cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ryanair
Stair
Ar dtús, ní raibh ach aon eitleán amháin ag Ryanair, ceann Brasaíleach den déanamh Embraer Bandeirante. Bhí sí ag eitilt idir Aerfort Gatwick i Londain agus Aerfort Phort Láirge in Éirinn, agus an comhlacht ag iarraidh dé-oplacht (monaplacht dhéroinnte) an Aer Lingus agus na mBritish Airways a bhriseadh sa trácht eitilte idir an Ríocht Aontaithe agus Poblacht na hÉireann.
Sa bhliain 1986, thosaigh Ryanair ag freastal ar aerchúrsa eile idir an dá stát seo, mar atá, an cúrsa idir Aerfort Idirnáisiúnta Luton agus Aerfort Bhaile Átha Cliath. Faoin am seo, bhí an eitlíocht leathliobrálaithe ag an Aontas Eorpach: go bunúsach, bhí cead agat freastal ar aerchúrsa idir dhá bhallstát má fuair comhlacht faomhadh aon cheann acu. clé|mion|Ryanair ATR-42 EI-BXR, Luton sa bhliain 1989 San am seo, ní raibh údaráis na hÉireann sásta cead a thabhairt don Ryanair, ó bhí siad ag iarraidh an tAer Lingus a chosaint ar iomaíocht, ach ón taobh eile de bhí rialtas Margaret Thatcher i gceannas ar an Ríocht Aontaithe, agus saoirse an mhargaidh á chur chun cinn acu ar chúiseanna idé-eolaíochta.
Mar sin, cheadaigh an Ríocht Aontaithe don Ryanair cúrsaí nua a eitilt. Nuair a bhí dhá aerchúrsa agus dhá eitleán ann, bhí an comhlacht in ann ochtó is dhá mhíle paisinéir a iompar i rith aon bhliain amháin. Mar sin féin, ní raibh an aerlíne in ann brabús a shaothrú, agus is é an chuma a tháinig ar an scéal sa bhliain 1991 ná go raibh athstruchtúrú ag teastáil.
Ba é Michael O'Leary a cuireadh i mbun na hoibre sin. Is é an cinneadh a ghlac seisean ná go gcaithfí coincheap na haerlíne ísealchostais a chur i bhfeidhm ar Ryanair. "An drae giúirléidí" - no frills - an mana a bhí aige. Ní bheadh cuid den eitleán curtha in áirithe don lucht gnó, ná béile saor in aisce ar fáil do na paisinéirí. Thairis sin, ní bheadh ach eitleáin d'aon déanamh amháin á n-úsáid ag an aerlíne.clé|thumb|[[Boeing|Boeing 737-800 de chuid Ryanair]]
1990idí
mion|clé|Michael O'Leary, 2015 Sa bhliain 1991, thug O'Leary cuairt ar na Southwest Airlines sna Stáit Aontaithe, is é sin, an aerlíne ísealchostais is mó sa tír sin, agus é meáite ar an gcoincheap céanna a chur i bhfeidhm ar Ryanair. San am sin, ba iad na haerlínte náisiúnta a bhí chun tosaigh i ngnó an aerthaistil san Eoraip, agus iad ag fáil fóirdheontais ó na stáit. Bhí Ryanair ag cloí leis an gcoincheap ísealchostais agus ag baint úsáide as aerfoirt bheaga réigiúnacha, ó bhí na táillí tuirlingthe agus imeachta ní b'ísle ansin ná sna haerfoirt mhóra. mion||clé|Paisinéirí, 1985-2020 Sa bhliain 1992, cheadaigh dírialú na heitlíochta san AE do na haerlínte a bhí lonnaithe in aon tír Eorpach amháin freastal ar aerchúrsaí idir aerchúrsaí eile go tráthrialta. Ba é sin an t-áiméar mór don Ryanair.
Ar dtús d'eisigh an comhlacht scaireanna i stocmhalartáin Bhaile Átha Cliath agus NASDAQ, agus nuair a d'éirigh leis an iarracht seo maoiniú breise a bhaint amach don chomhlacht, bhunaigh an aerlíne seirbhísí nua le freastal ar na haerfoirt i Stócólm, i Sandefjord (breis is céad ciliméadar ó Oslo), i mBeauvais (in aice le Páras) agus i Charleroi (le freastal ar an mBruiséil).
2000
Sa bhliain 2000, chuir an comhlacht an chéad leathanach idirlín ar fáil. Ar dtús, is é an port a bhí ag Ryanair nach raibh sna háirithintí idirlín ach cuid bheag gan tábhacht den bhogearra a bhí ag stiúradh an leathanaigh. Tháinig chun solais, áfach, go raibh córas na n-áirithintí ar líne ag cur go maith leis an gcoincheap ísealchostais, nó nuair a bhí na paisinéirí ag ceannach a gcuid ticéad tríd an gcóras idirlín, ní raibh gá le gníomhaireachtaí taistil a ghearrfadh táillí dóibh féin. I ndiaidh an chéad bhliain bhí trí thicéad as gach ceathrar á ndíol ar an ngréasán domhanda. Inniu, ní féidir suíocháin a chur in áirithe ar eitiltí Ryanair ach tríd an leathanach gréasáin nó trí lárionad glaonna an chomhlachta, Ryanair direct. Is é sin, ní bhíonn na gníomhaireachtaí taistil ag díol ticéad d'eitiltí Ryanair ar aon nós a thuilleadh.
2001
Thosaigh Ryanair ag oibriú bunáit nua i Charleroi sa Bheilg sa bhliain 2001. Is é an t-ainm a baisteadh ar an aerfort seo i mbróisiúir an chomhlachta ná "An Bhruiséil Theas", cé go bhfuil Charleroi suite faoi leathchéad ciliméadar den Bhruiséil. Ní ba deireanaí sa bhliain chéanna, d'ordaigh an aerlíne 155 eitleán nua den déanamh Boeing 737-800. Glacadh leis go bhfuair Ryanair iad ar lacáiste nár bheag, nó i ndiaidh an ionsaí a rinne na sceimhlitheoirí ar an Dá Thúr i Nua-Eabhrac ar an 11 Meán Fómhair 2001, ní raibh ag éirí go maith le déantús na n-eitleán, mar ghnó. Socraíodh go seachadfaí na heitleáin seo don Ryanair i rith na mblianta 2002-2010, agus bhí timpeall ar chéad ceann acu seachadta sa bhliain 2005, cé gur chuir stailc na meaisíneoirí ag an gcomhlacht úd Boeing isteach ar an obair.
Hidreolaíocht
Eolaíocht a bhaineann le tarlú is dáileadh an uisce ar, agus gar do, dhromchla an Domhain, sna haigéin is an t-atmaisféar, idirghníomhú an uisce leis an gcomhshaol, agus uisce úr (fionnuisce) mar acmhainn. Bíonn an timthriall hidreolaíoch idir camáin ag hidreolaithe. Galaíonn uisce ó na haigéin. Gluaiseann aer tais ón aigéan isteach thar na hilchríocha, comhdhlúthaíonn agus titeann go talamh. Ansin de réir a chéile, gluaiseann sé ar ais go dtí an t-aigéan trí thaomadh is rith na n-aibhneacha, galú ó locha is uisce oscailte, agus trasghalú ó fhásra. Tagann ábhair cosúil le scéimeanna uiscithe, dearadh is tógáil dambaí, draenáil, rialúchán tuilte, cumhacht leictreach hidrileictreach, soláthar uisce inólta, córais séarachais, agus bainistiú na n-acmhainní uisce isteach sa hidreolaíocht.
Inbhir Ghrainnse
Is baile suite i gComhairle na h-Eaglaise Brice é Inbhir Ghrainnse.
Donnóg aille
Is feithid í an donnóg aille. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.
