cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Castilla-La Mancha
Is comhphobal féinrialaitheach é an Chaistíl-La Mancha (Spáinnis Castilla-La Mancha) sa Spáinn. Tá an comhphobal ag críochantacht le an Chaistíl agus León, Comhphobal Maidrid, Aragón, Comhphobal Valencia, Murcia, an Andalúis, agus Extremadura. Tá dlús daonra an-bheag aige. Is é Toledo an phríomhchathair. Bhíodh an Chaistíl-La Mancha mar chomphobal le Maidrid darbh ainm an Chaistíl Nua ("Castilla la Nueva"), ach le córas nua-aimseartha, féinrialaithe, scoilt siad é de bhár na difríochtaí eacnamaíochta idir an phríomhchathair agus na cúigí eile. thumb|left|200px|Muilte gaoithe ag Consuegra i gCaistíl La Mancha Tá clú agus cáil ar an áit, de bharr eachtraí an leabhar cáiliúla Don Quixote le Cervantes a thiteann amach anseo. Cé gur áit gaofar é La Mancha, le hardchlár seanchaite, is siombail é de chultúr na Spáinne, lena luis na Gréine, muileann gaoithe, Cáis Manchego agus, ar ndóigh, El Quijote.
Tá Stair La Mancha's callánach. Chomh fada siar agus ré na muslamaigh sa Spáinn, bhí La Mancha mar áit cogaidh idir fórsaí na Críostaí agus Moslamaigh. Chomh maith leis sin bhí an áit seo páirteach i gcoimhlintí, nuair a d'aontaigh an Chaistíl le Aragón sna 14ú agus 15ú aoiseanna, (1492) faoi Rí Ferdinand agus Banríon Éilis.
Aonaid Riaracháin
Tá an Chaistíl-La Mancha roinnte i gcúig cúigí, ainmnithe i ndiaidh a bpríomhchathair:
thumb|left|200px|Cúigí an Chaistíl-La Mancha
Chomh maith leis na cúigí ar ndóigh tá 919 bardais, sé sin 11.3 % de bardais iomláin na Spáinne.
Prescott, Arizona
Cathair i lár Arizona is ea Prescott. Sa bhliain 2010 fuarthas 39,843 duine ina gcónaí in Prescott.
Castilla-La Mancha
Daonra
thumb|left|170px|Bardais an Chaistíl-La Mancha Níl ach níos lú ná 500 daoine ina gcónaí i 496 acu, idir 501 agus 2,000 daoine i 231 acu, idir 2,000 agus 10,000 i 157 acu agus tá 35 bardais ina bhfuil níos nó ná 10,000 daoine ina gcónaí iontu. Tá go leor bardais ó thuaidh agus iad sách beag agus a mhalairt atá i gceist ó dheas le na bardais níos mó ach níos lú acu ann. Taispeáinean sé seo stair na háite i leith ath-lonnú daoine i ndiaidh an Reconquista.
Is iad seo a leanas na cathracha is mó sa chomhphobal de réir daonra:
Caisealóid
Ainmhí mór is ea an chaisealóid, an t-aon bhall den ghéineas Physeter. Is í an chaisealóid an míol mór fiaclach is mó dá bhfuil ann. Tá an inchinn aici an ceann is mó i ríocht na n-ainmhithe, daoine san áireamh.
Sierra Vista, Arizona
Cathair i ndeisceart Arizona is ea Sierra Vista. Sa bhliain 2010 fuarthas 43,888 duine ina gcónaí in Sierra Vista.
Míol mór fiaclach
Ainmhí mór is ea an míol mór fiaclach.
Lisa's Sax
Craoladh an tríú eipeasóid, "Lisa's Sax", den naoú sraith The Simpsons ar an 19 Deireadh Fómhair 1997. Scríobh Al Jean an eipeasóid seo. D'fhéach 12.9 milliún duine ar an eipeasóid.
Midway, Alabama
Is é Midway baile i gContae Bullock, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí 476 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Britain's Got Talent (sraith 1)
B'iad Simon Cowell, Amanda Holden agus Piers Morgan na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Paul Potts an tsraith.
M. J. Ó Nualláin
Polaiteoir Éireannach de chuid Fhianna Fáil is ea M. J. Ó Nualláin (ar 25 Eanáir 1951 a rugadh é). Ba Theachta Dála é agus ba é Ceatharlach-Cill Chainnigh a dháilcheantar, ach d'fhógair sé nach mbeadh sé ag seasamh don Dáil in Olltoghchán 2011.
Shaker Heights
Is cathair í Shaker Heights atá suite in Ohio, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá Shaker Heights suite i gContae Cuyahoga. Tá Earl Leiken ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1911.
Yuma, Arizona
Cathair in iardheisceart Arizona is ea Yuma. Sa bhliain 2010 fuarthas 93,064 duine ina gcónaí in Yuma.
Seán Ó Ceallaigh (polaiteoir Cláiríneach)
Ba pholaiteoir Cláiríneach é Seán Ó Ceallaigh (17 Aibreán 1896 – 15 Meitheamh 1994). Ba bhall bunaidh d'Fhianna Fáil i gContae an Chláír é. Toghadh é mar Theachta Dála i bhfothoghchán ar an 22 Iúil 1959, nuair a toghadh an t-iar-Theachta, Éamon de Valera (cara leis), mar Uachtarán na hÉireann. Toghadh é arís sna blianta 1961 agus 1965. Niorbh iarrthóir é i dtoghchán na bliana 1969. Mac leis is ea Fiachra Ó Ceallaigh.
Toirbheartan
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Toirbheartan.
Cáiliú Corn FIFA an Domhain 2018 – Grúpa D UEFA
Ba é Cáiliú Corn FIFA an Domhain 2018 Grúpa D UEFA ceann de naoi ngrúpa UEFA don Cháiliú Corn FIFA an Domhain 2018. Bhí an tSeirbia, Poblacht na hÉireann, an Bhreatain Bheag, an Ostair, an tSeoirsia agus an Mholdóiv sa ghrúpa.
Dayton, Ohio
Is cathair í Dayton atá suite in Ohio, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá Dayton suite i gContae Montgomery, agus tugtar an leasainm "The Gem City" air. Tá Nan Whaley ina méara ann. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1796.
Kwashiorkor
Cinéal easláinte ghéar i measc pháistí é an kwashiorkor. Baineann sé le míchothú ó fhuinneamh na bpróitéiní agus is iad éidéime, greannaitheacht, anoireicse, deirmitíteas othrasaithe agus ae méadaithe le hionsíothláití sailleacha a phríomhthréithe. Is é an éidéime atá cúisithe ag drochchothú a shainíonn kwashiorkor. Cheaptaí gur easpa próitéiní ba chúis le kwashiorkor, ach go mbíodh a ndóthain calraí á chaitheamh ag an othar, agus seo a roinneadh é ó mharasmas. Le déanaí áfach, aithníodh go bhfuil baint ag easpa micreachothaitheach agus frithocsaídeoir leis, chomh maith. Is annamh go dtarlaíonn sé sa domhan forbartha.
Thóg péidiatraí Iamácach, an Dr. Cicely D. Williams, an focal isteach i gcaint phobal an leighis lena halt sa Lancet sa bhliain 1935. Díorthaíonn an focal ó theanga an Ga ó chósta Ghána, agus "an tinneas a fhaigheann an leanbh nuair a thagann an leanbh nua" is ciall dó. Tagraíonn seo don chaoi go bhforbraíonn an tinneas go minic i leanbh a scoitear den chíoch nuair a thagann siblín nuabheirthe ar an bhfód. Tá próitéiní agus aimíonaigéid i mbainne na gcíoch atá riachtanach do fhorbairt an pháiste. I measc pobal atá i mbaol, is féidir go bhforbróidh kwashiorkor má scoitheann máthair leanbh ó bhainne na gcíoch agus aiste bia atá lán le stáirsí, carbaihiodráití, agus atá gann ó thaobh próitéiní a chur ina áit.
