cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liosta ealaíontóirí Columbia Records
Is liosta é seo de ealaíontóirí a shínigh le Columbia Records.
Bogearraí saora
Is éard atá i gceist le bogearraí saora ná cód foinseach bogearraí a bheith ar fáil go réidh don úsáideoir agus é a bheith saor le hathruithe a dhéanamh don chód is a roinnt le daoine eile gan choinníollacha ceadúnais a shárú. Ní ceist airgid atá á plé leis an gcur síos seo, ní gá do na bogearraí bheith saor in aisce. Mar a deir Richard Stallman, bunaitheoir an Free Software Foundation, is é "saoirse cainte" atá i gceist, seachas "beoir saor in aisce".
Stair
thumb|upright|[[Richard Stallman, bunaitheoir an Eagraíocht um Bogearraí Saor.]]
Sna caogaidí, seascaidí agus seachtóidí, ba ghnáthrud é na cearta bogearraí saor do úsáideoirí ríomhairí. Bhí na gnó crua earraí sásta leis seo, mar bhí an pobal ag cruthú bogearraí a chur fiúntach lena táirge. I 1980 chuir rialtas na Stáit Aontaithe Cóipcheart Bogearraí sa dlí.
Bunaíodh an Eagraíocht um Bogearraí Saor, nó "Free Software Foundation" as Béarla sa bhliain 1985.
Seantalamh, Contae Dhoire
Is ionad daonra agus baile fearainn suite i gContae Dhoire é Seantalamh.
Pápa Leon II
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Leon II.
Baile a' Ghobhainn
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Baile a' Ghobhainn.
Helena Concannon
Polaiteoir Éireannach ab ea Helena Concannon (1878 – 27 Feabhra 1952). Bhí sí ina ball d'Fhianna Fáil.
Anselme Payen
Ceimiceoir Francach ab ea Anselme Payen (6 Eanáir 1795 – 12 Bealtaine 1871) a raibh aithne air as an einsím diastáis, agus an charbaihiodráit ceallalós a fhionnadh.
Tamhnaigh Oscair
Is baile fearainn suite i gContae Dhoire é Tamhnaigh Oscair.
250px|clé|thumb|Tamhnaigh Oscair
Anselme Payen
Beathaisnéis
Rugadh Payen i bPáras. Thosaigh sé ag staidéar na heolaíochta lena athair nuair a bhí sé 13 bliana d’aois, agus ina dhiaidh sin rinne sé staidéar ar Cheimic ag an École Polytechnique faoi na ceimiceoirí Louis Nicolas Vauquelin agus Michel Eugène Chevreul.
D’fhorbair Payen próisis freisin chun siúcra a bheachtú, mar aon le bealach chun stáirse agus alcóil ó phrátaí a bheachtú, agus modh chun nítrigin a thomhais. Cheap Payen eiseadathmhéadar, a dhéileáil le hanailís, eiseadathú, tuaradh, agus criostalú siúcra.
D'aimsigh Payen an chéad einsím, diastáis, sa bhliain 1833. Tá sé ar eolas freisin as an charbaihiodráit ceallalós a aonrú agus a ainmniú.
Sa bhliain 1835, rinneadh Payen ina ollamh ag an École Centrale Paris. Toghadh é ina ollamh ina dhiaidh sin ag an Conservatoire National des Arts et Métiers. D’éag sé i bPáras an 13 Bealtaine 1871.
Oidhreacht
Tá dámhachtain bhliantúil in onóir Payen, an Anselme Payen Award, bunaithe ag an Rannán Ceallalóis agus Ábhair Inathnuaite
Píopbhuama
right|thumb|300px| Samhailghaireas de phíopbhuama sreang-tuisil tionscanta, a d'úsáid seirbhís míleata SAM le haghaidh oiliúnaIs éard is piopbhuama ann ná feiste phléascach seiftithe, cuid de phíopa séalaithe go docht agus í líonts le hábhar pléascach. Cuireann an srianadh a sholáthraíonn an píopa ar chumas an duine lagphléascáin simplí a úsáid chun pléascadh sách mór a chur i gcríoch, agus cruthaíonn ilroinnt an phíopa féin sreapnal a fhéadfadh a bheith marfach. Bíonn madhmadh, roimh am, ina ghuais ar iarracht um thabhairt faoi aon bhuama baile a thógáil, agus tarlaíonn teagmhais mhadhmadh neamhbheartaithe go minic, toisc úsáid a bhaint as na hábhair agus na modhanna le phíopbhuamaí a dhéanamh, agus is minic gur toradh tromchúiseach nó bás a fhulaingíonn an cóimeálaí. I go leor tíortha, is coir thromchúiseach í a bheith ag monarú nó i seilbh píopbhuama, beag beann ar an úsáid a bheidh beartaithe.
Lucy Qinnuayuak
Beathaisnéis
Rugadh Qinnuayuak i, nó in aice le, Salluit, Québec i 1915. Mar leanbh, chuaigh an teaghlach ar imirce go dtí Oileán Baffin, áit a raibh cónaí orthu i Rinn Dorset. Mar dhéagóir, socraíodh bainise di agus phós sí Tikituk Quinnuayuak. Ba dhealbhóir agus ealaíontóir é Tikituk freisin. Lean siad ar bhealach traidisiúnta maireachtála ag fiach, ag bogadh timpeall Leithinis Foxe agus ag fanacht i gcampaí éagsúla, a leithéid agus Shapujuak, Ittiliakjuk, Igalallik, agus Kangia. Ba é an t-ealaíontóir eile, Kenojuak Ashevak, a neacht.
Ról an ealaíontóra iomráitigh
Thosaigh Qinnuayuak ar saothar ealaíne sna 1950idí. Bhí sí ar cheann de na chéad daoine a thug freagra ar iarratas James Houston i gcomhair priontaíochta. Bhronn Sir Charles Gimpel a cloch 'Large Bear' ar Ghailearaí Tate, Londain. Is féidir é a fheiceáil inniu ag an Scott Polar Research Institute, Cambridge. Úsáideadh a cuid oibre i mbailiúchán priontaí Cape Dorset i 1961. Bhí 136 pictiúr sa bhailiúchán a bhí aici roimh am a báis i 1982
D'úsáid Qinnuayuak graifít agus pinn luaidhe daite den chuid is mó, ach rinne sí turgnaimh le níos mó ábhar sna 1970idí - 80idí le huiscedhathanna agus péinteanna aicrileach.
Is eol do a portráidí d’éin artacha, tá saothar Qinnuayuak ar taispeáint go minic i gCeanada agus i dtíortha eile. Úsáideadh ceann de na grianghraif ar bhratach fógraíochta do Chluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1987. An dealbh cloiche 'Tá rud éigin le déanamh againn go léir '(Béarla: We all have something to do ) sa Bhailiúchán Ealaíne Bunaidh ag Seanad Cheanada.
Tá saothar Qinnuayuak le feiceáil i níos mó ná ochtó taispeántas, lena n-áirítear The Inuit Press a rinne Roinn na hIndia agus Músaem Sibhialtachta Cheanada, agus a chuaigh ar camchuairt go hidirnáisiúnta ó 1977 go 1982. . Tá a cuid pictiúr le feiceáil i nGailearaí Ealaíne Ontario, i Músaem Stairiúil Cheanada, in Institiúid Cultúrtha Inuit, i nGailearaí Ealaíne Sudbury agus in Ionad Ealaíne Macdonald Stewart.
Paul Klee
Péintéir Eilvéiseach ab ea Ernst Paul Klee (18 Nollaig 1879 – 29 Meitheamh 1940). Bhí stíl aonair faoi leith aige, go mór faoi anáil an Osnádúrachais, an Eispriseanachais agus an Chiúbachais. Spéis leis an oirthearachas freisin. Dréachtóir nádúrtha a bhí ann. Rinne sé turgnaimh le dathanna agus thosaigh sé ag cur suim mhór sa dath-theoiric, ábhar a scríobh sé a lán faoi. Bhí cúlra láidir ceoil aige.
