cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leabhar Cheanannais
Maisiú
Is í an mhionsamhail den Mhaighdean Muire agus de Mhac na hÓighe atá os comhair an téacs, agus tá sé ina réamhrá oiriúnach le ‘Breves Causae’ Mhatha. Cuireann sé sin tús le ‘Nativitas Christi in Bethlem’ (Breith Íosa Críost sa Bheithil). Tá leathanach tosaigh théacs an ‘Breves Causae’ maisithe agus timpeallaithe ag fráma mionsaothraithe (fóilió 8r). Is ráiteas beo tosaigh don réamhrá iad an dá leathanach ar a bhfuil an mhionsamhail agus an téacs. Tá líne thosaigh gach coda a ghabhann leis an réamhábhar meádaithe agus maisithe (féach ‘Breves Causae Lúcáis’ thuas). Mar sin féin, níor caitheadh le haon chuid eile de na réamhábhair mar a caitheadh le ‘Breves Causae Mhatha’.
thumb|right|Tá portráid den [[Soiscéalaí Eoin i bhfóilió 291v.]] Dearadh an leabhar seo sa tslí go gcuirfí tús le gach ceann de na Soiscéal le clár maisithe beo. I dtosach, bhí mionsamhail lánleathanaigh leis na ceithre shiombail soiscéalaí mar réamhrá ag gach Soiscéal. Ina dhiaidh sin, bhí leathanach bán. Ansin, bhí portráid mhionsaothraithe den soiscéalaí os comhair théacs tosaigh an tSoiscéil a bhfuil maisiú mionsaothraithe leis. Tá portráid den Soiscéalaí (fóilió 28v) agus a leathanach de shiombailí soiscéalaí (fóilió 27r féach thuas) fós le feiceáil i Soiscéal Mhatha. I Soiscéal Mharcais, tá portráid an tSoiscéalaí in easnamh ach tá an leathanach leis na siombailí Soiscéalaí fós ann (fóilió 129v). Níl an phortráid ná na siombailí soiscéalaí i Soiscéal Lúcáis. Tá an phortráid (fóilió 291v féach ar dheis) agus na siombailí Soiscéalaí (fóilió 290v) le feiceáil i Soiscéal Eoin mar atá i Soiscéal Mhatha. Féadtar talamh slán a dhéanamh de gurbh ann do phortráidí i Soiscéal Mharcais agus Lúcáis, mar aon le leathanach na siombailí i Soiscéal Lúcáis tráth, ach gur cailleadh iad ó shin. Tá úsáid na gceithre shiombail Shoiscéalaí ar fad os comhair gach Soiscéil mhórthaibhsigh. Úsáideadh é chun aontacht na Soiscéal a chur chun cinn.
Ba mhórthaibhseach é an maisiú a rinneadh ar fhocail tosaigh gach Soiscéil. Rinneadh ‘leathanaigh chairpéid’ de na leathanaigh seo. Tá maisiú na dtéacsanna seo chomh mórthaibhseach sin gur fhág sé an téacs féin beagnach doléite. Is féidir leathanach tosaigh Shoiscéal Mhatha a thabhairt mar shampla (fóilió 28r). (Féach an léiriú ar chlé) Níl sa leathanach seo ach dhá fhocal: Liber generationis (“Leabhar na Glúine”). Is monagram ollmhór, a chlúdaíonn an leathanach ar fad, iad na litreacha Lib ón bhfocal Liber. Léirítear na litreacha er mar ornáid fhite taobh istigh den litir b ón monagram. Rinneadh trí líne den fhocal Generationis agus tá sé timpeallaithe ag fráma mionsaothraithe sa cheathrú íochtarach ar dheis an leathanaigh. Tá an rud ar fad timpeallaithe ag imlíne mhionsaothraithe.
thumb|left|Tá réamhrá [[Shoiscéal Mhatha i bhfóilió 29r.]] Is le bíseanna mórthaibhseacha agus le hobair shnaidhme – cuid mhór acu i bpatrúin mhíolchruthacha – atá an imlíne agus na litreacha féin maisithe. Chomh maith leis sin, ba mar seo a cuireadh le focail tosaigh Mharcais Initum evangeli (Tús an tSoiscéil), Lúcáis Quoniam quidem multi agus Eoin Inprincipio erat verbum (“I dtosach bhí an briathar”) chomh maith. Cé go raibh maisiú na leathanach seo ní b'fhorleithne i Leabhar Cheanannais, bhí na leathanaigh seo ar fad maisithe i ngach ceann de na Leabhair Soiscéal Oileánacha.
Tosaíonn Soiscéal Mhatha le ginealach Íosa Críost. Is ag Matha 1:18 a thosaíonn fíorinsint bheatha Íosa Críost. Cuireadh béim mhór ar “an dara tús” seo de Shoiscéal Mhatha in go leor luath-leabhar Soiscéil, rud a d'fhág gur caitheadh leis an dá chuid mar shaothair éagsúla. Is leis an bhfocal Críost a thosaíonn an dara leath. Ba mhinic a úsáideadh na litreacha Gréagacha chi agus rho i lámhscríbhinní meánaoiseacha chun an focal Críost a ghiorrú. I Leabhair Soiscéal Oileánacha, bhí an chéad mhonagram Chi Rho méadaithe agus maisithe. I Leabhar Cheanannais, cuireadh clár maisithe i bhfeidhm ar an dara tús seo a bhí comhionann leis na cláir a bhí mar réamhrá ag na Soiscéil aonair. Tá mionsamhail de Chríost mar Rí i verso Fhóilió 32. (Áitítear go bhfuil an mhionsamhail seo ar cheann de na portráidí Soiscéalaí a cailleadh. Tá an íocónagrafaíocht éagsúil leis na portráidí atá ar marthain, áfach, agus glacann an léann reatha leis an aitheantas agus an socrú seo don mhionsamhail seo.) Os comhair na mionsamhla seo, ar recto fhóilió 33, tá an t‑aon leathanach cairpéid de chuid Leabhar Cheanannais atá ina mhionsamhail aimhrialta; tá cúig leathanach cairpéid ag Soiscéil Lindisfarne agus tá sé cinn ag Leabhar Dharú. Tá verso bán fhóilió 33 os comhair na mionsamhla is mórthaibhsí ón luath-thréimhse mhéanaoiseach, is é sin monagram Chi Rho Leabhar Cheanannais. Is mar réamhrá don insint ar Bheatha Críost atá sé.
Tá dhá mhionsamhail eile lánleathanaigh i Leabhar Cheanannais a léiríonn eachtraí ó scéal na Páise. Tá téacs Mhatha maisithe le maisiú lánleathanaigh de Ghabháil Íosa. (fóilió 114r). Léirítear Íosa faoi stuara stílithe agus dhá fhíor eile, atá i bhfad níos lú, á bhreith. I dtéacs Lúcáis, tá mionsamhail lánmhéide de Chathú Críost (fóilió 202v). Léirítear Críost ón gcoim aníos ar bharr an Teampaill. Ar a dheis tá slua daoine, léiriú dá dheisceabail is dócha. Ar a chlé agus taobh thíos de, tá an phearsa fhíordhubh de Shátan ann. Tá beirt aingeal os a chionn. [40]
Tá leathanach iomlán de théacs maisithe a thosaíonn le “Tunc dicit illis” i verso an fhóilió ina bhfuil Gabháil Críost. Os comhair mhionsamhail Chathú Críost, tá leathanach iomlán eile de théacs maisithe (fóilió 203r “Iesus autem plenus”). Chomh maith leis an leathanach seo, tá maisiú mionsaothraithe ar chúig leathanach iomlán eile. I Soiscéal Mhatha, tá leathanach iomlán eile lán de mhaisiú (fóilió 124r, “Tunc crucifixerant Xpi cum eo duos latrones”). I Soiscéal Mharcais, tá dhá leathanach de théacs maisithe chomh maith (fóilió 183r, “Erat autem hora tercia”, agus fóilió 187v, “[Et Dominus] quidem [Iesus] postquam”). Tá dhá leathanach de théacs iomlán maisithe i Soiscéal Lúcáis (fóilió 188v, “Fuit in diebus Herodis”, agus fóilió 285r, “Una autem sabbati valde”). Cé nach bhfuil mionsamhlacha bainteach leis na téacsanna seo, is dócha go raibh mionsamhlacha le bheith le gach ceann de na téacsanna seo ach gur cailleadh iad nó nár críochnaíodh riamh iad. Níl leathanach amháin iomlán de théacs i Soiscéal Eoin ar marthain, seachas an Réamhrá. Sa trí Shoiscéal eile, áfach, is le hinsint na Páise atá gach ceann de na leathanaigh iomlán de théacs maisithe seachas fóilió 188c a thosaíonn insint Bhreith Íosa. Os rud é, áfach, go raibh insint na Páise sna fóiliónna a cailleadh ó Shoiscéal Eoin, is dócha gur cailleadh na leathanaigh iomlán de théacs maisithe chomh maith.
