afganastáin
Stair
Bunaíodh impireacht Ioslamach Ghaznavid (962-1140) agus bhí príomháit ag an Afganastáin i sibhialtacht na Moslamach. Nuair a cailleadh Machmad Ghazni i 1030 thit a ríocht as a chéile agus ní raibh cosaint ar bith ag na hAfganastánaigh ar Gheingeas Cán nuair a rinne sé ionradh ar an tír i 1219. Scrios Geingeas Cán an córas uiscithe agus rinne fásach buan de cheantair a bhí an-torthúil tráth.
Teuvo Tulio
Nuorena nukkunut
Ba é Nuorena nukkunut an chéad úrscéal a tháinig óna pheann - úrscéal faoi chailín óg a fuair bás le créachta. Tá an grá collaí agus an bás fite fuaite le chéile i scéal an chailín, rud a thug an-inspioráid do Tulio, mar ba dhual dó.
An Afganastáin
Stair
Bhí Timour-i-Lang i réim ó 1370 go 1404.
Teuvo Tulio
Laulu tulipunaisesta kukasta
Ie é an scannán Laulu tulipunaisesta kukasta an ceann is cáiliúla dá ndearna Tulio, agus é bunaithe ar úrscéal Johannes Linnankoski. Móitíf anghrách atá ann chomh maith - fear óg agus a chuid leannán a gcuireann tú an coimeadar orthu le seafóid rómánsúil le hiad a thréigean i ndiaidh caidreamh collaí. Sa deireadh áfach castar bean de na cailíní air arís agus í ina striapach anois, rud a thugas ar an bhfear óg machnamh a dhéanamh ar a fhreagracht féin as ar tharla di.
Nuair a bhí na daichidí ag druidim chun deiridh, bhí Tulio i dteagmháil le Paramount Pictures, agus bhí an chuma ar an scéal go raibh script le Tulio le scannánú i Meiriceá. Níor fíoraíodh an aisling seo sa deireadh, nó fuair an léiritheoir bás i dtoibinne.
An Afganastáin
An 19ú hAois
Bhí aicmí éagsúla ag dul in adharca a chéile ar feadh na mblianta, agus chaill an Afganastáin smacht ar cheantar na Sinde. I 1833 ghabh na Peirsigh cúige Churasan, ach bhí na hAfganastánaigh ábalta Heireat a chosaint. Ghabh na Saícigh Peiseabhar i 1834 agus ní raibh na hAfganastánaigh ábalta iad a ruaigeadh in ainneoin bhua chath Sheamrud.
Teuvo Tulio
Sensuela
Ba é Sensuela an scannán deireanach a rinne Tulio. Críochnaíodh sa bhliain 1973 é, ach níor éirigh leis mórán poiblíochta a mhealladh. Scannán anghrách a bhí ann, ach má bhí Tulio ina mháistir ar an earótacht sheanfhaiseanta a bhí bunaithe ar mhionleideanna, ní raibh sé in ann scannán a dhéanamh a bheadh oscailte nó gairéadach i dtaobh na gcúrsaí seo. Ní raibh scéal ná plota loighciúil ann, agus ba ábhar gáire é an feistiú stáitse. Rinne Tulio ula mhagaidh de féin leis an scannán, agus is dócha gurbh é scannal Sensuela a thug air éirí as stiúrthóireacht scannán scun scan.
An Afganastáin
An 19ú hAois
Tháinig Dost Mohammad Khan i gcumhacht in 1836 agus é ag athaontú na tíre nuair a d'ionsaigh na Sasanaigh é. Lean an cogadh ar feadh trí bliana nó gur ghéill Dost Mohammad Khan agus gur chuir na Sasanaigh Shah Shuja i gcoróin. Maraíodh é siúd i mí Aibreáin 1842 agus bhí cogadh arís ann. Bhuaigh Akbar Khan ar na Sasanaigh agus níor tháinig ach fear amháin den 16,600 saighdiúir d'arm na Breataine slán. Bhí an Afganastáin neamhspleách arís ach ghabh na Sasanaigh an Bhalúitseastáin, rud a d'fhág an Afganastáin gan chladach gan chósta riamh ó shin.
Bhí cumhacht na Rúise ag méadú ar fud na hÁise ag an am, agus ghabh sí Búcara, Taiscint agus Samarcand i 1865. Leag an Rúis síos teorannacha thuaidh na tíre in 1873 ach cúig bliana ina dhiaidh sin rinne na Sasanaigh ionradh ar an Afganastáin arís. D'fhan siad ann go dtí 1880 agus chaill an Afganastáin a thuilleadh tailte. Rinne na Rúisigh athionsaí i 1885 gur bhain sí tailte eile den tír. Bhí an Bhreatain agus an Rúis ag dul in iomaíocht le chéile chun smacht a fháil ar an tír, ach faoi dheireadh i 1907 rinneadh conradh a d'fhág an Afganastáin lasmuigh de réimse tionchair na Rúise.
