cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Susan Hayward
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Joanne Woodward (30 Meitheamh, 1917 – 14 Márta, 1975). Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1959. Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1953 agus an gradam Ban-aisteoir is Fearr i nDráma i 1959.
Baile Riobaird, Contae Chill Dara
Is baile suite i gContae Chill Dara é Baile Riobaird.
Hamstar buí
Is ainmhí é an hamstar buí. Mamach atá ann.
Simone Signoret
Ba bhan-aisteoir Francach í Simone Signoret (25 Márta 1921 – 30 Meán Fómhair 1985). Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1960.
Údarás Náisiúnta Caighdeán na hÉireann
Eagraíocht reachtúil (NSAI i mBéarla) le dualgais maidir le caighdeáin phróiseas, earraí, seirbhísí is eagraíochtaí in Éirinn. Soláthraíonn sé deimhniúcháin chaighdeáin a nglactar leo ar fud an Domhain, meabhrúcháin ar chaighdeáin, buntomhais chaighdeánacha, monatóireacht leanúnach ar chur i bhfeidhm na gcaighdeán, agus traenáil ar na hábhair seo do lucht gnó is tionsclaíochta.
Samuel Hearne
Taiscéalaí thuaisceart Cheanada, a rugadh i Londain ab ea Samuel Hearns (Mí Feabhra 1745 - Samhain 1792). Ball de Chomhlacht Bhá Hudson, agus an chéad Eorpach a thaisteal thar tír le carr sleamhnáin is curach go dtí an tAigéan Artach.
Langúr órga
Is ainmhí é an langúr órga. Mamach atá ann.
Úilít
Aolchloch ina bhfuil úilití, gráinní cruinne déanta as cisil chomhlárnacha le snáithíní gathacha de charbónáit (cailcít nó aragónaít). Cruthaítear na húilití trí dheascadh is fás na gciseal leanúnach thart ar núicléis de ghráinní gainimh nó blúirí sliogáin agus iad ar ghrinneall te farraige éadoimhne.
Ceárach
Is baile suite i gContae Chill Dara é Ceárach. clé|250px|thumb|Radharc ón aer os cionn Ceárach
Aoine Mhór na Siopadóireachta
clé|250px|mion|Aoine Mhór na Siopadóireachta Titeann Aoine Mhór na Siopadóireachta (nó Black Friday) ar an Aoine i ndiaidh Lá an Altaithe.
An Ungáir i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Ghlac An Ungáir páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1981.
Pointí
Seo hiad na deich dtír ba mhó a thug pointí, sa teileavóta, don Ungáir i mbabhtaí ceannais idir 2016 agus 2018:
Ar an taobh eile de, b'iad an dá tír amháin a ghlac páirt i ngach ceann de na blianta siúd 2016, 2017 agus 2018 ina raibh an córas vótála reatha i bhfeidhm nár thug pointe ar bith sa teileavóta don Ungáir ná an Astráil agus an Spáinn.
* Níorbh fhéidir leis an Rómáin páirt a ghlacadh sa chomórtas i 2016; mar sin, ní raibh an deis acu pointí a thabhairt don Ungáir sa bhliain sin.
Anne Bancroft
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Anne Bancroft (17 Meán Fómhair 1931 – 6 Meitheamh 2005). Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy i 1963.
Yuxiang
mion| Ubhthoradh le yuxiang, mias tipiciúil sa [[Sichuan|tSichuan ]] Meascán blastanais cáiliúil i gcócaireacht na Síne is ea an Yuxiang, ainm a thagraíonn fosta leis an anlann a ndéantar de ina ndéantar cócaireacht ar fheoil nó ar ghlasraí. Deirtear gurb as an Sichuan a tháinig sé, agus gur scaip sé isteach i gcócaireacht réigiúin eile ón gcúige sin.
Cé gurb í ciall liteartha an ainm 'cumhrán éisc', níl bia mara ar bith ann agus ní chuirtear le bia mara é de ghnáth.
Hearóin
Démhoirfín, díorthach moirfín a saothraíodh ar dtús i 1896. Ceapadh ag an am gur thámhshuanach neamhandúile é. A mhalairt ar fad ab fhíor, rud a fuarthas amach go luath. Úsáidtear é chun faoiseamh a thabhairt do dhaoine le han-phian i gcúram foirceanta. Ach tá cosc ar a úsáid i gcuid mhaith tíortha, na Stáit Aontaithe ina measc. Baintear mí-úsáid as go forleathan.
