cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gána
Stair
Bhunaigh Sasana coilíneacht chorónach darbh ainm an Cósta Óir sa réigiún sa bhliain 1874.
An Chéinia
Éirí Amach na Mau Mau
B'é an cineál straitéis a bhí ag Churchill ná an lámh láidir mhíleata a imirt gan trócaire ar na ceannaircí agus na héilimh a shásamh a bhí ag na hAfraicigh a chur chun tosaigh ar dtús, go dtí an diúltú a fuair siad ó rialtas Attlee. mion|Éirí Amach na Mau Mau; King's African Rifles faoin tuath Cheap Winston Churchill an Ginearál Sior George Erskine leis an éirí amach a chur faoi chois i Nairobi, rud a rinne sé leis an oibríocht ar ar tugadh An Inneoin, sa bhliain 1954. Ina dhiaidh sin, chuathas i dtuilleamaí an Chasúir (oibríocht mhíleata eile) le deireadh a chur leis an gceannairc faoin tuath. D'ordaigh Churchill comhchainteanna síochán a a chur ar bun le muintir na Céinia, ach theip ar na cainteanna seo agus eisean ina phríomh-aire go fóill.
Gána
Stair
Bhí sé ar an gcéad tír fho-Shahára ch riamh le neamhspleáchas ón riail choilíneach a bhaint amach. Agus a shroicheadh neamhspleáchas ón Ríocht Aontaithe i 1957, roghnaíodh an t-ainm Gána mar ainm don náisiún, chun caidreamh a dhéanamh le hImpireacht Ghána a bhíodh i bhfeidhm in iarthar na hAfraice fadó.
Ceiliúradh 50 bliana de shaoirse ar an 6 Márta 2007.
Polaitíocht
Tá daonlathas sa tír; tá cúrsaí sách socair ansin, go háirithe i gcomparáid leis na tíortha thart timpeall uirthi.
Aintiún
Íomhá:National_Anthem_of_Ghana.ogg
Geilleagar
clé|mion|Daonra I gcomparáid le tíortha eile san Afraic, níl Gána chomh bocht sin. Mar shampla, níl an galar SEIF chomh forleathan is atá sé i dtíortha eile (2% den daonra atá buailte aige sa bhliain 2003).
Aicíte Mheiriceánach
thumb|240px|Aicíte Mheiriceánach Madra as an tSeapáin í Aicíte Mheiriceánach.
An Ghabúin
Is tír san Afraic í an Ghabúin. Is í Libreville an phríomhchathair. Is iar-choilíneacht Fhrancach í. Tá sí ag críochantacht leis an nGuine Mheánchiorclach, le Camarún agus le Poblacht an Chongó ("Congó-Brazzaville"). Bhain an tír amach a neamhspleáchas ón bhFrainc ar an 17 Lúnasa 1960, ach ní raibh ach beirt Uachtarán ag rialú na tíre ó sin i leith.
Go luath sna 1990idí, tugadh isteach bunreacht nua, agus thosaigh an daonlathas á fhorbairt sa Ghabúin. Inniu, áirítear ar ceann de na tíortha is rathúla í ar fud na hAfraice, ós rud é go bhfuil daonra réasúnta beag ann, agus an tír saibhir in acmhainní nádúrtha.
Is í an Chríostaíocht - an Caitliceachas ach go háirithe - an reiligiún is tábhachtaí sa Ghabúin, ach tá cuid mhaith Moslamaigh ann freisin, agus cleachtann cuid mhór de na Gabúnaigh anamachas chomh maith - is é sin, tugann siad adhradh do spioraid an dúlra.
Is í an Fhraincis an teanga oifigiúil, agus is féidir glacadh leis go bhfuil ceathrar as gach cúigear de mhuintir na Gabúine in ann ciall a bhaint as an teanga. Timpeall ar Libreville, is iomaí duine a labhraíonn Fraincis fiú ó dhúchas. Na teangacha eile a labhraítear sa Ghabúin, is teangacha Bantúcha iad a bhformhór. Is í an teanga Fang an ceann is tábhachtaí acu, agus í gaolmhar leis na teangacha Bulu agus Ewondo a labhraítear i ndeisceart Chamarúin.
An Ghuine
Is tír san Afraic í an Ghuine. Is í Conacraí (Conakry) an phríomhchathair. Is iar-choilíneacht Fhrancach í.
Brian Ó Baoill
Is údar agus feachtasóir Gaeilge agus gníomhaí pobail é Brian Ó Baoill.
Saol
I mBealach an Doirín ar theorainn Mhaigh Eo agus Ros Comáin a tógadh Brian Ó Baoill. Is i nGaeltacht Chois Fharraige atá formhór a shaoil caite aige.
Chaith Brian Ó Baoill mí sa phríosún nuair a dhiúltaigh sé ceadúnas teilifíse a cheannach mar agóid in aghaidh an easpa clár Gaeilge a bhí ar RTÉ ag an am.
Chaith Brian Ó Baoill seal ag obair i Londain agus i gCeanada freisin.
Flaithbheartach mac Ionúin
Rí Mumhan agus abb Inis Cathaigh ba ea Flaithbheartach mac Ionúin (Meán-Ghaeilge Flaithbertach mac Inmainén (bás 944). Ba bhall desna Múscraí, dream na nÉarann, ba ea Flaithbheartach, agus ní desna hEoghanachta a bhíodh de ghnáth i gceannas sa Mhumhain.
Cath Belach Mugna
Feictear Flaithbheartach don chéad uair sna hannála Éireann don bhliain 907, nuair a chuaigh seisean agus rí Mumhan Cormac mac Cuileannáin ar feachtas in éadan na gConnacht agus Uí Néill. De réir Annála Inis Faithlinn ar son na Mumhan, chloígh Cormac agus Flaithbheartach an tArdrí, Flann Sionna, agus ghabh níos deireanaí gialla ó mhuintir Uí Néill. Ní dhéanann Annála Uladh an tuaiscirt lua ar bith ar an eachtra seo.
Brian Ó Baoill
Saol
Bhí Brian Ó Baoil ina chéadmholtóir ag Glór na nGael.
Píosa Litríocht
(Unknown Date) Gléann Álainn. Dráma
Flaithbheartach mac Ionúin
Cath Belach Mugna
Sa bhliain 908, cruinníodh arm ag Cormac agus a phríomhchomhairleoir agus abb Inis Cathaigh, Flaithbheartach mac Ionúinín, in aghaidh na Laigin, a raibh a rí Cearbhall mac Muireacáin ina mac chéile agus chomhghuaillí buan Fhlainn Sionna. Tá mionchuntas ar an eachtra seo, le fáil i nAnnála Easpacha na hÉireann, tiomsaithe san 11ú haois, scríofa b'fhéidir le cuimhne na ndaoine, ar son Dhonnchadha mhic Giolla Pádraig, rí Osraí agus na Laigean.
Brian Ó Baoill
Píosa Litríocht
1957 Ár gCeol Féin. Amhráin Ghaeilge. Féinfholsaithe.
Flaithbheartach mac Ionúin
Cath Belach Mugna
Agus Flaithbheartach ag marcaíocht trí champa an airm, thuisligh a chapall agus chaith é chun talaimh. Ní raibh de mhisneach ag fir na Mumhan de dheasca an drochthuar seo. Agus an scéala seo ar an eolas aige, mhol Cearbhall socrú idirbheartaithe. D'íocfadh na Laigin cáin agus ghéillfidís gialla, ach thógfaí na gialla do Móenachem, abb Dhíseart Diarmada. Bhí Cormac sásta é seo a glacadh, ach sásta ní raibh Flaithbheartach — 'saoi oilc' Chormaic. D'áitigh sé ar Chormac troid, in ainneoin chreideamh an rí go marófaí é.
