cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Bronntanas
Stair
Sraith-dhráma nua-léirithe Gaeilge, 5 pháirt, scéinséir comhaimseartha suite i gConamara ina bhfuil an mhaith agus an t-olc fite fuaite ina chéile agus i saol na ndaoine cois cósta atá ag streachailt le roghanna casta in am an ghátair.
Eipeasóid 1
Filleann JJ Magill ar Éirinn. Tá monarcha a mhuintire beagnach briste. Agus iad i mbun tarrthála, i ngan fhios do JJ, tagann an chuid eile den chriú, Jakub agus deartháir le JJ, Macdara, ar bhean maraithe ar bhád (An Bronntanas). Féachann siad leis an mbean a shábháil ach aimsíonn siad ní eile sa mbád. Ní a athróidh an saol go deo orthu.
Eipeasóid 2
Baintear siar as JJ agus as an mbeirt eile é nuair a thagann an Cigire Fiachra Greene, mac leis an Sáirsint áitiúil, Seán Óg, le dúnmharú na mná a fhiosrú. Ní raibh aon súil ag JJ lena sheanchara a fheiceáil go háirithe agus é i gceannas ar an scuad dúnmharaithe. Ach níos measa ná sin arís, tuigeann JJ anois nach féidir leis aon mhisneach a bheith aige as a dheartháir ná as Jakub.
Eipeasóid 3
Ní gnáthchigire é an Cigire Greene. Feiceann sé íomhánna osréalacha sa mharbhlann. An bhfuil níos mó ar eolas aige ná atá sé ag ligean air féin? Idir an dá linn, tagann beirt bhithiúnach sa tóir ar a lastas. Ionsaíonn siad máthair JJ agus fuadaíonn siad Macdara lena fháil amach cá bhfuil sé.
Eipeasóid 4
Tuigeann Fiachra go bhfaighidh an fhoireann dhlí-eolaíoch amach an rún atá aige. Níl foighne ar bith anois aige. Tá amhras mór ar Sheán Óg faoin méid atá ag tarlú ar an mbaile. Nuair a lastar An Bronntanas, caithfidh Seán Óg a shocrú an bhfuil sé ag dul coinneáil an dlí nó nach bhfuil.
Eipeasóid 5
Filleann Jakub ar an bPolainn agus tá Macdara san aonad dian-chúraim. Déanann JJ margadh le Fiachra, le súil é a cheansú. Tuigeann Seán Óg go bhfuil coir thromchúiseach déanta ag a mhac. Barr fuilteach toradh an scéil.
Victor Hugo
Úrscéalaí, file agus drámadóir ab ea Victor-Marie Hugo (26 Feabhra, 1802 - 22 Bealtaine, 1885). Aithnítear é mar dhuine de na scríbhneoirí Francacha rómánsacha is tábhachtaí den 19ú haois. Scríobh sé na húrscéalta Les Misérables agus Notre-Dame de Paris.
Abhainn
thumb|Abhainn ag tosú sna h[[Na hAlpa|Alpa]]Sruth mór uisce a ritheann isteach i loch nó san fharraige is ea abhainn. thumb|Abhainn [[An Danóib|na Danóibe]]
De ghnáth éiríonn abhainn mar shruthán i dtalamh ard. Gluaiseann abhainn le fána, ag creimeadh cainéil, agus fásann de réir mar a ritheann craobhaibhneacha isteach inti, ag gearradh amach gleann ta móra go minic.
Cúrsa abhann
Sceitheann uisce na habhann isteach san fharraige, ar loch nó ar abhainn eile (agus sa chás sin tugtar fo-abhainn nó craobh uirthi). Tugtar an béal ar an chuid dheireanach den abhainn.
Ní mór an méid a bhíonn i sruthán i gcomórtas le habhainn. Ach bailíonn sé an t-uisce a bhíonn ina limistéar féin chun na farraige nó chun abhainn eile.
Bíonn cúrsa na habhann go casta, mar déanann sí a slí tríd an dtalamh is boige agus is ísle, agus má tharlaíonn aon chonstaic nó talamh cruaidh roimpi, tugann sí cor timpeall. Tógann sí an cúrsa is saoráidí i gcónaí.
Sruthchúrsa faoi thalamh
Tá aibhneacha ann a ghluaiseann faoin dtalamh. I dtalamh aolchloiche a tharlaíonn sin, mar is furas don uisce a shlí do ghearradh tríd an aolcloch. Bíonn cortha ar aibhneacha chun an t-uisce do bhailiú i dtreo go mbainfí feidhm as nuair bheadh gá leis.
Abhantrach
Seo an limistéar  talún  óna  shreabhann  an  t-uisce  dromchla  uile  le  sruth,  trí  ghréasán  de  shruthanna, aibhneacha agus lochanna i bhfarraige ag béal abhann, inbhir nó deilte amháin.
Uisce dromchlach
Uiscí intíre ar dhromchla na talún (leithéidí taiscumair, lochanna, aibhneacha, uiscí trasdultacha, uiscí cósta) laistigh d’abhantrach.
Cónaí
Bíonn talamh maith i ngleannta na n-abhann de ghnáth, agus bíonn curadóireacht, tógaint stoic agus ba bainne ar siúl iontu. Bíonn bailte móra iontu de ghnáth.
Is suntasach mar a athraíonn aibhneacha taobh tíre, agus bhí a gcúrsaí fíorthábhachtach i bpatrúin áitrithe talmhaíocht a, trádála is tráchtála. Is féidir abhainn a úsáid i gcomhair iascaireacht agus bádóireacht chomh maith.
Iompar
Úsáidtear aibhneacha freisin le haghaidh breith earraí isteach i dtír éigin, nó amach aisti.
Bíonn droichead thar abhainn chun dul trasna uirthi: droichid cloch nó adhmaid srl. Anseo is ansiúd bíonn droichead coisithe do lucht coisíochta.
Fadó thrasnaigh daoine an abhainn ag áth, nó caol abhann (nó clochán fiú), áit is féidir dul trasna. Faightear an focal áth go coitianta i logainmn eacha na hÉireann inniu.
Na haibhneacha is faide
Is iad seo na habhainnchórais is faide ar domhan:
an Níl                            6,690       an Mheánmhuir
an Amasóin                   6,570       an tAigéan Atlantach
an Mississippi                6,020       Murascaill Missouri Mheicsiceo
an Laing-tsí                    5,980       Muir na Síne Thoir
an Yenisei                     5,870       Muir Chara
an Amúr                        5,780      Caolas na Tartaire
an Óib                           5,410      Muir Chara
an Pláta                        4,880      an tAigéan Atlantach
an Huaing-hé
(an Abhainn Bhuí)          4,840      an Mhuir Bhuí
an Congó                      4,630      an tAigéan Atlantach
an Léana                      4,400      Muir Laptaiv
an Mackenzie               4,240       Muir Beaufort
an Mekong                   4,180      Muir na Síne Theas
an Nígir                        4,100      Murascaill Ghuine
Achadh Dubhthaigh
Is baile suite i gContae Dhoire é Achadh Dubhthaigh.
Octave Mirbeau
Scríbhneoir, úrscéalaí agus drámadóir a bhí in Octave Mirbeau (a rugadh i Trévières ar an 16 Feabhra 1848, agus a cailleadh i bPáras ar an 16 Feabhra 1917). Scríobh sé an leabhar Le Journal d’une femme de chambre (1900).
Nara
Croí-Chathair de chuid na Seapáine is ea Nara (奈良市). Tá sí suite i ndeisceart Honshu, an oileán Seapánach is mó. Tá 368,636 duine ina gcónaí in Nara (daonáireamh 2010).
