cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Apu Nahasapeemapetilon
Is é Apu Nahasapeemapetilon ceann de na carachtair sa tsraith theilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Hank Azaria. Is siópadóir é sa Kwik-E-Mart. Tá é pósta le Manjula agus tá ocht páiste acu. Bhí sé ar an gclár den chéad uair san eipeasóid "The Telltale Head".
Estelle Reiner
B'aisteoir agus amhránaí Meiriceánach é Estelle Reiner Lebost, née Lebost a rugadh ar an 5 Meitheamh 1914. Fuair sí bás nádúrtha ar an 25 Deireadh Fómhair 2008.
Carn an Bhua
Sráidbhaile in Éirinn is ea Carn an Bhua. Carnew a thugtar air i mBéarla. Tá sé suite i gContae Chill Mhantáin, gar do theorainn Chontae Loch Garman. Is é Carn an Bhua an baile is faide ó dheas sa chontae.
Stair
Ar an 25 Bealtaine 1798, chuir na saighdiúirí 26 príosúnach chun báis sa phinniúr.
Is iomaí Protastúnach a bhi ina chónaí i gCarn an Bhua tráth. Chuir go leor díobh fúthu sa cheantar sa naoú céad déag mar thug muintir Fitzwilliam talamh dóibh.
As Carn an Bhua do mhuintir Graham Norton.
Spórt
Tá club de chuid CLG sa cheantar, na hEmmets. Bhaineadar craobh iomána an chontae sa bhliain 2009. Imríonn Brian Osborne le foireann peile an chontae.
An Chrois Dhearg
Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea An Chrois Dhearg.
Jaime Saenz
File, úrscéalaí, gearrscéalaí agus as an Bholaiv ab ea Jaime Sáenz Guzmán (16 Lúnasa, 1986 29 Deireadh Fómhair, 1921). Tháinig sé chun saoil i gcathair La Paz, agus is ann a mhair sé ar feadh a shaoil ar fad, agus an bhí tionchar cumhachtach ag topagrafaíocht gharbh agus aeráid ghéar na cathrach Aindéisí ar go leor dá shaothar. Feictear roinnt cosúlachtaí idir a chuid filíochta agus filíocht osréalaíocha, cé go bhfuil a chuid filíochta uathúil agus mar sin ábhairín deachair le rangú. I rith a shaoil, bhí ar Sáenz bheith ag streachailt leis an alcólachas, agus is minic a scríobh sé faoin streachailt sin ina dhánta. Dá réir sin, breathnaítear air go minic mar saghas poète maudit, nó "file mallaithe". Bhí Sáenz déghnéasach go hoscailte agus gan náire.
Colley Hill
Is cnoc i Sasana é Colley Hill, atá suite i Surrey.
Bussum
Is iar-bhardas agus baile san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Bussum. Bhí 32,731 duine ina gcónaí i mBussum sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.bussum.nl/
Mayor Quimby
Is é Mayor Joseph "Joe" Quimby ceann de na carachtair sa tsraith theilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Dan Castellaneta. Bhí sé ar an gclár den chéad uair san eipeasóid "Bart Gets an "F"".
Club Peile Bhaile Átha Luain
Is club peile é Club Peile Bhaile Átha Luain (Béarla: Athlone Town Football Club) ó Bhaile Átha Luain. Is é Roddy Collins bainisteoir an chlub, a bunaíodh sa bhliain 1887. Imríonn an fhoireann i Sraith na hÉireann. Bhuaigh an club an comórtas 'Céad Roinn Sraith na hÉirean' sa bhliain 2013, nuair a fuair siad an lámh in uachtar in aghaidh Phort Láirge Aontaithe (Béarla: Waterford United) ar an 27 Meán Fómhair.
Cill Mocheanóg
Baile i gContae Chill Mhantáin is ea Cill Mocheanóg.
Leabhar Breac (foilsitheoir)
mion|Darach Ó Scolaí ag 'Oireachtas na Gaeilge 2015', agus 'Oileán an Órchiste' ina lámh aige, aistriúchán agus oiriúnú a rinne sé ar 'Treasure Island' le Robert Louis Stevenson
Comhlacht foilsitheoireachta Éireannach is ea Leabhar Breac. Bhunaigh Darach Ó Scolaí agus Caomhán Ó Scolaí an comhlacht sa bhliain 1994.
Ba é an t-úrscéal An Dochtúir Áthas le Liam Mac Cóil an chéad leabhar a d'fhoilsigh siad, agus ó shin tá leabhair uile Liam Mhic Cóil foilsithe acu mar aon le mórchuid leabhar eile.
An tOileán Mór (An Cóbh)
Is oileán Éireannach é an tOileán Mór (nó Oileán Mór an Bharraigh). Tá sé suite i ngar don Chóbh, Contae Chorcaí.
P. T. Barnum
Fear gnó Meiriceánach agus láithreoir sorcas ba ea Phineas Taylor Barnum (5 Iúil 1810 – 7 Aibreán 1891). Bhunaigh sé an sorcas, faoin ainm Barnum & Bailey Circus, in éineacht le James Anthony Bailey.
Mark Moseley
Aisteoir gutha, fuirseoir ar a bhoinn, rapcheoltóir, agus pearsa raidió Meiriceánach é Mark Moseley a rugadh ar 2 Lúnasa 1961.
1906
Tarluithe
mion|18 Aibreán: Sráid Market in San Francisco i ndiaidh an chrith talún
Castricum
Is bardas agus baile san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Castricum. Bhí 34,263 duine ina gcónaí i gCastricum sa bhliain 2014.
Uillinn leadóige
Pian in aghaidh sheachtrach na huillinne mar thoradh ar thráma arís is arís eile, mar a fhéadfaidh tarlú agus duine ag imirt leadóige. Meastar go dtarlaíonn sí tar éis cuid mhaith strócanna beaga i matáin sa réigiún sin den ghéag.
Castricum
Nasc seachtrach
http://www.castricum.nl/
Kenneth H. Jackson
Bhí Kenneth Hurlstone Jackson ar na taighdeoirí ab fhearr a d’oibir ar na teangthacha Ceilteacha ina am. Rugadh i gCroydon Shasana sa bhliain 1909 é.
Rinne sé a chuid staidéir faoi stiúrthóireacht Nora Kershaw Chadwick.
Bhí na sé theangaidh Cheilteacha ar a thoil aige: Briotáinis, Coirnis, Gaeilg na hAlbana, Breatnais, Gaeilg agus Manainnis.
Ba bhall do chuid mhaith institiúidí móra sa Bhreatain Mhóir agus in Éirinn é.
Scríobh sé cuid mhaith leabharthach tábhachtach, ina measc leabhar ollmhór fá dtaobh do d’fhóineolaíocht stairiúil na Briotáinise i 1967.
Fuair sé bás i Mí na bhFaoilleach sa bhliain 1991.
Oileán Cathail
Is oileán Éireannach é Oileán Cathail i gCuan Chorcaí.
Empire of the Sun (scannán)
Scannán is ea Empire of the Sun atá bunaithe ar an úrscéal le J. G. Ballard. B'é Steven Spielberg stiúrthóir an scannáin.
Ceimic
Is í an cheimic an disciplín eolaíoch a bhaineann le dúile agus comhdhúile comhdhéanta d’adamh, móilíní agus iain: a gcomhdhéanamh, a struchtúr, a n-airíonna, a n-iompar agus na hathruithe a dhéantar orthu le linn imoibrithe le substaintí eile.
