cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Piedmont, Alabama
Is cathair i gContaetha Calhoun agus Cherokee, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Piedmont. Bhí 4,666 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Aerfort na Sionainne
Aerfort is ea Aerfort na Sionainne. Tá sé suite ar inbhear na Sionna i gContae an Chláir i Rinn Eanna, 15km ó Chathair Luimnigh.
Aerfort idirnáisiúnta is ea é, agus eitiltí uaidh go dtí Meiriceá chomh maith leis an Eoraip. Tá an t-aerfort in ann déileáil le suas le 5000 paisinéir in aghaidh an lae.
Bhí tábhacht mór leis an aerfort sna 1940idí - 1960idí, mar go raibh an aerfort ar na cinn is gaire san Eoraip do Mheiriceá Thuaidh.
Stair
D'fhás an aerthrácht trasatlantach le linn an chogaidh agus ba é iar-chósta na hÉireann an áit Eorpach ba chóngaraí do Mheiriceá Thuaidh.
Faing
thumb|260px|Aerfort na Sionainne Thuirling na báid eitilte idir Sasana agus SAM i bhFaing, 30km siar ar Bhéal na Sionainne agus, níos déanaí, na heitleáin i Rinn Eanaigh (anois Aerfort na Sionainne), 25km siar ar an mbruach thuaidh.
1940idí
280px|thumb||An Eastát Gaelach, Corrbhaile sa bhliain 2007. Tógadh na [[teach|tithe príobháideacha seo le linn blianta na 1940idí agus chuir mórán bainisteoirí agus teicneoirí Aerfort na Sionainne fúthu iontu.]] Osclaíodh an t-aerfort ar 14 Meán Fómhair 1945. Osclaíodh an chéad siopa saor ó cháin ar domhain ann sa bhliain 1948 chun freastail ar phaisinéirí a bhí ar a mbealach idir An Eoraip agus Meiriceá Thuaidh. Fostaíodh mórán oibrithe i seirbhísí nua ar nós áth-bhreoslacháin, deisiú eitleán, meitéareolaíocht, stiúir aerthráchta agus lónadóireacht.
Baile na Sionna
Tógadh baile nua ar a dtugtar An tSionna nó Baile na Sionna faoi rialtas Sheáin Lemass. Rinn Eanna a bhí ar an mbaile fearainn seo i gContae an Chláir roimhe sin. Bhí tógáil an bhaile ceangailte le tógáil Aerfort na Sionna, agus ar ndóigh tugann an aerfort fostaíocht dona lán de mhuintir an bhaile i gcónaí. Bhí 9,673 duine ina gcónaí sa bhaile sa bhliain 2011.
Geilleagar
Tugann an t-aerfort fostaíocht dona lán de mhuintir sa cheantar. Mar sin, b'ábhar conspóide é in Éirinn (go háirithe san iardheisceart) nuair a d'fhógair Aer Lingus i mí Lúnasa, 2007, go raibh sé ag bogadh a chuid eitiltí idir Aerfort na Sionainne agus Aerfort Heathrow i Londain go dtí Aerfort Idirnáisiúnta Bhéal Feirste, áit atá siad ag bunú mol nua don aerlíne. I mí Aibreáin 2009 thosaigh Aer Lingus ag eitilt chuig Heathrow ó Aerfort na Sionainne arís de bharr mórán conspóide.
Taisteal
Is príomhbhóthar náisiúnta é an N19, ón N18 (Luimneach-Inis-Gaillimh), go dtí an tAerfort. Téann cúrsa N18 trí Inis, agus tá sé cóngarach d'Aerfort na Sionainne freisin.Bíonn trácht as Gaillimh agus Luimneach go Aerfort na Sionainne ar an N18 agus N19 agus mealltar roinnt turasóireacht ghinearálta freisin.
Eachtraí
mion|Antonov 225|clé
Trefnant
53.2241°N, -3.4206°W
Lagrach
Sa mheitéareolaíocht, córas brú ísil ag domhanleithid arda is mheánacha. Tugtar cioclón air ag domhanleithid ísle. De ghnáth, téann an córas trí staideanna réasúnta dea-shainithe lena bpatrúin aimsire féin. Tosaíonn lagrach nuair a fhásann tonn ar fhronta idir mais aeir fhuair is mais aeir the. Titeann an brú ag círín na toinne. Bíonn fronta te i dtosach an lagraigh, agus ina dhiaidh sin an fronta fuar, le teascán te eatarthu. Ach taistealaíonn an fronta fuar ar luas níos mó ná luas an fhronta the, agus mar sin tagann suas leis an bhfronta te chun fronta oclúidithe a chruthú. Nuair a tharlaíonn sé seo, méadaíonn an brú agus cailleann an lagrach luas. Gluaiseann gaotha dromchlacha ar tuathal timpeall an lagraigh sa leathsféar thuaidh (ar deiseal sa leathsféar theas). Bíonn lagraigh 1,000-2,000 km ar leithead de ghnáth, ach ní mhaireann ach 4-7 lá. Cruthaítear go rialta iad i réigiúin áirithe (mar shampla, ar feadh frontaí Molacha an Aigéin Atlantaigh is an Aigéin Chiúin, agus sa Mheánmhuir). Cruthaítear na lagraigh is déine sa gheimhreadh.
Trefonnen
51.5485°N, -2.9463°W
Baile i Casnewydd, an Bhreatain Bheag, is ea Trefonnen, 17.5 km ó Caerdydd agus 195 ó Londain. Tá daonra 276 ann, agus tá 11 (4%) in ann Breatnais a labhairt.
Eochaill
Mar bhaile mara stairiúil ar chósta Oirthear Chorcaí, agus gar do roinnt tránna, tá sé ina cheann scríbe turasóireachta ó lár an 19ú haois. Tá roinnt foirgneamh agus séadchomharthaí stairiúla laistigh de bhallaí an bhaile, agus tá Eochaill i measc líon beag bailte atá ainmnithe mar 'Chalafoirt Oidhreachta na hÉireann' ag Bord Turasóireachta na hÉireann.
Turasóireacht
Sna 1950idí agus na 1960idí ba ionad saoire cois farraige an-tóir ar Eochaill, agus na mílte ag dul ar an traein go dtí an trá. Le dúnadh na líne iarnróid sna 1970í (féach stair iarnróid na hÉireann), chuaigh Eochaill i dtréimhse meath, a threisigh na deacrachtaí Tá gá le hathstruchtúrú agus tógáil chun na háiseanna agus an tóir atá ag Eochaill a athshlánú ó na 1990idí, le cabhair ó lamháltais chánach réadmhaoine.
I 1969, bunaíodh Banna Práis agus Reed Naomh Muire, agus bhuaigh siad comórtais ar nós Craobhchomórtas Bannaí Dheisceart na hÉireann.
Ar na taitneamhachtaí in Eochaill tá cúrsa gailf 18 bpoll, cúirteanna leadóige tuilsoilsithe, páirceanna CLG, páirceanna sacair, cúrsa páirceála agus putóige 18 bpoll, páirceanna rugbaí, rásaíocht con, ionad siamsaíochta do theaghlaigh faoi dhíon le ceantar babhlála, léasair agus spraoi bog do leanaí, cúirteanna scuaise agus badmantan, ionad fóillíochta le linn snámha, gyms, dánlanna, club snúcair, seodra faire éan ag Riasc Bhaile an Phréacháin, agus iarsmalann.
Iompar
Is é Aerfort Chorcaí an t-aerfort is gaire, agus tá sé suite 54 km ó Eochaill. Feidhmíonn Bus Éireann seirbhís idir Eochaill agus Cathair Chorcaí. Dúnadh stáisiún iarnróid Eochaille, a d'oscail an 1 Bealtaine 1860, le seirbhísí paisinéirí an 4 Feabhra 1963, agus dhún sé go hiomlán (lena n-áirítear trácht earraí) an 30 Lúnasa 1982
Tagairtí
thumb|left|240px|Eochaill
70í
Tarluithe
* Bhí brúchtadh cáiliúil ar an cnoc lasrach Bheasúibh (An Veasúiv) sa bhliain AD 79, an ceann a scrios na cathracha Rómhánacha Pompeii agus Herculaneum san Iodáil.