Is druga an-andúileach é hearóin. Forbraíonn an corp acmhainn ar an druga tar éis é a úsáid go rialta, agus faightear amach go tapa go dteastaítear dáileoga níos airde nó níos minice chun na héifeachtaí inmhianaithe a fháil.
De réir mar a mhéadaíonn acmhainn ar an druga, agus nuair a úsáideann duine méid níos mó hearóine, d’fhéadfadh go ndéanfadh sé faillí i gcodanna eile dá shaol, mar shampla a shláinte nó a phost.
William Hayes
Eolaí is dochtúir a saolaíodh i mBaile Átha Cliath ab ea William Hayes (1913-1994). Gníomhréim fhada chuimsitheach aige san India, in Éirinn, an Bhreatain agus an Astráil. Sna 1950idí, freagrach as fionnadh ghéineolaíocht na mbaictéar, timpeall an ama chéanna a bhí Watson is Crick ag léiriú struchtúr déhéilisce an DNA den chéad uair. D'fhoilsigh sé leabhar cáiliúil ar a thaighde, The Genetics of Bacteria and their Viruses (Géinitic na mBaictéar is a Víreas, 1964), lámhleabhar ag mic léinn thar bhlianta fada. Leag sé bunchlocha tábhachtacha sa bhitheolaíocht mhóilíneach agus an innealtóireacht ghéiniteach.
Tamairín leonta órga
Is ainmhí é an tamairín leonta órga (Leontopithecus rosalia, Portaingéilis: mico-leão-dourado). Mamach atá ann, moncaí beag. Maireann sé sna coillte ar chóstaí na Brasaíle. Tá an speiceas i mbaol.
Ivan Pavlov
Fiseolaí a rugadh i Ryazan na Rúise ab ea Ivan Petrovich Pavlov (1849-1936). Rinne sé taighde suntasach ar phróiseas an díleáite i madraí, rialú néarógach an tseilithe, agus ról na n-einsímí. Léirigh sé an t-oiriúnú in ainmhithe a dtugtar oiriúnú Pavlóvach air ó shin. Tionchar mór ag a shaothar ar fhorbairt an iomprachais sa tsíceolaíocht. Bronnadh Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis air i 1904 as an saothar seo.
Wolfgang Pauli
Fisicí teoiriciúil a rugadh i Vín na hOstaire ab ea Wolfgang Pauli (25 Aibreán 1900 – 15 Nollaig 1958). Chuir sé i bhfocail i 1925 prionsabal an eisiaimh nó prionsabal Pauli sa bhfisic chandamach. I 1931 réamhinis sé go raibh cáithnín neodrach ann ar thug sé neoidríonó air. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice i 1945. Bhí saoránacht Mheiriceánach agus Eilvéiseach aige chomh maith le saoránacht Ostarach. I Zürich na hEilvéise a bhfuair sé bás.
Cill Chuillinn
Is baile suite i gContae Chill Dara í Cill Chuillinn (Kilcullen as Béarla). Glaotar 'Droichead Chill Chuillinn' uirthi na blianta ó shin tar éis críochnú droichead nua treasna an An Life. De réir dealraimh aithrítear an t-ainm tar éis bogadh na ndaoine ó Cill Chuillinn go Doichead Chill Chuillinn. Glaotar 'Sean Cill Chuillinn' ar an t-sean bhaile anois. Bhí 3,473 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2011.
Heicseaclóiriféin
C13H6Cl6O2, púdar bán le hairíonna antaiseipteacha a úsáidtear go forleathan in ullmhúcháin maisíochta.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1887
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1887, a thosaigh ar 2 Iúil 1887. B'í an chéad chomórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Bhuaigh foireann Thiobraid Árann, nuair a fuair siad an lámh in uachtar i gcoinne Gaillimhe i mBiorra, Contae Uíbh Fhailí ar 1 Lúnasa.