Faoi raon feidhme a ábhair, tá áit idirmheánach ag an gceimic idir an fhisic agus an bhitheolaíocht. Uaireanta tugtar an eolaíocht lárnach uirthi toisc go leagann sí síos an bhunchloch chun na ndisciplíní eolaíochta bunúsacha agus feidhmiúla a thuiscint ar leibhéal bunúsach. Mar shampla, míníonn an cheimic gnéithe de cheimic na bplandaí (luibheolaíocht), an chaoi a gcruthaítear carraigeacha igneacha (geolaíocht), an chaoi a ndéantar ózón atmaisféarach agus an chaoi a ndíghrádaíter truailleáin chomhshaoil (éiceolaíocht), airíonna na hithreach ar an ngealach (cosmaicheimic), conas a oibríonn cógais (cógaseolaíocht), agus conas fianaise Aigéad dí-ocsairibeanúicléasach (ADN) a bhailiú ag láthair choire (eolaíocht fhóiréinseach).
Pléann an cheimic ábhair mar an chaoi a n-idirghníomhaíonn adamh agus móilíní trí nasc ceimiceach chun comhdhúile ceimiceacha nua a ghiniúint. Tá dhá chineál nasc ceimiceach ann: 1. naisc cheimiceacha phríomhúla .i. naisc chomhfhiúsacha, ina roinneann adamh leictreon amháin nó níos mó; naisc ianacha, ina ndeonaíonn adamh leictreon amháin nó níos mó d’adamh eile chun ian (caitiain agus ainiain) a tháirgeadh; naisc mhiotalacha agus 2. naisc cheimiceacha tánaisteacha .i. naisc hidrigine; naisc d'fhórsa Van der Waals, idirghníomhaíocht ian-ian, idirghníomhaíocht ian-déphol srl.
right|280px
Sanasaíocht
Tagann an focal ceimic ó mhionathrú ar an bhfocal ailceimic, a thagair do shraith cleachtas níos luaithe a chuimsigh gnéithe den cheimic, den mhiotaleolaíocht, den fhealsúnacht, den astralaíocht, den réalteolaíocht, den mhisteachas agus den míochaine. Is minic a fheictear go bhfuil an ailceimic nasctha leis an tóraíocht chun mhiotail luaidhe nó eile a iompú ina n-ór, cé go raibh suim ag ailceimiceoirí i go leor cheisteanna na ceimice nua-aimseartha. Faightear an focal nua-aimseartha ailceimic ón bhfocal Araibis الكیمیاء (al-kīmīā) B’fhéidir go bhfuil bunús na hÉigipte leis seo ós rud é go dtagann al-kīmīā ón nGréigis χημία (chimeía), a dhíorthaítear ar a seal ón bhfocal Kemet, arb é ainm ársa na hÉigipte sa teanga Éigipteach é. De rogha air sin, féadfaidh al-kīmīā teacht ó χημεία, rud a chiallaíonn "teilgthe le chéile".
Prionsabail nua-aimseartha
Go steiréitipiciúil, úsáideann an tsaotharlann cheimice earraí gloine faoi leith. Mar sin féin, níl earraí gloine lárnach sa cheimic, agus déantar cuid mhór de cheimic thurgnamhach (chomh maith le ceimic fheidhmeach / thionsclaíoch) gan earraí gloine.
Is éard is imoibriú ceimiceach ann na claochlú ar roinnt substaintí go substaint éagsúil amháin nó níos mó. Is é bunús a leithéid de chlaochlú ceimiceach ná atheagrú na leictreon sna naisc cheimiceacha idir adaimh. Is féidir é a léiriú go siombalach trí chothromóid cheimiceach, ina mbíonn adaimh mar ábhair ann de ghnáth. Is ionann líon na n-adamh ar chlé agus ar dheis sa chothromóid le haghaidh claochlaithe cheimicigh. (Nuair a bhíonn líon na n-adamh ar gach taobh neamhchothrom, tugtar imoibriú núicléach nó meath radaighníomhach ar an gclaochlú.) Tá an cineál imoibriúcháin cheimicigh a d’fhéadfadh substaint a dhéanamh agus na hathruithe fuinnimh a d’fhéadfadh teacht leis srianta ag rialacha bunúsacha áirithe, ar a dtugtar dlíthe ceimiceacha.
Bíonn cúinsí fuinnimh agus eantrópachta tábhachtach i gcónaí i mbeagnach gach staidéar ceimiceach. Déantar substaintí ceimiceacha a aicmiú i dtéarmaí a struchtúir, a gcéimeanna, chomh maith lena gcomhdhéanamh ceimiceacha. Is féidir anailís a dhéanamh orthu trí uirlisí anailíse ceimiceacha a úsáid, .i. speictreascópacht agus crómatagrafaíocht. Tugtar ceimiceoirí ar eolaithe atá i mbun taighde ceimiceach. Déanann mórchuid na gceimiceoirí speisialtóireacht i bhfo-dhisciplín amháin nó níos mó. Tá roinnt coincheap riachtanach chun staidéar a dhéanamh ar cheimic; seo cuid acu:
Damhna
Sa cheimic, sainmhínítear damhna mar rud ar bith a bhfuil fosmhais agus toirt aige (tógann sé spás) agus atá comhdhéanta de cháithníní. Tá fosmhais ag na cáithníní a chuimsíonn damhna mais freisin- ní bhíonn fosmhais ag gach cáithnín, mar an fótón. Is féidir le damhna a bheith ina íon shubstaint cheimiceach nó ina mheascán de shubstaintí.
Adamh
Ba é an Gréagach Democritos (t. 450 R. Ch.) a chéadchuir i bhfáth an teoraic go raibh na damhnaí uile déanta d'adaimh. De réir an fhealsaimh úd, ní féidir leanúint de roinnt damhna ar bith go síoraí, mar go dtiocfaí ar deireadh ar cháithníní nó mhionbhair den damhna nach bhféadfaí a roinnt níos mó. Ar cháithníní díobh sin, thug Democritos an t-ainm (Gréigis: άτομον, atmos (adamh), a chiallaíonn aonad do-roinnte. B'inmheasta dó go raibh na hadaimh an-mhion agus go raibh uimhir ollmhór díobh fiú sa ghiota ba lú de dhamhna a bhí sofheichte.
Go deimhin, bhí os cionn dhá mhíle bliain le himeacht sula bhfuarthas fianaise thurgnamhach go raibh dúile déanta de na haonais bhunúsacha úd.
I ngach adamh tá núicléas faoina lucht deimhneach i lár baill agus, mórthimpeall air sin, leictreoin (nó leictreon) le lucht diúltach.
Dúil cheimiceach
Is éard is dúile ann ná substaintí nach féidir a dhianscaoileadh go ceimiceach ina substaintí eile níos simplí.
Robert Pattinson
Is aisteoir Sasanach é Robert Pattinson (13 Meitheamh 1986 a rugadh é).
Ceimic
Dúil cheimiceach
Tugtar substaintí íona ar shubstaintí nach meascáin iad. Is dúile nó comhdhúile iad substaintí íona.
Inis Sionnach
Is oileán Éireannach í Inis Sionnach.
Ceimic
Dúil cheimiceach
Cuirtear na dúile seo taobh le taobh i dtábla a dtugtar an tábla peiriadach air.
Tá siombail ag gach dúil, mar shampla, H = hidrigin.
Ba é an t-eolaí Dmítrí Meindeiléiv a chuir an chéad bhun leis an tábla peiriadach seo sa bhliain 1869. Tá gach dúil atá ar eolas liostaithe i dtábla peiriadach na ndúl.
Comhdhúil
Is éard is comhdhúil ann ná aon substaint cheimiceach a chruthaítear de thoradh imoibriú ceimiceach ina n-aontaítear dhá dhúil éagsúla, nó níos mó, de réir comhshuíomh seasta idir na dúile.
Nuair a dhéantar comhdhúil as a chuid dúl, bíonn airíonna difriúla de ghnáth ag an gcomhdhúil le hais airíonna na ndúl as a ndearnadh é. Mar shampla, is solad bán é clóiríd sóidiam (salann coitianta) atá réasúnta neamhimoibríoch go ceimiceach. Is iad na dúile as a bhfuil sé déanta ná sóidiam, miotal airgid atá an-imoibríoch, agus clóirín, gás glas atá an-imoibríoch.
