cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Béarlachas
Seachaint an Bhéarlachais
An té atá ag iarraidh Béarlachas a sheachaint, ba chóir dó thar aon rud eile bheith chomh heolach agus is féidir ar an teanga thraidisiúnta, ar na bailiúcháin bhéaloidis agus ar litriocht na scríbhneoirí Gaeltachta. Is minic a bhíonn daoine nach bhfuil ach breaceolas acu ar an nGaeilge ag lochtú mhuintir na Gaeltachta as a bheith ag úsáid focail Bhéarla agus iad seanbhunaithe sa chanúint. San am céanna, is minic a bhíonn beachtairí den chineál seo ag cur na teanga as a riocht trí struchtúir Bhéarla a chur i bhfeidhm uirthi.
Nuair atáthar ag trácht ar fhocail Bhéarla sa Ghaeilge, is léir gur chóir don chainteoir mhaith gan úsáid a bhaint as nua-iasachtaí, go háirithe mura féidir iad a chur in oiriúint do chóras fuaimeanna agus litrithe na teanga. Ón taobh eile de, níl sé ciallmhar locht a fháil ar fhocail atá sa teanga ó laethanta na Normannach anuas, agus caithfidh an foghlaimeoir dúthrachtach staidéar a dhéanamh ar litríocht chomhaimseartha na Gaeilge leis na seaniasachtaí a aithint agus a úsáid.
Scéal ar leith iad focail ar nós nóisean. Más iasacht réasúnta nua atá ann, tá ciall ar leith leis sa Ghaeilge: an buachaill a bhfuil nóisean aige do ghirseach, tá cineál teasghrá tugtha aige di. Thairis sin, is féidir "nóisean" a thabhairt ar smaoineamh neamhphraiticiúil nó míréasúnta. Is féidir a rá, mar sin, go bhfuil ciall an fhocail beagáinín difriúil sa dá theanga. An duine atá ag iarraidh "Béarlachas" a sheachaint, ar chóir dó an focal a sheachaint scun scan, ós rud é gur focal iasachta ón mBéarla é, nó an mbeadh sé níos tábhachtaí taobhshúil a choinneáil ar an gciall a bhíonn leis an bhfocal sa chaint thraidisiúnta, gan an focal a chaitheamh i dtraipisí ar fad ar fad?
Sa bhliain 1957, foilsíodh an leabhar úd Lorg an Bhéarla le Seán Mac Maoláin, agus é ar fáil ar an Idirlíon inniu. Cháin Mac Maoláin an tuiscint mhícheart a bhí ag cuid de na foghlaimeoirí ar cheart na Gaeilge, agus rinne sé iarracht leigheas na faidhbe a thabhairt. Cainteoir dúchais a bhí ann féin agus tuiscint aige ar an teangeolaíocht. Seo thíos cuid de na pointí a bhí aige:
Úsáid na hAimsire Gnáthláithrí
Scéal eile ar fad é go bhfuil sé ceart an aimsir ghnáthláithreach a úsáid ar lorg má: Má thagann Seáinín abhaile, beidh lúcháir orainn.
Bhí Mac Maoláin barúlach freisin nár chóir ach an aimsir láithreach fhoshuiteach a úsáid ar lorg mura in abairtí cosúil le Mura dtaga (nó mura dtara, mura dtige i gcanúintí áirithe - coinnigh cuimhne air freisin gurb ionann iad mura, mara agus muna ó thaobh na céille agus na húsáide de) an bus roimh a trí a chlog, ní thiocfaidh sí ar aon nós. Inniu, áfach, dealraíonn sé go bhfuil glacadh forleathan leis an aimsir ghnáthláithreach ar lorg mura, toisc go bhfuil an aimsir láithreach fhoshuiteach ag dul in éag, agus na daoine aineolach uirthi agus ar a ceartúsáid. Is dócha gur fearr an aimsir fháistineach a úsáid anseo freisin, an té nach bhfuil in ann modh foshuiteach na haimsire láithrí a úsáid, ó nár fhoghlaim sé ar scoil é: Mura dtiocfaidh an bus roimh a trí a chlog, ní thiocfaidh sí ar aon nós.
Aimsir ghnáthláithreach atá ann, is é sin, foirm atá dírithe ar chur síos a thabhairt ar rudaí a bhíonn ag titim amach de ghnáth, ó am go ham. Mar sin, bhí Mac Maoláin míshásta leis an dóigh a mbítí ag baint úsáide as an aimsir seo "i dtuairiscí ar éagasc tíre", mar a dúirt sé féin, is é sin, i dtuairiscí tíreolaíochta, cosúil leis an gceann seo: "Éiríonn an sliabh seo go dtí airde dhá mhíle troigh." Is é an trácht a rinne sé ar a leithéid ná gur féidir gur éirigh an sliabh a airde sin "uair éigin anallód", ach go bhfuil an sliabh socair suaimhneach inniu, agus gur chóir na focail a roghnú dá réir sin: "Tá an sliabh seo dhá mhíle troigh ar airde".
Úsáid na hAimsire Caite
Ní hionann aimsir chaite na Gaeilge agus aimsir chaite an Bhéarla, nó tá blas láidir na foirfeachta ar aimsir chaite na Gaeilge, agus is minic a fhreagraíonn sí d'aimsir fhoirfe an Bhéarla - is é sin, is féidir d'fhoirmeacha cosúil le fuair, chuaigh, chonaic agus araile a bheith ag déanamh gnó na leaganacha Béarla úd has found/got, has gone, has seen agus araile. Ón taobh eile de, is minic a úsáidtear leagan cosúil le did nó came sa Bhéarla nuair ab oiriúnaí bhí...ag déanamh, bhí...ag teacht a rá as Gaeilge.
Thug Mac Maoláin an abairt shamplach úd Rory was listening to the noise that came from the opposite side of the glen. Is é an chéad aistriúchán a rithfeadh leis an gcainteoir neamhdhúchais, - dar le Mac Maoláin, - ná Bhí Ruairí ag éisteacht leis an torann a tháinig ón taobh thall den ghleann. Bheadh a leithéid d'abairt cineál mínádúrtha, arsa Mac Maoláin, nó má tháinig an torann, tháinig sé cheana, agus ní raibh tuilleadh ag teacht ná le cloisteáil. Mar sin, ba dóigh le Mac Maoláin, ba chóir a scríobh: Bhí Ruairí ag éisteacht leis an torann a bhí ag teacht ón taobh thall den ghleann. Má bhí tuilleadh den torann ag teacht i gcónaí, bhí Ruairí in ann é a chloisteáil. Ar ndóigh, bheadh sé ceart a rá: Chuala Ruairí an torann a tháinig ón taobh thall den ghleann.
Úsáid na hAimsire Fáistiní
Má tá Is féidir ann, is ceart an aimsir fháistineach a úsáid ar a lorg. Má tá B'fhéidir ann, is fearr an modh coinníollach a úsáid ar a lorg:
Béarlachas i dTeangacha Eile
Inniu, tá an Béarla chun tosaigh ar na teangacha eile go léir mar theanga dhomhanda, agus é á shaothrú agus á fhoghlaim ar fud na cruinne. Mar sin, is deacair teacht ar theanga inniu nach bhfuil Béarlachas éigin le haithint uirthi.
BBC Scotland
Craoltóir náisiúnta na hAlban is ea BBC Scotland. Tá sé suite i nGlaschú agus craolann sé i mBéarla, cosúil le BBC Alba a chraolann i nGaeilge na hAlban.
Teilifís
Tá dhá chainéal ann faoi stiúir BBC Scotland:
Raidió
Tá raidió náisiúnta na hAlban faoi stiúir BBC Scotland freisin.