thumb|left|I mbeagnach gach fóilió i [[Leabhar Cheanannais, tá maisithe beaga cosúil leis an túslitir mhaisithe seo.]]
Níl maisiú an leabhair dírithe ar na mórleathanaigh amháin. Tá an téacs breac le túslitreacha maisithe agus le fíoracha maisithe beaga d’ainmhithe agus de dhaoine, déanta de shnaidhmeadh casta go minic. Tá túslitreacha maisithe ag go leor téacsanna suntasacha mar an Pater Noster. Ar imeall clé an leathanaigh ar a bhfuil téacs na mBiáide, i Soiscéal Mhatha (fóilió 40v), tá mionsamhail mhór ann agus tá an litir B – ar tús gach abairt í – ceangailte di ina slabhra ornáideach. Tá mionsamhail dá samhail le feiceáil ar an leathanach ar a bhfuil ginealach Chríost i Soiscéal Lúcáis (fóilió 200r). Bíonn an focal ‘qui’ ceangailte di go minic san imeall ar chlé. Seasann go leor de na hainmhithe beaga atá scaipthe tríd an téacs do “casadh-sa-chonair” (is é sin, áit ar críochnaíodh líne i spás os cionn na bunlíne nó faoin mbunlíne). Is ann do go leor ainmhithe eile chun spásanna fágtha ag deireadh línte a líonadh. Ní mar a chéile aon dá léaráid dá leithéid. Níl an oiread sin maisithe i luath-lámhscríbhinn eile atá ar marthain.
thumb|right|Mar a thaispeántar sa léiriú beag seo ar leathanach an [[monagram|mhonagraim Chi Rho, tá go leor de mhaisiú Leabhar Cheanannais go breá casta. (Fóilió 34r)]]
Is maisiúcháin d’ardchaighdeán iad go léir agus bíonn siad thar a bheith casta go minic. I maisiú amháin a chlúdaíonn cearnóg aon orlach de leathanach, tá 158 píosa de ribín bán, le himeall dubh, fite fuaite ar a chéile. Ní féidir roinnt den mhaisiú a fheiceáil ach amháin le gloine formhéadúcháin, cé nach eol dúinn go raibh a leithéid de ghloine, leis an gcumhacht cheart, ar fáil go dtí na céadta bliain i ndiaidh an leabhar a bheith críochnaithe. Freagraíonn an snaidhmeadh casta agus na léaráidí fite, ar thángthas orthu i gCeanannas agus i mainistreacha gaolmhara eile, de mhiotalóireacht agus shnoíodóireacht chloiche na tréimhse sin. Ó tosaíodh ag teacht orthu arís, diaidh ar ndiaidh, ón 9ú haois déag ar aghaidh, tá éileamh leanúnach ar na léaráidí seo. Go deimhin, úsáidtear go leor de na móitífeanna seo san ealaín choiteann, lena n‑áirítear seodra agus tatúnna.
Feidhm
Tá feidhm shacraiminteach seachas oideachais ag an leabhar. Is ar altóir ard sa séipéal a d’fhágfaí Sóisceál a bhí chomh mór mórthaibhseach is a bhí Leabhar Cheanannais. Ní bhainfí é ach chun an Soiscéal a léamh le linn an Aifrinn. Ba é ba dóichí, áfach, ná go mbeadh an téacs de ghlanmheabhair ag an léitheoir agus nach mbeadh air an téacs a léamh ón leabhar. Is ábhar suntasach é go ndearbhaíonn Croinicí Uladh gur goideadh an leabhar ón sacraistí (ina raibh soithigh agus feisteas an Aifrinn) seachas ó leabharlann na mainistreach. Tá sé soiléir ó dhearadh an leabhair go raibh an fheidhm seo i gceist leis, is é sin, tugadh tosaíocht do dhearadh an leabhair ar chúrsaí praiticiúla. Tá líon mór botún sa téacs nár ceartaíodh riamh. Rinneadh línte a chríochnú go minic i spás folamh sa líne os a gcionn. Níor cuireadh teidil na gcaibidlí taobh istigh d’imill na leathanach, ar teidil iad a bhí ag teastáil le go mbeifí in ann úsáid a bhaint as na táblaí canónaigh. Go ginearálta, ní dhearnadh aon ní a chuirfeadh isteach ar chuma aeistéitiúil an leathanaigh. Tugadh tosaíocht don aeistéitic ar fheidhmiúlacht an leabhair.
I scannáin
Rinneadh scannán beochana sa bhliain 2009 dar theideal Rún Cheanannais Mhóir ina n‑áirítear scéal ficseanúil faoin mbealach a tháirgeann Aodhán, manach aosta, agus a phrintíseach Breandán Leabhar Cheanannais agus ruaigeanna scriosta na Lochlannach á mbagairt orthu. Tomm Moore a stiúir an scannán. Ainmníodh é don Duais i gComhair an Scannán Beochana Is Fearr de chuid na Academy Awards sa bhliain chéanna. Tugadh moladh dó as cuid den bheochan a bhunú ar na bunleathanaigh ardmhaisithe.
Músaem Horniman
Is músaem suite sa London Borough of Lewisham é Músaem Horniman.
Nathair
Is reiptíl fhada fheoiliteach gan chosa san fho-ord Serpentes /sɜ:rpɛnti:z/ í an nathair. Mar aon leis na squamates uile eile, veirteabrach eictiteirimeach aimnianach í atá clúdaithe ag brat gainní, lonnaíonn na gainní seo muirc mairc ar a chéile. Bíonn blaosc chloiginn ar chúpla speiceas a bhfuil níos mó lúbanna inti i gcomparáid le blaoscanna a sinsearacha laghairte, rud a ligeann dóibh creacha atá i bhfad níos mó ná blaosc na nathrach a shlogadh lena mbéal solúbtha. Go lonna siad i gceart i gcorp na nathrach, eagraítear na baill phéireáilte (na duáin srl. atá i gceist) ar dhóigh go ngabha siad ceann in aghaidh cinn an corp suas (i gcontúirt leis an ghnáthleagan a feictear in ainmhithe eile, nuair a lonnaíonn siad taobh lena chéile) agus de ghnách ní bhíonn ach scamhóg fheidhmiúil amháin iontu. Coinníonn cúpla speiceas crios peilbheach le péire crobh iarmharacha atá suite ar an dá thaobh den chlóáca. D'fhorbair laghairteanna coirp fhada gan bhaill nó a bhfuil baill laghdaithe orthu faoi cheann cúig uaire is fiche ar a laghad go neamhspleách, mar sin de, chum sin leathantas ciní laghairte nach bhfuil cosa orthu ar chor ar bith. Tá cuma chosúil orthu seo le nathracha, ach tá caipíní súile is cluasa lasmuigh ar chúpla grúpa choiteannta de na laghairteanna seo, rud a bhíonn in easnamh ar fhíornathracha, ach ní riail uilechoiteann seo (feictear Amphisbaenia, Dibamidae, is Pygopodidae).