I gcomhdhúil cheimiceach, bíonn adaimh na ndúl éagsúil ceangailte lena chéile le naisc cheimiceacha—ianacha nó chomhfhiúsacha.
Cuirtear coibhneas na ndúl agus struchtúr inmheánach na comhdhúile in iúl le foirmlí éagsúla ceimiceacha. Is comhdhúil an t-uisce ina mbíonn hidrigin agus ocsigin i gcóimheas 2:1.
Tá an t-adamh ocsigin idir an dá adamh hidrigine, agus uillinn 104.45° eatarthu.160px|Tá an cruth seo ar mhóilíní uisce120px|Tá an cruth seo ar mhóilíní uisce.
Mar shámpla, tugann an fhoirmle seo a leanas d'uisce (H2O) le fios dúinn go bhfuil uisce ina chomhdhúil agus go bhfuil dhá adamh hidrigine nasctha d'aon adamh ocsaigine amháin.
Níl comhdhúile liostaithe i dtábla peiriadach na ndúl.
Móilín
thumb|right|500px|Móilíní
Is éard is móilín ann ná an chuid is lú de dhúil nó de chomhdhúil is féidir a bheith ann go neamhspleách.
Tugtar ceimic mhóilíneach nó fisic mhóilíneach ar na heolaíochtaí a bhaineann leis an ábhar seo, ag brath ar chlaonadh an fhócais.
Mól agus méid na substainte
Is éard is mól nógram-mhóilín ar mheachan admhach den dúil sin ina ghraim. Cuir i gcás, is ias 1.008g. 14.008g. 16.000g. 35.46g 126.9 g agus 238 g na gram-adaimh se na dúile hidrigib, nítrigin, ocsaigin, clóirín iaidín agus úráiniam ar leith.
Pas
An 4 phas nó staid ar féidir go mbeidh damhna iontu: solad, leacht, gás agus plasma. Braitheann pas damhna ar leith ar an teocht is an brú atá i bhfeidhm air. Tugtar an pastrasdul ar an athrú ó phas amháin go pas eile, cosúil le fiuchadh nó leá. Léiríonn pasléaráid pasanna damhna ag teochtaí is brúnna éagsúla,
Chomh maith leis na hairíonna ceimiceacha ar leith a dhéanann idirdhealú idir aicmithe ceimiceacha éagsúla, is féidir ceimiceáin a bheith ann i roinnt céimeanna. Den chuid is mó, tá na haicmithe ceimiceacha neamhspleách ar na haicmithe bulcphassana seo; áfach, tá roinnt pasanna níos coimhthíocha neamh-chomhoiriúnach le hairíonna ceimiceacha áirithe. Is éard atá i bpas ná sraith staideanna de chóras ceimiceach a bhfuil mór-airíonna struchtúracha comhchosúla acu, thar raon coinníollacha, amhail brú nó teocht.
Is gnách go dtagann airíonna fisiciúla, mar shampla dlús agus innéacs athraonta faoi luachanna atá sainiúil don phas. Sainmhínítear pas dhamhna leis an phas-trasdul, is é sin nuair a théann fuinneamh a chuirtear isteach sa chóras nó a thógtar amach chun struchtúr an chórais a atheagrú, in ionad na mórchoinníollacha a athrú.
Uaireanta is féidir an t-idirdhealú idir pasannaa bheith leanúnach in ionad teorainn scoite a bheith acu, sa chás seo meastar go bhfuil an t-ábhar i staid fhorchriticiúil. Nuair a thagann trí staid le chéile bunaithe ar na coinníollacha, tugtar an tríphointe air agus ós rud é go bhfuil sé seo do-athraitheach, is bealach áisiúil é chun sraith coinníollacha a shainiú.
Taispeánann a lán substaintí pasanna soladacha iomadúla. Mar shampla, tá trí phas d’iarann ​​soladach (alfa, gáma, agus deilte) a athraíonn bunaithe ar theocht agus brú. Príomhdhifríocht idir pasanna soladacha is ea criostalstruchtúr, nó socrú, na n-adamh. Paseile a bhíonn coitianta i staidéar na ceimice ná an pas leachtach, is é sin staid na substaintí atá tuaslagtha i dtuaslagán uiscí (is é sin, in uisce).
I measc na bpasanna nach bhfuil chomh heolach tá plasmaí, comhdhlútháin Bhose-Einstein agus comhdhlútháin fheirmíónacha agus na pasanna paramaighnéadacha agus fearómaighnéadacha d'ábhair mhaighnéadacha. Cé go ndéileálann na pasanna is eolaí le córais tríthoiseacha, is féidir analógacha a shainiú i gcórais déthoiseacha, ar tugadh aird orthu maidir lena ábharthacht do chórais sa bhitheolaíocht.
Nascadh
Na fórsaí leictreacha a cheanglaíonn adaimh i móilíní agus pais sholadacha neamh-mhóilíneacha. In aon adamh, timpeallaíonn na leictreoin an núicléas i bhfithiseáin i sceallaí timpeall an núicléis. Muna mbíonn an sceall seachtrach lán le leictreoin, an uasmhéid atá ceadaithe don adamh sin, bíonn an t-adamh éagobhsaí agus fonn air nasc a dhéanamh le hadamh eile. Aithnítear 3 shaghas naisc phríomhúil. An nasc ianach, mar atá i gclóiríd sóidiam, NaCl (salann mín), inar chaill an sóidiam leictreon agus ar ghnóthaigh an clóirín leictreon, ionas go gcoinnítear na hiain seo le chéile trí aomadh frithpháirteach idir Na+ is Cl-. Sa nasc comhfhiúsach, mar atá i gclóirín, Cl2, bíonn cuid de na leictreoin bainteach leis an dá núicléas. Nuair a nascann dhá adamh hidrigine (H) le hadamh amháin ocsaigine (O), cruthaítear móilín uisce, H2O, agus bíonn dhá nasc chomhfhiúsacha ann. Sa nasc miotalach, mar atá i sóidiam, Na, bíonn na fiúsleictreoin dílogánaithe agus bainteach le cuid mhaith núicléas, rud a thugann seoltacht leictreach don mhiotal. Tugtar nasc singil ar nasc comhfhiúsach ina bhfuil dhá leictreon i gceist, nasc dúbailte ar cheann le 4 leictreon, agus nasc triarach ar cheann le 6 leictreon. Comharthaítear na naisc seo i bhfoirmlí ceimiceacha le -, =, is ≡. Tugtar an nascfhuinneamh ar an bhfuinneamh is gá chun nasc ceimiceach a bhriseadh (mar shampla, chun móilín clóirín, Cl2, a athrú in dhá adamh clóirín, 2 Cl).
Fuinneamh
Is cumas chun obair a dhéanamh é an fuinneamh, de réir na fisice de. Is iomaí cineál fuinnimh ann. Is fuinneamh cinéiteach é an fuinneamh atá i réad de bharr a ghluaisne. Is fuinneamh poitéinsiúil domhantarraingthe é fuinneamh atá i réad de bharr a airde os cionn plána tagartha, mar shampla, cloch os cionn na talún. Is fuinneamh meicnice é an dá shaghas fuinnimh sin curtha le chéile, fuinneamh cinéiteach is fuinneamh poitéinsiúil. Is cineál fuinnimh eile é an teas. Nuair a dóitear breosla, mar shampla peitreal, fuasclaítear fuinneamh ceimiceach an bhreosla ina theas.
Ceantar Féinrialaitheach Neinéitseach Iamáil
Is ceantar féinrialaitheach é Ceantar Féinrialaitheach na Neinéitseach Iamáil. Bunaíodh an ceantar seo le rialtas dúchais a chinntiú do na Neinéitsigh sa bhliain 1930. Sa bhliain 2002, bhí cónaí ar 298,359 Rúiseach, 66,080 Úcráineach, 27,734 Tatarach agus 26,435 Neinéitseach sa cheantar.