Surtur
mion|clé|"The Giant with the Flaming Sword" (1909) le [[John Charles Dollman.]] Fathach miotaseolaíoch de chuid na hÍoslainne, a raibh smacht aige ar thine agus a bhí ina rí ar Muspelheim, ab ea Surtur ("An Fathach Dubh" is brí lena ainm).
John de Courcy
mion| Armas de theaghlach Courcy. |clé Ba ridire Angla-Normannach é Sir John de Courcy (Courci ; 1160–1219) a tháinig go hÉirinn sa bhliain 1176. Ó shin go dtí gur díbraíodh é sa bhliain1204, chur sé críoch mhór faoi chois, bhronn sé maoin ar eagraíochtaí reiligiúnacha, thóg sé mainistreacha do na Benedictighigh agus do na Cistéirsigh agus thóg sé daingneáin i gCaisleán Dhún Droma i gContae an Dúin agus Caisleán Charraig Fhearghais i gContae Aontroma.
Gairmréim luath in Éirinn
Mar chuid de theaghlach a ghlac a ainm ó Chourcy-sur-Dives i gCalvados, an Normainn tháinig John de Courcy, ó Stoke Courcy, i Somerset, go hÉirinn timpeall na bliana 1171 mar chuid d' fhórsa ionraidh na Normannach. Tugadh iad isteach mar ghallóglaigh ag obair do Dhiarmaid Mac Murchadha, a chaill a ríocht i gCúige Laighean, chun cuidiú leis a chéim mar rí a fháil ar ais. Tá sin-seanathair De Courcy, Richard de Curci, ainmnithe sa Liber de Wintonia (nó Domesday Book)
Phós a sheanathair, William de Courcy I, Emma de Falaise. Phós a athair, William de Courcy II, Avice de Copeland de Rumilly agus fuair sé bás faoi 1155, ag fágáil na n-eastát teaghlaigh i Somerset agus in áiteanna eile i Sasana chuig a mhac, William de Courcy III, deartháir níos sine John. thumb|Château Courcy (Calvados)|cléBhí John an-uaillmhianach agus bhí sé ag iarraidh tailte dó féin. Shocraigh sé ar ionradh a dhéanamh ar thuaisceart na hÉireann a bhí á rialú ag ríshleachta Gaelacha. Go luath i mí Eanáir 1177 chuir sé arm beag le chéile de 22 ridire agus 300 saighdiúir coise agus mháirseáil sé ó thuaidh, ag ráta tríocha míle sa lá. Chuaigh siad ar chúl na Sléibhte Mhúrn agus d'ionsaí siad gan choinne Dún Dá Leathghlas (Dún Padraig na linne seo). Tar éis dhá chath fhíochmhar, i mí Feabhra agus i mí an Mheithimh 1177, bhris de Courcy rí deireanach na nUltach, Ruaidhrí Mac Duinnshléibhe.
Tar éis dó oirthear Uladh a chloí, bhunaigh sé a caput i gCarraig Fhearghais, áit ar thóg sé caisleán mór cloiche. Is iad mainistreacha agus caisleáin eile a thóg sé ná Mainistir na hInse agus Dún Droma. Phós sé Affrica Guðrøðardóttir, iníon Guðrøðr Óláfssonrí Mhanann agus na nOileán. Is dóchúil go raibh an pósadh, mar atá i gcás go leor ríthe agus iad siúd a bhí ag iarraidh a bheith ina ríthe sna laethanta sin, polaitiúil, chun comhghuaillíocht a dhéanamh le hathair a thug ómós do Rí na hIorua. Ní thaifeadtar go raibh aon leanaí ag John agus Affreca. Thóg Affreca mainistir ag An Mhainistir Liath tiomanta do Mhuire Chuing Dé. Tá sí adhlactha ansin agus is féidir a dealbh, i gcloch, a fheiceáil fós.
Crann teaghlaigh II
Serlo de Burci Corbutonis de Falise =? = Línelíne | |       | | _________________________________________       | | | | |       | | | | |   Martin = Geva de Burci = William de Falise Roger Gaufridus Galterus | |     | | _____________________________      | | |      | | |  Robert fitz Martin Emma = William de Courcy Sibil = Baldwin de Bullers |  ___________________________ | ______________   | | |   | | |   William, a fuair bás c. 1151. Robert Jordan = Avice de Rumelly =? | |  | ____________________ | ___________   | | | | |   | | | | |   William Robert Richard John Jordan |                      |                    Baron Kingsale
Ros Fhíobh
Is baile suite i bhFìobha é Ros Fhíobh.
Fitzpatrick, Alabama
Is é Fitzpatrick bailecheantar i gContae Bullock, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí 83 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2010.
Eilís Ní Dheá
Is léachtóir le Gaeilge i gColáiste Mhuire gan Smál, Luimneach í Eilís Ní Dheá. D'éirigh léi PhD a bhaint amach i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh, nuair a scríobh sí tráchtas, ‘Saothrú an Léinn Ghaelaigh i gCo. an Chláir 1700–1900'. Is iomaí aiste agus alt atá foilsithe aici.
Sa bhliain 2020, bhronn Acadamh Ríoga na hÉireann scoláireacht foilseacháin uirthi.
Fort Smith, Arkansas
Baile in iarthar Arkansas is ea Fort Smith. Sa bhliain 2010 bhí 86,209 duine ina gcónaí in Fort Smith.
Míolsiorc
Is iasc é an míolsiorc a aimsítear in aigéin an domhain. Is é an speiceas iasc is mó atá fós beo ar domhain. Dáilte go fairsing in uiscí dromchlacha na bhfarraigí trópaiceacha. Suas le 18 m ar fhad is 20 tonna meáchain. Itheann sé mionorgánaigh phlanctónacha den chuid is mó.
Stair na Gearmáine
Is é is brí le stair na Gearmáine ná an t-eolas atá ar fáil sna foinsí liteartha faoi shaol na Gearmáine fadó agus faoi na himeachtaí a chuir cor i gcinniúint a muintire.
Aitriam (bitheolaíocht)
deas|200px|thumb|Aitriam Sa bhitheolaíocht, an seomra isteach ar dhá thaobh an chroí. Faigheann an t-aitriam deas fuil dhí-ocsaiginithe ón gcolainn tríd an vena cava uachtarach is an vena cava íochtarach, roimh í a chaidéalú isteach sa mhéadailín deas tríd an gcomhla thríchuspach. Faigheann an t-aitriam clé fuil ocsaiginithe ó na scamhóga agus caidéalaíonn í isteach sa mhéadailín clé tríd an gcomhla bheannach.
Stair na Gearmáine
Réamhstair
Téann an fhianaise is sine dá bhfuil le fáil taobh istigh de chríocha na Gearmáine inniu timpeall is seacht gcéad míle bliain siar. Glactar leis gur bunaíodh an chéad bhuanáitreabh corradh is cúig chéad míle bliain ó sin. Tá an Néandartálach ainmnithe as an ngleann úd Neandertal i Mettmann idir Wuppertal agus Düsseldorf, ós ansin a fuarthas na chéad iarsmaí den chineál seo duine. Tríocha míle nó dhá scór míle bliain ó sin, áfach, chúlaigh na Néandartálaigh ó dheas le teacht slán ón aimsir a bhí ag dul i bhfuacht - murab ea gurbh éigean dóibh glanadh leo roimh theacht an duine nua-aimseartha, Homo sapiens sapiens. I dtréimhse dheireanach na oighearaoise, d'iompaigh an Ghearmáin ina tundra, agus shroich leac oighir an Phoil Thuaidh síos go tuaisceart Niedersachsen. Mar sin, creidtear go raibh an tír bánaithe ar fad i lár na tréimhse Aurignacien, agus níor tháinig mórán áitribh ar an bhfód roimh dheireadh na clochaoise pailéilití. Sa chlochaois neoiliteach a d'fhorbair an talmhaíocht, agus thosaigh an beostoc ag éirí coitianta. Shocraigh na daoine síos agus d'éirigh siad as an bhfánaíocht. Tá roinnt bheag iarsmaí fánacha fágtha ón tréimhse seo. Is í an fhionnachtain is suimiúla acu go léir ná "diosca spéire Nebra". Is éard atá ann ná diosca miotail a bhfuil pictiúr órga de réaltaí na spéire air. Tugann an deismireán cré-umhaoisiúil le fios go raibh réalteolaíocht phrimitíbheach nó astralaíocht de chineál éigin á cleachtadh anseo chomh luath le dhá mhíle bliain roimh bhreith Chríost.