Brian Ó Baoill
Píosa Litríocht
1965 Idir Huron agus Hudson. Treimhse i gCeanada. FNT.
Flaithbheartach mac Ionúin
Cath Belach Mugna
De bharr seo, agus an scéala go raibh Flann agus Uí Néill tagtha chun tacú le Cearbhall, tharla tréigean as arm Chormaic, ach chuaigh sé chun catha mar sin féin. Bhuail sé le Cearbhall agus Flann ag Bealach Múna. Insítear i nAnnála Easpacha: "as ettreabhair anorduightheach dno tangattar fir Mumhan dochum an chatha". Ba ghearr gur imigh siad ag líne agus theith an fód. Maraíodh go leor acu, Cormac ina measc, óir gur briseadh a mhuinéal tar éis dó titim dá chapall. Gabhadh Flaithbheartach.
Brian Ó Baoill
Píosa Litríocht
1969 An Bealach Rúnda. Leabhar agus Dlúthdhiosca. An Gúm agus Gael-Linn.
Flaithbheartach mac Ionúin
Cill Dara agus Caiseal
Tógadh Flaithbheartach go Cill Dara, áit a coinníodh i ngéibheann é go dtí bás Chearbhall mhic Mhuireacáin sa bhliain 909. Insítear i nAnnála Easpacha gur cáineadh go géar Flaithbheartach ag cléirigh na Laighean, faoi cheannas máthairab Chill Dara, Muireann ní Shuairt, as ucht a chion déanta aige i mbás Chormaic naofa:
Brian Ó Baoill
Píosa Litríocht
1975 Cuairt ar Cymru. Taisteal. FNT
Flaithbheartach mac Ionúin
Cill Dara agus Caiseal
Is amhlaidh go raibh idir-ríocht ann sa Mhumhain idir bás Chormaic agus an bhliain 914, nuair a insítear i nAnnála Inis Faithlinn agus Annála Easpacha go ndearnadh rí d'Fhlaithbheartach. Moltar gurbh ionadaithe comhréiteachta iad ríthe na gcléireach, Flaithbertach agus Cormac san áireamh, maraon le not the only such, an earlier abbot of Inis Cathaig, Ólchúr mac Flainn, abb Inis Chárthaigh, agus Ólchobar mac Cináeda, abb Imligh. Ba bhaill de theaghlaigh neamhthábhachtacha go minic iad na ríthe úd. Dar le Byrne, na bhall desna Múscraí é Flaithbheartach.
Brian Ó Baoill
Píosa Litríocht
1980 Cé hé Bhur gCara? An Gúm.Úrscéal do dhéagóirí.
1983 Ciste An Rí. An Gúm. Úrscéal do dhéagóirí.
1989 Turas go Panama. Aistriúchán do Thelegael. Do Ghasúir.
1992 Guthanna i gCoill na Lon. Filíocht. Cló Iar-Chonnachta
1998 Gairdín an tSonais : Leabhar agus Dlúthdhiosca. An Gúm
Flaithbheartach mac Ionúin
Cill Dara agus Caiseal
Ní féidir ach oiread beag a rá go cruinn maidir le réimeas Fhlaithbertaigh. Bhí na Lochlannaigh an-ghníomhacha i n-iardeisceart na tíre le linn an ama. Is amhrasach é go raibh sé fós ina rí nuair a fuair sé bás sa bhliain 944. Meastar gur éirigh sé as a choróin sa bhliain 922, agus gur tháinig Lorcán mac Coinlígáin d'Eoghanachta Chaisil i gcomharbacht air. Deirtear i nAnnála na gCeithre Máistrí go ndeachaigh sé ar oilithreacht. Sa bhliain 923, gabhadh Flaithbheartach gar de Ros Cré ag Lochlannaigh as Luimneach, cé gur léir é gur scaoileadh saor é níos deireanaí.
Brian Ó Baoill
Píosa Litríocht
1998 Sútha Talún agus Drámaí eile (5). Cló Iar-Chonnachta
2000 Scéin Scátháin. Aistriúchán ón mBreatnais. Cló Iar-Chonnachta.
2003 Bózó agus drámaí eile. (5)  Cló Iar-Chonnachta.
2004 Stiúidió Eagla. (Aistriú ón Bhr.) Cló Iar-Chonnachta.
2006 Coill na Meala. Úrscéal. Coiscéim.
2008 Na Gadaithe Dána agus scéalta eile. Coiscéim.
2009 Ionsaí! Comhúdar Oisín Ó hEartáin. Coiscéim.
2010 Tubaiste agus Drámaí Eile. (4) lulu.com.
2010 Bealtaine. Úrscéal. Aodh Dubh Ó Néill agus Cromwell. Coiscéim.
2011 Dubhach Thrá. Úrscéal. Coiscéim.
2012 Na Donnghailigh Dhubha. Úrscéal. Coiscéim.
2012 Eachtraí Oscair agus Aoife. Comhúdar Oisín Ó hEartáin. Coiscéim.
2013 Gaistí Geilt. Úrscéal. Coiscéim.
2013 An Taibhse Glas. Na Fíníní. Ceanada 1866. Coiscéim
2016 Pátrún na Sailí. Coiscéim.
2016 An Sosa agus drámaí eile le ceol. CD. (3) Coiscéim
2017 An Nollaig Abú. Aoisghrúpa 9-12. Comhúdar Colm Ó hEartáin. Coiscéim.
2018 Thomas D’Arcy Mac Aoidh. Úrscéal bunaithe ar a shaol. Coiscéim.
Meirleach (éan)
Is grúpa éan mara creiche iad na meirligh le seacht speiceas a fhoirmíonn an ghéineas Stercorarius, an t-aon ghéineas san fhine Stercorariidae agus seacht speiceas atá ar marthain.
Tuairisc
Is éin iad na meirligh de mheánmhéid agus níos mó (41 go 64 cm), cosúil le faoileán, le gob láidir agus cluimhreach dhonn, nó donn agus bán go ginearálta; is éin chreiche agus cleipteaseadánacha iad araon.
Gnáthóga agus dáileadh
I éin iltíreacha iad, atá le fáil i ngach aigéan ach go háirithe ag domhanleithid arda. Is éin mhuirí iad den chuid is mó ach maireann siad sa tundra le linn an tséasúir phóraithe. Chonacthas aonán ar strae ag an bPol Theas.
Liosta na speiceas
De réir an aicmithe tagartha (leagan 5.1, 2015) den Chomhdháil Éaneolaíoch Idirnáisiúnta (Coimisiún Aigéaneolaíochta Idir-Rialtasach EOECNA):
Eachinis
Is oileán Éireannach í Eachinis.
Wieringen
Is cuid den bhardas Hollands Kroon san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Wieringen. Bhí 8,705 duine ina gcónaí i Wieringen sa bhliain 2007.
Nasc seachtrach
http://www.purmerend.nl/
Darú
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Darú air:
Baile an Bhuinneánaigh
Baile in Éirinn is ea Baile an Bhuinneánaigh. Tá an baile suite in iardheisceart na tíre i gContae Chiarraí.
Teangacha
Bhí 574 (42.5%) daoine ábalta Gaeilge a labhairt. Labhraíonn 139 (10.2%) de na daoine seo Gaeilge gach lá. Labhraíonn 45 (3.3%) daoine teanga eile seachas Gaeilge nó Béarla sa bhaile, ní raibh 6 (0.5%) daoine Béarla a labhairt. Bhí Polainnis an teanga foreign is coitianta sa bhaile le 16 (1.2%) ábalta é a labhairt.
lucht saothair
http://census.cso.ie/areaprofiles/CHARTS/LABOURFORCE/T19018LabourForce.bmp
Ralph Wiggum
Is é Ralph Wiggum ceann de na carachtair sa tsraith theilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Nancy Cartwright. Is mac Clancy agus Sarah é. Bhí sé ar an gclár den chéad uair san eipeasóid "Simpsons Roasting on an Open Fire".