Ceimic
Fuinneamh
De réir bhunchoincheapanna na fisice, ní féidir fuinneamh a chruthú ná a dhíothú ach is féidir é a athrú ó chineál amháin fuinnimh go cineál eile. Tarlaíonn a leithéid in inneall ar bith, mar shampla in inneall dócháin inmheánaigh.
Imoibriú ceimiceach
I gcás dó damhna A in aer (nó in ocsaigin) deirtear gur imroibrigh an damhna sin le hocsaigin chun damhna nua (éagsúil leo siúd araon) a ghiniúint. Ach is féidir le damhna airithe oimibriú le damhna eile (seachas ocsaigin) freisin chun damhna nó damhnaí eile a ghiniúimnt mar an gcéanna. De ghnáth trí fhuinneamh a ídiú nó a ghnóthú ag an gcóras. Tugtar oimibriú ceimiceach ar imoibrithe dá leithéid siúd ina ngintear damhna nua amháin, nó níos mó ná damhna amháin, ó imoibriú idir dhá dhamhna eile, agus tugtar athraithe ceimiceacha ar na hathraithe bunúsacha a tharla de thoradh na n-oibrithe. viz.:
Iain agus salainn
Is éard is ian ann ná adamh nó móilín a bhfuil lucht leictreach aige. Má dhéanann adamh nó móilín leictreon dá chuid a thabhairt uaidh, nó leictreon de chuid adaimh nó móilín eile a ghlacadh chuige, ní bheidh sé neodrach a thuilleadh. Beidh lucht leictreach aige—lucht diúltach, má fuair sé leictreon ar iasacht, lucht deimhneach, má thug sé ceann uaidh. Is dual don dá chineál lucht leictreach an cineál céanna a éaradh (a ruaigeadh uaidh) agus an cineál eile a aomadh (a tharraingt chuige). Ina lán comhdhúl ceimiceach, tá an dá chineál ian ann, agus iad curtha in aice a chéile sa chriostal ionas go bhfuil gach ian timpeallaithe ag iain den chineál eile. Mar sin, coinníonn an fórsa aomtha—an nasc ianach an criostal le chéile.
Sampla de chomhdhúil ianach é an gnáthshalann, is é sin, an chlóiríd sóidiam. Tá an salann an-difriúil leis an dá dhúil a bhfuil sé comhdhéanta as, mar atá, an clóirín agus an sóidiam. Gás buíghlas nó uaine é an clóirín a bhfuil boladh láidir as, agus nimh atá ann don duine, nó oibríonn sé go tubaisteach ar na scamhóga: níl tiúchan mór clóirín san aer análaithe de dhíth le héidéime scamhógach a tharraingt ar an duine, is é sin, na scamhóga a líonadh le sreabh nó leacht a thachtfaidh an t-othar (sin é an tuige, dála an scéil, gur baineadh úsáid as an gclóirín mar ghás cogaidh—arm ceimiceach—sa Chéad Chogadh Domhanda). Maidir leis an sóidiam, is miotal alcaileach é—is é sin, miotal bog atá chomh haraiciseach chun imoibriú a dhéanamh le substaintí eile is go rachaidh sé trí thine san uisce. Má chuirtear clóirín agus sóidiam in aice le chéile, imoibreoidh siad le chéile go fiáin fíochmhar le salann a dhéanamh. Tabharfaidh gach adamh sóidiam aon leictreon amháin ar iasacht do cheann de na hadaimh chlóirín, ionas go gcruthófar iain chlóiríde, Cl-, agus iain sóidiam, Na+.
Aigéadacht agus bunatacht
Is minic gur féidir substaint a aicmiú mar aigéad nó mar bhun. Tá roinnt teoiricí éagsúla ann a mhíníonn iompraíocht aigéid-bhuin. Is é an ceann is simplí na teoiric Arrhenius, a deir gur aigéad í conhdhúil ar bith a thugann na hiain hiodróiniam (H3O+) i dtuaslagáin agus is bun í aon chomhdhúil a thugann iain hiodrocsaíde (OH−) i ndobharthuaslagáin. De réir theoiric Brønsted–Lowry is aigéad é an speiceas a bhfuil claonadh ann chun prótón hidrigine (H+) a chailliúint agus is bun é an speiceas a bhfuil claonadh ann chun prótón a ghlacadh.
Tríú teoiric choitianta is ea teoiric Leictreonach Lewis faoi aigéid agus buanna, atá bunaithe ar naisc cheimiceacha nua a dhéanamh. Míníonn teoiric Lewis gur aigéad é speiceas ar bith a ghlacann le dís leictreon agus is bun é speiceas ar bith a ghlacann le dís leictreon. De réir na teoirice seo, is iad na rudaí is tábhachtaí atá á malartú ná na luchtanna. Tá bealaí éagsúla ann inar féidir substaint a aicmiú mar aigéad nó mar bhun, mar is léir i stair an choincheapa seo.
Déantar neart aigéid a thomhas go coitianta trí dhá mhodh. Tomhas amháin, bunaithe ar shainmhíniú Arrhenius ar aigéadacht, is ea pH, ar tomhas é ar thiúchan iain hidriginiam i dtuaslagán, mar a chuirtear in iúl é ar scála logartamach diúltach. Mar sin, tá tiúchan ard iain hidriginiam ag tuaslagáin a bhfuil pH íseal acu agus is féidir a rá go bhfuil siad níos aigéadach. Tomhas eile atá bunaithe ar shainmhíniú Bhrønsted-Lowry is ea an tairiseach díthiomsúcháin aigéid (Ka), a thomhaiseann cumas coibhneasta substainte gníomhú mar aigéad faoin sainmhíniú Bhrønsted-Lowry ar aigéad. Is é sin, is dóichí go dtabharfaidh substaintí a bhfuil Ka níos airde acu iain hidrigine in imoibrithe ceimiceacha ná iad siúd a bhfuil luachanna Ka níos ísle acu.
Ocsdí
Is cineál imoibrithe cheimicigh é ocsdí ina bhfuil staideanna ocsaídiúcháin na n-adamh aithrithe. Tá sé mar chomhartha sóirt ag imoibrithe ocsdí aistriú iarbhír nó foirmiúil leictreon idir speicis cheimiceacha, go minic le speiceas amháin (an dí-ocsaídeoir) ag dul faoi ocsaídiú (leictreoin a chailleadh)  le linn do speiceas eile (an t-ocsaídeoir) ag dí-ocsaídiú  (gnóthachain leictreon). Deirtear gur ocsaídíodh an speiceas ceimiceach as a mbaintear an leictreon, agus deirtear gur dí-ocsaídíodh an speiceas ceimiceach a gcuirtear an leictreon leis. I bhfocail eile:
Cothromaíocht cheimiceach
In imoibriú ceimiceach, is éard is cothromaíocht cheimiceach ná an riocht nó an staid ina bhfuil na himoibreáin agus na táirgí araon i láthair i dtiúchan nach bhfuil aon chlaonadh eile iontu athrú le hama, ionas nach mbeidh aon athrú inbhraite ar airíonna an chórais. Tarlaíonn an staid seo nuair a théann an tulimoibriú ar aghaidh ag an ráta céanna leis an cúlimoibriú. De ghnáth ní bhíonn rátaí imoibrithe na dtulimoibrithe agus na gcúlimoibrithe ina nialas, ach cothrom. Mar sin, níl aon glanathruithe i dtiúchan na n-imoibreán agus na dtáirgí. Tugtar cothromaíocht dhinimiciúil ar staid den sórt sin
Dlíthe ceimiceacha
Rialaítear imoibrithe ceimiceacha le dlíthe áirithe, ar coincheapa bunúsacha iad sa cheimic anois. Seo a leanas cuid acu:
right|thumb|Ba é [[Antoine Laurent Lavoisier a chuir tús leis an gceimic nua-aimseartha. Mar shampla, mhínigh sé an dóchán mar imoibriú na hocsaigine leis an mbreosla. Ba mhór an dul chun cinn é sin i gcomparáid le teoiric an fhlógastóin, a bhí coitianta roimh a lá féin]]
Stair na Ceimice
Is deacair a rá cathain a thosaigh stair na ceimice dáiríre. I measc na gceimiceoirí is luaithe, is féidir na mná Bablónacha a bhí ag driogadh cumhrán a lua. I bhfad roimhe sin, áfach, fuair na daoine amach go raibh ábhair áirithe indóite agus ábhair eile dodhóite. Fórsa rúndiamhair ab ea an tine, a bhí in ann ábhar a chlaochlú go hábhar eile, rud ba dhúspéis leis na daoine. Ba í an tine a chabhraigh leis an duine iarann nó gloine a dhéanamh an chéad uair riamh. Nuair a d'éirigh sé coitianta dearcadh ar an ór mar mhiotal luachmhar, chuir na daoine suim san ailceimic. Is é is ailceimic ann ná na hiarrachtaí a rinneadh leis an ór a dhéanamh go sintéiseach, gan é a bhaint as an talamh. Ní raibh i gceist leis an ailceimic go fóill ach réamheolaíocht nó próta-eolaíocht, ach mar sin féin, d'fhoghlaim agus d'fhorbair na hailceimiceoirí modhanna oibre a chuaigh chun tairbhe na bhfíorcheimiceoirí i ndiaidh thréimhse na hailceimice.