An 20ú hAois
Bhí achrann sa tír ar feadh na mblianta agus ceannairí éagsúla ag iarraidh an tír a chur faoina smacht. D'fhan an Afganastáin neodrach le linn an Dara Chogadh Domhanda. Nuair a d'fhág an Bhreatain an India bunaíodh an Phacastáin ach mhaígh an Afganastáin gur léise cuid den stát nua. Aird níor tugadh uirthi, agus chuaigh sí i bpáirt leis an Rúis i 1955 cheal cabhair a fháil ó na Meiriceánaigh. Ba bheag nach raibh ina chogadh idir í féin agus an Phacastáin faoi chúrsaí teorann. Cuireadh Páirtí Cumannach ar bun go rúnda i 1965 agus faoi 1973 bhí de neart aige dul chun ceannairce: briseadh an Rí agus bunaíodh Poblacht. I 1978 síníodh conradh cairdis leis an Aontacht Shóivéadach ach an bhliain chéanna thosaigh éirí amach Ioslamach.
Bhris cogadh cathartha amach i 1979 agus tháinig fórsaí na hAontachta Sóivéidí thar teorainn isteach ar an 24 Nollaig. Thug na Meiriceánaigh an-chabhair do na ceannaircigh Ioslamacha. I Mí Feabhra 1989, tar éis naoi mbliana den ár, b'éigean do na Sóivéadaigh cúlú, rud nár chuir deireadh leis an chogaíocht. Ghabh na Muitsidíní Cabúl ar 15 Aibreán 1992 agus bhunaigh stát Ioslamach. Bhí an Phacastáin agus an Iaráin ag cur a ladair i ngnóthaí na tíre i rith an ama agus lean an chogaíocht ar aghaidh.
Na Talaban
Bunaíodh na Talaban, mílíste Ioslamach, i 1994 le cúnamh na Pacastáine, agus d'éirigh leo cuid mhór den tír a smachtú. Rinneadh léirscrios ar chathracha na tíre agus ghabh an Talaban Cabúl i Mí Mheán Fómhair 1996. Cuireadh mná faoi chois, maraíodh na mílte agus rinneadh cos ar bolg ar mhionlaigh chreidimh. Idir an dá linn bhí uisce faoi thalamh ar siúl i gcónaí ag an Phacastáin agus ag an Iaráin.
Tugadh na Talaban dídean do threallchogaithe Ioslamacha as tíortha eile, agus cuireadh smachtbhannaí ar a rialtas as tearmann a thabhairt d'Osama bin Laden, deargnamhaid Mheiriceá.
Cogadh na hAfganastáine, 2001 - 2021
Tar éis do ghrúpa Osama bin Laden, al-Qaida, a mhaíomh gurb iadsan a d'ionsaigh Nua-Eabhrac ar 11 Meán Fómhair 2001 thosaigh na Stáit Aontaithe agus an Bhreatain ag buamáil áiteanna san Afganastáin a síleadh a raibh al-Qaida ann. Rinne ECAT (NATO) ionradh ar an tír agus faoi 2003 bhí an phríomhchathair gafa acu. Thosaigh feachtas treallchogaíochta ag an Talaban agus ag dreamanna eile.
1925
Tarluithe
mion|1925: Tumadóir ag teacht aníos ón t[[An tSionainn|Sionainn, baint ag an obair, a cheaptar, le tógáil dhamba agus stáisiún cumhachta leictrí Ard na Croise]]
Abhainn na Creige
Is abhainn a théann trí Chontae na Gaillimhe í Abhainn na Creige.
South East Radio
Is é South East Radio stáisiún raidió i Loch Garman in Éirinn. Thosaigh sé ar 2 Deireadh Fómhair 1989.
KCLR 96FM
Is stáisiún raidió é KCLR 96FM i gCeatharlach agus i gCill Chainnigh in Éirinn. Thosaigh sé ag craoladh i mí Bhealtaine 2004.
Heather Locklear
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Heather Deen Locklear, a rugadh ar an 25 Meán Fómhair 1961.
Antamón
thumb|left|Antamón dúchasach le haghaidheanna criostalacha lonracha agus scoilteanna scoilteachta Is miotalóideach é an t-antamón, is é sin, dúil atá cineál idir eatarthu idir miotal agus neamh-mhiotal. Tá ceithre allatróp ag an antamón: an t-antamón miotalach, an t-antamón buí, an t-antamón dubh, agus an t-antamón pléascach. Is é an t-allatróp miotalchosúil an ceann is cobhsaí acu, nó tá sé de chlaontacht sna cinn eile claochlú go miotal.
