cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Doimnic Mac Giolla Bhríde
Tá Doimnic ina stiúrthóir ar Chór Thaobh a’ Leithid, i nGaoth Dobhair, a bhunaigh sé i 2002, agus ar Chór Loch Laoi i mBéal Feirste.
Sa bhliain 2004 d'eisigh Doimnic a chéad cheirnín, "Saol na Suáilce".
Bhain Doimnic Comórtas Chorn Cuimhneacháin Sheáin Uí Riada amach ag Oireachtas na Samhna 2009.
D’eisigh Doimnic ceirnín "Guaillimh a’ Chéile" in éineacht Griogair Labhruidh, rogha amhráin as Éirinn agus Albain.
Dún Geanainn Íochtarach
Is barúntacht suite i gContae Thír Eoghain é Dún Geanainn Íochtarach.
Eicidneach
Is ainmhí é an eicidneach. Mamach atá ann.
Twickenham Stoop
clé|250px|mion|Twickenham Stoop Is staid suite sa London Borough of Richmond upon Thames í Twickenham Stoop.
Maigh Dumha
Is baile suite i gContae an Longfoirt í Maigh Dumha.
Bruce Springsteen
Ceoltóir Meiriceánach is ea Bruce Frederick Joseph Springsteen a rugadh ar 23 Meán Fómhair 1949.
Beathaisnéis
Rugadh Bruce Springsteen i Long Branch, New Jersey do Douglas "Dutch" Springsteen agus Adele Ann Zerilli. Ba de shliocht Ollannach agus Éireannach a athair cé gur de shliocht na hIodáile a mháthair. Bhí tionchar ag Elvis Presley agus Frank Sinatra ar a chuid ceoil.
Dawson City
Cathair in iarthar láir Yukon in iarthuaisceart Cheanada is ea Dawson City. Tá 1,319 duine ina gcónaí ann (2011) cé go dtugann timpeall 60,000 duine sa bhliain cuairt ar Dawson. Tháinig fás mór ar an áit mar gheall ar ruaig an óir a thosaigh sa bhliain 1898. 40,000 an daonra sa bhliain 1900 nuair a tugadh stádas mar chathair do Dawson. Tá an baile ainmnithe i ndiaidh George M. Dawson, geolaí Ceanadach (1898–1952) a tharraing léarscáil na dúiche.
Pobalscoil Jo Richardson
Is meánscoil í Pobalscoil Jo Richardson atá suite i Dagenham, Londain Thoir.
Contae Newton, Texas
Is contae i Texas é Newton. Is é Newton príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 14,445 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Glenn Hoddle
Rugadh Glenn Hoddle ar an 27 Deireadh Fómhair, 1957 i Hayes i Londain. Imreoir agus traenálaí peile a bhí ann. D'imir sé i lár na páirce. I measc na gclubanna ar imir sé leo bhí Tottenham Hotspur F.C., AS Monaco, Swindon Town F.C. agus Chelsea F.C.. D'imir sé 53 uair le Sasana freisin agus scóráil sé 8 gcúl dóibh.
Staidiam Twickenham
Is staid suite sa London Borough of Richmond upon Thames í Staidiam Twickenham.
Baile na Lochlannach
Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath é Baile na Lochlannach (Béarla:  Oxmantown nó Oxmanstown).
Músaem Guildford
Is é Músaem Guildford an príomhmhúsaem in Guildford, Surrey, Sasana.
Pacific Ocean Blue
Bhí Wilson ag obair ar a dara halbam Bamboo nuair a fuair sé bás ar 28 Nollag 1983, tar éis timpiste snámha amach ó chósta California.
Traic Liosta
Gach amhrán scríofa ag Dennis Wilson agus Greg Jakobsen, ach amháin nuair a thaispeántar.
Simon Stevin
Ba mhatamaiticeoir Pléimeannach agus innealtóir míleata é Simon Stevin (1548 nó 1549–Feabhra 1620). Bhí sé gníomhach in go leor réimsí den eolaíocht agus den innealtóireacht, idir theoiriciúil agus phraiticiúil.
D'aistrigh sé téarmaí éagsúla matamaitice go hOllainnis, rud a d'fhág an Ísiltíris mar cheann de chúpla teanga Eorpach nach bhfuil an focal ar mhatamaitic inti (wiskunde in Ísiltíris, nó “rud atá cinnte dearfa”) tógtha ón nGréigis (trí Laidin).
Dún Geanainn Láir
Is barúntacht suite i gContae Thír Eoghain é Dún Geanainn Láir.
Cill Dhéagláin
Is baile measartha mór í Cill Dheagláin suite i gContae na Mí in Éireann thart ar 15km siaróthuaidh ó Bhaile Átha Cliath ar an mbóthar N2. Is baile fíorstairiúil é. Sa lá atá inniu ann tá neart áiseanna sa bhaile, ina measc, gaelscoil, dhá scoil náisiúnta, agus meánscoil freisin. Tá linn snámha, foirgneamh le haghaidh aclaíocht, ionad phobail agus níos mó.
Stair
thumb|clé|250px|Príomhshráid Chill Dhéagláin
Tagann an t-ainm ó Eaglais Naomh Déagláin, ach níl an séipéal ann anois. Is ainm nua-aimseartha an ainm Béarla, Ashbourne. Cheannaigh Frederich Bourne (tá bóithre sa Bhaile ainmnithe dó) talamh timpeall na háite nuair a chuala sé go raibh bóthar le tógáil amach faoin dtuath chomh fada le Baile Shláine. Bhí sé ag iarradh na bóithre a chuir faoi dola agus airgead a thuilleadh astu. Thóg sé an Óstán Cill Dhéagláin do phaisinéirí a bhíodh ag taisteal tríd an bhaile.
Roimhe sin, bhí caisleán a thóg Oilibhéar Cromail ann agus rinne a mhac William cónaí ann. Níl an caisleán le feiceáil inniu, de bharr neamart. Tá reilig i ndeisceart an bhaile a tógadh sna mheánaoiseanna agus bhí séipéal beag ar an láthair freisin ach níl ach fothracha fágtha anois. Eachtra stairiúil a tharla san áit ná cath Chill Dhéagláin mar a thugtar ar. Tháinig Tomás Ághas múinteoir agus náisiúnaigh, agus ceannaire in Éirí Amach na Cásca, aduaidh agus troid sé cath i gCill Dhéagláin, an t-aon troid lasmuigh de Bháile Átha Cliath a bhí trácht ar. (breathnaigh ar Na hImeachtaí taobh amuigh de Bhaile Átha Cliath san leathanach ar Éirí Amach na Cásca). Tá líne ó dhán Thomáis ("let me carry your cross for Ireland") ar an pláigh. Ar an séadchomhartha tá pictiúr de Thomás ar taobh amháin agus Íosa Chríost ar an dtaobh eile.
Nicolae Ceaușescu
Bhí Nicolae Ceaușescu (26 Eanáir, 1918 - 25 Nollaig, 1989) ina cheannaire cumannach ar an Rómáin idir 1965 agus a bháis sa bhliain 1989. Cuireadh Ceaușescu chun bás ar Lá Nollag, 1989 tar éis Réabhlóid na Rómáine 1989.
Cill Dhéagláin
Stair
Go háitiúil glaotar an Croiss Ráth air.
Perciform
Cuimsíonn na Perciformes, (nó Percomorphi nó Acanthopteri), thart ar 40% de na héisc cnámhacha go léir.