Linus Pauling
Ceimicí a rugadh i bPortland, Oregon ab ea Linus Carl Pauling (28 Feabhra 1901 – 19 Lúnasa 1994). Chun tosaigh sna 1920idí-1930idí ag baint feidhm as an teoiric chandamach sa cheimic agus ag léiriú struchtúir macramhóilíní de shaghas míoglóibine is haemaglóibine. Scríobh sé téacsleabhar iomráiteach, The Chemical Bond (An Nasc Ceimiceach, 1939), a chuir síos ar phrionsabail is torthaí a chuid oibre. Bhuaigh sé Duais Nobel sa cheimic sa bhliain 1954 as a obair cheannródaíoch. Laoch sa ghluaiseacht fhrithnúicléach is frithchogaidh i rith an chogaidh fhuair, go minic i ngleic le rialtas Mheiriceá. Bhain siad a phas de nuair a fógraíodh go raibh Duais Nobel sa cheimic le tabhairt dó, ach bhí orthu é a thabhairt ar ais chun gurbh fhéidir leis dul chun an duais a fháil. Bhuaigh sé Duais Nobel na Síochána i 1962.
Pazyryk
Ionad i Sléibhte Altai i lár na Sibéire ina bhfuarthas grúpa tuamaí taoiseach réamhstairiúil fáin, a caomhnaíodh go foirfe sa talamh shíorshioctha, ó cuireadh iad i seomraí a bhí líneáilte le hadhmad sa 4ú céad RC. Colainneacha balsamaithe tatuáilte a bhí ann chomh maith le troscán, plátaí adhmaid, culaithirtí capall, éadaí, rugaí feilte, síoda Síneach, is trealamh i gcomhair caitheamh cannabais. mion|Marcach i dtuama in Pazyryk
Cuallacht Aingil de Naomh Ursula
mion|clé|Pietro Calzavacca (1855-1890), [[Brescia]] mion|clé|255x255px|Adhradh a taisí naofa, eaglais Saint-Séverin, [[Páras]]
Tugadh Cuallacht Aingil de Naomh Ursula, nó na hUrsalaigh, ar an mná a bhí ag obair le Angela Merici(1474 - 27 Eanáir 1540). .
Dob iad an chéad chuallacht bean rialta a d’oibrigh taobh amuigh den chlochar iad, agus an chéad ghrúpa bean rialta le múineadh a dhéanamh.
Patricia Neal
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Patricia Neal (20 Eanáir, 1926 – 8 Lúnasa, 2010). Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1964.
Péacóg (féileacán)
Féileacán meánach le súilspotaí suntasacha ar gach sciathán scothdhearg/donn is ea an phéacóg. Itheann na cruimheanna ar neantóga loiscneacha. Agus iad fós óg, sníomhann siad líonta síoda ar na duilleoga.
Scáil
deas|250px|thumb|Scáil Is íomhá nó rud atá go díreach mar an gcéanna i bhfoirm le rud eile, ach lena struchtúr ar mhalairt é scáil.
Macalla
deas|250px|thumb|Macalla Is fuaim a dhéantar frithchaitheamh as fuaimthonnta as dromchla ar ais chuig an t- éisteoir é macalla.
Church of St Thomas the Martyr
Is eaglais Anglacánach suite i Newcastle upon Tyne é Church of St Thomas the Martyr.
Heicteár
Aonad méadrach fairsinge, ionann le 10,000 méadar cearnach, nó 2.47 acra. Úsáidtear é i dtomhas talún de ghnáth.
Ialtóg mheasa órchaipíneach
Is ainmhí í an ialtóg mheasa órchaipíneach (Acerodon jubatus). Mamach atá ann.
Alan J. Heeger
Fisicí a rugadh i Sioux City, Iowa ar an 22 Eanáir 1936 is ea Alan J. Heeger. Bhain sé dochtúireacht i bhfisic amach ó Ollscoil California, Berkeley sa bhliain 1961. Le Alan MacDiarmid is Hideki Shirakawa, bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice sa bhliain 2000 as a shaothar chun polaiméirí seoltacha a fhionnadh is a fhorbairt.
Cill Daingin
Is baile suite i gContae Chill Dara í Cill Daingin.
Údarás Fuinnimh Inmharthana na hÉireann
Is éard atá i gceist le Údarás Fuinnimh Inmharthana na hÉireann, nó UFIE (Béarla: Sustainable Energy Authority of Ireland) ná údarás reachtúil náisiúnta fuinnimh. Tá an UFIE ag iarraidh struchtúir fuinnimh, teicneolaíochtaí is cleachtaí maidir le fuinneamh a athrú chun a bheith inmharthana.