Mac imrisc
mion|clé|240px|Anatamaíocht na súile 1. [[Cúlchuasán 2. Cuaisín tosaigh 3. Coirne 4. Mac imrisc 5. Uvea 6. Inteachán 7. Corp fabhránach 8. Córóideach 9. Scléara 10. Ballnasc crochta an lionsa 11. Lionsa 12. Lionn gloiní 13. Ducht hiailideach 14. Reitine 15. Macula lutea 16. Foibhé 17. Diosca optach 18. Néaróg optach 19. Fuileadáin na reitine ]] Is éard is mac imrisc ann ná an poll dubh i lár an inteacháin, agus bualann an solas a thaistealaíonn tríd an mac imrisc ar an reitine.
Dealraíonn sé go bhfuil dath dubh air, toisc go mbíonn na gathanna solais a théann isteach ann ionsúite sna fíocháin taobh istigh den tsúil go díreach, nó i ndiaidh frithchaithimh idirleata taobh istigh den tsúil nach spreagann an mac imrisc caol.
Bíonn an mac imrisc cruinn sa dhuine, ach i speicis eile, ar nós roinnt cait, bíonn sé ina scoiltín ceartingearach, sna gabhair bíonn sé treoshuite go cothrománach, agus bíonn cineálacha fáinneach ag roinnt cat mara. I dtéarmaí optúla, is éard is mac imrisc anatamaíoch ann ná 'cró na súile' agus is éard is an t-inteachán ann ná 'stopchóras an lionsa'. Tugtar an 'mac imrisc iontrála' ar íomhá na súile atá le feiceáil ó lasmuigh den tsúil, nach bhfreagraíonn go díreach le suíomh agus méid an mhac imrisc fhisicigh toisc go bhfuil sé méadaithe ag an choirne. Ar an imeall istigh luíonn struchtúr feiceálach, an coiléirín, ag marcáil cumar an shuthscannáin mhac imrisc a chlúdaíonn an mac imrisc suthach.
Am Bad Call
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é am Bad Call.
Jennifer Lawrence
Ban-aisteoir Meiriceánach is ea Jennifer Shrader Lawrence, a rugadh ar an 15 Lúnasa 1990 in Louisville, Kentucky. I measc na bpáirteanna a thuill clú di tá ról Katniss Everdeen sna scannáin Hunger Games (2012–2015).
An Phlá Mhór
B'ionann an Phlá Mhór nó an Galar Dubh agus galar marfach a scaip go rábach ón Áise ar fud na hEorpa san 14ú haois (1347-1351). Meastar go bhfuair 25 milliún duine bás san Eoraip dá barr, timpeall trian den daonra iomlán.
Dreancaidí galraithe ar fhrancaigh ba chúis leis an nGalar Dubh »»»»
Francaigh a bhí galraithe le bachaillíní an ghalair a scaip an phlá i measc na ndaoine agus d'at na nóid limfeacha. clé|mion|"Column of the Plague" (Pestsäule), Graben, [[Vín, An Ostair]]
Stair
Bhí an phlá scamhógach marfach i níos mó ná 75% de na cásanna.
Bhí an phlá sheipticéimeach (inar ionfhabhtaíodh an fhuil sa cholainn) níos measa fós, ach amháin nár tharla an fhoirm seo chomh minic leis na foirmeacha eile.
Is deacair a hiarmhairt ar an Eoraip a mheas, ach chuir sí isteach go tubaisteach fadtréimhseach ar gach gné den bheatha. Is beag a foghlaimíodh uaithi, mar tharla paindéimí eile san Eoraip i 1361-3, 1369-71, 1374-5, 1390, agus 1400. mion|[[Ortha sa tSín, tréimhse Ming, 1368-1644]]
Áise
Fuair 13 milliún Síneach bás léi. Is dócha gur iompair ceannaithe an galar ar feadh na mBealaí Síoda trádála don Mheánoirthear is an Mheánmhuir.
Tagairtí
ペスト
Millbrook, Victoria
Ceantar tuaithe in Victoria na hAstráile is ea Millbrook agus é nócha ciliméadar soir ó thuaidh de Melbourne. Thugtaí "Moorabool" air ach athraíodh é toisc go raibh an t-ainm céanna ar cheantar in aice le Geelong. Roghnaíodh an t-ainm "Millbrook" toisc gur thóg Matthew Butterly muileann plúir ar bhruach abhainn an Moorabool Thiar
Tá an seanbhóthar mór idir Melbourne agus Ballarat ag rith tríd, bóthar a thugadh na mianadóirí go dtí órcheantar Ballarat sna 1850í. Talamh droimneach atá ann, é measartha crannach fós agus an Moorabool Thiar, abhainn chaol, ag rith tríd. Is é an áit is airde sa cheantar an Cnoc Dubh (Black Hill). D'fhág na hÉireannaigh lorg ar leith ar an gceantar. De réir dhaonáireamh na bliana 2011 bhí 359 duine ina gcónaí ann (seachas 550 sa bhliain 2006).
Stair
An stair chéanna, mórán, atá ag Millbrook agus ag na ceantair máguaird, Ballan, Wallace agus Gordon. Na Wathaurong, pobal Bundúchasach, a bhí ina gcónaí sa taobh tíre sin nuair a cuireadh réimsí caorach ar bun sa limistéar sa bhliain 1838. Chuaigh mórán Bundúchasach ag obair ar na réimsí sin, ach rinne galracha nua, ól agus achrann dochar mór dóibh agus tháinig scaipeadh orthu sa dara leath den 19ú haois. Tá a gcuid déantúsán le fáil ann fós, ach níl aon duine dá sliocht ina chónaí sa cheantar anois.
Bhí fiadhúlra dúchasach flúirseach go leor ag an am ar fud an limistéir a mbaineann Millbrook leis, agus tá cuid de (ar nós kóálanna, pasam agus paraicítí) le fáil ann fós. Ar theacht na nEorpach d'imigh cuid eile in éag de dheasca seilge agus scrios gnáthóige. Orthu sin bhí cangurúnna, lucha léimneacha, diongónna, bandacúit, cait dhúchasacha, crotacha, colúir agus a lán pearóidí.
Fuair a lán feirmeoirí beaga (roghnóirí talún no selectors) gabháltais sa cheantar de bharr Acht Talún Duffy in 1862, reachtaíocht a lig dóibh talamh Corónach a cheannach ar £1 an t-acra. Tá ithir mhéith bholcánach ar fud an cheantair agus í an-oiriúnach do phrátaí agus d'arbhar.
Na hÉireannaigh
Bhí baint ag an nGaeilge le stair an cheantair fiú sa fichiú haois maidir le caomhnú leabhar agus saothrú liteartha.
Iarnród
Tá seaniarnród Ballarat ag rith tríd an gceantar, cé gur dúnadh an stáisiún áitiúil agus ceithre cinn is tríocha eile ar 4 Deireadh Fómhair 1981 mar chuid d'amchlár nua do phaisinéirí tuaithe. Bhaintí feidhm mhór as an seantaobhlach maidir le barraí agus beithígh. Tógadh iarnród nua idir Melbourne agus Ballarat a raibh cuid de ag rith trí Millbrook, agus thosaigh seirbhís mhórluais ar 22 Nollaig 2005.
Oifig an phoist
Athraíodh ainm na hoifige poist ó Moorabool Creek PO go Millbrook PO ar 1 Lúnasa 1879, agus dúnadh an oifig ar 31 Iúil 1985. Níor bunaíodh sráidbhaile riamh in Millbrook mar a tharla in áiteanna eile.