Conas a tháinig na Gearmánaigh chun saoil
Sa chlochaois neoiliteach agus sa chré-umhaois, shocraigh daoine ó chultúr na potadóireachta línithe, chultúr na potadóireachta cordaithe agus chultúr an eascra síos san áit a bhfuil an Ghearmáin inniu. De réir a chéile a d'fhorbair treibheacha éagsúla a raibh teangacha Ind-Eorpacha á labhairt acu. Tháinig na treibheacha seo ar an bhfód de thoradh an dóigh a raibh an mhuintir isteach agus na bundúchasaigh á meascadh trí chéile. Bhaist údair na sean-Róimhe "Gearmánaigh" ar cheann de na treibheanna seo. Thairis sin, bhí idir Cheiltigh agus Shlavaigh ann, chomh maith le "bloc an Iarthuaiscirt" - is é sin, treibheacha Ind-Eorpacha nach raibh inaicmithe in aon cheann den trí phríomhghrúpa sin. Chuaigh "bloc an Iarthuaiscirt" leis an nGearmánachas ó thaobh na teanga de timpeall ar bhreith Chríost.
Nuair a bhí Impireacht na Sean-Róimhe ina neart, chuir coilínithe Rómhánacha fúthu san áit a bhfuil deisceart agus iarthar na Gearmáine inniu. Bhí saighdiúirí Rómhánacha i seilbh na dtailte timpeall ar an Danóib agus ar an Réin, agus tháinig na saighdiúirí seo ó gach cearn den Impireacht mhór. I ndiaidh Imirce Mhór na Náisiún, d'fhan iarsmaí na náisiún sin uile anseo agus ansiúd sna réigiúin ina bhfuil an Ghearmáin suite inniu.
I mblianta na hImirce Móire, thréig na treibheacha Gearmánacha na tailte taobh thoir den Eilbe, agus chuir na Slavaigh fúthu ansin ina ndiaidh. Nuair a thosaigh na Gearmánaigh ag coilíniú an Oirthir, ón 11ú haois i leith, chuaigh a dteanga in úsáid sna réigiúin sin arís, agus rinneadh cuid d'Impireacht Naofa Rómhánach an Náisiúin Ghearmánaigh (an "Chéad Reich") díobh arís.
As na dreamanna seo go léir a fáisceadh an náisiún Gearmánach. Bhí an chuid ba mhó de na Gearmánaigh ag labhairt Gearmáinise riamh (cé gur mhair cuid mhór de mhuintir an Oirthir ag labhairt canúintí Slavacha ar feadh i bhfad, fiú nuair a dhearc siad orthu féin mar Ghearmánaigh). San am chéanna, d'fhág cultúr na Róimhe an-lorg ar an nGearmáin ó thús báire.
Seanársaíocht
Roimh theacht na Críostaíochta, rinne scríbhneoirí Gréagacha agus Rómhánacha tagairtí do na treibheacha Ceilteacha agus Gearmánacha ó am go ham. Timpeall na bliana 500 RC bhí na Ceiltigh ina gcónaí i ndeisceart na Gearmáine agus na treibheacha a raibh canúintí Gearmáinice á labhairt acu sa tuaisceart. I rith na gcéadta bliain tháinig na Gearmánaigh ó dheas (nó ghlac na Ceiltigh leis an teanga uathu), agus faoin am ar rugadh Críost ba í an Danóib an teorainn, a bheag nó a mhór, idir Ceiltigh agus Gearmánaigh. San am seo, tháinig focail iasachta ón gCeiltis go dtí an Ghearmáinic, go háirithe ainmneacha áiteanna agus aibhneacha.
An Mheánaois Luath
Bhí a lán treibheacha Gearmánacha ag tabhairt aghaidhe ar an Deisceart ón gcéad aois AD i leith, ach nuair a tháinig na Hunaigh sa bhliain 375, thosaigh Imirce Mhór na Náisiún, an Völkerwanderung, i gceart. Shroich an imirce seo a buaicphointe sa chúigiú haois, agus sa bhliain 476, thit an tóin as Impireacht na Róimhe Thiar faoi bhrú na dtreibheacha Gearmánacha. Chuaigh cuid mhór treibheacha Gearmánacha a fhad le Deisceart na hEorpa agus Tuaisceart na hAfraice. D'fhág siad tailte folmha ina ndiaidh, agus tháinig na Slavaigh in áit na nGearmánach. Taobh thoir den Eilbe, bhí canúintí Slavacha á labhairt chomh forleathan sa Mheánaois agus gur bhaist na staraithe Germania Slavica ar an gcuid seo den Ghearmáin. Is dóigh leis na teangeolaithe go bhfuil sloinne Slavach ar dhuine as gach triúr Gearmánach inniu.
Ba í ríocht na bhFranc a d'fhorghabh an chuid ba mhó d'Iarthar is de Lár na hEorpa sa séú haois, agus iarthuaisceart na Gearmáine á rialú ag na Sacsanaigh.
Faoi cheannas Shéarlais Mhóir, d'aontaigh na Frainc Iarthar Lár na hEorpa in aon ríocht amháin a shroich ón Aigéan Atlantach a fhad le Muir Bhailt agus leis na hAlpa. Nuair a fuair Séarlas Mór bás, roinneadh an ríocht ina trí chuid de réir Chonradh Verdun sa bhliain 843. Ba í Ríocht na bhFranc Thiar síol na Fraince, agus baint ag Ríocht na Fraince Thoir le hImpireacht Naofa Rómhánach an Náisiúin Ghearmánaigh.
I ndiaidh chríochdheighilt na bliana 843, thosaigh Ríocht na bhFranc ag titim as a chéile. Bhí Laoiseach Cráifeach (Gearmáinis: Ludwig der Fromme, Fraincis: Louis le Pieux), mac Shéarlais, in ann an stát a choinneáil le chéile go fóill. Cheap Laoiseach an mac ba sine aige, Lotár, mar ríchomharba. Fuair Lotár an chuid lárnach den ríocht, chomh maith le céimíocht an Impire. Fágadh Laoiseach Gearmánach an t-oirthear, agus tugadh an t-iarthar do Shéarlas Maol. Nuair a fuair clann mhac Lotáir bás, roinn Séarlas agus Laoiseach lárchuid na himpireachta eatarthu. I ndiaidh bhás Laoisigh sa bhliain 876, arís, roinn a chlann mhac féin ríocht an oirthir ina trí chuid eatarthu.
Fayetteville, Arkansas
Baile in iarthuaisceart Arkansas is ea Fayetteville. Sa bhliain 2010 bhí 73,580 duine ina gcónaí in Fayetteville.
Treehouse of Horror VIII
Craoladh an ceathrú eipeasóid, "Treehouse of Horror VIII", den naoú sraith The Simpsons ar an 26 Deireadh Fómhair 1997. Scríobh Mike Scully, David S. Cohen agus Ned Goldreyer an eipeasóid seo. D'fhéach 10.9 milliún duine ar an eipeasóid.