Craoltar nuacht áitiúil ó Shalcraig (Crìochan na h-Alba), Dhùn Phrìs (Deas), Obar Dheathain (Ear-thuath) agus Inbhear Nis (Gaeltacht na hAlban).
Tomás Mac Eoin
Amhránaí, file agus aisteoir is ea Tomás Mac Eoin nó Tomás 'Jimmy' Mac Eoin mar a ghlaotar air chomh maith. Rugadh é sa Cheathrú Rua, Gaillimh sa bhliain 1937. Sean nós don chuid is mó a bhíonn á chanadh aige agus tá cúpla amhrán scríofa aige. Ina measc siúd tá na hamhráin "An Cailín Álainn" agus "Bleán na Bó".
Nicol Stephen
Is polaiteoir Albanach é Nicol Stephen agus, cosúil leis an Tiarna (Gaeilge na hAlban: am Morair) Stephen as Srath Dhè Ìochdarach, Ball de Theach na dTiarnaí.
Rugadh agus tógadh é in Obar Dheathain. Rinne sé staidéar ar an dlí in Ollscoil Obar Dheathain agus bhí sé ina chomhairleoir do Roinn a' Mhonaidh agus ina BP do Chincardine agus Deeside idir fothoghchán i 1991 agus an olltoghchán i 1992. Toghadh é mar BPA d’Ard Aberdeen i 1999 agus d’fhóin sé mar Leas-Aire Fiontar agus Foghlama ar Feadh an tSaoil agus Gàidhlig (19 Bealtaine 1999 - 2 Samhain 2000), Leas-Aire Oideachais, Gnóthaí Eorpacha agus Gnóthaí Seachtracha (2 Samhain 2000 - 28 Samhain 2001) agus an Leas-Aire Oideachais agus Daoine Óga (28 Samhain 2001 - 21 Bealtaine 2003). Tháinig sé chun bheith ina Aire Iompair agus Teileachumarsáide tar éis toghchán 2011
Ceannaireacht
Bhuaigh sé an cheannaireacht tar éis do <a href="https://gd.wikipedia.org/wiki/Seumas_Uallas" rel="mw:ExtLink" title="Seumas Uallas" class="cx-link" data-linkid="102">Sheumas Uallas</a> éirí as i 2005. Rinneadh Leas-Phríomh-Aire agus Aire Iompair agus Teileachumarsáide de ar 27 Bealtaine 2005. D'éirigh sé as a phost i 2008. Dúirt sé go raibh an obair ag cur isteach ar a theaghlach óg.
Báinigh
Barúntacht atá suite i gContae Dhún na nGall is ea Báinigh.
Viljandimaa
Is contar san Eastóin é Viljandimaa atá suite i ndeisceart na tíre. Bhí 47,599 duine ina gcónaí i Viljandimaa i 2011.
Ararat (Victoria)
Stair
Roimh theacht na nEorpach bhí na Djab wurrung ina gcónaí i gceantar Ararat. Tá a lán logainmneacha de chuid na Djabwurrung ar eolas sa cheantar fós: “Karangajaruk”, gleann ina mbíodh ór á thochailt, “Warrayatkin,” loch a dtugtar Green Hill Lake anois, “Butingitch,” áit ar bunaíodh an baile mór, “Gorambeep barak,” ainm Mount Ararat, “'Pandort,” poll mór uisce laisteas den chathair.
Ghabh an suirbhéir Thomas Mitchell tríd an gceantar in 1836 agus thosaigh lonnaitheoirí ag cur fúthu ann sna 1840idí, rud ba chúis leis na Bundúchasaigh a dhíshealbhú. In 1841 bhí an lonnaitheoir Horatio Wills ar a mbealach chun áite níos faide ó dheas, agus scríobh sé ina dhialann, "like the Ark we rested"; thug sé Mount Ararat ar chnoc a bhí i ngar dó dá réir. D’oscail oifig an phoist ar an 1 Feabhra 1856, cé go dtugtaí Cathcart air go dtí an 31 Lúnasa 1857.
In 1857 fuair mianadóirí Síneacha ór ag an “Canton Lead” agus iad ag dul go dtí na hórcheantair i lár Victoria. Bhí pobal mór Síneach in Ararat, agus tá baint ag an stair sin leis an Gum San Chinese Heritage Centre.
Ba ghearr go raibh bardas ann, agus corpraíodh Ararat mar bhuirgéis ar an 24 Meán Fómhair 1858.
Úinéireacht thraidisiúnta
Tá roinnt grúpaí Bundúchasacha a bhfuil úinéireacht thraidisiúnta acu ar an gceantar. Sa taobh thuaidh tá na Wotjobaluk, Jardwadjali (nó Jaadwa), Wergaia agus Jupagalk. Tá ionadaíocht á déanamh dóibh ag an Barengi Gadjin Land Council Aboriginal Corporation.
Sa taobh theas tá na Djab Wurrung people. Ionadaíonn Martang Pty Ltd iad.
Tá grúpa eile, na [Maar Thoir, ag dul i gcomhairle le rialtas Victoria chun aitheantas a fháil. The Eastern Maar people are represented by the Eastern Maar Aboriginal Corporation (EMAC).
Geilleagar
Tá an geilleagar ag brath go mór ar tháirgeadh tosaigh amhail olann, mairteoil agus fíon. Tá roinnt feirmeacha gaoithe ann agus tá AF Gason Pty Ltd le fáil ann, ceann de na déantóirí innealra feirme agus téitheoirí adhmaid is mó san Astráil.
Tá tábhacht le seirbhísí sláinte agus pobail sa chathair, agus tá príosún lastoir di. Ní í an turasóireacht an tionscal is mó, ach, mar sin féin, caitheann turasóirí $270 milliún ann gach bliain.
Tíreolaíocht
Tá Ararat suite idir sliabhraonta. Orthu sin tá Páirc Náisiúnta na Grampians (Gariwerd), Sliabh Langi Ghiran, Sliabh Cole, Sliabh Buangor, Páirc Réigiúnach Chnoic Ararat agus na Píréiní. Tá Abhainn na Reilige (Cemetery Creek) ag rith tríd an taobh thuaidh den chathair, agus tá Loch an Chnoic Ghlais (Green Hill Lake) thoir.
Oideachas
Tá ceithre bunscoileanna in Ararat, agus roinnt naíscoileanna. Tá dhá príomhcholáiste ann: Coláiste Phobal Ararat agus Coláiste Marian (scoil Chaitliceach).
Spórt
Imríonn cuid mhaith daoine Peil Astrálach sa bhaile, agus bunaíodh an cumann áitiúil (‘Ararat Football Club’) in 1871.
Marcus Dent
Is carachtar ficseanúil é Marcus Dent ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac Charlie Condou an pháirt mar Markus idir 2007 agus 2008 agus idir 2011 agus 2014.
21ú haois RC
Is í an an 21ú haois RC an aois a mhair ó 2100 RC go dtí 2001 RC.
Brocaire sionnach guaireach
deas|200px|thumb|Brocaire sionnach guaireach Madra le colainn fhada is cosa an-ghearra. An t-eireaball gearr suas in airde.
The One After the Superbowl
Craoladh an dara heipeasóid déag agus an tríú heipeasóid déag, "The One After the Superbowl", den dara sraith Friends ar an 28 Eanáir, 1996. Scríobh Mike Sikowitz agus Jeffrey Astrof (cuid 1) Michael Borkow (cuid 2) an eipeasóid seo. D'fhéach 52.9 milliún duine ar an eipeasóid.
Patrick O'Donnell
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick O'Donnell ( - 4 Deireadh Fómhair 1970). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Ialtóg mheasa Yap
Is ainmhí í an ialtóg mheasa Yap. Mamach atá inti.
The Hidden Gem
Is eaglais Chaitliceach suite i Manchain í The Hidden Gem.