Féach freisin
ÁÁ
Joe Walcott
Dornálaí Guánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea Joe Walcott, a rugadh ar 13 Márta, 1873 san Ghuáin agus a fuair bás ar an 1 Deireadh Fómhair, 1935.
Substaint phléascach
thumb|220px| Siombail phléascach an [[An tAontas Eorpach|Aontais Eorpaigh, de réir Treoir 67/548/EEC]] Is éard is substaint phléascach ann, ar a dtugtar pléascán freisin, ná substaint imoibríoch ag a bhfuil méid mór d'fhuinneamh poitéinsiúil agus gur féidir léi pléascadh a tháirgeadh má scaoiltear í go tobann, de ghnáth, i dteannta le solas, teas, fuaim, agus brú a tháirgeadh. Is éard is lánán pléascach ann ná méid tomhaiste d'ábhar pléascach.
Féadfar an fuinneamh poitéinsiúil seo atá stóráilte in ábhar pléascach a bheith ina
Gobnait
Naomh Éireannach Críostaí sa luath Mheánaois ab ea Gobnait. Mhair sí timpeall na 6ú haois e. Bhí baint aici le séipéal i Móin Mhór i mBaile Bhúirne, i gContae Chorcaí. Bhí baint aici freisin leis an Múscraighe. Bhí a séipéal agus a clochar ar theorainn Mhúscraighe Mittine agus Eóganacht Locha Léin. Is é an 11ú Feabhra a féile.
Saol
Rugadh Gobnait i gContae an Chláir sa 5ú nó 6ú hAois, agus tá sé ráite gur deirfiúr le Naomh Abban í. Theith sí ó achrainn teaghlaigh, agus chuaigh sí ar a caomhnú ar Inis Oírr in Árainn. Nocht aingeal a dúirt léi nárbh an áit sin "áit a haiséirí" agus gur chóir di dul ar lorg áit ina mbeadh naoi bhfia bhán ar féarach. Tháinig sí orthu in áit ar a dtugtar anois Coill Naomh Gobnait. Deirtear gur oibrigh Naomh Abban léi ag tógáil bhunsraith an chlochair agus go ndearna sé banab air í.
Creidtear go raibh áit mhór don bheachaireacht i saol Ghobnait agus go raibh cion aici ar na beacha. Bhí ardmheas ag na sean-Cheiltigh ar na beacha, mar chreidtí go n-imíonn an t-anam ón chorp i bhfoirm beiche nó féileacáin.
Cuirtear ina leith gur tharrtháil sí lucht Bhaile Bhúirne ón bplá.
Fáil Inis
I Miotaseolaíocht na nGael, coileán Lugha Lámhfhada ab ea Fáil Inis. Dochloíte a bhí an cú i mbun cogaidh, rug sé gach ainmhí fiáin ar bhuail sé leis, agus bhí sé ar a chumas uisce reatha a iompú go fíon á fholcadh ann. Ar ceann den dá dhuais déag a d'éiligh Lugh ar an gclann Tuireann (Brían, Iuchar agus Iucharba) mar éiric as marú a athair, Cian. Ba le rí na hIoruadh an cú sula bhfuair mic Tuireann é, agus dúradh mar gheall air "go dtitfeadh gach beithíoch fiáin an domhain […] as a seasamh" agus gur "níos soilsí ná an ghrian ina rotha tintrí."
Oidheadh Chlainne Tuireann
Faightear lánainm an chú, Fáil Inis, sa scéal Oidheadh Chlainne Tuireann (Féach Brian, Tuireann), a caomhnaítear ach i lámhscríbhinní den luath 18ú haois amach. Níor cumadh ní an chú nó a ainm sa ré úd. Tá cur síos gearr i Leabhar Gabhála na hÉireann faoi éilimh Lugha, ina insítear go bhfuair sé "Cuilen rīg goband na hiruaidhe" (coileán rí-ghabha na hIoruaí), a bhí "ina chú le hoíche agus ina chaora le lá", agus athraíodh go fíon pé uisce a bhuailfeadh a chraiceann (croccenn). Ní thugtar ainm an chú sa Leabhar Gabhála.
Duan 12ú haois
Faightear an cú i nduan na Fiannaíochta den 12ú haois, Dám Thrír Táncatair Ille, Dámh/buíon triúir thangadar uile.
"Coileán rí na hIoruaidhe ... a bhí le Lugh na Leann... D'fhásadh leann/meá nó fíon di, dá bhfolcfadh sí i n-uisce foinse."
Tugann triúr fear ón Ioruaidh leo cú draíochta, Salinnis nó Fáil inis, ) a athraíonn uisce foinse ar bith a bhuaileann leis ina leann nó fíon. Ba le Lugh na Leann an cú tráth.  Maraíonn an cú dunne de na Fianna (Dubhán mac Breasail), agus de bharr, tógadh an madra ón triúr acu (Sela, Dorait, Domnán) mar chúiteamh.  Maraíonn na Fianna an cú ansin agus feannadh a sheithe (is dóigh lena chumhachta déanta fíona fós ann), agus imíonn leo ar eachtraí thar lear.
Agallamh na Seanórach
In Agallamh na Seanórach, a aithrisíonn Caílte, déantar cur síos ar thriúr ón Ioruaidh a bhuail na Fianna leo, cé go bhfuil ainmneacha éagsúla acu (Dub, Ág, Ilar). Fermac nó Fer Mac is ainm dá gcú draíochta, agus ní deirtear gur le Lugh a bhí sé. Cú ioldathach an ea, a belched out dúinn chomh maith le hór agus airgead. Madra mór le lá, chrapadh sé go gaidhrín le hoíche. Chuaigh beirt fhear faire (prionsaí na nUladh) ag spiaireacht faoi choim na hoíche, i sárú rabhadh an triúir, ach mhúscail an gaidhrín gaoth dhraíochta lena eireaball, agus scuabadh na fir chun siúil, a  gclaimhte sáite isteach a chéile.
Balliang, Victoria
Ceantar in Victoria na hAstráile is ea Balliang agus é suite in oirdheisceart Shír Moorabool, 54 ciliméadar ó Melbourne, príomhchathair an Stáit. De réir dhaonáireamh na bliana 2006 bhí 233 duine ina gcónaí ann. Rugadh ceithre dhuine dhéag acu i Sasana, naonúr sa Nua-Shéalainn, triúr san Fhidsí, triúr sa tSlóivéin agus triúr san Ostair. Ní raibh aon Bhundúchasaigh ina gcónaí ann, cé gurbh iad na Wathaurong, pobal Bundúchasach, a bhí ann roimh theacht na nEorpach.
Ainmníodh an áit as teach in Geelong ar le Foster Fyans, coimisinéir tailte corónach, é. Deirtear gur ainmníodh an teach as Balliang (Ballyang), Bundúchasach a bhí ar fostú ag Fyans.
Osclaíodh oifig poist ann ar 23 Bealtaine 1908 agus dhún sí sa bhliain 1968.
Féach freisin
Balliang: 90 years of settlement 1908-1998. Balliang, Victoria: Back to Balliang Committee 1998.
Máire Bhuí Ní Laoghaire
File Éireannach ab ea Máire Bhuí Ní Laoghaire (1774–1849?).
Saol
Rugadh í i dTúirín na nÉan, Uibh Laoghaire, i ngar d'Inse Geimhleach i gContae Chorcaí, agus is ann a chaith sí a saol le linn a hóige. Timpeall ar an mbliain 1792, phós sí Séamus de Búrca as an Sciobairín. Bhí cónaí orthu i ngar do Chéim an Fhia.
Bhí Art Ó Laoghaire agus Donnachadh Dall Ó Laoghaire gaolta léi.
Cuireadh san uaigh í sa reilig in Inse Geimhleach.