Cheiliúradar an eipeasóid seo Oíche Shamhna, agus is an t-ochtú heipeasóid a cheiliúrtar Oíche Shamhna í.
Springdale, Arkansas
Cathair in iarthuaisceart Arkansas is ea Springdale. Sa bhliain 2010 fuarthas 69,797 duine ina gcónaí in Springdale.
Cloch Shiurdáin
Sráidbhaile is ea Cloch Shiurdáin (Cloughjordan as Béarla) in Éirinn. Tá sé suite i gContae Thiobraid Árann, ar comhfhad ó An tAonach, Ros Cré agus Biorra. Níl sé i bhfad ón abhainn is faide in Éirinn, An tSionainn, nó Loch Deirgeirt. Is chuid de barúntacht Urumhain Íochtarach é agus is é Maigh Drithne a pharóiste dlí.
Ba as Cloch Shiurdáin, ó dhúchas é Tomás Mac Donnchadha, an file agus tírghráthóir.
Seilg míolta móra
deas|250px|thumb|Seilg míolta móra Is tionscal sealgaireacht agus marú míolta móra den ola nó feoil í Seilg míolta móra.
Luathrán
Is éan é an luathrán nó an ladhrán geal. Is baill d'fhine na Scolopacidae iad.
So Weird
Clár teilifíse ar an Disney Channel ba é So Weird. Bhain an scéal le déagóir darbh ainm Fiona Phillips agus mar a tugadh isteach san asarlaíocht í.
Poblacht na hAfraice Theas
Tháinig deireadh lena gcuid neamhspleáchais nuair a chailleadar an Dara Cogadh na mBórach (1899-1902) i gcoinne Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann agus a dá choilíneacht san Afraic Theas, Natal agus Coilíneacht na Rinne ('Cape Colony').
Aitripín
Druga nimhiúil a eastósctar ó lus na hoíche, a úsáideadh mar nimh ó aimsir impireacht na Róimhe. Feidhmíonn sé trí bhac a chur ar tharchur ó néarón go néarón ag an néaratharchuradóir aicéitiolcoilín. In úsáid le fada mar réamhchóireáil roimh ainéistéiseach ginearálta, cóireáil ar othras peipteach, in ullmhúchán chun bac a chur ar ghalar taistil, agus chun an mac imrisc a leathadh i scrúdú na súile. De réir a chéile, tá drugaí níos sábháilte á saothrú chun cur ina ionad.
Tulach-Aluinn
deas|250px|thumb|Tulach-Aluinn Is baile suite i bhFìobha é Tulach-Aluinn.
Sulfáit alúmanaim amóiniam
Is sulfáit dhúbailte chriostaltach bhán í sulfáit alúmanaim amóiniam, ar a dtugtar alúm amóiniam nó go díreach alúm (cé go bhfuil go leor substaintí difriúla ar a dtugtar " alúm " freisin orthu) a fhaightear de ghnáth mar dhódeacaihiodráit, foirmle (NH 4 ) Al (SO 4 ) 2 · 12H 2 O. Úsáidtear é i méideanna beaga in bhfeidhmeanna éagsúla nideoige. Faightear an dódeacaihiodráit go nádúrtha mar an mhianra tearcithreachan tschermigite
Úsáidí
Ní cheimiceán tábhachtach tionsclaíoch é alúm amóiniam ná ina imoibrí saotharlainne thar a bheith úsáideach, ach tá sé saor agus éifeachtach, a iarrann go leor iarratas nideoige. Úsáidtear é chun íonú uisce, i ngliúnna glasraí, i stroighin poircealláin, i ndíbholaígh agus i súdaireachtí, dathú agus i dteicstílí tintedhíonacha. Is iondúil go mbíonn an pH an tuaslagáina eascraíonn as cur i bhfeidhm logánta an alúim amóiniam le hallas sa raon beagán aigéad, ó 3 go 5.
Is comhábhar coitianta é alúm amóiniam i spraeanna ruaigtheacha ainmhithe.
Tocsaineolaíocht
Ba chomhábhar fliuchshaillte coitianta é Alúm a úsáideadh chun briscenacht i nglasraí caomhnaithe a chur chun cinn, mar gheall ar an mbealach a imoibríonn sé le peictin nádúrtha. Ní bhaintear an úsáid chéanna as sa lá atá inniu as mar go mbíonn amhras air faoi nasc a bheith aige leis an Galar Alzheimer, agus níl sé molta a thuilleadh i gcomhair picilte ach tugtar E-uimhir E523 air go fóill.
Tá dlúthbhaint ag sulfáit alúmanaim le halúm amóiniam, agus meastar go bhfuil sé neamhthocsaineach suas go LD50 de 6207   mg / kg.
Dúrlas Éile
Baile is ea Dúrlas Éile nó Durlas go hoifigiúil (Béarla: Thurles) in Éirinn. Tá an baile suite i gContae Thiobraid Árann. Tá daonra 8,000 ann.
Tá Staid Semple suite sa bhaile.
Tá Ardeaglais Chaitliceach ann freisin. Tá séipéal eile ar Bhóthar na Naomh.
Tá ceithre mheánscoil, leabharlann phoiblí, ionad siopadóireachta, stáisiún traenach, páirc phoiblí, linn snámha, agus áiseanna eile i nDúrlas.
Peter Fox
Is ceoltóir Gearmánach é Pierre Baigorry, nó Peter Fox, mar is fearr aithne air. Rugadh é i mBeirlín ar an 3 Meán Fómhair 1971. Tá sé gníomhach mar cheann de na trí phríomhamhránaí an bhanna reggae dátheangach Seeed ó bunaíodh é sa bhliain 1998, agus tá rath nach beag bainte amach aige mar cheoltóir aonair freisin.
Beathaisnéis
Rugadh Peter Fox do lánúin Bhascach i mBeirlín sa bhliain 1971, agus is ann, sa cheantar Kreuzberg, a chónaíonn sé fós. Thosaigh sé ag seinm ceoil ina pháiste beag dó, ar an fhliúit Shasanach agus ar an phianó i dtosach báire, agus ansin ar an chorn, rud a bhain áit amach dó i mbanna práis i Schönow.
D'fhreastail sé ar Mheánscoil Fhrancach Bheirlín (Französisches Gymnasium Berlin), áit inar tugadh an leasainm "Foxi" air, mar gheall ar dhath a chuid gruaige. Is ón leasainm sin, maraon le leagan Gearmánach a thúsainm, Peter, a thagann a ainm stáitse. Ar fhágáil an mheánscoil dó, bhí sé ar intinn aige bheith ina dhéantóir pianó, ach níor chuir sé an phrintíseacht i gcrích sa deireadh.
Rinne Peter Fox céim sa cheol ina dhiaidh sin, agus ansin chinn sé ar mhalairt saoil ar fad le céim in Fhocleolaíocht an Bhéarla agus san oideachas do dhaoine a bhfuil riachtanais speisialta acu.
6 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
5 Lúnasa - 6 Lúnasa - 7 Lúnasa
Dé Sathairn an 6 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016, ba é sin an ceathrú lá comórtais.
Jonesboro, Arkansas
Baile i oirthuaisceart Arkansas is ea Jonesboro. Sa bhliain 2010 bhí 67,263 duine ina gcónaí in Jonesboro.
Uachdar Tuil
Is baile suite i bhFìobha é Uachdar Tuil.
Cill na hOmnaí
Is sráidbhaile i gContae Chorcaí na hÉireann í Cill na hOmnaí (Béarla: Killumney).