Tá iarrachtaí ar bun ag an UFIE úsáid fuinnimh a dhéanamh níos éifeachtaí, ag méadú úsáid foinsí fuinnimh nach bhfuil bunaithe ar charbón, ag spreagadh iarrachtaí cuimsitheacha chun na haidhmeanna seo a bhaint amach, agus ag soláthar deontas cuí ón rialtas is an tAontas Eorpach. clé|mion|Giniúint leictreachais in Éirinn, 2015=2018, foinse : UIFE
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1888
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1888, a thosaigh ar 27 Bealtaine 1888. B'í an dara comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ní thóg an cluiche ceannais ar siúl.
Oliver Heaviside
Fisicí a rugadh i Londain ab ea Oliver Heaviside (1850-1925). Rinne sé cuid mhaith taighde ar leictreachas agus teileachumarsáid leictreach. Réamhinis sé go raibh ciseal gáis ianaithe (an t-ianaisféar) thuas san atmaisféar a bheadh in ann tonnta raidió a fhrithchaitheamh. Rinne Arthur Kennelly an réamhinsint chéanna ag an am céanna sna Stáit Aontaithe, neamhspleách air. Rinne sé amach i 1902 gur ciseal ianaisféir timpeall 90-120 km in airde a fhrithchaitheann na tonnta raidió, agus tugtar ciseal Heaviside-Kennelly nó an E-chiseal air seo.
Peadairín na stoirme
Peadairín a fhaightear ar fud an Domhain amuigh ar an bhfarraige ach amháin nuair a bhíonn sé ag pórú. Itheann sé planctón a sciobann ó dhromchla na farraige. Déanann sé nead i bpoill sa talamh. Siúlann cuid acu ar an uisce is iad ag eitilt, tagann cuid eile anuas de ruathar don dromchla. Déanann cuid mhaith díobh imirce fhada.
Joseph Paxton
Garraíodóir is ailtire a rugadh gar do Woburn Shasana ab ea an Ridire Joseph Paxton (3 Lúnasa 1803 – 8 Meitheamh 1865). Dhear sé an foirgneamh don Taispeántas Mór i 1851 ar tugadh an Pálás Criostail air. Aistríodh an foirgneamh go Sydenham tar éis an Taispeántais, ach scrios dóiteán é i 1936. Shaothraigh Paxton banana Cavendish freisin, an cineál banana is mó díol i dtíortha an Iarthair anois. mion|[[An Pálás Criostail]]
Droichead Tyne
250px|mion|clé|Droichead Tyne Is droichead suite i Newcastle upon Tyne é Droichead Tyne.
Jane Ní Dhulchaointigh
Is ealaíontóir agus cumadóir Éireannach í  Jane Ní Dhulchaointigh. Bhuaigh sí Gradam Cumadóir na hEorpa le haghaidh Fiontair Bheaga agus Mheánmhéide ar son Sugru, gliú somhúnlaithe a rinne Time magazine cur síos ar mar cheann de na haireagáin is fearr sa domhan.
Saol a hóige agus oideachas
Rugadh Ní Dhulchaointigh i gCill Chainnigh. Tógadh ar fheirm í agus bhí sé i gcónaí ag deisiú rudaí briste. Rinne sí staidéar ar dealbhóireacht. Nuair a bhí sí 23 bhog sí go Londain le staidéar a dhéanamh ar dhearadh táirgí san Royal College of Art. Is ag an áit seo a chum sí ar Sugru, leaistiméire somhúnlaithe ab féidir úsáid a bhaint as nithe briste a dheisiú. Chuir sí séaltán seomra folctha le chéile le púdar mionraibhe, agus bhí liathróid preabach le cuma adhmaid air aici mar thoradh. Bhain sí a céim amach i 2004. Chuaigh sí ina páirtí le James Carrigan agus Roger Ashby chun an comhlacht FormFormForm a bhuní i 2005. Chaith sí 8,000 uair sa saotharlann chun an táirge a fhorbairt, ag obair le heolaí sileacón. Thug sí demo le táirge béite ag Electric Picnic. Bhuaigh sí deontas £35,000 ó Nesta. Rith siad as airgead i 2008, agus bhain sí úsáid as meán sóisialta le hinnealra a cheannach, pacáistíocht a fhorbairt agus suíomh ghreásáin a dhearadh. D'éirigh leo £250,000 a fháil ó Lacomp PLC i 2006. Seolaíodh an táirge faoi dheireadh i mí na Nollag 2009 agus bhí sé díolta amach laistigh de 6 uair. Roghnaigh sí an t-ainm Sugru i ndiaidh an focal súgradh.