Filíocht agus amhránaíocht
Bhí Máire Bhuí neamhliteartha ach mhair a dánta agus a hamhráin sa bhéaloideas, cosúil le filí eile ag an am sin, mar shampla Antoine Ó Raifteiri. Scríobh sí Cath Chéim an Fhia.
Quanah Parker
Taoiseach de chuid na gCómáinsí ab ea Quanah Parker (Cómáinsí: kwana, "boladh") (timpeall 1845 nó 1852 – 20 Feabhra 1911). Tháinig sé ar an saol mar dhuine de na Nokoni (“Fánaithe”), mac an taoisigh Chómáinsí Peta Nocona agus Cynthia Ann Parker. Angla-Mheiricéanach a bhí ina mháthair, a fuadaíodh ina cailín óg agus a shocraigh go h-iomlán mar chuid den treibh. Bhí Quanah ina thaoiseach ar an ngrúpa siúd Quahadi ("Antalóp").
Agus cuid mhaith de thaoisigh na treibhe curtha faoi chois, tháinig Quanah go mór chun cinn mar cheannaire nuair a ghlac sé páirt lárnach i gCogadh na hAbhainne Deirge sa bhliain 1874 i gcoinne lonnaitheóirí ón oirthear. Theip orthu an ceann is fearr a fháil ar na Meiriceánaigh, áfach, ach bhí Quanah in ann an treibh a stiúiradh slán sábháilte go dtí an tearmann i bhFort Sill, Oklahoma. Agus mórmah mór de bhuabhaill na machairí móra bánaithe d’aon turas ag na Meiriceánaigh, ghéill Quanah go síochánta. "Taoiseach Deireanach na gCómáinsí" a thugtar go minic air.
Ní raibh sé riamh de nós ag na gCómáinsí duine a roghnú chun taoiseach a dhéanamh de, agus b'é an rialtas Meiricéanach a cheap Quanah ina cheannaire ar náisíun uile na gCómáinsí. Chuaigh sé leis an bhfeirmeoireacht as seo amach, agus níorbh fhada go raibh sé ar duine de na bocanna bó ba mhó sa chontae Cache, Oklahoma. Toghadh ina leas-shirriam é ar an gcathair síud Lowton, Oklahoma sa bhliain 1902. Rinne sé a chuid chomh maith chun cloígh le hEaglais na Meiriceánach Dúchasach. Chuir na dúchasaigh béim ar leith ar thábhacht agus naofacht an pheyote i nósanna spioradáltachta, agus bhí Quanah thar a bheith gníomhach i gcúrsaí consanta agus chur chun cinn.
Tá Quanah curtha ar Mhaolchnoc an Taoisigh i bhFort Sill. Tá a rian fágtha go tréan aige ar a fhód dúchais ("Comancheria" a thugtaí air leis na gcianta) agus is iomaí baile agus bóthar atá ainmnithe in ómós dó, in iardheisceart Oklahoma agus tuaisceart Texas ach go háirithe.
Robert Boyle
Eolaí Angla-Éireannach ab ea Robert Boyle (25 Eanáir 1627 - 30 Nollaig 1691), a thuill an teideal Athair na Ceimice de bharr a chuid oibre. clé|mion|177x177px|University College, [[Ollscoil Oxford]]
'Athair na ceimice'
D'fhoilsigh Boyle an leabhar Sceptical Chymist (Ceimicí Amhrasach, 1661) agus bhunaigh sé an Cumann Ríoga an bhliain chéanna.
Saol
Rugadh agus tógadh Boyle i gCaisleán Lios Móir i gContae Phort Láirge, agus fealsúnaí nádúrtha a bhí ann.
Cor cinniúnach i stair na tíre agus i stair na Gaeilge ab ea foilsiú Shean-Tiomna Bedell sa bhliain 1682. Ba le hairgead Boyle a foilsíodh an chéad leagan Gaeilge den tSean-Tiomna i 1685. Bhí Boyle ina stiúrthóir ar Chomhlacht na hlndia Thoir.
Ialtóg mheasa mhór
Is ainmhí í an ialtóg mheasa mhór nó an calang (Pteropus vampyrus).
Síomóin I na Bulgáire
Ríaltóir na Bulgáire i rith Céad Impireachta na Bulgáire.
Kateryna Kozlova
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Úcráin í Kateryna Kozlova. Rugadh í ar an 20 Feabhra 1994.
Abhainn Gharbhain
deas|250px|thumb|Abhainn Gharbhain Is abhainn suite in Inbhear Áir í Abhainn Gharbhain.
Scí-léimneach ag Cluichí Oilimpeacha 2018
Tá an Scí-léimneach ar cheann de na spóirt a bheidh ar siúl ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018 in Pyeongchang. Beidh na comórtais ar siúl san Alpensia Jumping Centre.
Comhartha athfhriotail
Is gach aon de shraith comhartha poncaíochta, singil (‘ ’) nó dúbailte (“ ”), úsáidte a marcáil tosú agus deireadh an teideal nó sliocht athfhriotail é comhartha athfhriotail.
Comhrac, Contae Dhoire
Is suíomh seandálaíochta agus baile fearainn i gContae Dhoire é Comhrac.
Madonna
Is ceoltóir agus ban-aisteoir Meiriceánach í Madonna Louise Ciccone Ritchie, nó Madonna de ghnáth. Rugadh í i Bay City, Michigan ar an 16ú de mhí Lúnasa 1958.
Tá curiarracht bainte amach aici sa Guiness Book of Records toisc go bhfuil níos mó ceirníní díolta aici ná mar atá ag aon amhránaí eile ar domhan, le níos mó ná 350 mhilliún ceirníní díolta aici faoin am seo.
clé|mion|1986
Tús a saoil
Ní raibh sí ach sé bliana d’aois nuair a tháinig athrú mór ina saol. Fuair a máthair bás le hailse brollaigh. Chuaigh seo i bhfeidhm go mór ar Madonna. Dúirt sí uair amháin gur fhág bás a máthar rian uirthi nár imigh riamh. Ach chiallaigh sé go raibh sí láidir agus neamhspleách óg go leor ina saol. Bhí Madonna maith ag an rince agus ag an dráma nuair a bhí sí ag an ardscoil, chomh maith sin go bhfuair sí seans dul go hollscoil Michigan ag foghlaim rince.
Gairm
Bhog Madonna go Nua Eabhrac i 1978. Ní raibh sé furasta obair a fháil mar rinceoir agus bhí sí ag obair ag Dunkin’ Donuts in Time Square ar feadh tamaill, agus ag obair mar mhainicín. Ina dhiaidh sin d’imigh sí chun na hEorpa den chéad uair agus chaith sí dhá bhliain ag obair mar dhamhsóir dioscó i bPáras.
Is i ndiaidh di teacht ar ais ó Pháras a thosaigh Madonna ag ceol. Bhí sí i ngrúpa darbh ainm an Breakfast Club. Ach ní ag ceol a bhí sí ar dtús ach ag bualadh na ndrumaí. I ndiaidh tamaill d’fhág sí an grúpa sin agus bhunaigh sí ceann eile faoin ainm Emmy. Sin an t-am ar thosaigh sí ag ceol faoina hainm féin, Madonna. clé|mion|Camchuairt MDNA, Madonna 2012, Nice D’eisigh sí dlúthdiosca Everybody sa bhliain 1983 agus d’éirigh go maith leis sna clubanna. Ansin tháinig Holiday níos déanaí sa bhliain chéanna. Chuaigh sé go dtí an 20 is fearr sna Stáit Aontaithe agus go dtí an 10 is fearr ar fud na hEorpa. Bhí sí ina cónaí le Jean-Michel Basquiat faoin am seo, péintéir mór le rá. Bhí Madonna ar a bealach.
Cáil
Ba é Like a Virgin an chéad dlúthdhiosca de chuid Madonna a chuaigh chuig uimhir a haon. Bhí ainm an amhráin chomh clúiteach leis an amhrán féin. Bhí Madonna sa nuacht ní amháin as a cuid ceoil ach as a híomhá fosta. Bhí a oiread clú uirthi as a cuid éadaí agus físeán agus a bhí as a cuid amhrán.
