cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Oprah Winfrey Show
Ba chlár cainte Béarla a craoladh ó 8 Meán Fómhair 1986 go 25 Bealtaine 2011 é The Oprah Winfrey Show. Oprah Winfrey a chuir an clár i láthair.
Kokoomus
Is é Kokoomus, go hoifigiúil Kansallinen Kokoomus, nó an Páirtí Náisiúnta "Kokoomus", páirtí Coimeádach na Fionlainne. Bunaíodh ar an 9 Mí na Nollag 1918 é. Is iad na fiontraithe príobháideacha is mó a thacaíonn leis an bpáirtí, ach thairis sin, tá baint réasúnta dlúth aige le hAKAVA, is é sin, ceardchumann na n-oibrithe a bhfuil oideachas ollscoile orthu. Tá an páirtí den tuairim, freisin, gur chóir don Fhionlainn ballraíocht a lorg in Eagraíocht Chonartha an Atlantaigh Thuaidh (ECAT).
thumb|left|Oifig i d[[Turku ]]
Championnat de Bretagne de football gaélique
Bíonn an Championnat de Bretagne de football gaélique, craobh peile na Briotáine, ar siúl gach bliain.
Corn
Bronntar Corn Marcel Thesson ar na curaidh.
Aqaba
Cathair san Iordáin is ea Aqaba. Tá sé suite ar cheann thoir thuaidh Mhurascaill Aqaba, cuid den Mhuir Rua. Tá Aqaba giota beag soir ó Eilat, cathair in Iosrael a bhfuil geilleagar mórán mar i gcéanna inti. Is é Aqaba an t-aon chathair ar an gcósta san Iordáin agus is calafort tábhachtach é mar sin. Baile saoire atá ann chomh maith. Sa bhliain 2014 bhí cónaí ar thimpeall is 140,000 duine in Aqaba.
You're a Star
Ba chomórtas amhránaíochta teilifíse é You're a Star (Gaeilge: Is Réalt Thú), a craoladh ar dtús in Éirinn sa bhliain 2002.
Ba iad Kerry Katona, Darren Smith, Phil Coulter, Linda Martin, Louis Walsh, Barbara Galvin, Dave Fanning, Hazel Kaneswaran, Thomas Black, Brendan O'Connor, Michelle Heaton agus Keith Duffy na breithiúna ar an seó.
Is iad buaiteoirí an chláir; Mickey Joe Harte, Chris Doran, Donna agus Joseph McCaul, Lucia Evans, David O'Connor agus Leanne Moore.
Breithiúna agus láithreoirí
Eochair:
Eilat
mion|Eilat Cathair in Iosrael is ea Eilat. Is é Eilat an chathair is faide ó dheas sa tír úd, agus é suite ar cheann thuaidh na Mara Rua ar Mhurascaill Aqaba. Cuid an-chaol d'Israel atá ann: Tá Eilat lámh le sráidbhaile san Éigipt, Taba, ó dheas agus Aqaba, cathair san Iordáin, taobh thoir de Eilat. Is féidir, freisin, an Araib Shádach a fheiceáil ach féachaint soir ó dheas trasna na murascaille. Calafort sách mór agus baile saoire is ea Eilat. Tá 47,700 duine ina gcónaí ann.
Blankety Blank
Is seó cluichí Béarla a chraol ó 8 Meán Fómhair 1986 go 25 Bealtaine 2011 é Blankety Blank.
Amharclann Swan
Is amharclann suite i Warwickshire í Amharclann Swan.
Beo-dheonú
Is éard is beo-dheonú ann ná orgáin (nó cuid de cheann) a dheonú ó othar go hothar agus an duine atá ag déanamh an deonaithe beo. An duán is mó a bhíonn i gceist leis an gcineál seo deonaithe.
Mom (Futurama)
Is carachtar ficseanúil í Mom sa chartún grinn Meiriceánach Futurama.
Anita Baker
Amhránaí Meiriceánach is ea Anita Denise Baker a rugadh ar an 26 Eanáir, 1958 i nDetroit, Michigan.
Baill bheatha
Is iad na baill bheatha orgáin na colainne.
Brugge
Is cathair stairiúil í le neart tithe agus foirgnimh eile ó ré na Meánaoise.
Ráth Bhoth
Baile in Éirinn is ea Ráth Bhoth (Béarla: Raphoe). Tá sé suite i gContae Dhún na nGall, Cúige Uladh. thumb|left|Ráth Bhoth
Vito Antuofermo
Dornálaí Iodálach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Vito Antuofermo, a rugadh ar 9 Feabhra, 1953 i bPalo del Colle, an Iodáil.
Johannes Diderik van der Waals
Fisicí a saolaíodh i Leyden na hOllainne ab ea Johannes Diderik van der Waals (23 Samhain 1837 – 8 Márta 1923). Leathnaigh sé cothromóid chlasaiceach staid na ngás mar chothromóid staide van der Waals, a chuimsíonn dlíthe Boyle is Charles. D'fhoilsigh sé í i 1873 le cur síos ar staideanna cothromaíochta damhna aonchineálaigh faoi chúinsí ina luaitear an brú, an toirt is an teocht i dtéarmaí tairiseach criticiúil maidir le gach damhna ar leith. Bhuaigh sé Duais Nobel sa bhfisic in 1910 as. Ainmnítear ceann den dá nasc idiradamhacha thánaisteacha laga as (arb é an nasc hidrigine an ceann eile).
Fórsa van der Waals
Is éard is fórsa van der Waals ann ná nasc an-lag idir adaimh neodracha. Tarlaíonn sé nuair a bhíonn luchtanna urchomhaireacha scartha amach óna chéile sna hadaimh, mar shampla i ndéphoil. Mar sin, ar bhonn logánta tarlaíonn fórsaí éartha is aomtha idir na hadaimh seo, agus fórsa glan an-lag eatarthu. Laghdaíonn fórsa seo van der Waals go géar in aghaidh an fhaid idir na luchtanna. Bíonn na naisc laga seo freagrach as leachtú héiliam is na dtriathghás eile.
Dail bho Thuath
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Dail bho Thuath.
Alan Minter
Dornálaí Sasanach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Alan Minter a rugadh ar an 17 Lúnasa 1951 i gCrawley, Sussex Thiar.
Áth Fhada
Is baile suite i gContae Chorcaí é Áth Fhada.
Mr. Bean
Roinnt Faisnéise
Tá tionchar ag aisteoirí grinn fisiciúla ar an seó, ar nós Jascques Tati agus daoine ó scannáin chiúine.
Is beag idirphlé intuigthe a úsáideann Mr. Bean, é a dhéanamh inrochtana do dhaoine nach bhfuil mórán Béarla ar eolas acu.
Craoladh Mr. Bean ar ITV ó 1990 go 1995, le athchruinnithe a thaispeántar níos déanaí ar Comedy Central Extra, ITV3 agus ITV4. Craoladh é freisin ar HBO i 1992, sna Stáit Aontaithe.
Bhuaigh an chéad chlár de Mr. Bean an Golden Rose i 1991. Ainmníodh an eipeasóid “The Curse Of Mr. Bean” do roinnt dámhachtainí BAFTA. Breathnaíodh ar an tsraidh milliún don eipeasóid “The Trouble With Mr. Bean”.
Spreag an tsraith seó beoite agus dhá scannán, Mr. Bean á imirt ag Atkinson.
Scaoileadh an chéad cheann de Mr. Bean, dar teideal “Bean”, faoi stiúir Mel Smith, i 1997. Bhain an scannán le míthapaí Mr. Bean agus é ag déanamh maoirseachta ar aistriú Whistler’s Mother chuid gailearaí ealaíne Los Angeles. Is pictiúr ola le James Abbott McNeill Whistler é Whistler’s Mother.