Gairm
mion|Rialaitheoir Xbox atá deisithe le Sugru Díoltar Sugru i níos mó ná 6,000 siopaí ar fud an domhain. I 2010 rinne Time magazine cur síos air mar cheann de na haireagán is fearr ar an domhan. D'ainmnigh Foras na Gaeilge é mar cheann de na barr 50 gnó le Gaeilge i 2010. Thug sí Ted Talk ag TEDxDublin i 2012. Ainmítear Ní Dhulchaointigh mar Fhiontraí Dearadh  na bliana ag Féile Dearadh Londain i 2013. Sheol sí Sugru i siopaí B&Q ar fud an Ríocht Aontaithe agus Éire ag baint úsáid as físeán YouTube chun eolas a thabhairt go dtí na custaiméirí maidir lena táirge. Le 2013, úsáideadh Sugru ar gach ceann de na seacht mór-ranna. Chuaigh siad i gcomhar le húsáideoir Sugru Joanne, nach bhfuil aon mhéar aici ar a lámh chlé, ach le mian páirt a ghlacadh i rímharatón. Bhí sí roghnaithe ag EY mar cheann de na fiontraithe is fearr sa bhliain. Tugadh cuireadh di eochairchaint a thabhairt ag 99U ag an Ionad Lincoln do na hEalaíona Taibhiúcháin. Rinneadh an eocharchaint a bhí aici, 'The Magic Is in the Process', plé ar an bpróiseas sé bliana ó hmmm go dtí eureka agus wow!. D'fhorbair siad cos scragaill le haghaidh pionsóirí leis an monaróir trealaimh pionsóireachta Leon Paul. I 2014 rinne The Guardian cur síos ar Sugru mar wonder material. Measadh go raibh níos mó ná £3.6 milliún an bhliain tuillte ag FormFormForm i 2016.
Labhair sí ag InspireFest i 2017, nuair a rinne sí tuairim gur bhainead úsáid as sugru chun níos mó ná deich milliún míreanna a dheisiú. Sheol siad leagan atá sábháilte le haghaidh páistí go bhfuil ar chumas páistí a bheith páirteach leis an cruthaíocht. Bhuaigh sí Gradam Cumadóir na hEorpa le haghaidh Fiontair Bheaga agus Mheánmhéide i 2018. Is í an chéad duine as Éire duine a bhuaigh an duais sin riamh. Díoladh an comhlacht go Tesa in 2018 le haghaidh £7.6 milliún. Tá sí mar chuid den 'Awesome Foundation', a bhronnan £100 in aghaidh na míosa go dtí smaoineamh éagsúla gach mí.
Grainger Town
Is ceantar suite i Newcastle upon Tyne é Grainger Town.
Dancing on Ice
Is comórtas damhsa teilifíse é Dancing on Ice, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2006. Tá sé ar ITV.
Peann cleite
Peann atá déanta as bun barrchaolaithe cleite éin, cleite seachtrach sciathán gé go háirithe. An phríomhionstraim scríofa ón 6ú céad go dtáinig pinn cruach chun cinn i lár an 19ú céad.
Sotar Gordon
thumb|240px|Sotar Gordon Is madadh clóis é sotar Gordon.
Peallagra
Galar cothaithe a tharlaíonn de bharr uireasa niaicine (vitimín ón B-ghrúpa). Coitianta san Afraic mar gheall ar bheagán niaicine a bheith sa chothú is mí-ionsú an bhia. Nuair a bhíonn sé dian, bíonn deirmitíteas, buinneach is néaltrú ar an íobartach.
Cill Chá
Is sráidbhaile suite i gContae Chill Dara í Cill Chá (Béarla: Kilkea).
Baiséadach Mór Gríofa Vendée
thumb|240px|Baiséadach Mór Gríofa Vendée Is madadh clóis é baiséadach Mór Gríofa Vendée.