Tá nathracha le fáil san uile chearn den domhan seachas an Antartaice is formhór na gcríocha beaga, áfach tá eisceachtaí ann, go háirithe na hoileáin mhóra seo a leanas; Éire, an Íoslainn, an Lochlainn, srath oileán Hawai'i, is oileáin na Nua-Shéalainne, chomh maith le hoileáin éagsúla eile san Atlantach is san Aigéan Ciúin. Chomh maith leis sin tá nathracha mara le fáil go fairsing san Aigéan Ciúin agus san Aigéan Indiach. Aithnítear breis is 20 fine nathracha ag an phointe reatha, agus clúdaíonn na speicis seo thart ar 520 géineas is 3,900 speiceas. Ó thaobh an toise dóibh, tá idir an Barbados threadsnake, atá 10.4 cm (4.1 horlaí) ar fhaide, chuig an reticulated python atá 6.95 mhéadar (22.8 throigh) ar fhaide. D'fhásadh an nathair iontaise Titanoboa cerrajonensis go mbeadh sí 12.8 mhéadar (42 throigh) ar fhaide. Síltear gur tháinig nathracha ó laghairteanna uisceacha nó uachasacha sa ré Iúrasach, agus na hiontaisí is luaithe ag teacht ón aimsir idir 143 is 167 milliún bliain ó shin. Tháinig leathantas na nathracha comhaimseartha ar an fhód sa tsealad pailigéineach (ca. 66 - 56 milliún bliain ó shin i ndiaidh an díothaidh chailcí-phailigéiní). Tá na cuir síos is luaithe de nathracha le fáil sa Phaipír Brooklyn.
Contae Taylor, Texas
Is contae i stát Texas é Contae Taylor. Tá sé suite i lár thiar an stáit. Is é Abilene príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Sa bhliain 2010 bhí 131,506 duine ina gcónaí i gContae Taylor. Is é 919 míle cearnach (2,380km) achar an chontae.
Nathair
Tá formhór na nathracha neamh-nimhiúil agus úsáideann na cinn úd a bhfuil nimh acu í le go maraí is go mbaca siad a gcuid creacha in gcontúirt lena gcosaint fhéin. Tá nimh faoi seilbh ag cúpla speiceas atá a oiread láidir go ndéanfadh sí dochar mór do dhaoine, nó fiú go maródh sí iad. Slogann nathracha neamh-nimhiúla a gcuid creacha beo nó maraíonn na nathracha sin le caolú iad.
Sanasaíocht
Tagann an focal Gaeilge nathair ón fhocal Seanghaeilge nathir, é sin ag teacht ón leagan Próta-cheiltise *natrixs (Déantar comparáid leis an téarma Breatnaise neidr agus leis an téarma Briotáinise naer). Tagann an focal sin é fhéin ón téarma Próta-Ind-Eorpaise *nh₁trih₂, ó *snéh₁- (cas, tiontaigh), ta an fhréamh seo le feiceáil mar adder (nathair nimhe) sa Bhéarla is mar natrīx (nathair uisce) sa  Laidin.
Teacht chun cinn
Tá taifead iontaise na nathracha blúireach go maith mar is rud é nach ndéantar iontaisí go furasta de chreatlaí nathrach socair an dóigh a bhíonn siad beag is sobhriste le linn an phróiseasa iontaisithe. Tagann na chéad cnáfairtí atáthar ábalta aithniú go réidh mar nathracha (ach de ghnách bíonn cosa cúil orthu fós) ar an fhód sa ré chailceach. Tagann na chéad cnáfairtí d'fhíornathracha (De nathracha ar baill den phríomhghrúpa serpentes iad) ó na simoliophiids a mhaireadh sa mhuir, Haasiophis terrasanctus an ceann is sine acu sin is é ag teacht ón Chailceach dhéanach (ó aimsir an Cenomanian), síltear go mairfeadh an speiceas seo idir 112 is 94 mhilliún bliain ó shin.
Creideann formhór lucht na heolaíochta, ar an fhoras a bhfuil oiread mheasartha cosúlachtaí idir an dá chineál ainmhithe, gur tháinig na chéad nathracha ó laghairteanna. Tá baill bheaga iarmharacha chúil le fáil ar pythons is ar boas - dhá chineál chéadrata nathracha - darb ainm "gabhlóga anasacha", a bhfuil méara crofa orthu. Úsáídeann na nathracha na baill seo le linn an chláraithe go dtarrainge siad a bpáirtnéir isteach is go bhfana sé ansin ar a fheadh. Sna finte Leptotylophidae is Tylophidae tá rianta criosa pheilbhigh a feictear mar ghabhlóga adharcacha ón lasmuigh.
Níl cosa toisigh ar nathair ar bith ach oiread. Údaraíonn na géiní Hox seo, smachtaíonn na géiní seo forbairt na gcos (toisigh is cúil) sna nathracha. Bhí speisialtoireachtaí réigiúnacha, mar aon le gach aon tetrapod eile, i gcreatlach shinsear choitinn na nathracha uile i veirteabraí an mhuiníl, sna veirteabraí tóracsacha, na veirteabraí lumbacha, na veirteabraí peilbheacha agus i veirteabraí an eireabaill. Go moch i dteacht chun cinn na nathracha, thaínig an ghéin Hox a smachtaíonn forbairt an tóraics chun cinn. Mar thoradh ar seo, tá cuma chosúil ar na veirteabraí taobh thiar den pheilbheas leis na cinn ós a chomhair (seachas an ceann aiseach, an ceann atlasach, agus veirteabraí muiníl 1-3). Mar sin de, níl ann i bhformhór chreatlach na nathrach ach tóracs mór méadaithe. Aimsítear easnacha ar na veirteabraí tóracsacha amháin. Tá na veirteabraí muiníl, lumbacha agus peilbheacha laghdaithe go leor ó thaobh an mhéid dóibh (níl ann ach idir 2 - 10 gcinn fágtha), agus níl ann ach rian beag de veirteabraí an eireabaill. Áfach, tá an t-eireaball fós láidir ach oiread go raibh feidhm thábhachtach aige i gcúpla speiceas, cosúil le nathracha talún is crainn.
Tháinig formhór na nathracha reatha ar an fhód sa Phailigéineach, é sin ag comhtharlú le leathnú na mamach i ndiaidh dhíothadh na ndíneasár
Bunúis
Tá fianaise iontaise ann a thugann leideanna gurbh fhéidir gur fhobair nathracha ó laghairteanna talún
Dáileadh
mion|400px|Réimse reatha na nathracha uile Tá breis agus 3,900 speiceas nathracha ann a mhaireann chomh fada ó thuaidh leis an gCiorcal Artach sa Lochlainn agus ó dheas leis An Astráil. Is féidir teacht ar nathracha ar gach aon cheann de na mór-ranna seachas san Antartaice. Tá siad le fáil i réimse forleathan gnáthóga, an fharraige agus sléibhte atá 16,000 troigh in airde i Himiléithe na hÁise ina measc. Níl siad le fáil i dtuaisceart Mheiriceá Thuaidh ná i gcian-thuaisceart na hEorpa agus na hÁise. Tá cuid mhór oileán chomh maith a bhfuil nathracha in easnamh orthu: Éire, an Íoslainn agus an Nua-Shéalainn (cé go dtéann nathracha mara isteach sna farraigí timpeall ar an Nua-Shéalainn corruair). mion|Iontaise ón [[Eoicéineach de Archaeophis proavus. Fuarthas í i Monte Bolca, san Iodáil. Grianghraf ó Naturkundemuseum Berlin]]
Patty Duke
Aisteoir Meiriceánach ab ea Anna Marie "Patty" Duke (14 Nollaig, 1946 a rugadh í agus ar an 29 Márta, 2016 a fuair sí bás).