D'aimsigh na hailceimiceoirí go leor próiseas ceimiceach, rud a chuidigh le forbairt na ceimice nua-aimseartha. I gcaitheamh na staire, thréig na hailceimiceoirí ab fhearr an rúndiamhracht agus na piseoga a bhí ag roinnt leis an ailceimic, agus iad ag fáil eolais ar fhíornádúr an damhna, ionas gur tháinig dearcadh ní b'eolaíochtúla chucu dá n-ainneoin. I measc rogha na n-ailceimiceoirí, is fiú Geber, nó Abu Musa Jabir ibn Hayyan, agus Paracelsus, nó Philippus Theophrastus Aureolus Bombastus von Hohenheim, a lua. Ba é Robert Boyle, áfach, a d'oscail an geata ón ailceimic go dtí an cheimic. Léiriú maith ar a dhearcadh is ea teideal an tsaothair ba thábhachtaí dár scríobh sé, mar atá, The Skeptical Chymist, is é sin, An tAilceimiceoir Sceiptiúil. Mar sin féin, bhí an Baoilleach ina ailceimiceoir i gcónaí. Ba é Antoine Laurent Lavoisier an chéad cheimiceoir nua-aimseartha, ámh. B'eisean a leag amach Dlí Imchoimeádta na Maise sa bhliain 1783, agus b'eisean ba thúisce a tháinig ar an tuiscint cheart ar an dóchán mar phróiseas ceimiceach. Roimh a lá féin, chreid na heolaithe gurbh ionann an dóchán agus an breosla a bheith ag tabhairt uaidh "flógastón", dearcadh a bhí bunaithe, ar bhealach, ar an míthuiscint sheanársa gur cineál damhna nó dúile atá sa teas. Thaispeáin Lavoisier nach amhlaidh a bhí, ach gurbh é an rud a bhíonn ag titim amach le linn an dócháin ná go bhfuil an breosla ag cumasc leis an ocsaigin.
Ceann de na dúile ceimiceacha ab ea an ocsaigin, agus thóg sé na blianta fada ar na heolaithe na dúile go léir a aithint, a aonrú, a ainmniú agus a aicmiú. Ba mhór an cuidiú san obair seo an tuiscint a tháinig chuig Dmitrí Meindeiléiv, John Newlands, agus Lothar Meyer timpeall na bliana 1870—is é sin, nuair a ordaíodh na dúile ceimiceacha de réir a meáchan adamhach, go raibh na saintréithe céanna á nochtadh go tráthrialta. D'oibrigh Meindiléiv amach an chéad tábla peiriadach, agus na dúile curtha taobh le chéile de réir a meáchan adamhach agus na saintréithe comhchosúla. Ó bhí an tábla seo mantach in áiteanna, bhí Meindiléiv ábalta tuairim a thabhairt i dtaobh na ndúl a bhí ag fanacht lena bhfionnachtain i gcónaí. Nuair a aonraíodh an chéad uair iad, fíoraíodh a chuid tairngreachtaí.
Fodhisciplíní
Brainsí eile de chuid na ceimice is ea: an réaltcheimic, an cheimic atmaisféarach, an innealtóireacht cheimiceach, an fhaisnéisíocht cheimiceach, an leictriceimic, ceimic an chomhshaoil, an cheimic shreabhach, an gheocheimic, an cheimic ghlas, stair na ceimice, eolaíocht na n-ábhar, ceimic na míochaine, an bhitheolaíocht mhóilíneach, an nanaitheicneolaíocht, an cheimic orgánaimhiotalach, an pheitriceimic, an chógaseolaíocht, an fhótaiceimic, an fhíticeimic, an cheimic pholaiméarach, an cheimic soladstaide, an tsonaiceimic, an cheimic fhormhóilíneach, an cheimic dhromchlach, agus an teirmiceimic.
Tionscal
Léiríonn an tionscal ceimiceach gníomhaíocht eacnamaíoch thábhachtach ar fud an domhain. Sa bhliain 2013, bhí díolacháin de US $980.5 billiún ag na 50 táirgeoir ceimiceach is fearr ar domhan, le corrlach brabúis de 10.3%.
Rory McGrath
Is fuirseoir de phór na hÉireann é Rory McGrath . Rugadh é ar 17 Márta 1956 in Redruth, Corn na Breataine.
Nicolas Appert
Sólaisteoir agus aireagóir Francach ba ea Nicolas Appert (Châlons en Champagne 17 Samhain, 1749- Massy 1841).
A Shaol agus a Shaothar
Eisean an chéad duine a chaomhnaigh bia trína aimridiú le teas i soithí leáshéalaithe (i mbuidéil ar dtús agus ansin i mboscaí stáin), agus thóg sé an chéad mhonarcha thorthaí leasaithe. Bhí óstán ag a mhuintir, agus bhí Nicholas ar an naoú duine den chlann. Bhí taithí aige as a óige ar obair an chócaire agus an tsólaisteora, agus eolas aige ar mhodhanna caomhnaithe bia.
Faoin mbliain 1795 bhí a shainmhodh caomhnaithe beartaithe aige agus chuir sé bailchríoch air ina dhiaidh sin; thosaigh sé ag soláthar bia don Chabhlach, agus tar éis gur chuir Napoléon Bonaparte in iúl gur bhreá leis bia caomhnaithe a bheith ar fáil ag an Arm, d'fhoilsigh sé leabhar sa bhliain 1810 dar theideal: Le livre de tous les ménages ou L’art de conserver pendant plusieurs années toutes les substances animales ou végétales. clé|thumb|Trafalgar
Bhí fáilte roimh an leabhar seo sa Bhreatain, ach ní bhfuair Appert aon airgead dá bharr, cé go raibh na Sasanaigh sásta ardmholadh a thabhairt dó. Bhain Bryan Donkin agus John Hall feidhm as boscaí stáin seachas as buidéil agus iad ag brath ar obair an aireagóra Pierre Durand. (Bhí breis slí sna boscaí ach ba dheacair iad a oscailt.) Sa Fhrainc tháinig laghdú mór ar an éileamh a bhí ar bhia chaomhnaithe le haghaidh turais fhada mhara agus na cogaíochta de bharr mheath an Chabhlaigh tar éis dhíomua Trafalgar agus imdhruidim na Mór-Roinne. Scriosadh Appert de bharr choimhlint na mBriotanach, dream a raibh teacht réidh ar stán acu, agus bhí sé ar an anás nuair a cailleadh é.