I measc a lucht leanúna bhí girseacha óga ar mhaith leo a bheith cosúil léi. Bhí siad ag iarraidh a bheith neamhspleách agus ‘cuma sa diabhal’ díreach mar Madonna.
Tháinig Papa don’t Preach amach i 1986. Bhí an t-amhrán ag déileáil le déagóirí a bhí ag iompar clainne. Léirigh sé go raibh Madonna ábalta amhráin a scríobh faoi ábhair éagsúla.
Thar na blianta d’athraigh Madonna a híomhá roinnt uaireanta. In amanna tharraing sí conspóid fosta. Mar shampla sa bhliain 1989, thóg sí amach an t-amhrán "Like a Prayer", amhrán iontach conspóideach. Bhí físeán leis a thaispeáin Madonna ag pógadh Íosa a bhí ina fhear gorm. Níor thaitin an t-amhrán leis an Eaglais Chaitliceach ar chor ar bith. Cháin an Vatacáin Madonna agus an t-amhrán go láidir. Chuir Pepsi-Cola deireadh lena n-urraíocht. Ba chuma le Madonna nó bhí díol ar an dlúthdhiosca nach raibh ar aon dlúthdhiosca riamh roimhe.
Tháinig dlúthdhiosca nua amach, Ray of Light in 1998. Chuaigh an t-amhrán Frozen go dtí uimhir a haon sna Stáit agus sa Bhreatain.
Bhí an t-amhrán Beautiful Stranger, 1999, á úsáid i scannán de chuid Mike Myers Austin Powers 2. Bhí Madonna ar ais arís ina banríon ar an phopcheol.clé|mion|Camchuairt Rebel Heart 2016 - Brisbane
Sheinn sí ag Live 8 agus tháinig dlúthdhiosca úr uaithi ag deireadh 2005, Confessions on a Dance Floor. clé|mion|Camchuairt Madame X, Londain, 2020
Aisteoireacht
Rinne sí scannán sa bhliain 1986 le Sean Penn a raibh Shanghai Surprise mar ainm air, ach ní raibh maith ann.
Sa bhliain 1996, fuair sí páirt Eva Peron sa phictiúr Evita, scannán faoi shaol Eva Perón. Bhuaigh sí gradam Golden Globe dá cur i láthair.
Rinne sí scannán le Ritchie fosta darbh ainm Swept Away in 2002.
Fuinneamh ceimiceach
Is éard is Fuinneamh cheimiceach ann ná poitéinsiúil (nó cumas) substainte ceimicí chun dul faoi chlaochlú, trí imoibriú ceimiceach nó, chun substaintí ceimiceacha eile a athrú. I measc na samplaí bheadh cadhnraí agus bolgáin solais agus cealla srl. Bíonn fuinneamh i gceist nuair a ndéantar nó nuair a mbristear naisc cheimiceacha, a fhéadfar a bheith ionsúite nó eascartha ó chóras ceimiceach.
Madonna
Aisteoireacht
Go dtí 2014, bhí páirt aici i 22 scannán. Níor éirigh léi an rath céanna a bhaint amach san mheán seo agus a d'éirigh léi i gceol. clé|mion|Madonna Celebration Tour, 2023
Saol pearsanta
Bhí Madonna ina cónaí le Jean-Michel Basquiat, péintéir mór le rá sa bhliain 1983/1984 ach scar siad.
Bhí sí pósta leis an aisteoir Sean Penn, ach scair siad sa bhliain 1988/1989.
Bhí iníon aici, darbh ainm Lourdes Maria Ciccone Leon, cheana féin lena traenálaí pearsanta, Carlos Leon, sa bhliain 1996. Faoi dheireadh fuair na nuachtáin deis an cheannlíne ‘Madonna and Child’ a úsáid. Thug seo misneach úrnua di agus tháinig dlúthdhiosca nua amach, Ray of Light, ina dhiaidh sin.
Faoin am seo bhí Madonna ina cónaí i Sasana. Bhí sí i ndiaidh bualadh leis an stiúrthóir scannáin Sasanach Guy Ritchie. I Mí Lúnasa 2000 bhí gasúr beag acu, Rocco, agus tamall de mhíonna ina dhiaidh sin phós siad i sléibhte na hAlban. Bhí an bhainis in aít darb Caisteal Sgiobal i gCataibh. Bhí píobaire i láthair a sheinn amhráin Madonna ar an phíob mhór. Roimh an phósadh baisteadh Rocco in Ardeaglais Dhòrnaich. I measc na réaltaí a tháinig go dtí an bhainis, bhí Gwyneth Patrow, Stella McCartney agus Sting.
Thosaigh Madonna ar scríobh sna 2000idí agus chuir sí amach sraith de leabhair do pháistí. Bhí sí i ndiaidh suim a chur sa Chábala (Kabbalah), cuid den chreideamh Giúdach. Thosaigh sí ag déanamh ióga.
Stefanie Vögele
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Eilvéis í Stefanie Vögele. Rugadh í ar an 10 Márta 1990.
Baile Féitheán
Is bruachbhaile suite i gCorcaigh é Baile Féitheán.
Crián
deas|250px|thumb|Criáin Is peann luaidhe nó maide cailc daite nó céir, úsáidte le haghaidh líníocht é crián.
Charles Villiers Stanford
thumb|right|200px|Charles Villiers Stanford Cumadóir Éireannach ab ea Sir Charles Villiers Stanford (30 Meán Fómhair 1852 – 29 Márta 1924), a chaith an chuid is mó dá shaol i Sasana. Tá cáil nach beag air as an gceol córúil a chum sé, agus as an gcóiriú a rinne sé ar an gceol Gaelach. Bhí sé ina ollamh le ceol ag Ollscoil Chambridge ó 1887 go dtí 1924.
Beatha
thumb|right|Charles Villiers Stanford - caracatúr le Leslie Ward
Saolaíodh Stanford i mBaile Átha Cliath, mac le John Stanford, scrúdaitheoir i gCúirt na Seansaireachta (Baile Átha Cliath) agus cléireach na Corónach, Contae na Mí. Ceoltóirí cumasacha a bhí ina athair agus a mháthair; dordamhránaí a bhí ina athair agus dordveidhleadóir; agus pianódóir a bhí ina mháthair. Fuair Charles oiliúint ó R. M. Levey (veidhlín), Miss Meeke, Mrs Joseph Robinson, Miss Flynn agus Michael Quarry (piano); agus mhúin an cumadóir Sir Robert Stewart (cumadóireacht agus an orgáin dó. Tugadh aitheantas dá chumas in The Musical Times, Nollaig 1898.
Tháinig sé go Londain mar mhac léinn le hArthur O'Leary agus Ernst Pauer in 1862, agus in 1870 chuaigh sé go Queens' College, Cambridge, Ollscoil Chambridge ar scoláireacht In 1873 d'athraigh sé go Coláiste na Tríonóide, Cambridge (agus is dó a scríobh sé Three Latin Motets), le teacht i gcomharbacht ar J. L. Hopkins mar orgánaí an choláiste, post a bhí aige go dtí 1892. Thug a phost mar chumadóir don Cambridge University Musical Society deiseanna iontacha dó, agus de bharr fuinnimh is cumais Stanford a leath cáil an Chumainn.
Ó 1874 to 1877 fuair sé cead tréimhse staidéir a chaitheamh gach bliain sa Ghearmáin, áit a raibh séag staidéar faoi Carl Reinecke agus Friedrich Kiel. Bhain sé an bhunchéim amach in 1874 agus an mháistreachtin 1878, agus bronnadh céim oinigh air, Dochtúireacht sa Cheol in Ollscoil Oxford in 1883 agus in Ollscoil Chambridge in 1888.