Clann Mhuiris
Barúntacht in iarthar Chontae Mhaigh Eo in Éirinn is ea Clann Mhuiris (Béarla: Clanmorris).
Baile Chaisleán na nGeochagán
Is baile suite i gContae na hIarmhí é Baile Chaisleán na nGeochagán.
Rivoli Ballroom
deas|250px|thumb|Rivoli Ballroom Is bálseomra suite sa London Borough of Lewisham é Rivoli Ballroom.
Uimhir chóimheasta
Is féidir le b = 1, mar sin is fo-thacar iad na slánuimhreacha {..., -2, -1, 0, 1, 2, ...} do na réaduimhreacha. I nodaireacht matamaitice:
Liosta de charachtair Eastenders (1989)
Sobaldráma Briotanach is ea EastEnders. Is liosta na gcarachtar é seo, a tháinig ar an gclár den chéad uair sa bhliain 1989:
Oxford
Is cathair atá suite in Oxfordshire, Sasana é Oxford (baintear úsáid as leaganacha Gaeilge Áth na nDamh nó Ocsanport go hannamh ). Tá 134,248 duine ina gcónaí sa chathair de réir dhaonáireamh 2001. Is í Ollscoil Oxford an ollscoil is sine í nDomhan an Bhéarla. Bhí Andrew Smith (iar-aire) ina fheisire do thoghcheantar Westminster ón mbliain 1987 go 2017.
Buaile na hAbhann
Is baile suite i gContae na hIarmhí é Buaile na hAbhann.
Takatsuki
Croí-Chathair de chuid na Seapáine is ea Takatsuki (高槻市). Tá sí suite i lárdeisceart Honshu, an oileán Seapánach is mó. Tá 353,881 duine ina gcónaí i dTakatsuki (daonáireamh 2010).
Slobodan Milošević
clé|mion|máthair Stanislava agus deartháir Borislav agus Slobodan Ba é Slobodan Milošević (Seirbis: Слободан Милошевић) (20 Lúnasa 1941 – 11 Márta 2006) Uachtarán na Seirbia idir 1989 agus 1997 agus Uachtarán Iúgslavach idir 1997 agus 2000. Bhí sé ina Uachtarán ar Phoblacht Chónaidhme na hIúgslaive idir 1997 agus 2000 chomh maith. clé|mion|Diagaire ab ea athair Milošević agus chuir sé lámh ina bhás féin sa bhliain 1962. Ar an 1 Aibreán 2001 gabhadh Milošević sa Bhéalgrád. Cúisíodh é as coireanna cogaidh a dhéanamh. Tugadh chun trialach é sa Háig maidir le coireanna cogaidh.
Saol
Deirtear go minic gur pointe cinniúnach i scaoileadh na hIúgslaive é an óráid a thug sé ag Polje na Cosaive ar 24 Aibreán 1987. Ina dhiaidh sin, chuir sé an ruaig ar Stambolić (a bhí ina mheantóir dó) agus tháinig sé ina ionad mar Uachtarán na Seirbia.
Ón bpointe sin go dtí gur chaill Milosevic toghchán na huachtaránachta le haghaidh Phoblacht Chónaidhme na hIúgslaive sa bhliain 2000, bhí páirt lárnach an-chonspóideach aige i bpolaitíocht inmheánach na Seirbia agus na hIúgslaive.
Cogadh
Ar 24 Márta 1999, chuir ECAT tús le hionsaí ar an Iúgslaiv de bharr an ghlanta eitnigh a bhí ar bun in aghaidh Albánach na Cosaive.
I mí Bealtaine 1999 díotáladh Milosevic i gcoireanna in aghaidh na daonnachta, a bhíothas á mhaíomh gur rinneadh le linn chogadh na Cosaive iad; ina dhiaidh sin cúisíodh é i gcoireanna cogaidh sa Chróit agus sa Bhoisnia agus i gcinedhíothú sa Bhoisnia chomh maith leis sin.
Triail
I ndiaidh do Milosevic a bheith gafa ag údaráis na Seirbia i mí Aibreán 2001, tugadh ar láimh é (agus an Seirbia ina raic faoi) chun trialach os comhair an Bhinse Choiriúil Idirnáisiúnta don Iar-Iúgslaiv. clé|mion|[[Comhaontú Dayton, Páras, ar 14 Nollaig 1995, agus Clinton, Chirac,  Kohl agus Major ann]] Thosaigh an triail san Háig ar 12 Feabhra 2002. Níor ghlac Milošević le dlíodóirí cosanta agus rinne sé iarracht labhairt ar a shon féin ar feadh na trialach ceithre bliana ar fad.
Chuaigh Milošević i bhfadscéal leis agus tugadh ardán dó, ardán a mhair ceithre bliana, go dtí lá a bháis, agus é ag cothú aighnis an t-am ar fad. Dúradh a lán rudaí (rudaí cáinteacha, den chuid is mó) faoi chinneadh an Dlí-Sheomra Achomhairc go raibh cead aige é sin a dhéanamh, gan ach fíorbheagán srianta.
Léirigh Milošević a dhímheas ar an gcúirt go mínáireach, agus thapaigh sé an deis chun cosaint pholaitiúil seachas cosaint dlí, go bunúsach, a dhéanamh maidir leis an méid a rinne sé agus é i gcumhacht. Chuir a shláinte (a bhí ag dul in olcas) isteach go mór ar dhul chun cinn na trialach chomh maith.
Bás
Agus an triail ar siúl i gcónaí, fuair Milošević bás ar an 11 Márta, 2006 sa Háig. Bhuail taom croí é ina chillín príosúin. Chríochnaigh na himeachtaí san Háig gan fhíorasc ar bith maidir leis na cúisimh ina leith.
Christina Grimmie
Amhránaí Meiriceánach ab ea Christina Victoria Grimmie (12 Márta, 1994 a rugadh í agus ar an 10 Meitheamh, 2016 a fuair sí bás). Tháinig sí sa tríú háit ar an séú sraith The Voice sa bhliain 2014.
St Paul's, Deptford
Is eaglais Anglacánach suite i Deptford, London Borough of Lewisham í St Paul's. Is páirt den Deoise Southwark í.
X-Men: The Last Stand
Scannán ón bhliain 2006 is ea X-Men: The Last Stand.
Dunedin
Cathair sa Nua-Shéalainn is ea Dunedin nó Dún Eidinn.
Gorillaz
Banna ceoil samhalta nó fíorúil is ea iad Gorillaz a chruthaigh Damon Albarn and Jamie Hewlett sa bhliain 1998. Tá ceithre phearsa bhréagach nó charachtar grafach sa bhanna fíorúil - Murdoc Niccals, 2D, Noodle agus Russel Hobbs. I ndáiríre, comhoibríonn ceoltóirí éagsúla chun an cheoil a chumadh ach is é Damon Albarn amháin a bhfuil buanbhaint aige leis an togra mar cheoltóir. Tá Gorillaz ag obair ar chúrsaí nua faoi láthair
sraith singles Song Machine áit a scaoileann siad singles gach mí.
Go dtí seo, is é an chéad amhrán Momentary Bliss, an dara Désolé & an tríú Aries.
Pete Burns
Amhránaí Sasanach ab ea Peter Jozzeppi "Pete" Burns (5 Lúnasa, 1959 a rugadh é agus ar an 23 Deireadh Fómhair, 2016 a fuair sé bás).
Bealach Caorthainn
Is baile suite i gContae na hIarmhí é Bealach Caorthainn.
Nikolai Lobachevsky
clé|mion|Модель Клейна геометрии Лобачевского mion|roimh 1843|clé
Ba mhatamaiticeoir iomráiteach Rúiseach é Nikolai Ivanovich Lobachevsky (Rúisis: Никола́й Ива́нович Лобаче́вский) (1 Nollaig, 1792 – 24 Feabhra, 1856).