An tAimridiú
Is éard atá san aimridiú bia a théamh i dtreo go scriostar nó go lagaítear na mionorgánaigh nó na heinsímí a d'fhéadfadh an bia a athrú. Is féidir é sin a dhéanamh le téamh atá isteach is amach le 100 °C de réir nádúr agus mhéid an ruda atá á ullmhú. Ní cóir na mionorgánaigh go léir a scrios, mar bhainfeadh sin den chothú.
Poblacht Choimí
thumb|250px Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea Coimí.
Nicolas Appert
An tAimridiú
Dhéanadh Appert na buidéil a líonadh beagach go béal, iad a shéalú le bís agus iad a théamh le huisce. Bhí gloine na mbuidéal níos tibhe ná ba ghnách chun go seasfaidís an brú a tháinig den téamh istigh. Uair amháin, ar son gaisce, chaomhnaigh sé caora iomlán.
Den Helder
Is bardas agus cathair san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Den Helder. Bhí 56,308 duine ina gcónaí i nDen Helder sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.denhelder.nl
Carolina Thuaidh
Is stát é Carolina Thuaidh (North Carolina as Béarla) atá suite i ndeisceart S.A.M.. Úsáidtear an giorrúchán NC don phost.
Cill Pheadair, Contae Chill Mhantáin
Baile in Éirinn is ea Cill Pheadair. Tá sé suite ar bhóthar an N11 idir Baile Átha Cliath agus Loch Garman in oirthuaisceart Chontae Chill Mhantáin. Tá tuairim is 500 duine ina gcónaí ann. I gCill Pheadair a rugadh an t-imreoir sacair Paul McShane.
Hanworth
Is baile é Hanworth atá suite sa bhuirg London Borough of Hounslow, Londain thiar.
Cill Pheadair, Contae Chill Mhantáin
thumb|left|Cill Pheadair
Marco Rubio
Polaiteoir Meiriceánach is ea Marco Antonio Rubio, a rugadh ar 28 Bealtaine 1971 in Miami, Florida. Ball den Pháirtí Poblachtach atá ann. Is é an seanadóir sinsearach ó Florida é. Ceann comhairle Theach na nIonadaithe i bhFlorida é roimhe sin (2007–2009).
Bhain Rubio céimeanna amach ó Ollscoil Florida agus ó Scoil Dlí Ollscoil Miami. Sna 1990idí bhí sé ina choimisinéir cathrach ar son Miami Thiar agus toghadh é mar bhall de Theach na nIonadaithe Florida sa bhliain 2000. Nuair a sheas sé do Sheanad na Stát Aontaithe i mí na Samhna, 2010, fuair sé 48.9% de na vótaí i gcoinne beirt eile, mar atá Charlie Christ (Poblachtánach ag rith mar iarrthóir neamhspleách) agus Kendrick Meek (Daonlathach). Tháinig tuismitheoirí Marco Rubio go Florida ó Chúba sna 1950idí.
North Downs
Is raon cnoic i Sasana é The North Downs, atá suite i Surrey.
Dr. Nick
Is é Dr. Nick Riviera ceann de na carachtair sa tsraith theilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Hank Azaria. Is dochtúir e. Bhí sé ar an gclár den chéad uair san eipeasóid "Bart Gets Hit by a Car".
Na Sailtí
Dhá oileán bheaga ar chósta Ché na Cille Móire, Contae Loch Garman, Éire iad na Sailtí, mar atá an Sailte Mór (89 heicteár) agus an Sailte Beag (37 heicteár). Níl duine ná deoraí ina chónaí ann ó thús na 20ú aoise anuas. Ceadaíonn cónaitheoirí an oileáin, teaghlach Neale cuairteanna lae ar Great Saltee, cé nach bhfuil rochtain ar Little Saltee mar gheall ar na dálaí contúirteacha timpeall air. deas|mion|[[Puifín|Puifíní, ceann de na mamaigh atá á chosaint ar na Sailtí]]
Limistéar faoi Chosaint Speisialta atá ann agus é ina meán síolraithe don iliomad speicis amhail fulmaire, gainéad, seaga, saidhbhéar, foracha, crosán, puifín agus an rón glas.
Stair
Rinne Bagenal Harvey iarracht éalú chun na Fraince, in éineacht le John Henry Colclough, in aimsir Éirí Amach 1798 in Éirinn. Bhíodar beirt i bhfolach in uaimh sna Sailtí sular gabhadh iad. clé|mion|177x177px
Críoch Krasnoyarsk
Is críoch nó krai sa Rúis í Críoch Krasnoyarsk. Is í Krasnoyarsk príomhchathair an réigiúin. Bunaíodh an chríoch seo sa bhliain 1934. Tá sí suite i lár na Sibéire, agus í ag sroicheadh ó shliabhraon Sayan (theas) go leithinis Taymyr (thuaidh). Ritheann an abhainn úd Yenisei agus a cuid craobh-aibhneacha (an Kan, an Angara, an Podkamennaya Tunguska agus Nizhnyaya Tunguska) tríd an gcríoch. Tá aeráid na críche ilchríochach, is é sin, bíonn sé fuar feannta sa gheimhreadh, ach éiríonn sé te bruite sa samhradh.
Diemen
Is bardas agus baile san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Diemen. Bhí 26,148 duine ina gcónaí i nDiemen sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.diemen.nl/
Hatton
Is baile é Hatton atá suite sa bhuirg London Borough of Hounslow, Londain thiar.
Cúige Féinrialaitheach na nGiúdach
Is é Cúige Féinrialaitheach na nGiúdach an t-aon cúige féinrialaitheach amháin sa Rúis. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1930.
Drechterland
Is bardas san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Drechterland. Bhí 19,278 duine ina gcónaí i nDrechterland sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.drechterland.nl/
Fear and Loathing in Las Vegas (scannán)
Scannán is ea Fear and Loathing in Las Vegas atá bunaithe ar an úrscéal le Hunter S. Thompson ón bhliain 1971. B'é Terry Gilliam stiúrthóir an scannáin.
Heston
Is baile é Heston atá suite sa bhuirg London Borough of Hounslow, Londain thiar.
Edam-Volendam
Is bardas san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Edam-Volendam. Bhí 28,925 duine ina gcónaí in Edam-Volendam sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.edam-volendam.nl/
Cill Téagáin
Sráidbhaile in Éirinn is ea Cill Téagáin. Tá sé suite i ndeisceart Chontae Chill Mhantáin, ar bhóthar réigiúnach an R747 gar do theorainn Chontae Cheatharlach.
Oileán Inse Duine
Is oileán Éireannach é Oileán Inse Duine.
Cill Téagáin
Bhain Cill Téagáin comórtas na mBailte Slachtmhara sa bhliain 1973.
Ham House
Is teach mór suite sa London Borough of Richmond upon Thames é Ham House.
Uaisle Acla
Is amhrán traidisiúnta é Uaisle Acla. Baineann sé le hOileán Acla. Ba é Pádraic Daeid, An Táilliúir Gorm, a chum an t-amhrán.