Dealraíonn sé go bhfuil aithne ag an gcine daonna ar an antamón leis na cianta cairbreacha anuas, nó tá na seandálaithe tar éis teacht ar dhéantúsáin antamóin nó antamónbhrataithe ón tríú mílaois roimh bhreith Chríost. Tá sé ina ábhar conspóide, áfach, cé a thug an chéad chur síos ar tháirgeadh an antamóin atá fágtha againn. Dealraíonn sé go bhfuil an chéad oideas miotalóireachta don antamón sa leabhar úd De la pirotechnia a scríobh an tIodálach Vannoccio Biringuccio sa bhliain 1540.
Is iad +3 agus +5 uimhreacha ocsaídiúcháin an antamóin ina chuid comhdhúl.
Úsáidtear antamón sna cóimhiotail agus sna leathsheoltóirí.
Nimh is ea an t-antamón, agus é ag oibriú ar an orgánach cosúil leis an arsanaic.
KFM
Is é KFM stáisiún raidió i gCill Dara in Éirinn. Thosaigh sé i 2004.
An Daoil
Is abhainn a théann trí Chontae Luimnigh í an Daoil.
An Deargail
Is abhainn a théann trí Chontae Chill Mhantáin í an Deargail.
Live 95FM
Is é Live 95FM stáisiún raidió i Luimneach in Éirinn. Thosaigh sé ar 6 Samhain 1997.
Patrick Duffy
Is aisteoir Gael-Mheiriceánach é Patrick George Duffy, a rugadh ar an 17 Márta 1949.
Abhainn an Chláir
Is abhainn a théann trí Chontae na Gaillimhe í Abhainn an Chláir. Éiríonn sí taobh ó thuaidh ó Bhéal Átha hAmhnais i gContae Mhaigh Eo. Téann sí trí dheisceart an chontae sin agus ansin ó dheas trí Chontae na Gaillimhe go dtéann sí isteach in Abhainn na Gaillimhe. Tá aistear 93km inti.
Ainneor
deas|250px|thumb|Ainneor Modh traidisiúnta curaíochta is ea an t-ainneor (nó iomaire, nó iompú), ina dtochailtear iomairí agus claisí comhthreomhara le spád, suas le 2.5 méadar ar leithead, agus cainéil chúnga draenála eatarthu. Bhí an modh curaíochta seo in úsáid i ndeisceart na Breataine ón tréimhse iar-Rómhánach go dtí an tréimhse iar-mheánaoise, agus i gcuid mhaith d'Éirinn agus d'Albain go dtí an 19ú haois.
Cé go bhfuil sé imithe i léig den chuid is mó, tá sé fós le fáil sna hInse Gall agus in áiteanna in iarthar na hÉireann. Sna háiteanna seo, is é an modh a úsáidtear de ghnáth ná fóid mhóna a ardú agus leasachán feamainne díshalannaithe a úsáid chun an talamh a fheabhsú. Is minic a saothraíodh prátaí sa chaoi seo sna réigiúin seo, go dtí gur tharla an Gorta Mór sa Ghàidhealtachd agus in Éirinn mar gheall ar an dúchan prátaí Phytophthora infestans.
Micreanáisiún
Is Micreanáisiúin eagrais atá ag éileamh a bheith náisiúin neamhspleácha ach cé nach n-aithnítear iad ag na rialtais ar an domhan nó móra eagraíochtaí idirnáisiúnta. Siad ann minic i shíl amháin le aon bhaint leis an domhan fisiceach.
Tipp FM
Is é Tipp FM stáisiún raidió i dTiobraid Árann in Éirinn. Thosaigh sé i 1989.
An Duibh
Is abhainn a théann trí Chontae Shligigh í an Duibh.
With The Beatles
Is é With The Beatles an dara halbam ó The Beatles, a seoladh amach sa bhliain 1963. As na ceithre amhrán déag a bhí ar an gceirinín, bhí ocht scríofa ag an mbanna féin, agus ceann amháin ó pheann George Harrison (a chéad amhrán a cuireadh ar albam an bhanna).
I Meiriceá, eisíodh an chuid is mó de na hamhráin ar an albam Meet the Beatles! ar an 20 Eanáir 1964.
Taobh 2
Gach amhrán le Lennon/McCartney, ach amháin iad le nóta.
Radio Kerry
Is é Radio Kerry stáisiún raidió i gCiarraí in Éirinn. Thosaigh sé ar 14 Iúil 1990.
Sydney
An chathair is mó san Astráil agus príomhchathair New South Wales is ea Sydney. Tá níos mó ná 4 milliún duine ina gcónaí sa chathair. Tá Sydney suite ar chósta thoir na hAstráile.