Na h-éachtaí is tábhachtaí a bhain sé amach ina chuid oibre ná forbairt na geoiméadrachta neamh-Eoiclídeach agus an modh Dandelin-Gräffe.
Críochnaíodh a mhórshaothar, Geometriya, sa bhliain 1823, ach níor fhoilsíodh é ina fhoirm ceart go dtí an bhliain 1909, tamall fada tar éis a bháis. Leabhair eile a scríobh sé ná New Foundations of Geometry (1835-1838), Geometrical Investigations on the Theory of Parallels (1840) agus Pangeometry (1855).
Bhí Lobachevsky pósta le Varvara Alexivna Moisieva, agus bhí seachtar clainne acu.
Ceara
deas|thumb|Suíomh Cheara i g[[Contae Mhaigh Eo]] Barúntacht in iarthar Chontae Mhaigh Eo in Éirinn is ea Ceara (Béarla: Carra).
An Háig
Is í an Háig an phríomhchathair ar an Ollainn Theas san Ísiltír. Tá 500 000 duine (ó 1 Meán Fómhair 2011) ina gcónaí ann agus is í an tríú chathair is mó san Ísiltír, i ndiaidh Amstardam agus Rotterdam. Tá an Háig lonnaithe in iarthar na hÍsiltíre, i lár chomhchathair Haaglanden agus i gcúinne thiar theas de chuid na comhchathrach níos mó ar a dtugtar "Randstad".
Tá an Háig mar shuíomh do rialtas, parlaimint agus Cúirt Uachtarach na hÍsiltíre, mar aon le Comhairle an Stáit, ach ní príomhchathair na hÍlstíre í os rud é gurb é Amstardam príomhchathair na tíre ó thaobh an bhunreachta de. Tá Rí Willem-Alexander na hÍsiltíre ina cónaí in Huis ten Bosch agus oibríonn sí i bPálás Noordeinde sa Háig. Tá na hambasáidí eachtracha uile agus 150 eagraíocht idirnáisiúnta lonnaithe sa chathair, lena n-áirítear an Chúirt Bhreithiúnais Idirnáisiúnta agus an Chúirt Choiriúil Idirnáisiúnta. Dá bhrí sin, is ceann de na príomhchathracha a óstálann na Náisiúin Aontaithe (in éineacht le Nua-Eabhrac agus leis an nGinéiv) í an Háig.
Stair
Bunaíodh an Háig timpeall na bliana 1230 nuair a cheannaigh Floris IV, Cunta na hOllainne, talamh feadh linne (ar a dtugtar "Hofvijver" faoi láthair) d'fhonn cónaí seilge a thógáil. Sa bhliain 1248, shocraigh William II, Cunta na hOllainne agus Rex Romanorum, an cónaí a shíneadh go pálás. Fuair sé bás sa bhliain 1256 roimh an pálás a chur i gcrích, ach chríochnaigh a mhac Floris V codanna den phálás agus is é an Ridderzaal (Halla na Ridirí), atá fós ann faoi láthair, an chuid is suntasaí. Baintear úsáid as fós le haghaidh ócáidí polaitiúla, ar nós óráid bhliantúil an mhonarc ón ríchathaoir. Ón 13ú haois ar aghaidh, bhain cuntaí na hOllainne úsáid as an Háig mar a n-ionad riaracháin agus a gcónaí agus iad san Ollainn.
Ainm agus stádas
Luadh an Háig don chéad uair mar 'Die Hage' i ndoiciméad ó 1242. Sa chúigiú haois, úsáideadh an teideal níos foirmiúla 'des Graven hage', sin 'coill an chunta' go litriúil. Mar sin, bhí fochialla ar nós 'fál an chunta, clós príobháideach nó tailte seilge' ag baint leis. Úsáideadh 's Gravenshage go hoifigiúil don chathair ón 17ú haois ar aghaidh. Faoi láthair, ní úsáidtear an teideal seo ach i ndoiciméid oifigiúla. Baineann an chathair féin úsáid as "Den Haag" i ngach cumarsáid eile.
Tíreolaíocht
Tá ocht gceantar (stadsdelen) oifigiúla sa Háig. Tá siad roinnte i gcodanna níos lú (wijken).
Leonard Cohen
B'fhile agus amhránaí Ceanadach é Leonard Norman Cohen (21 Meán Fómhair 1934 - 7 Samhain 2016).
Praiséidimiam
Is é an praiséidimiam dúil uimhir a 59, agus is í an tsiombail cheimiceach a sheasann dó ná Pr. Ceann de na miotail tearc-chré agus ceann de na lantanóidigh atá ann. Miotal insínte é agus loinnir an airgid ann, ach nuair a imoibreoidh sé le hocsaigin an aeir, tiocfaidh smúit uaine ocsaíde air. In imeacht ama, titfidh an ocsaíd ina scraitheanna den mhiotal, ionas gur féidir leis an ocsaigin tuilleadh dochair a dhéanamh don mhiotal féin. Mar sin, is gnách an praiséidimiam a choinneáil i gcoimeádán lán ola, ionas nach dtiocfaidh sé i dteagmháil leis an aer.
Shane Owens
Is amhránaí agus ceoltóir Éireannach é Shane Owens.
Praiséidimiam
Maidir leis an ainm, tá sé curtha le chéile as dhá fhocal Gréigise a chiallaíonn "uaine" agus "leathchúpla". Sa bhliain 1841, d'aithin an ceimiceoir Sualannach Carl Gustaf Mosander miotal nua (mar a shíl sé) ar bhaist sé an t-ainm didimiam air (as an bhfocal Gréigise didymos a chiallaíonn "leathchúpla"). Sa bhliain 1874, áfach, tháinig Per Theodor Cleve gur dhá dhúil a bhí i gceist leis an didimiam, mar atá, an praiséidimiam agus an neoidimiam.
Imoibríonn an praiséidimiam go fonnmhar le huisce, ionas go gcruthaítear hiodrocsaíd praiséidimiam, Pr(OH)3. Mar a fheicimid anseo, is í an uimhir ocsaídiúcháin is tábhachtaí atá aige ná +3, agus sin í an staid ocsaídiúcháin atá aige sna halaiginídí freisin a chruthófar nuair a thiocfaidh sé i dteagmháil le halaiginí: an trífhluairíd PrF3, an tríchlóiríd PrCl3, an tríbhróimíd PrBr3, agus an trí-iaidíd PrI3. Maidir leis an ocsaíd a chruthaítear faoi thionchar an aeir, is meascán í as an tríocsaíd dé-phraiséidimiam Pr2O3 agus an dé-ocsaíd praiséidimiam PrO2.
Níl ach aon iseatóp cobhsaí amháin ag an bpraiséidimiam, mar atá: praiséidimiam a 141.
Moirféim
Is éard is moirféim ann ná an t-aonad is lú i dteanga a bhfuil aistriúchán séimeantach ag baint leis.
Sampla ón nGaeilge: Tá dhá mhoirféim san fhocal "glanann", "glan" moirféim shaor, agus "-ann" moirféim nasctha.
Sa moirfeolaíocht, tá ceithre shaghas móirféimí ann:
Titania (gealach)
Is í Titania an ghealach is mó atá ag Úránas agus an t-ochtú gealach is mó sa Ghrianchóras. D'aimsigh William Herschel í sa bhliain 1787. Tá Titania ainmnithe as "Titania", banríon na sióg, sa gheandráma A Midsummer Night's Dream, le William Shakespeare. Líonn a fithis taobh istigh de mhaighnéadaisféar Úránais '.
Bretha Crólige
Téacs dlí i seanchas ársa na hÉireann is ea Breitheanna Cróluí (Sean-Ghaeilge Bretha Crólige ), a bhaineann le cúiteamh le haghaidh doirteadh fola. Creidtear gur scríobhadh an cneasaí Dían Cécht na Túatha Dé Danann é, caomhnaithe sa saothar, an Seanchas Mór.