Tagairtí
Figuren aus Die Simpsons
Loch Luíoch
Is loch suite i gContae Chiarraí é Loch Luíoch.
Milan Baroš
Is imreoir sacair é Milan Baroš (r.28 Deireadh Fómhair, 1981, i Vigantice, Poblacht na Seice), atá ag imirt faoi láthair le Lyon sa Fhrainc. D'imir sé le Banik Ostrava ó 1998 go dtí 2001, sular bhog sé go dtí Liverpool Football Club sa bhliain 2002. D'imir sé leis an bhfoireann seo idir 2002 agus 2005. Tar éis dó Liverpool a fhágáil, chaith sé dhá bhliain ag imirt le hAston Villa.
Oileán Eide
Is oileán Éireannach é Oileán Eide. Tá sé i Cuan na Gaillimhe.
Wieringermeer
Is iar-bhardas san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Wieringermeer. Bhí 12,676 duine ina gcónaí i Wieringermeer sa bhliain 2007.
Bíosún Meiriceánach
Is ainmhí é an bíosún Meiriceánach. Mamach atá ann.
Uimhirlíne
Sa bhunmhatamaitic, pictiúr de líne dhíreach chéimithe is ea uimhirlíne  a fheidhmíonn mar teibíocht i gcomhair réaduimhreacha, sainchiallaithe ag \mathbb{R}. Glactar leis go bhfreagraíonn gach pointe san uimhirlíne do réaduimhir, agus gach réaduimhir do phointe.
Is minic a thaispeántar na slánuimhreacha mar phointí marcáilte go speisialta atá spásáilte go cothrom ar an líne. Cé nach léiríonn an íomhá seo na slánuimhreacha ach ó -9 go 9, cuimsíonn an líne na réaduimhreacha go léir, ag leanúint go deo i ngach treo, agus uimhreacha nach bhfuil marcáilte atá idir na slánuimhreacha. Is minic a n-úsáidtear iad mar áiseanna teagaisc le haghaidh suimithe agus dealaithe simplí a mhúineadh, bainteach go háirithe le huimhreacha diúltacha.
QWERTY
Is é QWERTY ( /kwɜrti/) an leagan amach méarchláir is mó a úsáidtear sa lá inniu ann. Tá an dearadh QWERTY bunaithe ar leagan amach cruthaithe ag Christopher Latham Sholes sa bhliain 1873 do chlóscríobhán Sholes agus Glidden, agus tá sé fós in úsáid ar an méarchlár leictreonach inniu.
Is é an DVORAK an méarchlár is mó eile atá ann.
thumb|Dearadh Christopher Sholes (QWERTY 1878)
1894
Tarluithe
mion|30 Meitheamh 1894: Osclaíodh [[Droichead an Túir i Londain Shasana]]
Dearclaigh
Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Dearclaigh.
Staid Luzhniki
Is staid na foirne sacair Torpedo Moskvá í Staid Luzhniki, atá suite i Moscó, an Rúis. Is é 78,360 toilleadh an staid. Is ann a imríodh cluiche ceannais an Champions League sa bhliain 2008, ina raibh an bua ag Manchester United. Eagraíodh na Cluichí Oilimpeacha sa staid céanna sa bhliain 1980.
Loch Gaineamháin agus Loch na mBreac Dearg
Is lochanna suite i gContae Chiarraí iad Loch Gaineamháin agus Loch na mBreac Dearg.
Wijdemeren
Is bardas san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Wijdemeren. Bhí 23,223 duine ina gcónaí i Wijdemeren sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.wijdemeren.nl/
Deirgtine
Sinsir réamhstairiúla na nEoghanacht ab ea na Deirgthine (Deirgtine, Dergtine, Dergthine) nó Clanna Deirgthine (Clanna Dergthened) na Mumhan. Is doiléir iad a mbunús, ach d'fhéadfadh é gur tháinig suas ar an bhfód ón Ghaill in Éirinn ar na mallaibh. Tá roinnt fianaise ann raibh siad gníomhach sa Bhreatain Rómhánach.
Stair
I measc pearsana seanscéalacha ar Dheirgtine incluiad tá Mogh Nuadhad, Ailill Ólom, Eoghan Mór, agus Fiacha Muilleathan. Cé gur maíodh níos déanaí é gur ríthe na Mumhan a bhí na pearsana úd, níor tháinig a sliocht i gceannas ar na Dáirine nó an Chorca Laidhe go dtí an 7ú haois AD. I measc na scéalta cáiliúla a chuireann na Deirgthine in iúl, tá Cath Maige Mucrama.
Is fíor é freisin gur bhall de mhuintir na nÉarann iad roinnt phearsana miotasacha agus stairiúla, a mheastar níos deireanaí gur de shliocht na nDeirgthine agus a faightear i nginealaigh na nEoghanachta, tógtha isteach mar shinsir. Ba é Conall Corc an sinsear iontaofa is luaite na nEoghanacht agus fíorbhunaitheoir na ríoraí.
Feachtas "Stádas"
mion|Bratacha sa [[An Bhruiséil|Bhruiséil]] An feachtas ar a tugadh Stádas, bhí sé idir lámhaibh ag na heagraíochtaí Gaeilge in Éirinn sna blianta 2003-2005, agus é dírithe ar stádas oifigiúil iomlán a bhaint amach don Ghaeilge san Aontas Eorpach. Tharla sé sin sa bhliain 2022. mion|2004ː An Feisire Eorpach [[Seán Ó Neachtain i gcuideachta Phanu Höglund, Aoife Ní Scolaí agus Phádraig Uí Laighin. Shínigh ochtó míle duine an achainí Idirlín ag éileamh stádas oifigiúil iomlán don Ghaeilge san Aontas Eorpach. ]]
Stádas san Aontas
Is ar an 1ú Eanáir 2007 a tugadh stádas oifigiúil agus oibre don Ghaeilge. Ach bhí socrú maolaithe i bhfeidhm go dtí 2022, mar gheall ar an nganntanas foirne aistriúcháin, a chuir srian ar an méid ábhair a haistríodh go Gaeilge.
Ó 1 Eanáir 2022 i leith, tá an Ghaeilge ar chomhchéim le teangacha oifigiúla eile an Aontais Eorpaigh.
Feachtas 2003-2005
Ba é an Dochtúir Pádraig Ó Laighin, a raibh tréimhse fhada caite aige i gCeanada, agus tuiscint aige do pholasaí teanga na tíre, a chuir tús leis an bhfeachtas. Eisean a scríobh príomhdhoiciméid an fheachtais, an aighneacht údarásach a leag sé faoi bhráid an Fhóraim Náisiúnta um an Eoraip san áireamh, agus ba é a bhí mar phríomhurlabhraí thar ceann Stádais le linn an fheachtais.
Rinne Aoife Ní Scolaí comhordú ar rannpháirtíocht Chonradh na Gaeilge san fheachtas, go háirithe ar eagrú mórshiúil i mBaile Átha Cliath ar 24 Aibreán 2004, 'An Lá Mór', a raibh tuairim is sé mhíle duine páirteach ann.
Le linn an fheachtais, tháinig sé chun solais go raibh Panu Petteri Höglund i ndiaidh achainí dá chuid féin a chur ar siúl ar an Idirlíon ar mhaithe leis an gcuspóir céanna. Thug Stádas lántacaíocht don achainí sin, agus rinne siad cinneadh go dtabharfaí cuireadh do Panu Petteri Höglund a bheith i láthair sa mhórshiúl agus labhairt ag an léirsiú mór os comhair Dháil Éireann, i Sráid Theach Laighean.
Thug an feachtas seo spreagadh do Ghaeilgeoirí óga na hÉireann eagraíocht nua dá gcuid féin, Na Gaeil Óga, a bhunú.