Võrumaa
Is contar san Eastóin é Võrumaa atá suite i ndeisceart na tíre. Bhí 32,806 duine ina gcónaí i Võrumaa i 2013.
Iain Banks
Údar Albanach ab ea Iain Menzies Banks (16 Feabhra 1954 – 9 Meitheamh 2013) a scríobh ficsean faoin ainm Iain Banks agus ficsean eolaíochta faoin ainm Iain M. Banks.
Ba é The Wasp Factory (foilsithe sa bhliain 1984) an chéad úrscéal dá chuid a thabhaigh clú agus iomrá dó agus chuaigh sé leis an scríbhneoireacht lánaimseartha dá bharr.
Réabhlóid na hIaráine
Tharla Réabhlóid na hIaráine (An Pheirsis: انقلاب ایران Enqelāb-e Iran]) sa bhliain 1978/1979.
Uma Thurman
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Uma Thurman a rugadh ar an 29 Aibreán 1970 i mBoston, Massachusetts
Tagairtí
mion|clé|Uma Thurman sa bhliain [[2009.]]
25 (uimhir)
Is é 25 an uimhir nádúrtha tar éis 24 agus roimh 26.
22ú haois RC
Is í an an 22ú haois RC an aois a mhair ó 2200 RC go dtí 2101 RC.
Tommy Duckworth
Is carachtar ficseanúil é Thomas "Tommy" Duckworth ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Ghlac Darryl Edwards (1992–97), Joseph Aston (2000) agus Chris Fountain (2011–13) an pháirt mar Tommy.
Thomas Merton
Bunainm an tAthair M. Louis ab ea Thomas Merton (31 Eanáir 1915 - 10 Nollaig 1968), manach Caitliceach, file agus scríbhneoir bisiúil a thrácht ar chúrsaí spioradálta agus sóisialta; duine de mhórscríbhneoirí Caitliceacha Mheiriceá Thuaidh sa 20ú haois. An 31 Eanáir 1915 in Prades na Fraince a rugadh, an 10 Nollaig 1968 i mBancác na Téalainne a fuair bás.
Saol
Péintéir as an Nua-Shéalainn a bhí ina athair, Owen Merton, agus ball de Chumann na gCairde as Meiriceá a bhí ina mháthair, Ruth Jenkins.
Baisteadh Thomas Merton ina bhall d'Eaglais Shasana. Bhásaigh a mháthair nuair a bhí sé 6 bliana d'aois. San Fhrainc agus i Sasana a cuireadh bunoideachas air.
Tar éis dó bliain a chaitheamh in Ollscoil Cambridge, d’fhreastail sé ar Ollscoil Columbia i gCathair Nua-Eabhrac, áit ar ghnóthaigh sé céim B.A. (1938) agus céim M.A. (1939). D'iompaigh sé ina Chaitliceach sa bhliain 1938.
Tar éis dó bliain a chaitheamh ag múineadh Béarla in Ollscoil Columbia (1938-39) agus in ollscoil Bonaventure (1939-41) gar do Olean, Nua-Eabhrac, chuaigh sé isteach i Mainistir Thrapach Ghéatséamini láimh le Louisville, Kentucky. Rinneadh sagart de sa bhliain 1949.
Cailleadh é agus é in aois a 53 bliain le linn comhdhála ar an manachas sa Téalainn nuair a leictreamharaíodh de thaisme é agus é ag teacht amach as an bhfolcadán.
Godert de Ginkell, Céad Iarla Átha Luain
Ba ghinearál Dúitseach é Godert de Ginkell, nó Godart van Ginkel, Céad Iarla Átha Luain agus Baron van Reede (1644 – 11 Feabhra, 1703) i seirbhís Shasana.
Thomas Merton
Saothar
thumb|220x220px|Plaic chuimhneacháin - Louisville, [[Kentucky.|clé]] thumb|"Thomas Merton Square", plaic chuimhneacháin i lár Louisville, Kentucky|clé Scríobh Merton os cionn 60 leabhar agus na scórtha aistí. Cnuasaigh filíochta a bhí ar an gcéad saothar dá chuid a foilsíodh, mar atá Thirty Poems (1944), A Man in the Divided Sea (1946), agus Figures for an Apocalypse (1948). I ndiaidh fhoilsiú The Seven Storey Mountain (1948) thuill sé clú idirnáisiúnta dó féin.
Godert de Ginkell, Céad Iarla Átha Luain
Bhí sé ina bhall den uasalaicme, agus d'iompaigh sé an teideal 'Baron van Reede', agus é ina mhac ba shine de Godart Adrian van Reede, Baron Ginkel. Ina a óige, liostáil sé isteach in arm na hÍsiltíre, agus sa bhliain 1688, lean sé William (nó Liam sa Ghaeilge), Prionsa Oráiste, ar a shluaíocht go Sasana - an "Réabhlóid Ghlórmhar" a díchur Rí Séamas 11.
Sa bhliain dár gcionn, bhain sé clú amach as éacht meabhrán, tóraíocht, scrios agus gabháil reisimint Albanach a rinne frithcheilg agus a thaobhaigh leis an Rí Séamas ag Ipswich, agus a bhí ag máirseáil tríd na "fens" (nó "riasc" sa Ghaeilge).
Thomas Merton
Saothar
Ábhar spioradálta amháin atá sa chéad saothair óna pheann, ach ó thús na 1960í i leith bhí téamaí sóisialta le sonrú ina chuid scríbhneoireachta agus ina shaothair dheireanacha is léir go raibh léargas ar fhealsúnacht na hÁise agus ar an misteachas aige, tréith neamhchoitianta ag an uair sin i scríbhneoir ón Iarthar.
I 1969, an bhliain tar éis a bháis, foilsíodh My Argument with the Gestapo, saothar a scríobh sé i 1949 agus arb é an t-aon úrscéal leis.
Saothair eile leis is ea The Waters of Siloe (1949), stair na dTrapach; Seeds of Contemplation (1949); The Living Bread, tráchtas ar an Eocairist; agus roinnt foilseachán eile a foilsíodh i ndiaidh a bháis, mar atá cnuasach aistí dar teideal Contemplation in a World of Action (1971), agus The Asian Journal of Thomas Merton (1973).
Foilsíodh seacht imleabhar dá dhialanna príobháideacha agus roinnt imleabhar dá litreacha chomh maith.
As Gaeilge
D’aistríodh dán dar teideal Sa Chiúnas (den díolaim Guthanna Beannaithe an Domhain). clé|mion|Tuama, Gethsemane (KY) SAM
Fladaigh Chuain
mion|250px|clé|Fladaigh Chuain Oileán is ea Fladaigh Chuain, gar don Eilean Sgitheanach sna hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd.
Minecraft
Is Minecraft cluiche go bunúsach déanta as bloic, agus na tírdhreacha agus an chuid is mó de na cuspóirí comhdhéanta díobh, agus a ligeann dóibh a chur as oifig agus athlonnú in áiteanna eile ar fhoirgnimh a chruthú, cruachta iad. Chomh maith leis na meicnic mianadóireachta agus bailiú acmhainní le haghaidh tógála, tá meascán in-chluiche de mharthanas agus taiscéalaíochta ann.
Is é atá ag imirt Minecraft é a úsáid mar uirlis chruthaitheach. Níl aon bhealach ar bith a bhuachan i Minecraft, ós rud é nach bhfuil aon spriocanna riachtanacha ann agus plota drámatúil a chaithfear a leanúint. Caitheann lucht an chuid is mó dá gcuid ama ach mianaigh agus bloic thógála d'ábhar fíorúil, dá bhrí sin ainm an chluiche. Nuair a bheidh imreoirí a bailíodh agus tógadh fardal leordhóthanach d'acmhainní, úsáideann siad na gceannach fíorúil chun tithe agus tírdhreacha a dhearadh, is minic a thógáil gach cineál na struchtúr bloc.