Plá chearc
Tá dhá ghalar éan leis an ainm seo: plá chearc agus galar Newcastle, saghsanna difriúla ach iad araon víreasach. Feictear iad i gcearca de ghnáth, ach tarlaíonn siad do gach saghas éin. Ionsaíonn sí na córais néarógacha, díleáite is riospráide. Go minic marfach. Rinneadh taifead den chéad uair ar an dara saghas i Newcastle-upon-Tyne Shasana i 1928.
Ryanair
2003-2004
Nuair a bhí an bhliain 2003 ag druidim chun deiridh, bhí Ryanair ag freastal ar 127 aerchúrsa, agus 60 ceann acu oscailte i rith na bliana céanna. Timpeall ar lár na bliana 2004, bhí 11 bhunáit ag Ryanair ar fud na hEorpa.
Tháinig an aerlíne slán as an gcruachás seo, agus í ag saothrú brabús maith go gairid ina dhiaidh sin. Ar an 1 Bealtaine 2004, chuaigh tíortha nua san AE mar bhallstáit, rud a chuir ar chumas Ryanair agus na n-aerlínte ísealchostais eile aerchúrsaí nua a oscailt sna tíortha seo. mion|clé|2016 i n[[Glaschú|Glachú]]
2005-2006
I Meitheamh 2006, tháinig an teachtaireacht ón gcomhlacht go raibh meán-teacht isteach an ráithe a shroichfeadh a dheireadh ar an 30 Meitheamh 13 % níos airde ná sa ráithe chéanna den bhliain roimhe sin, agus go raibh líon na bpaisinéirí 25 % níos airde, is é sin, go raibh 10.7 milliún paisinéir ann - le fírinne, bhí sé deacair an dá ráithe sin a chur i gcomparáid, áfach, ó bhí an Cháisc sa chéad ráithe den bhliain 2005 agus sa dara ráithe den bhliain 2006. Chuaigh an glanbhrabús 80 % i méadaíocht i rith an ráithe chéanna sa bhliain 2005. Thug lucht bainisteoireachta an chomhlachta le fios go raibh sé incheaptha nach gcloífeadh an aerlíne leis an ráta borrtha céanna a raibh fágtha den bhliain, cé gur tháinig 27 n-eitleán nua in úsáid, agus aerchúrsaí nua á n-oscailt.
An chuid is mó den deich mbliana 1997-2007, chuaigh líon paisinéirí Ryanair in airde le 26 % in aghaidh na bliana. Sna luathbhlianta ní raibh an aerlíne ag iompar ach 700,000 duine in aghaidh na bliana, nó ní ba lú fós, ach sa bhliain 2003, bhí líon na bpaisinéirí méadaithe go 21.4 milliún. Is é is cúis leis an bhfás millteanach seo ná an dóigh a raibh Ryanair in ann tuilleadh eitleán a chur ag obair agus aerchúrsaí nua a oscailt. Mar sin, ní raibh n aerlíne i bhfad ag baint amach a háite i measc na gcomhlachtaí aerthaistil is mó san Eoraip. Sa bhliain 2004, d'iompair sí 20 % ní ba mhó paisinéirí ná na British Airways féin.mion|Ryanair B737-800 sa bhliain 2008
Anne Meara
B'aisteoir agus fuirseoir Gael-Mheiriceánach í Anne Meara a rugadh ar an 20 Meán Fómhair 1929 i Brooklyn, Nua-Eabhrac agus a fuair bás ar an 23 Bealtaine 2015. D'oibrigh sí le Jerry Stiller, a fear céile, faoi ainm Stiller and Meara. Is é a mac an t-aisteoir Ben Stiller.
Fraochoileán
Oileán agus baile fearainn amach ó chósta Iorras Aithneach i gContae na Gaillimhe is ea Fraochoileán (Béarla: Freaghillaun). Tá sé timpeall is 0.3 ciliméadar cearnach ina achar agus suite cúpla ciliméadar siar ó thuaidh ó Thrá Mhaírois.
Tá an talamh ar an oileán cothrom agus clúdaithe le féar den chuid is mó.
Dùn a' Bhàis
Is baile suite i gComhairle na h-Eaglaise Brice é Dùn a' Bhàis. Tá an sráidbhaile 10.1 km ó dheas ó Shruighlea agus 8.5 km siar ó thuaidh ón Eaglais Bhreac. Tá an sráidbhaile suite ar bhruach thuaidh na habhann an Abhainn Carrann, agus buailte ar an Daingneach, ó dheas den abhainn. Is cuid de chontae stairiúil Siorrachd Sruighlea é Dùn a' Bhàis.
Is é an príomhbhóthar trí Dhún a' Bhàis na an bóthar A872 idir an Daingneach agus Sruighlea. Bunaithe ar dhaonáireamh 2001, thuairiscigh Comhairle na h-Eaglaise Brice gur 2,444 duine a bhí ina gcónaí i nDùn a' Bhàis.
Quarry Hill, Leeds
Is ceantar suite i Leeds é Quarry Hill.
Ryanair
2005-2006
I rith na sé mhí roimh an 30 Meán Fómhair 2006 shaothraigh Ryanair brabús 329 milliún euro - curiarracht a bhí ann. I rith na tréimhse céanna, d'fhás líon na bpaisinéirí go 22.1 milliún, arbh ionann é agus fás fiche faoin gcéad nó ní ba mhó, agus shroich an t-ioncam 1.256 mórmhilliún euro, arbh ionann é agus fás tríocha faoin gcéad.
Leathann
Is baile suite i gComhairle na h-Eaglaise Brice é Leathann.
Ryanair
An Clár Faisnéise Dispatches
Ar an 13 Feabhra 2006, chraol an Channel Four clár faisnéise faoin Ryanair mar chuid den tsraith úd Dispatches. Lochtaigh an clár polasaithe traenála Ryanair chomh maith leis an nós imeachta slándála agus staid an tsláinteachais, agus d'aibhsigh sé an ísle meanman i measc fhoireann oibre Ryanair. Dhiúltaigh Ryanair do na líomhaintí a rinneadh ar an gclár faisnéise. Na foilseacháin de chuid Ryanair a bhí le feiceáil ar an gclár, go háirithe an ceann a thaispeáin grianghraf d'aeróstach ina codladh, d'áitigh an aerlíne gur foilseacháin bhréagacha bhrionnaithe a bhí iontu.mion|Ceanncheathrú na haerlíne, Sord, BÁC
2007
I Mí Eanáir 2007, i ndiaidh don BhBC fiosrú a dhéanamh, d'admhaigh Ryanair nach raibh an comhlacht i ndiaidh a chuid astúchán dé-ocsaíde carbóin a ghearradh síos le 50 %, mar a bhí tugtha le fios aige. Is é an míniúchán a tugadh ná gur "earráid" a bhí i gceist.
An Tairiscint Táthcheangail ar Aer Lingus
Rinne Ryanair  iarracht a dhéanamh chun Aer Lingus a cheannach faoi dhó, i 2006 agus 2008, ach theip orthu an dá uair.
Sa bhliain 2006 rinne Ryanair tairiscint táthcheangail ar 1.48 mórmhilliún euro ag iarraidh Aer Lingus a cheannach. Dúirt Micheal O'Leary, príomhoifigeach feidhmiúcháin Ryanair, gur "aiméar gan a leithéid" a bhí ann le gnólacht eitleoireachta Éireannach amháin a chur ar bun a d'iompródh breis agus leathchéad milliún paisinéir in aghaidh na bliana.
Rinne Aer Lingus comhlúthacht ar Stocmhalartán na hÉireann ar an 2 Deireadh Fómhair 2006, i ndiaidh do Rialtas na hÉireann an cinneadh a ghlacadh go ndíolfaí breis is leath den bhun 85.1 % a bhí ag an Stát sa chomhlacht. Choinnigh lucht oibre an chomhlachta an bun a bhí acusan ann, is é sin, 15 %. Ar dtús bhí na scaireanna ag dul €2.20 an ceann, ionas gur luacháladh an comhlacht ar 1.13 mórmhilliún euro ar fad. Chuir Ryanair in iúl go raibh sé tar éis bun 16 % a cheannach in Aer Lingus, agus go raibh sé ag tairiscint €2.80 an ceann ar na scaireanna a bhí fágtha. mion|clé|Cheannaigh Ryanair Lauda
Gairbh
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain é Gairbh.