Achoimre
Leagann an Bretha Crólige amach na cúitimh ba ghá a íoc, de réir aicme shóisialta, i gcomhair doirteadh fola, ag díriú airde ar an difríocht idir uaisle (grád flatha), shaoir (grád féne) agus dhaoir (sen-chléithe ) unterschieden.
Ba í an cumhal an t-aonad airgeadra a d'úsáidtí, bonn ríofa coiteann i ré na gCeilteach – le haghaidh cánacha, pionóis agus eile. Má doirteadh mar sin fuil an duine, ba gha a íoc do; Cuireadh draoithe, filí agus aos dána san áireamh scaití leis na huaisle, uaireanta éinne leis na saoir.
Dá ndoirtfeadh fuil mhná, thugtaí cúiteamh di de réir aicme a fir chéile, seachas mar shampla gialla, coirpigh, striapacha, fuaidirí, gealta, conriochta(!) agus „scharfzüngige Jungfrauen“.
An Cheatsuais
Is í an Cheatsuais (Quechua nó Runa Simi) an teanga bhundúchasach is tábhachtaí sa chuid de Mheiriceá Theas a bhain le ríocht na nInceach roimh theacht na gConquistadores. Le fírinne, is ar éigean is féidir a rá gur aon teanga amháin atá ann, agus is gnách le teangeolaithe an lae inniu a rá gur fine teangacha atá ann agus go bhfuil seacht dteanga éagsúla ann ar a laghad.
Toyama
Croí-Chathair i Maoracht Toyama na Seapáine is ea Toyama (富山市). Is príomhchathair na maorachta é. Tá sí suite i lár iatrhar Honshu, an oileán Seapánach is mó. Tá 417,324 duine ina gcónaí i dToyama (daonáireamh 2010).
An Cheatsuais
Is ar éigean is féidir a rá go bhfuil teangacha gaolmhara ann nach n-aicmítear mar "Cheatsuais" cheana féin. Ar feadh i bhfad, shíl na teangeolaithe go raibh a leithéid d'fhine teangacha ann agus na teangacha "Ceatsumaracha", agus iad den bharúil go raibh an Cheatsuais agus an teanga Aymará - an dara teanga is tábhachtaí i Ríocht na nInceach - gaolmhar le chéile. D'imigh sin, áfach, agus tháinig seo: fuair an dá theanga seo a lán focal ar iasacht ó chéile i rith na gcéadta bliain, ach ní chreidtear a thuilleadh go bhfuil siad gaolmhar le chéile ar aon nós. Scéal eile fós: an cineál Ceatsuaise agus an cineál Aymará ba thúisce a d'fhoghlaim na Spáinnigh ba iad na canúintí ba mhó a d'imir tionchar ar a chéile, ó ba iad na canúintí a bhí á labhairt i ríocht na nInceach. Nuair a tháinig na saineolaithe trasna ar chanúintí imeallacha an dá theanga, thuig siad nach raibh gaol ag an dá theanga sin le chéile ó thús, agus gurb í an chomharsanacht ba chúis leis na cosúlachtaí. clé|mion
Tá Ceatsuais de chineál éigin ag tuairim is deich milliún duine i Meiriceá Theas. Is i bPeiriú is mó a labhraítear Ceatsuais, ach tá canúintí nó teangacha den chineál seo á labhairt in Eacuadór, sa Bholaiv, sa Cholóim, agus san Airgintín.
Teanga í an Cheatsuais atá bunaithe ar an táthú - is é sin, is féidir focail agus foirmeacha nua a chruthú trí iarmhíreanna a chur leis na focail. Tá gramadach na Ceatsuaise iontach rialta, iontach saor ó eisceachtaí.
Deighilt na gCanúintí/na dTeangacha
Níl na teangeolaithe go léir sásta le haicmiú traidisiúnta na gcanúintí Ceatsuaise a thuilleadh, ach is dócha gur treoir éigin atá ann mar sin féin. Seo iad na príomhchanúintí nó na "teangacha":
Invercargill
Cathair sa Nua-Shéalainn is ea Invercargill.
Akureyri
Is í Akureyri (nó Akureyrarkaupstaður) an dara cathair is mó i bPoblacht na hÍoslainne. Is í príomhchathair an réigiúin Norðurland eystra, agus tá 17,304 duine ina gcónaí ann.
Baile na Carraige
Is baile suite i gContae na hIarmhí é Baile na Carraige.
Bacainn na Tamaise
Is bacainn suite sa Royal Borough of Greenwich í Bacainn na Tamaise.
Maothán cúlphlaice
Is é rud is maothán cúlphlaice ann, an lárionad próiseála amhairc in inchinn an mhamaigh, ina mbíonn an chuid is mó de réigiúin anatamaíoch na coirtéise amhairc ar fáil.
Pápa Beinidict IV
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Beinidict IV.
Maothán cúlphlaice
mion|clé|228px|Maotháin inchinne an Duine
2016 Mallorca Open
Ba chomórtas WTA Tour é 2016 Mallorca Open a imríodh ag Santa Ponsa Tennis Club i Santa Ponsa, Mallorca. Thosaigh an príomhchomórtas ar 13 Meitheamh 2016 agus chríochnaigh sé ar 19 Meitheamh 2016.
B'é 2016 an chéad eagrán den chomórtas. Bhuaigh Caroline Garcia comórtas na singlí le Gabriela Dabrowski agus María José Martínez Sánchez ag bua comórtas na mbeirteanna.
Greg Lake
B'amhránaí Sasanach é Gregory Stuart "Greg" Lake ar an 10 Samhain 1947. Fuair sé bás ar an 7 Nollaig 2016.
Treehouse of Horror XI
Craoladh an chéad eipeasóid, "Treehouse of Horror XI", den dara sraith déag The Simpsons ar an 1 Samhain 2000. Scríobh Rob LaZebnik, John Frink & Don Payne, agus Carolyn Omine an eipeasóid seo. D'fhéach 13.2 milliún duine ar an eipeasóid.
Cheiliúradar an eipeasóid seo Oíche Shamhna, agus is an t-aonú eipeasóid déag a cheiliúrtar Oíche Shamhna í.
Andrew Sachs
B'aisteoir Sasanach é 'Andreas Siegfried Sachs ar an 7 Aibreán 1930. Fuair sé bás ar an 23 Samhain, 2016.
Toyohashi
Croí-Chathair de chuid na Seapáine is ea Toyohashi (豊橋市). Tá sí suite in oirdheisceart Honshu, an oileán Seapánach is mó. Tá 383,691 duine ina gcónaí i dToyohashi (daonáireamh 2010).
Cutty Sark
Is clipéar suite sa Royal Borough of Greenwich é Cutty Sark. Tógadh an clipéar seo ar an Abhainn Chluaidh sa bhliain 1869 le Hercules Linton agus William Dundas Scott.
Ollscoil Regensburg
Bunaíodh Ollscoil Regensburg sa bhliain 1962. B'í an ceathrú Ollscoil sa Bhaváir.
Bhí an Pápa Beinidict XVI ina ollamh diagachta san Ollscoil ó 1969 go 1977 agus is ollamh oinigh é fós.
Tá comhpháirtíocht ar bun idir an ollscoil agus Coláiste na Tríonóide agus An Coláiste Ollscoile i mBaile Átha Cliath.
Maton
Is comhlacht déanta uirlisí ceoil é Maton as an Astráil a bhunaigh Bill May agus a dheartháir Reg in 1946. Tháinig an t-ainm Maton ón dá fhocal 'May' (sloinne Bill May) agus 'tone' agus fuaimnítear mar /ˈmeɪˌtən/ é. Ar na táirgí atá á ndéanamh ag Maton sa lá atá inniu ann tá giotáir acústacha agus leictreacha, ucailéilí agus glacairí giotáir.