Aberfoil, Alabama
Is é Aberfoil sráidbhaile agus pobal neamhchorpraithe i gContae Bullock, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Stair
Bunaíodh oifig an phoist sa sráidbhaile sa bhliain 1837, agus bhí ag feidhmiú go dtí 1905. Spreag radharc san úrscéal Rob Roy, a bhí leagtha síos sa sráidbhaile Obar Phuill (Béarla: Aberfoyle), ainm an sráidbhaile seo.
The Cartridge Family
Craoladh an cúigiú eipeasóid, "The Cartridge Family", den naoú sraith The Simpsons ar an 2 Samhain 1997. Scríobh John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 10.3 milliún duine ar an eipeasóid.
North Little Rock, Arkansas
Cathair i lár Arkansas is ea North Little Rock. Sa bhliain 2010 fuarthas 62,304 duine ina gcónaí in North Little Rock.
Naomh Ailbe
Ba naomh é Naomh Ailbhe nó Naomh Ailbe (Laidin: Albeus). Tá aithne air mar Alby (nó fiú Elvis) i mBéarla agus Eilfyw nó Eilfw i mBreatnais.
Áirítear Naomh Ailbhe mar dhuine de na naoimh a bhí in Éirinn sular tháinig Naomh Pádraig. Ach deirtear sna hAnnála Inis Faithleann gur éag sé sa bhliain 528.
Easpag agus athair faoistine a bhí ann. Tá traidisiún ann go ndeachaigh sé chun na Róimhe agus gur oirnigh an Pápa ina easpag é.
Bhunaigh sé mainistir in Imleach, a bhí ina dhiaidh sin ar cheann de mhórmhainistreacha na Mumhan. Tá riail de chuid an naoú haois ann, Riail Ailbhe, a chuirtear ina leith.
Bhí baint aige leis an mBreatain Bheag, le Naomh Dáibhí go háirithe. Deirtear gur eisean a bhaist Dáibhí.
Ceiliúrtar féile Ailbhe ar an 12 Meán Fómhair. Pátrún ar Ard-Deoise Chaisil agus Ailbhe é.
Gaelscoil na Cille
Tá Gaelscoil na Cille suite i gCill Dhéagláin, Contae na Mí, Cúige Laighean,Éire. Is í Eibhlín Pléámonn an príomhoide.
Stair
Bunaíodh an scoil sa bhliain 1981. Ba i sean-scoil an pharóiste agus i seomraí réamh-dhéanta a bhí an scoil lonnaithe go dtí an bhliain 1995. Sa bhliain sin, áfach, d'aistrigh an scoil go foirgneamh nua. Iar-dhalta de chuid na scoile is ea Daráine Ní Mhaolmhichil / Mulvihill, a bhuaigh gradam People of the Year sa bhliain 2001.
Halla
Tugtar "Cultúrlann na Cille" ar halla na scoile, atá sé ar fáil ar chíos dóibh siúd ar mhaihh leo é a úsáid lasmuigh d'am scoile.
Abhainn Theórsa
mion|300px|Abhainn Theórsa Is abhainn suite i nGallaibh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain, í Abhainn Theórsa.
Droichead Akashi-Kaikyo
Droichead crochta trasna Caolas Akashi idir Honshu is Shikoku na Seapáine is ea Droichead Akashi-Kaikyo. Tosaíodh i 1988 is osclaíodh i 1998 é. Fad iomlán 3911 m, agus an réise is mó 1991 m. An droichead crochta is faide ar Domhan, leis na túir is airde freisin, 294 m.
Star Wreck: In the Pirkinning
mion|Jarmo Puskala, Assembly 2008 Is scannán scigaithrise é Star Wreck: In the Pirkinning agus é bunaithe ar an Star Trek agus ar Babylon 5. Scannán ar aon fhad le haon phríomhscannán atá ann agus é ag baint úsáid as maisíocht ríomhchuidithe le cathanna gáifeacha spáis a chruthú, agus iad uile déanta ag cúigear fear óg ag tábla na cisteanaí in árasán dhá sheomra. Siúd is go bhfuil cúlra an scannáin chomh huiríseal sin, bhain sé amach rátáil níos airde féachana ná aon scannán Fionlannach roimhe sin, ó cuireadh ar fáil é ar leathanaigh ghréasáin na foirne léiritheoireachta i ndeireadh an tsamhraidh sa bhliain 2005. Níor tháinig an scannán riamh a fhad leis na pictiúrlanna, amach ón gcúpla uair a taispeánadh do chuairteoirí cuiridh é, nó b'fhearr leis an bhfoireann é a scaipeadh mar íoslódáil saor in aisce nó ar dhioscaí DVD.
Conmhaicne
Dream in Éirinn ná meánaoise ab ea an Conmhaicne, b'fhéidir gaolta leis na Laigin, a lonnaigh i gcúige Chonnacht agus i gContae an Longfoirt. Ní chreidtear go forleathan anois moladh T. F. O'Rahilly gur Ghaeil iad.
Star Wreck: In the Pirkinning
An fear a bhí ina stiúrthóir, mar atá, Samuli Torssonen, bhí sé riamh ina mhóidín mór don Star Trek, agus é ag déanamh scannáin ríomhbheoite in aithris ar an sraithscéal sin ó bhí sé ina bhuachaill beag agus spéis aige sa ríomhaireacht. De réir a chéile, áfach, tháinig an dáiríreacht i leaba an tsúgraidh, agus sa bhliain 1998, chrom seisean agus a chuid cairde ar an Pirkinning a léiriú.
Conmhaicne
Sanasaíocht
Is éard atá san ainm Conmhaicne ná Cú/Con-mac-ne.
Star Wreck: In the Pirkinning
Siúd is gur scannán de dhéantús na móidíní atá ann, tá níos mó úimléide ná sin ag baint leis an Pirkinning, agus ós rud é go bhfuil an mhaisíocht ríomhchuidithe lán chomh huaillmhianach is a d'fheicfeá ar aon léiriú proifisiúnta, is iomaí léirmheastóir a ghlac an scannán dáiríre píre. clé|mion|Samuli Torssonen,Assembly 2008 computer festival.
An Plota
Roimh an Pirkinning, bhí an fhoireann tar éis gearrscannán a léiriú ina raibh an spásárthach Potkustartti (Kickstart sa leagan Béarla) ag cur catha ar na Korg, agus iadsan meáite ar an Domhan a shealbhú. Nuair a d'éirigh leis an gCaptaen Pirk (Samuli Torssonen) agus a chuid saighdiúirí spásárthach ciúbach na gKorg a scrios sa deireadh, tháinig liathróid aisteach as croílár an spásárthaigh chiúbaigh agus thit síos ar an Domhan. Ansin, chonaic Pirk, an Ceannfort róbatach Info (Antti Satama), agus an Pliongónach Dwarf (Timo Vuorensola) an Domhan á chlaochlú os comhair a súl: ar an toirt, rinneadh pláinéad de chuid na gKorg de. Ní raibh de rogha ag Pirk agus a chuid oifigeach filleadh ar ais i stair an Domhain leis an olltubaiste seo a chosc roimh ré.