Cill Dhéagláin
Rudaí eile
Dob é daonra an bhaile sa bhliain 2002 ná 6,362, ardú 27% ar an daonra sa bhliain 1996,de bharr sin is í Cill Dhéglain an tarna baile is mó sa Mhí i ndiaidh an Uaimh. Anois tá daonra thart ar 7,237 sa bhaile agus ceaptar go bhfuil an daonra chun ardú go dtí 15,000 sa bhliain 2012. Is baile tábhachtach í don chontae agus na bailte beaga máguaird. Tá neart áiseanna, siopaí, ionad phobail, leabharlann mór agus tuile ann. Rud amháin olc faoi ná líon an trácht.
Teangacha
I 2006 bhí 8,528 daoine i gcónaí I Cill Dhéglain'. Bhí 3,136 (36.8%) ábalta Gaeilge a labhairt. Labhair 176 (2.1%) Gaeilge go laethúil taobh amuigh den chóras oideachas I 2006. In 2011 bhí 11,355 daoine I gcónaí I Cill Dhéglain. Bhí 3,692(32.6%) ábalta Gaeilge a labhairt. Labhair 2,376 (21%) teanga eile seachas Gaeilge nó Béarla sa bhaile. Bhí Polainnis an teanga iasachta is comónta le 606 (5.3%) cainteoirí.
King-Size Homer
Craoladh an seachtú heipeasóid, "'King-Size Homer", den seachtú sraith The Simpsons ar an 5 Samhain 1995. Scríobh Dan Greaney an eipeasóid seo. D'fhéach 17.0 milliún duine ar an eipeasóid.
Port Louis
Is é Port Louis príomhchathair Phoblacht Oileán Mhuirís san Aigéan Indiach agus an chathair is mó sa tír. Tá Port Louis suite ar chósta iarthuaidh an oileáin. Príomhionad eacnamaíochta, riaracháin agus oideachais na tíre atá ann. Tá sé ar cheann de na hionaid airgeadais is mó san Afraic. Sa bhliain 2012 bhí 145,001 duine ina gcónaí in Port Louis.
Stair
Bhí an cuan in úsáid ag trádálaithe Eorpacha chomh luath le 1638. Sa bhliain 1735 rinne na Francaigh a lárionad riaracháin san oileán den áit. Áit athsholáthraithe a bhíodh ann do na longa Francacha agus iad ag seoladh thar Rinn an Dóchais idir an Eoraip agus an Áise. mion|250px|Government House, a tógadh sa bhliain 1738
Contae Karnes, Texas
Is contae in oirdheisceart Texas é Karnes. Is í Cathair Karnes príomhbhaile an chontae. Is é Kenedy an chathair is mó sa chontae. Bhí 14,824 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 15,446 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 52.3% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 44.5%.
Eoin Hand
Bhí Eoin Hand ina thraenálaí ar fhoireann sacair na hÉireann idir na blianta 1980 agus 1985. Rugadh é ar 30 Márta, 1946, i mBaile Átha Cliath. D'imir sé i sraith na hÉireann le Shelbourne F.C., Shamrock Rovers, Dundalk F.C. chomh maith le Portsmouth F.C. i Shasana.
Bóthar na gCloch
Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath é Bóthar na gCloch (Béarla: Stoneybatter, nó Bohernaglogh go stairiúil).
Vesturbyggð
Is bardasacht i Vestfirðir na hÍoslainne í Vesturbyggð. Sa bhliain 2007 bhí 920 duine ina gcónaí ann.
Naisc Sheachtracha
Suíomh Vesturbyggð
Caiseal (ficheall)
Ag tús cluiche, tá dhá phíosa ag gach imreoir atá eagraithe i gcolúin a agus h, sa chéad sraith, le haghaidh an Bháin, agus san ochtú le haghaidh an Duibh. Is annamh a úsáidtear é sa chéim oscailte mar gheall ar a soghluaisteacht íseal i suíomhanna dúnta. I lár an chluiche, cuirtear iad i gcónaí i gcolún oscailte, agus é mar aidhm acu ionsaí a dhéanamh ar rí an chéile comhraic agus ag forghabháil seachtú sraith an namhad, agus sa chéim dheireanach den chluiche is féidir é a bheith cinntitheach i gcoinne mionfhichillíní.
Banríon (ficheall)
An fear fichille is cumhachtaí is ea an bhanríon den chluiche fichille ( ♕ ♛ ), agus í léirithe in Éirinn sa nodaireacht ailgéabrach leis na litreacha Br. Is í an fichille den luach absalóideach is mó sa chluiche, An fichillín is luachmhar is ea í leis an luach absalóideach is mó sa chluiche, agus is iondúil go mbíonn luach idir naoi agus deich bpointe aici. Cosúil leis an chaiseal, tá sí in ann (le cabhair ón rí) cluiche a bhuachan i gcoinne rí aonair..
Sa chaturanga y shatranj, réamhtheachtaí níos sine an chluiche, ba í an firzan nó firz an fichillín is gaire do bhanríon an lae inniu. Fuair ​​an bhanríon fichille reatha cumhacht sa 15ú haois.San Eoraip, le linn na Meánaoiseanna, tháinig an banríon in áit a réamhtheachtaí (fireannach) agus ag deireadh an 13ú haois bhí sí i láthair ar fud na mór-roinne. Ag deireadh an 15ú haois, mhéadaigh gluaiseachtaí na banríona de réir a chéile chuig gluaiseachtaí an lae inniu, cé go raibh srianta fós ar chur chun cinn na bhfichillíní chuig banríon nua.
Seandálaíocht
clé|mion|210x210px| Dealbhóireacht Eabhair, ón dara haois déag.
Éabhlóid
deas|mion|368x368px| Íomhá de Isabel de Castilla san 'Rimado de la Conquista de Granada', sa bhliain,1482, ag Pedro Marcuello.
Hiri Motu
Teanga is ea Hiri Motu nó an Hírí-Mótúis a labhraítear i Nua-Ghuine Phapua. Leagan simplithe, nasctheangaithe den teanga Motu, ceann de na teangacha bundúchasacha, atá ann. Teanga oifigiúil i Nua-Ghuine Phapua í, in éineacht leis an mBéarla agus leis an teanga Tok Pisin.
Forbairt na teanga Hiri Motu
Tá an teanga Motu á labhairt ag cúig mhíle fichead de dhaoine timpeall Port Moresby inniu. B'as measc lucht a labhartha a d'earcaítí na póilíní nuair a bhí Nua-Ghuine Phapua ina coilíneacht go fóill. Mar sin, d'fhoghlaim cainteoirí na dteangacha eile faoin tuath go gcaithfidís Motu a labhairt leis na húdaráis, agus, de réir an riachtanais, tharraing siad orthu féin cibé blúirín den teanga sin a bhí acu. Sin mar a d'fhorbair an teanga Hiri Motu - nó Police Motu, is é sin, "Motu na bpóilíní", mar a thugtaí uirthi freisin.
Inniu, tá an teanga Hiri Motu ag 120,000-200,000 duine i Nua-Ghuine Phapua. Tá 6 % de dhaonra na tíre in ann í a léamh is a scríobh. Níl sí ó dhúchas ach ag fíorbheagán, agus dealraíonn sé go bhfuil sí ag géilleadh don teanga Tok Pisin agus don Bhéarla mar fhrancbhéarla. Mar sin féin, is teanga oifigiúil í i gcónaí, agus úsáid á baint aisti i bparlaimint Nua-Ghuine Phapua, ar an teilifís agus ar an raidió.
Ardach, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae an Longfoirt é Ardach.
Contae Uvalde, Texas
Is contae i Texas é Uvalde. Is é Uvalde príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 26,405 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
CLG Teampall an Ghleanntáin
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é Teampall an Ghleanntáin.