An t-Amhrán
Leagan le Cáit Nic Suibhne a bhí i measc na hamhráin ar an dlúthdhiosca Glór Mhaigh Eo a eisíodh Cló Iar-Chonnachta sa mbliain 1997. Mo léan gan mé in Acaill, Ag Róise ar an Mhal’ Raithní, Dónall Óg Ó Ceallmhaoi, Nó Séamus Bhriain in Acaill thall
Dá mbeinnse ar an Doirín, Nó ag Parthalán, croí na gcarad, Tomás Mór Ó Gallchobhair Dá mbeinnse ag cruinniú fataí,
Dá mbeinnse in Acaill Bheag istoí’, Nó ag Seán ’ac Taidhg an scafaire, Tá na báid ag teacht ón fharraige ann, Ach tá mé i measc na bhfear láistí,
Is trua gan mé i nDumha Éige, Tá éisc na mara ag éirí ann Is ann a gheofainn na scafairí Dumha Ghoirt is Tóin an tSeanbhaile,
Dhá mbeinnse i nDumha Cinn Aille, An Caol ní bheidh mo dhearmad, Is ann a gheofainn na scafairí Ach tá mé i measc na bhfear láistí
Leagan eile
Mo lean gan mé in Acaill, Nó ar bhóithre Thír an Áir, Ag Róise ar an Mhol’ Raithní, Nó theas ag Mairéad Bhán. Domhnall Óg Ó Ceallabhuí, ‘Sé a chraithfeadh liomsa lámh, Nó le Séamus Bhriain in Acaill thall Níorbh fhada liom an lá.
1905
Tarluithe
mion|120px|dheis|Sa bhliain 1905 a foilsíodh páipéir Anno Mirabilis, ceithre pháipéar taighde de chuid [[Albert Einstein a rinne an-tionchar ar an eolaíocht.]]
Néaltrú
mion|clé|333x333px|Inchinn gan néaltrú agus [[Galar Alzheimer]] Meath ar chumas intleacht ach mar thoradh ar athruithe i bhfeidhmiú na hinchinn e is ea néaltrú, agus leis sin laguithe in ábaltacht shóisialta is ceirde.
1905
Duaiseanna Nobel
mion|22 Eanáir 1905: Rinne saighdiúirí an tSáir sléacht ar agóideoirí ag Pálás an Gheimhridh i [[Sankt Peterburg sa Rúis.]]
Néaltrú
Airíonna
Tugtar néaltrú ar mheath forchéimnitheach na hintinne agus na cognaíochta faoi thionchar damáiste inchinne nó galar atá ag oibriú ar an inchinn, go háirithe meath atá chomh dona is nach féidir a rá gurb í an aois mhór amháin is cúis leis. clé|mion De ghnáth, tarlaíonn néaltrú de bharr galar ceirbrea soithíoch agus an phróiseas aoisithe, ina scriostar cealla san inchinn is a laghdaítear toirt na hinchinne de réir a chéile. I measc na n-airíonna tarlaíonn
Cailleann duine a threo maidir le ham is ionad, agus teipeann air a chairde is a chlann a aithint. mion|clé|Scanadh PET [[Galar Alzheimer]]
Uaisle Acla
Leagan eile
Is trua gan mé i nDú Éige, Ach ní fhéadaim a dhul ann, Tá éisc na mara ag éirí ‘S na báid a’ tíocht ón tuinn, Tá cailíní breátha spéarúla ann, A dhéanfadh súgradh ‘s greann, Fáilte mhór in gach aon teach romham ‘S pluid ghléigeal os mo chionn.
Néaltrú
Téarmaíocht
I nGaeilge na Gaeltacht a, deirtear faoi sheanduine a bhfuil an néaltrú ag teacht air go bhfuil sé ag dul sa dara leanbaíocht, in aois na hóige, i leanbaíocht na haoise nó i leanbaíocht na seanaoise.
Shane MacGowan
220x220px|thumb|Shane MacGowan agus [[The Pogues sa bhliain 2006.|clé]] Ceoltóir agus amhránaí ón Ríocht Aontaithe is ea Shane Patrick Lysaght MacGowan, a rugadh ar an 25 Nollaig 1957, i dTunbridge Wells, Kent, Sasana agus a tógadh ar an Aonach, i gContae Thiobraid Árann.
Uaisle Acla
Leagan eile
Dá mbeinnse i nDumhaigh Cinn Aille, Ar an Abhainn nó Sliabh Mór, An Caol níorbh é mo dhearmad, Mo chreach agus mo bhrón, Is ann a gheobhfainn scafairí, A d’íocfadh síos an scór, Dúghort ‘s Tóin a’ tSean-Bhaile, ‘S as sin o teach Sheáin Mhóir.
Shane MacGowan
Tá an-iomrá bainte amach aige lena bhanna The Pogues, mar amhránaí aonair agus leis an mbanna The Popes. An stíl cheoil a bhíonn á sheinm aige ná meascán idir ceol traidisiúnta na hÉireann agus an punc-rac. clé|mion|2008 ag Féile Hal Willner, Rogue’s Gallery. Pirate Ballads, Sea Songs and Chanteys. Analog clé|mion|Milk club, [[Moscó, 29.08.2010 leis na Pogues]]
Uaisle Acla
Leagan eile
Dá mbeinnse ar an Chaiseal, Is ann a bheadh áit suí, Ná ag Úna I mBun a Churraigh, Níorbh fhada liom an oích’, Bheinn seal ag Pádraig Ceafarcaigh, Agus seal ag Aindriú Mór, Ach tá mé i measc na nOrangemen ‘S ní fada bhéas mé beo.
Shane MacGowan
Saol
Ba sa bhliain 1982 i Londain a tháinig na Pogues le chéile agus tá príomhamhránaí an bhanna, Shane MacGowan, aitheanta mar dhuine de na liriceoirí is cumasaí riamh i réimse an cheoil chomhaimseartha. B’iad liricí tnúthánacha, spleodracha MacGowan agus an cleamhnas a dheineadar idir an punc agus ceol traidisiúnta na hÉireann ba mhó a thuill cáil do na Pogues.
Tá míchlú tuillte ag MacGowan chomh maith, mar gheall ar a iompar, tugtha don ól agus drugaí. clé|mion|Shane MacGowan and The Popes
Gaeilge
Tá Gaeilge curtha ar chuid de na hamhráin is mó ag na Pogues.
B’iad Liam Ó Muirthile agus Gabriel Rosenstock a chuir Gaeilge ar liricí amhráin ar nós  A Rainy Night in Soho,   agus A Faiytale of New York.
Is iad an t-amhránaí agus an file Marcus Mac Conghail, agus an banna ceoil Feirsteach, The Pogoes, a chas den chéad uair ar stáitse na leaganacha seo de na hamhráin cháiliúla.
Enkhuizen
Is bardas agus cathair san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Enkhuizen. Bhí 18,383 duine ina gcónaí in Enkhuizen sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.enkhuizen.nl/
Eilean Mhealasta
Is oileán é Eilean Mhealasta, i ngar do Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar.
Uimhir aitheantais phearsanta
Uimhir atá uathúil d'úsáideoir córas ríomhaireachta, dáilte air chun gur féidir leis a aitheantas a dhaingniú roimh chead a fháil an córas a úsáid. Is é UAP an gnáthgiorrúchán air i nGaeilge, PIN i mBéarla. Baintear feidhm as a leithéid i gcórais baincéireachta nua-aoiseacha inar féidir le húsáideoir airgead a aistarraingt ó uathmheaisíní bainc nuair a chuireann sé a chárta bainc is a PIN isteach ann.
Cletus Spuckler
Is é Cletus Delroy Spuckler ceann de na carachtair sa tsraith theilifíse bheoite The Simpsons. Tá sé guthaithe ag Hank Azaria. Tá sé pósta le Brandine agus tá a lán páistí acu: Birthday, Brittany, Cassidy, Chloe, Cody, Condoleeza Marie, Crystal Meth, Dermott, Dubya, Dylan, Embry Joe, Gitmo[ Gummy Sue, Heather, Hunter, Ian, Incest, International Harvester, Jitney, Jordan, Katlin, Kendall, Kevin, Kira, Lauren, Mary, Mary Not-Quite-Right, Mary Zeke, Max, Melvis, Morgan, Noah, Normal Head Joe, Phil, Q-Bert, Rubella Scabies, Rumor, Sascha, Scout, Something New, Stabbed In Jail, Taylor, Tiffany, Wesley, Whitney, agus Zoe. Bhí sé ar an gclár den chéad uair san eipeasóid "Bart Gets an Elephant".