A Life That's Good
Is é A Life That's Good an dara halbam ón amhránaí Éireannach Lisa McHugh. Bhí sé scaoilte ar an 24 Deireadh Fómhair, 2014.
Port Blair
Príomhchathair críoch Oileán Andaman agus Nicobar i mBá Bheangál is ea Port Blair. Is é an chathair is mó sna hoileáin freisin. Tá an chathair suite ar chósta thoir an oileán Andaman Theas.
Sa bhliain 2011, bhí 108,058 duine ina gcónaí ann
Geilleagar
Glactar le turasóirí sa bhaile féin ach bíonn cead speisialta ó na fórsaí míleata de dhíth chun cuairt a thabhairt ar an gcuid eile den oileán. Tá bunáiteanna ag aerfhórsa na hIndia ann chomh maith le bunáit mhór ag cabhlach na tíre úd a bhaineann leas as an gcuan mór ag Port Blair.
Cill Ria
Is baile suite i gContae Dhoire í Cill Ria.
Nishinomiya
Croí-Chathair de chuid na Seapáine is ea Nishinomiya (西宮市). Tá sí suite i ndeisceart Honshu, an oileán Seapánach is mó. Tá 483,598 duine ina gcónaí i Nishinomiya (daonáireamh 2010).
Leoicéime
Is éard is leoicéime ann ná galar fola nó smeara a chuireann na fuilchealla - na cinn bhána ach go háirithe - ag dul i bhflúirse ar dhóigh neamhnormálta. Ní haon ghalar amháin í an leoicéime ach speictream leathan de ghalair.
Eipsealón
Is é eipsealón (Ε ina cheannlitir, ε ina litir bheag) an cúigiú litir san aibítir Ghréagach. Tá sé de shliocht na litreach Féinící he 25px|He. Sa Shean-Ghréigis fuaimníodh mar /e/ é, agus i gcóras na n-uimhreacha Gréagacha, bhíodh an luach 5 air. Sa Nua-Ghréigis fuaimníodh mar /e̞/ é.
Leoicéime
mion|clé
Eipsealón
Tá bunús ag an litir Rómhánach E agus ag an litir Choireallach Ye (Е, е) sa litir eipsealón.
Leoicéime
Go bunúsach, aithnítear dhá phríomhchineál leoicéime:
Liosta eipeasóidí Clarence (sraith theilifíse 2014)
Is clár teilifís beoite é Clarence, atá ag craoladh ar Cartoon Network ó 14 Aibreán 2014 go dtí 24 Meitheamh 2018. Tá 130 eipeasóid de chuid Clarence.
Achtainiam
Miotal lonrach é an t-achtainiam, agus é chomh radaighníomhach is go bhfuil luisne ann a fheictear sa dorchadas. Is í an radaighníomhaíocht a thabhaigh a ainm don achtainiam. Is é 227Ac an t-iseatóp is cobhsaí, agus níl sé féin róchobhsaí, nó níl sé 22 bhliain ar leathré. Ó thaobh na ceimice de, tá sé an-chosúil leis an lantanam, agus is í an uimhir ocsaídiúcháin is coitianta atá aige ná +3.
Úsáidtear achtainiam mar fhoinse radaíochta, agus sin í an t-aon úsáid amháin is féidir a bhaint as dúil chomh radaighníomhach sin, dáiríre.
Haifniam
Is é an haifniam dúil cheimiceach uimhir a 72 sa tábla peiriadach, agus is í an tsiombail cheimiceach ná Hf. Ba iad Dirk Coster agus Georg von Hevesy a rinne fionnachtain an haifniam i gCóbanhávan sa bhliain 1923, ach ó bhí folúntas i dtábla peiriadach na ndúl san áit seo, bhí a fhios ag na ceimiceoirí ó laethanta Mheindeiléiv anuas go dtiocfaí ar a leithéid de dhúil sa deireadh. Fuair an haifniam a ainm ó Chóbanhávan - Hafnia as Laidin.
Miotal trasdultach é an haifniam, agus é cosúil leis an siorcóiniam ó thaobh na ceimice de. Mar sin tá haifniam ar fáil mar thruailleán sna mianta siorcóiniam. Mar shampla, bíonn beagáinín haifniam sa tsiorcóinia, an mianra siorcóiniam is tábhachtaí. Bíonn haifniam sna mianraí tíotáiniam freisin, cosúil leis an ilminít agus an rúitíl. Bíonn sé deacair an haifniam agus an siorcóiniam a dhealú ó chéile, mar sin - cuid mhór den haifniam atá ar fáil, bíonn sé truaillithe le siorcóiniam. Is í an difríocht is mó eatarthu ná an dlús, nó níl an siorcóiniam ach leath chomh trom leis an haifniam.
Tá cúig iseatóp cobhsaí ag an haifniam: 176Hf (5.2 % den haifniam nádúrtha), 177Hf (18.6 %), 178Hf (27.3 %), 179Hf (13.6 %) agus 180Hf (35.1 %). Thairis sin, tá iarsmaí beaga den raidiseatóp fadsaolach úd 174Hf ar fáil sa dúlra.
Is é +4 an uimhir ocsaídiúcháin is tábhachtaí atá ag an haifniam. Úsáidtear an chlóiríd haifniam (an teitreaclóiríd haifniam, HaCl4) mar amhábhar sna próisis cheimiceacha le hadaimh haifniam a cheangal de mhóilíní móra orgánacha. Na comhdhúile a chruthaítear ar an nós seo, is mar chatalaígh sa pholaiméiriú a úsáidtear iad, is é sin le luas a chur faoin gcineál imoibriúcháin a cheanglaíonn móilín beaga go slabhraí fada. Maidir leis an ocsaíd (an haifnia, nó an dé-ocsaíd haifniam HfO2, is substaint í a bhfuil leáphointe an-ard aici agus í an-támh ó thaobh na n-imoibrithe ceimiceacha de. Úsáidtear san optaic agus sa leictreonaic í.
Sumatra
deas|250px|thumb|Sumatra Is é an séú oileán is mó sa Domhan é Sumatra. Tá Sumatra in Indinéis ar iomlán.
Tullia d'Aragona
A beatha
Ba í Giulia Campana, striapach chúirte, a máthair, agus deirtí gurbh é an Cairdinéal Luigi d'Aragona, nia Alfonso II Napoli, a hathair. Chaith sí a hóige i bhFlórans agus in Siena agus fuair scolaíocht ar leith. Thug a máthair léi chun na Róimhe í agus dul amach aici ar éirim a hiníne. Chaith sí tréimhse mhaith i bhFerrara freisin.
Ba mhinic intleachtóirí ar cuairt acu, leithéidi Giulio Camillo Delminio, Francesco Maria Molza, an Cairdinéal Ippolito de' Medici, Filippo Strozzi, Benedetto Varchi (ar chara léi é agus é ina mháistir scríbhneoireachta aici) agus Girolamo Muzio, a thiomnaigh mórán dánta di.
Cailleadh Luigi d'Aragona sa bhliain 1519, agus chaith Tullia seacht mbliana in Siena sular fhill sí ar an Róimh sa bhliain 1526. Chuaigh sí le ceird a máthar in aois a n-ocht mbliana déag agus bhain tairbhe as a cuid éirime. Ba bhreá an chuideachta í agus bhí cuma shimplí shuntasach ar a cuid éadaí.
Sa bhliain 1537 bhí sí le fáil i bhFerrara, cathair a raibh clú na n-ealaíon uirthi agus áit ar thit a lán fear i ngrá léi. I measc na bhfear sin bhí scríbhneoirí nótálta ar nós Ercole Bentivoglio, agus deirtear gur shnoígh sé ainm Tullia ar gach crann feadh Abhainn Po.