Rinne Howard Goodall agus Geek Music amhrán téama cáiliúil na sraithe beoite.
Teddy
Is é Teddy teidí an Uasail Bean agus, de réir dealraimh, cara is fearr. Is rud aisteach é an béar beag donn seo le súile cnaipí agus géaga i gcruth ispíní a bhíonn briste ina leath nó i stáit éagsúla scriosta agus díchumtha de ghnáth. Cé go bhfuil Teddy neamhbheo, is minic a ligeann an tUasal Bean air go bhfuil sé beo: ceannaíonn sé bronntanas Nollag i gcónaí nó déanann sé iarracht gan é a dhúiseacht ar maidin. Mar shampla, nuair a dhéanann an tUasal Bean hypnotize Teddy, sníonn sé a mhéara agus titeann ceann an bhéar ar gcúl amhail is dá mbeadh sé tar éis titim ina chodladh láithreach. (D'úsáid Bean a mhéar le ceann Teddy a chur in airde.) Is minic a bhíonn baint ag Teidí le scéimeanna éagsúla an Uasail Bean agus déanann sé a dhúbailt mar uirlis nó mar mhíreanna eile i gcásanna éigeandála; tá sé decapitated ("An tUasal Bean i Seomra 426"), a úsáidtear mar a scuab péint ("Do-It-Yourself Mr Bean") agus shrunk sa nigh ("Tee Off, an tUasal Bean"). Is é Teddy “peataí” an Uasail Bean freisin in “Hair by Mr. Bean of London” áit a n-úsáidtear é chun seó peataí a bhuachan.
Thar na blianta, tá Teddy tar éis dul faoi roinnt athruithe. Nuair a rinne sé debuted ar "An Trioblóid leis an Uasal Bean", bhí sé ceann níos lú. Dhá eipeasóid ina dhiaidh sin, shroich a cheann a mhéid reatha ach ní raibh a "súile" i láthair go dtí gur chuir Bean tacaí ordóg óir ar a aghaidh. Tá dhá chnaipe bheaga bhána fuaite thar aghaidh Teddy curtha in ionad na "súile", rud a thugann íomhá shainiúil dó.
Tar éis don scannánú críochnú, bhronn Atkinson Teddy ar mhúsaem Teddy Bear Gyles Brandreth i Stratford-upon-Avon. Sa bhliain 2008 nuair a dúnadh an músaem, díoladh Teddy ar ceant ar £180. mion|Teddy
Searmanas oscailte na gcluichí Oilimpeacha samhraidh i Londain 2012
In 2012, rinne Atkinson a charachtar a athléiriú le haghaidh léiriú beo mar chuid de shearmanas oscailte Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh i Londain 2012. Sa radharc, oibríonn an tUasal Bean laistigh de Cheolfhoireann Shiansach Londain ina léiriú ar "Chariots of Fire", arna stiúradh ag Simon Rattle. Don radharc seo, ní bhíonn Bean ag caitheamh a gnáth-seaicéad spóirt bréidín donn ach éadaí traidisiúnta an cheoltóra – carbhat bán agus eireabaill. Agus an píosa á léiriú acu, bíonn Bean leamh den chuid is mó as an nóta céanna a sheinm arís agus arís eile ar an sintéiseoir agus bíonn éad uirthi faoin bpáirt is suimiúla atá á imirt ar an bpianó mór. Agus é fós leamh, tógann sé a ghuthán póca amach agus tógann sé pictiúr de féin, é bródúil as. Ansin sraotharlann sé go grinn agus déanann sé iarracht a ciarsúr a aisghabháil óna mhála taobh thiar dó, ag fáil amach nach féidir leis a bhaint amach agus é ag an sintéiseoir go dtí go n-úsáideann sé scáth fearthainne chun a thaibhiú a choinneáil. Nuair a shéideann sé a shrón ar deireadh lena sheirbhíseach, caitheann sé isteach sa phianó mhór é.
Titeann sé ina chodladh ansin agus an nóta á sheinm aige. Léiríonn seicheamh aisling de radharc tosaigh an scannáin Chariots of Fire na carachtair ag rith trasna trá, cé go bhfuil brionglóid ag an Uasal Bean go bhfuil sé ag rith leo. Tosaíonn sé ag titim ina dhiaidh, go dtí go gcailleann sé carr chun na cinn eile go léir a scoitheadh. Agus é ag rith chun tosaigh anois, cinntíonn Bean go mbuaileann sé an rás ar an trá trí cheann de na reathaithe a thuisleáil ag iarraidh é a scoitheadh, agus mar sin trasnaíonn sé an líne le lúcháir, agus ansin dúisíonn sé. Ag fáil amach gur stop an chuid eile den cheolfhoireann ag seinm agus é ag leanúint dá nóta athfhillteach amháin, imríonn Bean, le spreagadh ó Rattle, borradh sínte agus faoi dheireadh baintear amach nóta a dhéanann fuaim mhaol a stopann ansin.
Leabhair
Eisíodh dhá leabhar a raibh baint acu leis an mbunsraith bheoghníomhaíochta: Mr. Bean's Diary i 1992 agus Dialann Póca an Uasail Bean i 1994. Tá ábhar comhionann sa dá leabhar agus ní bhíonn difríocht iontu ach san fhormáid ina gcuirtear i gcló iad. Dialann theimpléad is ea ábhar an dá cheann ina bhfuil ábhar lámhscríofa curtha isteach ag an Uasal Bean. Cuireann siad roinnt faisnéise breise ar fáil faoin suíomh: mar shampla, dearbhaíonn siad go bhfuil an tUasal Bean ina chónaí in Highbury agus go dtugann sé a árasán ar cíos ó thighearna talún darb ainm Mrs Wicket.
Deimhníonn siad ainm chailín an Uasail Bean mar "Irma Gobb" agus tugann siad freisin ainm an fhir eile a mbíonn sí ag damhsa leis in Mr. Bean Goes to Town (Giles Gummer). Eisíodh leabhar breise freisin ar a dtugtar Dialann an Uasail Bean in 2002 chun dul leis an Uasal Bean: An tSraith Bheoite; grádaíodh an leabhar seo mar léitheoir leanaí freisin.
Eisíodh dhá leabhar eile, an tUasal Bean's Scrapbook: All About Me in America (1997) agus an tUasal Bean's Definitive and Extremely Marvellous Guide to France (2007), chun ceangal a dhéanamh leis na príomhscannáin Bean agus Mr. Bean's Holiday faoi seach.
Láithrithe Eile
Bhí Rowan Atkinson le feiceáil i gcarachtar Mr. Bean i go leor craoltaí teilifíse, uaireanta mar stunt poiblíochta chun eipeasóid, DVD nó scannán nua a chur chun cinn. Táirgeadh roinnt sceitsí gearra don telethon Comic Relief freisin agus bhí Bean ag réalta freisin i bhfógráin éagsúla, i bhfíseáin cheoil agus i bhfíseáin YouTube ar nós Handy Bean. In 2017 bhí an chuma ar Atkinson sa scannán Síneach Top Funny Comedian: The Movie scannán seachthairbhe de sheó éagsúlachta den ainm céanna; Baineann an plota le roinnt Síneach a bheith páirteach i sraith eachtraí le linn cuairte ar Macao ag an am céanna leis an Uasal Bean. Chuir duine de réaltaí an scannáin, an fuirseoir Guo Degang, in iúl don Beijinger, toisc nach raibh Atkinson in ann Mandairínis a labhairt, gur bhain an fhoireann úsáid as teanga choirp go príomha chun labhairt lena chéile ag rá “le gothaí gnúise agus gothaí bhí an chuma orainn go dtuigimid a chéile. , [bhí sé] i ndáiríre eispéireas suimiúil, rud a chruthaíonn gur féidir le greann tras teorainneacha." Faoi láthair a scaoiltear i gcríocha na Síne, tá an scannán fós le fáil amach scaoileadh Meiriceánach nó Eorpach.