Cill Seanchua
Is sráidbhaile agus baile fearainn suite i gContae Chill Dara í Cill Seanchua.
Gormán mór Gascúnach
thumb|240px|Gormán mór Gascúnach Is madadh clóis é gormán mór Gascúnach.
Ionad siopadóireachta Cearnóg Eldon
Is ionad siopadóireachta suite i Newcastle upon Tyne é Ionad siopadóireachta Cearnóg Eldon.
Baile Sheáin
Is baile suite i gContae Chill Dara é Baile Sheáin (nó Droichead Baile Sheáin).
Peannaireacht
Foirmeacha is stíleanna lámhscríbhneoireachta, difriúil sna teangacha móra. San iarthar ó timpeall 300 RC bhíodh mórscript mar atá sna ceannlitreacha ar inscríbhinní Gréagacha is Rómhánacha. Ón 8ú céad tháinig mionscript le litreacha beaga in úsáid sa Ghréigis. Faightear an script uingeach, le litreacha móra cruinne, i lámhscríbhinní Laidineacha is Gréagacha ón 4ú céad. Tá script reatha, ina mbíonn na litreacha ceangailte le chéile le stríoca míne a chabhraíonn le luas sa pheannaireacht, in úsáid ón 4ú céad. Saothraíodh an script iodálach san Iodáil timpeall 1500, réamhtheachtaire ar chló iodálach an lae inniu. Peannaireacht a thugtar chun foirfeachta ealaíonta is ea callagrafaíocht.
Coill Dubh
Is sráidbhaile suite i dtuaisceart Contae Chill Dara í Coill Dubh, timpeall ar 40km ó Bhaile Átha Claith. De réir na staitisticí is déanaí, tá 693 daoine ina gcónaí sa bhaile (An Daonaireamh, 2011).
Stair
Bunaíodh Coill Dubh sa bhaile fearainn den ainm céanna i 1952 chun áit chónaithe a chur ar fáil do lucht oibre Bord na Móna sa cheantar áitiúil.
Oideachas
Tá scoil náisiúnta ann sa bhaile le thart ar 160 daltaí.
Cumann Lúthchleas Gael
Tá club iománaíocht ann sa bhaile darbh ainm Coill Dubh GAA.
Grífíneach mór Veindéach
thumb|240px|Grífíneach mór Veindéach Is madadh clóis é grífíneach mór Veindéach.
Peantán
C5H12, hidreacarbón alcáin le 5 adamh carbóin. Tá 3 isiméir struchtúrtha, n-peantán (CH3CH2CH2CH2CH3, le fiuchphointe 36 °C), isipeantán (CH3CH2CH(CH3)CH3, le fiuchphointe 28 °C), agus neoipeantán (CH3C(CH3)2CH3, le fiuchphointe 10 °C).
Rod Steiger
B'aisteoir Meiriceánach é Rodney Stephen Steiger (14 Aibreán, 1925 – 9 Iúil, 2002). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir Is Fearr sna Gradaim Academy i 1968.
Julie Christie
Is aisteoir Briotanach í Julie Frances Christie. Rugadh í ar an 14 Aibreán 1941. Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1966. Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe i 2007.
Cliff Robertson
B'aisteoir Meiriceánach é Clifford Parker Robertson III (9 Meán Fómhair, 1923 – 10 Meán Fómhair, 2011). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir Is Fearr sna Gradaim Academy i 1969.
George C. Scott
B'aisteoir Meiriceánach é George Campbell Scott (18 Deireadh Fómhair, 1927 – 22 Meán Fómhair, 1999). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir Is Fearr sna Gradaim Academy i 1969.
Newcastle City Hall
deas|250px|thumb|Newcastle City Hall Is ceoláras suite i Newcastle upon Tyne é Newcastle City Hall. Osclaíodh é sa bhliain 1927.
Ollscoil Newcastle
Is ollscoil suite i Newcastle upon Tyne í Ollscoil Newscastle.
Stair
Bunaíodh Ollscoil Newscastle sa bhliain 1834.