Sa bhliain 1543 phós sí Silvestro Guicciardi in Siena.
Timpeall na bliana 1545 chuir sí fúithi i bhFlórans. Do Cosimo I de' Medici, Diúc Fhlórans, a thiomnaigh sí Dialogo della infinità d'amore [Agallamh an Ghrá gan Chríoch] (1547), an saothar ba mhó iomrá dá cuid. Bhain seo le seánra a bhí go mór san fhaisean ag an am, ach léirigh saothar Tullia dearcadh baineann a thaitin go mór le mná oilte na ré sin.
Tiomnaíodh Rime (1547), díolaim a raibh rian Petrarca uirthi, don Bhandiúc Eleonora di Toledo, bean chéile Cosimo I agus pátrún Tullia. Bhí clú ar leith ar shoinéad a chum sí i gcoinne Bernardino Ochino, seanmóirí dian a lochtaigh an ceol, an rince agus na bréagriochtaí.
Sceitheadh uirthi leis na húdaráis trí huaire, ach tháinig sí slán le cabhair óna cairde sa chúirt.
D'fhill sí ar an Róimh i Mí Dheireadh Fómhair 1548 agus cailleadh í i Mí Mhárta 1556.
Pláta
200px|thumb|Plátaí Is mias réidh é an pláta a úsáidtear chun bia a chur air.
Liosta de charachtair Eastenders (1985)
Sobaldráma Briotanach is ea EastEnders. Is liosta na gcarachtar é seo, a tháinig ar an gclár den chéad uair sa bhliain 1985:
Ōita
Croí-Chathair de chuid na Seapáine is ea Ōita (大分市). Tá sí suite in oirthuaisceart Kyushu. Tá 475,861 duine ina gcónaí in Ōita (daonáireamh 2010).
Wildfire
Is é Wildfire an tríú halbam ón amhránaí Éireannach Lisa McHugh. Bhí sé scaoilte ar an 18 Meán Fómhair, 2015.
An tSeirbia i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg
Ghlac An tSeirbia páirt i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg don chéad uair sa bhliain 2006.
Iomaitheoirí
{{legend|gold|Buaiteoir}} {{legend|silver|Dara}} {{legend|#cc9966|Tríú}} {{legend|#FE8080|Deireadh}}
Droim Maoláin
Is baile suite i gContae Dhoire é Droim Maoláin.
Anjem Choudary
Is gníomhaí sóisialta agus polaitiúil Anjem Choudary (Urdúis: انجم چودهرى; a rugadh ar 18 Eanáir 1967)
Ionsaí diúltaithe seirbhíse
Is éard atá i gceist le hionsaí diúltaithe seirbhíse ná iarracht chun seirbhís áirithe idirlín a chur as aice láimhe ó úsáideoirí dleathacha agus iad ag féachaint le hí a rochtain. Go tipiciúil, déanann an t-ionsaitheoir an oiread sin iarratas cumarsáide ar an targaid is nach féidir léi freagra a thabhairt do na hiarratais ó úsáideoirí dleathacha.
Loch Starnberg
Is loch é Loch Starnberg (Gearmáinis: Starnberger See) gar do München sa Ghearmáin. Cruthaíodh é as oighearshruthanna ó na hAlpa, atá gar don loch. Tá sé 21 ciliméadar ar fhad agus 5 ciliméadar ar leithead.
2016 Chengdu Open
Ba chomórtas ATP World Tour é 2016 Chengdu Open a imrítear in Chengdu, An tSín. Thosaigh an príomhchomórtas ar 26 Meán Fómhair 2016 agus chríochnaigh sé ar 2 Deireadh Fómhair 2016.
B'é 2016 an chéad eagrán den chomórtas. Bhuaigh Karen Khachanov comórtas na singlí le Raven Klaasen agus Rajeev Ram ag bua comórtas na mbeirteanna.
Carbhat
thumb|250px|Carbhat Is stráice caol, cosúil le scaif don mhuineál, a chaitear faoi bhóna, ceangailte le snaidhm, é carbhat.
Bruach na Frìthe
Is í seo ceann de na beanna is éasca agus is dócha an ceann is minicí dreaptha de phríomh-bheanna an Chuilthinn Dhuibh, mar ní éilíonn sí aon chumas streachailte. Téann an bealach is simplí in aghaidh na fána via Fionn Coire, tríd an 'Droim Siar ó Thuaidh', a mbíonn beag níos deacra ach a mbíonn tóir air freisin. Trasnaíonn gach bealach fánaí géara agus screathan.
Ceann de na hionad amhairc is fearr é san Chuiltheann is ea mullach Bhruach na Fríthe. Cé nach í an bhinn is airde sa réimse, is í an t-aon cheann le philéar na Suirbhéireachta Ordanáis.
Na Tathagan
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é na Tathagan.
Srath Feabhail
Is baile suite i gContae Dhoire é Srath Feabhail.
Leonhard Euler
Matamaiticeoir a rugadh i mBasel na hEilvéise ab ea Leonhard Euler (15 Aibreán 1707 – 18 Meán Fómhair 1783). Bunaitheoir na hardmhatamaitice, an chalcalais, na triantánachta, na matamaitice anailísí, agus na meicnice. A shaothar sa réalteolaíocht, an hidridinimic is an optaic suntasach freisin. Ainmnítear cothromóidí Euler-Lagrange agus foirmle Euler as. Chaith sé formhór a shaoil i mBerlin agus i gCathair Pheadair.
Okazaki
Croí-Chathair de chuid na Seapáine is ea Okazaki (岡崎市). Tá sí suite in oirdheisceart Honshu, an oileán Seapánach is mó. Tá 375,321 duine ina gcónaí in Okazaki (daonáireamh 2010).
Seicheamh aigéid núicléasaigh
Is éard is seicheamh aigéid núicléasaigh ann ná comharbas de litreacha a chuireann in iúl ord na núicléitídí laistigh d' aigéad dí-ocsairibeanúicléasac (ADN) (ag baint úsáide as GACT) nó móilín (GACU) d'aigéad ribeanúicléasach (ARN). De réir choinbhinsiún, de ghnáth cuirtear seichimh i láthair ón 5'-críoch go dtí 3'-críoch. I gcomhair ADN, úsáidtear an snáithe polaraíochta. Toisc go mbíonn aigéid núicléasaigh de ghnáth ina pholaiméirí líneacha (neamh bhrainseach) is ionann an t-ord a shonrú agus struchtúr comhfhiúsach an mhóilín ar fad a shainmhíniú. Ar an gcúis seo, tugtar an 'bunstruchtúr' chomh maith, ar an seicheamh aigéid núicléasaigh.
Núicléitídí
mion|Struchtúr ceimiceach ADN mion|Sraith de chódóin i gcuid de mhóilín tARN (Béarla: mRNA) comhdhéanta de thrí núicléitíd, de ghnáth a ionadaíonn [[Aimínaigéad|aigéad aimín amháin.]] Tá na siombailí seo bailí chomh maith do ARN, ach amháin le U (úraicil) in áit T (tímín).
Tábhacht bhitheolaíoch
mion|201x201px|Léaráid den chód géiniteach, trína n-aistrítear an fhaisnéis atá in aigéid núicléacha go dtí seichimh aimíonaigéad i bpróitéiní. I gcórais bhitheolaíochta, bíonn faisnéis in aigéid núicléacha a úsáideann cill bheo  le haghaidh próitéiní ar leith a thógáil. Aistrítear seicheamh na núicléabhunna ar snáithe aigéid núicléasaigh  ag innealra na cealla chuig seichimh aimíonaigéid ag cumadh snáithe próitéine. Freagraíonn gach grúpa de thrí bhun, ar a dtugtar códón, d' aimíonaigéad amháin, agus tá cód géiniteach sonrach ann le haghaidh gach meascán féideartha de na trí bhun arb ionann iad agus  aimíonaigéad faoi leith.