Fuair sé aitheantas mar chumadóir ar dtús lena cheol teagmhasach d'Alfred Lord Tennyson, Queen Mary (Lyceum, 1876); agus in 1881 léiríodh a chéad cheoldráma, The Veiled Prophet i Hanover (athléirithe in Covent Garden, 1893); agus ina dhiaidh sin Savonarola (Hamburg, in Aibreán, agus Covent Garden, Iúl 1884), agus The Canterbury Pilgrims (Drury Lane, 1884). Chum sé ceoldrámaí eile ina dhiaidh sin, Shamus O'Brien (Opera Comique, 1896), Much Ado About Nothing (Covent Garden, 1901) (libretto - Julian Sturgis), The Critic (Shaftesbury Theatre, Londain, 1916), agus The Travelling Companion (David Lewis Theatre, Learpholl, 1925).
Ainmníodh mar ollamh le cumadóireacht é sa Royal College of Music in 1883; bhí sé ina stiúrthóir ar an Bach Choir ó 1886 go dtí 1902; ina ollamh le ceol in Ollscoil Chambridge, ag teacht i gcomharbacht ar Sir George Alexander Macfarren ó 1887; ina chumadóir ar an Leeds Philharmonic Society ó 1897 go dtí 1909, agus ar an Leeds Festival ó 1901 go dtí 1910. Bhí meas air mar mhúinteoir dian, agus ar a chuid mac léinn bhí Samuel Coleridge-Taylor, Gustav Holst, Ralph Vaughan Williams, John Ireland (cumadóir), Frank Bridge, Charles Wood (cumadóir) (a tháinig i gcomharbacht air mar ollamh le ceol, Geoffrey Shaw agus Herbert Howells. Bhí cáil an cháil air, agus ba mhinic é in earráid lena chomhaimsearthaigh, leithéidí Edward Elgar agus Hubert Parry. Rinne ridire de in 1902.
Ceol
Bhí cáil ar Stanford mar gheall ar a shaothar córúil, a bhfurmhór coimisiúnaithe le casadh ag na féilte móra cúigeacha i Sasana. Orthu sin tá dhá oratorio, éagnairc (1897), Stabat Mater (1907), agus go leor saothair thuat — teama mara le go leor de, The Revenge (1886), The Voyage of Maeldune (1889), Songs of the Sea (1904), agus Songs of the Fleet (1910). Tá tábhacht fós lena shaothar eaglasta don eaglais Anglacánach. Orthu sin tá Seirbhís Tráthnóna in B maol, A, G, agus C, trí mhóitéit Laidine (Beati quorum via, Justorum animae, agus Coelos ascendit hodie), agus a aintiúin For lo, I raise up.
Trealamh fréamhrochtana
Is éard atá i gceist le trealamh fréamhrochtana (Béarla: root access kit nó rootkit) ná bogearra (ríomhchlár) mailíseach atá ceaptha go sainiúil le truailliú an chórais a choinneáil faoi cheilt. An duine a bhfuil cearta an riarthóra aige sa chóras, deirtear, i dtéarmaíocht an chórais úd UNIX, go bhfuil "fréamhrochtain" aige. An trealamh fréamhrochtana, arís, is ríomhchlár é a bhfuil an cineál sin rochtain aige ar an gcóras i nganfhios do na húsáideoirí dlíthiúla, agus é in inmhe dochar agus damáiste a dhéanamh dá réir.
Charles Villiers Stanford
Ceol
Chum Stanford píosa éadroma freisin faoin ainm cleite Karel Drofnatski.
Comhairle Siorrachd Àir a Tuath
Contae de chuid na hAlban is ea Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath (ˈʃirˠəxk aːɾʲ ə t̪ʰuə).
Baile na Faire
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Baile na Faire.
Réimír
Is gné curtha ar an dtús focal chun a athrú nó a cháiligh a bhrí í an réimír.
Raymond Chandler
Scríbhneoir scéalta bleachtaireachta agus scriptscríbhneoir scannán a bhí i Raymond Thornton Chandler, a rugadh i Chicago ar an 23 Iúil 1888 agus a fuair bás i San Diego ar an 26 Márta 1959. Bhí an-tionchar ag a stíl "chruabhruite", mar a deirtear, ar na scéalta bleachtaireachta, ar an gcineál daoine a bhíonn le feiceáil iontu agus ar an gcineál stíle a chleachtar iontu inniu. Is é príomhlaoch a chuid scéalta, Philip Marlowe, ionchollú an "bhleachtaire phríobháidigh" mar a shamhlaítear dúinn inniu é.
A Shaol
Cé gur sna Stáit Aontaithe a rugadh é, chaith sé blianta a óige i Sasana. Thréig a athair - innealtóir a bhí ina alcólach - a theaghlach, agus chuaigh máthair Raymond, bean Éireannach, ar ais go dtí an Ríocht Aontaithe in éineacht lena mac. Ba é deartháir na máthar a choinnigh bia agus beatha leo. Ina fhear óg dó d'fhill Raymond go Meiriceá ag iarraidh a áit féin a aimsiú sa saol. Liostáil sé sna saighdiúirí sa Chéad Chogadh Domhanda, agus chaith sé seal ag troid. I ndiaidh an chogaidh, d'fhill sé go Los Angeles, agus rinne sé staidéar ar chuntasóireacht le jab seasta a fháil. Phós sé bean a bhí ocht mbliana déag ní ba sine ná é. Sna 1930idí, nuair a chaill sé a jab de dheasca na ndeacrachtaí a bhí aige leis an mbiotáille, thosaigh sé ag scríobh scéalta garrfhicsin lena chuid a shaothrú. D'éirigh leis an scríbhneoireacht, agus sna 1940idí, fostaíodh ina scriptscríbhneoir i Hollywood é. Fuair a bhean chéile bás sa bhliain 1954, agus í tinn ar feadh i bhfad roimhe sin.
Ní raibh sé ina dhuine shona riamh. Bhí sé ina dhruncaire, cosúil lena athair roimhe, agus dúlagar intinne ag goilleadh air. Chuaigh na deacrachtaí seo chun olcais i ndiaidh bhás a mhná céile. Bhí sé mór le cúpla bean ina dhiaidh sin, ach ní raibh mórán maithe sna cumainn seo, agus bhí níos mó ná bean amháin ag déanamh gur homaighnéasach a bhí ann agus é á shéanadh féin.
A Shaothar
Scríobh sé cuid mhór scéalta, ach is iad na húrscéalta The Big Sleep agus The Long Goodbye na cinn ba mhó a thuill clú dó.Is é an locht is mó a fhaightear ar a chuid scéalta nach raibh bua na plotála aige - rinne sé praiseach den phlota go minic - agus ní thaitníonn an stiúir mhadrúil a bhíonn faoi le cách ach an oiread, go háirithe an dóigh a mbíonn sé ag trácht ar mhná agus ar homaighnéasaigh. Ón taobh eile de, tá féith liriciúil ann a chuireann ar a chumas áiteanna agus timpeallacht na n-imeachtaí a chur os comhair an léitheora ar dhóigh bheo bhíogúil.
Polona Hercog
Is imreoir leadóige gairmiúla as An tSlóivéin í Polona Hercog. Rugadh í ar an 20 Eanáir 1991.
mion|clé|250p|Polona Hercog
Ceardchumann Dhochtúirí na hÉireann
Is eagraíocht Éireannach do dhochtúirí leighis é an Ceardchumann Dhochtúirí na hÉireann nó ELÉ (Béarla: The Irish Medical Organisation nó IMO )
Mīrzā Gulām Ahmad
Bhunaigh Mīrzā Gulām Ahmad (13 Feabhra 1835 i nQadian, Gurdaspur - 26 Bealtaine 1908) an Pobal Moslamach Ahmadach.