Ice Age (scannán)
Scannán de chuid Blue Sky Studios is ea Ice Age (2002). Ghlac Ray Romano, John Leguizamo, Denis Leary, agus Jack Black páirt ann. B'iad Chris Wedge agus Carlos Saldanha stiúrthóirí na scannán. Sraitheanna scannán, Ice Age: The Meltdown agus Ice Age: Dawn of the Dinosaurs, eisíodh i pictiúrlanna i 2006 agus 2009.
Hounslow
Is baile é Hounslow atá suite sa bhuirg London Borough of Hounslow, Londain thiar.
Newark Priory
Is prióireacht ina bhfothracha suite i Surrey í Newark Priory.
Carraig Aonair
Is oileán Éireannach í Carraig Aonair.
Coillín na Carraige
Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Coillín na Carraige.
Graft-De Rijp
deas Is iar-bhardas]] san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Graft-De Rijp. Bhí 6,410 duine ina gcónaí i nGraft-De Rijp sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.graftderijp.nl/
Deirfiúracha na hEolaíochta
Is clár faisnéise é Deirfiúracha na hEolaíochta, a tosaíodh ar RTÉ a hAon ar 7 Iúil 2014. Tá sé faoi 4 mná na hÉireann san eolaíocht.
Isleworth
Is baile é Isleworth atá suite sa bhuirg London Borough of Hounslow, Londain thiar.
Gooise Meren
Is bardas san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Gooise Meren.
Nasc seachtrach
https://gooisemeren.nl/
Inis Uí Drisceoil
Is oileán Éireannach í Inis Uí Drisceoil. Tá 30 duine ina chónaí ar an oileán.
Microsoft Access
Is córas bainistíochta bunachar sonraí (CBBS) é Microsoft Access. Is cuid den fhoireann bhogearraí Microsoft Office é. Bainistíonn sé bunachair shonraí choibhneasta.
Úsáidí
Tá sé deartha i gcomhair bunachair shonraí shimplí agus líon beag daoine. Ní bheadh na feidhmeanna céanna aige agus a bheadh ag táirgí ar nós Oracle, SQL Server nó MySQL. Úsáideann sé SQL mar an teanga sainmhínithe sonraí agus an teanga ionramhála sonraí, cé gur féidir an chuid is mó de na hoibríochtaí a bhaint amach trí chomhéadan grafach.
Oibríochtaí
Is iad na príomhoibríochtaí ar féidir a bhaint amach le Access ná:
Daidí na Nollag
Is carachtar é Daidí na Nollag (San Nioclás nó Saintí uaireanta) (Béarla: Santa Claus, Santa) a aithnítear mar thraidisiún Nollag i dtíortha Iartharacha an domhain. Go hiondúil, deirtear gur seanfhear é agus féasóg bhán is culaith dhearg air, agus é ag fágáil bronntanais ag páistí an domhain Oíche Nollag.clé|mion|[[Bonn (píosa miotail)|Bonn eisithe san Úcráin ar Lá Fhéile Niocláis]]
Stair
clé|mion|Aintín Arie sa Fhrainc, timpeall 1850, ag tabhairt bronntanas amach. Dearmadta inniu.Is iomaí scéal faoin easpag naofa seo ón 4ú haois san Áise Bheag atá ann, an fear a leag síos an patrún do  Dhaidí na Nollag as a chuid carthanachta. clé|mion|1885, ChicagoAr dtús ba thraidisiún Ollannach é San Nioclás (Sinterklass ); thug sé bronntanais do leanaí ar 6 Nollaig, is é sin, lá fhéile Niocláis. I Meiriceá Thuaidh, ghlac na coilínithe Sasanacha le cuid den cheiliúradh seo mar sheanghnás Nollag, agus rinneadh Santa Claus de 'Sintaklaas na nOllannach. I dtraidisiún seo na mBéarlóirí i Meiriceá Thuaidh, tagann an fear meidhreach seo ar Oíche Nollag ar charr sleamhnáin atá á tharraingt ag réinfhianna, agus é ag dreapadh anuas an simléir leis na féiríní a fhágáil ag na leanaí. Is nós bia agus deoch a fhágáil in araicis aige fosta.
I gcultúir áirithe, tagann Knecht Ruprecht, Zwarte Piet nó Peadar Dubh in éindí le Daidí na Nollag. In áiteanna, is iad na síoga sa cheárta a dhéanann na bréagáin, agus i leaganacha eile den scéal tá sé pósta.mion|Seo mar a fheictear Daidí na Nollag sa chuid is mó d'iarthar an Domhain|clé|220x220px
Áit chónaithe
I dtíortha an Bhéarla is gnách a rá go bhfuil cónaí ar Dhaidí na Nollag sa Phol Thuaidh. I gcuid mhór den Eoraip áfach is é an scéal go bhfuil a cheárta suite in Korvatunturi, cnoc ard i Savukoski san Fhionlainn.
Ba é Markus Rautio, "Markus-setä" ("Uncail Markus") a chuir tús leis an traidisiún seo agus clár páistí aige ar raidió na Fionlainne ó na fichidí go dtí na caogaidí. Roghnaigh sé Korvatunturi, toisc gur "cluas" is brí le korva na Fionlainnise: ba é an impleacht don scéal ná go raibh an cnoc mar a bheadh cluas mhór ann a cheadaigh do Dhaidí na Nollag a chloisteáil cad é a bhí idir lámhaibh ag na páistí.
Ghlac tionsclaíocht turasóireachta na Fionlainne seilbh ar an scéal seo lena leas féin a bhaint as ina gcuid fógraíochta. Le fírinne tá an cnoc suite in aice le teorainn na Rúise, agus ní féidir cuairt ach le ceadúnas ar leith a lorg ó ghardaí teorann na Fionlainne.
Daidí na Nollag inniu
Bíonn Daidí na Nollag go hiondúil ag tabhairt cuairte ar cheantair siopadóireachta agus siopaí eile i Meiriceá Thuaidh, in Éirinn agus sa Bhreatain, agus na páistí ag teacht ag lorg bronntanas uaidh.
Ar Lá Fhéile Niocláis, tugtar na bronntanais san Ísiltír agus i gcuid den Ghearmáin. Ón taobh eile de, ba é an leanbh Íosa a bhíodh ag fágáil na mbronntanas in Éirinn sna laethanta a bhí, agus tá an nós seo beo i gcónaí i dtíortha áirithe eile, i gcuid den Ghearmáin mar shampla.
Inis Píc (Cuan Chorcaí)
Is oileán i gCuan Chorcaí, i gContae Chorcaí, in Éirinn í Inis Píc (Béarla: Spike Island), nó Príosún Dhún an Mhistéalaigh. Is ionad turasóireacht a é inniu.
Stair
Tá an oileán beag an-stair iúil. Sa seachtú haois bhí mainistir ar an oileán agus manaigh ina gcónaí inti.
Le 1300 bliain anuas bhí Inis Píc ina áit chónaithe ag círéibeoirí agus saighdiúirí dearga, captaein agus coirpigh, chomh maith le manaigh agus mainistreacha, peacaigh agus naoimh.
San ochtú haois déag, bhunaigh na Sasanaigh dún. Is dúnfort réalta é (Dún an Mhistéalaigh). Ba í Inis Píc an príosún is mó do choirpigh ar domhan uair amháin. mion|An priosún|cléBaisteadh an teideal 'Dún an Mhistéalaigh' ar Phíc sa bhliain 1951.
Bhí Pic in úsáid mar phríosún go dtí na go dtí 2004. Ba ann a cuireadh daoine óga nó maistíní (le iompar frithshóisialta, mar sahampla ag goid carranna agus ag tiomáint go dáinséarach). Sna blianta dár gcionn, chaith Comhairle Chontae Chorcaí sé mhilliún euro ag cóiriú na háite.