Leagann dogma lárnach na bitheolaíochta móilíní amach an mheicníocht trína ndéantar próitéiní ag baint úsáide as eolas atá sna haigéid núicléacha.Tras-scríobhtar ADN isteach go dtí móilíní tARN, a dtaistealaíonn chuig an ribeasóim chuig áit ina n-úsáidtear an tRNA mar theimpléad le haghaidh an tsnáithe próitéine a thógáil. Ós rud gur féidir aigéid núicléacha ceangal le móilíní le seichimh comhlántach, tá idirdhealú idir na seichimh "polaraíochta" a chódaíonn le haghaidh próitéiní, agus an seicheamh "antapholaraíocht" comhlántach atá leis féin neamhfheidhmiúil, ach gur féidir leis ceangal leis an snáithe polaraíocht.
Léiriú digiteach
mion|370x370px|Seicheamh géiniteach i bhformáid dhigiteach.
Anailís sheichimh
Is féidir anailís a dhéanamh ar sheichimh ghéiniteacha trí dul i muinín uirlisí bithfhaisnéisíochta chun iarracht a dhéanamh a fheidhm a dhéanamh amach.
Tástáil ghéiniteach
Is féidir an ADN i ngéanóm an orgánaigh a anailísiú chun leochaileachtaí chuig ghalair oidhreachta, agus is féidir é a úsáid chun aithreachas an linbh (athair géiniteach) nó sinsear duine a chinneadh.
Santa Cruz de Tenerife
Is príomhchathair oileán agus cúige Tenerife agus í Santa Cruz (nó Santa Cruz de Tenerife) agus í mar comh-phríomhchathair (le Las Palmas de Gran Canaria) chomhphobail fhéinrialaithe na nOileáin Chanáracha sa Spáinn. Tá 206,593 daoine ina gcónaí ann, ach leis mórcheantar uirbeach san áireamh tá 507,306 daoine ann. Is í an dara chathair is mó ar na hoileáin agus tá beagnach leath den oileáin ina gcónaí ann nó mórthimpeall air.
Tá Santa Cruz lonnaithe in oirthuaisceart Tenerife, 210 ciliméadar ó chósta na hAfraice. Tá sé 1,300 ciliméadar ón bpóinte is cóngaraí sa Spáinn. Idir an bhliain 1833 agus 1927 bhí Santa Cruz de Tenerife an t-aon príomhchathair ach sa bhliain 1927 ordaíodh go roinnfear na hoileáin idir an dá príomhchathair mar atá sé fós inniu. Is port tábhachtach é chomh maith mar mol lárnach cumarsáide idir an Eoraip, An Afraic agus Críocha Mheiriceá agus neart long chrúsála ag stopadh ansin le turasóirí ó thíortha éagsúla.
Tá clú agus cáil ar an bhféile sráide atá sa chathair gach Feabhra.
Buamáil Bhostúin (2013)
clé|mion|Cuimhneachán Tharla Buamáil Bhostúin ar an 15 Aibreán, 2013, Phléasc dhá bhuama de dhéantús baile, 12 soicindí agus 190m eatarthu, ag 2:49 p.m., i ngar den líne chríche. Maraíodh triúr agus gortaíodh 264 duine mar gheall ar an ionsaí. mion|níos luaithe sa lá|clé mion|Ceolchoirm "Boston Strong" - 30 Bealtaine, 2013|clé Sa bhliain 2015, bhí Dzhokhar Tsarnaev, fear 21 bliain d'aois, ciontaithe ag giúiré i mBostún i gcomhcheilg a bheith ar bun aige arm mórscriosta a úsáid. Bhí tríocha cúis atá curtha ina leith. Póilín de bhunadh na hÉireann - Joseph Reynolds - an chéad duine a chonaic Tamerlan (maraíodh é níos déanaí) agus Dzhokar Tsarnaev agus iad ar a dteitheadh i Watertown in iarthuaisceart Bhostúin trí lá i ndiaidh na buamála.
Breith d'aon ghuth a bhí ann. D'iarr an chosaint ar an mbreitheamh an triail a aistriú go cathair eile, ach diúltaíodh don iarratas.
Baineann an ciontú leis an ionsaí buamála ag maratón Bhostúin ar 15 Aibreán 2013.
Scannán
Rinneadh scannán de, "Patriots' Day". Bhí ionadaithe Katherine Russell (bean chéile an bhuamálaí a cailleadh) ag píopaireacht faoin éagóir a rinne an scannán uirthi agus bhí cairde ollscoile leis an mbuamálaí a mhair, agus ar cuireadh ina leith go ndearna siad fianaise a cheilt, in adharca an chórais dlí agus cirt.
CLG Greanach/Baile an Gharrdha
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Greanach/Baile an Ghardha.
Suíomh
Tá an club bunaithe i bparóiste Baile an Gharrdha/Greanach in lár Chontae Luimnigh ar dhá thaobh Cnoc Fírinne idir Ráth Caola agus Cromadh, 30km siar ó dheas ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór dá n-imreoirí as baile Baile an Gharrdha agus as na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Greanach, Bodastóic, Baile Bhológ agus Baile Uí Fhaoileáin.
Cluichí
Cé go bhfuil traidisiún níos láidre ag an iomáint] sa cheantar, imrítear peil sa chlub chomh maith. Tá an bhéim dírithe go láidir i dtreo na hiomána. Tá mórcháil bainte amach ag Greanach/Baile an Gharrdha sa chamógaíocht.
Stair
Bhí traidisiún láidir iomána i gcónaí ann i lár Chontae Luimnigh agus bhí clubanna ann i mbailte ar nós Cromadh agus Cill Mocheallóg sular chuireadh tús le CLG féin. Níl tuairisc oifigiúil ar fáil anois faoi bhunú club faoin ainm Baile an Gharrdha ach bhí iománaithe an bhaile gníomhach i gcomórtaisí a eagraíodh i ndiaidh glacadh le rialacha caighdeánacha an spóirt sa bhliain 1884.
Ghlacadar leis an ainm Óglaigh na hÉireann Baile an Gharrdha orthu féin le linn blianta na 1890í agus tá tuairisc ann faoi chluiche a bhuadar ar Fheachtasóirí Mungairit i gComórtas Cromadh sa bhliain 1895. Ghlacadar páirt i gCraobh Iomána Sinsear Chontae Luimnigh na bliana céanna agus shroicheadar an cluiche ceannais sa bhliain dár gcionn ach chailleadar i gcoinne Cathair Laighin.
Bhíodar ar ais arís i gcluiche ceannais na bliana 1904 nuair a bhuaigh CLG An Cheapach Mhór orthu ach, i ndiaidh dóibh an lámh in uachtar d’fháil ar Ard Pádraig chun Craobh Iomána Idirmheánach an Chontae na bliana 1910 a ghabháil, d’éirigh leo sa phríomhghrád nuair a sháraíodar ar Fheadamar sa bhliain dár gcionn. Bhain Feadamar díoltas amach orthu i gcluiche ceannais na bliana 1912 agus chuir sin deireadh le ré órga iomána Bhaile an Gharrdha.