William Blackstone
clé|mion|200x200px|Commentaries on the Laws of England. (1766) Dlíodóir, scoláire agus breitheamh Sasanach An Ridire William Blackstone. (10 Iúil 1723 – 14 Feabhra 1780). Tháinig a mhórshaothar "Commentaries on the Laws of England" amach sna blianta 1765–1770, agus an oidhreacht ba mhó a d'fhág sí againn. Sa leabhar seo, leag sé an bhunchloch don dlí coiteann, an córas dlí a chuireann an bhéim is mó ar chleachtas na gcúirteanna.
Saol
clé|mion|214x214px|The Great Charter agus Charter of the Forest (1759) Céimí de chuid Ollscoil Átha na nDamh ab ea Blackstone, áit a raibh sé ina mhic léinn i gColáiste Pembroke agus ina chomhalta de chuid Choláiste na nAnamacha Uile.
Glaodh chun an Bharra air i gCumann Onórach an Teampaill an Láir sa bhliain 1746. Ag tús a shaoil oibre, dhíríodh sé ní ba mhó ar riaradh na hOllscoile ná ar a chleachtadh ag an mBarra (d'fhág sé an Barra ina dhiaidh ar feadh roinnt blianta ó 1753 ar aghaidh.)
Thosaigh Blackstone sraith léachtaí rathúil ar dhlí Shasana in Áth na nDamh ba chúis lena cheapadh in Ollúnacht Vinerian Dlí Shasana, a bhí nuachruthaithe ag an am agus a bhí aige ó 1758-66. clé|mion|200x200px|Constitution Ave & 3rd St. NW, Washington, DC Chuaigh Blackstone leis an mBarra arís le rath mór agus agus bhí sé ina Fheisire Parlaiminte de chuid na Tóraithe ó 1761 go 1770. Ceapadh ina bhreitheamh de chuid Bhinse an Rí é i mí Feabhra 1770 agus ina bhreitheamh ina de chuid na bPléadálacha Coiteanna ceithre mhí ina dhiaidh sin, post a bhí aige go dtí gur éag sé nuair a bhí sé sé bliana is caoga d'aois.
Tionchar
Tar éis dó dhá thráchtas eile ar dhlí Shasana a fhoilsiú cheana féin, chuir Blackstone a shaothar is tábhachtaí, Commentaries on the Laws of England (4 imleabhar) amach idir 1765 agus 1769.
Ba é an chéad léargas córasach ar an dlí coiteann a foilsíodh ón Meánaois i leith.
Paolo Uccello
Péintéir a rugadh i bPratovecchio na hIodáile ab ea Paulo Uccello (Paulo di Dono) (1397-1475).
Theatre Royal, Newcastle
Is amharclann suite i Newcastle upon Tyne é Theatre Royal. D'oscail sé ar 20 Feabhra, 1837.
Paolo Uccello
Saol
Ba iad na Medici na pátrúin ba fhlaithiúla agus ab aithnidiúla sa tréimhse seo, an 15ú haois, i bhFlórans. Chuidigh a bpátrúnacht le stádas ealaíontóra a ardú agus tháinig na mórealaíontóirí ar nós Uccello chun cinn faoina gcoimirce. mion|Cath San Romano - La Battaglia di San Romano, le Paolo Uccello, 1436-1440|clé
Ealaín
Rinneadh ealaín na peirspictíochta a fhorbairt le linn an Luath-Renaissance i bhFlórans agus ba é Uccello an chéad ealaíontóir a bhain feidhm as prionsabail na peirspictíochta ina phéintéireacht. Bhí gafa go mór leis an bpeirspictíocht mhatamaiticiúil san am, ach bhí an phointeáilteacht imithe chomh mór sin i bhfeidhm air agus go bhfuil uireasa mothúcháin agus brí le brath ar a shaothar.
Cath San Romano
Tá cuma adhmadúil mharbhánta ar na capaill ina phictiúr, Cath San Romano (thíós) agus níl atmaisféar ar bith ann a bhainfeadh corraí as duine. Is léir ar an bhfíor réamhghiorraithe atá ina luí ar an talamh cén fhoirfeacht a d'fhéadfadh Paolo Uccello a bhaint amach. Ach níl aon chur le chéile idir gnéithe éagsúla an phictiúir, áfach. clé|mion|Storio di Noè (Scéal Naoi), circa 1447-1448
Budragár
Is pearóid bheag atá dúchasach do lár na hAstráile é an budragár (Melopsittacus undulatus). Tugadh isteach do stát Florida sna Stáit Aontaithe freisin. Maireann sí in ealtaí fáin, agus neadaíonn i stocáin crann nó cearchaillí. An-choitianta mar éan cáis i ndathanna éagsúla, ach glas sa nádúr de ghnáth.