Suíomh
Tá an club bunaithe i bparóiste Teampall an Ghleanntáin thuas sna conic idir An Caisleán Nua Thiar agus Mainistir na Féile in Iarthar Chontae Luimnigh, 60km siar ó dheas ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór dá imreoirí ó shráidbhaile Teampall an Ghleanntáin agus ceantracha tuithe an pharóiste máguaird ar nós Ráth Chathail, An Inse Bhán agus Dún Mhic Cionaoith, as baile agus paróiste Mainistir na Féile agus as baile agus paróiste Áth na Sléibhe.
Cluichí
Imrítear ach an iomáint amháin sa chlub. Ce ná fuil aon nasc oifigiúil ag Teampall an Ghleanntáin leis na clubanna peile in aice leo, tagann imreoirí ón Athair Ó Cathasaigh agus ó Áth na Sléibhe chucu i gcomhair na hiomána.
Imríonn peileadóirí an pharóiste le Móin na nGé, Tuar na Fola, An tAthair Ó Cathasaigh agus Áth an tSléibhe. I roinnt grád na n-óg, tá Teampall an Ghleanntáin nasctha le Tuar na Fola faoin ainm Gaeil an Ullacháin.
Stair
Ba pharóiste peile é Teampall an Ghleanntáin nuair a eagraíodh cluichi Gaelacha ar dtús agus ghlac imreoirí na háite páirt i gcomórtaisí peile in Iarthar Luimnigh sular bhunaíodh an club go hoifigiúil sa bhliain 1989. Chailleadar cluichí ceannais Craobh Peile Sinsear Iarthar Luimnigh sna blianta 1902, 1905 agus 1906. Tá cuntas ann ó Mhí Samhna na bliana 1905 faoi chomórtas ina raibh an cluib ag fail an lámh in uachtar ar Chaisleán Uí Mhathúna i gcomórtas san Fheothanach sular chríochníodh an cluiche go luath toisc go raibh an oíche tar éis titim.
Maraon lena lán paróistí in oirthear agus in iardheisceart an chontae, leathnaigh an iomáint go tapaidh iontu sna blianta díreach roimh an gCéad Cogadh Domhanda agus cuir an club an chéad fhoireann le chéile sa bhliain 1913. Bhí an bhéim chéanna ar an dá chód i dTeampall an Ghleanntáin nuair a atosaíodh craobhacha sóisear an chontae i ndiaidh na dTrioblóidí agus chailleadar cluiche ceannais Craobh Peile Sóisear an Iarthair i gcoinne Caisleán Uí Mhathúna sa bhliain 1930. Ach d’athraigh an scéal nuair a bhuaigh na hiománaithe ar Chill Díoma chun Chraobh an Iarthair a ghabháil sa bhliain dár gcionn agus tá an lámh in uachtar ag an gcamán sa chlub ón am sin i leith.
B’iad blianta na 1930í an ré ba thorthúla i stair imeartha an chlub. D’éirigh leo arís i gCraobh Iomána Sóisear an Iarthair sa bhliain 1937 agus leanadar ar aghaidh chun bhuachaint ar Dhún Bleisce i gcluiche ceannais Craobh an Chontae. Ach d’ordaigh Coiste an Chontae go nathimreofaí an cluiche, dhiúltaigh Teampall an Ghleanntáin teacht ar an bpáirc agus bronnadh an teideal ar Dhún Bleisce.
Whitchurch, Hampshire
Is baile suite i Hampshire é Whitchurch.
CLG Teampall an Ghleanntáin
Stair
Ba é sin buaichphoínte iomána Teampall an Ghleanntáin. Chailleadh an-chuid imreoirí don imirce le linn blianta na 1940í agus na 1950í agus bhí roinnt blianta ann nuair ná raibh a dhóthain iománaithe fágtha sa phaaróiste chun fhoireann a chur ar an bpáirc. Tháinig feabhas éigin ar an scéal nuair a cheannaíodar a bpáirc imeartha féin sa bhliain 1978 agus bhuadar Craobh Iomána Sóisear B an Iarthair sna blianta 1983, 1990, 1991 agus 1992. Tar éis cluiche ceannais na bliana 1991 a chailliúnt i gcoinne Na Piarsaigh, tháin an chéad chorn chontae chuig an bparóiste nuair a sháraíodar ar Ghallbhaile i gCraobh Iomána Sóisear B Chontae Luimnigh na bliana dár gcionn.
Ráth an Iúir
Sráidbhaile beag i gContae Loch Garman is ea Ráth an Iúir. Is é an fáth is mó a bhfuil aithne air ná an dlúthbhaint atá aige leis an iomáint.
CLG Teampall an Ghleanntáin
Stair
Ní raibh go leor imreoirí acu sa scuad chun fanacht ach ar feadh cúpla bliain sa ghrád sóisear A. Thángadar le chéile le Athair Ó Cathasaigh agus Áth na Sléibhe chun iomáint faoin ainm Eoin Rua i ngrádanna na n-óg sna blianta 1993 agus 1997 ach ba dheacair foirne a eagrú idir trí chlub. Déirigh níos fearr le Teampall an Ghleanntáin nuair a a d’fhilleadar orthu féin agus, tar éis glún nua a chur le chéile, bhuadar ar Dhún Bleisce chun Craobh Iomána Sóisear B an Chontae a ghabháil don dara huair sa bhliain 2007.
Cé gur shroich Teampall an Ghleanntáin cluiche ceannais Craobh Sóisear B an Iarthair sa bhliain 1985, laghdaigh an suim sa pheil nuair a bhí ag éirí leis an iomáint le linn blianta na 1990í. D’éirigh an club as an sport ar fad sa bhliain 1998.
Páirc Imeartha
Tá páirc imeartha Teampall an Ghleanntáin suite i Ráth Chathail, 2km soir ó lár an sráidbhaile. Thosníodh ar chlár fhorbartha sa bhliain 1998 agus tá cothromaíocht agus draenáil na páirce agus togáil an ardáin féachana críochnaithe anois.
Imreoirí Cáiliúla
I measc iománaithe cáiliúla an chlub ar imir a fhoirne an chontae, tá Liam Ó Cuill (Billy Quill) as blianta na 1930í, Liam Ó Murchú (Liam Murphy) as blianta na 1980í agus Séan Ó Ríordáin (John Riordan) agus ('Séamus Ó Ríordáin'') as f’oirne mionúir agus faoi-21 blianta na 2000í.
Waterlooville
Is baile suite i Hampshire é Waterlooville.
Friedrich Wilhelm Argelander
Réalteolaí Gearmánach ab ea Friedrich Wilhelm August Argelander (1799-1875) a chaith tréimhse fhada ag obair san Fhionlainn, ó bhí lucht gaoil aige sa tír. Rinne sé taighde ar dhualghluaisne na réaltaí agus d'fhoilsigh sé réaltchatalóg thábhachtach, an Bonner Durchmusterung. Bhí sé ina cheannródaí ag áitiú ar na hamaitéaraigh réalteolaíochta cabhrú leis na réalteolaithe proifisiúnta. Thuig sé nach bhféadfadh na saineolaithe súil a choinneáil ar gach cearn den spéir agus go raibh a lán daoine amuigh a raibh spéis acu i bhfeiniméin na spéire, agus go bhféadfadh na hamaitéaraigh súil lucht na ceirde a tharraingt ar fhorbairtí suimiúla thuas ansin.
Cionn Sáile
Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath é Cionn Sáile (Béarla: Kinsealy, Kinsaley go hoifigiúil). Dar le daonáireamh 2016, bhí 6,643 duine ina gcónaí ann.
Contae Upton, Texas
Is contae i Texas é Upton. Is é Rankin príomhbhaile an chontae. Is é McCamey an chathair is mó sa chontae. Bhí 3,355 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Andóra i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Ghlac Andóra páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 2004.
Rankin, Texas
Is é Rankin príomhbhaile Contae Upton, Texas. Bhí 15,751 ina gcónaí i Rankin sa bhliain 2010.