Tá tuairisc ann faoi chluiche idir foireann faoin ainm Greanach agus Brú Rí i gComórtas Iomána Bhéal Átha Grean ar Lá Márta na bliana 1896 ach is cosúil nár chláraíodh club oifigiúil ar thaobh theas Cnoc Fírinne go dtí an bhliain 1901. Thángadar chun chinn díreach i ndiaidh an chlub eile sa pharóiste nuair a bhuadar ar Chaisleán Uí Chonaill chun Craobh Iomána Sóisear Chontae Luimnigh na bliana 1914 a ghabháil. Chuir An Chéad Chogadh Domhanda agus Éirí Amach na Cásca amach go mór ar an gcomórtas sin agus níor imríodh an cluiche ceannais sin go dtí Mí Aibreán na bliana 1917. Bhí an toradh céanna nuair a chas an bheirt arís orthu féin i gcluiche ceannais na bliana 1916 a imríodh i Mí Mheithimh na bliana 1918.
Ba chlubanna iomána sóisir iad Greanach agus Baile an Gharrdha nuair a thosnigh na craobhacha arís le teacht na síochána. Bhí an lámh in uachtar ag Greanach le linn blianta na 1920í agus le Baile an Gharrdhale linn blianta na 1930í agus bhí foireann láidir ag an mbeirt acu le linn blianta na 1940í nuair a bhuaigh Greanach Craobh Iomána Sóisear an Chontae na bliana 1942 agus Baile an Gharrdha dhá bhliain ina dhiaidh sin. Thángadar le chéile sa bhliain 1945 faoin ainm Greanach/Baile an Gharrdha chun páirt a ghlacadh san iomáint sinsear agus shroicheadar cluiche ceannais Craobh an Chontae ar an gcéad iarracht ach chailleadar i gcoinne Átháin.
Scoilt na clubanna trí bhliain ina dhiaidh sin, d’aontaíodar arís sa bhliain 1955 agus scoilteadar do tríú uair sa bhliain 1966. Bhuaigh Greanach ar Stáicéirí de Bhailís chun Craobh Iomána Sóisear an Chontae a bhailiú sa bhliain 1976 agus lean Baile an Gharrdha iad sa chomórtas chéanna trí bhliaina ina dhiaidh sin tar éis dóibh sárú ar Fhíonach/Cill Mhíde. Ba chlubanna sinsir iad suas go dtí an bhliain 1985 ach thit an eisimirce le linn lagtrá blianta na 1980í go trom ar an bparóiste agus bhí an bheirt acu ar ais ag imirt iomána sóisear nuair a tháinig na grádanna teornata i bhfeidhm sa chontae i gcomhair na bhiana 1988. Bhí blianta ann nuair ba dheacair dóibh foirne a chur ar an bpáirc agus, ós rud é go rabhadar ag imirt le chéile sna grádanna óga, tháinig na clubanna sinsir le chéile arís sa bhliain 1990 faoin ainm Gaeil Cnoc Fírinne. Trí bhliain ina dhiaidh sin, athraíodh go Greanach/Baile an Gharrdha é.
Toisc go raibh iomaíocht gear idir cuid theas agus cuid thuaidh an pharóiste i rith na mblianta, níorbh éasca dóibh aithne ar leith a chur in áit don chlub nua ach, nuair a tháinig an chéad chorn chontae peile ar ais chucu i ndiaidh dóibh buachaint ar Úlla i gcluiche cheannais Craobh Sóisear B na bliana 1996, d’fhás an nasc i measc na nimreaoirí. Sháraíodar ar An gCaisleán Nua Thiar chun Craobh Iomána Sóisear A an Chontae na bliana 1998 a ghabháil agus ba chlub iomána sinsear arís é nuair a bhuardar ar An nGleann Rua i gcluiche ceannais Craobh Idirmheánach an Chontae sa bhliain 2005.
Bhuaigh Baile an Gharrdha Craobh Peile Sóisear B an Chontae mar chlub aonar sa bhliain 1989 agus d’éirigh leis an gclub aontaithe an teideal a ghabháil don dara huair nuair a sháraíodar ar Chaisleán Uí Mhathúna i gcluiche ceannais na bliana 2002.
Bhí Greanach/Baile an Gharraí i measc na gclubanna camógaíochta ba láidre sa tír le linn blianta na 1990í agus bhuadar Craobh Club Sinsear na hÉireann ar dhá ócáid.
Páirc Imeartha
Tá páirc imeartha Greanach/Baile an Gharrdha suite i mBaile an Gharrdha, 200m soir ó dheas ó lár an bhaile ar Bhóthar Chill Mocheallóg.
Cispheil
Is spórt é cispheil. Go bunúsach, imríonn dhá fhoireann in aghaidh a chéile, agus bíonn an bua ag an bhfoireann a bhíonn in ann an méid is mó pointí a fháil.
Thug suirbhé domhanda a rinneadh sa bhliain 2022 faoi thuarastail lucht spóirt le fios gur i gcispheil na Stát Aontaithe atá siad siúd is mó a thuilleann ($8.32m an duine ar meán).
Stair na cispheile
Ba é múinteoir spóirt darbh ainm Dr James Naismith, a bhunaigh an cluiche cispheile níos mó ná céad bliain ó shoin. Rugadh agus tógadh i gCeanada é. Chuaigh sé go Meiriceá ag múineadh agus chum sé cispheil sa dóigh is go mbeadh cluiche ínteacht le himirt ag na micléinn sa choláiste i rith an gheimhridh. Sa lá atá inniu ann imrítear cispheil ar fud na cruinne.
Is cluiche simplí ach gasta é an chispheil agus imrítear é ar chúirt chispheile. thumb|clé|Liathróid chispheile.
Rialacha na cispheile
Tá dhá chineál rialacha ag baint le cispheil, rialacha proifisiúnta agus rialacha amaitéireacha. Maireann an cluiche proifisiúnta 48 bomaite agus caitheann an t-imreoir an liathróid chispheile a chuir san eangach taobh istigh de fiche soicind. Maireann an cluiche amaitéireach 40 bomaite agus caitheann an t-imreoir an liathróid cispheile a chuir san eangach taobh istigh de tríocha soicind. Imrítear an cluiche proifisiúnta agus an cluiche amaitéireach go bunúsach mar an gcéanna ach go bhfuil difir beag sna línte atá marcáilte amach ar na cúirteanna.
Michael Jordan
Is é Michael Jordan an t-imreoir cispheile is cáiliúla ar domhan. Rugadh é i Nua-Eabhrac Mheiriceá sa bhliain 1963 agus bhog an teaghlach go Carolina Thuaidh nuair a bhí sé ina ghasúr og. Bhuaigh sé scoláireacht cispheile go hOllscoil Carolina Thuaidh agus sa bhliain 1984 bhuaigh sé "Imreoir Choláiste Naismith na Bliana". Is ansin a thosaigh sé ag imirt do na Chicago Bulls. D'imir sé chun tosaigh sa chluiche cispheile don chuid is mó mar go raibh sé iontach ard, sé troigh agus sé orlach. Sa bhliain 1993 d'éirigh sé as an gcispheil nuair a maraíodh a athair agus thosaigh sé ag imirt baseball. Ach níor fhan sé ar shiúl ón gcispheil i bhfad agus thosaigh sé ag imirt do na Chicago Bulls arís ar an 18 Márta 1995. Sa bhliain 1996 shínigh sé conradh $30 milliúin leo. D'imir sé a chluiche dheireanach sa bhliain 2003 agus é daichead bliain d'aois.
Cispheil cathaoir rotha
Tosaíodh ar chispheil chathaoir rotha a imirt ag deireadh an Dara Cogadh Domhanda. Thosaigh na saighdiúirí á imirt mar gur chaill siad lúth na gcos sa chogadh. Úsáideann na himreoirí cathaoireacha rotha speisialta atá daor le cheannacht ach atá breá éadrom agus ábalta bogadh iontach gasta. Glacann lúthchleasaithe atá míchumasach páirt sna Paralimpeacha gach dara bliain.