Is ansin a thosaíonn scéal an Pirkinning, agus Pirk, Dwarf agus Info fágtha ar an mblár fholamh i saol ár linne féin. Ní thaitníonn nósanna na bliana 2005 leis an triúr ar aon nós. Tá an Ceannfort Info imithe as radharc, ó tá sé den tuairim go gcaithfidh an triúr acu féachaint chuige nach rachaidh amlíne na staire ó mhaith - rud a tharlódh, dá bhfaigheadh saol na bliana 2005 amach faoi theicneolaíocht na todhchaí. Tá Dwarf ag díol ispíní teo le mic léinn teicneolaíochta, mic léinn atá chomh hólta is go bhfuil síor-eagla air go dtosóidh siad ag urlacan os comhair a bhotha. Maidir le Pirk, tá sé ag iarraidh an chluain Mhuimhneach a chur ar mhná óga i mbeár na martbhorgairí (Dála an scéil, is mise an Captaen Pirk, tháinig mé as an todhchaí), rud nach dtuilleann dó ach dorn san aghaidh ó ghrá geal na girsí. Sa deireadh thiar thall, faigheann Pirk amach go bhfuil amlíne na staire curtha ó mhaith beag beann ar a fhoireann féin, agus cinneann sé ar an "Aontas P" - an t-aontas idirphláinéadach a bhfuil sé féin ina Chaptaen dó - a bhunú as a leontaí féin. Tá Info ag easaontú, ach ní féidir athrú comhairle a chur ar Pirk. mion|Timo Vuorensola, Ropecon 2008. Mar sin, téann Pirk i gcomhghuaillíocht le hUachtarán na Rúise, Ulyakov (Kari Väänänen, duine den bheagán aisteoirí proifisiúnta ar an scannán). Le cuidiú na Rúiseach, tógann sé Potkustartti nua dó féin. Ansin, cromann Pirk - atá tar éis é féin a chorónú ina Impire ar an "Aontas P" - agus an tUachtarán Ulyakov ar fhorghabháltas an domhain. Feictear saighdiúirí an Aontais ag ionsaí Pharlaimint na Fionlainne agus ag sealbhú Túr Eiffel, agus sa deireadh, díríonn a chuid spásárthaí na gunnaí ar Stáit Aontaithe Mheiriceá. Nuair atá an forghabháltas críochnaithe, áfach, níl an tUachtarán Ulyakov úsáideach a thuilleadh, agus maraíonn saighdiúirí Pirk é as fuil fhuar.
Anois, tá Pirk ina Impire ar an Domhan. Ós rud é go bhfuil na géillsinigh míshásta lena thíorántacht, cuireann an tImpire a chuid spásárthaí ar lorg naimhde amuigh sa spás, le go bhféadfadh sé glóir na cogaíochta a thabhairt do na daoine in áit an aráin. Ar ndóigh, is é an t-iar-innealtóir núicléach ón Rúis (roimhe seo, bhí mé ag obair i Searnóbail) Sergey Fukov (Janos Honkonen) atá iompaithe ina chaptaen ar an seanghliogramán úd de spásárthach, Kalinka, a thagann ar "pholl péiste" (nó, mar a thugtar air sa scannán, "píobán na bpéisteanna"), is é sin, bealach go dtí ollchruinne mhalartach. Creideann Pirk gur féidir go bhfuil naimhde le cloí agus pláinéid le forghabháil taobh thiar den phíobán sin. Mar sin, téann sé i gceannas ar fhórsa millteanach sluaíochta de spásárthaí leis na naimhde sin a ionsaí. mion|Star Wreck, siopa, Tampere Faigheann sé roimhe an spás-stáisiún Babel-13, a bhfuil an Captaen Jonny K. Sherrypie (Atte Joutsen) i gceannas air, in éineacht le bean óg darbh ainm Susanna Ivanovitsa (Satu Heliö) agus le druncaeir de cheannasaí slándála, Michael Garybrandy (sa leagan Fionlainnise, Mikhail Karigrandi - b'é an t-aisteoir proifisiúnta Jari Ahola a rinne an pháirt).
Anois a thosaíonn cath deifnídeach an scannáin idir Sherrypie agus Pirk. Agus ós rud é gur scigaithris atá ann, siúd is go bhfeictear na spásárthaí ag pléascarnaigh go gáifeach - díreach chomh gáifeach le cuid óráidíochta Sherrypie - is beag laochas a bhaineann leis an gcogadh seo. Sa deireadh thiar, níl aon dea-chinniúint i ndán do Sherrypie ná do Pirk.
An Léiriú
B'é an stiúrthóir féin, Samuli Torssonen, a chuir tús leis an léiriú. Ón mbliain 1992 anuas, bhí sé ag déanamh stumpaí scannáin ríomhbheoite ar a ríomhaire féin in aithris ar an Star Trek lena chuid cairde. San am sin, ní raibh ann ach stócach déagóra. B'fhuath lena chara Rudi Airisto gach dár bhain leis an Star Trek, áfach, agus b'fhearr leis siúd scigaithris a dhéanamh ar an Star Trek. De réir a chéile, léirigh na buachaillí sraith de ghearrscannáin, cuid acu bunaithe ar an ríomhbheochan, an chuid eile ag cur maisíocht ríomhchuidithe thart timpeall ar aisteoirí beo. An ceann deireanach de na scannáin scigaithris seo, mar atá, Star Wreck: The Lost Contact, is scannán réasúnta fada é cheana féin, agus é ag athinsint imeachtaí an Star Trek: The First Contact ar a dhóigh scigiúil féin.
Baineann an scannán seo an-leas as an teicníocht ar a dtugtar an scáileán gorm. Is é sin, scannánaítear na haisteoirí os comhair cúlra gorm, ar dtús. Ansin, baineann an ríomhaire an cúlra seo de na haisteoirí agus suíonn sé na haisteoirí isteach i bhfeisteas stáitse nach raibh ann riamh, ach amháin mar ríomhbheochan. Mar sin, níor thóg an fhoireann samhail ar bith de throscán an spásárthaigh riamh - ní raibh de dhíth ach samhail fhíorúil de a chur i dtoll le chéile ar an ríomhaire agus pictiúirí na n-aisteoirí a fháscadh isteach san fhráma seo. Ní fhaca na haisteoirí féin an troscán riamh sula bhfuair siad an scannán le feiceáil, iad féin.
Agus an tuiscint a tháinig ag Torssonen agus a chairde ar fhéidearthachtaí an scáileáin ghoirm, le linn na n-oibreacha ar an Lost Contact, chinn sé ar scannán scoir a chur leis an tsraith a rinne sé roimhe sin. Ar dtús, bhí sé ceaptha nach mbeadh sa cheann sin ach mionscannán cúig nóiméad déag, nó mar sin, le triail a bhaint as an maisíocht. De réir a chéile, áfach, d'athraigh na cúrsaí.
Theastaigh ó Torssonen Rudi Airisto a chur ag stiúradh an scannáin, ach nuair a chuaigh Airisto ar imirce go dtí Sasana le staidéar a dhéanamh ansin, tháinig Timo Vuorensola ina áit. Mar sin féin, choinnigh Airisto dlúthchumarsáid le foireann na léiritheoireachta, agus é ag labhairt le Torssonen ar an nguthán póca go laethúil, beagnach. Fuair an bhunfhoireann aithne ar dhaoine eile a raibh suim acu sa scannánaíocht, agus ag foghlaim tuilleadh faoin ealaín seo dóibh, chaith siad i dtraipisí na stumpaí scannáin a bhí déanta acu i dtús báire. Sa bhliain 2000, d'eisigh siad cineál mealltóg, mar atá, Star Wreck IV½: Weak Performance. Mar sin féin, ní raibh an Pirkinning in aon neasacht do bheith ullamh go fóill. Na blianta ina dhiaidh sin, bhí an scannán sna fonsaí tógála agus an fhoireann ag gealladh go dtiocfadh an scannán amach "i gceann leathbhliana". Tríd is tríd, thóg sé seacht mbliana coincheap an Pirkinning a iompú ina scannán. San am sin, rinneadh fir fhásta de na spúraicligh de dhéagóirí, agus chuaigh Torssonen ag staidéar sa phoiliteicnic. Ceadaíodh dó an scannán a chur faoi bhráid na scoile mar théis nó mar thráchtas céime.