Guine-Bissau
Is tír san Afraic í Guine-Bissau. Is í Bissau an phríomhchathair. Is iar-choilíneacht de chuid na Portaingéile í, agus is í an Phortaingéilis a teanga oifigiúil. mion|250 px|clé|[[Carnabhal sa phríomhbhaile]]
Jarhead (scannán)
Scannán is ea Jarhead atá bunaithe ar an leabhar le Anthony Swofford. B'é Sam Mendes stiúrthóir an scannáin, agus Jake Gyllenhaal a ghlac páirt Anthony Swofford. Tháinig an scannán ar an scáileán don chéad uair ar an 4 Samhain, 2005.
Garmna
Is oileán Éireannach é Garmna. Tá an oileán lonnaithe in iar dheisceart Gaeltacht Connamara.
An Ghaeilge i nGarmna
I ndaonáireamh 2016 dúirt 94.8% de mhuintir an oileáin go raibh Gaeilge acu agus dúirt 90.6% go labhraíonn siad Gaeilge gach lá.
Ráth Domhnaigh
Baile in Éirinn is ea Ráth Domhnaigh. Tá sé suite i gContae Laoise i lár na hÉireann. Tá tuairim is 1200 duine ina gcónaí ann. Tháinig an t-ainm ó ráth a leagadh ansin sa bhliain 1830. Tá tagairtí don rath seo le fáil in Annála Ríochta Éireann.
Wormerland
Is bardas agus cathair san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Wormerland. Bhí 15,754 duine ina gcónaí i Wormerland sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.wormerland.nl/
An Ghuine Mheánchriosach
Is tír san Afraic í an Ghuine Mheánchiorclach nó an Ghuine Mheánchriosach. Is í Malabo an phríomhchathair. Is iar-choilíneacht de chuid na Spáinne í. Bhain an tír a neamhspleáchas amach ar 12 Deireadh Fómhair na bliana 1968.
Tá an chuid is mó den tír suite ar chósta thiar na hAfraice, idir Camarún agus an Ghabúin. Rio Muni a thugtar ar an chuid mór-roinneach seo. Oileáin san Atlantach an chuid eile den Ghuine Mheánchiorclach, Annobón agus Bioko (Fernando Po sa tseanam) go háirithe. Is ar an oileán Bioko atá an phríomhchathair suite.
Tá an Ghuine Mheánchiorclach ar cheann de na tíortha is measa ó thaobh chearta an duine de. Ón bhliain 1968 go dtí 1979 bhí deachtóireacht bhrúidiúil i réim faoin uachtarán Francisco Macías Nguema. Duine as triúr, fuair sé bás nó theith ón tír. Chuir coup d'état fuilteach deireadh lena a réimeas úd ar 3 Lúnasa 1979; tháinig Teodoro Obiang chun cumhachta agus cuireadh Nguema chun báis as a chuid coireanna. Cé gur laghdaigh na mí- agus drochusáidi ba mheasa bíonn staid na gcearta daonna go dona ansin i gcónaí.
Is é an Ghuine Mheánchiorclach an náisiún is saibhre san Afraic o thaobh olltáirgeacht intíre (OTI) per capita ach is i lámha mionlaigh atá an saibhreas céanna. Is iad cócó agus artola na táirgí is tábhachtaí sa Ghuine Mheánchiorclach. Maireann an chuid is mó de na daoine as an talmhaíocht nó as an iascaireacht. mion|clé|320px|Malabó ón aer
Pápa Iúil II
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Iúil II.
Inis Cathaigh
clé|mion|150x150px Is oileán í Inis Cathaigh (Scattery island), amach ó bhruach thuaidh Inbhear na Sionainne. B'é Cathach an t-ainm a bhí ar an ollphéist a bhí ann fadó. Tá Teampall an Chnoic thuas ar thalamh ard, an áit, de réir an tseanchais, ar fhág aingeal Seanán ionas go n-aimseodh sé – agus ansin go ruaigfeadh sé – an ollphéist mhara uafásach, an Cathach sa 6ú haois. clé|mion|150x150px|[[teach solais]] Tá Ard na nAingeal, an cnoc is airde ar Inis Cathaigh, 68 méadar os cionn leibhéal na farraige clé|mion|150x150px|bataire gunna ó ré [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]]
Stair
Is suíomh lonnaíochta luath-Chríostaí í Inis Cathaigh. Thóg Naomh Seanán, a rugadh sa cheantar seo, an mhainistir go luath sa séú haois. Bhí cloigtheach ollmhór mar chuid di, atá 36 méadar ar airde, agus é ar cheann de na cloigthithe is airde in Éirinn.
Tá fothraigh de shé theampall ar an suíomh chomh maith. Tá Teampall an Chnoic thuas ar thalamh ard, an áit, de réir an tseanchais, ar fhág aingeal Seanán ionas go n-aimseodh sé – agus ansin go ruaigfeadh sé – an ollphéist mhara uafásach, an Cathach. Creidtear go bhfuil Seanán curtha in aice le ceann eile de na teampaill mheánaoiseach a. clé|mion|150x150px|fothracha (cloigtheach agus eaglais) Rinneadh ionradh ar Inis Cathaigh mórán uaireanta thar na haoiseanna. Chreid na Lochlannaigh go háirithe go raibh maoin agus rachmas sa mhainistir agus chuaigh siad ar ais arís agus arís eile chun slad a dhéanamh uirthi.
Tá bataire gunna ó ré Napoleon.
Cuairt
Is féidir dul chuig an oileán ar thuras gearr báid inniu, ó Chill Rois, Co. an Chláir.
Tá fothraigh de shé theampall ar an suíomh.
Tá turas treoraithe ann, a chríochnaíonn san ionad cuairteoirí, Lárionad Inis Cathaigh, sean-teachín oileáin ina bhfuil earraí  ar taispeáint, lena n-áirítear cloch oghaim. Le cairt dathúcháin, cuirfear siamsaíocht ar fáil do leanaí. Tógann an chuairt iomlán timpeall ar dhá uair go leith. clé|mion|150x150px|cloigtheach Tá teach solais ann atá fós ag feidhmiú.
Gearmánaigh
Is grúpa eitneach Eorpach iad na Gearmánaigh. Is í an Ghearmáinis a bpríomhtheanga.
Leosóta
Is tír bheag san Afraic í Leosóta. Is í Maseru an phríomhchathair. Tá an tír timpeallaithe ag an Afraic Theas. Is iarchoilíneacht de chuid na Breataine í.
Ollscoil Uladh
Bunaíodh Ollscoil Nua Uladh i gCúil Raithin, Contae Dhoire, sa bhliain 1968, tar éis do Thuarascáil Lockwood a mholadh go mbeadh an dara ollscoil i gCúige Uladh. Tá an campas suite ar bhruach thoir Abhainn na Banna, agus ghlac go leor de náisiúntóirí an tuaiscirt leis an chinneadh sin mar mhasla, mar gur shíl siad gur chóir don ollscoil a bheith suite i nDoire Cholmcille, áit a raibh Coláiste Mhig Aodha le blianta fada roimhe sin.
Ó thús bhí meascán maith mic léinn sa choláiste as gach cearn de Chúige Uladh, agus de réir a chéile mhéadaigh líon na mac léinn as ceantracha eile in Éirinn agus sa Bhreatain, agus ó thíortha eile san Eoraip agus níos faide i gcéin, rud a rinne campas ilchultúrach de go gasta.
Ba iad Liam Ó Dochartaigh agus Diarmaid Ó Doibhlin a bhí i mbun Roinn na Gaeilge san Ollscoil ag an tús agus chaith an teangeolaí clúiteach, Colmán Ó hUallacháin OFM na blianta ag obair ann chomh maith agus tamall mar cheann roinne. Chuir Mícheál Ó Murchú go mór le múineadh na Gaeilge san ollscoil, agus rinne Séamus Mac Mathúna a chion féin ann mar ollamh le Gaeilge.