Micheal MacGearailt
thumb|upright|Wakefield Park le Micheal Fitzgerald 2010|230px Is tiománaí agus aisteoir é Micheal MacGearailt (Béarla: Micheal Fitzgerald), a rugadh ar an 20 Feabhra 1980 i gCorcaigh, Poblacht na hÉireann. Thosnaigh sé ag tiomáint go hiomaíoch sa Foirmle Ford i Sasana sa bhliain 2001, sa bhliain 2002 tháinig sé abhaile le foireann Cork Racing agus chuaigh sé ag rásaíocht i bhFoirmle Ford Éireannach. Lean sé den tiomáint san Astráil i 2009.
San Astráil a bhí caimeo aige sa Rescue Special Ops agus Underbelly 2: A Tale of Two Cities i 2009. Ach bhí a chéad iarracht ag aisteoireacht go proifisiúnta sa dráma telefis Home & Away i 2010. Lean sé ag aisteoireacht ansin le páirteanna i léirithe scannáin agus telefis san Astráil. Fresin is scríbhneoir é agus scríobh sé Mr. Irrelvant (As Gaeilge: An tUasal Neamhábhartha) i 2011. Bhí sé sa dráma Grounds for Divorce i 2011.
B. Traven
Scríbhneoir Gearmánach a bhí in B. Traven (Feabhra, 1882? – 26 Márta, 1969?) nach bhfuil a fhios againn mórán ina leith. Scríobh sé sraith úrscéalta eachtránaíochta faoi Mheicsiceo, áit ar shocraigh sé síos i ndiaidh dó an Eoraip a fhágáil ina dhiaidh. Creidtear gurbh ionann eisean agus an t-ealaíontóir agus an t-ainrialaí Ret Marut, a chuaigh ar imirce ón Eoraip timpeall ar an mbliain 1924. Dealraíonn sé gurbh é Otto Feige a fhíorainm agus gur rugadh i Schwiebus, cúige Bhrandenburg (inniu: Świebodzin sa Pholainn) é sa bhliain 1882, ach tá teoiricí eile ann freisin. Bhí baint aige le Berick Traven Torsvan agus Hal Croves, beirt fhear a bhí sásta, in amanna éagsúla de shaol Traven, freastal ar a chuid gnóthaí i bhfianaise daoine eile, agus creidtear gurbh é Traven féin a bhí i gceist le Torsvan agus Croves, is é sin, nach raibh i gceist leo ach ainmneacha ceilte a ghlac Traven air féin. Is éard a d'áitigh Torsvan agus Croves, áfach, nach raibh iontu ach idirghabhálaithe a bhí ag tabhairt aire do ghnóthaí Traven. Fuair Croves bás ar an 26 Márta, 1969 i gCathair Mheicsiceo.
Is iad na húrscéalta is clúitiúla dár tháinig ó pheann Traven ná Der Schatz der Sierra Madre ("Stórchiste Sierra Madre") agus Das Totenschiff ("Long na Marbh"), chomh maith le "sraith Caoba", is é sin, sraith an mhahagaine: Der Karren ("An Trucail"), Regierung ("Rialtas"), Der Marsch ins Reich der Caoba ("An Mhairseáil go Ríocht an Caoba"), Die Troza ("An Troza"), Die Rebellion der Gehenkten ("Éirí Amach na gCrochairí"), agus Ein Generál kommt aus dem Dschungel ("Ginearál ag Teacht amach as an Dufair").
Scríobh Traven a chuid leabhar as Gearmáinis agus d'aistrigh sé go Béarla iad ina dhiaidh sin, agus is minic a d'athraigh sé mionrudaí nó fiú imeachtaí scéil sna haistriúcháin. D'áitíodh sé féin gur aistriúcháin a bhí sna téacsanna Gearmáinise agus gurbh iad na leaganacha Béarla na bunscéalta, ach ní ghlacann na saineolaithe an ráiteas seo i ndáiríre. Bhí úrscéalta Traven lán eachtraí sceitimíniúla agus iad suite i saol corrach Mheicsiceo i ré na réabhlóide, ach san am chéanna, bhí siad ar maos le criticeoireacht Shóisialach ar an gcaipitleachas.
Country (albam Lisa McHugh)
Is é #Country an ceathrú halbam ón amhránaí Éireannach Lisa McHugh. Bhí sé scaoilte ar an 12 Lúnasa, 2016.
Purgadóir
deas|250px|thumb|Purgadóir Is (i bhfoirceadal Caitliceach) áit nó stát an fulaingt anamacha peacaigh a bhfuil cónaí ann a leorghníomh a dhéanamh ina bpeacaí sins roimh ag dul go Neamh í purgadóir.
Liosta de charachtair Eastenders (1986)
Sobaldráma Briotanach is ea EastEnders. Is liosta na gcarachtar é seo, a tháinig ar an gclár den chéad uair sa bhliain 1986:
An Suaitreach
Is baile suite i gContae Dhoire é An Suaitreach.
Eric Roberts
Is aisteoir Meiriceánach é Eric Roberts (18 Aibreán 1956 a rugadh é).
Máel Ruain
Thóg Naomh Máel Ruain (bás 792) mainistir i dTamhlacht, Contae Bhaile Átha Cliath, go déanach san 8ú aois, sa bhliain 769AD.
An Tom Gearrtha
Baile beag i gContae Chill Dara is ea An Tom Gearrtha (Cutbush as Béarla). Tá An Currach cóngarach don bhaile agus níl sé rófhada ó Chill Chuillinn, Cill Dara agus an Droichead Nua chomh maith. Bhí 342 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2016. Is í CLG Crochta na Gréine club peile an cheantair agus imríonn club sacair Bush Celtic sa Tom Gearrtha féin.
Ōtsu
Croí-Chathair de chuid na Seapáine is ea Ōtsu (大津市). Tá sí suite i lár deisceart Honshu, an oileán Seapánach is mó. Tá 341,684 duine ina gcónaí in Ōtsu (daonáireamh 2010).
Comhairle Contae an Longfoirt
Is comhairle i gContae an Longfoirt í Comhairle Contae an Longfoirt.
Ialtóg ghiobach Áiseach
Is ainmhí í an ialtóg ghiobach Áiseach. Mamach atá ann.
2017 Chengdu Open
Ba chomórtas ATP World Tour é 2017 Chengdu Open a imrítear in Chengdu, An tSín. Thosaigh an príomhchomórtas ar 25 Meán Fómhair 2017 agus chríochnaigh sé ar 1 Deireadh Fómhair 2017.
B'é 2017 an dara heagrán den chomórtas. Bhuaigh Denis Istomin comórtas na singlí le Jonathan Erlich agus Aisam-ul-Haq Qureshi ag bua comórtas na mbeirteanna.
Addington Palace
Is teach mór suite sa London Borough of Croydon é Addington Palace.
Everything This Way
Is é Everything This Way an chéad albam ón banna ceoil pop/rac Éireannach Walking on Cars. Bhí sé scaoilte ar an 29 Eanáir 2016.
An tSlóivéin i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg
Ghlac An tSlóivéin páirt i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg don chéad uair sa bhliain 2014.
Iomaitheoirí
{{legend|gold|Buaiteoir}} {{legend|silver|Dara}} {{legend|#cc9966|Tríú}} {{legend|#FE8080|Deireadh}}
Uachdar Niad
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd é Uachdar Niad.