Ryanair
2018-19
Thángthas ar chomhaontú sa bhliain 2018 idir an comhlacht agus na píolótaí tar éis d’iarChathaoirleach an Choimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre, Kevin Mulvey, idirghabháil a dhéanamh.
Sa bhliain 2019, bhí cosc curtha ag an Ard-Chúirt i mBÁC leis an stailc a bhí bagartha ag cuid de phíolótaí Ryanair, lonnaithe ag aerfort Bhaile Átha Cliath.
Caidreamh poiblí agus tionsclaíoch
Tá Ryanair ar na comhlachtaí Eorpacha is mó is ábhar conspóide, agus é molta agus cáinte araon go flúirseach. Is geal le lucht a mholta diongbháilteacht an chomhlachta ar tháillí ísle a thairiscint, chomh maith lena bhainistíocht radacach agus a dhúil le dul i ngleic leis na comhlachtaí agus leis na leasanna atá seanbhunaithe sa tionscail (agus é sin ar nós Southwest Airlines Mheiriceá a bhí ar tús cadhnaíochta i bhforbairt múnla na haerlíne beagchostais).
Ach tá cáineadh searbh tuillte ag Ryanair fosta mar gheall ar a pholasaithe i dtaobh na gceardchumann, agus tá margaíocht mí-ionraic curtha ina leith chomh maith.
Impireacht na Péine
Tháinig an leabhair seo amach ina dhiaidh ailt a scríobh Keefe sa bhliain 2017, faoi theaghlach Sackler san The New Yorker, dar teideal The Family That Built an Empire of Pain.
Gearrchuntas
Ba leanaí iad Arthur, Mortimer, agus Raymond Sackler d’inimircigh Ghiúdacha a tógadh i mBrooklyn. Rinneadh dochtúirí leighis ar an triúr deartháireacha ach léirigh an mac ba shine Arthur tallann ar leith san fhógraíocht, ag comhcheangal a phaisin trí pháirt a ghlacadh, agus níos déanaí ina húinéir ar an chomhlacht William Douglas McAdams Inc., gnólacht fógraíochta a láimhseáil go heisiach cliaint leighis agus a bhí i gceannas ar modhanna chun cógais a fhógairt go díreach do dhochtúirí. In ainneoin go raibh go leor choimhlintí leasa ann bhí Arthur in ann na ceangailn seo a choinneáil faoi cheilt trí a dheartháireacha, a chairde agus a iarbhean chéile a fhágáil mar cheannairí do chomhlachtaí éagsúla. De réir mar a lean Arthur air ag cur lena fhortún, tosaíonn sé féin agus a dheartháireacha níos óige ag déanamh ranníocaíochtaí daonchairdiúla tábhachtacha, ag bronnadh airgid ar mhúsaeim agus ar scoláireachtaí. Sa deireadh thit na deartháireacha amach lena chéile; nuair a fuair Arthur bás sa bhliain 1987, fágadh a oidhreacht chasta ag oidhrí iolracha lena n-áirítear a dheartháireacha, a bhean chéile, iarbhean chéile agus a cheathrar leanaí. Cothaigh an troid chun na sócmhainní a roinnt nimh san fheoil eatarthu, nuair a d'aontaigh a leanaí a gcuid scaireanna a dhíol i Purdue Frederick, déantúsóir beag drugaí, do Mhortimer, agus Raymond Sackler.
D’éirigh láithreach lena ndruga nua ach beagnach chomh gasta sin thosaigh úsáideoirí ag mí-úsáid an druga. Sa bhliain 2010 scoir an chuideachta a leagan tosaigh den druga agus rinne siad leagan a bhí dodhéanta a bhrúscadh; ba é an toradh a bhí air seo ná titim 25% ar dhíolacháin agus ardú ar úsáid hearóine a d’fhéadfaí a mhaíomh go raibh sé seo de bharr mí-úsáid ópóidí. De réir mar a thosaigh cásanna dlí i gcoinne Purdue Frederick ag éirí níos minice, rinne an teaghlach Sackler iarracht iad féin a chosaint ón druga ó thaobh airgid agus poiblíochta de. Dhiúltaigh na Sacklers go léir dul faoi agallaimh agus vótáil na Sacklers ar bhord na cuideachta arís agus arís eile chun bónais ollmhóra airgeadais a thabhairt dóibh féin.
Faoi 2017, mar thoradh ar shraith alt a nasc na Sackler le Oxycodone chomh maith le feachtas poiblí ag an ngrianghrafadóir Nan Goldin chun na Sacklers a nascadh leis an ngéarchéim opióideach, da bharr sin tosaíodh ag náiriú chlú na Sackler, le go leor iarsmalann agus ollscoileanna ag diúltú bronntanais airgeadais ó na Sackler.
Faoi dheireadh, cé gur tugadh cás in éadan na Sacler, dhearbhaigh siad go raibh siad bancbhriste, ag ceangail a n-airgeadas pearsanta le rathúnais Purdue Frederick, agus sa deireadh d’éirigh leo éalú ó iarmhairtí airgeadais ar bith. Lean an teaghlach ar aghaidh ag rá nach raibh a fhios acu rud ar bith faoi chleachtais mhargaíochta mhí-úsáideacha agus mhealltacha na cuideachta, agus mhaígh siad nach raibh a gcuid opióid andúileach agus go raibh na fíorbheagáin a bhain mí-úsáid as a gcuid drugaí ina andúiligh cheana féin ar dtús.
An glacadh
Ghnóthaigh an leabhar ardmholadh. Thug an iris New York faoi deara go bhfuil Impireacht na Péine difriúil ó chlúdach eile ar ról Sackler sa ghéarchéim opióideach, ag rá go raibh an leabhar "principally a family history". Thug Zachary Siegel, agus é ag scríobh san iris The New Republic, go raibh an leabhar ina "important record of private greed facilitated by a corrupted government". Dúirt an Publishers Weekly gur thug an leabhar "damning review" ar rannpháirtíocht an teaghlaigh san eipidéim opióideach.
Bhuaigh an leabhar an Baillie Gifford Prize 2021 don neamhfhicsean agus an Goodreads Choice Award for History & Biography, Bhí an leabhar, bhí sé ar an ngearrliosta do Financial Times and McKinsey Business Book of the Year Award 2021, agus ar an bhfadliosta don Andrew Carnegie Medal for Excellence in Nonfiction 2022. Roghnaíodh é freisin don The Washington Post's "10 Best Books of 2021" list.The Washington Post's "10 Best Books of 2021" list.
Oisín Mac
Is rapálaí, ceoltóir rapcheol, nó geabaire Gaelach é Oisín Mac, nó Oisín Mac Giolla Bhríde, a dhéanann iarracht sean-chleachtas dúchasach na filíochta siollaí agus stíl ealaíne lucht oibreach chomhaimseartha an Hip Hap a cheangailt le chéile i snaidhm. Is minic é le feiceáil agus le cloisteáil ag reic a chuid rannaireachta radacaigh ar stáitsí timpeall na tíre ag féilte agus ceolchoirmeacha éagsúla. Seinntear a chuid ceoil ar leithéidí Raidió na Gaeltachta, Raidió na Life agus an BBC. Anuas air sin, bíonn sé ag reáchtáil ceardlanna ar an bhfilíocht, ar an gceol agus ar an Hip Hap i ngrúpaí óga agus i scoileanna na tíre freisin. Ainmníodh é do ghradaim éagsúla ag Gradaim Ceoil Nós thar na blianta agus tá amhrán dá chuid, An Saol Rúnda ar shiollabas reatha an Teastais Shóiséaraigh. Is as Cill Mhantáin é Oisín ó dhúchas, ach tá sé ag cur faoi i lár Bhaile Átha Cliath le blianta anuas.