I 1984 rinneadh Ollscoil Nua Uladh a nascadh le Polaiteicníc Bhaile Shiúrdáin agus tugadh Ollscoil Uladh uirthi.
Eitpheil taobh istigh ag na Cluichí Oileán 2017
Tá Eitpheil taobh istigh ar siúl ag na Cluichí Oileán 2017. Tá na comórtais ar siúl idir an 25ú agus an 30ú lá de Mheitheamh 2017.
Bord bonn
Oileán ósta (Gotland)
Béal an Átha Móir, Contae Aontroma
Is baile suite i gContae Aontroma é Béal an Átha Móir.
Johan Elmander
Is iarimreoir sacair é Johan Erik Calvin Elmander (r.27 Bealtaine, 1981 in Alinsås, an tSualainn). Tosaí láir atá ann. D'imir sé le Feyenoord ó 2000 go 2004. Roimhe sin, d'imir sé le Brondby IF agus Toulouse. D'imir sé le Bolton Wanderers sna blianta 2008-2011 agus ansin chaith sé trí bliana le Galatasaray. Thug Galatasaray ar iasacht é go Norwich ar feadh bliana (don séasúr 2013-2014). An sin chuaigh sé go Brøndby IF agus Ögryte IS.
Ros Fhionnghlaise
Baile i gContae Laoise in Éirinn is ea Ros Fhionnghlaise.
Zeevang
Is iar-bhardas san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Zeevang. Bhí 6,352 duine ina gcónaí i Zeevang sa bhliain 2014.
Sasanaigh
Is grúpa eitneach Eorpach iad na Sasanaigh. Is é an Béarla a bpríomhtheanga.
Jermaine Jenas
Is imreoir sacair Sasanach é Jermaine Anthony Jenas (r.18 Feabhra, 1983 i Nottingham, Sasana). Imríonn sé faoi láthair le Tottenham Hotspur. D'imir se le Nottingham Forest roimhe sin. Roimhe sin, d'imir se le Newcastle United ó 2002 go 2005.
Lios an Phúca
Is baile suite i gContae Chiarraí é Lios an Phúca.
Jake Gyllenhaal
Is aisteoir Meiriceánach é Jacob Benjamin Gyllenhaal (19 Nollaig 1980 a rugadh é). Deartháir le Maggie Gyllenhaal is ea é. Ghlac sé páirt i scannáin cosúil le Brokeback Mountain.
Bruach Sheáin
Is baile suite i gContae Aontroma é Bruach Sheáin.
Inis Ní
Oileán beag de chuid na hÉireann is ea í Inis Ní. Tá an t-oileán seo suite i gCuan Chloch na Rón amach as chósta Chonamara. Bhí 26 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2006. De réir an daonáirimh a ndeachaigh i bhfeidhm in 2011, bhí ardú ar líon na muintire go 43.
Zandvoort
Is bardas agus baile san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Zandvoort. Bhí 16,546 duine ina gcónaí i Zandvoort sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.zandvoort.nl/
Cath an tSléibhe Bháin
thumb|280px|Cath an tSléibhe Bháin
An Cath
Chruinnigh an ceannaire Boihéamach, Christian Anhalt, a chuid saighdiúirí, agus ghlacadar seilbh ar an gcnoc (Bílá Hora sa tSeicish, Weißer Berg sa Ghearmáinis, nó an Sliabh Bán) ag dúnadh bhóthar Phrág ar Tilly. Bhí ionad maith cosanta acu, a eite dheas le caisleán seilge, sruthán lena eite chlé, agus sruthán is talamh riascach amach rompu.
I gcampa Tilly an oíche sular tugadh an cath, tháinig an tAthair Doiminic, sagart Caipisíneach, i láthair chomhairle na gceannairí le pictiúr d’Áradh na nAoirí a bhí loite ag na Protastúnaigh, rud a chur fearg ar na saighdiúirí caitliceacha. De réir tuairiscí áirithe ba é an sagart a ghríosaigh na ceannairí chun cath a thabhairt an mhaidin dár gcionn in ainneoin neart an namhad ina n-ionad inchosanta ar an gcnoc os cionn an bhóthair.
Le breacadh an lae, d’ordaigh Tilly a chuid fear san ionsaí, dhreapadar an cnoc agus, tar éis dhá uair an chloig dianthroda, bhris siad línte cosanta an namhad, agus ruaigeadh arm Annhalt.
Dactylorhiza maculata
Is planda lusach ilbhliantúil den fhine Orchidaceae é Dactylorhiza maculata, ar a dtugtar an chailleach bhreac nó an chearc bhreac nó nuacht bhallach an chaoráin nó na ciríní air i nGaeilge. Tá sé forleathan i réigiúin sléibhtiúla ar fud cuid mhaith den Eoraip ón bPortaingéil agus ón Íoslainn soir go dtí an Rúis. Tá sé le fáil freisin san Ailgéir, san Mharacó, agus in iarthar na Sibéire.
Cath an tSléibhe Bháin
An Cath
I measc na saighdiúirí a fuair moladh speisialta ón Impire mar gheall ar a gcrógacht sa chath bhí an captaen Somhairle Mac Domhnaill a bhí i gceannas ar chomplacht muscaed i reisimint Verdugo.
Toradh an Chatha
Agus arm na Bóihéime briste, ghabh Tilly seilbh ar Phrág agus tháinig deireadh leis an éirí amach. D’éalaigh an rí Feardorcha agus a bhean Elizabeth (as sin a fuair sé an leas-ainm Rí an Gheimhridh). Cuireadh seachtar is fiche de na huaisle a bhí i gceannas an éirí amach chun báis i gCearnóg an tSeanbhaile i bPrág.
Zijpe
Is iar-bhardas san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Zijpe. Bhí 11,565 duine ina gcónaí i Zijpe sa bhliain 2014.
Coláiste Ríoga na Máinleá in Éirinn
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Dublin%20St%20Stephens%20Green%20Arthur%20Guinness%20Statue%2002.JPG|clé|mion|[[Faiche Stiabhna agus Coláiste Ríoga na Máinlianna]] mion|1837 Institiúid um oideachas leighis imBaile Átha Cliath na hÉireann é Coláiste Ríoga na Máinleá in Éirinn nó Coláiste Ríoga na Máinlianna in Éirinn (Béarla: The Royal College of Surgeons in Ireland (RCSI)), agus tá sé lonnaithe ar Fhaiche Stiabhna.
Tá an t-ospidéal Beaumont mar chuid den ghrúpa Ospidéil RCSI agus tá caidhreamh oideachasúil ag an ospidéal le Coláiste Ríoga na Máinlianna freisin. mion|Foirgneamh Smurfitː R.C.S.I Disease Research Centre
Stair
Bunaíodh an coláiste ar an 11ú Feabhra, 1784. Ligeadh an céad bean isteach i 1886, an Dochtúir Mary Dawson.
I rith an Éirí Amach 1916, bhí Mícheál Ó Mulláin ina leascheannasaí ar an ngrúpa saighdiúirí ag Faiche Stiabhna, faoi Séamas Ó Conghaile. Chúlaigh siad siar chuig Coláiste Ríoga na Máinlianna, an gCuntaois Markiewicz ina leascheannaire.
Donnchadh mac Ceallacháin
Rí na Mumhan ba ea Donnchadh mac Ceallacháin (Meán-Ghaeilge Donnchad mac Cellacháin (fl. 961–963). Cellachán Caisil ba ea a athair.  Bhí sé i réim ón mbliain 961 go dtí 963,  sular mharaigh a dheartháir é.