Chomh maith leis sin a dhíol níos mó ná 1 milliún cóipeanna ar 12 Eanáir, 2011, go gairid tar éis an leagan Beta den chluiche a scaoileadh. Cé go bhfuil sé fós sa leagan Béite tá níos mó ná aon mhíle déag taifid bainte amach aige, agus díolachán beagnach trí mhilliún. Ar 15 Meán Fómhair 2014, d'fhógair Microsoft ceannach an chluiche (chomh maith leis an gcuideachta léiriúcháin Mojang) ar feadh $ 2.5 billiún.
Ar an 2 Meitheamh, chuir 2016 100 milliún díolachán, rud a chiallaíonn sé an dara cluiche is díolmhaí ar an bpláinéad.
Cineál cluichí
Is féidir Minecraft a imirt i mód "multiplayer" nó "single player" i dtrí leagan:
Criative, i gcás ina bhfuil acmhainní neamhtheoranta, gan aon chontúirt agus is féidir le duine eitilt go saor;
Survival, i gcás inar gá do na himreoirí acmhainní a bhailiú, míreanna a chruthú agus leibhéil a fháil, agus i gcás ina bhfeiceann arrachtaigh contúirteach san oíche;
Hardcore, cosúil le maireachtáil, ach i gcás nach bhfuil ach saol amháin ann don imreoir.
Brougham Hall
clé|250px|mion|Brougham Hall Is teach mór suite i bPíoraid é Brougham Hall.
Seán Heuston
Réabhlóidí Éireannach agus ball de Fianna Éireann ab ea Seán Mac Aodha nó Seán Heuston as Béarla (21 Feabhra, 1891 - 8 Bealtaine, 1916). Bhí sé gníomhach maidir le bunú na bhFianna agus ba gearr go raibh sé ina oifigeach agus ag mealladh tuilleadh fear.
Cuireadh chun báis é i gPríosún Chill Mhaighneann sa bhliain 1916. Ní raibh sé ach 25 bliana d'aois ag an am.
Saol
Rugadh Heuston ar 21 Feabhra 1891 ag 24 Shráid Gloucester Íochtarach, Baile Átha Cliath, mac le John Heuston, cléireach, agus le Maria McDonald.
Fuair sé oideachas go dtí an an grád idirmheánach ó na Bráithre Críostaí ar Scoileanna O'Connell ar Shráid Richmond Thuaidh.
Luimneach
Agus é seacht mbliana déag daois (1908), chuaigh sé isteach sa Great Southern and Western Railway Company mar chléireach. Bhí sé lonnaithe i Luimneach ar feadh sé bliana, áit a raibh sé gníomhach mar mhaor le Fianna Éireann.
Chuaigh sé isteach i bhFianna Éireann, an club gasógaíochta a rinne Bulmer Hobson agus an Chuntaois Markievicz, i mí Lúnasa 1909. Deagraigh sé brainse an-ghníomhach i Luimneach, ag a raibh ballraíocht de 250 buachaill sa deireadh thiar thall. Chaith sé an chuid is mó den am saor a bhí aige san eagraíocht: ag múineadh Gaeilge agus stair, ag déanamh druileanna, ag máirseáil agus chabhraigh sé le baill íoc as a gcuid éidí. clé|mion
Ar ais i mBÁC, 1913-1916
Aistríodh go Baile Átha Cliath é ag an GSWR in 1913 agus cuireadh chuig oifig an bhainisteoir tráchtála ag stáisiún traenach Kingsbridge é (stáisiún Heuston atá air anois). clé|mion Sna blianta 1913-1916, bhí Heuston, páirteach in oideachas na mbuachaillí i Scoil Éanna agus d’eagraigh siad druileáil agus cleachtadh le muscaedaíocht. clé|mion|Is ina dhiaidh atá stáisiún Heuston agus Droichead Heuston i mBaile Átha Cliath ainmnithe. Lean sé leis a chuid oibre le Fianna Éireann, áit ar chas sé le Con Colbert agus Liam Mellows, an bheirt acu feiceálach san eagraíocht. Tugadh ceannas ar bhrainse dó ar an taobh ó thuaidh den chathair, lonnaithe in Hardwick Hall.
The One with the Prom Video
Craoladh an ceathrú heipeasóid déag, "The One with the Prom Video", den dara sraith Friends ar an 1 Feabhra, 1996. Scríobh Alexa Junge an eipeasóid seo. D'fhéach 33.6 milliún duine ar an eipeasóid.
Seán Heuston
Ar ais i mBÁC, 1913-1916
Tugadh ardú céime dó mar leas-cheannfort de Bhriogáid Bhaile Átha Cliath agus rinneadh stiúrthóir traenála de freisin. Dearcaigh Colbert agus Pádraig Mac Piarais é chun traenáil a thabhairt do na mic léinn ar Scoil Éanna i ndruileáil agus muscaedaíocht. Ar ócáid na hairm a theacht i dtír i mBinn Éadair i mí Iúil 1914, stiúir sé fórsa Fhianna a thug seachadadh gunnaí ar ais go Baile Átha Cliath go sábháilte ar chairt.
Chuaigh Heuston le hÓglaigh na hÉireann go gairid i ndiaidh a bhunaithe i mí na Samhna 1913. Rinneadh captaen de sa deireadh thiar thall ar an 1ú Cathlán de chuid Ned Daly. D'oibrigh sé go crua leis a chomplacht, ag eagrú máirseálacha agus inlíochtaí, ag cothú meon dúthrachta agus comrádaíochta, agus ag soláthar airm agus trealaimh trí cheannach agus úsáid á bhaint aige as gach meán a raibh ar láimh aige. clé|mion|Cuimneachán i b[[Páirc an Fhionnuisce]]
Eirí Amach
Ar Luan Cásca tugadh ceannas ar an Institiúid Déiríochta dó, foirgneamh ar an taobh ó dheas ó Abhainn na Life, laistiar de na Cheithre Cúirteanna, mar a raibh Daly agus an 1ú Cathlán lonnaithe. Is é an chúram a bhí ar Heuston ná an bealach idir an Bheairic Ríoga (Dún Uí Choileáin ní ba dhéanaí, agus anois ina Ard-Mhúsaem na hÉireann) agus na Ceithre Cúirteanna ar feadh roinnt uaireanta sa chaoi is go mbeadh am go leor ag Daly agus a raibh fágtha den 1ú Briogáid socrú isteach.
Mar a tharla, sheas Heuston agus a chomplacht de 30 fear an fód ar feadh níos mó ná dhá lá.
Agus iad timpeallaithe agus gan cúis dóchais acu, ghéill Heuston ar an Chéadaoin.
Bású
Cuireadh Seán Heuston os comhair chúirt airm agus daoradh chun báis é. Coinníodh é i nDún Richmond sular tugadh go Príosún Chill Mhaighneann é. Cuireadh chun báis é ar an 8ú Bealtaine 1916 agus é cúig déag is fiche bliain d'aois. B'é an fear is óige dóibh siúd a cuireadh chun báis.
Níor phós sé roimh a bhás. D'fhág sé a mháthair agus a dheartháir Michael ina dhiaidh, a bhí ina mhac léinn ar an Dominican Priory i dTamhlacht agus é ag dul le sagartacht.
Cuimhneachán
I 1966, ainmníodh Stáisiúin Heuston i mBaile Átha Cliath ina chuimhne.
Tomás Laighléis
mion|[[Mionloch|Mionlach in aice le Gaillimh ]] Seanchaí a bhí i dTomás Laighléis.
Rugadh é i Mionlach in aice le Gaillimh na hÉireann sa bhliain 1895 (chuaigh tonn bhaiste air ar an 2 Meitheamh sa bhliain sin).