,
Éirí Amach na hIndia (1857)
thumb|Ionsaí na ceannaircigh ar Battery Redan ag [[Lucknow, 30 Iúil 1857 (greanadh cruach, timpeall 1860)]]Thosaigh Éirí Amach na hIndia ar 10 Bealtaine 1857; thug na Briotanaigh "an Cheannairc Indiach" nó "Ceannairc Sepoy" air; tugtar "an Chéad Chogadh na Saoirse" air go minic sa lá atá inniu ann. Tá a éifeachtaí le brath sa tír agus ina córas dlí anuas go dtí an lá inniu, mar gheall ar na hathruithe a rinneadh i réimeas na Breataine san India ina dhiaidh.
Imeachtaí
Cuireadh tús leis an éirí amach ar 10 Bealtaine 1857, i mbaile garastúin Meerut, 40 míle (64 km) soir ó thuaidh ó Delhi, i gcoinne riail Comhlacht Briotanach na hIndia Thoir, a d'fheidhmigh mar chumhacht cheannasach thar ceann Choróin na Breataine
Ansin tharla ceannaircí eile agus éirí amach sibhialta go príomha sa Mhachaire Gangéiteach uachtarach agus i lár na hIndia, cé gur tharla eachtraí éirí amach níos faide ó thuaidh agus soir freisin.
Bhagair an éirí amach go mór do chumhacht na Breataine sa réigiún sin, agus ní raibh ann ach nuair a chaill na reibiliúnaithe i Gwalior an 20 Meitheamh 1858. An 1 Samhain 1858, dheonaigh na Breataine ollmhaithiúnas do gach reibiliúnach nach raibh bainteach le dúnmharú, cé nár dhearbhaigh siad go raibh deireadh foirmiúil leis an gcogaíocht go dtí an 8 Iúil 1859.
Tar éis ráig an cheannairc i Meerut, shroich na reibiliúnaithe Deilí go gasta, ar dearbhaíodh a rialtóir Mughal 81 bliain d’aois, Bahadur Shah Zafar, mar Impire Hindustan. Go gairid, ghabh na reibiliúnaithe codanna móra de Chúige an Iarthuaiscirt agus Awadh (Oudh). Tháinig freagra East India Company go gasta freisin.
Le cabhair ó threisithe, rinneadh Kanpur a mhiondíol faoi lár mhí Iúil 1857, agus Deilí faoi dheireadh mhí Mheán Fómhair. Mar sin féin, thóg sé an chuid eile de 1857 agus an chuid ab fhearr de 1858 chun an éirí amach a chur faoi chois i Jhansi, Lucknow, agus go háirithe faoin tuath Awadh. D'fhan réigiúin eile san India atá faoi rialú Cuideachta - cúige Beangál, Uachtaránacht Bombay, agus Uachtaránacht Madras - socair den chuid is mó.
Sa Phuinseáb, chabhraigh prionsaí Saíceach go ríthábhachtach leis na Breataine trí shaighdiúirí agus tacaíocht a sholáthar. Níor tháinig na stáit mhóra phríomhacha, Hyderabad, Mysore, Travancore, agus an Chaismír, chomh maith leis na cinn níos lú de Rajputana, isteach san éirí amach, ag freastal ar na Breataine, in Ard-Ghobharnóir an Tiarna Canning focail, mar "tonnchosc i stoirm."
I roinnt réigiún, go háirithe in Awadh, ghlac an éirí amach tréithe éirí amach tírghrá i gcoinne cos ar bolg na Breataine. Ina ainneoin sin, bhí an éirí amach ina thairseach tábhachtach i stair na hIndia agus Impireacht na Breataine. Mar thoradh air díscaoileadh Cuideachta East India, agus chuir sé iallach ar na Breataine an t-arm, an córas airgeadais, agus an riarachán san India a atheagrú, trí Acht Rialtas na hIndia 1858. Ina dhiaidh sin rinne rialtas na Breataine an India a riar go díreach i Raj nua na Breataine.
Ar 1 Samhain 1858, d’eisigh an Victoria na Ríochta Aontaithe forógra do na hIndiaigh, agus cé nach raibh údarás aici maidir le foráil bhunreachtúil, gheall cearta cosúil le cearta ábhair eile na Breataine. Sa tar éis blianta fada, nuair nach raibh cead isteach i gcónaí ar na cearta seo, bhí na hIndiaigh le tagairt a dhéanamh go follasach d’fhorógra na Banríona agus í ag fás ar náisiúnachas nua.
Bearnas Bholān
mion|Sceitse stairiúil de Bhearnas Bholānl, an Bhalúcastáin, An Phacastáin Bearnas sléibhtiúil is ea Bearnas Bholān tríd an Sliabhraon Toba Kakar de chuid na Balúcastáine, réigiún in iarthar na Pacastáin, 120 ciliméadar ó theorann na hAfganastáin. Ceanglaíonn sé Sibi le Quetta, ag bóthar agus iarnród. Tá bearnas féin déanta suas de roinnt craosán caol agus síneann sé 89 km ó Rindli ó thuaidh chuig Darwāza in aice le Kolpur i gCúige na Balochistaine de chuid na Pacastáine.
Stair
Sa bhliain 1837, d'fhéadfadh sé go mbeadh ionradh Rúiseach faoi bhagairt ar an Áise Theas tríd an Teorann Thiar Thuaidh via na bearnais Khyber agus Bholān. Mar gheall ar an mbagairt seo, seoladh toscaire na Breataine chuig Cabul chun tacaíochta na hÉimíre Dost Mohammed a fháil. I Mí Feabhra 1839, ghlac Arm na Breataine faoi Sir John Keane 12,000 fear trí Bhearnas Bholān agus isteach chuig Kandahar, a bhí tréigthe ag Prionsaí na hAfganastáine; agus as sin leo ina dhiaidh sin ag ionsaí agus ag treascairt Ghazni. "The road through this pass leads, with few and rare exceptions, along what is the bed of a mountain-torrent, when filled by the melting of the snows or heavy rains, and is composed of loose shingly gravel, that recedes from under your feet, and is very difficult for draught: camels get on well. It is infested by the Kakurs, who live by robbery; and the hills sometimes close in upon the road, which is filled up by the bed of the stream, running through rocky chasms, upwards of a hundred feet high, from the top of which the robbers assail the travellers with stones; and were they as bold as they are cruel and perfidious, they might hold the place against all comers. Many spots were pointed out to me by the guides I had with me, as signalised by acts of violence, several European officers having lost their baggage during our occupation of the country. Should there be rain in the higher parts of the mountains, the stream at times comes down in an almost perpendicular volume, without warning, and sweeping all before it, as a friend of mine experienced, when he saw a party of men, horses, and camels, and all his property, borne down by it; when himself and some few men with him escaped by climbing up the nearly perpendicular side of the hill. About thirty-seven men were washed away upon that occasion."." Sa bhliain 1883, chuaigh Sir Robert Groves Sandeman i mbun idirbheartaíochta leis an Cán na Kalat, Khudadad Khan, agus dhaingnigh sé rialú na Breataine thar an bhearnais mar mhalairt air táille bhliantúil.
Iarnróid Bhearnais Bholān
mion|Inneall traenach, a tógadh timpeall 1907 le haghaidh seirbhíse ar Iarnróid Bhearnais Bholān.
Scoil Mhuire
Is meánscoil suite i gContae an Longfoirt í Scoil Mhuire.
Liosta de charachtair Eastenders (1987)
Sobaldráma Briotanach is ea EastEnders. Is liosta na gcarachtar é seo, a tháinig ar an gclár den chéad uair sa bhliain 1987:
Ceiriam
Is é an ceiriam dúil uimhir a 58, agus is í an tsiombail a sheasann dó sna foirmlí ceimiceacha ná Ce. Ceann de na lantanóidigh é, agus mar sin, rangaítear ar na tearcithreacha é, ach níl sé chomh tearc sin - le fírinne, is é an lantanóideach is flúirsí ar an Domhan é. Cosúil leis na miotail tearc-chré eile, tá sé ar fáil sa bhastnaeisít agus sa mhonaisít. Fuair sé a ainm ó Ceiréas, an t-abhacphláinéad.