Tá Oisín ag cumadh leis le tamall de bhlianta agus is minic ar ardán é ag gigeanna Gaeilge fud fad na tíre, Féile na Gealaí, agus REIC ina measc.
Aithnítear é mar gheall ar a liricí láidre agus a bhlas sainiúil.
Moortown, Leeds
Is ceantar suite i Leeds é Moortown.
Hidribhitheolaíocht
Staidéar ar bheatha i ngnáthóga uisciúla, uisce úr go háirithe. Baineann sí le plandaí is ainmhithe planctónacha agus a ngaolta le príomhthréithe fisiciúla is ceimiceacha sa cholún uisce.
Moorside, Leeds
Is ceantar suite i Leeds é Moorside.
Domhnall mac Aodha (rí Ailigh)
Rí Ailigh de Chineál Eoghain, clann Uí Néill an Tuaiscirt, ba ea Domhnall mac Aodha (Sean-Ghaeilge Domnall mac Áeda) (bás 915), aitheanta fosta mar Domnall Dabaill. Aodh Fionnliath mac Néill, Ardrí Éireann, ba ea a athair, agus Niall Glúndub, Ardrí fosta, a leas dheartháir, lenar roinn sé ríogacht Ailigh leis.
Insítear i Annála Uladh go raibh an bheirt deartháireacha ar tí dul i ngleic ar a chéile sula ndearnadh síocháin eatarthu. Sa bhliain 908, rinne na fir feachtas in éadan [Ríocht na Mí]] agus Chlann iomaíochta Cholmáin, Uí Néill an Deiscirt.
Fuair Flann, mac Domhnaill, bás sa bhliain 906. Chuaigh Domhnall ar scor go saol mainistreach sa bhliain 911, agus bhí Niall Glúndubh ina rí aonair Ailigh as sin amach. Fuair Domhnall féin bás ar an 21ú Márta 915.
An Meitheamh
clé|mion|an samhradh i gCiarraí ("Ladies View") Is é an Meitheamh nó Mí an Mheithimh an séú mí den bhliain.
Domhnall mac Aodha (rí Ailigh)
Chronicle of the Kings of Alba
Tuairiscítear básanna Domhnaill agus a dheartháireacha in Chronicle of the Kings of Alba.
An Meitheamh
De réir fhéilire na hÉireann, is é Meitheamh mí lár an tsamhraidh. Is iad na míonna is grianmhaire ná Bealtaine agus Meitheamh. Le linn na míonna seo, is é an mheántréimhse ghréine in aghaidh an lae ná idir 5 agus 6.5 uair i bhformhór na tíre.
Sna tíortha eile, tosaíonn an samhradh ar na gcéad lá de mhí an Mheithimh agus leanann ar aghaidh go dtí deireadh mhí Lúnasa. Agus dar le Met Éireann, is sa samhradh a bhíonn na trí mhí is teo den bhliain. In Éirinn fiú, is iad Meitheamh, Iúil agus Lúnasa na míonna sin (ach tá níos mó báistí i mí Lúnasa go hiondúil).
An Goirtean
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain é an Goirtean.
Mommie Beerest
Craoladh an seachtú heipeasóid, "Mommie Beerest", den séú sraith déag The Simpsons ar an 30 Eanáir 2005. Scríobh Michael Price an eipeasóid seo. D'fhéach 9.97 milliún duine ar an eipeasóid.
Róisín Ní Chualáin
Is ban-aisteoir Éireannach as Carna, Contae na Gaillimhe ó dhúchas í Róisín Ní Chualáin. Rinne sí an carachtar Lee Ní Neachtain ar an gclár teilifíse Ros na Rún.
Thosaigh sí ag aisteoireacht in Amharclann Halla na Cathrach i gCathair na Gaillimhe. Bhí sí ar Ros na Rún ó 2005 go 2015, agus bhí páirt aici i gcúpla eipeasóid den tsraith ghrinn Rásaí na Gaillimhe sa bhliain 2012.
Faoi láthair, tá sí ina príomhoide ar Scoil Cholmáin, Maínis, i ngar do Charna.
Brian Dennehy
B'aisteoir Gael-Mheiriceánach é Brian Manion Dennehy a rugadh ar an 9 Iúil, 1938 i mBridgeport, Connecticut agus a fuair bás ar an 15 Aibreán, 2020.
Tom a' Phùir
Is baile suite i gComhairle na h-Eaglaise Brice é Tom a' Phùir.
Muirgheas Ua Con Cheanainn
Rí Uí Dhiarmada ba ea Muirgheas Ua Con Cheannainn (bás 1106).
Beatha
Deirtear i nAnnála Uladh gur maraíodh Niall Odhar ua Conchúir, agus gur éag Muirgheas Ua Con Cheanainn, ach ní dhéantar aon cheangal idir an dá eachtra.
Fáinneog
Is feithid í an fháinneog. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.
Reidean
Is baile suite i gComhairle na h-Eaglaise Brice é Reidean.
Moor Grange
Is ceantar suite i Leeds é Moor Grange.
Diostróife mhatánach
clé|250px|mion|Diostróife mhatánach Grúpa neamhord dúchasach ina meathann na snáithíní matánacha go forchéimnitheach agus a bhfásann fíocháin shnáithíneacha ina n-ionad. Ní bhíonn aon bhaint ag an néarchóras léi. Tosaíonn an riocht is duine óg, agus tarlaíonn laige is ídiú na ngrúpaí matán go siméadrach, sna cosa, na guaillí, an crios, is an aghaidh. Éalang san X-chrómasóm is cúis leis an bhfoirm is coitianta (diostróife mhatánach Duchenne), agus cuireann sí isteach ar bhuachaillí amháin. Ní bhíonn próitéin ar leith (diostróifin) i gcillscannáin na matán, próitéin a chosnaíonn struchtúr an mhatáin i gcoinne a mhillte ag a gcrapthaí féin.
Camille Pissarro
Ealaíontóir impriseanaíoch Francach a rugadh i St Thomas sna hIndiacha Thiar ab ea Camille Pissarro (10 Iúil 1830 – 13 Samhain 1903). Ceannasaí ar na himpriseanaithe ó thús, an t-aon duine ar léiríodh saothar leis ag gach ceann de 8 léiriú an ghrúpa i bPáras (1874–1886).
Tingley
Is ceantar suite i Leeds é Tingley.
Camille Pissarro
A óige
Rugadh agus tógadh Pissarro ar St. Thomas sna hIndiacha Thiar na Danmhairg e (Oileáin Mheiriceánacha na Maighdean innu). Bhí náisiúntacht Fhrancach agus Dhanmhargach aige.
Bhí siopa crua-earraí ag a thuismitheoirí. Portaingéalach, a rugadh in Bordeaux na Fraince, ab ea a athair agus Giúdach ab ea a mháthair. Dhiúltaigh an tsionagóg áitiúil a bpósadh a aithint ar feadh seacht mbliana mar ba chleamhnaithe de nia agus d'aintín iad. Bhí ar a gcuid páistí, Camille san áireamh, freastal ar scoil do pháistí gorma (níos déanaí, nuair a d'éag athair Pissarro, d'fhág sé a hacmhainn le huacht do dhá phobal ar an oileán: leath don phobal Giúdach agus leath don phobal Protastúnach).
Saothar
Ghlac Pissaro leis na prionsabail ghinearálta a bhain leis an Impriseanachas. Ba iad Claude Monet, Pierre-Auguste Renoir agus Camille Pissaro na healaíontóirí a bhí mar cheartlár na gluaiseachta Ach ag an am céanna d’fhorbair Pissaro a stíl phearsanta féin. clé|mion|féinphortráid, 1896
mion|270px|Úllord agus na crainn faoi bhláth, an tEarrach, Pontoise
Bás agus oidhreacht
Bhí a chuid súl lag i rith a bhlianta deireanacha, agus chuir solas na gréine isteach air. Bhí air fanacht taobh istigh agus é ag péinteáil.