Meáin Eile
Bhí an tsraith ar fáil ar roinnt bailiúchán de chuid Thames Television VHS. Sa Ríocht Aontaithe (Réigiún 2), d'eisigh Universal Pictures UK eipeasóid de Mr. Bean ar bhonn bliantúil ó 2004. Tá an bailiúchán iomlán ar fáil anois, lena n-áirítear an dá ghnéscannán agus gnéithe breise eile. D'eisigh A&E Home Video na eipeasóid ar VHS sna Stáit Aontaithe sna 2000í. Tá na heisiúintí seo uathúil sa mhéid is go bhfuil na bunchreidiúintí tosaigh don chéad trí chlár iontu, mar a chonacthas nuair a craoladh iad ar an teilifís ar dtús. Ina theannta sin, cuimsíonn siad radhairc bhreise a cuireadh in eagar ina eipeasóid áirithe ar iarratas ó PBS, chun an t-am rite a shíneadh le haghaidh craoladh gan tráchtáil. I gCeanada agus sna Stáit Aontaithe, d'eisigh Polygram Home Video an tUasal Bean ar VHS sna 1990idí. mion|VHS
Real Madrid Club de Fútbol
Club peile is ea Real Madrid Club de Fútbol. Tugtar Real Madrid, el Real nó el Madrid air. Tá sé lonnaithe i Maidrid na Spáinne. Club an-rathúil atá ann agus tá clú agus cáil ar Real Madrid ar fud an domhain. Bunaíodh sa bhliain 1902 é.
The Chase (RA)
Is seó cluichí Béarla atá á chraoladh ó 29 Meitheamh 2009 ar aghaidh é The Chase. Bradley Walsh a chuireann an clár i láthair.
Michael Caine
Is aisteoir Sasanach é Maurice Joseph Micklewhite Jr., nó Michael Caine de ghnáth. (14 Márta 1933 a rugadh é)
Na scannáin beochana is mó a thug airgead isteach
Is liosta é seo de na scannáin beochana is mó a thug airgead isteach.
Hubei
Cúige is ea Hubei (Sínis: 湖北, Pinyin: Húběi) i nDaon-Phoblacht na Síne. Tá an cúige suite i lár na tíre.
Rannta rialacháin
Tá an Chúige Hubei roinnte ina 13 roinnt ar leibhéal an mhaoracht (Béarla: prefecture), mar a leanas seo:
thumb|Feirmeoirí ag treabhadh gort i gCeantar [[Xian'an, Xianning]]
Caisleán Astley
clé|250px|mion|Caisleán Astley Is caisleán suite i Warwickshire é Caisleán Astley.
Dennis Tanner
Is carachtar ficseanúil é Dennis Tanner ar an gclár teilifíse Biotanach Coronation Street. Ghlac Philip Lowrie an pháirt mar Dennis.
Cnagchócaon
Is éard is Cnagchócaon ann ná an cineál cócaoin a chaitear. Druga sóisialta atá ann.
Dail-bho-Dheas
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Dail-bho-Dheas.
Cú Faoil
Ainmhí clóis is ea an cú faoil. Saghas madra atá ann. Tá stair fhada ag baint leis an gcú faoil in Éirinn. Mar shampla, de réir na seanscéalta, mharaigh Sétanta cú faoil Chulainn agus bhí air bheith mar gharda ag Culann ar feadh tamaill: mar sin, tugtar Cú Chulainn air. Tá siad an-ard: de ghnáth idir 50 ceintiméadar agus méadar amháin ar airde.
MDMA
Druga dearthóra é MDMA (Meitiléindé-ocsaimeiteamfataimín) nó eacstais a dtugtar E nó X nó Ádhamh air chomh maith. Is siabhraigin éadrom í. Amfataimín atá ann agus úsáidtear mar dhruga sóisialta é go forleathan. Tuairiscítear go gcuireann sí le céadfaí tadhaill agus mar sin go bhfeidhmíonn mar afraidíseach. Freagrach as cuid mhaith básanna de bhrí go bhforthéann sí an cholainn.
Stoneleigh Abbey
Is teach mór suite i Warwickshire é Stoneleigh Abbey.
John Hasbrouck Van Vleck
Fisicí a saolaíodh i Middletown, Connecticut ab ea John Hasbrouck Van Vleck (13 Márta 1899 - 27 Deireadh Fómhair 1980). Bhunaigh sé teoiric nua-aoiseach an mhaighnéadais, bunaithe ar an teoiric chandamach. Shaothraigh sé teoiric iompar maighnéadach criostal.
Scríobh sé an leabhar clasaiceach The Theory of Electric and Magnetic Susceptibilities (Teoiric na So-Ghabháltachtaí Leictreacha is Maighnéadacha, 1932) agus tugadh athair an mhaighnéadais nua-aoisigh air.
Le Philip Anderson is Nevil Mott, bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1977 as a staidéir bhunúsacha theoiriciúla ar struchtúr leictreonach córas maighnéadach is córas ar mhí-eagar.
Stróc
mion|clé|Póstaer ó Fhundúireacht Croí na hÉireann a thugann comharthaí strócanna, an feachtas FAST Fabht sa chóras fola a bhaineann den inchinn is den cholainn i bhfoirm máchaile é stróc (teagmhas ceirbreashoithíoch an téarma teicniúil).
Ken Barlow
Is carachtar ficseanúil é Ken Barlow ar an gclár teilifíse sin Coronation Street. Glacann William Roache an pháirt mar Ken ó 9 Nollaig 1960.
Stróc
Tá dhá phríomchineál stróic ann; stróc de bharr iscéime (tarlaíonn seo nuair a bhlocáiltear feadán fola tábhachtach agus cuimsíonn seo 87% de strócanna) agus stróc de bharr rith fola (cuireann an rith fola brú ar an gcuid den inchinn atá ina aice).
An tríú cineál stróic is coitianta ná rith fola fo-aracnóideach.
Scríobh Matt Husseyː
Dochar don inchinn de bharr soláthar easnamhach fola don inchinn, agus mar sin soláthar easnamhach ocsaigine is aistriú easnamhach dé-ocsaíd charbóin is táirgí meitibileachta eile amach as an inchinn.
Is féidir leis tarlú trí cheann de na heachtraí seo: scoilteadh artaire taobh istigh den inchinn nó ar an mbealach isteach inti, rith fola, bacadh artaire le heambólacht, cnapán fola nó bolgán aeir, nó caolú artaire de bharr plaic steanóise a bheith leagtha síos taobh istigh de bhallaí an artaire.
Braitheann déine an stróic ar an oiread den inchinn a scriostar, agus an chuid ar leith den inchinn a scriostar. Is féidir le stróc a bheith marfach.
Muna marfach é, is féidir go mbeidh damáiste déanta don radharc nó an guth, deacracht i dtuiscint urlabhra, agus easpa mothúchán is feidhmiúchán sna géaga, de ghnáth ar thaobh amháin den cholainn.
Tanagair
Is éan é an tanagair. Is baill d'fhine na Thraupidae iad.
Daniel O'Donnell
Is ceoltóir Éireannach é Daniel O'Donnell (a rugadh ar an 12 Nollaig 1961) ó Chionn Caslach i gContae Dhún na nGall. Ó thosaigh sé ag ceol sna 1980idí, tá clú agus cáil air in Éirinn agus sa Bhreatain, agus le déanaí d'éirí go maith leis sna Stáit Aontaithe.