Stair
250px|thumb|Comharthaí dátheangacha i Sydney. Tá cónaí ar mhuintir dhúchasach na hAstráile ann, ar a laghad 30,000 bliain anuas. Bhí idir 4,000 agus 8,000 duine dúchasacha ina gcónaí sa cheantar Sydney nuair a tháinig Arthur Phillip agus an chéad loingeas i 1788. Bunaíodh an chathair sa bhliain sin.
A Hard Day's Night
Is é A Hard Day's Night an tríú halbam ó The Beatles, a seoladh amach sa bhliain 1964. Is fuaimrian é, a cuireadh amach ag an am céanna leis an scannán faoin teidal céanna A Hard Day's Night.
Sydney
Aeráid
mion|center|600px|Droichead Cuain Sydney san oíche
A Hard Day's Night
Taobh 2
Gach amhrán le Lennon/McCartney.
Abhainn Duinne
Is abhainn a théann trí Chontae Aontroma í an Abhainn Duinne.
Ocean FM
Is é Ocean FM stáisiún raidió i gConnacht in Éirinn. Thosaigh sé ar 1 Deireadh Fómhair 2004.
WLR FM
Is é WLR FM stáisiún raidió i bPort Láirge in Éirinn. Thosaigh sé ar 8 Meán Fómhair 1989.
Beatles For Sale
Is é Beatles For Sale an ceathrú halbam ón rac-bhanna The Beatles, a seoladh sa bhliain 1964.
Taobh 2
Gach amhrán le Lennon/McCartney, ach amháin iad le nótaí.
Galway Bay FM
Is é Galway Bay FM stáisiún raidió sa Ghaillimh in Éirinn. Thosaigh sé ag craoladh i 1989.
Gaoth Sáile
Is sráidbhaile é Gaoth Sáile. Tá sé suite in Iorrais, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Tailliam
Is dúil cheimiceach é an tailliam. Is é an meáchan adamhach atá aige ná 204.388 g/mol. Is é dúil uimhir a 81 é, agus is é Tl an tsiombail a sheasann dó sna foirmlí ceimiceacha. Ceann de na miotail iar-thrasdultacha atá ann. Tá sé cosúil leis an stán, ach tagann smúit air faoi thionchar an aeir. Nimh atá ann, agus sna laethanta a bhí, ba ghnách luchóga móra agus feithidí a mharú le tailliam. Tá sé chomh nimhiúil don duine féin, áfach, go bhfuil an chuid is mó de na náisiúin shibhialta ag iarraidh éirí as an úsáid sin. Bhain a lán dúnmharfóirí úsáid as an tailliam chomh maith.
Inniu, úsáidtear an chuid is mó den tailliam sa leictreonaic, go háirithe sna leathsheoltóirí. Tá an tailliam an-bhraiteach ar an radaíocht infridhearg, nó athróidh a sheoltacht go mór má bhuaileann radaíocht den chineál sin é. Is féidir tailliam a úsáid i mbrathadóirí radaíochta eile freisin, cosúil leis na cinn a aithníonn radaighníomhaíocht.
Tá dhá staid ocsaídiúcháin ag an tailliam ina chuid comhdhúil: +1 agus +3.
Fiach mac Aodha Ó Broin
mion|288x288px|Cuimhneachán i nGleann Molúra Laoch Laighneach, bhí Fiach mac Aodha Ó Broin (1534 – 8 Bealtaine 1597) ina rí ar Chill Mhantáin, agus bhí clú ar a fhriotaíocht i gcoinne riail na Sasanach agus a chabhair le héalú Aodh Rua Ó Dónaill.
Sheas Mac Aodha Ó Broin an fód in aghaidh Shasana agus bhris sé arm an Tiarna Grey i nGleann Molúra sa bhliain 1580.
1922
Éire
mion|13–15 Márta: Tine mhór Smyrna ([[İzmir) sa Tuirc.]]
An Iascaigh
Is abhainn a théann trí Chontae Dhún na nGall í an Iascaigh.
Shannonside FM
Is stáisiún raidió i gCúige Chonnacht in Éirinn é Shannonside FM. Thosaigh sé i 1989.
An Ghabhal
Is abhainn a théann trí Chontae Thiobraid Árann Theas í an 'Ghabhal.
Abhainn Átha Féan
Is abhainn a théann trí Chontae Mhuineacháin í an Abhainn Átha Féan.
An Fhearsaid
Is abhainn a théann trí Chontae Aontroma í an Fhearsaid nó Abhainn na Feirste.