Fuair sé bás san áit chéanna ar an 23 Deireadh Fómhair 1984.
Bhreac Tomás de Bhaldraithe síos leabhar béaloidis uaidh a chuaigh i gcló faoin teideal Seanchas Thomáis Laighléis.
23ú haois RC
Is í an an 23ú haois RC an aois a mhair ó 2300 RC go dtí 2201 RC.
Frank Foster (Coronation Street)
Is carachtar ficseanúil é Francis John "Frank" Foster sa chlár teilifíse Coronation Street. Ghlac Andrew Lancel an pháirt mar Eddie idir 2011 agus 2012.
Críoch Phríomhchathair na hAstráile
Is críoch de chuid na hAstráile í Críoch Phríomhchathair na hAstráile (Béarla: Australian Capital Territory, cód poist: ACT) atá lonnaithe in oirdheisceart na hAstráile. Is í an chríoch fhéinrialaitheach is lú sa tír í agus tá Canberra (príomhchathair na críche agus na tíre) le fáil ann.
Neue Sachlichkeit
Is éard a bhí i gceist leis an Neue Sachlichkeit nó an Nua-Oibiachtúlacht ná sruth in ealaíona agus i litríocht na Gearmáine i mblianta Phoblacht Weimar a tháinig i réim i ndiaidh an eispriseanachais. Ba é an staraí ealaíon Gustav Friedrich Hartlaub a thug isteach coincheap an Neue Sachlichkeit sa bhliain 1923.
Cuid de na healaíontóirí a bhí ag cleachtadh an Neue Sachlichkeit, bhí súil aorach acu ar an saol, agus dearcadh criticiúil acu ar an tsochaí. Thug Hartlaub Veristen orthu, is é sin, bhí siad ag dul le "fíorachas" nó "fírinneachas" agus iad ag cur chuma na míofaireachta ar an saol ina gcuid saothar, ó theastaigh uathu an fhírinne shearbh a nochtadh míofar is uile mar a bhí sí. Lucht "fírinneachais" ab ea George Grosz agus Otto Dix. An brainse eile de na healaíontóirí "nua-oibiachtúla", chuir siad béim ar an ealaín ar a son féin, agus iad ag cleachtadh an rud ar thug Hartlaub "réadúlacht dhraíochtúil" air.
Sa litríocht, chuir an Neue Sachlichkeit béim ar an réadúlacht agus, minic go leor, ar an teachtaireacht pholaitiúil. Bhí stíl na teanga simplí oibiachtúil - mar a dúirt Joseph Roth, bhí sé ní ba thábhachtaí cur síos a thabhairt ar an rud a chonaic tú, ar an rud a d'aithin tú le súile do chinn féin, in áit a bheith ag spalpadh filíochta. Is minic a thug úrscéalaithe agus gearrscéalaithe na linne cur síos ar an tionchar a bhí ag imeachtaí na staire ar an duine aonair. Sampla maith de seo is ea an t-úrscéal Kleiner Mann - was nun? ("Céard a dhéanfaidh tú anois, a fhirín?") le Hans Fallada, a chaitheann súil ar shaol lánúine óige i mblianta an Spealta Mhóir. Úrscéal tábhachtach eile de chuid na linne ab ea Im Westen nichts Neues le hErich Maria Remarque, a thug cur síos criticiúil ar an gCéad Chogadh Domhanda.
Eilean Heárrlois
Is oileán é Eilean Heárrlois, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd.
Ichiro Mizuki
I 1968, chuaigh Mizuki go Tóiceo, agus bhuail sé leis an cumadóir Kanae Wada. Mhol Wada dul ag caint le Nippon Columbia. Shínigh Mizuki conradh ceoil leo. Sheol sé amach a chéad singil, darbh ainm Kimi ni sasageru Boku no Uta, i mí Meán Fómhair 1968.
Ról
Anime Tokusatsu Fís-cluichí
Dreoilín teaspaigh coiteann
Is feithid é an dreoilín teaspaigh coiteann (Chorthippus brunneus).
Vesturland
Is réigiún san Íoslainn é Vesturland. Tá an réigiún suite i ndeisceart na tíre, agus is í Selfoss an phríomhchathair. Cónaíonn 15,300 daoine ann.
Nestlé
Nestle mana: bia go deas, dea go deas.Íomhá:Nestlé.svg Bunaitheoir: Henri Nestlé Bunaithe: Vevey, Switzerland sa bhliain 1867 Tá an chuideachta Nestle bia is mó sa domhan. Tá sé suite sa Vevey, Switzerland.Dhéanann siad bia babóg,caife, baine, arbhair, uisce, uachtar reoite, bia peataí agus iógart. ta an seacláid go maith agus tá siad mar sin go bhfuil táirgí eile. D'fhás an chuideachta mór le linn an Chéad Chogadh Domhanda agus arís tar éis an Dara Cogadh Domhanda agus athraigh siad ó díreach ag díol táirgí bainne. Inniu, oibríonn an chuideachta i 86 tír ar fud an domhain, agus fostaíonn os cionn 280,000 duine.
Táirgí:
Nestlé Tá roinnt 6,000 brandaí, lena n-áirítear caife (Nescafé, Nespresso, etc), uisce i mbuidéil (Buxton, Perrier, etc), milkshakes agus deochanna eile (Nesquik, Milo, Carnation, etc), seacláid (Bó Finne Bar, Tar éis ocht, agus go leor eile), uachtar reoite (Häagen-Dazs, mBó Skinny, etc), gránaigh bhricfeasta (Cheerios, cnaipíní Órga, Shreddies, etc), bianna naíonán (lena n-áirítear táirgí Gerber anois), blastanas, anraithí agus anlainn (Maggi, Buitoni, etc), bianna reoite agus cuisnithe (Findus, ealaín Lean, etc), milseogra (táirgí Rowntree, Caramac, táirgí Wonka, etc), agus bia peataí (Winalot, Felix, etc).
24ú haois RC
Is í an an 24ú haois RC an aois a mhair ó 2400 RC go dtí 2301 RC.
Caisleán Brougham
clé|250px|mion|Caisleán Brougham Is caisleán suite i bPíoraid é Caisleán Brougham.
Tróndaigh
Is oileán beag sna hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Tróndaigh (Béarla: Trodday). Tá sé suite lastuaidh den Eilean Sgitheanach. Tá sé timpeall is dhá chiliméadar ó Rubha na h-Aiseig i dTrondairnis. Tá an pointe is airde ar an oileán 45 méadar os cionn na farraige. Níl aon duine ina chónaí ann. Seo iad na comhordanáidí: 57° 43′ 32.88″ T agus 6° 17′ 58.92″ I.
Tháinig an t-ainm Tróndaigh as an tSean-Lochlainnis leis an gciall "Ceann Tíre Thrond".
Tá teach solais i dTróndaigh a bhí tógtha sa bhliain 1908 ag Charles Alexander Stevenson.
Ar an chéad lá de mhí an Mheithimh 2006, briseadh an long Brothers BF 138 ar an oileán. Níltear cinnte cad a tharla. Aimsíodh fear amháin ar chladach na tíre móire 18 Meitheamh 2006; bhí sé marbh. Tá an dara fear ar iarraidh fós. Bhí an Marine Accident Investigation Branch den tuairim den gur tharla an timpiste toisc gur éirigh na hiascairí róthuirseach.
Patrick Kavanagh
File Éireannach as Contae Mhuineacháin ab ea Patrick Kavanagh (Pádraig Caomhánach), (21 Deireadh Fómhair 1904 - 30 Samhain 1967). Scríobh Kavanagh as Béarla, agus tá sé i measc na filí is fearr le muintir na hÉireann, de réir an nuachtáin The Irish Times sa bhliain 2000.