Seipsis ba thrúig bháis dó ar 13 Samhain 1903 agus in aois 73 bliain dó.
Bolcáiniú
deas|200px|thumb|Bolcáiniú Modhnú airíonna rubair trí oibriú ceimiceach a dhéanamh air le sulfar (ach amháin rubair shintéiseacha áirithe). Cruthaíonn sé seo trasnaisc idir na macramóilíní rubair. Is féidir ceimiceáin eile a úsáid chun na himoibrithe seo a bhrostú. Próiseas é seo a d'fhionn Charles Goodyear i 1839. Feabhsaíonn sé an neart teanntachta, an leaisteachas, cruas an dromchla is a fhriotaíocht scríobtha.
John Hume
Duine de mhórcheannairí an Phróisis Síochána i dTuaisceart Éireann, comhbhunaitheoir an SDLP, agus comhbhuaiteoir Dhuais Nobel (1998) ab ea John Hume (a rugadh i nDoire ar an 18 Eanáir 1937 agus a fuair bás ar 3 Lúnasa 2020).
Ar an 22 Deireadh Fómhair 2010, i bpobalbhreith a reáchtáil RTÉ, ainmníodh Hume mar "an tÉireannach is fearr riamh" i stair na hÉireann. Ní éacht beag ná suarach é sin nuair a chuimhnímid ar chuid de laochra eile na hÉireann – Michael Collins agus James Connolly mar shampla – a bhí san iomaíocht leis. Bronnadh an gradam ar an Uasal Hume as a fheachtas gan staonadh ar son na síochána i dTuaisceart Éireann.
Saol
Rugadh Hume i dteaghlach neamhpholaitiúil sa bhliain 1937.
D'fhreastail sé ar Choláiste ar Choláiste Naomh Colm Cille i nDoire. Bhí sé i measc an chéad dreama de Chaitlicigh chun oideachas meánscoile saor in aisce a fháil. clé|mion|Chláraigh Hume ag [[Ollscoil na hÉireann, Má Nuad|OÉ Má Nuad in 1954]] Chláraigh sé ag OÉ Má Nuad in 1954 faoi scoláireacht chun staidéar a dhéanamh ar Fhraincis agus Stair. Rinneadh cur síos air mar scoláire den scoth, agus mhothaigh sé go raibh dualgas air cabhrú leo siúd nach raibh chomh maith as leis féin mar gheall ar chomh buíoch agus a bhí sé as a oideachas ollscoile a fháil.
Polaitíocht
Is mar mhúinteoir a thosaigh Hume amach nuair a d’fhill sé ar a chathair dhúchais i ndiaidh dó céim a bhaint amach. Ba léir riamh anall, áfach, gur sa pholaitíocht a bhí a chroí. clé|mion|[[Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre]] Chuir Hume cearta sibhialta chun cinn ar feadh a shaoil, Mar sin bhí lámh mhór aige i nGluaiseacht na gCeart Sibhialta sna 1960idí.
I gcomhar le daoine eile bhunaigh sé páirtí polaitiúil ar a dtugtar Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre (PSDLO nó an SDLP). Bhí sé mar cheannaire ar an pháirtí seo ó 1979 go 2001. Lena chois sin, bhí sé ina Chomhalta de Pharlaimint na hEorpa, ina Fheisire ar thoghcheantar an Fheabhail agus ina Chomhalta den Tionól Reachtach (MLA) in Stormont, do thoghcheantar an Fheabhail.
In ainneoin ionsaithe air féin agus ar a theach ag dílseoirí agus ag an IRA araon, d’oibrigh Hume go dícheallach leis an tsíocháin a chur i réim arís agus le deireadh a chur leis an ghunna i stair na hÉireann. Ainneoin gur theip ar chuid de na hiarrachtaí a rinne sé níor chaill sé a mhisneach.
An Leitir, Ros
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain í an Leitir.
John Hume
Polaitíocht
Tháinig toradh ar a chuid iarrachtaí faoi dheireadh, áfach, ar an 10ú Aibreán 1998 nuair a síníodh Comhaontú Aoine an Chéasta. Rinne Hume a dhícheall chun deireadh a chur le feachtas foréigin an IRA len iad a "thabhairt isteach ón bhfuacht" agus iad a chur ag caint leis na páirtithe aontachtacha. "An chuid is mó den phobal, d’fhan siad dílis don seasamh a bhí glactha ag John Hume – fuair Hume i gcónaí tacaíocht mhór.” Agus fíoraíodh an fhís pholaitiúil a bhí ag Hume faoi dheireadh.
D'éirigh Hume as an gceannasaíocht ar an SDLP i 2001 agus ghlac Mark Durkan a áit.
Duais Nobel
mion|[[Duais Nobel na Síochána|clé]] Bronnadh Duais Nobel air i 1998 mar aon le David Trimble "De bharr a gcomhiarrachtaí teacht ar réiteach síochánta don choimhlint i dTuaisceart Éireann." clé|mion|President Clinton agus John Hume, 1995 Níor choinnigh Hume an t-airgead a fuair sé as an duais ach bhronn é ar charthanachta. Bhronn sé leathchuid den airgead a bhain sé leis an duais ar Chumann Naomh Uinseann de Pól agus an leathchuid eile ar Arm an tSlánaithe. Lena chois sin, bronnadh Gradam Martin Luther King (1999) agus Duais Síochána Gandhi (2005) air – an t-aon duine riamh ar bronnadh na trí ghradam seo air. clé|mion|1998
Crannbhanc
Sanasaíocht
Chum an teangeolaí Geoffrey Leech an téarma Béarla treebank sna 1980idí, trí analaí le taisclanna eile cosúil le seedbank nó bloodbank. Tá sé seo amhlaidh toisc go léirítear struchtúr comhréireach agus séimeantach go cumadóireachta mar struchtúr crainn. Is minic a úsáidtear an téarma corpas parsáilte go hidirmhalartaithe leis an téarma treebank, agus an bhéim ar thosaíocht abairtí seachas crainn.
John Hume
Gaeilge
Bhí tuiscint mhaith ag Hume ar an nGaeilge. Cé nach raibh sé ar a chompord á labhairt, b’amhrán Gaeilge, ’Tráthnóna Beag Aréir’, a dúirt sé nuair a iarradh air ceann a rá ar 'The Late Late Show’ ar RTÉ sa bhliain 1985. clé|mion|2008ː SIEF (Societé Internationale d´Ethnologie et de Folklore
Bás agus tionchar
Tháinig néaltrú ar Hume nuair a bhí sé sách óg, i dtús na 2000idí (agus gan lár na seascaidí sroichte aige fiú). Bhí sé fós in ann dul ar an Late Late Show sa bhliain 2009.
Bhásaigh John Hume ar an 3 Lúnasa 2020. Dúirt an tUachtarán Mícheál D. Ó hUiginn, "Dathraigh John Hume an pholaitíocht ó bhun ar oileán na hÉireann, fear a chreid sa bhfíor dhaonlathas". Anuas ar sin, ceannaire a "léirigh ceannaireacht agus crógacht" a bhí ann, dar eisean. Rinne an Taoiseach Mícheál Ó Máirtín tagairt don "mhisneach, láidreacht, cruthaitheacht agus díocas' a bhí le fáil ina chuid oibre.
Féach freisin
clé|mion|múrphictiúr, Bogside
Diothain
Luibh chumhra atá dúchasach don Eoraip. Na duilleoga cleiteach le 9-13 duilleoigín. Na bláthanna ceathairpheitealeach, corcra nó bán. Astaíonn sí ola sho-ghalaithe an-inlasta, atá in ann adhaint is lasadh in aimsir the gan dochar a dhéanamh don phlanda. Ainm eile uirthi is ea an tor ar lasadh.