Yateley
Is baile suite i Hampshire é Yateley.
An Srath Bán Íochtarach
Is barúntacht suite i gContae Thír Eoghain é an Srath Bán Íochtarach.
Sliabh Logan
Tá Sliabh Logan ag síor-ardú mar gheall ar fórsaí ardaithe teicteonacha. Roimh an bhliain 1992, ní raibh airde Shliabh Logan ar eolas ag éinne go beacht. Sa bhliain sin, chuaigh foireann de chuid an GSC suas an sliabh agus bhain siad úsáid as GPS le hairde an tsléibhe a mheas: 5,959m (19,551tr) a bhí an bhinn ab airde ag an nóiméad úd. Ba sa bhliain 1925 ar bhain daoine barr an tsléibhe amach don chéad uair. Thóg sé 65 lá le foireann idirnáisiúnta faoi Albert H. MacCarthy, Ceanadach, an turas ón mbaile beag ba chóngaraí (McCarthy an t'ainm atá ar an mbailese freisin mar a tharlaíonn) go dtí mullach an tsléibhe agus ar ais.
Rachel Corrie
Ba bhall í Rachel Corrie Aliene (10 Aibreán, 1979 - 16 Márta, 2003) de chomhalta Meiriceánach de chuid Ghluaiseacht na Dlúthpháirtíochta Idirnáisiúnta (GDI). Brúdh chun báis í le hollscartaire D9 de chuid Fórsaí Cosanta Iosrael (FCI) nuair a bhí sí ar leathghlúin os comhair tigh Palaistíneach áitiúil. Bhí sí ag gníomhú mar sciath dhaonna, ag iarraidh cosc a chur ar fhórsaí Iosrael an teach a scartáil. Mhaígh an FCI gur tharla a bás mar gheall ar amharc teoranta thiománaí an ollscartaire, ach deir comhaltaí an GDI "Ní raibh aon rud ann le radharc an thiománaí a theimhliú". Daltaí de chuid an Evergreen State College a bhí inti a thóg sos bliana chun taisteal chuig Stráice Gaza i rith an Dara Intifada.
Gránard, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae an Longfoirt é Gránard.
Philosophiae Naturalis Principia Mathematica
D'fhoilsigh Isaac Newton i 1687 a chuid fionnachtana i bhfisic agus calcalas i saothar faoin teideal Laidineach Philoshophiae Naturalis Principa Mathematica (prionsabail matamaiticiúla fhealsúnacht nádúrtha). Bá chéim mhór í seo i stair na heolaíochta.
Bhí eagla ar Newton a chuid smaointe a chur i gcló mar cheap sé go raibh daoine eile ann ag iarraidh a chuid oibre a chóipeáil. Tá trí leabhar sa saothar.
Trádáil sclábhaithe sna tíortha Arabacha
deas|350px|thumb|Trádáil sclábhaithe Arabach Trádáil sclábhaithe sna Tíortha Arabacha
CLG An Cheapach (Luimneach)
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG An Cheapach.
Suíomh
Tá an club bunaithe i bparóiste An Cheapach idir Áth Dara agus Eas Géibhtine in Iarthar Contae Luimnigh, 25km siar ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór imreoirí an chlub as sráidbhaile An Cheapach, as na ceantracha tuaithe an pahróiste máguaird ar nós An Curraichín agus Baile an Gharráin, as sráidbhaile Croh agus as ceantracha tuaithe pharóiste Cróch/Cill na Fíonaí ar nós Cill na Fíonaí agus Ard na bPréachán.
Cluichí
Imrítear ach an pheil amháin sa chlub agus tá sé nasctha le Cróch/Cill na Fíonaí i gcomhair na an hiomána.
Imreoirí Cáiliúla
D’imir Peadar Ó Deaghaidh (Peter O’Dea) ar fhoireann peile sinsir Luimnigh le linn blianta na 2000.
Naisc sheachtracha
220px|thumb|right|[[CLG Cnoc an Doire (Luimneach)|Cnoc an Doire v An Cheapach (geansaithe buí), Craobh Peile Sóisear A Iarthar Chontae Luimnigh i mBaile an Gharrdha, 9ú Iúil 2009]]
Sonia O'Sullivan
Iar-lúthchleasaí Éireannach í Sonia O'Sullivan, a rugadh ar an 28 Samhain 1969 i gCóbh, Contae Chorcaí. Bhuaigh Sonia
clé|mion|1992 i mBÁC
Tháinig O'Sullivan i mbéal an phobail den chéad uair nuair a bhuaigh sí an 1500m ag Universiade na bliana 1991, sular chríochnaigh sí sa 4ú háit sa rás ceannais 3000m ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1992.
Bhí si mar rogha na coitiantachta le haghaidh an ráis 5,000m ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1996, ach chuir taom goile go mór isteach uirthi agus bhí uirthi éirí as.
Torthaí
Torthaí is fearr ag Sonia O’Sullivan:
Tagairtí
mion|clé|Sean Kelly MEP agus Sonia O Sullivan, 2017
An Chloch Leathan
Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath é An Chloch Leathan (Béarla: Broadstone). Ó dheireadh 2017 tá stáisiún Luas ar An Líne Uaine ag feidhmiú sa cheantar.
The Voice (séasúr 10 na SA)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag John de Mol é The Voice. Thosaigh an deichiú sraith ar an 29 Feabhra, 2016 agus chríochnaigh sé ar an 24 Bealtaine 2016.
Addlestone
Is baile i Surrey é Addlestone, agus é suite 29.9 km (18.6 míle) siar ó dheas ó Londain. Tá an baile luaite den chéad uair i gcáipéis ón mbliain 1241. Sa bhliain 2011 bhí 15,883 duine ina gcónaí ann.
The Voice (séasúr 10 na SA)
B'iad Adam Levine, Blake Shelton, Pharrell Williams agus Christina Aguilera na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Alisan Porter an tsraith agus tháinig Adam Wakefield sa dara háit.
Matisyahu
Is amhránaí reggae é Matisyahu, ó Nua-Eabhrac, Meiriceá. Is Giúdach Haisideach é, ón bpobal Chaibead-Lubabhitse in Crown Heights, Brooklyn, Nua-Eabhrac.
Beathaisnéis
Rugadh Matisyahu leis an ainm Maitiú Pól Miller i West Chester, Pennsylvania agus bhog sé chuig White Plains, Nua-Eabhrac go gairid ina dhiaigh sin. Tógadh é mar Ghiúdach Athfhoirgneach, gan mórán cleachtadh. Lean sé an banna Jam Phish mar dhéagóir agus tháinig sé ar reggae tréimhse gairid ina dhiaidh sin. Thaitin tagairtí do "Zion" agus "Jah" sna hamhráin Bob Marley agus mar sin de leis. Agus é sé bliana déag d'aois, chuaigh sé chuig meánscoil san Iosráel chun staidéar a dhéanamh ar oidhreacht an Giúdachais, agus d'aithrigh sé go mór a smaoineamh faoin reiligiún. Chuaigh sé go dtí scoil Hadar HaTorah chun Torah a staidéar, agus scríobh sé a chéad albam "Shake Off The Dust... Arise" ansin sular chríochnaigh sé a staidéir ansin.
Ceol
Tógann Matisyahu a lán tionchair ón Ghiúdachas ina liricí. Tá meascadh reggae, rap agus giotár rac-cheoil le cloisint sa cheol aige. Déantar comparáid idir Matisyahu agus amhránaithe cosúil le Sizzla, Buju Banton agus Sublime. Canann sé leis an mbanna Roots Tonic. Is iad Aaron Dugan (giotár), Josh Werner (dordgiotar) agus Jonah David (drumaí) baill den banna sin.