Oifig na nOibreacha Poiblí
Tá Oifig na nOibreacha Poiblí ar cheann de na comhlachais stáit is sine in Éirinn. Bunaíodh í i Lúnasa 1831, chun maoirseacht náisiúnta a dhéanamh ar oibreacha poiblí, idir shibhialta agus mhíleata, amhail tógáil bóithre agus iarnróid, chomh maith le feabhsú uiscebhealaí. Chuir an Oifig cuid mhaith de na hoibreacha ar siúl le linn an Ghorta Mhóir, chun faoiseamh a chur ar fáil don chosmhuintir.
Ó shin i leith, is é an dualgas is mó atá ar an oifig ná chun aire a thabhairt agus athchóiriú agus cosaint a dhéanamh ar oidhreacht thógtha agus nádúrtha na hÉireann agus ar shéadchomharthaí na hÉireann. Le linn na 1960idí, bhí an Oifig i mbun athchóiriú a dhéanamh ar Chaisleán Chill Chainnigh agus forbairt Pháirc Náisiúnta Chill Airne. Ó shin i leith, tá athchóiriú déanta aici ar leithéidí Chaisleán Bhaile Átha Cliath agus ar Thithe an Rialtais ag Sráid Mhuirfean.
Cornificia
File agus cumadóir eipeagram de chuid na Róimhe sa chéad aois RCh ba ea Cornificia (c. 85 RCh - c. 40 RCh). thumb|250px|deas|Via Appia: cuid de Róimh Cornificia a mhair.
A beatha
Ba í Cornificia iníon Quintus Cornificius agus deirfiúr (Quintus) Cornificius, file, praetóir agus águr (fáistineach), agus phós sí fear darbh ainm Camerius. B'fhéidir gurb é seo an fear céanna a luann Catullus file i ndán dá chuid (uimhir 55).
Na poist a bhí ag Cornificius cuireann siad in iúl gur muintir chéimiúil atá i gceist. Giúistís nó ceannasaí míleata a bhí i bpraetóir, agus dhéanfadh an t-ágar dul amach ar thoil na ndéithe trí iompar na n-éan a scrúdú.
A saothar
Níl aon chuid de shaothar Cornificia le fáil anois. Mar sin féin, bhí fáil ar a saothar ar feadh i bhfad. Déanann Naomh Iaróm (347-420) trácht uirthi ina Chroinic agus é ag cur síos ar a deartháir: "Huius soror Cornificia, cuius insignia extant epigrammata" (Ba í Cornificia a dheirfiúr, a bhfuil a cuid eipeagram dearscnaitheacha fós ann.
Fiú nuair a cailleadh a saothar bhí iomrá éigin uirthi. Cuireann Giovanni Boccaccio síos uirthi in De mulieribus claris (Cuntas ar mhná cáiliúla) (1362), á rá gur éirigh léi clú buan a bhaint amach Déanann Laura Cereta, daonnachaí nótálta de chuid na hAthbheochana agus crann seasta na mban, tagairt di i gceann dá gcuid litreacha.
Leacht
Tá leacht le fáil fós sa Róimh agus inscríbhinn air a deir: CORNIFICIA Q. F. CAMERI Q. CORNIFICIUS Q. F. FRATER PR. AUGUR (Cornificia, iníon Quintus, bean chéile Camerius, agus Quintus Cornificius a deartháir, Praetóir agus Ágar).
Treehouse of Horror XII
Craoladh an chéad eipeasóid, "Treehouse of Horror XII", den tríú sraith déag The Simpsons ar an 6 Samhain 2001. Scríobh Joel H. Cohen, John Frink & Don Payne, agus Carolyn Omine an eipeasóid seo. D'fhéach 13.0 milliún duine ar an eipeasóid.
Cheiliúradar an eipeasóid seo Oíche Shamhna, agus is an dara eipeasóid déag a cheiliúrtar Oíche Shamhna í.
Liosta de charachtair Eastenders (1991)
Sobaldráma Briotanach is ea EastEnders. Is liosta na gcarachtar é seo, a tháinig ar an gclár den chéad uair sa bhliain 1991:
Michael Collins (spásaire)
clé|mion|1964 Eitleoir agus ispásaire ab ea Michael Collins (a rugadh ar an 31 Deireadh Fómhair 1930 agus a fuair bás ar 28 Aibreán 2021).
Manic Street Preachers
Is banna rac-cheoil Breatnach é Manic Street Preachers. Is iad James Dean Bradfield, Nicky Wire agus Sean Moore baill an ghrúpa.
Michael Collins (spásaire)
Thaistil sé go dtí an ghealach ins an spáslong Apollo 11. Ach níor thuirling sé ar dhromchla na gealaí mar gheall ar chúraimí a bhí le comhlíonadh aige sa spáslong.
2017 Mallorca Open
Ba chomórtas WTA Tour é 2017 Mallorca Open a imríodh ag Santa Ponsa Tennis Club i Santa Ponsa, Mallorca. Thosaigh an príomhchomórtas ar 19 Meitheamh 2017 agus chríochnaigh sé ar 25 Meitheamh 2017.
B'é 2017 an dara heagrán den chomórtas. Bhuaigh Anastasija Sevastova comórtas na singlí le Latisha Chan agus Martina Hingis ag bua comórtas na mbeirteanna.
Pápa Sergius III
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Sergius III.
Eltham Palace
Is teach mór suite sa Royal Borough of Greenwich é Eltham Palace.
Enceladus
Is é Enceladus an séú-gealach is mó de chuid Shatairn. D'aimsigh William Herschel é sa bhliain 1789. Go dtí gur thug spásárthaí an dá Voyager cuairt air go luath sna 1980í, ní raibh moran eolais againn faoi seachas go raibh oighear uisce ar a dhromchla. Thug Voyagers le fios dúinn go bhfuil trastomhas Enceladus 500 km, timpeall an deichiú cuid de thrastomhas Thíotán, an gealach is mó de chuid Shatairn, agus frithchaitheann sé beagnach 100% den solas a bhuaileann air. Fuarthas amach ó Voyager 1 gur fhithisigh Enceladus sa chuid is dlúithe de 'E-fháinne' idirleata Shatairn, a léiríonn gur féidir cumann a bheith eatarthu, agus léirigh Voyager 2 in ainneoin méid bheag na gealaí, go raibh réimse leathan tír-raonta aige, ó shean, dromchlaí lán-chráitéaracha go hóg, tír-raon le dífhoirmiú teicteonach, le roinnt réigiún le haois a ndromchlaí chomh hóg le 100 milliún bliain d'aois.
Tolg
thumb|Tolg Is suíochán cumhdaithe le cúl agus lámha é tolg.
Zsa Zsa Gabor
Ban-aisteoir Ungárach ab ea Zsa Zsa Gabor a rugadh ar an 6ú Feabhra 1917 agus a fuair bás ar an 18ú Nollaig  2016.
Toyonaka
Croí-Chathair de chuid na Seapáine is ea Toyonaka (豊中市). Tá sí suite in ndeisceart Honshu, an oileán Seapánach is mó. Tá 388,633 duine ina gcónaí i dToyonaka (daonáireamh 2010).
Samó
Tír Pholainéiseach is ea Samó atá suite san Aigéan Ciúin. Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa nó Independent State of Samoa a thugtar uirthi go hoifigiúil. Bhain sí neamhspleáchas amach ón Nua-Shéalainn sa bhliain 1962.
Is iad Upolu agus Savaiʻi na príomhoileáin. Is í Apia an phríomhchathair. Tá sí suite in Upolu.
Baile an tSrutháin
Is baile suite i gContae na hIarmhí é Baile an tSrutháin.
Kortrijk
Cathair sa Bheilg is ea Kortrijk (ainm Ollainnise; Fraincis: Courtrai). Tá an chathair suite cois Leie i gCúige Flóndras Thiar agus tá breis is 75,000 duine ina gcónaí ann (2010).
Greenwich Park
Is páirc suite sa Royal Borough of Greenwich í Greenwich Park.