Geatóir
Is feithid é an geatóir. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.
Tinshill
Is ceantar suite i Leeds é Tinshill.
Loch Slinn
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain é Loch Slinn.
Hidríd
Aon chomhdhúil hidrigine. Rangaítear i 3 rang iad: hidrídí comhfhiúsacha, comhdhúile móilíneacha le neamh-mhiotail (cosúil le clóiríd hidrigine, HCl, uisce, H2O, is amóinia, NH3); hidrídí miotalacha, le hairíonna cóimhiotal, a dhéantar leis an gcuid is mó de na miotail trasdula; agus hidrídí salanda, comhdhúile ianacha, déanta leis na dúile alcaile is cré-alcaileacha, ina bhfuil an hidrigin i láthair mar an ian hidríde H - (mar shampla, hidríd sóidiam, NaH).
Placaint (planda)
I bplandaí, fíochán a mbíonn ubhúlaigh nó spóir an phlanda greamaithe leis. Tugtar placaintiú ar eagar na n-ubhúlach, agus is airí sainiúil ar chuid mhaith plandaí é.
Homer and Ned's Hail Mary Pass
Craoladh an t-ochtú heipeasóid, "Homer and Ned's Hail Mary Pass", den séú sraith déag The Simpsons ar an 6 Feabhra 2005. Scríobh Tim Long an eipeasóid seo. D'fhéach 23.07 milliún duine ar an eipeasóid.
Placaint (orgán)
I mamaigh, orgán a fhásann i mbroinn mamaigh thorraigh (ach amháin na monaitréimigh). Bíonn sí ceangailte le broinn na máthar is an féatas tríd an tsreang imleacáin. Díorthaítear í ó fhíocháin an fhéatais is na máthar. Cuidíonn sí le cothú an fhéatais trí fhuil an fhéatais is fuil na máthar a thabhairt gar dá chéile, rud a chuidíonn le malartú gás riospráide, cothaitheach is ábhair fuíll. Tálann sí hormóin atá riachtanach don toircheas freisin (ina measc, éastraigin, prógaistéarón is gónadatróifin).
An Bhealtaine
Is í Bealtaine nó Mí na Bealtaine an cúigiú mí den bhliain. clé|mion Síltear go mb’fhéidir go gciallaíonn an focal beal ‘solas geal’ agus is ionann an dara cuid den fhocal agus ‘tine’. Tá baint láidir idir an fhéile seo agus tinte i mbéaloideas na hÉireann.
Nósanna
Nuair a bhíonn duine a bhfuil Gaeilge aige/aici i bponc faoi rud éigin, is minic a déarfaidh sé/sí “tá mé idir dhá thine Bhealtaine faoi.” Go dtí céad bliain ó shin, bhíodh sé de nós ag daoine in áiteanna áirithe faoin tuath in Éirinn dhá thine mhóra a lasadh ar an lá seo agus na ba a thiomáint idir an dá thine seo lena gcosaint ar aicídí. De réir téacs ón deichiú haois darb ainm Sanas Chormaic, bhí nós ag na draoithe an rud céanna a dhéanamh le linn ré na bPágánach na céadta bliain roimhe sin.
Gárradh Lusan Ghlaschú
deas|250px|thumb|Gárradh Lusan Ghlaschú Is gairdín lusanna suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Gárradh Lusan Ghlaschú.
Plá niúmóineach
Bhuail eipidéim den phlá bhaictéarach seo cathair Surat na hIndia i 1994. B'uafásach an t-anbhá sa chathair is ar fud na hIndia gur cloíodh í tar éis do na céadta bás a fháil in imeacht míosa nó mar sin. An-tógálach, gaolmhar leis an bplá bhúbónach, an Bás Dubh a scrios an Eoraip sa 15ú céad. Galair creimirí den chuid is mó iad seo. Scaipeann an phlá bhúbónach chuig daoine trí bhíthin greamanna dreancaidí galraithe, ach is tríd an aer a scaipeann na baictéir i gcás na plá niúmóiní. Ábhar iontais ab ea an phlá seo do lucht míochaine is rialtais ar fud an Domhain. Bhí an bharúil ann leis na cianta go raibh an tseanphlá seo cloíte le fada ag uisce reatha, córais séarachais is frithbheathaigh. Ceapadh go forleathan go raibh deireadh le galair thógálacha mar fhadhb mhór sláinte poiblí, beagnach, ach ba chruthúnas eile an eipidéim seo, agus eipidéimí SEIF, fiabhras Lassa is eitinne a tharla le blianta anuas, nach fíor sin.
Pat Sheehan
Is polaiteoir de chuid Shinn Féin é Pat Sheehan (Pádraig Ó Seitheacháin). Rugadh é ar 28 Bealtaine 1958 i mBéal Feirste. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Bhéal Feirste Thiar, ó 2010.
Saol
Chaith Sheehan 18 bliain sa phríosún agus é ar an bpluid agus ar stailc ocrais faoi dhó, i 1980 agus 1981. Sa bhliain 1981 chuaigh sé gan bhia ar feadh 55 lá agus bhí sé go dona tinn sular cuireadh stop leis an stailc ocrais.
Sa phríosún bhain Sheehan céim amach san fhealsúnacht agus sa pholaitíocht le céad onóracha.
Gaeilgeoir is ea Pat Sheehan.
Natalia Estemirova
Fuadaíodh Estemirova ar an 15 Iúil 2009 ag a 8.30 i.n. ó a baile i nGrozny, an tSeisnia. Gabh ceathrar fear neamhaithnid í nuair a bhí sí ar a bealach chuig na hoibre. De réir na péas, bhí dhá urchar ina ceann agus ina cliabhrach agus a corp fágtha ar thaobh na bhealaí mhóir i Gazi-Yurt, Nazran, sráidbhaile atá trasna na teorann san Iongúiséit. clé|mion|229x229px|A DANGEROUS SLIDE BACKWARDS- RUSSIA'S DETERIORATING HUMAN RIGHTS, U.S. Congress
Beathaisnéis
Rugadh í i Saratov Oblast (Rúisis: Saratovskaya oblast), atá ina Bhallaonaid de Chónaidhm na Rúise. Bhí tuismitheoirí measctha aici, Rúiseach-Seisniach.
Bhain sí céim amach sa stair ó Ollscoil na Seichnia agus d'oibrigh sí mar mhúinteoir i nGrozny go dtí 1998. Bhí fianaise bailithe ar sáruithe chearta daonna i Seisnia ag Estemirova, ó thús an chogaidh sna Cugais Thuaidh, san bhliain 1999.
Bhí iníon aici, agus agus bhí sí fágtha ina baintreach nuair a fuair a fear céile (póilín ba ea é) bás.
Sa bhliain 2000, ceapadh í mar ionadaí na heagraíochta 'Cuimhneachán' ina lárionad chearta daonna i nGrozny. D'obraíodh Estemirova Estemirova le Anna Politkovskaya (iriseoir imscrúdaithe) agus in éineacht le Stanislav Markelov (an dlíodóir chearta daonna); beirt a dúnmharaíodh freisin, sa bhliain 2006 agus 2009, faoi seach.
Lúchairt a' Phobaill
clé|250px|mion|Lúchairt a' Phobaill Is músaem suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Lúchairt a' Phobaill.
Díphearsanú
Is é rud is díphearsanú ann ná mothú ina gceapann duine nach ann dó sa domhan beo. Cuimsíonn sé mothúcháin go bhfuil cuid dá cholainn ag méadú nó ag laghdú, nach mbaineann sí leis, nó go bhfuil sé ag breathnú air féin ón taobh amuigh. Is féidir go mbeidh sé seo normálta go leor, go príomha nuair a bhíonn tuirse thar na bearta air, ach go minic is siomptóm é le raon neamhord síciatrach.