Stán
Is é an stán dúil cheimiceach uimhir a 50 agus is í an tsiombail cheimiceach a thagraíonn dó sna foirmlí ceimiceacha ná Sn. Ó thaobh na ceimice de, tá sé sách cosúil leis an dá dhúil is cóngaraí dó i ngrúpa a 14, is é sin, an luaidhe agus an gearmáiniam. Miotal iar-thrasdultach é an stán go bunúsach, cé go bhfuil tréithe áirithe aige a chuireann miotalóideach nó neamh-mhiotal i gcuimhne. Tá dhá uimhir ocsaídiúcháin aige, mar atá, +2 (na comhdhúile stánúla) agus +4 (na comhdhúile stánacha). Is iad na comhdhúile stánacha is cobhsaí.
Stair
Tá an t-ainm sin stán bunaithe ar stannum nó stagnum na Laidine. Ar dtús, ba é ba bhrí leis an bhfocal seo ná "cóimhiotal airgid agus luaidhe", agus is é an téarma a chiallaigh "stán" ná plumbum candidum, "luaidhe bhán". Níl a fhios ag aon duine cad is bunús don fhocal sin stagnum, agus is féidir gur tháinig sé as ceann de na teangacha ársa réamh-Ind-Eorpacha san Eoraip. Ón taobh eile de, tá an teoiric ann gur focal Coirnise é, ó bhí poill mhianaigh i gCorn na Breataine fadó agus iad ina bhfoinsí tábhachtacha stáin.
Tá aithne ag an gcine daonna ar an stán ó na laethanta réamhstairiúla anuas. Go bunúsach, thosaigh an mhianadóireacht stáin timpeall ar thrí mhíle bliain roimh Chríost, san am chéanna ar thosaigh an Chré-umhaois. Is í an chasatairít - an dé-ocsaíd stáin, SnO2 - an mianra stáin is tábhachtaí ó na laethanta sin anuas. Inniu féin baintear an chuid is mó den stán as an gcasatairít.
Mid-West Radio
Is é Mid-West Radio stáisiún raidió áitiúla atá lonnaithe i Maigh Eo in Éirinn.
Stán
Ceimic
Tá deich n-iseatóp cobhsaí nádúrtha ag an stán: stán a 112 (0.97 % de stán an dúlra), stán a 114 (0.66 %), stán a 115 (0.34 %), stán a 116 (14.54 %), stán a 117 (7.68 %), stán a 118 (24.22 %), stán a 119 (8.59 %), stán a 120 (32.58 %), stán a 122 (4.63 %), agus stán a 124 (5.79 %). Tá iarsmaí beaga de stán a 126 ann freisin. Iseatóp radaighníomhach é an ceann sin agus é fiche trí mhíle bliain ar leathré. Tagann béite-mheath air agus is é antamón a 126 an t-iníoniseatóp. Is é is cúis leis an saibhreas iseatóp seo ná gur ceann de na "huimhreacha draíochta" é 50 san fhisic núicléach, is é sin, uimhir a fheabhsaíonn cobhsaíocht an núicléis. Is é tuiscint na bhfisiceoirí go bhfuil na núicléoin (na prótóin agus na neodróin) ar scealla éagsúla i núicléas an adaimh cosúil leis an dóigh a bhfuil na leictreoin ar scealla éagsúla (nó ar leibhéil éagsúla fuinnimh) i néal leictreon an adaimh, agus go bhfuil na scealla lán ag na huimhreacha draíochta. Bíonn na dúile "draíochta" eile saibhir in iseatóip chobhsaí freisin - mar shampla tá cúig iseatóp cobhsaí ag an nicil agus ag an gcailciam - ach is é an stán an ceann is mó "draíochta" acu.
Mid-West Radio
Osclaíodh é go h-oifigiúil sa bhliain 1989 (bhí sé i bhfeidhm roimhe sin gan ceadúnas). Tá sé an stáisiún raidió is coitianta i gCúige Chonnacht le 51% den margadh uilligh.
Stán
Ceimic
Tá roinnt allatróp ag an stán. Is iad an t-alfa-stán agus an béitea-stán an dá cheann is tábhachtai. Is é an béitea-stán an miotal is aithnid dúinn, ach má fhuaraítear an béitea-stán síos go 13.2 °C, gheofar alfa-stán, ar púdar liath é nach bhfuil úsáid ar bith ann. Má mheasctar miotail eile leis an stán, is féidir teocht an trasdula seo a ísliú. Is iad an t-antamón agus an biosmat is fearr a choisceann é.
Mid-West Radio
Stair
Bhí an stáisiún lonnaithe ar dtús ar Sráid an Mhainistir i mBéal Átha hEamhnais. Tá an stáisiún dírithe ar Co. Mhaigh Eo agus tá sé ar fáil in áiteachaí éagsúla ar fud Cúige Chonnacht agus i gCo. Dhún na nGall freisin. Is é Paul Claffey an stiúrthóir bainistíochta ar an chomhlacht. Tá Chris Carroll i gceannas ar díolacháin agus tá Tommy Marren mar bhainisteoir stáisiún. Díríonn an stáisiún ar dhaoine den aos 35+. Bhí ceiliúradh fiche bliain acu 2009.