Shake Off The Dust... Arise
Tháinig an albam seo amach sa bhliain 2004 leis an comhlacht bheag JDub. Tá tionchar an yeshiva láidir, le scéalta ón mBíobla i cúpla hamhráin agus tá caint ó dhá rabbi ar dhá "Interlude" agus an "Outro". Tá "Warrior" agus "King Without A Crown" na hamhráin is láidre san albam seo.
Live At Stubbs
Seo albam ceoil beo ó chlub Stubbs in Austin, Texas ar oíche an 19ú Feabhra 2005. Scaoileadh é ar an 19ú Aibreáin sa bhliain chéanna. Matisyahu agus Roots Tonic a sheinneann air, le Yoni mar MC ar "Beat Box". Chuaigh an albam isteach sna cairteacha ag uimhir 30. Bhris an t-amhrán "King Without A Crown" isteach sa Billboard Top 10.
Youth
Scaoileadh an t-album seo ar an 7ú Márta 2006 ar JDub fós, ach le Epic Records freisin. Tá i bhfad níos mó tionchar ón popcheol le feiceáil ann. D'obair Bill Laswell ar mar producer agus bhí Roots Tonic ar ais arís. D'imigh sé díreach isteach san áit tosaigh ar na cairteacha iTunes an lá a tháinig sé amach, agus shuigh sé ar uimhir a 4 sna cairteacha Billboard ar feadh dhá seachtaine. Bhí físeán ceart déanta le haghaidh an amhráin "Youth".
Tá "Youth Dub" le fháil freisin ar Epic agus JDub.
An t-ainm
Tagann an t-ainm Matisyahu ón sagart Hasmonéach Mattathias (sa Gréigis) a dhearna éirí amach i gcoinne na Seiliúsaidigh sa dara céad roimh Chríost. Thóg Maitiú Miller an t-ainm seo nuair a tháinig sé ar ais sa Giúdachas, mar gur deantar dearmaid ar a haimn Íbhriú dlítheach óna bris. Tháinig sé ar an ainm sin arís go déanaí - Feivish Hershel. Deir na rabbíocha leis Matisyahu a úsáid.
Contae Palo Pinto, Texas
Is contae i Texas é Palo Pinto. Is é Palo Pinto príomhbhaile an chontae. Is é Mineral Wells an chathair is mó sa chontae. Bhí 28,111 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Contae Kendall, Texas
Is contae i ndeisceart Texas é Kendall. Is é Boerne príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 33,410 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 23,743 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 83.9% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 13.7%.
Contae Victoria, Texas
Is contae i Texas é Victoria. Is é Victoria príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 86,793 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Comhraiceoir
Is éard is comhraiceoir ann ná duine a ghlacann páirt dhíreach sa chogaíocht, i gcás coinbhleachta armtha. Má leanann comhraiceoir dlí an chogaidh, glactar leis/léi mar aicme fhabhrach agus é/í a ghabháil, agus beidh sé nó sí cáilithe mar phríosúnach cogaidh faoi Tríú Coinbhinsiún na Ginéive. Is chomhraiceoir neamhdhleathach é duine, amhail 'amhas' nó 'saighdiúir tuarastail', a ghlacann páirt dhíreach sa chogaíocht ach ar a ghabháil nach mbíonn incháilithe don stádas príosúnach cogaidh.
An Srath Bán Uachtarach
Is barúntacht suite i gContae Thír Eoghain é an Srath Bán Uachtarach.
Sciáil
deas|250px|thumb|Sciáil Is spórt í an sciáil. Sa sciáil, caitheann an sciálaí bróga sciála agus baineann sé úsáid as dhá scí. Déantar an scí as adhmad, plaisteach, miotal, agus as polaitéin. Is comórtas spóirt í sciáil agus tá sciáil sna Cluichí Oilimpeacha leis na blianta anois. Thosaigh an sciáil sa tSualainn thart ar an bhliain 450 RC. Tá dhá saghas sciála ann, Alpach agus Nordic. I sciáil alpach, bíonn ar an sciálaí dul síos cnoc ar an piste. Ansin, tógann an sciálaí ardaitheoir sciála suas an cnoc don dara babhta. Freisin, tógann an sciálaí héileacaptar suas an cnoc nuair nach mbíonn aon ardaitheoir ann. Sa sciáil alpach, bíonn sciáil rásaíochta ann freisin. Is iomaí rás atá ann agus eagraíonn an F.I.S (an Eagraíocht Idirnáistúnta a Sciáil) na ráis. Is í an sciáil nordic an fhoirm sciála is sine. Is foirm iompair í.
Sciáil in Éirinn
In Éireann, tá sciáil ann ar an gcnoc shaorga. Tá an cumann sciáil Éireannach in aice an cnoc shaorga i gCill Tiarnáin, (Contae Baile Átha Cliath). D’oscail sé i 1963. Freisin, tá meaisín sciála in Áth an Ghainimh (Contae Baile Átha Cliath). D’oscail sé i 2008.
Mother Simpson
Craoladh an t-ochtú heipeasóid, "'Mother Simpson", den seachtú sraith The Simpsons ar an 19 Samhain 1995. Scríobh Richard Appel an eipeasóid seo. D'fhéach 15.3 milliún duine ar an eipeasóid.
An Afraic Thuaidh
deas|250px|thumb|An Afraic Thuaidh Is réigiún san Afraic í An Afraic Thuaidh.
Conchúr mac Donnchadha
Ard-Rí na hÉireann go freasúra ba ea Conchúr mac Donnchadha (Sean-Ghaeilge Conchobar mac Donnchada) idir 819 agus 833.
Donnchad Midi, Ard-Rí (733–797) ba ea athair Chonchúir, agus Fuirseach, bean uasal de Dhál nAraidi, a mháthair. Phós Conchobar Land iníon the former High-King Aodha Oirdní, iarArd-Rí. Bhí mac acu darb ainm Atrí, a bhí ina chléireach ag Ard Mhacha, agus triúr mac eile Cathal, Eochócan agus Cináed.
Feictear Conchúr don chéad uair mar phearsa stairiúil sa bhliain 802, nuair a roinn an tArd-Rí Aodh Oirdní mac Néill de Chineál Eoghain, deartháir céile (?; nó athair céile) Conchúir, tiarnas Chlann Cholmáin idir Conchúr agus Ailill. Cé gur dheartháireacha iad, mharaigh Conchúr Ailill an bhliain dár gcionn ag Ráth Chonaíolaigh, agus thóg dó féin amháin ann tiarnas go léir. Pas cúig bliana i ndiaidh sin, i gcomhaontas le rí na gConnacht, chuaigh Conchúr ar fheachtas Ard-Ríogachta. Chloígh sé a iarpatrún Aodha, ach níor aithníodh é Ard-Rí go dtí bás Aodha sa bhliain 819.
Tá mba Ard-Rí é, chuaigh col ceathrar Aodha, Murchadh mac Maoil Dúin, i ngleic leis, agus cinneadh déanta aige le muintir Chonchúir féin, Síol Aodha Sláine. Cuireadh an feall seo in iúl do Chonchúr, agus sa bhliain 822, bhain sé a dhíoltas amach "le hár thar a bheith uafásach".'' Sa bhliain 823, rinne Conchúr comhaontas le Feilimí mac Criomhthainn, rí na Mumhan (820–847). Agus Conchúir ag iarraidh ámh an Mhumha agus a rí a chur faoina cheannas, d'éirigh Feilimí míshásta, agus as 827 ar aghaidh, bhí sé i bhfreasúra an ard-rí.
Ní fios conas a fuair Conchobar bás sa bhliain 833, ach bhí na Lochlannaigh i mbun creach arís ag an am. Adhlacadh é i Mainistir Chluain Ioraird.