Chraol TG4 sraith coirmeacha ceoil i mbliain 2009 le Daniel O'Donnell. Léiríonn an t-amhránaí as Ceann Casla a chumas agus ina bhfeictear an gean atá ag a lucht leanta air. Mar aon leis na coirmeacha, tá agallaimh (as Gaeilge) le Daniel mar mhaisiú ar na cláracha seo ina gcaitheann sé súil siar ar a shaol agus ar a ghairm mar amhránaí.
Tháinig Daniel sa 13ú háit ar an tríú sraith déag Strictly Come Dancing sa bhliain 2015. Rinee sé cuma ar Ros na Rún ar TG4 ar an 3 Bealtaine 2018. Ba í an cheoltóir Margo a dheirfiúr.
Cruach (miotal)
mion| alt úll agus cuas An príomhchóimhiotal iarainn is ea cruach. Iarann atá ann, cruaite le codán an-bheag carbóin.
Úsáid
'Sé an t-ábhar miotalach is mó úsáide ar fad. Dhéantaí méid beag di in allód trí iarann múnla a théamh chun an méid carbóin sa chiseal dromchlach a laghdú. Níos déanaí, dhéantaí í i soithigh leáite chun uirlisí a dhéanamh.
Is é an tionchar a imríonn an carbón ar an iarann ná na hadaimh a choinneáil le chéile níos daingne, ionas nach féidir iad a asáitiú chomh furasta. Cuireann sin leis an teacht aniar atá sa chruach, i gcomparáid leis an ngnáthiarann.
Cé gurb é an carbón, go bunúsach, a dhéanann cruach den iarann, is minic a chuirtear cóimhiotail éagsúla eile leis an iarann le cineálacha speisialta cruach a tháirgeadh: mangainéis, vanaidiam, cróimiam, agus tungstan, cuir i gcás.thumb|Ráille iarnróid as cruachIs cruach shimplí carbóin an chuid is mó den chruach a dhéantar, ach uaireanta déantar cruach ar leith trí mhiotail éagsúla a chur leis: mar shampla, cruach ardchóimhiotail i gcomhair uirlisí, agus cruach dhomheirgthe le nicil is cróimiam ann.
Stair
Bhí na daoine ábalta cruach a tháirgeadh ó laethanta an Renaissance anuas, ach níor éirigh sí coitianta roimh lár na naoú haoise déag, nuair a tháinig próiseas Bessemer agus tiontaire Bessemer ar an bhfód.
B'iad an t-innealtóir Sasanach, Henry Bessemer, agus an miotalóir Meiriceánach, William Kelly, a tháinig ar an smaoineamh faoin am céanna beag beann ar a chéile. Thosaigh a táirgeadh ar mhórscála san iarthar i 1856 le próiseas Bessemer.
Bhí an próiseas in úsáid taobh amuigh den Eoraip leis na céadta bliain anuas, le fírinne, ach níor rith le haon duine roimh Kelly agus Bessemer é a chur i bhfeidhm ar an mórscála sa tionsclaíocht.
Vienen (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an t-ochtú heipeasóid déag, "Vienen" den ochtú sraith The X-Files ar an 29 Aibreán 2001. Scríobh Steven Maeda an eipeasóid seo. D'fhéach 11.8 milliún duine ar an eipeasóid.
Ardeaglais Salisbury
Is ardeaglais Anglacánach suite i Salisbury í Ardeaglais Salisbury.
Scréachóg liath
Is éan Pasaireach é an scréachóg liath. Is minic a ghoideann an scréachóg liath bia. Uaireanta, d'íosfadh an scréachóg liath as lámh duine.
Cruthaíonn an scréachóg liath stór bia leis a smaois.
Tá an scréachóg liath le fáil in Alasca, i gCeanada agus sna Stáit Aontaithe.
Is é an t-éan náisiúnta i gCeanada.
Aitheantas
Tá guth aclaí aici le feadaíl bhog agus maolgháire. Déanann sí aithris ar éin eile lena guth.
John Vanbrugh
Drámadóir is ailtire Sasanach ab ea John Vanbrugh (24 Eanáir (baisteadh) 1664 – 26 Márta 1726). Scríobh sé coiméidí, The Provoked Wife (An Bhean Chéile Shaighdte, 1697) ina measc. Dhear sé Castle Howard gar d'Eabhrac, agus Pálás Blenheim. Tógadh é in Calais na Fraince sa bhliain 1688 as amhras go raibh sé ag spiaireacht ar son Liam Oráiste. Chaith sé 4 bliana go leith i bpríosún sa tír úd, cuid de sa Bastille.
Robert Francis Ruttledge
Éaneolaí Éireannach ab ea Robert (Robin) Francis Ruttledge MC (1899-2002), ar a dtugtar "an Maor" freisin, a bhfuil cuimhne níos fearr air as a chuid oibre i dtaifeadadh agus caomhnú córasach na n-éan Éireannach thar thréimhse seasca bliain.
Saol
Rugadh Robert Francis Ruttledge i gCnoc an Bhrúnaigh, Contae Cheatharlach ar 11 Meán Fómhair 1899. Ba é an mac ba shine é le Thomas Henry Bruen Ruttledge agus Mary Caroline (née Browne-Clayton). D’fhás Ruttledge suas i gContae Mhaigh Eo, i dteach teaghlaigh <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Bloomfield_House" rel="mw:ExtLink" teideal="Bloomfield House" class="new cx-link" data-linkid="41">Bloomfield House</a>. D’fhreastail sé ar Marlborough College agus ina dhiaidh sin ar choláiste daltaí Quetta, an India. Phós Ruttledge Mabel Rose (née Burke) i 1928, agus bhí beirt iníon aige.
Gairm mhíleata
Rinne Ruttledge sí seirbhís in Arm na hIndia leis an 34ú  Prince Albert Victor's Own Poona Horse ó 1918 go 1921, agus tar éis an reisimint sin a chónascadh leis an 33ú Queen Victoria's Own Light Cavalry chun an 17úPoona Horse a chruthú, leo ó 1921 go 1939. Thug sé seirbhís le linn an fheachtais IWaziristan 1919, agus bronnadh an Chrois Mhíleata air. Ba é a ardlua:
Lt. Robert Francis Ruttledge; 34th Poona Horse, attd. 21st Cav., F.F. For gallantry and devotion on 21 November 1919, between Jatta and Murtaza Posts, when, after a brisk engagement, the troops under the command of Captain Byrne were ordered to retire. Lieutenant Ruttledge, observing that three dismounted men were in difficulty getting a wounded man away, and realising that the retirement would be delayed, galloped back in face of heavy fire, took the wounded man on his horse, and carried him to a place of safety.
Strointiam
Is é an strointiam dúil cheimiceach uimhir a 38, agus ós rud é go bhfuil dhá fhiúsleictreon aige taobh amuigh den ochtréad, is ceann de na miotail chré-alcaileacha é. Sr an tsiombail cheimiceach a sheasann dó. Miotal bog é a bhfuil loinnir gheal nó bhuí ann agus é an-araiciseach chun imoibriú leis na dúile eile. Fuair an strointiam a ainm ó Shròn an t-Sithein, sráidbhaile in Albain in aice leis an áit inar thángthas ar an strointiam an chéad uair riamh. Ba é an ceimiceoir Adair Crawford ba thúisce a d'aithin go raibh mian ar leith i gceist, thiar sa bhliain 1790, ach ba é Sior Humphry Davy a d'aithin is a d'aonraigh an miotal féin. Chomh himoibríoch is atá an strointiam, níl sé ar fáil sa dúlra mar ghlanmhiotal: mianraí tábhachtacha strointiam iad an strointiainít agus an cheilistít. Carbónáit strointiam atá sa strointiainít, agus sulfáit atá sa cheilistít.