Patrick Kehoe
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Kehoe. Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Russell Brand
Is fuirseoir, láithreoir teilifíse agus aisteoir Sasanach é Russell Edward Brand. Rugadh é in Essex ar an 4 Meitheamh 1974. Bhí sé pósta le Katy Perry ó 23 Deireadh Fómhair 2010 go Iúil 2012.
Seó grinn ar do bhoinn
Bhí a chéad seó grinn mór le rá ag Russell nuair a ghlac sé páirt i gcomórtas grinn, The Hackney Empire New Act of the Year, sa bhliain 2002. Níor bhuaigh sé ach spreag sé suim John Noel, gníomhaire a bhí i láthair ag an ocáid. Bhí a chéad turas náisiúnta aige i 2006, darbh ainm Shame, a bhí bunaithe ar scéalta náireacha a tharla in a shaol. Ó shin tá cur i láthair déanta aige i Little Britain Live agus The Secret Policeman's Ball chomh maith le turas náisiúnta eile i 2007.
Láithreach Teilifíse
Thosaigh Russell a ghairm teilifíse ar MTV ach chaill sé a phost i 2001 toisc gur ghléas sé mar Osama bin Laden an lá i ndiaidh 9/11. Sa bhliain 2002 rinne sé RE:brand ar stáisiún satailíte UK Play, i ngach eagrán rinne sé gníomh sáraithe geise. Sa bhliain 2004 thosaigh sé ag láithreach ar E4 ar sheó darbh ainm Big Brother's Big Mouth i 2004. D'fhág sé an clár i 2007 ach ghlac sé páirt i Big Brother Celebrity Hijack i 2008. Níor éirigh rómhaith le clár eile a bhí aige ar E4 darbh ainm Russell Brand's Got Issues, níor mhair sé ach do shraith amháin. Rinne sé clár grinn ar do bhoinn darbh ainm Ponderland ar Channel 4 i 2007, tosóidh an dara sraith sa gheimhreadh 2008.
Aisteoireacht
Tá aisteoireacht teilifíse déanta ag Russell sa dráma coirscéalta The Bill, chomh maith leis an gclár grinn The Abbey i 2007. Bhí a chéad ról mór le rá aige sa scannán Hollywood 2008 Forgetting Sarah Marshall, fuair sé léirmheasanna iontacha dá pháirt agus mar sin d'éirigh sé i bhfad níos cáiliúla i Meiriceá thar oíche. Bhí mionpháirt aige sa scannán Penelope sa bhliain 2007 chomh maith le ról i St. Trinians mar Flash Harry. Beidh a céad scannán eile Bedtime Stories le Adam Sandler.
Raidió
Thosaigh gairm Russell ar an raidió i 2002 ar Xfm ach chaill sé a phost toisc gur léigh sé ábhar pornagrafach ar an aer. In Aibreán 2006 fuair sé post ar BBC 6Music a bhog thall go BBC Radio 2 i mí na Samhna den bhliain chéanna. Meallann an clár 2 milliún éisteoir.
Obair Roghnaithe
{|
Páirc na gCeilteach
Is staidiam suite i gContae Dhoire í Páirc na gCeilteach.
Baile nam Feadag
Is ceantar suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Baile nam Feadag.
Na Casaidigh
thumb|Na Casaidigh. Is banna ceoil traidisiúnta atá sna Casaidigh ó Gaoth Dobhair ó dhúchas, ach tá siad lonnaithe i mBaile Átha Cliath le cúpla bliain anuas. Is deartháireacha iad Na Casaidigh, mar atá; Feargus, Aongus, Seathrún, Odhrán, Fionntán agus Ciarán.
Tá aithne orthu freisin mar The Cassidys.
Baile an Locha, Corcaigh
Is bruachbhaile suite i gCorcaigh é Baile an Locha.
Chester Bennington
Ba cheoltóir agus aisteoir Meiriceánach é Chester Bennington a rugadh ar 20 Márta 1976 in Phoenix, Arizona. Bhí sé ina bhall de Linkin Park ó 2000 amach. Tharraing an banna clú idirnáisiúnta orthu féin lena chéad albam, Hybrid Theory, sa bhliain 2000. clé|mion|231x231px|2009
Saol
D'fhreastail Bennington ar Greenway High School agus chónaigh sé i gCalifornia.
Baha'i
Is creideamh í Baha'i a bhunaigh Bahá'u'lláh sa bhliain 1863 sa Pheirs. Sa chreideamh Baha'i, cuirtear béim ar aontacht na mórchreideamh domhanda agus ar aontacht an chine dhaonna. Tá idir 5 agus 8 milliún de lucht leanúna ag an gcreideamh Baha'i scaipthe ar fud an domhain. clé|250px|thumb|Ceanncheathrú an chreideamh Baha'i in [[Haifa, Iosrael]]
Ajla Tomljanović
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Chróit/An Astráil í Ajla Tomljanović. Rugadh í ar an 7 Bealtaine 1993.
Martin Dillon
Scríbhneoir agus iriseoir ó Thuaisceart Éireann é Martin Dillon. Chaith sé ocht mbliana déag ag obair don BhBC, agus é i ndiaidh roinnt úrscéalta agus drámaí a chumadh. Mar sin féin, is iad a chuid leabhar faisnéise agus tuairisceoireachta is mó a thuill a chlú dó. B'é an leabhar Shankill Butchers ba mhó a bhí i mbéal an phobail, ach nuair a foilsíodh í, thosaigh na sceimhlitheoirí Protastúnacha á imeaglú le bagairtí. Le teacht slán ó na sceimhlitheoirí, chuaigh sé ar imirce, ar dtús go dtí an Fhrainc, agus níos déanaí go dtí na Stáit Aontaithe.
Ialtóg mheasa Thongach
Is ainmhí í an ialtóg mheasa Thongach (Pteropus tonganus). Mamach atá inti. Tá sé dúchasach d'oileáin iardheisceart an Aigéin Chiúin.
Liagán Áine
Is liag suite i gContae an Dúin é Liagán Áine.
Am Bucht
Is ceantar suite i gComhairle na Gàidhealtachd é am Bucht.
San Eilís na hUngáire
Naomh is ea Eilís na hUngáire a rugadh 7 Iúil 1207 i bPozsony  agus a fuair bás ar an 17 Samhain 1231, i Hesse.
James Burke (Ros Comáin)
Polaiteoir Éireannach ab ea James Burke ( - 12 Bealtaine 1964). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Aquificae
Is fíleam de bhaictéir ilghnéitheacha é Aquificae agus faightear na baictéir seo beo i dtimpeallachtaí diana.
Fuarathas iad i bhfuaráin the, i linnte sulfair agus i ngraois theirmeacha na mara.
Bíonn baill den ghéineas Aquifex, mar shampla, táirgiúil in uisce te idir 85 go dtí 95 °C.
Peigín Leitir Móir
Is amhrán traidisiúnta cáiliúil Éireannach é Peigín Leitir Móir.
An t-amhrán
Molann an t-amhrán áilleacht Pheigín, agus cuireann síos ar an ngrá atá ag an bhfile agus ag fir ó dhúichí éagsúla di. Seinneann ceoltóirí traidisiúnta an t-amhrán mar pholca, gan liricí, freisin.
Liricí
Curfá:
I measc na véarsaí a chloistear go minic sa lá atá inniu ann, tá:
Domhan
An tríú pláinéad amach ón ngrian sa ghrianchóras is ea an domhan, le tréimhse fithise 365.26 lá agus an cúigiú ceann is mó. Tá gealach amháin aige. Tógann sé 365.24 laethanta don domhan dul timpeall na gréine. Meastar gur cruthaíodh an domhan 4.54 bhilliún bliain ó shin.
Is é an t-aon áit amháin in iúl dúinn sa chruinne a bhfuil beatha air. Is nó  é a shiombail.