Cruinniú Mullaigh an Ghréasáin
Leis an cruinniú mullaigh an ghréasáin (Web Summit i mBéarla), tá neart feidhmeannach teicneolaíochta ag déanamh machnaimh ar ghnólachtaí nuathionscanta (.i. nuaghnóanna nó ‘startups’ an Bhéarla). Is deis mhargaíochta é an chomhdháil do bhoic na teicneolaíochta san Eoraip, chun naisc ghnó a chruthú agus a chothú.
Tionóladh an chéad mullach sa bhliain 2009 i mBaile Átha Cliath. Réachtalaíodh an mullach i 2011 i gCumann Ríoga Bhaile Átha Cliath, i nDroichead na Dothra.
Áras an Opera Meitreapólaigh
In Ionad Lincoln i Nua-Eabhrac atá Áras an Opera Meitreapólaigh. Is ann a dhéanann an Opera Meitreapólach a chuid taispéantasaí. Tagann an National Ballet Theater as Washington, DC chuile bhliain freisin, agus go minic Opera an Kirov leis.
Cruinniú Mullaigh an Ghréasáin
Tionóladh an chomhdháil i Liospóin sa bhliain 2016 don chéad uair. Bhí 50,000 duine i láthair, ina measc Ja Rule, Tinie Tempah, agus Lily Cole.
Tadhg mac Céin
I Miotaseolaíocht na nGael, rí seanscéalach ba ea Tadhg mac Céin. Faightear scéal morálta faoi i Sanas Cormaic den 10ú haois. Caomhnaítear an scéal fosta i Leabhar Mhic Cárthaigh Riabhaigh den 15ú haois.
Eachtra Thaidhg mhic Céin
Shocraigh mac Thaidhg fleadh a eagrú dá athair, ag a riarfaí feoil de gach sórt. Theip air ach amháin broic, i bhfolach ina mbrocach, a fháil. Rug sé greim de chleas orthu sa deireadh, trí gheallúint tugtha in ainm a athair, go bhfágfaí gan suaitheadh iad. Óir go raibh muinín acu ann, tháinig na broic amach, ach maraíodh iad. Nuair a thóg an mac na hainmhithe chun na fleidhe, chuir a athair é le teann feirge mallacht air, toisc gur bhris sé geallúint tugtha ina ainm.
Sanasaíocht
Fréamhaítear an t-ainm Tadhg ón bPrótai-Cheiltis *tazgo- (broc), arb amhlaidh gur ainmhí tótaim na ríthe é. Focal Ceiltise eile don bhroc ab ea *brokko-, as Breatnais broch, as Béarla brock.
Feimineachas
Is creideamh i gcomhionannas na mban agus na bhfear agus i saoradh na mban é feimineachas. Cuimsíonn feimineacha Simone de Beauvoir, Mary Wollstonecraft, Alice Walker, srl.
Feimineachas Liobrálach
deas|mion|Betty Friedan, feimineach liobrálach Meiriceánach Síleann feiminigh liobrálacha go bhfuil mná faoi chois mar thoradh dlíthe. Tugann feiminigh liobrálacha tacaíocht don athrú dlíthe dá bharr. Teastaíonn níos mó ionadaíocht ó fheiminigh liobrálacha. Tosaíodh an feimineachas liobrálach sa 18ú céad leis an bhforbairt liobrálachais. Ba fheiminigh luatha iad Mary Wollstonecraft agus Olympe de Gouges. Sa 19ú céad, rinne feiminigh liobrálacha iarracht ceart vótála a bhaint. Bhain mná an ceart vótála sa Thuaisceart Éireann i 1918, agus bhain mná an ceart vótála sa Shaorstát Éireann i 1922.
Tosaíodh Dara Tonn an Fheimineachais sna 1960idí. I Meiriceá, tosaíodh dara tonn le fheiminigh ar nós Betty Friedan agus Gloria Steinem. Bhínn feiminigh liobrálacha i bhfeachtas le haghaidh ginmhillte, frithghiniúna, srl.
Thug go leor daoine cáiliúla tacaíocht do fheimineachas liobrálach le roinnt blianta anuas, ar nós Beyoncé, Madonna, agus Taylor Swift.
Feimineachas Radacach
Aontaíonn feiminigh radacacha leis na feiminigh liobrálacha gurb chóir dúinn dlíthe a athrú le haghaidh ban. Síleann feiminigh radacacha gurb chóir dúinn sochaí a athrú chomh maith áfach. Síleann feiminigh radacacha go dtógadh an sochaí le haghaidh fhuath ban. Mar shampla, síleann roinnt feiminí radacach go bhfuil claonadh in aghaidh mná ag córais nó rialtais céimlathacha.
Eastleigh
Is baile suite i Hampshire é Eastleigh.
Contae Crittenden, Arkansas
thumb|deas|Suíomh sa stát Arkansas.
Is contae in Arkansas é Contae Crittenden. Is é Marion príomhbhaile an chontae, ach is West Memphis an chathair is mó daonra.
Tá sé suite in oirthear an stáit, agus tá sé ag críochantacht le:
Sa bhliain 2016 bhí 49,235 duine ina gcónaí ann. Tá achar 1,647 ciliméadar cearnach (1,647/km²), agus mar sin, tá dlús daonra 32/km² sa chontae.
Stair
Bunaíodh Contae Crittenden ar 22 Deireadh Fómhair 1825. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Robert Crittenden.
Tíreolaíocht
Tá an Tearmann Dúlra Náisiúnta Wapanocca suite sa chontae seo.
thumb|deas|Oibrithe [[cadás|cadáis ar an mbóthar, ag iompar gach rudaí a raibh acu, sa bhliain 1936.]]
Doha
Is é Doha (Araibis: لدوحة, (Ad-Dawḥah) nó (Ad-Dōḥah) príomhchathair Chatar, agus í ar an gcathair is mó sa tír sin freisin. Ciallaíonn an t-ainm "an chathair mhór" in Araibis. Tá tuairim is milliún duine ina gcónaí ann. Cónaíonn breis is 80% de mhuintir Chatar i nDoha nó sna bruachbhailte mórthimpeall air. Tionóladh na Cluichí Áiseacha is mó riamh sa chathair sa bhliain 2006.
Adharc an phúca
Corp torthaithe fungas áirithe is ea adharc an phúca (fine Phallaceae; Béarla: stinkhorn fungus). Cosúil le péineas ar dtús, le gas bán is caipín ubhchruthach. Tuaslagann an caipín ina shlam bréan ina bhfuil na spóir, a scaipeann cuileoga a aomtar thar fhaid an-mhóra ag an mboladh bréan.
Am Bráigh Mór
Is sráidbhaile suite i nGallaibh, Comhairle na Gàidhealtachd, i dtuaisceart na hAlban, é Am Bráigh Mór.
Iósaf Stailín
Duine den bheirt deachtóirí is míchlúití i stair na fichiú haoise ab ea Iósaf Víosaraíónavaits Stailín (Rúisis: Иосиф Виссарионович Сталин), a rugadh leis an sloinne Júgaisvílí (Rúisis: Джугашвили, Seoirsis: Ioseb Dzhugashvili, იოსებ ჯუღაშვილი) (18 Nollaig, 1878 - 5 Márta, 1953) sa tSeoirsia, a bhí ina cuid d'Impireacht na Rúise san am. Bhí sé ina cheannaire ar an Aontas Sóivéadach ó lár na 1920í go dtí go bhfuair sé bás sa bhliain 1953.