Stán
Ceimic
Miotal insínte é an stán, agus ní ocsaídíonn an t-aer é ach ar éigean, rud a fhágann gur féidir úsáid a bhaint as le miotail eile a chosaint ar ocsaídiú. Úsáidtear stán sna cóimhiotail freisin. An chéad chóimhiotal a bhí ar eolas ag an gcine daonna, ba é an cré-umha é, agus é comhdhéanta as stán agus as copar.
Is féidir halaiginídí an dá staid ocsaídiúcháin a tháirgeadh, mar atá, SnF2 (défhluairíd stáin), SnCl2 (déchlóiríd stáin), SnBr2 (débhróimíd stáin), SnI2 (dé-iaidíd stáin), agus SnF4 (teitreafluairíd stáin), SnCl4 (teitreaclóiríd stáin), SnBr4 (teitreabróimíd stáin) agus SnI4 (teitriaidíd stáin). Solaid iad na halaiginídí stánúla (na déhalaiginídí) go léir, agus iad comhdhéanta as móilíní móra polaiméireacha. Maidir leis na halaiginídí stánacha (na teitreahalaiginídí), is solad polaiméireach é an teitreafluairíd freisin, ach is comhdhúile soghalaithe iad na cinn eile. Leacht í an teitreaclóiríd stáin le teocht an tseomra, fiú. Níl dath ar bith sna halaiginídí stáin, amach ó na hiaidídí, nó tá an dé-iaidíd dearg, agus an teitriaidíd flannbhui.
Tá an dé-ocsaíd stáin, SnO2, amfaiteireach, is é sin, is dual di imoibriú leis na bunanna agus leis na haigéid. Má imoibríonn sí le bun, gheofar salann de chuid an aigéid stánaigh, cé nach bhfuil san aigéad sin ach comhdhúil theoiriciúil nach féidir a aonrú. Níl an dé-ocsaíd stáin sothuaslagtha san uisce, áfach. Tugtar stánáití ar shalainn an "aigéid", agus is é SnO44- foirmle an iain stánáite.
Tá hidríd amháin ag an stán, mar atá, teitrihidríd stáin nó stánán sa chiall chúng, SnH4. Is comhdhúil an-éagobhsaí í a dhíscaoileann uaithi féin go stán agus hidrigin le teocht an tseomra agus a dhéanfaidh uathadhaint má thagann sí i dteagmháil le hocsaigin an aeir. Nimh atá inti freisin.
Úsáidtear stán ar an iliomad bealaí: sádráil, stánphlátáil, cóimhiotail, fiaclóireacht agus a lán eile. Maidir leis na comhdhúile orgánacha stáin, is féidir teacht aniar a chur i bplaisteach vinile (is é sin, clóiríd pholaivinile) le comhdhúile speisialta stáin. Mar a luadh, is nimheanna a lán comhdhúile orgánacha stáin, ach is féidir leas a bhaint as an airí seo freisin. Mar sin, is comhdhúile stáin a lán frithbhréantán. (Is é is frithbhréantán nó péint fhrithbhréantais ann ná péint ar leith a chuirtear ar an long le hí a chosaint ar na halgaí, ar na baictéir agus ar bheothaigh eile ar dual dóibh dul greamaithe sa long ón taobh amuigh agus dochar a dhéanamh di.) Inniu, áfach, táthar an-bhuartha faoin bpriacal atá sna frithbhréantáin stánbhunaithe don timpeallacht. Bhí na comhdhúile tríbhúitilstáin, ina bhfuil an grúpa adamh úd tríbhúitilstán -Sn(CH2CH2CH2CH3)3, an-choitianta mar fhrithbhréantáin tráth den tsaol, ach inniu, táthar ag iarraidh éirí astu, ós truailleáin iad.
Amfaibiach
Is ainmhithe veirteabracha iad na hamfaibiaigh (ón nGréigis αμφις "dhá" and βιος "saol"), le raon mór tréithe is stíleanna beatha, de ghnáth le 4 chos, craiceann faireogach, gan lanna ná aon fhiafhás eile. Maireann na larbhaí san uisce, agus análaíonn trí gheolbhaigh sheachtracha chleiteacha. Téann sé trí chlaochlú le linn a fháis nuair a chrapann is a imíonn na geolbhaigh. Análaíonn an t-ainmhí fásta le scamhóga, agus i méid áirithe tríd an gcraiceann. 3 phriomhrang díobh ann: salamandair is eirc, froig is buafa, agus caochailigh gan chosa. Tá tuairim agus 6,200 speiceas d'amfaibiaigh a mhaireann.