Na Spásárthaí
Tá spásárthaí an scannáin bunaithe ar na cinn a d'fheicfeá ar an Star Trek agus ar Bhabylon 5, amach ó na hainmneacha barrúla a baisteadh orthu. Mar a chonaic muid, Potkustartti nó Kickstart atá ar an Enterprise, agus tugann Ivanovitsa "scriostóirí den aicme Amigo" ar an gcineál spásárthaí a bhfuil aithne againn orthu mar scriostóirí den aicme Omega ó Bhabylon 5. Tá triúr de na scriostóirí seo ainmnithe as laochra na Fionlainne, mar atá, Ehrnrooth (Adolf Ehrnrooth, ginearál Fionlannach sa dara cogadh domhanda), Mannerheim (Carl Gustaf Emil Mannerheim, Marascal na Fionlainne) agus Ilmarinen (laoch miotaseolaíoch as Kalevala, eipic náisiúnta na Fionlainne).
Impleachtaí don Ghaeilge
Siúd is nach bhfuil i gceist leis an scannán, go bunúsach, ach cleas magaidh a d'imir dornán de mhic léinn óga, tá sé léirithe ag an bhfoireann go bhfuil cathanna gáifeacha spáis agus maisíocht eile den chineál nach bhfeicfeá ach ar scannán ficsin eolaíochta de chuid Hollywood - go bhfuil a leithéid de mhaisíocht in aice láimhe ag aon duine óg a bhfuil ciall aige don ríomhaire. Tá sé incheaptha anois scannán neamhspleách ficsin eolaíochta a dhéanamh nach bhfuil puinn níos laige ó thaobh na maisíochta de ná ceoldrámaí spáis le leithéidí George Lucas agus Gene Roddenberry. Nó is léir nach í an mhaisíocht an phríomhchúis le costas ard na déantúsaíochta, ach an phá mhillteanach a éilíonn boic mhóra an ghnó seó ar a gcuid oibre.
Díol suntais é gurb í an Fhionlainnis a labhraítear ar an Potkustartti agus ar Babel-13. Bheadh sé chomh furasta céanna an Ghaeilge a chur á labhairt ar bhord spásárthaigh ar cheoldráma spáis, dá mbeadh na scileanna ríomhaireachta agus na haisteoirí ann. Dá mbeadh Gaeilge ó dhúchas ag Samuli Torssonen, is dócha go ndéanfadh sé scannán Gaeilge de. De thaisme, Fionlannach a tharla a bheith ann, agus dá réir sin, rinne sé scannán Fionlainnise den Pirkinning.
Conmhaicne
Sanasaíocht
Dúradh go raibh an t-ainm fréamhaithe ó shinsear miotasach, Conmac, de shliocht Fhearghasa mhic Róigh agus Méabha na gConnachta. Dúirt Breathnach ámh gur bréagstair é seo.
Clanna
Lonnaigh clanna Conmhaicne i láithreacha éagsúla:
Deoise Ardach
Bunaíodh Deoise Ardach in oirthear Chonnacht sa bhliain 1111. Ceithre bliana déag níos deireanaí ag Sionad Cheannanis-na Mainistreach Móire, laghdaíodh a limistéar go críocha Chonmhaicne Réin agus Conmhaicne Anghaile. Thugtaí go forleathan "Deoise Chonmhaicne" uirthi.
Klemens Wenzel von Metternich
Ba pholaiteoir agus státaire de chuid na hOstaire-na Gearmáine é Klemens Wenzel, an Prionsa von Metternich (Gearmáinis: Klemens Wenzel Nepomuk Lothar, Fürst von Metternich-Winneburg zu Beilstein) (15 Bealtaine, 1773 - 11 Meitheamh, 1859) agus bhí sé ar na taidhleoirí is tábhachtaí lena linn. B'fhigiúr mór le rá é sa gcaibidlíocht roimh agus i rith Chomhdháil Vín, agus meastar é araon mar pharadigm na bainistíochta bheartas eachtrach agus figiúr mór i bhforbairt chleachtas na taidhleoireachta. Ba chleachtóir eiseamláireach na taidhleoireachta é sa 19ú haois a chreid i bpolaitíocht na cumhachta mar a phríomhaidhm; a bhí fréamhaithe go domhain i gcreideamh chothromaíocht na cumhachta. Tríd na glúinte, cáineadh Metternich go géar mar fhrithghníomhaí dall. Tar éis an Chéad Chogadh Domhanda, thug roinnt staraithe le tuiscint gurb é ceann de na cúiseanna ba mhó len é a bheith in aghaidh na cumhachta a roinnt le gnáth dhaoine ná go raibh sé buartha go mbainfeadh náisiúnachas na Gearmáine ceannasaíocht pholaitiúil bainte amach.
Paradacsa an Fhiaigh Dhuibh
Ba í an tairiscint nó an hipitéis a bhí ag Hempel ná:
Ach is féidir H a scríobh ar bhealach eile H* atá díreach mar an gcéanna maidir leis na rialacha loighce:
Cé go bhfuil cuma ait ar an leagan amach seo – i leith gach rud nach bhfuil dubh, ní fiach é – níl aon sarú (ghnáth)rialacha na loighce ann (H=H*).
Ag úsáid na hargóinte thuas, má fhéachaimid ar rud ar bith nach bhfuil dubh (~Da), mar shampla peann gorm, agus tugaimid faoi deara nach fiach é (~Fa) – sin deimhniú éigin ar an hipitéis (~Da -> ~Fa).
Tá cuma pharadacsúil air seo! Conas is féidir le peann gorm deimhniú go bhfuil dath dubh ar gach fiach?
Ar shlí amháin tá sé fíor – má bhíonn cainníocht i gceist. Cuir i gcás go bhfuil 100 fiach agus 10,000,000 ní nach bhfuil dubh ann. Má iniúchaimid fiach agus deimhnímid go bhfuil sé dubh, sin fianaise láidir (1 sa 100) ag dul lenár hipitéis. Má iniúchaimid rud nach bhfuil dubh agus deimhnímid nach fiach atá ann, sin fianaise rí-bheag (1 sa 10,000,000) i bhfabhar na hipitéise --- ach is fianaise é mar sin féin. Sin an réiteach Bayesian ar an scéal.
Ach tá cuma pharadacsúil ar an scéal fós. De réir na rialacha loighce, tugann peann gorm fianaise dearfach i leith H. Ach tugann sé leis fianaise dearfach don hipitéis go bhfuil gach préachán bán.
Curse
Is iar-rapcheoltóir Gearmánach as Tuaisceart na Réine agus an Viostfáil é Michael Sebastian Kurth, nó Curse, mar is fearr aithne air. Imeartas focal atá i gceist lena ailias Curse, a dhéanann tagairt don chaoi go bhfuaimníonn Béarlóirí a shloinne, is é sin, mar dá mbeadh sé ar aon fhocal leis an fhocal "curse" (Gaeilge: mallacht). Rugadh i Minden é ar an 6 Meán Fómhair 1978.