Luathshaol
clé|mion|281x281px|Stailín sa bhliain [[1894]] Ba i Gori sa tSeoirsia a rugadh é agus fuair an chuid eile dá theaghlach bás go hóg, rud a d'fhág gur tógadh ina leanbh aonair é. Gréasaí ba ea a athair agus ba ghlantóir í a mháthair. Ní raibh a athair ina cheann maith dó, nó bhí dúil nimhe aige san ólachán, agus ba mhinic é ag tabhairt greidimíní dá mhac. Thug Giúdach i Gori, a raibh a mháthair ina seirbhíseach aige, leabhair d'Ioseb óg agus spreag sé chun léinn é. Thug sé an-taitneamh d'úrscéalta rómánsúla Aleksandre Qazbegi faoi stair agus laochra na Seoirsia, ach go háirithe.
Ag ocht mbliana d'aois dó, chuaigh Ioseb chun na scoile, áit a raibh air féin agus a chomhdhaltaí Rúisis a fhoghlaim. Chuir an buachaill óg an-spéis i mbéaloideas a thíre agus ghlac sé an t-ainm cogaidh Koba nuair a chuaigh sé leis an réabhlóideachas, i gcuimhne ar laoch de chuid an bhéaloidis, a bhí ina phríomhcharachtar i gceann de na leabhair a scríobh Kazbeg freisin. D'éirigh go han-mhaith leis ar scoil agus bronnadh scoláireacht air le staidéar a dhéanamh ar an diagacht i gcliarscoil Tiflis, coláiste de chuid Eaglais Cheartchreidmheach na Rúise. clé|mion|236x236px|sa bhliain 1902 San am sin, thosaigh sé ag scríobh filíochta. Foilsíodh dán leis i mbailiúchán de scoth na litríochta as Seoirsis nuair nach raibh sé ach ina dhalta scoile. Ní raibh spéis ar bith ag Stalin sa chreideamh agus ba ghearr go raibh sé ina bhall den ghluaiseacht shóisialach agus é sa chliarscoil. Mar sin féin, deirtear gur fhág an scoil eaglasta a lorg féin ar a smaointeachas agus ar an dearcadh a bhí aige ar "scríbhinní naofa" na gluaiseachta sóisialaí.
Chuir sé spéis i saothar Karl Marx agus díbríodh as an scoil é. Chaith sé deich mbliana ag obair go rúnda don ghluaiseacht shóisialach, gabhadh go minic é agus chaith sé seal ar deoraíocht sa tSibéir.
Bhí sé dílis do cheannaire na gCumannach Vlaidímír Léinín agus ghlac sé páirt i robáil bancanna chun airgead a bhailiú don pháirtí. Bhí sé ina bhall de lárchoiste na gCumannach ó mhí Eanáir 1912. Ba i 1913 a ghlac sé chuige an t-ainm Stalin (ón bhfocal Rúisise сталь/stal, a chiallaíonn "cruach", cosúil le "steel" an Bhéarla) mar ainm cogaidh. clé|mion|243x243px|1912
Réabhlóid 1917
clé|mion|269x269px|faoi choinneáil Ceapadh ina eagarthóir ar pháipéar na gCumannach, Pravda ("An Fhírinne"), é sa bhliain 1917. Ní léir gur thug sé tacaíocht iomlán do na Cumannaigh sa réabhlóid a bhris amach i Mí Feabhra 1917, ach faoin am ar ghabh Lenin forlámhas ar an rialtas réabhlóideach, bhí Stalin ag tacú go díograiseach leis. Bhí cogadh cathartha ann i ndiaidh do na Cumannaigh dul i gceannas ar an tír, agus bhí Stalin gníomhach ina Choimeasár san Arm Dearg.
Rinneadh Rúnaí Ginearálta an Lárchoiste de Stalin i 1922 agus d'úsáid sé an post sin chun a chumhacht a mhéadú go dtí go raibh sé ní ba chumhachtaí ná duine ar bith eile san Aontas Sóivéadach. Tuairiscítear go raibh alltacht ar Lenin nuair a thuig sé an oiread cumhachta a bhí ag Stalin agus rinne sé iarracht é a ruaigeadh as oifig. Deirtear, fiú, gurb é sin ba chúis leis an teannas néarógach a thug bás Léinín.
Ar aon nós, nuair a dheachtaigh Léinín a thiomna polaitiúil don Pháirtí, chuir sé an-bhéim ar chomh dainséarach a bhí sé a leithéid de chumhacht a fhágáil i lámha aon duine amháin. Ón taobh eile de, is iomaí locht a fuair sé ar na ceannairí Cumannacha eile, agus is deacair a rá, an raibh Stalin ag déanamh ní ba mhó scime dó ná an chuid eile acu. Cibé scéal é, nuair a bhí Léinín básaithe, ní dhearna an Páirtí ach a mholadh dó aird a thabhairt ar an gcáineadh a fuair sé ó Léinín. Mar sin, d'éirigh le Stalin smacht a choinneáil ar an bpáirtí agus gach duine eile a bhí ag iarraidh teacht i gcomharbas ar Lenin a dhíbirt.deas|150px|thumb|Stailín agus [[Léinín le chéile i nGorki, 1922]]Agus é ag rialú na tíre, dhírigh Stalin ar an "Sóisialachas in Aon Tír Amháin" a fhorbairt seachas réabhlóid idirnáisiúnta a spreagadh. Rinne sé géarleanúint orthu siúd nár aontaigh leis, go háirithe Leon Trotscaí, a bhí go mór mór i bhfách leis an réabhlóideachas domhanda. Bhí sé an-chumasach ag cur daoine in aghaidh a chéile, agus de réir a chéile bhí deachtóireacht iomlán aige ar an Aontas Sóivéadach. Ní raibh cead ag duine ar bith é a cheistiú, agus thug sé faoi athruithe ollmhóra a dhéanamh ar thalmhaíocht agus ar thionsclaíocht na Rúise agus na dtíortha eile a bhí faoina smacht. Chuir sé sraith de Phleananna Cúig Bliana ar bun chun spriocanna a bhaint amach agus ba mhór an méid a d'fhulaing na milliún daoine, go háirithe faoin tuath, chun mianta Stalin a shásamh. D'éirigh leis an tionsclaíocht a neartú ach bhí toradh an-tubaisteach ar a pholasaí talmhaíochta, mar gur ruaigeadh na milliún feirmeoirí as an talamh chun feirmeacha ollmhóra stáit a chur ar bun, agus bhí gorta ollmhór ar fud na tíre dá bharr. mion|lena iníon Svetlana, 1935 clé|mion|234x234px|1915 Bhí arbhar á dhíol thart agus muintir na tuaithe ag fáil bháis den ocras (beart a rinne Mao Tse-tung sa tSín chomh maith níos déanaí). Meastar go bhfuair idir cúig agus deich milliún daoine bás den ocras sna blianta 1932-33.
Rinne Stalin iarracht an eolaíocht agus an t-oideachas a chur chun cinn agus bhí rath áirithe ar a chuid iarrachtaí, ach chuir sé an oiread sin eolaithe agus daoine léannta i bpríosún nó ar deoraíocht nár éirigh lena chuid iarrachtaí go léir. Thairis sin, bhí sé ag iarraidh cúrsaí na heolaíochta a stiúradh de réir phrionsabail an Mharxachais, rud nach raibh ag obair go maith nuair a bhí cúrsaí na bitheolaíochta i gceist. D'fhág Stalin an bhitheolaíocht faoi Trofim Lysenko, mar shampla. clé|mion|245x245px|1930 mion|ag labhairt Bhí teoiricí ag Lysenko nach raibh bun ná barr leo, ach amháin go raibh siad ag taitneamh leis an deachtóir. Nuair a cuireadh na teoiricí i bhfeidhm, ní dhearna siad ach damáiste don talmhaíocht Shóivéadach, ach níorbh é Lysenko a bhí thíos leis: cuireadh an milleán orthu siúd a bhí ag cur a chuid polasaithe i bhfeidhm, agus caitheadh na céadta comhairleoirí talmhaíochta i dtóin phríosúin dá réir sin. Bhí brainsí eile na heolaíochta agus an léinn faoi chúram giollaí de chuid an deachtóra a bhí i bhfad ní b'fhearr ag déanamh plámáis le Stalin ná ag taighde is ag staidéar. Ba mhinic a cimíodh fíor-shaineolaithe sciliúla, murar cuireadh chun báis go díreach iad, toisc nach raibh torthaí a saothair ag taitneamh le Stalin ná le lucht a leanúna, agus rinneadh dochar as cuimse don eolaíocht is don léann san Aontas Sóivéadach.