An Fhéil
Is abhainn a théann trí Chontae Chorcaí í an Fhéil nó Abhainn na Féile.
Highland Radio
Is stáisiún raidió é Highland Radio atá bunaithe i nDún na nGall in Éirinn. Thosaigh sé ag craoladh ar an 15 Márta 1990.
Dumha Locha
Baile fearainn ar chósta Iorrais, Contae Mhaigh Eo é Dumha Locha. Tá sé 2493 acra (10.09 km2) ina achar, soir ó dheas ó Bhéal an Mhuirthead agus lonnaithe i nGaeltacht Mhaigh Eo.
Stair
Tá daonra measartha maith sa bhaile fearainn le blianta fada, d'ainneoin a shuímh iargúlta. Sa bhliain 1841, díreach roimh an nGorta Mór, taifeadadh beagnach 600 duine a bhí ina gcónaí sa mbaile fearainn. Faoin mbliain 1911, ní raibh ach 311 áitritheoir ann.
Críochnaíodh an chéad bhóthar idir Iorras agus Béal an Átha agus Caisleán an Bharraigh sa bhliain 1824. Le linn an Ghorta Mhóir, tógadh an chéad bhóthar mór go Dumha Locha mar thionscadal fóirithinte. Lig an bóthar nua do mhuintir Dhumha Locha teacht ar Bhéal an Mhuirthead, baile a bhí ag fás ag an am, timpeall seacht míle ar shiúl. Tógadh bóthar go dtí Stáisiún an Gharda Cósta i nDumha Locha. Le linn an Ghorta, díshealbhaíodh mórán daoine sa gceantar, agus dúradh gur tiarnaí talún cruálacha iad muintir Bingham a bhí ina gcónaí i nDumha Locha. Ag deireadh na naoú haoise déag, nuair a bhí Conradh na Talún i mbarr a réime, deirtear go raibh muintir na háite an-ghníomhach ar fad mar gheall ar an drochíde a d'fhulaing siad le linn an Ghorta Mhóir.
Luaidhe (dúil)
Is í an luaidhe dúil cheimiceach uimhir a dó is ceithre scór (82), agus í 207.2 g/mol ar mheáchan adamhach. Pb an tsiombail cheimiceach. Miotal bog atá inti, agus bíonn comhdhúile na luaidhe dainséarach go leor don duine agus don dúlra, mar is dual do na trom-mhiotail. Tá loinnir ghealghorm sa luaidhe nuaghearrtha, ach tagann smúit liath ocsaíde uirthi de réir a chéile agus í i dteagmháil le hocsaigin an aeir. Is í an luaidhe an dúil is troime (de réir na huimhreach adamhaí) a bhfuil iseatóip chobhsaí aici, ach tá leathré an bhiosmait chomh fada agus go bhfuil sé chomh maith againn dearcadh ar an mbiosmat nádúrtha mar dhúil chobhsaí.
An Forghas
Is abhainn a théann trí Chontae an Chláir í an Forghas.
Luaidhe (dúil)
Úsáidtear luaidhe sna tógálacha, sna cadhnraí gluaisteáin, i bpiléir, agus i sciatha cosanta in aghaidh na radaighníomhaíochta. Is maith an chosaint atá sa luaidhe ar an radaíocht, ós rud é go stopann sé cuid mhór de na gáma-ghathanna agus na X-ghathanna féin. Ina dhiaidh sin féin, táthar ag iarraidh éirí as an luaidhe don chuid is mó, toisc gur trom-mhiotal agus nimh atá inti. Déanann an luaidhe dochar agus damáiste do na néaróga ach go háirithe, agus í á carnadh sa cholainn.
Tá an luaidhe trom agus bog araon, rud a chiallaíonn gur féidir di camadh agus dul as a riocht faoina meáchan féin.
Tá ceithre iseatóp nádúrtha ag an luaidhe, is é sin, Pb-204 (1.4 % de luaidhe an dúlra), Pb-206 (24.1 %), Pb-207 (22.1 %) agus Pb-208 (52.4 %). Iseatóp radaighníomhach é Pb-204, ach is féidir neamhshuim a dhéanamh dá radaighníomhaíocht, ó tá a leathré chomh fada (1.4 x 1017 bliain - is é sin, 14,000,000,000,000,000 bliain, nó 14 chuaidrilliún bliain).
Mianraí tábhachtacha luaidhe iad an ghailéin (PbS, suilfíd luaidhe), a bhíonn measctha trí mhianta since; an bhúlainséirít (Pb5Sb4S11, suilfíd mheasctha na luaidhe agus an antamóin), an anglaisít (sulfáit luaidhe, PbSO4) agus an cheiriúisít (carbónáit luaidhe, PbCO3).