B'fhéidir go deimhin é gur éiligh Maol Muadh mac Brain d'Eoghanacht Raithlinn an ríogacht chomh luath is an bhliain 959. Dá mbá fhíor seo, dá mbeadh Donnchadh ina rí ar chor ar bith, b'fhéidir nárbh é ach rí Chaisil féin in ainm amháin.
Cé go ndeirtear i roinnt cur síos na ndaoine gur tháinig Mathgamain mac Cennétig den Dál gCais go díreach i gcomharbacht air, admhaítear i Cogad Gáedel re Gallaib, foinse an Dáil Chais féin, nach ndearnadh "lán"-rí na Mumhan de go dtí an bhliain 970.
Glasán
Baile i gContae na hIarmhí in Éirinn is ea Glasán. Bhí 166 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2006.
Donnie Darko
Scannán ón bhliain 2001 is ea Donnie Darko.
Confederación Nacional del Trabajo
Is cónaidhm Spáinneach de cheardchumainn sindeacáitigh agus ainrialaigh cleamhnaithe le Cumann Idirnáisiúnnta Lucht Oibre (Spáinnis: AIT - Asociación Internacional de los Trabajadores) é an Confederación Nacional del Trabajo (CNT; Gaeilge: Cónaidhm Náisiúnta Lucht Oibre). Go stáir iúl bhí gaol acu le Federación Anarquista Ibérica (Cónaidhm Ainrialaitheach Ibéaraigh) agus glaodh CNT-FAI orthu nuair a d'oibrigh siad le chéile. Bhí ról lárnach aige i ngluaiseachtaí lucht oibre na Spáinne go stairiúil.
Bunaíodh é sa bhliain 1910 i Barcelona de bharr aontú grúpaí áirithe sa cheardchumann Solidaridad Obrera. Chuir sé go mór le fás agus forbairt an ainrialachais sa Spáinn.
Liosta Gaelscoileanna in Éirinn
= Cúige Uladh =
Meánscoileanna
Gaelcholáiste Dhoire, Dungiven Castle, 145 Main Street, Dungiven, County Derry BT47 4LF
Bunscoileanna
= Cúige Chonnacht =
= Cúige Laighean =
= Cúige Mumhan =
= Naisc sheachtracha =
Maolán Buí
Cnoc i gContae Chiarraí is ea Maolán Buí (973 m m).
Bocshnámh
Is baile suite i gContae Aontroma é Bocshnámh.
Cionn Torc
Baile fearainn i gContae Mhuineacháin is ea Cionn Torc.
Magairlín mór
Is planda é an magairlín mór.
Ceallachán Chaisil
Rí Mumhan d'Eoghanacht Chaisil ba ea Ceallachán mac Buacháin (Meán-Ghaeilge Cellachán mac Buadacháin mhic Lachtnai) (bás 954), ar a glaodh Ceallachán Chaisil air. Colgú mac Failbhe Flainn (bás 678), ocht nglúin roimhe, ba ea a ghaol deireanach a bhí ina rí Mumhan
Beatha
Meastar gurbh é Lorcan mac Coinlígáin, gaol i bhfad amach, a réamhtheachtaí, ach ní fios cathain a bhfuair sé bás. Feictear Ceallachán don chéad uair i mbun ruathair ar Cluain Mhic Nóis sa bhliain 936. Sa bhliain 939, rinne sé ionsaí ar ríocht na Mí, agus Gaill Ghaeil as Port Láirge ina theannta faoi cheannas Acuind mhic Hákon. Gabhadar abbai Chluain Eidhneach agus Cill Aichidh, ach chloígh Uí Fhailí as Laigin iad.
Sa bhliain 941, agus iad ag iarraidh ceannais ar na Déise thoir, tharla coimhlint idir Ceallachán agus Ardrí na hÉireann, Donnchadh Donn, agus a rídhamhna Muircheartach mac Néill. Rinne Muircheartach "timpeall na hÉireann" i gceannas airm, agus rinneadh sé príosúnach de Cheallachán (i ndáiríre, tugtha suas ag a mhuintir féin). D'fhan Ceallachán i ngéibheann ag cúirt Donnchadha le roinnt blianta.
Bhí Ceallachán tagtha ar ais chuig an Mumhain faoin 944, óir gur chloígh agus mharaigh sé sa bhliain sin Cinnéide mac Lorcáin agus beirt mhac aige ag Cath Ghort Rottacháin. Bridge é áfach gur thosaigh muid luaite an t-achrann seo, mar go bhfuaireas i dtraidisiúin an Dáil Chais gur chloígh Cinnéide Ceallachán ag cath troidte gar de Loch Saighleann (áit éigin sa Mhumhain).
Rúisigh
Is dream eitneach Eorpach iad na Rúisigh. Is í an Rúisis a bpríomhtheanga.
Cumann Rugbaí na hAlban
Is é Cumann Rugbaí na hAlban (Scottish Rugby Union nó SRU as Béarla) an eagraíocht a rialaíonn rugbaí in Albain.
Carraig na Rón
Is gnó teaglaigh i bhFánaid, Contae Dhún na nGall, é Carraig na Rón. Déanann siad lámhcheirdeanna traidisiúnta as adhmad athchúrsáilte.
Ailill Flann Beag
Ríora de chuid na nDeirgtine, sinsir réamhstairiúil na nEoghanacht ab ea Ailill Flann Beag mac of Fiacha Muilleathain. B'athair Luighthigh é, agus dá bharr seanathair Chonaill Choirc. B'fhéidir é gur mhac eile Ailealla é Dáire Cerbba, ach tá fianaise ann ina choinne.
D'uchtaigh a dheartháir Ailill Flann Mór é, nach raibh clann aige, agus tháinig sé i gcomharbacht air.
Carn Albanach
deas|250px|thumb|Carn Albanach Is baile suite i gContae Aontroma é Carn Albanach.
Magairlín mór an fhéileacáin
Is planda é magairlín mór an fhéileacáin.
Iomaí
Is oileán Éireannach amach ó chósta Contae na Gaillimhe í Iomaí (nó Iomaidh, Iomaidh Féichín, Oileán Iomaidhe ). Bíonn rásaíocht capall ar an trá gach samhradh. Suíomh de mhainistir Éireannach is ea Iomaidh (Béarla: Omey), ar bhunagh Naomh Féichín í sa 7tú haois.
Dúnadh an Scoil Náisiúnta i 1973.
Fiachu Muillethan
Rí seanscéalach na nDeirgtine, sinsear réamhstairiúil na nEoghanacht ab ea Fiacha Muilleathan (Fíachu Muillethan) nó Fíacha Fear Dá Liach (Fíachu Fer Da Liach) mac Eoghain Mhóir. Aithnítear é go formhór ón seanscéal Forbhais Droma Dámhgháire, ina chabhraíonn an laoch cáiliúil Mogh Roith é, ag cur an ruaige ar Chormac mac Airt, a bhí i mbun ionsaithe ar a ríocht. Ailill Flann Mór and Ailill Flann Beag ab ea mic Fiacha.
Maraon leis a athair Éogan Mór, seanathair Ailill Ólom, agus sin-seanathair Mogh Nuadhad, is amhlaidh gur ficseanúil é Fiacha go formhór. Is léir go bhfuil sonraí a shaoil go leor seanscéalach, cuntas chun sinsear ar chomhaois le Cormaic a thabhairt dosna hEoghanachta, mar shampla sa scéal Cath Maige Mucrama.
Cé go raibh seanscéalach é Fiachu Muillethan féin, d'fhéadfadh é go bhfuil sonraí stairiúla le fáil i scéal a fhionnó [Conall Corc]], fíorbhunaitheoir na nEóganacht.
Mar a tharla go minic, is féidir é gur phearsana éagsúla ó thús iad Muilleathan agus Fear Dá Liach. Rinne gineolaithe na meánaoise a sár iarracht a thabhairt le fios gurbh ionannas iad, gan fianaise ach scéal breith Fiacha Cath Maige Mucrama, sága ficsin pholaitiúil mór le rá.