Aodh Oirdní
Rí Ailigh agus Ard-Rí na hÉireann ba ea Aodh mac Néill (Sean-Ghaeilge Áed mac Néill) (bás 819), ar a glaodh de ghnáth Aodh Oirdní (Áed Oirdnide ). Ba bhall é de Chineál Eoghain Uí Néill an Deiscirt. Niall Frasach, iarArd-Rí, ba ea a athair. Bhí sé ina rí Ailigh ón mbliain 788 ar aghaidh, agus ina Ard-Rí ón mbliain 797.
Iósaf Stailín
Réabhlóid 1917
Rinneadh cos ar bolg ar lucht eaglaise agus leagadh eaglaisí go talamh nó baineadh úsáid nua astu. Cuireadh ealaíontóirí agus scríbhneoirí faoi smacht nó díbríodh iad chomh maith. clé|mion|278x278px|1935 clé|mion|1933 Bhí sé de nós ag Stalin oifigigh agus ceannairí a pháirtí féin a chur faoi chois agus a dhíbirt ó am go ham chomh maith chun daoine a choinneáil faoi sceimhle agus dílis dó féin. Bhí droch-cháil ar na trialacha taispeántais a chuir Stalin ar bun chun imeaglú a dhéanamh ar a pháirtí féin agus ar an bpobal i gcoitinne. Ach mar sin féin, bhí ardmheas ag cuid mhaith d'intleachtóirí na hEorpa air agus cuireadh páirtithe Cumannacha ar bun ar fud an domhain a ghlac le horduithe as Moscó. Bhunaigh sé an tIdirnáisiúntán Cumannach, nó an Comintern, chun an Cumannachas a chur chun cinn ar fud an domhain. I measc na ndreamanna a fuair tacaíocht ó Stalin bhí Cumannaigh na Spáinne – chuir sé gunnaí agus eitleáin chucu le linn an chogaidh chathartha sa tír sin, ach má chuir féin, fuair sé ní ba thábhachtaí na Sóisialaigh neamh-Chumannacha sa tír sin a chur faoi chois ná troid a chur ar fhórsaí Franco.
Aodh Oirdní
Rí Ailigh
Bhíodh críocha Chineál Chonaill, olchéilí comhraic Chineál Eoghain, roinnte ina ndá leath ag tuath Chineál Eanda, mionghéag Uí Néill lonnaithe thart timpeall Ráth Bhoth. Agus Chineál Chonaill chun cinn mar ríthe an Tuaiscirt agus na hÉireann, bhíodar fosta i gceannas Chineál Eanda. Seo mar a bhí sular chloígh Aodh Allán Flaithbheartach mac Loingsigh sna 730idí. As sin amach go dtí bás Niall Frasach (bás 778), nó mar sin, bhí Chineál Eanda faoi smacht Chineál Eoghain. I ndiaidh sin arís, bhí siad faoi cheannas Cineál Conaill.
Iósaf Stailín
An Dara Cogadh Domhanda
Cé go raibh Stalin naimhdeach i leith cheannairí faisisteacha na hEorpa, shínigh sé Conradh Ribbentrop agus Molotov (conradh frithionsaí) le Hitler sa bhliain 1939. Bhí sé dóchasach go rachadh an Ghearmáin chun cogaidh le tíortha an Iarthair, rud a lagódh an dá thaobh agus a thabharfadh an deis dó a chumhacht a mhéadú ar fud na hEorpa. Roinn an Ghearmáin agus an tAontas Sóivéadach tíortha oirthear na hEorpa eatarthu, nó nuair a d'ionsaigh arm na Gearmáine an Pholainn i Mí Mheán Fómhair 1939, tháinig na Sóivéadaigh isteach ón taobh eile, agus sa deireadh, chuaigh críochdheighilt ar an bPolainn de réir na teorainn a bhí socraithe ag an nGearmáin agus ag an Aontas Sóivéadach roimhe sin. Thairis sin, d'áitigh Stailín ar cheannairí na hEastóine, na Laitvia agus na Liotuáine a cheadú go gcuirfí fórsaí armtha Sóivéadacha ar garastún sna tíortha seo. Ní ba deireanaí, baineadh úsáid as na fórsaí seo leis an trí thír a fhorghabháil agus a nascadh den Aontas Sóivéadach mar "phoblachtaí Sóivéadacha" nua. Bhí an gabháltas seo socraithe sa chonradh chomh maith, agus mar sin, ní dhearna Hitler a dhath le cur ina aghaidh. mion|Joseph Stailín agus Nikita Khrushchev,1938 Ní raibh na Fionlannaigh sásta a cheadú go mbunófaí bunáiteanna míleata Sóivéadacha ina dtír, agus ó nach raibh, rinne Stalin ionradh ar an bhFionlainn i mí na Samhna 1939. Bhí na Sóivéadaigh ag iarraidh an tír a ghabháil, ach ós rud é nach raibh ag éirí go rómhaith leo, bhí Stailín sásta sa deireadh gan an neamhspleáchas a bhaint den Fhionlainn, cé gur chaill an Fhionlainn cúige na Cairéile in aice leis an teorainn. B'é an tátal a bhain Hitler, mar shampla, as an gcogadh seo nach raibh na saighdiúirí Sóivéadacha réidh chun cogadh nua-aimseartha a fhearadh.
Nuair a bhí an Pholainn cloíte ag an nGearmáin agus ag an Aontas Sóivéadach in éineacht, fágadh cuid mhór saighdiúirí Polannacha i mbraighdeanas sa Rúis. Ar an 5 Márta 1940 shínigh Lavrentiy Beriya, ceannasaí na bhfórsaí slándála san Aontas Sóivéadach, ordú chun na mílte oifigeach agus sibhialtach Polannach a mharú faoi cheilt. Cuireadh na marbháin i gKatyn i gcóngar do Smolensk in Iarthar na Rúise. Is deacair a rá, cé acu a maraíodh ansin, ach is dócha go raibh timpeall ocht míle oifigeach airm agus oiread eile de shibhialtaigh i gceist, ar a laghad.
Aodh Oirdní
Rí Ailigh
Bhí an tuath fós ina n-ábhar achrainn sa bhliain 787 ámh, nuair a chloígh Maol Dúin Domhnall. Tháinig Aodh Oirdní i gcomharbacht ar Mhaol Dúin mar rí Ailigh. Thug Domhnall a dhúshlán Aodh ag Cath Chlóidigh, ach chloígh Aodh é sa bhliain 789. As seo amach, bhí tailte Cineál Eanda in gceannas Chineál Eoghain.
Bhí coimhlint ag Aonach Thailtean sa bhliain 791. The summoning of this gathering was one of the prerogatives of the High King at which he would demonstrate his power and standing. Ní fios cé acu ar thóg Aodh arm leis ann chun a chumhacht a léiriú, nó an raibh Donnchadh cúis an achrainn. Mar thoradh ámh b'éigean d'Aodh teite agus agus chuathas ar a thóir chomh fada is Sláine. Insítear gur maraíodh roinnt comhghuaillthe Aodha, san áireamh beirt ríthe Uí Chriomhthainn as Oirialla thart timpeall Clochar agus Cluain Eois.