Cogadh an Gheimhridh
B'é Cogadh an Gheimhridh an cogadh a fearadh idir an Fhionlainn agus an tAontas Sóivéadach ón tríochadú lá de Mhí na Samhna, 1939, go dtí an dóú lá déag de Mhí na Márta, 1940. Thosaigh an cogadh nuair a d'ionsaigh na díormaí Sóivéadacha an Fhionlainn i ndiaidh eachtra teorann - "an lámhach ag Mainila" - arbh é an chiall a baineadh as i mbolscaireacht an Aontais Shóivéadaigh ná gur ionsaí Fionlannach a bhí ann. Bhí na Fionlannaigh riamh ag áitiú nach raibh ann ach saighdeadh a rinne na Sóivéadaigh féin, agus tá an méid sin admhaithe ag an Rúis ó thit an tóin as an gcóras Sóivéadach. clé|mion|Protokol sa bhliain 1934 Nuair a phléasc an cogadh amach, bhí socrú neamhionsaithe i bhfeidhm idir an Fhionlainn agus an tAontas Sóivéadach, agus b'é ba chuspóir leis an Lámhach ag Mainila a chur in iúl don tsaol mhór gurbh iad na Fionlannaigh ba thúisce a bhris an tsíocháin. Is beag creidiúint a tugadh don smaoineamh seo, agus b'é ba toradh don scéal gur caitheadh an tAontas Sóivéadach amach as Conradh na Náisiún. mion|D-8, 1942 Bhí Stailín ag súil leis na Fionlannaigh a chloí roimh dheireadh na bliana 1939, ach ós rud é go raibh na Fionlannaigh ag cur ar a son go dobhogtha, bhí sé sásta síocháin a shocrú leis an bhFionlainn agus a neamhspleáchas a fhágáil ag an tír. Úcránaigh ab ea an chuid mhór de na saighdiúirí ag an gcomhéadan seo, daoine nach raibh i dtaithí an gheimhridh Arctaigh, agus dealraíonn sé go raibh Stailín d'aon ogham ag iarraidh fir den náisiúntacht áirithe seo a íobairt sa chogadh seo, mar chuid den iarracht a bhí idir lámhaibh aige fonn na nÚcráineach chun neamhspleáchais a bhriseadh síos.
Is é an cur síos íorónta a thug an scríbhneoir Fionlannach Väinö Linna ar an gcogadh seo ná gurb é ''an chéad chogadh i stair an chine dhaonna inar ghnóthaigh an dá thaobh. Bhí bua na bhFionlannach an oiread sin ní ba lú is gurbh éigean dóibh tarraingt ar ais taobh thiar de na teorainneacha nua.'' Siúd is go gcaithfeadh na Fionlannaigh críocha áirithe in oirthear na tíre a thabhairt uathu don Aontas Sóivéadach, d'íoc an tír sin go daor ar son na gcríoch sin. Thar aon rud eile, bhain Hitler an tástal as drochchogaíocht an Airm Shóivéadaigh le linn an chogaidh seo ná nach raibh aon mhaith sna Rúisigh le cogadh a fhearadh sa gheimhreadh. Dhaingnigh an tátal seo cinneadh Hitler ar dhul chun cogaidh ar an Aontas Sóivéadach sa bhliain 1941. clé|mion|Nollaig 1939
Cúlra
Cuid de Ríocht na Sualainne ab ea an Fhionlainn ó na Meánaoiseanna anuas, go dtí gur fhorghabh na Rúisigh í i gcogadh na mblianta 1808-1809 (Cogadh na Fionlainne). Choinnigh muintir na Fionlainne rialtas forleathan dúchais chomh maith le bunreacht Sualannach, an chuid ba mhó den am. Nuair a tháinig na Boilséivigh i seilbh na cumhachta sa Rúis i Mí na Samhna den bhliain 1917 (Réabhlóid Dheireadh Fómhair), áfach, d'fhógair na Fionlannaigh neamhspleáchas. In Earrach na bliana 1918, arís, phléasc cogadh cruálach cathartha amach san Fhionlainn idir na buirgéisigh (na Gardaí Bána) agus na sóisialaigh radacacha (na Gardaí Dearga). Bhí na Boilséivigh ag tacú leis na Dearga sa chogadh seo, agus mar sin, ní raibh sé indéanta ainm an Aontais Shóivéadaigh a lua san Fhionlainn gan fuil a bhaint as seancholm an chogaidh chathartha.
An Dáimh leis an nGearmáin
Maidir leis an nGearmáin, áfach, tháinig díormaí Gearmánacha chun tarrthála do na Gardaí Bána go gairid roimh dheireadh an chogaidh, ó bhí an Ghearmáin Impiriúil ag cuidiú le gluaiseacht neamhspleáchais na Fionlainne le linn an chéad chogadh domhanda. Fuair dornán d'óglaigh Fhionlannacha, na Jäger, oiliúint saighdiúireachta in arm na Gearmáine, agus bhí siad páirteach sna cathanna ar an gcathéadan thoir, sula ndeachaigh siad go dtí an Fhionlainn in earrach na bliana 1918. Is fíor gur thit an tóin as impireacht na Gearmáine go gairid ina dhiaidh sin, ach, de thoradh an bhirt seo, ghlac na Fionlannaigh, lucht leanúna na bpáirtithe buirgéiseacha ar a laghad, dáimh mhór leis an nGearmáin, idir thír, chultúr agus theanga. Fiú i ndiaidh do Hitler daonlathas na Gearmáine a chur ar ceal, bhí an luiteamas sách mall ag dul i laghad. mion|POW, as an Rúis, 1939
An Sean-Námhaid
Ní raibh lé ná luí ag an bhFionlainn leis an Aontas Sóivéadach, amach ó na Cumannaigh, nach raibh iontu ach dream beag antoisceach, agus iad á ngéarleanúint ag péas polaitiúla na Fionlainne. Ón taobh eile de, bhí rialtas an Aontais Shóivéadaigh buartha faoin úsáid a d'fhéadfadh an Ghearmáin a bhaint as an bhFionlainn mar bhunáit mhíleata in aghaidh na Rúise. San am seo, ní raibh teorainn na Fionlainne ach tríocha dhá chiliméadar ar shiúl ó Leningrad (inniu: Cathair Pheadair). Thairis sin, bhí grúpaí antoisceacha san Fhionlainn ag labhairt ar Leningrad mar neascóid ar bhrollach na Fionlainne. Tógadh an chathair sin, a bhí siad ag áitiú, ar thailte a bhí forghafa ag an Sár Peadar Mór ón tSualainn, is é sin, ón bhFionlainn, agus go raibh roinnt mhaith scológa - na hIngearmanlannaigh - ag labhairt Fionlainnis sna sráidbhailte taobh amuigh de Chathair Pheadair i bhfad i ndiaidh bunú na cathrach. Is beag aird a tugadh ar an gcineál seo cainte san Fhionlainn, ach is léir nach ndeachaigh na focail sin thar chluasa an deachtóra pharanóidigh i Moscó.
Boris Yartsev ar Cuairt
clé|mion|Boris Rybkin (NKVD) nó Boris Yartsev, 1938. Ar dtús, d'fhéach Stailín leis na Fionlannaigh a bhréagadh chun comhoibrithe le taidhleoireacht. Sa bhliain 1932, shínigh na Fionlannaigh agus na Rúisigh an chéad Chonradh Frithionsaí i Moscó, agus cuireadh fad deich mbliana breise leis an gconradh dhá bhliain ina dhiaidh sin. Nuair a bhí Hitler ag éirí fíorbhagarthach, sa bhliain 1938, chuaigh na Rúisigh i gcomhchainteanna leis na Fionlannaigh arís. An uair sin, bhí taidhleoireacht rúnda i gceist. I Mí an Aibreáin den bhliain 1938, chuaigh Boris Yartsev ó ambasáid an Aontais Shóivéadaigh i dteagmháil le roinnt mhaith daoine údarásúla san Fhionlainn chun comhchainteanna faoi chomhoibriú míleata in éadan bhagairt na Gearmáine a thosú idir an dá thír.
Tá rúndiamhracht ag roinnt le pearsa Yartsev inniu féin. Go hoifigiúil, ní raibh ann ach taidhleoir sóisearach, mar atá, rúnaí ambasáide. Mar sin, bhí sé de chlaonadh sna polaiteoirí Fionlannacha a ndeachaigh sé ina bhfianaise é a chur ó dhoras, ó nach raibh sé furasta a leithéid de thoscaire a ghlacadh dáiríre. Is follasach anois, áfach, gur gníomhaire de chuid na seirbhísí rúnda a bhí ann, agus níorbh é Yartsev a fhíorshloinne ach an oiread: Boris Rybkin a bhí air i gceart.