Príomh-Bhreitheamh Thuaisceart Éireann
Is breitheamh é Príomh-Bhreitheamh Thuaisceart Éireann atá mar uachtarán Cúirteanna Thuaisceart Éireann agus mar cheannaire breithiúna Tuaisceart Éireann. Is í Siobhan Keegan an Príomh-Bhreitheamh faoi láthair. Cruthaíodh an post le cruthú Thuaisceart Éireann in 1922.
Cúlra
Is é Príomh-Bhreitheamh Thuaisceart Éireann uachtarán cúirteanna Thuaisceart Éireann agus ceannaire breithiúna Thuaisceart Éireann.
Cath
Is éard is cath ann ná troid idir dhá arm nó dhá aonad mhíleata, beag beann ar an líon saighdiúirí. Tá an focal sa Ghaeilge le fada, fiú sa tSean-Ghaeilge. Go minic, is éard atá i gceist ná comhrac atá soiléir ó thaobh fad ama, limistéir, agus thiomantas na bhfórsaí. Mar sin féin, úsáidtear an téarma ar fheachtas míleata ina iomláine freisin, mar a dhéantar i gcás Cath na Breataine, Cath Stalingrad, Cath na Boilsce, srl. Tugtar scirmis ar chomhrac teoranta gan toradh soiléir air.
Cluain Mhic Nóis
Is mainistir stairiúil suite i gContae Uíbh Fhailí í Cluain Mhic Nóis. Tá an láthair taobh leis an tSionainn idir Baile Átha Luain agus Droichead na Sionainne, ar an mbóthar R444.
Roimh an 9ú haois, bhí Cluain Mhic Nóis nasctha le na Ríthe i gConnachta.
Irgalach mac Conaing
Rí Bhreá de rítheaghlach Shíol Aodha Sláine, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Iorgalach mac Conaing Coirre (Sean-Ghaeilge Írgalach mac Conaing Cuirre) (bás 702). Conaing Coirre mac Conghaile (bás 662) ba ea a athair, Conghalach (bás 696) a dheartháir, iar-ríthe beirt. Bhí sé i réim ón mbliain 696 go dtí 702.
Feictear Iorghalach mar ráthóir ar Cháin Adhamhnáin le Naomh Adhamhnán a socraíodh ag Sionad Bhiorra sa bhliain 697, áit a nglaoitear rí Chiannacht air.
Ag tús réimeas Iorgalaigh, thosaigh dian-achrann idir Uí Chonaing agus Uí Chearnaigh as Loch Gabhair i ndeisceart Bhreá. Cloíodh a dheartháir Conghalach ag Niall mac Cearnaigh Sotal (bás 701) i gCath Imligh Pich sa bhliain 688. Mharaigh Iarghalach Niall, a bhí faoi chosaint Adhamhnáin, ag Drumain Ua Casan sa bhliain 701. Insítear i nAnnála Easpacha na hÉireann an mhallacht a chuir an naomh ar Iorghalach de bharr an ghnímh seo: ''‘A mic mhallaighthe,’ ar se, ‘& a dhuine as cródha & as meassa do righne Día, bíoth a fhioss agat gurob gairid gur rod sgerthar rit flaithius, & ragha dochum n-ifrinn.’ ‘A mhic mhallaithe,’ ar sé, ‘agus a dhuine is crua agus is measa a rinne Dia, bí a fhios agat gur gairid é go scarfar flaitheas díot, agus rachaidh go h-ifreann.’
Dar leis an gcur síos i nAnnála Easpacha, chuir Adhamhnán mallacht fosta ar mhuintir Iorghalaigh. Bhí a bhean chéile Muireann ní Cheallaigh (bás 748) ag iompar clainne agus d'impigh sí ar Adhamhnán a leanbh sa bhroinn a spáráil. Rinne sé mar a iarradh air, ach leathdhall ba ea Cináed ag a mbreith, agus dá bharr a leasainm Cináed Caoch. D'éag Cináed sa bhliain 728, clóite agus maraithe i gCath Dhroim Chorcainn (nó Chiaráin) ag Flaithbheartach mac Loingsigh de Chineál Chonaill.
Insítear i nAnnála Uladh gur éag Iorghalach sa bhliain 702 nuair a mharaigh Briotanaigh é Britons i nÁth Cliath ar an trá y Inis Mac Neasáin, agus déantar nasc leis seo agus mallacht Adhamhnáin i nAnnála Easpacha.
Tugann aistreoir na nAnnál Easpach, Joan Radner, faoi ndeara, cé go bhfuil fianaise le fáil sna hannála Éireann maidir le básanna Néill agus Iorghalaigh, agus caoiche Chináed, nach féidir muinín a chur sa chuid eile den scéal agus "gur féidir an seanscéal a chur sna bearnaí idir iontrála na n-annál".
Nan Ghriallais
Amhránaí ar an seannós ab ea Nan Ghriallais, née Áine Uí Fhátharta (2 Aibreán 1936 - 19 Samhain 2018). agus duine de mhóramhránaithe sean-nóis na hÉireann.
Beatha
Rugadh Áine, nó Nan mar ba mhó a thugtaí uirthi, sa mbaile ar an 2 Aibreán 1936, Tógadh í i Muiceanach Idir Dhá Sháile, ar dhuine den dáréag clainne a bhí i dteaghlach ceolmhar mhuintir Ghriallais, a bhfuil a gcáil i bhfad is i ngearr as a gcumas fonnadóireachta. Bhí Nan ar an tríú duine clainne. agus oileadh í ar Scoil Náisiúnta Leitir Mucú. Bhuaigh sí an chéad duais i gcomórtas de chuid na feise agus gan í ach aon bhliain déag d’aois.
Mar a rinne a lán dá haois thug Nan a haghaidh ar Bhoston Mheiriceá sa bhliain 1952. Chaith sí roinnt blianta ann, ag déanamh obair tí den chuid is mó. Phós sí Seán Ó Fátharta (Seán an Fhátharta) as an Tuairín sa mbliain 1960 i mBostún.
Aitheantas a bhí san onóir sin don mháistreacht agus an mhuinín as an ngnáth a bhí ag Nan as an amhrán agus as a dúchas ceoil féin agus an t-anam agus an nádúr a bhí ina cuid fonnadóireachta.
D’éag 19 Samhain 2018, tar éis a bheith tinn le tamaill anuas.
Tregaron
52.2191°N, -3.9318°W
Baile i Ceredigion, an Bhreatain Bheag, is ea Tregaron, 97.2 km ó Caerdydd agus 273 ó Londain. Tá daonra 1,173 ann, agus tá 785 (66.9%) in ann Breatnais a labhairt.
June Whitfield
Ba bhan-aisteoir Sasanach í Dame June Rosemary Whitfield (a rugadh ar an 11 Samhain 1925 i Streatham, Londain agus a fuair bás ar an 28 Nollaig 2018).
Tor an Bhacaigh
Is áit lonnaithe suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Tor an Bhacaigh.
N25
Bailte ina chúrsa;
Cardáil
deas|200px|thumb|Cardáil Cumasc is réiteach na snáitheanna roimh phróiseas sníofa. Cuirtear na snáitheanna idir sraith rollóirí, cumhdaithe le sreanga starraiceacha cruach, agus na rollóirí ag imrothlú faoi luasanna éagsúla.
Carcanaigin
deas|200px|thumb|carcanaigin Aon ábhar a chuireann tús le hailse is ea carcanaigin. Tá an-chuid carcanaiginí ar eolas, ina measc caitheamh tobac, deatach tionsclaíoch, X-radaíocht, gámaradaíocht, radaíocht ultraivialait, agus an-chuid ábhair datha, mar shampla aispeist.