Ba mhór an inspioráid é saothar Kavanagh. Sampla amháin ná go raibh a dhán cáiliúil On Raglan Road seinnta ag roinnt ceoltóirí, mar shampla Van Morrison, Sinéad O'Connor, Mark Knopfler agus Luke Kelly.
Saol
Rugadh Kavanagh sa tsráidbhaile beag Inis Caoin, i gContae Mhuineacháin i 1904. Ba ghréasaí é a athair, agus chuaigh Patrick isteach sa phost céanna tar éis a chuid scoile. Ní raibh mórán suime ag an leaid óg ina chuid oideachais, agus b'fhearr leis a bheith ag imirt peil Ghaelach (d'imir Kavanagh mar chúl báire le foireann pheile Inis Chaoin). Ar feadh scór bliana, d'oibrigh sé mar fheirmeoir ar thalamh a chlainn - ag dul go dtí an margadh, an t-Aifreann agus an rince áitiúil ar a rothair gach seachtain.thumb|Dealbh Patrick Kavanagh i m[[Baile Átha Cliath.|clé]]Thosaigh Kavanagh ag scríobh a dhánta féin nuair a bhí sé fós ina dhéagóir. Tar éis tamaill, thosaigh sé ag seoladh a shaothar go dtí na nuachtáin áitiúla agus náisiúnta. Sa bhliain 1928, shiúl sé ó Inis Caoin go Baile Átha Cliath, agus bhuail sé le urlabhraithe ó na foilsitheoirí Macmillan’s of London. D'fhoilsigh siad a chéad leabhair, Ploughman and Other Poems sa bhliain 1936.clé|mion|[[Dealbhóireacht|Dealbhóir John Coll]]Tar éis tamaill, ní raibh an file óg sásta leis a shaol ar an bhfeirm, agus chuaigh sé go Londain ar feadh cúig mhí. Faoi dheireadh, chuir Kavanagh faoi i mBaile Átha Cliath. Thosaigh sé ag obair mar iriseoir, ach lean sé ar aghaidh ag scríobh filíochta ag an am céanna.
Bet Lynch
Is carachtar ficseanúil í Elizabeth Theresa "Bet" Lynch (Gilroy freisin) ar an gclár teilifíse úd Coronation Street. Ghlac Julie Goodyear an pháirt mar Bet.
Patrick Kavanagh
Saol
Scríobh sé dánta cáiliúla faoin gCanál Mór ag an am seo. Ansin, thosaigh Kavanagh ag fáil an meas agus an cháil a bhí tuillte aige maidir lena chuid oibre. Thug sé léachtaí i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath agus i SAM. Ba bhreitheamh é sna Duaiseanna Filíochta Guinness, duais a bhuaigh Seamus Heaney sa bhliain 1967.
D'éirigh Kavanagh tinn ag an chéad taispeántas dá dráma Tarry Flynn i nDún Dealgan (alcólach ab ea é). Fuair sé bás an tseachtain ina dhiaidh i mBaile Átha Cliath.
Bás
Trom ar an ól agus an tobac, baineadh scamhóg de 1954 tháinig niúmóine air & d'éag 30 Samhain 1967, 63 !
tháinig niúmóine air & fuair sé bás ar 30 Samhain 1967, 63 bliain d’aois
Tá uaigh Patrick Kavanagh i reilig Inis Caoin.
Nicki Minaj
Is ceoltóir í Nicki Minaj a rugadh faoin ainm Onika Tanya Maraj ar 8 Nollaig, 1982. Rugadh ar Oileán na Tríonóide í, ach tógadh i Queens, Nua-Eabhrac í.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 97 gradam buaite ag Minaj. Tá 402 ainmniúchán faighte aici.
The One Where Dr. Ramoray Dies
Craoladh an t-ochtú heipeasóid déag, "The One Where Dr. Ramoray Dies", den dara sraith Friends ar an 21 Márta, 1996. Scríobh Alexa Junge an eipeasóid seo. D'fhéach 30.1 milliún duine ar an eipeasóid.
Baollaigh
Is barúntacht suite i gContae Dhún na nGall iad Baollaigh.
Annála Inis Faithlinn
ar stair na hÉireann is ea Annála Inis Faithlinn nó Faithleann. Scríobhadh na hannálacha i Mainistir Inis Faithlinn i Loch Léin i gContae Chiarraí idir an 11ú haois agus an 14ú haois.
Tá breis is 2,500 iontráil ann agus iad ag cur síos ar imeachtaí idir 433 and 1450. Ceaptar gur cuireadh an lámhscríbhinn le chéile in 1092, mar gur scríobhaí amháin a bhí ag obair uirthi anuas go dtí sin ach go raibh a lán daoine á breacadh ina dhiaidh sin. Tarrraingíodh ábhar as lámhscríbhinní ó áiteanna éagsúla i gCúige Mumhan agus as cnuastéacs de Chroinic na hÉireann, téacs a shíltear a scríobhadh ag Cluain Mhic Nóis.
I dteannta na n-iontrálacha croineolaíocha, tá cuntas gearr briste sa lámhscríbhinn ar an ré réamh-Chríostaí in Éirinn, ó Abrahám go dtí Naomh Pádraig. Tá scéal na hÉireann agus na nGael suite laistigh de stair chomhchoitianta Eusebius, stair a léirítear trí chroinic dhomhanda Laidine agus trí shleachta as Réidig dam, a Dé, do nim, dán Meán-Ghaeilge a luaitear le Flann Mainistrech i lámhscríbhinní ina dhiaidh sin.
Caisleán Píoraid
clé|250px|mion|Caisleán Píoraid Is caisleán suite i bPíoraid é Caisleán Píoraid.
Lantanam
Is é an lantanam dúil a 57 i dtábla peiriadach na ndúl, agus is é La an tsiombail cheimiceach a sheasann dó. Is é an chéad lantanóideach é (nó an chéad lantainíd; cuid de na téacsleabhair deir siad gurb ionann na "lantainídí" agus na lantanóidigh eile seachas an lantanam féin, ach dealraíonn sé nach bhfuair an cleachtadh seo faomhadh Chumann Idirnáisiúnta na gCeimiceoirí, nó IUPAC).
Cille Mhoire
Is baile suite ar an leithinis Tróndairnis, san t-Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd é Cille Mhoire.
Lantanam
Tá ainm an lantanaim bunaithe ar fhocal Gréigise a chiallaíonn ceilte nó faoi cheilt. Cé go n-áirítear ar na tearcithreacha é, tá an lantanam cuíosach coitianta i screamh an Domhain - tá sé ar an 28ú dúil is coitianta ansin, níos coitianta ná an luaidhe féin. Tá sé "faoi cheilt", áfach, toisc go bhfuil próiseas casta miotalóireachta de dhíth leis an lantanam a scaradh leis na lantanóidigh eile, agus níor éirigh leis an éacht sin an chéad uair ach sa bhliain 1923. Bhí a fhios ag na heolaithe i bhfad roimhe sin féin go raibh a leithéid de dhúil ann: ba é an ceimiceoir Sualannach Carl Gustaf Mosander a d'aithin mar thruailleán sa níotráit ceiriam é, thiar sa bhliain 1839. Bhí seisean in ann ocsaíd an lantanaim a aonrú agus a ainmniú mar shubstaint ar leith, "lantana".
Is é an meáchan adamhach atá ag an lantanam ná 138.9, agus mar sin is é 139La an t-aon iseatóp cobhsaí atá ag an lantanam. An chuid is mó de lantanam an dúlra níl ach an t-iseatóp áirithe seo atá ann, ach tá iarsmaí beaga den iseatóp radaighníomhach 138La ann chomh maith. Iseatóp fadsaolach go maith atá ann, nó is í an leathré atá aige ná tuairim is céad agus cúig mhórmhilliún (105,000,000,000) bliain. Ceann de na núiclídí "corr-chorra" atá ann, is é sin, uimhreacha corra iad líon na bprótón agus líon na neodrón araon, rud nach minic a d'fheicfeá ag núiclídí nádúrtha (go tipiciúil bíonn núiclídí den chineál sin an-éagobhsaí, ionas nach bhfuil teacht ar mhórán acu sa dúlra).