Tréithe
Cosúil leis na pláinéid eile is na réaltaí, tá an domhan, gar do bheith ina sféar (trastomhas timpeall 12,800 km) mar thoradh ar an aomadh imtharraingteach i dtreo a láir ar gach cuid de. Tá aon satailít mhór nádúrtha amháin aige, an ghealach.
Tá na pláinéid atá níos faide amach ón ngrian gásach den chuid is mó, ach tá an domhan soladach nó leachtach den chuid is mó, agus atmaisféar gásach timpeall air. Nítrigin is ocsaigin is mó atá san atmaisféar.
Tá uisce leachtach sna haigéin ar thalamh íseal idir na hilchrioch a, agus uisce soladach mar oighearchaidhpeanna ag na moil. mion|clé|[[Lá Idirnáisiúnta ár Máthair-Chruinne|Máthair-Chruinne agus athair  atmaisféar i Veneto]] An t-aon phláinéad sa ghrianchóras a chothaionn an bheatha: ó fhianaise na n-iontaisí sna carraig eacha, tá beatha ar domhan le 3,500 milliún bliain, beatha dhaonna le timpeall 6.5 milliún bliain.
Struchtúr an domhain
Tá ár dtuiscint ar struchtúr an domhain mar a leanas: I lár baill, tá croíleacán beag soladach an-te, faoi ardbhrú de bharr na gciseal seachtrach, é déanta as iarann measctha le nicil, sulfar is ocsaigin, le trastomhas 2.5 km.
Timpeall air sin, an croíleacán leachtach de nicil is iarann leáite, ar a dtugtar magma, atá timpeall 3,500 km ar tiús.
Timpeall air sin arís tá an maintlín, atá soladach den chuid is mó, gar do 2,800 km ar tiús (tugtar neamhleanúnachas Gutenberg ar an teorainn idir croíleacán leachtach is maintlín). Taobh amuigh den mhaintlín, trasna teorann a dtugtar neamhleanúnachas Mohorovicic air, tá an screamh sheachtrach, suas le 10 km ar tiús faoi na farraigí, suas le 50 km faoi na hilchríocha. clé|mion Roinntear an screamh i sioma, an brat díreach os cionn an mhaintlín, timpeall 4 km ar tiús, agus sial, atá suas le 40 km ar tiús agus faoi na hilchríocha den chuid is mó. Ar deireadh, timpeall ar an domhan soladach/leachtach, tá an brat gásach, timpeall 50 km ar airde, ar a dtugtar an t-atmaisféar.
Tá an taobh istigh den mhaintlín te de bharr an fhuinnimh a fhuasclaíonn díscaoileadh leanúnach raidiseatóp fadsaolach, cosúil le potaisiam, tóiríam is úráiniam. Ach ní struchtúr statach é seo ar chor ar bith. Mar shampla, is eol go bhfuil sruthanna comhiompair ar siúl sa chroíleacán leachtach, agus go dtéann siad seo an maintlín soladach a dhóthain in áiteanna len é a leá.
Snámhann blúirí ollmhóra den screamh uachtarach ina bplátaí teicteonacha, atá ag déanamh is ag athdhéanamh maintlín an domhain an t-am ar fado Gluaisní na bplátaí seo is cúis le síobghluaiseacht na n-ilchríoch is na feiniméin iarmharacha bolcánacht, creathanna talún, súnámaithe, cruthú sléibhte is scoiltghleannta.
Marion Bartoli
Is imreoir leadóige gairmiúla ón bhFrainc í Marion Bartoli. Rugadh í ar an 2 Deireadh Fómhair 1984. Tá 1 chomórtas Grand Slam buaite aici - 1 Wimbledon.
Domhan
Struchtúr an domhain
Tá imshruthú an atmaisféir dinimiciúil, fuinnmh ithe ag téamh míchothrom an phláinéid ag an ngrianradaíocht, agus suaite ag rothlú an domhain ar a ais. Léiríonn taifead na geolaíochta go raibh athruithe aeráide ar domhan go rialta thar na cianta. mion|clé Ó thaighde a rinneadh ó 2000 i leith ar thomhais íogaire ar an luasghéarú de bharr domhantarraingthe ag áiteanna éagsúla ar an domhan, fuarthas amach go n-ascalaíonn luach an luasghéaraithe seo beagán le tréimhse 3-4 uair.
Samhlaítear uaidh sin go n-ascalaíonn an croíleacán soladach síos suas ar ais rothlaithe an domhain le tréimhse den mhéid seo, rud a chuireann isteach ar an bhfórsa domhantarraingthe ar dhromchla an domhain.
Stair agus taiscéalaíocht
Táthar ag súil amach anseo níos mó tomhas a dhéanamh ag áiteanna ar fud an domhain agus na turgnaimh a dhéanamh níos íogaire fós chun níos mó eolais a dhíorthú mar gheall ar an gcroíleacán soladach, a mhéid, a mhais is a chomhshuíomh.
Ríomhtar ó fhoirmiú na gcarraigeach a gur cumadh an domhan tirnpeall 4,600 milliún bliain ó shin. Suas le 20,000 milliún bliain ó shin a tharla an ollphléasc is a thosaigh na bunpháirteagail ag forleathadh amach.
De réir a chéile chruinnigh páirteagail le chéile ina bpláinéid is ina réaltaí timpeall 4,600 milliún bliain ó shin. Ansin timpeall 3,500 milliún bliain ó shín tháinig algaí gorm a / glas a aoncheallach a chun cinn, an chéad rud beo ar domhan.mionsamhail|clé|Bodhránacht an domhain ar an n[[An Ghealach|gealach.]]
James Reilly
Is polaiteoir Éireannach, dochtúir leighis agus seandadóir é James Reilly (Gaeilge: Séamas ó Raghallaigh) (rugadh é 16 Lúnasa, 1955). Teachta Dála do cheantar Bhaile Átha Cliath Thuaidh a bhí ann idir 2007 agus 2016.
Tá sé ina leascheannaire ar Fhine Gael ón mbliain 2010 agus ina Aire Sláinte ó Mhárta na bliana 2011 go dtí Iúil na bliana 2014. Bhí O'Reilly ina uachtarán ar Cheardchumann Dhochtúirí na hÉireann sular toghadh é. Is leis Áras Lawton i Muine Gall, Contae Uíbh Fhailí.
Sheas Reilly in Olltoghchán 2016 ach níor éirigh leis greim a choimeád ar a shuíochán Dála. Chuir Enda Kenny a ainm chun cinn mar bhall de Sheanad Éireann i mí na Bealtaine 2016.
Mike Shinoda
Is ceoltóir agus ealaíontóir Meiriceánach é Mike Kenji "Mike" Shinoda (a rugadh 11 Feabhra 1977).
Is ball den bhanna ceoil Linkin Park é. Rugadh agus tógadh é in Agoura Hills, California, fo-bhaile de chuid Los Angeles. Is de shliocht Sheapánach é ar thaobh a athar.
Rinne Shinoda staidéar ar an dearadh agus ar an léiriú ag an Art Center College of Design i Pasadena. D'oibrigh sé mar ríomhdhearthóir léirithe agus is ealaíontóir go fóill é. Déanann Shinoda agus Joe Hahn, ball eile de Linkin Park, an obair ealaíne ar fad don bhanna ceoil sin.
John Millman
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Astráil é John Millman. Rugadh é ar an 14 Meitheamh 1989.
Baile na Tràgha
Is sráidbhaile suite in Inbhear Áir é Baile na Tràgha.
Plás an Bhalla Thiar
Cearnóg bhaile sa chuid Ghiúdach de Sheanchathair Iarúsailéim is ea Plás an Bhalla Thiar (Béarla: Western Wall Plaza). Tá an plás suite in aice leis an mBalla Thiar ar an taobh thoir den chearnóg.