Meastar go bhfuil an-chuid díobh sceite sa chomhshaol ag daoine le cúpla céad bliain. Mar shamplaí, tá fo-iarsmaí dóite guail is ola, caitheamh tobac, agus fiú ceimiceáin shaorga a chuirtear le bianna, atá ciontach a bheag nó a mhór i dtosú ailsí.
Is féidir leis na radaíochtaí inianaíocha go léir — gámaradaíocht, X-radaíocht, radaíocht ultraivialait — tús a chur le hailsí freisin ach duine nó ainmhí dáileog mór go leor a fháil. Ciallaíonn dáileog, a bheag nó a mhór, iolrú na déine leis an bhfad ama a lonraíonn an radaíocht an ball den cholainn.
Tagann radaíocht ultraivialait chugainn ón nGrian, agus tugann an ciseal ózóin oiread cosanta dúinn uaithi. Ní thosaíonn an ailse díreach i ndiaidh na dáileoige ach bíonn moill eatarthu i gcónaí, suas leis na blianta.
Sa bhliain 2023, thug staidéar de chuid Imperial College London rabhadh go bhféadfadh gnáth-bhianna próiseáilte (mar shampla, arán, gránach, liamhás, brioscáin, uachtar reoite srl) an baol ailse a mhéadú.
Acaill
Is é Acaill an t-oileán is mó in Éirinn. Tá sé suite ar an gcósta thiar, i gContae Mhaigh Eo, i gCúige Chonnacht.
Tíreolaíocht
Iolar is ciall le Acaill.
Tá achar 146 ciliméadar (57 míle cearnach) cearnach ann.
Is é an Cruachán (688m) an pointe is airde ar an oileán. Tá aillte an Chruacháin, ar an taobh thiar den oileán, ar na tríú haill te farraige is airde san Eoraip. clé|mion|255x255px|Béal na hAisléime Tá Acaill Bheag díreach taobh ó dheas d'Acaill, ós comhair na Cé Móire i gCloch Mhór.
Cois Fharraige
Déantar tonnmharcaíocht go coitianta ar an Trá Mór i gCaol.
Tháinig bád tarrthála go hAcaill i samhradh na bliana 1996. Tá sé ar stáisiún anois i gCill Damhnait.
Tránna
Sa bhliain 1984 bhí stoirm mhór in iarthar na tíre. Bhain an stoirm an gaineamh go léir ó Thrá Dumhach ar Oileán Acla. Bhí an gaineamh go léir imithe san fharraige agus ní raibh ach clocha agus carraig eacha fágtha cois farraige. Ach sa bhliain 2017, tháinig tonn ta móra agus chuir an fharraige gaineamh ar ais.
D'fhill trá eile tamaill níos déanaí. I Samhain 2017, tharla an rud céanna le trá eile ar an oileán. Bhí Béal na hAisléime imithe le 12 bhliain anuas. Níl a fhios ag aon duine an bhfanfaidh an gaineamh an uair seo nó an imeoidh sé sna tonnta arís.
Gaeilge
Tá an leath thoir d'Oileán Acla agus leithinis an Chorráin i nGaeltacht Acla. Ach tá i bhfad níos mó Gaeilge sa Chorrán anois.
Wilhelm Röntgen
Fisicí a rugadh i Lennap na Gearmáine ab ea Wilhelm Conrad Röntgen (27 Feabhra 1843 – 10 Feabhra 1923).
Ar 8 Samhain 1895, d'fhionn Röntgen X-ghathanna is é ag déanamh taighde ar fheadán ga-chatóideach. Fuarthas go raibh scannáin grianghrafadóireachta ar an mbinse taobh leis nochtaithe, bíodh is go raibh siad fillte i bpáipéar teimhneach.
Gathanna éigin ón bhfeadán de chineál nach raibh ar eolas go dtí sin a bhí ag imoibriú leis an eibleacht. Thug Röntgen X-ghathanna orthu. Ach sa Ghearmáin tugtar gathanna Röntgen orthu fós.clé|mion|1896Ina dhiaidh sin, chruthaigh Röntgen íomhá cháiliúil de chnámha is fáinne a bhean chéile, agus thosaigh feidhmiú iontach X-ghathanna sa mhíochaine. "Tá mo bhás
Leis an mbeirt Curies, bhuaigh sé an chéad Duais Nobel na Fisice i 1901 as a fhionnachtain.
Roth Átha Cliath
Ba roth ferris suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Roth Átha Cliath.
Tregolwyn
51.4674°N, -3.5239°W
Baile i Bro Morgannwg, an Bhreatain Bheag, is ea Tregolwyn, 24.2 km ó Caerdydd agus 235 ó Londain. Tá daonra 436 ann, agus tá 57 (13.1%) in ann Breatnais a labhairt.
Titus Brandsma
Ba Cairmilíteach ón Ísiltír é Títus Brandsma a cuireadh chun báis i Dachau sa bhliain 1942.
Luathshaol
Rugadh Anno Sjoerd Brandsma i bhFreisland ar 23 Feabhra 1881, Feirmeoirí beaga ba ea na Brandsma, agus Caitlicigh chomh maith, rud annamh sa cheantar sin. Ba í an Fhreaslainnis an teanga dúchais acu.
Chuaigh Brandsma isteach san Ord Caimilíteach sa bhliain 1898, agus ghlac sé an t-ainm Títus. Rinne sé staidéar ar an fhealsúnacht agus dia gacht agus bhain sé céim dochtúireachta amach i 1909. D'éirigh sé ina ollamh in Ollscoil Caitiliceach Nijmegen agus ina reachtaire ann ar feadh seal. Ag an am céanna, bhí sé ina iriseoir. clé|mion|293x293px|[[Dealbhóireacht|Dealbh, meánscoil Oss]]
In Éirinn
D'fhan Brandsma i mBaile Átha Cliath sa phobal Cairmilíteach i Sráid na mBráthair Bán agus i gCionn tSáile nuair a bhí an Béarla a fhoghlaim aige.
Feallmharú
Le linn an Dara Cogadh Domhanda, ní raibh na nEaspaig san Ísiltír sásta bolscaireacht "sóisialach náisiúnta" a fhoilsiú. Bhí Brandsma ag áitiú ar eagarthóirí na nuachtán Caitliceach san Ollainn gan forógraí bolscaireachta na Naitsithe a chur i gcló.
Cimíodh Brandsma i Eanáir 1942. Cuireadh isteach i campaí géibhinn áirithe ina rinneadh turgnamh leighis air. Bhris a shláinte agus cuireadh chun báis é le hinstealladh nimh neach ar 26 Iúil 1942. Thug an Pápa Eoin Pól II an teideal 'beannaithe' dó sa bhliain 1985. Rinne an Pápa Froinnsias naomh de i 2022. mion|traein Velios - Titus Brandsma Tá an iris Chaitliceach Éireannach "The Brandsma Review", a bhunaíodh in 1992, ainmnithe ina onóir.
Liz Kimmins
Is polaiteoir de chuid Sinn Féin i dTuaisceart Éireann í Liz Kimmins. Is Comhalta den Tionól Reachtach í do Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha, ó Eanáir 2020 ar aghaidh.
Deabrá
deas|250px|thumb|Deabrá Ba fháidh í Deabrá.Luaitear í san Sean-Tiomna.
Láraonad próiseála
Is é an láraonad próiseála (LAP) (Béarla: Central Processing Unit, giorrúchán: CPU) an chuid d'aon ríomhaire a dhéanann gnó na "hinchinne" istigh ansin. Tugtar "próiseálaí" ar an láraonad próiseála freisin (processor an téarma Béarla). Is é an láraonad próiseála a láimhsíonn na sonraí de réir na dtreorach atá leagtha amach sa ríomhchlár. Is minic a thagraítear d'ainm an phróiseálaí lena mhíniú cén cineál ríomhaire atá ann - cineál próiseálaí é "Pentium 4", mar shampla. Ar luas an phróiseálaí a thomhaistear éifeachtúlacht an láraonaid. Is é an heirts (Hz) aonad an luais, sin nó an meigiheirts (MHz, aon mhilliún heirts) nó an gigiheirts (GHz, nó míle milliún heirts).