Is í an staid ocsaídiúcháin is dual dó ná +2, ós miotal cré-alcaileach é.
Tá ceithre iseatóp nádúrtha ag an strointiam, mar atá, strointiam a 84 (0.56 % de strointiam an dúlra), strointiam a 86 (9.86 %), strointiam a 87 (7.0 %) agus strointiam a 88 (82.58 %). Iseatóip chobhsaí iad seo go léir. Is é strointiam 90 an raidiseatóp is tábhachtaí agus, b'fhéidir, is míchlúití, nó is eamhnán coitianta é a tháirgtear sna himoibreoirí núicléacha. Mar sin bíonn cuid mhaith den iseatóp seo le fáil sa dramhaíl núicléach. Chomh cosúil agus atá sé leis an gcailciam ó thaobh na ceimice de, agus an t-ian, fiú, ar aon mhéid le hian an chailciam, is dual dó carnadh sna cnámha agus dochar tromchúiseach a dhéanamh ansin. I dtús na seascaidí, d'aithin an Dochtúir Louise Reiss sna Stáit Aontaithe go raibh strointiam 90 caoga oiread níos coitianta i bhfiacla na leanaí a rugadh i ndiaidh na dtrialacha núicléacha mórscála ná rompu, agus ba spreagadh é seo chun cosc a chur ar na trialacha núicléacha san atmaisféar.
Maidir leis na hiseatóip chobhsaí, áfach, glactar leis nach bhfuil mórán dochair iontu do shláinte an duine, agus is féidir go bhfuil iarsmaí beaga strointiam úsáideach don cholainn dhaonna.
Cailciam
Is é an cailciam dúil cheimiceach uimhir 20. Is é an tsiombail cheimiceach a sheasann dó sna foirmlí ceimiceacha ná Ca. Ceann de na miotail chré-alcaileacha é, agus mar sin, is miotal réasúnta bog é - níl sé chomh bog leis an luaidh, ach is féidir é a ghearradh le scian. Tá sé ar an gcúigiú dúil is líonmhaire i screamh an Domhain, de réir na maise. Tá an cailciam ar an gcúigiú hian is coitianta dá bhfuil tuaslagtha in uisce na bhfarraigí, de réir na mólarachta agus na maise i ndiaidh an tsóidiam Na+, na clóiríde Cl-, an mhaignéisiam Mg2+ agus na sulfáite SO42-.
Riachtanas é an cailciam (nó an t-ian cailciam Ca2+) do na beothaigh, go háirithe i bhfiseolaíocht na gceall, nó nuair a bhíonn na hiain chailciam ag bogadh isteach nó amach as cíteaplasma na cille, is comhartha tábhachtach é dá lán de na próisis a bhíonn ar siúl sa chill. Cailciam atá i gcuid mhaith de na cnámha freisin.
Imoibreoidh an miotal leis an uisce, ionas go saorfaidh sé móilíní hidrigine H2 as agus é féin ag dul isteach i bhfoirm ian Ca2+. Arís, áfach, bíonn an t-imoibriúchán seo mall go leor ag teacht i gcrann más smután mór cailciam atá i gceist, ó thagann brat hiodrocsaíde Ca(OH)2 idir an miotal agus an t-uisce, agus níl an hiodrocsaíd seo sothuaslagtha san uisce. Má chuirtear púdar cailciam san uisce, áfach, beidh an t-imoibriúchán i bhfad níos fíochmhaire.
Bíonn na salainn chailciam sothuaslagtha san uisce. Is eisceachtaí iad an hiodrocsaíd (an t-aol teilgthe), an tsulfáit CaSO4 (an gipseam), an charbónáit CaCO3 (an aolchloch) agus na fosfáití.
Tá ceithre iseatóp cobhsaí ag an gcailciam, mar atá, cailciam 40 (96.941 % de chailciam an dúlra), cailciam a 42 (0.647 %), cailciam a 43 (0.135 %), agus cailciam a 44 (2.086 %). Thairis sin, tá dhá iseatóp nádúrtha radaighníomhacha ann, agus iad chomh fadsaolach is gur féidir neamhshuim a dhéanamh den radaighníomhaíocht sin: cailciam a 46 (0.004 %) agus cailciam a 48 (0.187 %). Tá iarsmaí de chailciam a 41 sa dúlra freisin. Is iseatóp cosmaigineach é, is é sin, is í an radaíocht chosmach (an radaíocht ón spás) a chruthaíonn é: nuair a bhuaileann na neodróin ón spás faoi núicléis chailciam 40, faightear cailciam a 41. Iseatóp radaighníomhach é, agus é 103,000 bliain ar leathré.
Tá fiche neodrón agus fiche prótón i núicléas chailciam 40, agus is í an núiclíd chobhsaí is troime a bhfuil an líon céanna neodrón agus prótón inti.
Is í an uimhir ocsaídiúcháin a bhíonn ag an gcailciam sa chuid is mó de na comhdhúile ná +2, cé gur tháinig na ceimiceoirí ar chúpla comhdhúil ina bhfuil an uimhir ocsaídiúcháin +1 aige. Salainn nó comhdhúile ianacha iad na comhdhúile cailciam, agus bíonn úsáid phraiticiúil iontu go minic.
Cuid nádúrtha den cholainn daonna iad na hiain chailciam, agus mar sin, is ar éigean is féidir bás a fháil le nimhiú cailciam. Is iad na clocha duáin an priacal is mó a théann le ródháileog chailciam, ach is féidir do na clocha sin cliseadh na nduán a tharraingt ina ndiaidh má fhásann siad rómhór.
Scéal eile go bhfuil an miotal cailciam féin dainséarach go leor, agus an claonadh chun imoibriúcháin atá ann. Má théann an cailciam i dteagmháil leis na comhdhúile bithcheimiceacha íogaire i gcolainn an duine, cuirfidh sé ó mhaith iad go hiomlán, nó gallúnóidh sé an tsaill agus leachtóidh sé na próitéiní. (Le fírinne baintear úsáid as an miotal cailciam le draenacha a oscailt ar an gcúis chéanna: leachtóidh sé na ruainní gruaige a bhíonn ag blocáil draenacha.) Má shlogtar miotal cailciam, déanfaidh sé dochar tromchúiseach don bhéal, don éasafagas agus don ghoile, agus is minic nach bhfuil an dochar sin inleigheasta ar aon nós.
Na teangacha Ind-Eorpacha
mion|clé|280px|{{legend|#fb9e46|Tíortha ina bhfuil teangacha Ind-Eorpacha á labhairt ag formhór an daonra}} {{legend|#e5e500|Tíortha ina bhfuil teangacha Ind-Eorpacha á labhairt ag mionlach an daonra, agus stádas oifigiúil ag an teanga atá i gceist}} {{legend|#b9b9b9|Tíortha nach bhfuil ach mionlach sainbhríoch iontu a labhraíonn teangacha Ind-Eorpacha, agus níl stádas oifigiúil ag an teanga atá i gceist}}
Is iad na teangacha Ind-Eorpacha an fhine teangacha is forleithne ar domhan. Labhraítear na teangacha seo san India, san Iaráin, ar fud na hEorpa agus i lár na hÁise, ach thairis sin, tá cuid de na teangacha scaipthe ar fud an domhain, agus iad á n-úsáid go forleathan mar chomhghuaillithe sa chumarsáid idir cainteoirí neamhdhúchasacha. Meastar go labhraíonn trí bhilliún duine ar domhan inniu teanga éigin den fhine seo.
Bhí réamhtheachtaí coitainta na teangaí siad go leor, an Próta-Ind-Eorpach. Ní raibh teanga scríofa é riamh, ach is féidir é a athchruthú ó fianaise de na teangaí Ind-Eorpacha beo.