Impireacht na Rúise
right|260px|thumb|[[Cathair Pheadair, príomhchathair na Rúise impiriúla.]] Úsáidtear an téarma Impireacht na Rúise le tagairt a dhéanamh don ré stairiúil ó laethanta Pheadair Mhóir go dtí Réabhlóid na Rúise 1917. San am seo, tháinig fás agus borradh ar an Rúis mar stát, go dtí gur shín sí ón Muir Bhailt go dtí an tAigéan Ciúin. Tháinig deireadh deifnídeach leis an Impireacht nuair a mharaigh na Boilséivigh an tImpire deireanach, Nioclás a Dó, agus a theaghlach in Yekaterinburg, áit ar cuireadh ar díbirt é.
B'é ainm oifigiúil an stáit Rúisigh ná Impireacht na Rúise (Rúisis: Российская Империя - "Rossiyskaya Imperiya") ón mbliain 1721 go dtí an bhliain 1917. Ba í Cathair Pheadair príomhchathair na himpireachta, agus bhí an stát níos mó ná 22 mhilliún ciliméadar cearnach ar achar ag deireadh na naoú haoise déag. De réir dhaonáireamh na bliana 1897, bhí 128 milliún duine ina gcónaí sa tír. Chomh maith leis an tír atá ann inniu, bhí baint ag go leor tíortha leis an Rúis atá neamhspleách inniu, mar shampla an Fhionlainn, an Eastóin, an Liotuáin, an Laitvia, an Bhealarúis, an Úcráin, an Pholainn, an Mholdóiv, agus na tíortha Moslamacha i lár na hÁise ar a dtugadh na Rúisigh an Turcastáin.
Monarcacht oidhreachtúil ab ea an Impireacht Rúiseach, agus impire nó Sár i gceannas uirthi. Bhain na hImpirí deireanacha le ríshliocht Romanov. B'í Críostaíocht Cheartchreidmheach an Oirthir an reiligiún oifigiúil, agus b'í an Rúisis an teanga oifigiúil. Sa tréimhse sin, b'é "Go Soirbhí Dia don tSár!" (Rúisis: Боже, Царя храни!/Bozhe, Tsarya khrani!) an t-amhrán náisiúnta.
Peadar Mór
Cosúil lena lán Sár Rúiseach, chuir Peadar cogadh ar an Tuirc, agus d'fhorghabh sé tailte nua don Rúis theas. I dtús na hochtú haoise déag, chuir sé ladar i gCogadh Mór an Tuaiscirt idir an tSualainn, an Danmhairg, agus an Pholainn. Mhair an cogadh seo go dtí an bhliain 1720, agus níor shaothraigh Peadar mórán air, amach ó thailte Oirthearacha na Fionlainne a bhí ag teastáil uaidh le haghaidh sábháilteachta dá phríomhchathair úrbhunaithe, Cathair Pheadair.
Ba le linn an chogaidh seo a bhunaigh sé an chathair, agus chuir sé d'fhiacha ar mhuintir na tuaithe timpeall ar an láithreán tógála an áit a ghlanadh agus na foirgnimh a thógáil. Bhí sé díreach cosúil leis an dóigh a mbíodh Stailín ag maslú na gcimí go héag le hobair, ach is gá a admháil gur éirigh le Peadar rud fónta a chur i gcrích ar an mbealach seo.
I ndiaidh Chogadh Mór an Tuaiscirt, gaireadh Impire na hUile Rúise de Pheadar. Cé go raibh ríthe na Moscóive ag tabhairt "Sár" (tsar) orthu féin le fada, teideal a bhí bunaithe ar ainm Iúil Caesar, níor tháinig an focal "Impire" (imperator) in úsáid sa Rúis roimh Pheadar.
I gcúrsaí riaracháin na tíre, chuir Peadar deireadh leis na prikazy, is é sin, na húdaráis láir a bhí bunaithe ag na Sáir roimh a lá féin le freastal ar chúrsaí éagsúla, agus chuir sé ranna rialtais den chineál Iartharach ina n-áit. Cheap sé tábla céimíochtaí do na maorlathaithe a bhí iontach cosúil le céimeanna na n-oifigeach airm, agus nuair a bhainfeadh an maorlathaí amach ceann de na céimeanna ab airde, bhronnfaí uaisleacht oidhreachtúil air. Cuid ab ea é seo d'iarrachtaí Pheadair cumhacht shean-uasalaicme na dtiarnaí talún a chloí agus uasalaicme nua na maorlathaithe a chur ina háit.
Rinne sé a dhícheall freisin leis an tionsclaíocht a fhorbairt, agus é ag bunú monarchana le tráchtearraí déantúsaíochta a tháirgeadh le haghaidh easpórtála. San am céanna, d'fhéach sé le hearraí iasachta a choinneáil amuigh ón margadh intíre le dleachtanna arda custaim. Is é sin, bhí sé ag cleachtadh an chineál polasaí ar a dtugtar marsantachas, polasaí is mó a shamhlaítear leis an tseachtú haois déag in Iarthar na hEorpa.
I gcúrsaí oideachais, bhí Peadar ag iarraidh léann agus innealtóireacht an Iarthair a chur in áit léann eaglasta na Críostaíochta Oirthearaí. Bhunaigh sé scoileanna le loingseoireacht, fisic, ceimic agus eolaíochtaí matamaiticiúla eile a theagasc. Mar sin, cuireadh tús le léarscáiliú na Rúise, go háirithe le taobhshúil ar acmhainní nádúrtha na tíre. D'fhéach Peadar freisin faisean na gcultacha agus na n-éadaí a thabhairt chun Iartharachais, agus chuir sé cosc, fiú, leis na féasóga fada a bhí traidisiúnta sa tír.
Níor fhág Peadar comharba ceart ina dhiaidh nuair a fuair sé bás sa bhliain 1725, i ndiaidh a shaol a chaitheamh ag ól, ag déanamh pléaráca agus ag bualadh craicinn. Ní raibh sé ábalta a mhac Alexey a thabhairt suas mar ba chóir, agus mar sin, ní raibh aon mhaith sa mhac mar ríchomharba. Thairis sin, ghlac an freasúra coimeádach eaglasta buntáiste ar an mac, agus iad míshásta le leasuithe a athar. Bhí siad ag iarraidh Peadar a chur ó chumhacht Nuair a fuair Peadar amach faoi seo, chaith sé a mhac i dtóin an phríosúin, áit ar bhásaigh sé.
I ndiaidh Pheadair
thumb|260px|[[Caitríona I na Rúise|Caitríona I, Banimpire na Rúise]] I ndiaidh Pheadair, b'í a bhaintreach, Caitríona, ba thúisce a chuaigh i mbun na tíre, ach fuair sí bás i ndiaidh chúpla bliain. B'é garmhac Pheadair, Peadar a Dó, a tháinig i gcomharbas uirthi. Ní raibh ann ach buachaill óg a tholg ulpóg a bháis sula raibh d'uain ag lucht na cúirte é a chorónú ina Impire. Ansin, b'í Áine (nó Anna Ioannovna), bandiúc Kurland agus neacht shean-Pheadair, a thosaigh ag rialú na tíre. Ní raibh inti ar dtús ach ban-Impire sealadach a raibh diansrianta lena cumhacht. Ní raibh sí sásta leis na srianta sin, áfach, agus nuair a chonaic sí an chéad áiméar, chaith sé lucht na comhairle rúnda sa phríosún. Ó bhí baint ag Áine le diúcacht Kurland sa Laitvia, d'fháiltigh sí chuici uaisle ón gcearn sin den domhan, agus fuair cuid mhór acu an-chéimíocht sa chúirt. Lucht labhartha Gearmáinise ab ea iad, mar ba dual d'uasalaicme na Laitvia, agus dímheas acu ar an Rúisis is ar nósanna na tíre. Mar sin, fuair na Rúisigh iad féin curtha i leataobh ina bpríomhchathair féin.