Is é an láraonad próiseála a dhéanann an ríomhaire in-ríomhchláraithe, agus is cuid riachtanach é d'aon ríomhaire, sean nó nua - chomh riachtanach leis an stóras príomhúil agus na háiseanna ionchuir agus aschuir. Má tá comhábhair an láraonaid priontáilte ar aon chlár amháin, mar chiorcad comhtháite, deirtear gur micreaphróiseálaí atá ann. Ó lár na seachtóidí ar aghaidh, thosaigh na ríomhairí ag éirí chomh héifeachtúil agus nach raibh sé ciallmhar a thuilleadh aon dearadh eile a úsáid le haghaidh láraonad próiseála ach na micreaphróiseálaithe.
Meaisín loighce é an láraonad próiseála atá in ann ríomhchláir a rith. De réir an tsainmhínithe seo, bhí láraonad próiseála i ngach ríomhaire, fiú sular tháinig an téarma féin "láraonad próiseála" in úsáid sa tionsclaíocht ríomhaireachta i dtús na seascaidí. Is iomaí craiceann a chuir na láraonaid phróiseála díobh san idirlinn, ach is í an úsáid chéanna a bhaintear astu i gcónaí.
Ar dtús, ba nós gach láraonad próiseála a dhearadh mar chuid den ríomhaire iomlán, agus dearadh gach ceann acu go hindibhidiúil. Bhí sé costasach, ar ndóigh, agus lenár linn, tháinig olltáirgeadh na bpróiseálaithe caighdeánaithe in áit an dearaidh indibhidiúil seo. Thosaigh an fhorbairt seo le teacht na dtrasraitheoirí, agus tháinig tuilleadh luais air nuair a priontáladh an chéad chiorcad comhtháite ar chlár ciorcaid. Anois, is féidir próiseálaithe a tháirgeadh nach bhfuil ach cúpla milliméadar ar fad is ar leithead. De bharr an mhionadúcháin agus an chaighdeánúcháin seo, úsáidtear próiseálaithe digiteacha ina lán gléas eile seachas ríomhairí amháin: is féidir teacht ar mhicreaphróiseálaithe leabaithe i ngluaisteáin, i ngutháin phóca, agus, fiú, i mbréagáin do na páistí.
Eineoc
Ba fháidh é Eineoc. Luaitear é sa Sean-Tiomna.
23 Eanáir
Is é an 23 Eanáir an 23ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 342 lá fágtha sa bhliain nó 343 i mbliain bhisigh.
Taos
250px|mion|clé|Taos Plúr fliuch is ea taos, agus é fuinte lena bhácáil, mar arán agus mar sin de (taosráin, taoschnó nna, srl).
N8
Cuid den phríomhbhóthar náisiúnta idir Baile Átha Cliath agus Corcaigh is ea an N8. Tosaíonn cúrsa an bhóthair mar chasadh ón M7 gar do Phort Laoise, agus ansin, téann sé ó dheas trí Chontae Thiobraid Árann agus an taobh thuaidh de Chontae Chorcaí go Corcaigh. Is cuid den mhótarbhealach M8 é, den chuid is mó.
mion|clé|Radharc ar [[na Gaibhlte ón mótarbhealach M8 (N8).]]
Tregynon
52.5788°N, -3.3314°W
N8
Bailte ina gcúrsa;
Tregynon
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Tregynon, 122.6 km ó Caerdydd agus 249 ó Londain. Tá daonra 855 ann, agus tá 199 (23.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Joseph Louis Lagrange
Matamaiticeoir is réalteolaí Francach a saolaíodh i dTorino na hIodáile ab ea Joseph Louis Lagrange (Giuseppe Luigi Lagrangia, 25 Eanáir 1736 - 10 Aibreán 1813). Rinne sé staidéar ar nádúr is forleathadh fuaime is creathanna sreangán, feidhmeanna an chalcalais dhifreálaigh i dteoiric na dóchúlachta is réiteach cothromóidí, gealach is satailítí Iúpatair, agus gluaisní na bpláinéad. Ceannasach maidir le glacadh leis an gcóras méadrach deachúil meáchain is tomhais sa bhFrainc. Is é Mécanique analytique (Meicnic Anailíseach, 1788) a phríomhshaothar. Chuir sé síos ar phointí Lagrange, 5 phointe i bplána rothlaithe dhá rinn spéire (mar shampla, an Domhan is an Ghealach, nó an Ghrian is Iúpatar) mar a mbíonn na fórsaí imtharraingthe cothromaithe, ionas gur féidir leis an 3ú rinn a bheith i gceann ar bith díobh is é cothromaithe. Mar shampla, tá na hastaróidigh Thraíocha i bhfithisí seasmhacha ag pointí L-4 is L-5, a dhéanann triantáin chomhshleasacha leis an nGrian agus Iúpatar.
Dvorak
Is sloinne Seiceach é Dvorak.
Féach Freisin
__DISAMBIG__
Treharris
51.6641°N, -3.306°W
Baile i Merthyr Tudful, an Bhreatain Bheag, is ea Treharris, 22.3 km ó Caerdydd agus 220 ó Londain. Tá daonra 6,126 ann, agus tá 716 (11.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Cardamam
Planda ilbhliantúil, dúchasach don India, a shaothraítear anois i Srí Lanca agus i nGuatamala freisin. Ríosómach. An gas suas le 3.5 m ar airde. Na duilleoga in dhá líne lena ngais i dtruaillí, na bláthanna bán le marcanna gorma is buí, i gcrobhaingí 60 cm ar fhad ar ghais gan duilleoga gar don talamh. Capsúl 2 cm ar fhad an toradh. Baintear feidhm as na torthaí aibí triomaithe mar spíosra, i gcuraithe go príomha. Is é an tríú spíosra is costasaí ar domhan, i ndiaidh cróich agus fanaile.
An Tuircis
Is í an Tuircis (Türkçe) an ceann is tábhachtaí de na teangacha Tuircice. Tá sí á labhairt sa Tuirc, áit a bhfuil sí ina teanga oifigiúil, sa Chipir, sa Bhulgáir agus sa Ghréig. Thairis sin, bíonn pobail Thurcacha ar fáil ina lán tíortha Eorpacha, go háirithe sa Ghearmáin. Is deacair a rá, cé mhéad de mhuintir na Tuirce a labhraíonn an teanga ó dhúchas, nó tá an stát Turcach an-diúltach i leith na dteangacha mionlaigh, agus ní bhreactar síos sonraí ar bith fúthu sna daonáirimh. Is gnách glacadh leis go bhfuil an teanga ó dhúchas ag ochtó faoin gcéad de mhuintir na Tuirce. Mar sin, tá sé sábháilte a rá go bhfuil an Tuircis ó dhúchas ag seasca milliún duine, ach is léir go bhfuil sí mar theanga iasachta ag cuid mhaith eile.
Tá an Tuircis an-intuigthe ag cainteoirí na dteangacha gaolmhara, ar nós na hAsarbaiseáinise agus na teanga Gagauz. Is iomaí Turcach a deir nach bhfuil iontu siúd ach canúintí de chuid na Tuircise.
Teanga tháite is ea an Tuircis. Is é sin, tá gramadach na teanga bunaithe ar na hiarmhíreanna a chuirtear leis an bhfocal, ceann i ndiaidh a chéile. Seo mar a fhréamhaítear focail nua sa Tuircis freisin.