Roinntear an fhine ina hocht bhfoghrúpa, mar atá, na teangacha Ind-Iaránacha, na teangacha Airméanacha, na teangacha Gréagacha, na teangacha Albánacha, na teangacha Baltach-Shlavacha, na teangacha Gearmáinice (nó na teangacha Gearmánda), na teangacha Ceilteacha, agus na teangacha Iodálda.
Tá dhá theanga dhéag den teaghlach teangacha Ind-Eorpacha le fáil i measc na fiche teanga is forleithne ar domhan, mar atá, Spáinnis, Béarla, Hiondúis, Portaingéilis, Beangáilis, Rúisis, Gearmáinis, Maraitis, Fraincis, Iodáilis, Puinseáibis agus Urdúis. Tá daonra iomlán na dteangacha seo os cionn 1.6 billiún duine.
Agus, ar ndóigh, is teanga Ind-Eorpach í an Ghaeilge féin; is ceann de na teangacha Ceilteacha.
Aicmiú
Is féidir na teangacha Ind-Eorpacha a dheighilt sna foghrúpaí seo leanas:
Níl sna teangacha seo thuas ach cuid de na teangacha Ind-Eorpacha a bhí ann i rith na staire agus na réamhstaire. Is léir gurb iomaí teanga san fhine seo féin a d'imigh gan rian ar bith a fhágáil ina diaidh, agus tá a fhios againn a lán acu nár fhág ach a n-ainmneacha ar annála na staire.
An chuid is mó de na teangacha saorga a cruthaíodh le freastal ar an gcumarsáid idirnáisiúnta, tá siad bunaithe ar theangacha Ind-Eorpacha, agus is féidir a rá gur teangacha Ind-Eorpacha iad féin. Samplaí is ea na teangacha Interlingua, Occidental, agus Latino sine Flexione. Agus ar ndóigh, tagann an chuid is mó de stór focal na teanga Esperanto as na teangacha Ind-Eorpacha.
Teangacha Satem agus teangacha Kentum
Is iomaí saineolaí a aithníonn na teangacha Satem agus na teangacha Kentum thar a chéile. Is iad na teangacha Satem na cinn a chaill an difríocht idir na consain choguasacha agus na cinn liopach-choguasacha, agus a d'iompaigh na coguasaigh charballacha ina siosaigh. Maidir leis na teangacha Kentum, chaill siad an t-idirdhealú idir na gnáth-choguasaigh agus na coguasaigh charballacha. Ó thaobh na geograife de, ritheann an teoirlíne idir na teangacha Satem agus na teangacha Kentum trasna na hEoráise ionas go bhfágann sí na teangacha Kentum suite taobh thiar, na teangacha Satem taobh thoir. Teangacha Kentum iad an Béarla agus an Ghaeilge, mar shampla. Cé go gcreideann cuid mhór saineolaithe go bhfuil gaol réasúnta dlúth ag an nGréigis agus an Airméinis le chéile, is idir an dá theanga seo a ritheann an líne. Teanga Kentum í an Ghréigis, cé go bhfuil gnéithe áirithe den Ghréigis níos cosúla leis na teangacha Satem, ach is teanga Satem í an Airméinis. Tá teangacha ann nach furasta a aicmiú le ceachtar den dá ghrúpa, ar nós na dteangacha Anatólacha, na Tocáirise agus na hAlbáinise, agus níl teangeolaithe an lae inniu chomh tugtha don teoirlíne Satem-Kentum mar phríomhlíne dheighilte agus a bhí a sinsir sa naoú haois déag. Is féidir nach bhfuil ann, i ndiaidh an iomláin, ach ceann de na línte deighilte ar féidir aird a thabhairt orthu agus na teangacha Ind-Eorpacha á n-aicmiú ina bhfoghrúpaí.
An Nostrátachas agus hipitéisí eile
Tá saineolaithe ann a chreideann gur féidir sárfhine teangacha a aithint a chuimsíonn na teangacha Ind-Eorpacha chomh maith le roinnt finte teangacha eile. Is í an hipitéis den chineál seo is minicí a chuirtear chun tosaigh ná an hipitéis Nostrátach. Is éard atá i gceist leis an bhfine teangacha Nostrátach ná fine atá comhdhéanta as na teangacha Ind-Eorpacha, na teangacha Cugasacha Deisceartacha (is é sin, an tSeoirsis agus an cúpla teanga neamhscríofa a bhfuil gaol aici leo), na teangacha Altaecha (is é sin, na teangacha Tuircice, an Mhongóilis agus na teangacha beaga Mongólacha ar fud na hÁise), na teangacha Úralacha (is é sin, na teangacha Fionnúgracha agus na teangacha Samóideacha), na teangacha Dráivideacha (na cinn a labhraítear i nDeisceart na hIndia), agus na teangacha Afráiseacha. B'é an teangeolaí Danmhargach Holger Pedersen ba thúisce a chuir an hipitéis seo chun tosaigh, thiar sa bhliain 1903, ach b'iad an bheirt Sóivéadach Aharon Dolgopolsky agus Vladislav Illych-Svitych ba mhó a rinne forbairt ar an mbunsmaoineamh.
Tá teoiricí eile den chineál chéanna ag dul timpeall, go háirithe hipitéis na "Próta-Phontaise", a rith leis an teangeolaí John Colarusso sa bhliain 1997, agus hipitéis na teanga "Próta-Dhomhanda", nó Proto-World, a samhlaítear le hainm Joseph Greenberg. Bhí Greenberg ina shaineolaí tábhachtach ar na huilithe teangeolaíocha, is é sin, na prionsabail theangeolaíocha a bhíonn fíor faoi gach aon teanga a labhraíonn na daoine, ach is iomaí teangeolaí a deir go ndeachaigh sé ar strae go hiomlán nuair a chrom sé ar an teanga Phróta-Dhomhanda a thaighde. Is é an locht is mó a fhaigheann na teangeolaithe eile ar mhodh oibre Greenberg ná go mbíonn sé ag cur theangacha an lae inniu i gcomparáid le chéile le comhchosúlachtaí ócáidiúla a aithint, in áit a bheith ag déanamh staidéir ar chomhchosúlachtaí córasacha na dteangacha agus ar a bhforbairt stairiúil, mar ba chóir. Nó is féidir comhchosúlachtaí ócáidiúla a aithint idir dhá theanga, cuma cé acu atá siad gaolmhar nó nach bhfuil; is iad na comhchosúlachtaí córasacha caighdeán na gaolmhaireachta sa teangeolaíocht.
Is fánach teangeolaí a thugann creidiúint do hipitéis Phróta-Dhomhanda Greenberg, ach bíonn an chaint níos tuisceanaí i leith na hipitéise Nostrátaí. Is é an locht is mó a fhaightear ar an hipitéis seo ná nach bhfuil an teangeolaíocht stairiúil in ann dul siar san am chomh fada in Éirinn agus is mian leat. Mar sin, cibé cé acu a bheadh an hipitéis Nostrátach fíor nó nach mbeadh, is éadócha go bhféadfaimis an fhírinne a fháil amach choíche.
An Fhionnachtain
B'é Marcus Zuerius van Boxhorn, teangeolaí agus fear léinn ón Ísiltír, ba túisce a chuir sonrú sna cosúlachtaí idir teangacha áirithe Ind-Eorpacha, chomh fada siar leis an mbliain 1647. Thug sé "na teangacha Scitiacha" ar an bhfine teangacha a d'aithin sé, agus ar dtús, luaigh sé an Ísiltíris, an Ghearmáinis, an Laidin, an Pheirsis, agus an Ghréigis mar bhaill den fhine seo. Níos déanaí, d'aicmigh sé na teangacha Baltacha, na teangacha Slavacha agus na teangacha Ceilteacha mar "theangacha Scitiacha" freisin. Níor chuala an saol mór iomrá ar a chuid oibre riamh, áfach, agus mar sin, níor thug torthaí a shaothair spreagadh ar bith do lucht a chomhaimsire chun tuilleadh taighde a dhéanamh ar an gceist seo.