Miotal insínte lonrach é an lantanam - le fírinne tá sé chomh bog is gur féidir é a ghearradh le scian - ach tagann smúit ocsaíde air go gasta agus ocsaigin an aeir ag dul i bhfeidhm air. Cosúil leis na tearcithreacha eile tá sé le fáil i monaisít agus i mbastnaeisít. Dúil úsáideach é an lantanam, go háirithe san optaic, nó is féidir athraonacht na gloine a ardú le breiseáin lantanaim. Is iomaí leas eile a bhaintear as an lantanam: catalaíonn an lantanam imoibriúcháin cheimiceacha.
Is iad na huimhreacha ocsaídiúcháin is coitianta ná +II agus +III. Má chuirtear lantanam trí thine, gheofar seiscea-ocsaíd lantanaim, La2O3. Is í an ocsaíd seo is toradh d'ocsaídiú an lantanaim san aer freisin. Má thuaslagtar an ocsaíd san uisce, gheofar hiodrocsaíd lantanaim La(OH)3, agus beidh an tuaslagadh sách bunata - chomh halcaileach céanna agus tuaslagadh na hiodrocsaide cailciam i ndáiríre.
Maidir le halaiginídí an lantanaim, tá an chuid is mó acu an-sothuaslagtha san uisce: is substaintí taislíocha iad, is é sin ólfaidh siad chucu an oiread uisce is go dtuaslagfar san uisce sin iad. Is eisceacht í an fhluairíd lantanaim, LaF3: tá sí dothuaslagtha san uisce, agus mar sin úsáidtear iain fluairíde mar imoibreán lena aithint, an bhfuil iain lantanaim le fáil i dtuaslagadh.
Dreoilín teaspaigh glas coiteann
Is feithid é an dreoilín teaspaigh glas coiteann (Omocestus viridulus).
Patrick O'Reilly (An Cabhán)
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick O'Reilly (1 Aibreán 1927 – 19 Feabhra 1994). Bhí sé ina bhall de Chlann na Talmhan agus Fine Gael.
Enrico Dandolo
mion|Enrico Dandolo ar mhona ón [[An Veinéis|Veinéis]] Ba é Doge na Venéise é Enrico Dandolo (Laidin: Henricus Dandulus; c.1107 – 21 Meitheamh 1205). Bhí sé i gcumhacht ó 1192 go 1205, nuair a fuair sé bás. Is beag atá ar eolas faoina luathshaol i gcomparáid lena shaol le linn an Ceathrú Crosáid (1202–1204). clé|mion|Enrico Dandolo le Domenico Tintoretto, timpeall 1600 Rugadh é i dteaglach tábhachtach agus d'oibrigh sé i bpoist stáit. D'éirigh sé dall roimh 1176 ach b'fhéidir leis dualgais a chomhlíonadh. Rinne Dandolo i 1202 chomhaontú leis na crosáidirí go dtabharfadh sé cabhair dóibh agus go mbeadh saighdiúirí le fáil don Veinéis mar mhalairt air seo. Is go míchlúiteach é mar chreach an Cathairh Chonstaintín (1204) nuair a bhí sé i gceannas ar na crosáidirí i gcath in aghaidh na mna Biosántach.
Fuair sé bás an bhliain ina dhiaidh sin (97 nó 98 mbliana d'aois a bhí sé ag a bhás) agus cuireadh é in Hagia Sofia.
25ú haois RC
Is í an an 25ú haois RC an aois a mhair ó 2500 RC go dtí 2401 RC.
A mhaimí, nach tú an cladhaire
Is amhrán traidisiúnta Éireannach i nGaeilge é A mhaimí, nach tú an cladhaire.
An t-amhrán
Go rabhasa breoite tinn agus mé millte le darta grá,
Go mbím san oíche ag taidhreamh gur im mhaighdean le fada atháim-
’s mara bhfaighfear fear gan mhoill dom gur deimhneach go raghad ’om bá!”
A Neilí bíse foighneach ’s ní bhfaighidh tú aon fhear go fóill-
Thá an cíos ag glaoch gan mhoill orainn ’s gan poinn againn le cur ’na chomhair,
Thá broid agus ceant gach ló orainn - ár ngabháltachas róbheag go deo,
Agus t’atháir bocht drochshláinteach ’s an máistir ró-dhian go deo”.
A mhaimí bíse tuisceanach do dhuine bheadh i bpian mar atháim-
Thá plámás míle duine ionat is ní thuigeann tusa trian mo chás,
Dá gcuirfinn mo scéal i dtuiscint duit cárbh ionadh leat go raghainn ’om bhá?
’s mara bhfaighfear fear fé Inid dom bead curtha sul dá dtiocfa’ an Cháisc”.
Agus fain go bhfaighidh mé húda dhuit gúna agus parasól,
Handerchief trí chúinne a mbeidh súile ann den bhfaisean nua,
Cuir búclaí id bhróga agus teannfaidh siad do chois i gcóir
Agus gheobhaidh tú buachaill ceansa gan amhras a chailín óig”.
Nach maith a fuaireabhar fear do Shíle a raibh caoire aige agus ba go leor,
Ní bhfaighinnse an gamhainín buí uaibh ’á laghad é ná lua’ na mbróg,
Thá an habit shirt gan ní le trí mhí agam de dheasca’ soap,
Is mar a mheasaim sin ní bhfaighidh mé uaibh saibhreas ná fear go deo”.
Ceann Loch Ailleart
deas|250px|thumb|Ceann Loch Ailleart Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Ceann Loch Ailleart.
Feabhrán capaill
Is speiceas plandaí é feabhrán capaill (Heracleum mantegazzianum).
Curly Watts
Is carachtar ficseanúil é Norman "Curly" Watts ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac Kevin Kennedy an pháirt mar Curly idir 1974 agus 1983 agus 2003.
Baile an Easa
Is baile fearainn suite in iarthuaisceart Chontae Dhún na nGall é Baile an Easa.
Benalla
Cathair in oirthuaisceart Victoria, san Astráil is ea Benalla (fuaimniú: /bəˈnælə/). Tá thart ar 9,000 duine ina gcónaí sa chathair.
Nonpareil Dempsey
Dornálaí Éireannach, a bhí ina churadh domhanda meánmheáchan, ab ea John Edward Kelly nó Nonpareil Dempsey  a rugadh ar an 15 Nollaig, 1862 san Currach, Contae Chill Dara agus a fuair bás ar an 1 Samhain, 1895.
Benalla
Siopaí
Tá cuid mhaith siopaí móra sa bhaile, Coles, Woolworths, Target Country, Aldi agus Mitre 10 Home & Trade ar chinn acu.
Bóchoinneal
Débhliantóg a fhásann 20-120 cm ar airde is ea an bhóchoinneal nó an ghairleog fáil. Alliaria petiolata a hainm eolaíochta. Dúchasach don Eoraip is an Áise. A duilleoga bánghlas croíchruthach, ceann bláthanna beaga bána i gcruth croise. Boladh na gairleoige as an bplanda, nuair a bhrúitear é go háirithe. Faightear i bhfáil sceach í.
Bacteroidetes
Tá an fíleam Bacteroidetes comhdhéanta de trí aicmí de bhaictéir atá dáilte go forleathan ins an timpeallacht, mar aon le an ithir, an dríodar, an sáile agus potóga ainmhithe.