Bhí na litreacha Arabacha in úsáid sa Tuircis go dtí gur chuir Kemal Atatürk deireadh leis an Impireacht Otamánach. Le teacht Phoblacht na Tuirce, tháinig an aibítir Laidineach. An cineál Tuircise a bhí á scríobh i ré na hImpireachta, bhí sí breac le hiasachtaí Peirsise agus Araibise, agus í an-difriúil leis na canúintí labhartha. Ina dhiaidh sin, áfach, tháinig cosúlacht úr ar fad ar an Tuircis. Chrom na hintleachtaigh Turcacha ar fhocail nua a chumadh a bheadh bunaithe ar na tamhain agus na fréamhacha dúchasacha, agus iad ag iarraidh na cinn Araibise agus Peirsise a sheachaint. Chuaigh an polasaí seo go mór mór i gcion ar an teanga. Mar sin, ní bhíonn Turcaigh óga ár linne in ann bun ná barr a dhéanamh den chineál Tuircise a bhíodh á scríobh ag leithéidí Atatürk féin, ó chuaigh an oiread sin focail iasachta as úsáid idir an dá linn.
Cé go bhfuil an Tuircis ag éirí as na hiasachtaí Araibise agus Peirsise, níl sí in aon chóngar do bheith chomh doicheallach céanna roimh na focail Iartharacha. Is í an Fhraincis an fhoinse is tábhachtaí as ar tháinig iasachtaí den chineál seo, ach is léir go bhfuil an Béarla ag imirt a thionchair ar an Tuircis chomh maith, ar na saolta seo.
Amhalaidh mac Conghalaigh
Rí Bhreá de chlann Uí Chonaing de rítheaghlach Shíol Aodha Sláine, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Amhalaidh mac Conghalaigh (Sean-Ghaeilge Amalgaid mac Congalaig (bás 718). Congalach mac Conaing Cuirre (bás 696) ba ea a athair.  Bhí sé i réim i dtuaisceart Bhreá ón mbliain 702 go dtí 718.
Ba mhó le réimeas Amhalaí agus dhá eachtra, mar a bhí an t-achrann i measc clanna Shíol Aodha Sláine, agus tús le teacht ar ais i gcumhacht de Chlann Cholmáin as Uisneach. Bhí ríogacht Bhreá in iomaíocht idir Uí Chonaing agus Uí Chearnaigh as Loch Gabhair. Bhí beirt fhear Uí Chearnaigh ina ríthe Bhreá le linn an ama úd, Fógartach mac Néill (bás 724) agus Conall Grant mac Cearnaigh Sotal (bás 718). Bhí comhaontas idir Uí Chonaing agus Síol Dlúthaigh as Fir Cúl Bhreá.
D'fhás an t-achrann idir tuaisceart agus deisceart tar éis dúnmharú Niall mac Cearnaigh Sotal (died 701) ag uncail Amhalaí, Iorghalach mac Conaing Coirre (bás 702). I ndiaidh seo, chloígh agus mharaigh chomhghuaillí Amhalaí, Flann mac Aodha (bás 714) de Shíol Dlúthaigh, Maine mac Néill Uí Chearnaigh i mbun catha sa bhliain 712.
Is amhlaidh gur thug an tArdrí, Fearghal mac Maoil Dúin (bás 722) de Chineál Eoghain a chuid tacaíochta do Chlann Cholmáin sa Mhí. Sa bhliain 711, bhuaigh Fearghal ag Cath of Sliabh Fuaith (Contae Ard Mhacha) agus maraíodh ann Cú Raí mac Áedo de Shíol Dlúthaigh i dteannta le rí Uí Méith. Sa bhliain 714, throid ionadaí Fearghail sa deisceart, Murchadh na Mí (bás 715) as Uisneach, Cath Bile Tened (Billywood, Contae na Mí), inar maraíodh Flann, chomhghuaillí Amhalaí. Níor chinntitheach é an cath ámh. Dhírigh Fearghal a aird ansin ar mhuintir Uí Chearnaigh.
Sa bhliain 718, tharla Cath Cheanannais idir na clanna iomaíocha, agus bhuaigh Conall Grant Uí Chearnaigh. Maraíodh Amhalaidh agus a dheartháir Fearghal, i dteannta lena gcomhghuaillithe, Gormghal mac Aodha de Shíol Dlúthaigh agus Tuathal ó Faolchon de Chlann Cholmáin Bhig.
Clíodhna Ní Lionáin
Clíodhna Ní Lionáin, seandálaí Éireannach
Is as Cúil Ghréine, i gCo. Loch Garman, í Ní Lionáin. Fuair sí a céim PhD i seandálaíocht sa bhliain 2014. Is comhalta taighde í i scoil an seandálaíocht i an Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath
Daonáireamh Phoblacht na hÉireann 2016
Gaeilge
Drochscéal amach is amach don Ghaeilge a bhí i nDaonáireamh 2016 a léirigh gur tháinig laghdú suntasach ar líon na gcainteoirí laethúla Gaeilge lasmuigh den chóras oideachais sa Ghaeltacht.
Laghdú 11% a bhí i gceist ar líon na gcainteoirí laethúla i gceantair Ghaeltachta idir 2011-2016 agus laghdú 1% a bhí i gceist lasmuigh den Ghaeltacht.
Bhí laghdú i gceist i ngach ceantar Gaeltachta, ach amháin Port Láirge.
Ba i Maigh Eo (-23.6%), Ciarraí (-18%) agus Dún na nGall (-15.8%) a bhí an laghdú is mó.
260idí RC
Eachtraí
264 RC: Thosaigh an Chéad Chogadh Púnach (264-241 RC)
Iacób
clé|250px|mion|Iacób Ba fháidh agus naomh é Iacób. Luaitear é sa Sean-Tiomna.
Lámhach Robb Elementary
Dúnmharaíodh 19 páíste agus beirt mhúinteoirí in ionsaí lámhaigh ar scoil in Uvalde, Texas, an Robb Elementary School ar 24 Bealtaine 2022, an oll-lámhach gunnaí i Meiriceá is measa ó maraíodh 26 duine i Sandy Hook sa bhliain 2012.. mion|[[Uvalde, Texas|clé]]
mion|Bhí dhá [[Raidhfil|raidfhil leath-uathoibríoch den chineál AR-15 ag Salvador Rolando Ramos|clé]]
Imeachtaí
mion|Bhí lón lámhaigh ollmhór ag Ramos ar dtús ː 375 urchar '5.56', ach shleamhnaigh an chuid de uaidh nuair a tháinig líonrith air taobh amuigh den scoil|clé Cúpla lá roimh an uafás, cheannaigh Salvador Rolandos Ramos dhá raidhfil leath-uathoibríoch den chineál AR-15 ar a lá breithe agus in aois 18 bliain dó. As maoil a chonláin féin a chuaigh Salvador Ramos ar mire. Aonarán a bhí ann agus nach raibh mórán cairde aige. Rinneadh maistíneacht air sa scoil agus chaith a mháthair as a teach é.
Thosaigh an ruathar ar 24 Bealtaine, timpeall 11am, nuair a chaith Salvador Rolandos Ramos a sheanmháthair in Uvalde (bhí sé in chónaí léi ag an am agus  bhí siad ag síorsháraíocht ar a chéile). Chaith sé a sheanmháthair san aghaidh. Ainneoin na ngortuithe a bhain di, bhí an tseanmháthair in ann fios a chur na póilíní.
Theith Ramos tar éis í a chaitheamh. Ach ar dtús, d'fhógair sé ar Facebook tamall gearr roimh an sléacht go raibh sé ar intinn aige ionsaí a dhéanamh ar scoil, agus dheimhnigh sé gur chaith sé a sheanmháthair. Chuaigh sé ansin chomh fada leis an mbunscoil Robb, Bhí Ramos ina aonar.
Nuair a tháinig an déagóir chomh fada leis an scoil, timpeall 11.30am, d'imigh an gluaisteán a bhí sé a thiomáint den bhóthar taobh amuigh den scoil, De ghnáth bhí póilín ar gharda sa scoil ach ní raibh sé faoi láthair an lá sin.
Bhí Ramos armáilte go dtí na cluasa, é gléasta in éide chosanta. Bhí lón lámhaigh ollmhór ag Ramosː (375 urchar '5.56') ach thit an-chuid de go talamh sa ruaille buaille go léir.