Na comhdhúile ina bhfuil an uimhir ocsaídiúcháin is airde ag an luaidhe, is comhdhúile orgánacha iad de ghnáth. Sampla tipiciúil é an luaidhe teitreitile Pb[(CH2CH3)4] a d'úsáidtí mar bhreisín sa pheitreal sna laethanta a bhí, le maolú ar chnagadh an innill, go dtí gur glacadh leis go raibh an iomarca dochair ann don chomhshaol.
Soccer City
Is staid sacair é Soccer City atá suite san Afraic Theas, i gceantar Soweto. Is é Soccer City an staidiam is mó san Afraic.
Classic Hits (Éire)
Is stáisiún raidió é Classic Hits atá á chraoladh i mBaile Átha Cliath, i gCill Dara, sa Mhí, i gCill Mhantáin, i gCorcaigh, i Luimneach, sa Ghaillimh agus i gContae an Chláir in Éirinn. Thosaigh sé ag craoladh ar an 27 Feabhra 2009.
Moses Mabhida Stadium
Is staid sacair é Moses Mabhida Stadium atá suite san Afraic Theas.
Kilkenny City Association Football Club
Ba club peile é Kilkenny City Association Football Club as Cill Chainnigh. Bunaíodh na cats sa bhliain 1966.
Staid Cape Town
Is staid sacair í Staid Cape Town (Béarla: Cape Town Stadium; Afracáinis: Kaapstad-stadion; Cóisis: Inkundla yezemidlalo yaseKapa), atá suite san Afraic Theas.
Biosmat
Is dúil cheimiceach é an biosmat. Is é an meáchan adamhach atá aige ná 208.98038 g/mol. Is í an uimhir adamhach atá aige ná 83, agus is í an tsiombail adamhach a sheasann dó ná Bi.
Miotal trom sobhriste é an biosmat agus blas beag pinc ar an loinnir gheal atá ann. Ó thaobh na ceimice de, tá sé cosúil leis an arsanaic agus leis an antamón, agus is í an ghnáthuimhir ocsaídiúcháin a bhíonn aige sna comhdhúile ná +3. Úsáidtear an biosmat i dtáirgí cosmaideacha agus sa leigheaseolaíocht, go háirithe le húsáid na luaidhe a sheachaint. Tá comhdhúile áirithe de chuid an bhiosmait nimhiúil go leor, ach tríd is tríd, ní bhíonn an biosmat leath chomh nimhiúil leis an luaidhe.
Dúil radaighníomhach é an biosmat. Ar feadh i bhfad, shíltí go raibh iseatóp nádúrtha an bhiosmait, 209Bi, ar an núiclíd chobhsaí ba troime a bhí ann. Ón taobh eile de, bhí an chuma ar an scéal go gcaithfeadh an t-iseatóp sin féin a bheith radaighníomhach ar chúiseanna teoiriciúla. Sa bhliain 2003, fuair na heolaithe in Orsay sa Fhrainc amach gur núiclíd radaighníomhach a bhí ann dáiríribh, agus an t-alfa-mheath ag teacht air. Ina dhiaidh sin féin, tá leibhéal na radaighníomhaíochta sin chomh híseal, agus leathré an iseatóip chomh fada, is gur féidir dearmad a dhéanamh di sa ghnáthshaol. Le fírinne, tá leathré an bhiosmait billiún oiread níos faide ná aois na hollchruinne féin.
Nuair a thiocfaidh biosmat gásaithe i dteagmháil le hocsaigin an aeir, ocsaídeofar go trí-ocsaíd dé-bhiosmait Bi2O3 é. Ocsaíd aigéadach atá inti agus í ag cruthú salann in éineacht le hiain na miotal. Tá dhá chineál ocsainian ag an ocsaíd seo, mar atá, BiO2- agus BiO33-. Le fírinne, tá sé de chlaonadh sa dá chineál ainian polaiméirí a chruthú. Mar shampla, tá ainian ciúbach ochtaiméireach, Bi8O2424- i gcomhdhúil an bhiosmait, an litiam agus na hocsaigine Li3BiO3.
Coca-Cola Park (Johannesburg)
Is staid é Ellis Park Stadium atá suite san Afraic Theas.
Loftus Versfeld Stadium
Is staid sacair é Loftus Versfeld Stadium atá suite in Arcadia, fo-bhaile de Pretoria, in Gauteng, san Afraic Theas. Osclaíodh í sa bhliain 1923 agus cuireadh athchaoi uirthi sa bhliain 1977. Staid rugbaí agus sacair atá ann.