Go mór fada, is ar an aicme Bacteroidales atá an staidéar is mó déanta, mar aon leis an ghéineas Bacteroides (orgánach atá flúirseach i bhfaecas ainmhithe aonteasach agus daoine san áireamh), agus Porphyromonas, grúpa orgánach a chónaíonn i mbéalchuas an duine. Is baictéir phataigineacha bhrabúsacha iad baill den ghéineas Bacteroides. is annamh a mbíonn baill an dhá aicme eile pataigineach do dhaoine.
26ú haois RC
Is í an an 26ú haois RC an aois a mhair ó 2600 RC go dtí 2501 RC.
Amhsóireacht
deas|250px|thumb|[[Amhsóireacht an tsacair|Amhsóireacht ag cluiche sacair i Moscó na Rúise. Lucht leanúna de chuid an chlub Spartak a bhí i gceist.]] Is iompar foréigneach nó glórach a bhaineann le lucht achrainn óg, go hiondúil i ndrong, í amhsóireacht.
Patrick Palmer
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Palmer ( - 21 Márta 1971). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Jan Evangelista Purkyně
Anatamaí agus fiseolaí Seiceach ab ea Jan Evangelista Purkyně (scríofa freisin mar Johannes Evangelist Purkinje; 17 Nollaig 1787 - 28 Iúil 1869).
Bhí sé ar dhuine de na heolaithe is cáiliúla le linn a shaoil. Ba é a mhac an péintéir Karel Purkyně. Bhí a cháil chomh mór sin nach raibh gá ag na daoine litreacha a scríobhadh chuige ó lasmuigh den Eoraip, ach "Purkyně, an Eoraip" a chur ar an chlúdach.
Tá sé curtha i Reilig Náisiúnta na Seice i Vyšehrad, Prág, Poblacht na Seice.
An Veinéisis
Is teanga Rómánsach í an Veinéisis (Vèneto) a labhraítear don chuid is mo sa Veneto san Iodáil.
Raquel Watts
Is carachtar ficseanúil í Raquel Catherine Watts (née Wolstenhulme) ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac Sarah Lancashire an pháirt mar Raquel idir 1991 agus 1996 agus 2000.
Carraig Bhrachaí
Is caisleán agus baile fearainn suite i gContae Dhún na nGall í Carraig Bhrachaí (Béarla: Carrickabraghy nó uaireanta The Castles). Tá sí suite i bparóiste dlí Cluain Maine.
Young Corbett III
Dornálaí Iodálach-Mheiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea Young Corbett III, a rugadh Raffaele Giordano ar 27 Bealtaine 1905 i Rionero in Vulture, an Iodáil agus a fuair bás ar an 15 Iúil 1993 in Auberry, California. Tugadh go Meiriceá agus é ina naíonán. Ciotóg a bhí ann, duine de na dornálaithe ciotógacha ab fhearr riamh. Ní raibh an oiread sin cumhachta aige mar dhornálaí, ach comhraiceoir an-sgiobtha a bhí ann.
Luamh
thumb|upright|An Nordische Folkeboot Is éard is luamh ann, (ón Sean-Ghaeilge 'luam' ("píolótach, stiúireóir") ná bád nó long áineasa. Ar dtús báire, sainmhíníodh é mar shoitheach-seoil a bhí éadrom, agus a bhí in ann dul go tapa. D'úsáideadh cabhlach na hÍsiltíre iad, i gcomhair tóraíochta píoráidí agus tairmtheacht eile, ar fud agus isteach sna huiscí éadoimhne de chuid na hÍsiltíre. Tar éis é a bheith roghnaithe ag Séarlas II mar an t-árthach a d'iompródh é go dtí an Bhreatain ón Ísiltír, i gcomhair na hathghairme, d'úsáidtí an téarma nuair a bhí iompar daoine tábhachtacha i gceist.
Sa lá atá inniu ann, sonraíonn an téarma dhá rang éagsúil de dobhararthaí, báid seoltóireachta agus mótarbháid. Bíonn luaimh difriúil ó longa oibre, go príomha mar gheall ar a n-fheidhmeanna fóillíochta, agus ní go dtí borradh an ghalbháid agus cineálacha eile de mhótarbháid gur bhraitheadh ar soithí seoltóireachta i gcoitinne mar earraí só, nó soithí áineasa. Níos déanaí, chuimsigh an téarma mótairbháid, go príomha, chun críocha áineasa príobháidí chomh maith.
De ghnáth, bíonn faid na luamh i raon idir 10 méadar (33 troigh) suas go dtí na dosaenacha de mhéadair (na céadta troithe). Tugtar cúrsóir cábáin nó cúrsóir ar shoitheach só níos lú ná 12 méadar (39 tr). Tagraíonn sár-luamh, go ginearálta, do luamh ar bith (le seol nó le hinneall) atá chomh faide le 24 m (79 tr) agus tagraíonn meagaluamh, go ginearálta, do luamh ar bith atá níos mó ná 50 méadar (164 tr). Is beag an méid seo i ndáil le línéar farraige móire tipiciúil agus tancaeir ola.
Ár Lá Cuimhneacháin (1987)
Ar an 8 Samhain 1987, maraíodh aon duine dhéag agus gortaíodh trí scór i mbuama Inis Ceithleann (Contae Fhear Manach), nó Ár Lá Cuimhneacháin, 1987. Bhásaigh duine eile a gortaíodh san ionsaí buamála sa bhliain 2000 tar éis dó trí bliana déag a chaitheamh i gcóma.mion|clé|Cuimhneachán, [[Inis Ceithleann]] Ar an gcéad Domhnach i mí na Samhna 1987, bhailigh daoine le chéile in Inis Ceithleann chun cuimhneamh orthu siúd a maraíodh i gcogaí san am a chuaigh thart. mion|clé|[[Gordon Wilson agus a bhean chéile]] Agus daoine ag bailiú le chéile ag leacht cuimhneacháin na gcogaí, phléasc buama agus caitheadh bruscarnach ar fud na háite.
Iarmhairtí
Níor cúisíodh ná níor ciontaíodh aon duine riamh faoin ionsaí buamála. “Botún” a bhí i gceist, is cosúil dúirt an IRA gur phléasc an buama roimh am.
Ag an am, mheas Máirtín Ó Muilleoir, Sinn Féin, go raibh sé tábhachtach an fód a sheasamh agus foréigean a úsáid. Ach i ndiaidh uafás Inis Ceithleann tháinig sé ar an tuiscint go mbeadh sé níb éifeachtaí cloí le modhanna polaitiúla agus na gunnaí a chur ar leataobh. Dúirt sé níos déanaí, “Inis Ceithleann an chéad cheann de na mór-uafáis a tharla a thug le fios domsa go raibh an streachailt armtha mícheart agus nach raibh sé ag dul a oibriú. Bhí ceist mhór mhorálta ann fosta mar go raibh daoine neamhurchóideacha ag fáil bháis.”
Nochtadh leacht in Inis Ceithleann ar an 8 Samhain 2017 i gcuimhne na ndaoine a maraíodh san ionsaí buamála ar an mbaile.
Les Catalans
Is comharsanacht cois farraige ó Marseille, an Fhrainc, é Les Catalans.
San úrscéal "The Count of Monte Cristo", chónaigh an bean ó Edmond Dantes, Mercedes sá an sráidbhaile seo.
Cill Fhaolain
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd í Cill Fhaolain.
Cluan Glas
Is baile fearainn suite i gContae Dhún na nGall é Cluan Glas.
Kirby Morrow
Is aisteoir, aisteoir gutha agus fuirseoir Ceanadach é Kirby Robert Morrow a rugadh ar 28 Lúnasa 1973 in Jasper, Alberta, Ceanada. Aithnítear é as a ról ar Stargate Atlantis mar an Captaen Dave Kleinman.