Sa bhliain 1786, áfach, thug Sior William Jones léacht faoi na cosúlachtaí a d'aithin sé idir ceithre theanga na seanársaíochta: an Laidin, an tSanscrait, an Ghréigis agus an Pheirsis. Threisigh Franz Bopp leis an tuiscint nuair a chuir sé teangacha i gcomparáid le chéile de réir modhanna córasacha oibre, agus sna blianta 1833-1852, d'oibrigh sé amach a mhórshaothar, Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen, is é sin, "Gramadach Chomparáideach na Sanscraite, na hAivéistise, na Gréigise, na Laidine, na Liotuáinise, na Gotaise agus na Gearmáinise". Ba í an Ghramadach Chomparáideach sin a chuir tús leis an léann Ind-Eorpach mar dhisciplín acadúil.
Forbairt na dTeangacha Ind-Eorpacha
Creidtear gur forbraíodh na teangacha seo go léir as an bPróta-Ind-Eorpais a bhí á labhairt na mílte bliain roimh bhreith Chríost - níl na heolaithe féin ar aon fhocal faoin am, ach, de réir na teoirice is forleithne a nglactar léi, bhí sí le cloisteáil sa chúigiú mílaois roimh bhreith Chríost sna tailte steipe in oirthear na hÚcráine, i ndeisceart na Rúise agus in iarthar na Casacstáine. Tá teoiricí eile ann a chuireann an Phróta-Ind-Eorpais níos faide siar san am, áfach. Is iomaí iarracht a rinne na saineolaithe leis an bPróta-Ind-Eorpais a athchruthú is a atógáil de réir an eolais atá ar fáil i dteangacha Ind-Eorpacha an lae inniu chomh maith leis na seanteangacha Ind-Eorpacha a bhfuil a n-iarsmaí scríofa ar fáil, cosúil leis an Laidin, an Aivéistis nó an tSanscrait. Rinneadh na chéad iarrachtaí den chineál seo san 19ú haois, ach is iomaí craiceann a chuir an Phróta-Ind-Eorpais di idir an dá linn, go háirithe nuair a fuair na teangeolaithe amach faoin Hitis, teanga nach raibh ar eolas acu roimh an mbliain 1902, nuair a thángthas ar na chéad téacsaí Hitise sa Tuirc. Is léir nach féidir le saineolaithe an lae inniu féin ach ballaíocht tuairime ar an bhfíortheanga a bhí ann fadó, nó idir an dá linn, chuaigh a lán teangacha in éag gan iarsmaí scríofa a fhágáil ina ndiaidh. Mar sin, tá sé incheaptha go raibh tréithe gramadúla san fhíor-Phróta-Ind-Eorpais nach bhfuil a fhios ag na scoláirí féin iad, ó d'imigh siad leis na teangacha sin, gan aon lorg a fhágáil ar na teangacha beo ná ar na seanteangacha scríofa.
James Orr (file)
File nó fíodóir ríme, ar a dtugtar Bard Bhaile Caraidh, ab ea James Orr (1770 - 24 Aibreán 1816), Contae Aontroma ó Bhaile Caraidh i gCúige Uladh in Éirinn, a scríobh i mBéarla agus in Albainis Uladh. Ba é a dhán is cáiliúla ná The Irishman. Bhí sé ar thús cadhnaíochta mar fhíodóir ríme Uladh, agus bhí sé ag scríobh ag an am céanna le Raibeart Burns. Dar leis an bhfile mór Uladh eile, John Hewitt, tháirg sé roinnt ábhar éigin a bhí níos fearr ná Burns.
Thosaigh Orr le Cumann na nÉireannach Aontaithe i 1791 agus ghlac sé páirt in Éirí Amach 1798. Briseadh ar an Arm Aontaithe Uladh, a raibh sé ina chuid de, ag Cath Aontroma. agus tar éis dó dul i bhfolach ó na húdaráis, theith sé go Meiriceá. D'fhan sé ansin ar feadh tamaill bhig, agus é ag saothrú trí nuachtán, ach d'fhill sé ar Bhaile Caraidh i 1802 faoi ollmhaithiúnas. Fuair sé bás i mBaile Caraidh sa bhliain 1816, ag aois 46.
Tá séadchomhartha maorga ar Orr, arna thógáil ag Saoir Shaoránaigh áitiúla i 1831, suite i reilig Templecorran gar do Bhaile Caraidh, mar chuimhne ar an Mháisiún agus Fhíodóir Ríme Uladh. Bhí Orr ina bhall cairte den Lóiste.
Dánta
Scríobhann James Orr (1770–1816) óna thaithí ar scéal na ndeoraithe ó Bhaile Caraidh tar éis an Éirí Amach 1798. The Passengers
How calm an’ cozie is the wight, Frae cares an’ conflicts clear ay, Whase settled headpiece never made, His heels or han’s be weary! Perplex’d is he whase anxious schemes Pursue applause, or siller, Success nor sates, nor failure tames; Bandied frae post to pillar Is he, ilk day
This is my locker, yon’ers Jock’s, In that aul creel, sea-store is Thir births beside us are the Lockes My uncle’s there before us; Here hang my tins an’ vitriol jug, Nae thief’s at han’ to meddle ‘em L—d, man, I’m glad ye’re a’ sae snug; But och! ‘tis owre like Bedlam Wi’ a’ this day
Aince mair luck lea’s us (plain ‘tis now A murd’rer in some mess is) An English frigate heaves in view, I’ll bail her board, an’ press us Taupies beneath their wives wha stole, Or ‘mang auld sails lay flat ay, Like whitrats peepin’ frae their hole, Cried ‘is she British, wat ye, Or French this day?’
‘Twas but a brig frae Baltimore, To Larne wi’ lintseed steerin’; Twa days ago she left the shore, Let’s watch for lan’ appearin’; Spies frae the shrouds, like laigh dark clouds Descried domes, mountains, bushes; Tha exiles griev’t – the sharpers thiev’t – While cronies bous’t like fishes Conven’t, that day
Whan glidin’ up the Delaware, We cam’ fornent Newcastle, Gypes co’ert the whaft to gove, an’ stare While out, in boats, we bustle: Creatures wha ne’er had seen a black, Fu’ scar’t took to their shankies; Sae, wi’ our best rags on our back, We mixt amang the Yankies, An’ skail’t, that day
Áireamhán
Is gléas meicniúil nó meaisín é áireamhán, cumhacht-thiomáinte ar shlí éigin, a úsáidtear chun freagra a fháil go tapa ar ríomhaireacht chasta mhatamaiticiúil, agus chun raon oibríochtaí uimhriúla a dhéanamh go huathoibríoch (figiúirí a shuimiú, a roinnt, a iolrú agus a dhealú, nó fiú le fréamh chearnach a bhaint as uimhir nó le luachanna a áireamh do na feidhmeanna triantánach a).
Tréithe
Déanann áireamháin na hoibríochtaí uimhriúla uile-suimiú, dealú, iolrú is roinnt-an-chuid oibríochtaí coitianta eile cosúil le ceamú, ciúbú, fréamhacha, céatadáin, logartaim, feidhmeanna staitistiúla is triantánacha, agus léiríonn torthaí ar léiriú leachtchriostail. clé|mion|177x177px|Heathkit IC-2008A Desktop circa [[1972]] Tá cuid mhaith ann freisin ar ríomhairí beaga iad le cuimhne is áis chun cláir áirithe a insealbhú iontu agus torthaí a sholáthar do phrintéir nó scáileán.