Sannda
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain é Sannda.
Hidriginiú
Suimiú hidrigine le comhdhúil. Tugtar dí-ocsaídiú ar an imoibriú seo freisin. Ceann de na himoibrithe hidriginithe is tábhachtaí is ea an t-imoibriú ag an nasc dúbailte hidreacarbóin, mar shampla i dtiontú eitiléine go heatán: CH2 = CH2 + H2 → CH3-CH3. Tá an t-imoibriú seo tábhachtach go háirithe i sáithiú saille agus scagadh is próiseáil peitriliam.
Oilthigh Cailleannach Glaschú
Is ollscoil suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Oilthigh Cailleannach Glaschú.
Vasily Arkhipov
Oifigeach Cabhlaigh Sóivéadach ab ea Vasily Aleksandrovich Arkhipov (Rúisis: Иасилий Александрович Ирхипов, 30 Eanáir 1926 – 19 Lúnasa 1998) agus tá sé curtha síos dó gurb é a creideadh as cosc ar sheoladh toirpéid núicléach Shóivéadaigh le linn Ghéarchéim na nDiúracán i gCúba. Is dócha go mbeadh freagairt mhór teirmeanúicléach domhanda mar thoradh ar ionsaí den sórt sin.
Luathshaol
Rugadh Arkhipov isteach i dteaghlach tuathánach i mbaile Staraya Kupavna, in aice le Moscó. Fuair sé a chuid oideachais in Ardscoil Chabhlaigh an Aigéin Chiúin agus ghlac sé páirt sa Chogadh Sóivéadach-Seapánach i Lúnasa 1945, agus é ag obair ar scuabadóir mianach. D’aistrigh sé go hArdscoil Chabhlaigh Mhuir Chaisp agus bhain sé céim amach i 1947.
Timpiste K-19
Gan aon chórais chúltaca, d’ordaigh an captaen Nikolai Zateyev do sheachtar ball den fhoireann innealtóireachta  teacht ar réiteach chun ollchliseadh núicléach a sheachaint. Mar gheall air seo bhí ar na fir oibriú ag leibhéil arda radaíochta ar feadh tréimhsí fada. Sa deireadh tháinig siad suas le córas tánaisteach chuisnithe agus bhí siad in ann chun cosc a chur ar ollchliseadh imoibreora.
Cé go raibh siad in ann iad féin a shábháil ó ollchliseadh núicléach, bhí an fhoireann ar fad, lena n-áirítear Arkhipov, ionradaithe. Fuair gach ball den chriú innealtóra agus a n-oifigeach rannáin bás laistigh de mhí mar gheall ar na leibhéil arda radaíochta a raibh siad nochtaithe dóibh. Thar dhá bhliain, fuair 15 mairnéalach eile bás de bharr na n-iar-iarmhairtí.
Rannpháirtíocht i nGéarchéim na nDiúracán i gCúba
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Soviet_b-59_submarine.jpg/220px-Soviet_b-59_submarine.jpg|mion| Fomhuirí Sóivéadach B-59, sa Mhuir Chairib in aice le Cúba.
Weardley
Is ceantar suite i Leeds é Weardley.
Vasily Arkhipov
Rannpháirtíocht i nGéarchéim na nDiúracán i gCúba
Ar 27 Deireadh Fómhair 1962, le linn Ghéarchéim na nDiúracán i gCúba, d'aimsigh grúpa de 11 scriostóir de chuid Chabhlach na Stát Aontaithe agus an t-iompróir aerárthaí USS  Randolph fomhuireán B-59 in aice le Cúba (Bhí an B-59 ar cheann de cheithre fhomhuireán Foxtrot a sheol an APSS chuig an gceantar timpeall Chúba). In ainneoin a bheith in uiscí idirnáisiúnta, thosaigh Cabhlach na Stát Aontaithe ag titim lánán doimhneachta comharthaíochta, rud a bheartaigh iallach a chur ar an bhfomhuir teacht ar an dromchla le haghaidh aitheantais.
Faoin am sin, ní raibh aon teagmháil ó Moscó le roinnt laethanta, agus cé go raibh criú an B-59 ag piocadh suas craoltaí raidió sibhialtach SAM níos luaithe, bhí an fomhuireán ró-dhomhain chun monatóireacht a dhéanamh ar aon trácht raidió, mar a bhí sé. gnóthach ag iarraidh dul i bhfolach óna lucht tóraithe Mheiriceá. Ní raibh a fhios acu siúd a bhí ar bord an raibh cogadh briste amach nó nach raibh. Chinn captaen an fhomhuireáin, Valentin Grigoryevich Savitsky, go bhféadfadh cogadh a bheith tosaithe cheana féin agus theastaigh uaidh toirpéad núicléach a sheoladh.
Go hiondúil, ní raibh de cheangal ar fhomhuireáin Shóivéadaigh a bhí armtha leis an " Airm Speisialta " ach ar an gcaptaen agus ar an oifigeach polaitíochta seoladh núicléach a údarú, ach murab ionann agus na fomhuireáin eile sa chabhlachán, b'éigean don triúr oifigeach ar bord an B-59 comhaontú a dhéanamh chun údarú a fháil. Tharla sé seo mar gheall ar sheasamh Arkhipov mar cheannaire foirne an chabhlachán; sular seoladh an toirpéid núicléaigh, bhí ar an gcaptaen Savitsky ceadú Arkhipov a fháil freisin. Ba iad na hoifigigh ar theastaigh uathu aontú leis an seoladh núicléach ná an captaen Savitsky, an t-oifigeach polaitiúil Ivan Semyonovich Maslennikov, agus an t-oifigeach feidhmiúcháin Arkhipov. Bhris argóint amach idir an triúr acu, gan ach Arkhipov i gcoinne an seoladh..
Paul Henry (ealaíontóir)
Péintéir ba ea Paul Henry (11 Aibreán 1876 – 24 Lúnasa 1958).
Vasily Arkhipov
Rannpháirtíocht i nGéarchéim na nDiúracán i gCúba
De ghnáth, d'éiligh fomhuireáin Sóivéadacha atá armtha leis an "Airm Speisialta" ach an captaen agus an t - oifigeach polaitiúil seoladh núicléach a údarú, ach murab ionann agus na fomhuireáin eile sa flotilla, níor mhór do na trí oifigeach ar bord an B -59 aontú chun an seoladh a údarú. Bhí sé seo mar gheall ar sheasamh Arkhipov mar cheann foirne an flotilla; sular seoladh an torpedo núicléach, bhí ar chaptaen Savitsky formheas Arkhipov a fháil freisin. Ba iad na hoifigigh a bhí ag teastáil chun aontú leis an seoladh núicléach captaen Savitsky, oifigeach polaitiúil Ivan Semyonovich Maslennikov, agus oifigeach feidhmiúcháin Arkhipov. Bhris argóint amach idir an triúr acu, gan ach Arkhipov i gcoinne an tseolta.
Ailill mac Dúnlainge
Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Ailill mac Dúnlainge Uí Mhuireadaigh (831-871). Dúnlaing mac Muiredaig (bás 869), iar-rí, ba ea a athair. Bhí sé i réim ón mbliain 869 go dtí 871.
Paul Henry (ealaíontóir)
I mBéal Feirste a rugadh Henry in 1876 ach chaith sé go leor ama in iarthar na hÉireann. Chaith sé naoi mbliana ina chónaí in Acaill  is ann a phéinteáil sé The Potato Diggers, a díoladh ar €400,000 in 2013.
Bhí sé i mbarr a réime i lár na 1930idí. mion|University Road, Béal Feirste
Saothar
Sa bhliain 2021, bhí os cionn £600,000 (thart ar €730,000) caite ar saothar de chuid Henry, radharc tíre dar teideal Mountains and Lake, Connemara, ag ceant i Londain. Ba é seo an méid is mó a íocadh riamh ar phictiúr de chuid Henry. Bhí an pictiúr seo ar taispeáint i Músaem Uladh agus i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann ar feadh tamaill.