D'éirigh le Ramos ansin aghaidh a thabhairt ar an bhfoirgneamh. Páistí idir 7 agus 10 mbliana (rang a 2 go rang a 4) is mó a bhí ag freastal ar an scoil. Chuaigh Ramos isteach i seomra ranga amháin, agus ansin seomra eile (seomraí 111 agus 112, ceangailte le chéile). Mharaigh sé in iomlán naoi bpáiste dhéag ann, chomh maith le beirt mhúinteoirí. Gortaíodh seacht nduine dhéag eile, roinnt páistí ina measc.
Tionóntán (árasán)
mion|An Músaem Tionóntán (Tenement Museum 14 Henrietta Street) Foirgneamh atá roinnte ina árasáin is ea tionóntán, go háirithe agus cuid mhaith muiríneacha ann.
Stair
Bhí ganntanas mór tithe sna cathracha, i mBaile Átha Cliath agus i nGlaschú go háirithe, sa 19ú haois agus i dtús an 20ú haois. Bhí na dálaí tithíochta  go hainnis. agus na coinníollacha sláintíochta go dona, sna tionóntáin.
Lámhach Robb Elementary
Imeachtaí
Taobh amuigh, bhailigh tuismitheoirí agus slua feargach timpeall ar na póilíní, míshásta nach raibh na péas dul i ngleic leis an ionsaitheoir. Timpeall 12ː50pm, chaith agus mharaigh na póilíní Ramos faoi dheireadh.
Tionóntán (árasán)
Stair
Le linn na Stailce Móire sa bhliain 1913, ar 2 Meán Fómhair 1913, thit tionóntán go talamh ar Shráid an Teampaill, BÁC. Maraíodh seachtar, triúr páistí ina measc. Bhí clampar mór ann faoin tragóid. Cuireadh feachtas bailiúchán airgid ar bun lena mbailítear £2,000. Bunaíodh Fiosrúchán Tithíochta.
Lámhach Robb Elementary
Freagairt
Ag labhairt dhó sa Teach Bán tar éis na heachtra, dúirt an tUachtarán Joe Biden go gcaithfear seasamh suas I gcoinne lucht stocaireachta na ngunnaí.
Tionóntán (árasán)
Stair
Tharla tragóid eile ar Shráid na bhFíníní sa bhliain 1963 agus bhí daoine fós ina gcónaí i slumaí sna 1970idí.
Lámhach Robb Elementary
Freagairt
I ndiaidh na tragóide, rinne an Gobharnóir Greg Abbott 40 moladh a cheap sé a laghdódh an seans ar ollmharuithe i scoileanna an stáit. Níor bhain aon cheann acu lena thuilleadh srianta a chur ar úinéireacht ná ar an bhfáil ar ghunnaí.
Dúirt Abbott, Ted Cruz (Seanadóir as Texas) agus Donald Trump nach raibh aon leigheas ar ionsaithe den chineál seo i Robb Elementary, ach níos mó múinteoirí armtha agus brathadóirí miotail a chur sna scoileanna.
Táscaire pH
Deirtear sa chothromóid, a dhíorthaítear ón tairiseach díthiomsúcháin aigéid, nuair a bhíonn pH cothrom le luach pKa an táscaire, go bhfuil an dá speiceas ann i gcóimheas 1:1. Má tá pH os cionn luach pKa, tá tiúchan an bhuin chomhchuingigh níos mó ná tiúchan an aigéid, agus is mó an dath a bhaineann leis an mbun comhchuingeach. Má tá pH faoi bhun an luach pKa, bíonn a mhalairt fíor. De ghnáth, ní tharlaíonn an t-athrú datha ar an toirt ag an luach pKa, ach bíonn raon pH ann ina bhfuil meascán dathanna i láthair. Athraíonn an raon pH seo idir tháscairí, ach mar shlat tomhais, titeann sé idir an luach pKa móide nó lúide a haon. Glactar leis seo go gcoinníonn na tuaslagáin a ndath chomh fada agus a mhaireann 10% ar a laghad de na speicis eile. Mar shampla, má tá tiúchan an bhuin chomhchuingigh 10 n-uaire níos mó ná tiúchan an aigéid, is é a gcóimheas 10:1, agus dá bhrí sin is é an pH pKa + 1. Os a choinne sin, má tharlaíonn farasbarr 10 n-uaire den aigéad maidir leis an mbun, is é an cóimheas 1:10 agus is é an pH ná pKa - 1. Ar mhaithe le cruinneas optamach, ba cheart go mbeadh an difríocht datha idir an dá speiceas chomh soiléir agus is féidir, agus bheadh raon cúng pH cúng ní b'fhearr freisin. I roinnt táscairí, mar shampla feanóltailéin, níl dath ar cheann de na speicis, ach i dtáscairí eile, mar shampla dearg meitile,bronnann an dá speiceas dath. Cé go n-oibríonn táscairí pH go héifeachtúil ag a raon ainmnithe pH, scriostar iad de ghnáth ag foircinn an scála pH mar gheall ar thaobhimoibrithe neamh-inmhianaithe.
Lámhach Robb Elementary
Freagairt
Bíonn dream ann - na Poblachtánaigh sa tSeanad agus mar sin de - ag cur cosc i gcónaí ar reachtaíocht níos déine a thabhairt isteach agus na dlíthe a bhaineanns le gunnaí a neartú. Mar sin, beidh ceist na ngunnaí agus an fháil éasca atá orthu sna Stáit Aontaithe idir chamáin sa tír go ceann i bhfad agus níl sé soiléir ar bith cén chaoi an dtabharfar aghaidh ar an gceist, má thugtar.
Freagairt na bpobal
Chuaigh an scéala i bhfeidhm go mór ar an bpobal, agus bhí daoine thar lear agus in Éirinn an-tógtha faoin scéala chomh maith. Bhí bratacha ar leathchrann sna Stáit Aontaithe idir Dé Céadaoin agus Dé Sathairn mar chomhartha ómóis do na mairbh.
Droimeiteach
Is míol mór míolchnámhach a fhaightear ar fud an Domhain é an droimeiteach (fine Balaenopteridae). Tugtar an rorcual air freisin. Criathraíonn an mhíolchnámh ina bhéal an planctón as an sáile, agus tá 10-100 clais ar feadh na scornaí ionas gur féidir an scornach a leathnú amach is toirt ollmhór sáile a phróiseáil is é ag ithe. An eite bheag droma gar don eireaball. An baineannach níos mó ná an fireannach.
An Chomhdháil Cheilteach
[[Íomhá:Celtic Nations.svg|right|thumb|175px|Na sé náisiún Ceilteach
{{legend|blue|Alba}} {{legend|lime|Éire}} {{legend|red|Manainn}} {{legend|yellow|Cymru }} {{legend|#ffb12c|Kernow}} {{legend|#dd00ff|Breizh}} ]] Is eagraíocht chultúrtha í An Chomhdháil Cheilteach (Briotáinis: Ar C'hendalc'h Keltiek, Coirnis: An Guntelles Keltek, Manainnis: Yn Cohaglym Celtiagh, Gaeilge na hAlban: A'Chòmhdhail Cheilteach, Breatnais: Y Gyngres Geltaidd) a fhéachann le teangacha Ceilteacha na hÉireann, na hAlban, na Breataine Bige, na Briotáine, Chorn na Breataine agus Oileán Mhanann a chur chun cinn. Is eagraíocht charthanach neamhpholaitiúil í Comhdháil Idirnáisiúnta na gCeilteach agus is é an cuspóir atá luaite aici ná "... cultúr, idéil agus teangacha na bpobal Ceilteach a bhuanú, agus teagmháil intleachtúil agus dlúthchomhar a chothú idir na pobail Cheilteacha faoi seach ."
Níor cheart an Chomhdháil Cheilteach a mheascadh suas leis an gConradh Cheilteach a dhíríonn freisin ar chúrsaí polaitiúla, cé go bhfuil roinnt cuspóirí céanna ag an dá eagraíocht. Cosúil leis an gConradh Ceilteach, déanann sí iarracht “....comhdháil idirnáisiúnta bhliantúil a thionól i gceann de na sé thír Cheilteacha, de réir uainíochta seasta más féidir”. Scar an Chonradh Cheilteach féin go cairdiúil ón gComhdháil Cheilteach, le haidhmeanna polaitiúla a shaothrú, agus tá go leor daoine ina mbaill den dá eagraíocht..