Is iomaí leas a bhaintear as sa tionsclaíocht agus san innealtóireacht. Cuirtear trí-ocsaíd dé-cheiriam, nó Ce2O3 le breosla díosail leis an dóiteán inmheánach a chatalú agus foirmiú na haonocsaíde carbóin CO a chosc. Maidir leis an dé-ocsaíd ceiriam, CeO2, úsáidtear é le snas agus loinnir a chur ar na lionsaí optúla. Is féidir ocsaídí ceiriam a mheascadh tríd an ngloine féin, nó athraíonn siad comhéifeacht athraonta na gloine. Níl anseo ach cúpla sampla de chomh húsáideach is a bhíonn an ceiriam, dáiríre, nó is dúil ardtábhachtach é san innealtóireacht.
Miotal is ea é a bhfuil loinnir an airgid ann, ach is dí-ocsaídeoir láidir é agus é araiciseach chun imoibriúcháin leis na substaintí eile. Mar sin, tagann smúit ocsaíde air go sciobtha agus é ag imoibriú le hocsaigin an aeir. Níl ról ná páirt aige i mbithcheimic an orgánaigh, ach ní féidir a rá gur nimh láidir chumhachtach a bheadh ann ach an oiread. Scéal eile ar fad é go mbíonn céatadán éigin den tóiriam radaighníomhach measctha tríd an gceiriam a bhíonn ar díol, rud a chuireann le nimhiúlacht an cheiriam, ar ndóigh.
Is iad na staideanna ocsaídiúcháin is tábhachtaí atá ag an gceiriam ina chuid comhdhúl ná +3 agus +4. Bíonn dath láidir dearg nó buí sna comhdhúile ceireacha (ina bhfuil an uimhir ocsaídiúcháin + 4 ag an gceiriam), agus na comhdhúile ceiriúla (+3) bíonn siad bán nó liath. Is í an ocsaíd cheireach, nó an dé-ocsaíd, CeO2, an chomhdhúil is coitianta. Amach ón dá staid ocsaídiúcháin sin, tá an uimhir ocsaídiúcháin +2 ag an gceiriam i gcúpla comhdhúil, mar atá, an dé-hidríd ceiriam CeH2, an aonsuilfíd ceiriam CeS, agus an dé-iaidíd ceiriam CeI2.
Tá an dá staid ocsaídiúcháin an-difriúil le chéile ó thaobh na bunatachta de: bun réasúnta láidir is ea ceiriam (III), cosúil le hiain thrífhiúsacha na lantanóideach eile, ach is bun sách lag é ceiriam (IV). Cuireann an dara staid ocsaídiúcháin ar chumas na gceimiceoirí an ceiriam a dhealú ó na lantanóidigh eile cuibheasach furasta.
Asal fiáin Áiseach
Is ainmhí é an t-asal fiáin Áiseach. Mamach atá ann.
Beinn Uais
Is sliabh in Albain í Beinn Uaish, atá suite sa Ros, Comhairle na Gàidhealtachd.
Aodh Fionnliath
Rí Ailigh agus Ard-Rí na hÉireann ba ea Aodh mac Néill (Sean-Ghaeilge Áed mac Néill) (bás 879), ar a glaodh Aodh Fionnaliath (Áed Findliath ) air um é a aithint óna sheanathair, Aodh Oirdní. Niall Caille ba ea a athair. Ba bhall é de Chineál Eoghain Uí Néill.
Stair
Ó réimeas Áed Allán (bás 743) go dtí gur Brian Bóramha Maoil Seachnaill mac Domhnaill as a choróin sa bhliain 1002, dáileadh ard-ríogacht na hÉireann idir Uí Néill an Tuaiscirt agus an Deiscirt. Bhíodh an Tuaisceart ionadaithe ag Cineál Eoghain, muintir athair Aodha, agus an Deisceart ag Clann Cholmáin, muintir a mháthar. Deir Francis John Byrne gurbh é seo "gnás leochaileach, agus cuma by éad aireach air seachas comhaontú cairdiúil."
Le linn réimeas Mhaoil Seachnaill mhic Mhaoil Ruanaí, a tháinig i gcomharbacht ar athair Aodha mar Ard-Rí, chlaon cothromaíocht na cumhachta idir tuaisceart agus Deisceart i dtreo Chlann Cholmáin an deiscirt. Bhí Ríthe na Mumhan lag tar éis bhás Feilimí mac Criomhthainn sa bhliain 847, agus lena cois sin, rinne Maol Seachnaill ruathair go mion minic ar an Mumhain sna 850idí. Ghéill ríthe na Mumhan dó sa bhliain 858. Sa bhliain 859, tháinig na hOsraí fair smacht Uí Néill, agus tharla cidh idir Máel Sechnaill agus Aodh dá bharr.
Teaghlach
Niall Caille ba ea athair Aodha, agus Gormlaith a mháithair, ar a glaoitear sa Bhanseanchas "Gormlaith of the dazzling white complexion". Donnchadh Mí ba ea a sheanathair ar thaobh a mháthar, agus Aodh Oirdní ar thaobh a athar. Ard-Ríthe uile ba ea a athair, deartháir a mháthair Chonchúr mac Donnchadha, agus a bheirt sheanathracha.
Bhí triúr ban chéile ag Aodh a bhfuil eolas ann fúthu, cé nach soiléir é ord a phóstaí.
I measc páistí eile Aodh, tá:
Luathshaol
Tar éis bhás Néill Caille sa bhliain 845, tháinig uncail Aodha, Maol Dúin mac Aodha i gcoróin mar rí Ailigh. Níl taifead ann cathain ar tháinig Aodh i gcomharbacht air, ach b'fhéidir sa bhliain 855 nuair a fheictear é sin chéad uair sna hannála: Is dócha gur dheartháir Aodha ba ea Flaithbheartach, agus go ndearnadh an ruathar chun staid Aodha mar rí Ailigh a dhaingniú.
Tháinig Aodh i gcoróin le linn tréimhse an-tábhachtach i stair na hÉireann. Bhíodh ruathair Ioruach / Lochlannach ar Éirinn le leath-chéad bliain anuas, ach bhí cuma bhuan ar a lonnaíochtaí anois, agus ceannaireacht láidir faoi Amhlaíbh Conung agus Íomhar. Le linn an ama seo, déanadh annálaithe na ré, maraon le staraithe an lae inniu, tagairt orthu ní amháin mar Lochlannaigh, gaill nó págánaigh, ach fosta mar Ghael-Lochlannaigh.
Tá sé ráite faoi Aodh Fionnaliath gurbh é ar Ard-Rí is rathúla a throid in aghaidh leathadh na Lochlannaigh in Éirinn. Is fíor gur bhuaigh sé roinnt cathanna suntasacha, an chéad cheann taifeadta ag Cath Glenn Foichle sa bhliain 856, sé bliana sular éirigh sé ina Ard-Rí. Le linn an ama seo, bhí aird an Ard-Rí reatha, Maol Seachnaill, dírithe ar choimhlintí intíre, go háirithe sa Mhumhain, seachas ar dhul i ngleic leis na Lochlannaigh. Tá tuairisc amháin ann ámh, don bhliain 856, agus é ag troid in éadan "págánach" (Lochlannaigh) le cuidiú ó Ghael-Lochlannaigh. Is dóigh go raibh comhaontas ann idir na Gaeil dhúchasacha agus lonnaitheoirí Lochlannacha in éadan creachadóirí.