Sa bhliain 2020, íocadh breis is €400,000 inné ar radharc tíre dar teideal, A Sunny Day, Connemara. Cé go dtugann teideal an phictiúir, a déanadh thart ar an mbliain 1940, le fios gur radharc d’áit éigin i gConamara atá le feiceáil ann, ceaptar gur radharc d’Acaill atá i gceist. Íocadh €105,000 ar shaothar eile le Paul Henry, Celtic Cross in a West of Ireland Landscape.
In 2017, díoladh an pictiúr a rinne an t-ealaíontóir Feirsteach de loch i nGaeltacht Chorca Dhuibhne ar €65,000.
Modh oibre
Déanadh Paul Henry athchruthú uaireanta ar thírdhreach agus é ag péinteáil pictiúir. Ní gá go gcloífeadh sé i gcónaí le gnéithe iomlána an radhairc a bhí os a chomhair. Ní bhíodh leisce ar Henry sliabh a thógáil as radharc nó tithe a chur in áit nach raibh  teach ar bith, de réir mar a d’fheil sé don phictiúr.
José Antonio Rivera
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea José Antonio Rivera, a rugadh ar 7 Aibreán, 1973 i bhPhiladelphia de shinsearacht Phortó Ríceach.
Ailill mac Dúnlainge
Is doiléir iad na ríliostaí Laighneacha sa tréimhse seo. Is é Ailill an chéad rí in mbliain 838 a dtugtar an teideal rí Laigean dó ina thásc i nAnnála Uladh. Molann Francis John Byrne gurb í cúis an mhearbhaill seo ná gur lag a bhí ríthe Uí Dhúnlainge ag an am de bharr cumhacht a gcomharsan, Cearbhall mac Dunlaing (bás 888), rí na nOsraí, cé nach ndearna rí Laigean de féin riamh.
Sa bhliain 870, rinne an tArdrí Aodh Fionnliath (bás 879) ionradh ar na Laigin agus ghabh sé forlámhas ar an tír ó Áth Cliath go Gabhrán. Idir an dá linn, a chomhghuaillí, Cearbhall mac Dúnlainge (bás 888), rí Osraí, ionradh ar na Laigin ón iarthar. Shroich sé Dún Bolg áit a rinne na Laigin ionsaí air. Bhí an lámh in uachtar acu ar dtús, ach cuireadh an ruaig orthu i bhfrithionsaí.
Tá cur síos fada ar na himeachtaí seo le fáil i nAnnála Easpacha na hÉireann. Ní luaitear Ailill féin ann, deirtear ina ionad sin go raibh Muireadach mac Brain ina rí Laigean. Insítear fosta gur bhuail Cearbhall an Ardrí ag Bealach Ghabhráin ach gur chúlaigh sin ansin agus nár gabhadh gialla Laighneacha.
Sa bhliain 871, maraíodh Ailill ag Lochlannaigh as Ath Cliath. Rinneadh rí Laigean fosta dá mac son, Augaire (bás 917).
Aodh Ua Con Cheanainn (II)
Rí Uí Dhiarmada ba ea Aodh Ua Con Cheannain (II) (bás 1119).
Beatha
Ní deirtear i nAnnála na gCeithre Máistrí ach gur éag Aodh Ua Con Chenainn, tigherna Ua n-Diarmada. Ní dhéantar trácht ar bith eile air sna hannála, agus is doiléir í an chomharbacht le feadh na haoise amach ansin.
Vasily Arkhipov
Rannpháirtíocht i nGéarchéim na nDiúracán i gCúba
Cé nach raibh Arkhipov ach ina leascheannasaí ar an B -59, bhí sé ina cheann foirne ar an flotilla fomhuirí ar fad, a chuimsigh an B -4, an B -36 agus an B -130.[1] De réir an údair Edward Wilson, bhí an cháil faighte ag Arkhipov as a iompar misniúil in eachtra K-19 na bliana roimhe sin agus bhí ról mór aige sa díospóireacht chun an thoirpéid a sheoladh. Chuir Arkhipov ina luí ar Savitsky sa deireadh dul sé go barr uisce agus bhí fanacht le horduithe ó Mhoscó. Chuir a áitimh cogadh núicléach ó dhoras go héifeachtach, rud is dócha a tharlódh dá mbeadh an t-arm núicléach scaoilte. D'éirigh cadhnraí an B-59 an-lag agus theip ar a aerchóiriú, rud a chruthaigh teas as cuimse agus a ghin leibhéil arda dhé-ocsaíd charbóin taobh istigh den fhomhuireán. Cuireadh iallach orthu dul ar an dromchla i measc lucht leanta Mheiriceá agus filleadh ar an Aontas Sóivéadach
Sa bhliain 1997, chuir an Leas-Aimiréal Vasili Arkhipov tuairisc faoin eachtra i láthair ag an gComhdháil ar Ghéarchéim na nDiúracán i gCúba, 14 Deireadh Fómhair, 1997, Moscó. agus thug sé le fios gur scaoil aerárthaí Meiriceánacha ar a fomhuirean tar éis dó an dromchla a shroisint.
Iarmhairt
Díreach tar éis filleadh ar an Rúis, bhí náire ar go leor ball den chriú as a gcuid ceannairí. Dúirt aimiréal amháin leo "Bheadh sé níos fearr más rud é go ndeachaigh tú síos le do long." Dúirt Olga, bean chéile Arkhipov, " nár mhaith leis a bheith ag caint faoi, bhraith sé nach raibh meas acu ar an méid a ndeachaigh siad tríd ." Ceanglaíodh ar gach captaen tuairisc ar imeachtaí a chur i láthair le linn an mhisin chuig Marascal Andrei Grechko, a rinne ionadaíocht don aire cosanta Sóivéadach tinn. [2]a chur i láthair Marshal Andrei. Grechko, a tháinig in ionad aire cosanta na Sóivéide a bhí tinn.
Bhí Grechko ar buile le teip na foirne cloí leis na dianorduithe rúndachta tar éis dó a fháil amach go bhfuair na Meiriceánaigh amach iad. Thug oifigeach amháin faoi deara fiú freagairt Grechko, ag rá "ar a fháil amach gurb iad na fomhuireáin díosail a chuaigh go Cúba, bhain sé a spéaclaí amach agus a bhuail sé iad i gcoinne an bhoird agus ar ar buile, briseadh ina bpíosaí beaga iad, agus go tobann d'fhág sé an tseomra ina dhiaidh sin."
Iúil
clé|mion|Mí Iúil, Féilire i 1260 Is í Mí Iúil an seachtú mí den bhliain. Úsáidtear an leagan Béarla d'ainm na míosa go forleathan sna canúintí, agus is minic a thugtar July an Chabáiste ar Mhí Iúil fosta, ó nuair a bhí drochbhliain ann, ní bhíodh le hithe ag na daoine bochta ach cabáiste, sula n-aibíodh na prátaí i Mí Lúnasa.
Fuair an mhí a hainm ón Impire Rómhánach Iúl Caesar, a thug isteach féilire nua, Féilire Iúil, lena linn. In Éirinn is í seo an tríú mí den samhradh.
Tá a laethanta náisiúnta ag dhá cheann de na tíortha is cumhachtaí ar domhan i mí Iúil, an 4ú lá ag Stáit Aontaithe Mheiriceá a cheiliúrann Fógra na Saoirse, agus an 14ú lá ag an bhFrainc, Lá an Bastille.
Cuireadh Cath na Bóinne ar an 12 Iúil 1690, nuair a rug an tÍsiltíreach Liam, a raibh coróin na Breataine bronnta air ag an bParlaimint, bua ar an Rí Séamus II, agus ceiliúrann an tOrd Oráisteach an lá sin gach bliain.
Donnóg féir
Is feithid í an donnóg féir. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.