Bíonn Comhdháil Cheilteach Idirnáisiúnta gach bliain i gceann de na tíortha Ceilteacha. Cuireadh Comhdháil 2020, a bhí beartaithe ar dtús do Aberystwyth, sa Bhreatain Bheag ar ceal i mí an Mhárta 2020 mar gheall ar phaindéim an choróinvíris .Reáchtáladh Comhdháil 2021, a bhí beartaithe do Aberystwyth, ar líne.
Cúlra
Tar éis cruinnithe ag Eisteddfod Náisiúnta na Breataine Bige i 1900, tionóladh an chéad Chomhdháil Phan-Cheilteach i mBaile Átha Cliath i 1901, ag an am sin beartaíodh an Chomhdháil a reáchtáil mar imeacht tríbhliantúil.. Sa bhliain 1904 ghlac Corn na Breataine ballraíocht sa Chomhdháil Phan-Cheilteach.
Stair
Bhunaigh Edward John, náisiúnach Breatnach a bhí ina Theachta Parlaiminte do Dwyrain Sir Ddinbych ó 1910 go dtí 1918 an Chomhdháil Cheilteach sa bhliain 1917. Spreag an t - idéal é chun obair an Chumainn Cheiltigh roimhe sin agus a Chomhdháileanna Pan - Cheilteacha bliantúla a athbheochan, ach bhí tionchar aige freisin ar shaol sóisialta agus cultúrtha i ndiaidh an Chéad Chogadh Domhanda. Thionóil an Chomhdháil Cheilteach nua a chéad chruinniú sa bhliain 1917 ag an Eisteddfod i bPenbedw an chéad chruinniú ag an gComhdháil Cheilteach nua i 1917 ag an Eisteddfod i bPenbedw. Bhí an Chomhdháil ar siúl i nDún Éideann i 1920, agus i 1921 ar Oileán Mhanann. I 1925 a reáchtáladh an Chomhdháil i mBaile Átha Cliath, áit a raibh Dubhghlas de hÍde ar dhuine de na cainteoirí. Duine mór le rá ab ea Úna Ní Fhaircheallaigh, a bhí mar chuid de Chonradh na Gaeilge freisin agus a bhí ina ball de Chumann na mBan ar feadh tamaill. Bhí ról mór aici san eagraíocht tar éis bhás Éadbhaird i 1931.
Sa bhliain 1935, ba é Caerdydd an t - ionad, agus chraol BBC Réigiún an Iarthair na himeachtaí. Reáchtáladh Comhdháil 1938 ar Oileán Mhanann i hallaí éagsúla, ionas go raibh rogha léachtaí, díospóireachtaí agus plé ag an lucht freastail. Bhí cruinnithe neamhrialta roimh an Dara Cogadh Domhanda agus sna 1920idí, lorg Páirtí Náisiúnta na hAlban (réamhtheachtaí Pháirtí Náisiúnta na hAlban nua - aimseartha) rannpháirtíocht, agus thoiligh Taoiseach na hÉireann ag an am, Éamon de Valera, a bheith ina phátrún ar an eagraíocht sna 1930idí.
Bhí bearna aon bhliain déag ann roimh Chomhdháil Cheilteach Lúnasa 1949 i mBeannchar na Breataine Bige, agus i measc na dtoscairí bhí Sir Ifor Williams agus Conor Maguire, Príomh-Bhreitheamh na hÉireann. Tionóladh cruinnithe beagnach gach bliain ó shin i leith. Bhí Comhdháil Cheilteach na bliana 1950, a reáchtáladh in Institiúid Ríoga an Choirn i dTruru), ina chatalaíoch do bhunú Mebyon Kernow an bhliain dár gcionn. Sa bhliain 1960, bhí craobh na Breataine Bige ina óstach ar an gcruinniú in Aberystwyth.
Tá gach ceann de na sé bhrainse neamhspleách lena gcláir ghníomhaíochtaí féin i rith na bliana.
Tionóltar an Chomhdháil i ngach ceann de na sé thír ina dhiaidh sin, agus tá sé de phribhléid ag an tír a bhfuil an chomhdháil á hóstáil aici na comhdhála téama na léachtaí a roghnú don bhliain sin. Bíonn léachtaí, cuairteanna ar áiteanna atá spéisiúil ó thaobh an chultúir agus na staire de, agus imeachtaí ceoil agus damhsa mar chuid de Chomhdháil Idirnáisiúnta Cheilteach.
Cáin agus Áibil
Ba iad Cáin agus Áibil an dá mhac Ádhamh agus Éabha de réir Leabhar Gheineasas. Luaitear iad sa Sean-Tiomna.
The Brandsma Review
Iris Chaitiliceach den eite dheis í The Brandsma Review atá á fhoilsiú in Éirinn.
Cáin agus Áibil
Luigh Ádhamh lena bhean Éabha agus ghabh sí gin agus rug mac, Cáin. “Fuaireas mac,” ar sí, “le cúnamh an Tiarna.” Agus rug sí an dara mac Áibil, deartháir Cháin. Aoire i bhfeighil caorach a ba ea Áibil, ach ag saothrú na talún a bhíodh Cáin. Faoi chionn tamaill thug Cáin cuid de thorthaí na talún mar íobairt don Tiarna, agus thug Áibil mar an gcéanna cuid de chéadghinte a thréada agus dá saill. D'fhéach an Tiarna le fabhar ar Áibil agus ar a íobairt ach níor fhéach sé le fabhar ar Cháin ná ar a íobairtsean. Líon Cáin le fearg agus chuir púic air féin. Chuir an Tiarna ceist ar Cháin: “Cén fáth,” ar sé, “a bhfuil fearg ort agus púic? Má dhéanann tú an mhaith, nach nglacfar leat? Mura ndéana tú an mhaith, nach shin é an peaca ar an tairseach agat agus craos air chugat ach go gcaithfir é a cheansú?” “Téanam amach,” arsa Cáin le hÁibil a dheartháir. Fad bhí siad amuigh, d'iompaigh Cáin ar Áibil a dheartháir agus mharaigh sé é.
Ansin dúirt an Tiarna le Cáin: “Cá bhfuil Áibil do dheartháir?” “Níl a fhios agam,” ar sé. “An mise coimeádaí mo dhearthár?” “Cad tá déanta agat?” arsa an Tiarna. “Tá guth fhuil do dhearthár ag glaoch orm as an talamh. Beidh mallacht ort feasta agus tú ar díbirt ón talamh seo a d'oscail a bhéal agus a ghlac fuil do dhearthár ó do láimh. Nuair a shaothróidh tú an talamh ní thabharfaidh sé feasta dá dhícheall duit. Beidh tú i do theifeach agus i d'fhánaí ar talamh.” Dúirt Cáin leis an Tiarna: “Tá mo phionós thar mo chumas iompair. Seo thú inniu do mo dhíbirt ón talamh seo; rachaidh mé i bhfolach ó do ghnúis; beidh mé i mo theifeach agus i m'fhánaí ar talamh agus an té thiocfaidh orm maróidh sé mé.” “Cibé más ea,” arsa an Tiarna leis, “a mharóidh Cáin, déanfar é a dhíolt air faoi sheacht.” Agus chuir an Tiarna marc ar Cháin ionas nach maródh aon duine a thiocfadh air é. Ansin d'imigh Cáin leis ó láthair an Tiarna agus chuir sé faoi i dtír Nód, soir ó Éidin.
The Brandsma Review
Bunaíodh an iris i mBaile Átha Cliath i mí Iúil 1992 tar éis "Cás X" (ginmhilleadh). Tá an iris ainmnithe in ómós do Títus Brandsma, sagart Ollannach Cairmíliteach. Rinne sé staidéar ar an mBéarla i Sráid na mBráthar Bán i mBaile Átha Cliath agus chuir na Naitsithe chun báis é i Dachau sa bhliain 1942.