Sa lá atá inniu ann, is minic a bhíonn ríomhaire beag leabaithe san áireamhán, agus é ríomhchláraithe le tascanna speisialta a chur i gcrích go héifeachtúil.
Mar shampla, tá áireamháin ghrafaice ann agus iad dírithe ar ghrafanna a tharraingt d'fheidhmeanna matamaiticiúla - na feidhmeanna triantánacha (an síneas, an comhshíneas, an tangant) mar shampla, nó feidhmeanna staitistiúla.
Robert Mugabe
Ba ceann rialtais na Siombáibe é Robert Gabriel Mugabe (21 Feabhra 1924 - 6 Meán Fómhair 2019), ó 1980 go dtí 2017. Bhí sé ina phríomh-aire ar dtús, agus ina uachtarán níos déanaí.
Chuir cuid mhór anailíseoirí i leith Mugabe gurbh deachtóir é, ach bhí tacaíocht láidir aige fós ina thír fhéin agus san Afraic. Bhí an ráta boilscithe is measa ar domhan ag an tSiombáib faoi a réim agus tá an geilleagar ag titim as a chéile. Bhí an páirtí freasúra, an Movement for Democratic Change nó MDC á cur faoi chois go rialta ag póilíní an stáit. Fuair ceannaire an pháirtí siúd, Morgan Tsvangirai, buaileadh trom ó na póilíní at 11 Márta 2007. Dúirt easpaig Caitliceacha na tíre gurbh réimeas ciníoch, éillitheach agus aindleathach é rialtas Mugabe.
Bhuaigh Tsvangirai toghchán na huachtarántachta ar 29 Márta 2008 ach ní raibh móramh sách mór aige le dul i gcomharbacht ar Mugabe de réir na dtorthaí (a thóg 5 seachtain le foilsiú). De réir na rialacha bhí gá le toghchán eile idir na beirte. Rinneadh ionsaí ar Tsvangirai agus a lucht leanúna san idirlinn agus d'fhógair sé ar 22 Meitheamh go raibh sé ag éirí as an toghcháin ar mhaithe le sábháilteacht a lucht leanúna. Ritheadh an toghchán dá uireasa ar 27 Meitheamh agus atoghadh Mugabe mar uachtarán.
Ar 15 Samhain 2017, chuir Arm na Siombáibe an phríomhchathair faoina smacht agus cuireadh Robert Mugabe faoi bhraigheanas baile.
Luathshaol
Rugadh Mugabe in Kutama, baile beag misin i dtuaisceart na Róidéise. D'éirigh go seoigh leis ar an mbunscoil ach níor chaith sé mórán ama leis na páistí eile. Mar gheall ar argóint idir eisean agus duine de na sagairt, dhírigh na hÍosánaigh a theaghlach ón misean agus chuir siad fúthu i sráidbhaile eile timpeall is 7 míle slí ó Kutama, cé go raibh cead ag na páistí leanúint ar aghaidh sa bhunscoil agus iad ag fanacht le gaoil leo le linn na seachtaine. Thréig athair Robert an teaghlach sa bhliain 1931 agus chuaigh sé go Bulawayo, mar a bhunaigh sé teaghlach eile. Sa bhliain 1934 chuaigh sagart nua i gceannas ar an misean in Kutama, mar atá, an tAthair Jerome O'Hea, Éireannach. Chuir O'Hea fáilte roimh an teaghlach teacht ar ais. Lean Robert lena bhunascolaíocht agus, ag tosnú sa bhliain 1941, thug sé faoi chlár oiliúint múinteoirí i gColáiste Kutama. Mar chuid den oiliúint chuaigh sé i mbun teagaisc ina shean-bhunscoil. Chuir sé deireadh leis an gclár sa choláist sa bhliain 1945. thumb|left|300px|Agóid in aghaidh Mugabe ag ambasáid na [[Siombáibe i Londain]]
Saol pearsanta agus bás
Fuair sé bás i Singeapór, ar a thuras deireanach chuig an tír sin i gcomhair cóireáil leighis.
Vombat
Ainmhí is ea an vombat.
Emily Bishop
Is carachtar ficseanúil í Emily Bishop ar an gclár teilifíse Briotanach Coronation Street. Glacann Eileen Derbyshire an pháirt mar Emily. Chonacthas Emily ar an gclár den chéad uair ar an 27 Eanáir 1961.
The Garfield Show
Is sraith theilifíse Mheiriceánach é The Garfield Show. Craoladh as Fraincis é sa Fhrainc ar France 3 ar an Nollaig 22, 2008. Craoladh é as Béarla ar Boomerang UK ar an Bealtaine 5, 2009.
Tá sé á chraoladh i nGaeilge ar TG4 mar chuid Cúla 4.
Mikel John Obi
Is imreoir sacair é Mikel John Obi. Imríonn sé le Chelsea F.C. i sraith Shasana. Rugadh John Michael Nchekube Obinna Jos na Nigéire sa bhliain 1987. Thosaigh sé ag imirt le sinsir Plateau United nuair nach raibh ach cúig bliana déag slánaithe aige, agus d'fhreastail sé ar an "Pepsi Football Academy". D'aistrigh sé go Lyn Oslo, agus ansin go Chelsea.
Furzedown
Is baile é Furzedown atá suite sa bhuirg London Borough of Wandsworth, Londain Theas.
Edington Priory
clé|250px|mion|Edington Priory Is mainistir suite i Wiltshire í Edington Priory.
Lató
150px|mion|clé|Lató agus a clann Is pearsa a bhaineann le miotaseolaíocht na Gréige í Lató.
Ba iad na Tíotáin Coeus agus Phoebe a tuismitheoirí.
Bhí beirt pháistí aici, Apalló agus Artaimís, le rí na ndéithe Séas.
Nine Elms
Is baile iad Nine Elms atá suite sa bhuirg London Borough of Wandsworth, Londain Theas.
Séala Maryland
mion|250px|Cúl an séala mion|250px|Tosach an séala Is é Séala Mór Stát Maryland suaitheantas oifigiúil rialtas stát Maryland, sna Stáit Aontaithe.
Stair
Bhí an chéad séala goidte i 1645 i rith éirí amach.
Ráth Maoláin
Baile i gContae Dhún na nGall is ea Ráth Maoláin. Tá cáil aige mar phointe imeachta na dtaoiseach Gaelach, Aodh Ó Néill, Ruairí Ó Domhnaill agus Cúchonnacht Mag Uidhir, a d'imigh den Éirinn i 1607 san eachtar a dtugtar Teitheadh na nIarlaí uirthi. Tá sé suite in aice le Loch Súilí: tá trá ag an bhaile, agus is é pointe imeachta thiar Charrchaladh Loch Súilí é, carrchaladh a dhéanas an t-aistear i rith na míonna samhraidh idir Ráth Maoláin agus Bun Cranncha, ar thaobh oirthearach na locha.
Sa bhliain 2016, bhí 493 daoine ina gcónaí sa bhaile; maolú 25 daoine (-4.8%) ó 2011. Déantar cur síos ar athruithe ar an daonra sna blianta anuas sa tábla seo thíos:
Iompar
Ritheann an bus 300, arna hoibriú ag TFI Local Link, seacht lá sa tseachtain idir Leitir Ceanainn, Ráth Maoláin, agus Teach Solais Fhánada, trí Ráth Mealtain, an Cheathrú Chaol, Port an tSalainn agus Baile Láir.
Rita Sullivan
Is carachtar ficseanúil í Rita Sullivan ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Glacann Barbara Knox an pháirt mar Rita (ag tosnú ar an 2 Nollaig 1964).