Brian Mac Giolla Coinnigh
Ar an Mór-Roinn
B'as Cúige Chonnacht é, agus cuireadh mar mhac léinn chun na Spáinne é ar dtús, agus ansin go Coláiste Naomh Antaine i Lobháin san Ísiltír Spáinneach i 1621. Oirníodh é ar an 19 Feabhra 1622. Bhí sé ina shéiplíneach i gcomplacht an chaptaein Somhairle Mac Domhnaill i bhFlóndras i 1623.
In Éirinn
D'fhill sé ar Éirinn i 1627, agus i 1637 bhí sé ina ghairdian ar choinbhint an Oird i nGaillimh. Sa bhliain sin ceapadh ina ghairdian ar choláiste na nGael i Lobháin, Coláiste Naomh Antaine. Is sa tréimhse sin a d'aistrigh sé Riaghuil Threas Uird S. Froinsias agus cuireadh i gcló é i Lobháin i 1641. I 1644 ceapadh é ina phroibhinseal ar an Ord in Éirinn, agus ghlac sé páirt Nuinseas an Phápa, Jean Baptiste Rinnucini, in aghaidh Mharcas Urmhumhan san aighneas a bhí in Éirinn idir lucht Chomhairle Chinn Choinnigh agus an Rí ag an am. Le linn an chogaidjh thug sé treoir d'oifigigh Chaitliceacha na Comhdhála cuntas a choinneáil ar imeachtaí an chogaidh, agus is dócha gur dá thoradh sin a scríobhadh Cín Lae Ó Mealláin. Tar éis teip Chomhairle Chill Chainnigh, agus do Oilibhéar Cromail an tír a chur faoi smacht, b'éigean do Bhrian Mac Giolla Coinnigh dul ar a theitheadh. Tuairiscítear go raibh sé ar a sheachaint i sléibhte Chúige Uladh i 1656, agus go raibh sé ina phríosúnach in Inis Bó Finne i 1657.
Sa Litríocht
Déantar léiriú ficseanúil ar Bhrian Mac Giolla Coinnigh san úrscéal An Cléireach (Leabhar Breac 2007) le Darach Ó Scolaí, a lonnaíonn é i gCill Chainnigh i 1649 agus ag cúlú trí Thuamhumhan le harm an rí i 1650.
Federación Anarquista Ibérica
Is eagraíocht ainrialaitheach é an Federación Anarquista Ibérica (FAI, Cónaidhm Ainrialaitheach na hIbéire) sa Spáinn. Is míleataigh iad atá gníomhach i measc grúpaí mar chuid den cheardchumann Confederación Nacional del Trabajo (CNT). Giorraítear í go minic mar CNT-FAI mar gheall ar an nasc dlúth atá acu. Foilsíonn an FAI an tréimhseachán Tierra y Libertad.
Tagraíonn an Ibérica san ainm d'aontú idir na hainrialaigh sa Spáinn agus sa Phortaingéil in eagraíocht Pan-Ibéireach, a bhí mar aidhm acu.
Stair
De bharr mhórcheannas an FAI thar polasaí an CNT, d'fhág na baill mheasartha faoi cheannas Ángel Pestaña chun an Páirtí Sindeacáiteach sa bhliain 1931.
Bhí baill an FAI go mór chun tosaigh ag troid in aghaidh fórsaí Francisco Franco i rith Chogadh Cathartha na Spáinne.
Ó bhás Franco agus teacht an daonlathais, tá FAI fós gníomhach.
Máel Muad mac Brain
Rí na Mumhan ba ea Maol Muadh mac Brain (Meán-Ghaeilge Máel Muad mac Brain) (bás 978), ón mbliain 959 b'fhéidir, é sin nó 963, go dtí c. 970, nuair a chuir b'fhéidir Mathúin mac Cinnéide den Dál gCais as a gcoróin é. Sa bhliain 976, mharaigh sé Mathúin agus tháinig sé ar ais i gcoróin. Idir an dá linn, luaitear é sna foinsí mar rí na Deasmhumhan, ach bhíodh sé "i bhfreasúra" Mhathúna i rith a shaoil. Maraíodh é féin ag Cath Bealach Leachta i gcoinne deartháir Mhathúna, Brian Bóramha, sa bhliain 978.
Ba é Donnabhán mac Cathail príomh-chomhghuaillí Mhaoil Muadha sa Mhumhan, agus a bhuíochas dó go raibh a réimeas aige. De réir an dréachta, Cogad Gáedel re Gallaib, bhí comhaontas aige fosta le hÍomhar Luimnigh, a bhí b'fhéidir féin go sealadach ina rí na Mumhan.
Ba bhall d'Uí Echach Muman nó Eoghanacht Raithlinn é Maol Muadh agus is sinsear é de chlann Uí Mhathúna.
Dlúthchara Bhriain ba ea a mhac Cian, a bhí pósta dar le foinsí níos deireanaí lena iníon, Sadhbh.
1891
Tarluithe
mion|24 Feabhra 1891: Fógraíodh an chéad bhunreacht poblachtach sa [[An Bhrasaíl|Bhrasaíl.]]
Ó Néill
Ó Néill an teideal a thugtaí ar thaoiseach oidhreachtúil Thír Eoghain ón 13ú anuas go deireadh an 16ú haois. Fear de shloinne Uí Néill a bhíodh sa taoiseach, agus treabhchas de chuid Chineál Eoghain a bhí sna Niallaigh. Mhaígh an t-aos dána gur de shliocht ríthe agus ardríthe iad na Niallaigh chomh fada siar le teacht na nGael go hÉirinn. Roghnaítí an taoiseach as an dearbhfhine - gach fear de shliocht sheanathair an tseantaoisigh.
Ó Néill á ghairm
Os comhair an phobail ag Leac na Rí i dTulaigh Óg a ghairtí Ó Niall, agus is iad na daoine a dhéanadh é Ó hÁgáin, taoiseach an treabhchais ba shinsearaí de lucht tí Uí Néill, agus Ó Catháin, an t-uirrí ba thábhachtaí aige. Is éard a bhí sa ghairm pósadh siombalach idir an Niallach agus flaitheas na Teamhrach.
Tiarnas Uí Néill
Tír Eoghain a thugtaí ar thiarnas Uí Néill, agus is éard a bhí ann leath Thír Eoghain trí lár Chúige Uladh ó chósta Chiannacht Uí Chatháin aduaidh beagnach go teorainn na Mí. Ní raibh i dTír Eoghain ó cheart ach an chuid lárnach den tiarnas. B’ionann í agus Contaetha Thír Eoghain agus Ard Mhacha an lae inniu. I nDún Geanainn a bhí príomháras Uí Néill, agus sa cheantar a bhí mórthimpeall air, talamh méith a bhí ag síneadh le Loch nEathach agus leis an Abhainn Mhór, a bhí croílár a chumhachta. thumb|150px|Armas Aodha Uí Néill, agus a armas féin roinnte ina cheathrúna le harmas Bhúrcaigh Uladh mar éileamh ar a dtailte. Ttimpeall lár an tiarnais a bhí príomhthailte Uí Néill féin, agus tailte an lucht tí, dream a raibh cearta oidhreachtúla acu ar an tiarnas. Orthu sin bhí muintir Ágáin, muintir Dhoibhlin, muintir Choinne agus muintir Dhonnaíle. Acusan a bhí cuid mhór den talamh idir Baile Uí Dhonnaíle agus bruach Loch nEathach. Bhí siad saor ó bhuannacht (ní raibh orthu cothabháil a chur ar fáil d’arm Uí Néill) ach bhí sé de dhualgas orthu cothabháil a dhéanamh ar Ó Néill agus a mhuintir. As an lucht tí is mó a tháinig maoir agus feidhmeannaigh Uí Néill agus bhí gradam acu dá bharr.