Tá mana Laidinne ag an iris Pro Vita, Pro Ecclesia Dei et Pro Hibernia a chiallaíonn go bhfuil an iris in aghaidh an ghinmhillte, ar son Eaglais Dé agus ar son na hÉireann. Glacadh an teideal Ecclesia Dé ó thréadlitir de chuid Eoin Pól II i leith an Aifrinn Laidinigh in 1988.
Ionad Siopadóireachta Cois Coille
Tá Ionad Siopadóireachta Cois Coille (nó Forestside i mBéarla) suite i ndeisceart chathair Bhéal Feirste i gContae an Dúin. Thóg an foirgneamh i lár na 1990idí, agus osclaíodh go hoifigiúil den chéad uair i Márta sa bhliain 1997 é.
Ag an am, ní raibh a fhios ag duine ar bith go mbeadh sé chomh gnóthach agus mar atá. Tá an ceantar thart timpeall air buaite go dona le trácht, go mór mór ag am Nollag. Cuireann sé le fadhbanna tráchta ar an Bhóthar Ormeau agus ar sheachbhóthar Bhéal Feirste. Bhí ar an rialtas agus ar Sainsbury's (an siopa is mó sa mhór-ionad) neart airgid a chaitheamh, don cheangal A24/A55 a fheabhsú, mar chuid den chead pleanála.
Bhí buamáil pléasctha san ionad ag deireadh na 90aidí, de chuid poblachtach. Ní mharaigh sé duine ar bith, ach rinn sé dochar ollmhór don ionad agus don gheilleagar áitiúil. Tá an ionad suite os comhair cheanncheathrú Chomhairle Bhuirg an Chaisleáin Riabhaigh.
Lafcadio Hearn
Scríbhneoir ab ea Patrick Lafcadio Hearn (/hɜːrn/; Gréigis: Πατρίκιος Λευκάδιος Χερν; 27 Meitheamh 1850 – 26 Meán Fómhair 1904), a raibh aithne air freisin faoina ainm Seapánach Koizumi Yakumo (小泉 八雲). Aithnítear é sa chuid is mó as a chuid leabhar faoin Seapáin, go mór mhór as a dhíolaimí miotas agus scéalta taibhsí i mBéarla a leithéid Kwaidan: Stories and Studies of Strange Things. Tá cáil freisin ar a chuid scríbhinní faoi New Orleans, Louisiana, iad bunaithe ar na deich mbliana a chaith sé ina chónaí sa chathair úd. Sa tSeapáin, áfach, a mhothaigh sé ar a shuaimhneas ba mó. Phós sé bean Sheapánach, rugadh ceathrar páistí dóibh agus ghlac sé le saoránacht na Seapáine.
A óige
Bí cúlra casta teaghlaigh aige, agus eisean faoi chúram a athar, a mháthar agus aintín leis ag amanna difriúla. B'as Éirinn a athair, agus Gréagach ab ea a mháthair. Rugadh Lafcadio ar cheann de na hOileáin Iónacha sa Ghréig, mar atá Lafcada (as a dtagann an dara ainm leis) agus tógadh é i mBaile Átha Cliath, Contae Phort Láirge agus i mBangor sa Bhreatain Bheag. Oileadh i Sasana agus sa Fhrainc é. D'aistrigh sé scéalta Guy de Maupassant ón bhFraincís go dtí an Béarla.
A ghairmré
Thug sé aghaidh ar Mheiriceá agus é 19 bliana d'aois. Rinne sé a bhealach chuig Cincinnati, Ohio mar a raibh daoine gaolta leis ina gcónaí ann. Agus é 23 bliain d'aois phós sé bean óg ghorm darbh ainm Alethea ("Mattie") Foley, rud a bhí in aghaidh an dlí in Ohio san am.
mion|clé|Lafcadio Hearn lena dara bhean chéile, Koizumi Setsu, sa t[[An tSeapáin|Seapáin]] Shíothlaigh Hearn i dTóiceo de bharr taom croí. I ndiaidh a bháis, ghlac Natsume Sōseki cathaoir litríocht an Bhéarla in Ollscoil Thóiceo, post a bhí ag Hearn go dtí sin.
Taephota
thumb|300px|Dhá chorcán tae Soitheach faoi leith is ea taephota (corcán tae, ruacan,, nó maosán sna seanfhoclóirí). Is ann a fhliuchtar tae. Caithtear duilleoga tae ann agus anuas orthu sin, doirtear uisce beirithe. Bíonn barr air chun an t-uisce a choimeád te agus an gal a choimeád ann. Bíonn feadán ar an dtaobh ar a ghlaotar gob. Doirtear an tae amach an gob. Is cré-earra taephota de ghnáth. Déantar le cré iad. Ní seolann cré-earraí teas, cé go mbíonn an taephota te nuair a bhíonn sé lán de tae te. Déantar de mhiotal iad freisin. Is féidir taephota a bheith beag nó mór. Is féidir toilleadh beag nó mór a bheith acu. Is féidir ceann a fháil atá oiriúnach i gcóir tae do dhuine amháin nó ceann mór le toilleadh mór atá in ann tae a dháileadh ar bhreis is 30 daoine.
Thomas Kinsella
File mór le rá as Baile Átha Cliath ab ea Thomas Kinsella (4 Bealtaine 1928 – 22 Nollaig 2021).
Saothar
Bhí Kinsella ar dhuine de na heagarthóirí ar mhórchnuasach filíochta na hÉireann, Duanaire: Poems of the Dispossessed, agus bhí clú ar a dhán Mirror in February i measc dhaltaí na hArdteistiméireachta. Fuair sé Saoirse Chathair Bhaile Átha Cliath in 2007.
Rinne sé aistriúchán nua ar an eipic ársa Táin Bó Cúailgne. Tá cáil ar a leagan Béarla, a foilsíodh i 1969 agus a bhfuil léaráidí cuidsúlacha leis an ealaíontóir Louis le Brocquy ina gcomhchuid de.
Scríobh Thomas Kinsella an dán Butcher’s Dozen tar éis Dhomhnach na Fola i nDoire i 1972. Chomh maith leis an sléacht féin, ba é tuarascáil Widgery a spreag é lena chuid feirge a chur in iúl sa dán. "Mórmhasla" a thug sé ar an tuarascáil sin.
Bhí cuid dá dhuanta féin ar chúrsa na hArdteistiméireacht a ar feadh na mblianta. Bhí clú ar a dhán Mirror in February i measc dhaltaí na hArdteistiméireachta.
Eagarthóir
Bhí Kinsella ar dhuine de na heagarthóirí ar mhórchnuasach filíochta na hÉireann. I 1981, foilsíodh An Duanaire 1600-1900: Poems of the Dispossessed, cnuasach a chuir sé féin agus Seán Ó Tuama in eagar, a tháinig amach i 1981 agus a bhfuil ráchairt air i gcónaí. Ba é an aidhm a bhí ag na húdair leis an leabhar sin ná saibhreas filíochta na Gaeilge ón tréimhse 1600-1900 a chur os comhair an phobail.
Chuir sé bailchríoch ar a leagan Béarla de Chúirt an Mheán Oíche in The New Oxford Book of Irish Verse i 1986, teaglaim eile a chuir sé in eagar.
Saol pearsanta
In Inse Chór i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1928 a rugadh Thomas Kinsella. Rinne sé céim eolaíochta sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath. Chaith sé seal ina státseirbhíseach sular thug sé faoin léann agus faoin scríbhneoireacht go lánaimseartha.
Iéahú
Ba fháidh é Iéahú, mac Hanani. Luaitear é sa Bhíobla Eabhraise. Bhí sé gníomhach sa 9ú haois Roimh Chríost.
Thomas Kinsella
Saol pearsanta
Bhí triúr clainne ar Thomas Kinsella agus a bhean, Eleanor.