Chomh maith leo sin bhí gnáth-thaoisigh Thír Eoghain: Ó Mealláin sa Mheallánacht, Mac Con Allaigh agus Ó Gormghaile i gCineál Maoin, Mac Cathmhaoil sa Chlosach, Mac Dónaill in Achadh na Cloiche, Mac Murchú i Muintir Bhirn, Mac Canna i Muintir Bhreasail srl.; agus ar theorainneacha Thír Eoghain bhí na hUirríthe, taoisigh a ghéill (go traidisiúnta) d’údarás Uí Néill ach a bhí neamhspleách air ar go leor bealaí: Ó Catháin i gCiannachta, Mac Mathúna in Oirghialla, Ó hAnluain san Oirthear. In amanna d’fhéadfaí Mag Uidhir i bhFear Manach agus Mac Aonghasa in Uíbh Eachach a áireamh orthu seo.
Taoisigh Cháiliúla
Ar na Niallaigh ba mhó cáil bhí an taoiseach deireanach a gaireadh Ó Néill de i dTulaigh Óig, Aodh mac an Fhir Dhorcha nó Aodh Mór Ó Néill, Iarla Thír Eoghain: Seán Donnaighleach Ó Néill (t.1530-1567); Conn Bacach Ó Néill, Iarla Thír Eoghain.
Uimhirtheoiric
mion Staidéar teibí ar an ngaol idir uimhreacha cóimheasta dearfacha is ea uimhirtheoiric. Sampla de na fadhbanna a phléitear is ea an fhadhb seo le Diafantas, matamaiticeoir a mhair i gCathair Alastair go déanach sa 3ú céad RC: faigh 3 uimhir ar uimhir chearnach a suim, agus ar uimhir chearnach suim aon phéire acu (mar shampla, 41, 80, 320).
Sa 17ú céad d'aimsigh an matamaiticeoir Pierre de Fermat cuid mhaith fadhbanna mar seo, ach fágadh teoirim dheireanach cháiliúil Fermat neamhréitithe gur réitigh an matamaiticeoir Sasanach Andrew Wiles í i 1993-1994.
Fadhb a raibh Fermat an-tugtha di ab ea an ceann seo a leanas. "Is féidir na huimhreacha príomha atá níos mó ná 3 a rangú in dhá rang: rang amháin, 5, 13, 17, 29, 37, … den fhoirm 4 n + 1, mar is slánuimhir í n, agus an dara rang, 7, 11, 18, 23, 31, … den fhoirm 4 n + 3. Is féidir gach uimhir phríomha den chéad rang a scríobh mar shuim dhá chearnach, mar seo: 5 = 12 + 22, 13 = 22 + 32, 17 = 12 + 42"…, ach cén fáth mar sin nach féidir é seo a dhéanamh le huimhir phríomha sa dara rang?
Fußball-Club Bayern München
Is club peile é Fußball-Club Bayern München as München. Bunaíodh an club sa bhliain 1900, agus imríonn sé sa Bundesliga.
Tagairtí
thumb|left|250px|Allianz Arena
Galf ag na Cluichí Oileán 2017
Tá galf ar siúl ag na Cluichí Oileán 2017. Tá na comórtais ar siúl idir an 27ú agus an 30ú lá de Mheitheamh 2017.
An Mhainicéasaíocht
mion|333x333px Ceann de na seanreiligiúin Iaránacha is ea an Mhainicéasaíocht. Tá sí imithe anois, agus an chuid is mó de scríbhinní a fáidhe, Mani, ar iarraidh freisin, ach tá aithne éigin ar an gcreideamh ó fhoinsí dara láimhe, go háirithe ó scríbhinní Naomh Aibhistín, a d'iompaigh ón Mainicéasaíocht chun na Críostaíochta.
Bunús
B'é an fáidh Mani a bhunaigh an Mhainicéasaíocht sa tríú haois i ndiaidh bhreith Chríost. Bhí cónaí ar Mani sa Bhabloin, in Impireacht na Peirse, agus b'í an Aramais a theanga dhúchais inar chum sé an chuid ba mhó de scríbhinní bunaidh na Mainicéasaíochta. Lena linn féin, áfach, aistríodh na scríbhinní go Meán-Pheirsis, agus cuireadh an reiligiún féin in oiriúint do théarmaí an tSorastrachais. clé|mion|An neamh agus an domhan (1271 go 1368)
Diagacht
Is é an déachas príomhghné na diagachta Mainicéasaí. Ghlac Mani leis go raibh dhá fhórsa móra san ollchruinn ó thús, mar atá, an solas agus an dorchadas. Bhí síocháin faoi réim i ríocht an tsolais, agus síorchogadh i ríocht an dorchadais. Tháinig ár n-ollchruinne féin chun saoil nuair a rinne an dorchadas ionsaí ar an solas, agus b'é an Spiorad Beo ó ríocht an tsolais a chruthaigh an ollchruinne as meascán an tsolais agus an dorchadais.
Bhí na Mainicéasaigh dírithe ar gach traidisiún reiligiúnda dá raibh ann a chur san áireamh ina gcreideamh. Mar sin, d'éirigh leo cuid mhaith scríbhinní de chuid Críostaithe eiriceacha a shábháil a bhí á ngéarleanúint ag na Críostaithe ceartchreidmheacha. Dúirt Mani féin gur "deisceabal de chuid Chríost" a bhí ann, ach ní raibh ina chuid diagachta, dar leis an Eaglais, ach eiriceacht ghlan. D'fhógair Mani gur "paraicléat" a bhí ann féin, is é sin, "fortaitheoir" nó "sólásaí" nó sórt idirghabhálaí idir Dia agus an duine. Deirtear sa Bhíobla Gréigise gurb é Críost féin an "paraicléat", ach tagraítear do Chríost freisin mar "chéad pharaicléat", rud a thugann le fios go bhféadfadh sé go dtiocfaidh paraicléit eile ina dhiaidh.
Pointe tábhachtach i ndiagacht na Mainicéasaíochta is ea nach bhfuil Dia maith uilechumhachtach ann. Ar an mbealach seo, d'fhuascail an Mhainicéasaíocht fadhb na teoidicé nó ceist an oilc. Ós rud é go bhfuil an t-olc chomh láidir leis an maith, níl sé ciallmhar an cheist a chur, cén fáth a gceadódh dia grámhar uilechumhachtach go mbeadh an t-olc ann ar aon nós. Tá fórsa an tsolais agus fórsa an dorchadais ag cur síor-chogaidh ar a chéile, agus is é anam an duine machaire an áir.
Mr. Burns
Is é Charles Montgomery "Monty" Burns ceann de na carachtair sa tsraith theilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Harry Shearer ó 1990. Bhí sé ar an gclár den chéad uair san eipeasóid "Simpsons Roasting on an Open Fire".
Tagairtí
Figuren aus Die Simpsons Postacie w serialu Simpsonowie
Mórchuaird Chiarraí
Is rian turasóireachta suite i gContae Chiarraí é Mórchuaird Chiarraí.
Fight Club (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an fichiú heipeasóid, "Fight Club" den seachtú sraith The X-Files ar an 7 Bealtaine 2000. Scríobh Chris Carter an eipeasóid seo. D'fhéach 11.70 milliún duine ar an eipeasóid.
Albain
Is tír í Albain (Gaeilge na hAlban: Alba; Albainis agus Béarla: Scotland) a bhíodh ina ríocht neamhspleách tráth in iarthuaisceart na hEorpa agus tá sí ar cheann de na ceithre náisiún as a bhfuil an Ríocht Aontaithe comhdhéanta. Is in Albain atá an trian ó thuaidh d'oileán na Breataine.