Shane Lowry
mion|Irish Open 2009|cléGalfaire gairmiúil é Shane Lowry, a rugadh ar an 2 Aibreán 1987. Is as Clóirtheach, Contae Uíbh Fhailí, é.
Cúlra
Nuair a bhí Lowry dhá bhliain déag d’aois, thosaigh sé ag imirt gailf.
Thosaigh Lowry ag imirt mar amaitéarach agus sa bhliain 2009 bhuaigh sé Craobhchomórtas Oscailte Gailf na hÉireann. Ina dhiaidh sin chuaigh Lowry ina cheann go gairmiúil.
Gairm
Bhuaigh Lowry Craobh na Máistrí sa Phortaingéil sa bhliain 2012.
Sa bhliain 2019, bhuaigh sé an Craobhchomórtas in Abú Daibi. , bua iontach; tháinig sé ar ais go láidir sa chluiche.
An sin i mí Iúil 2019, bhí Craobh Oscailte na Breataine buaite aige i bPort Rois. Bhuail Lowry 72 buille ina bhabhta deireanach chun críochnú ar -15, sé bhuille chun tosaigh ar an Sasanach Tommy Fleetwood. Deich mbliana tar éis dó Craobh Oscailte na hÉireann a bhuachan agus é ina imreoir amaitéarach, tá Lowry ag ceiliúradh agus ceann de mhórchomórtais an ghailf buaite aige.
Glenda Jackson
B'aisteoir agus polaiteoir Sasanach í Glenda May Jackson (9 Bealtaine 1936 - 15 Meitheamh 2023 ). Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1971 agus 1974.
Art Carney
B'aisteoir Meiriceánach é Art Carney (4 Samhain, 1918 – 9 Samhain, 2003). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir Is Fearr i nGradaim an Acadaimh i 1974.
Birtley, Tyne and Wear
Is baile suite i dTyne and Wear é Birtley. Bhí 11,377 duine ina gcónaí i mBirtley i 2001.
Blaydon-on-Tyne
Is baile suite i dTyne and Wear é Blaydon-on-Tyne. Bhí 14,648 duine ina gcónaí i mBlaydon-on-Tyne i 2001.
Ellen Burstyn
Is ban-aisteoir Sasanach í Ellen Burstyn. Rugadh í ar an 7 Nollaig 1932. Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1971 agus 1974. Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1979.
Cullercoats
Is baile suite i dTyne and Wear é Cullercoats. Bhí 9,407 duine ina gcónaí i gCullercoats i 2004.
Dunston,Tyne and Wear
Is baile suite i dTyne and Wear é Dunston. Bhí 770 duine ina gcónaí i nDunston i 2011.
Pearóid
thumb|250px|Pearóid Éan ildaite is ea ‘’’pearóid’’’ atá dúchasach do réigiúin theo ar fud an Domhain. A ghob mór crúcach, pollairí ar an scannán méith. Áitríonn sí foraoisí is mínleach, itheann torthaí is síolta den chuid is mó is roinnt feithidí, láimhsíonn bia lena chos. Go maith chun aithris a dhéanamh ar urlabhra daonna.
Péarsla
Is éard is péarsla (nó péirseog) ann ná cuileog bheag fholláin. Is fho-fhine den ord Diptera is den fhine Oestridae (boiteoga i nGaeilge) iad na péirseoga (Hypoderminae i Laidin).
Cineál Chonaill
Géag Uí Néill an Tuaiscirt ba ea Cineál Chonaill (Sean-Ghaeilge Cenél Conaill) a mhaíodh gurbh é Conall Gulban mac Néill Naoighiallaigh a sinsear, an chéad Éireannach a d'iompaigh ina Chríostaí, a deirtear. Tugadh Tír Chonaill ar a ríocht dhúchais, agus a n-ionad cumhachta ar Mhaigh Íotha i nGleann na Finne. Leathadar de réir a chéile isteach i gcontaetha Dún na nGall agus Fear Manach an lae inniu.
Péarsla
Bíonn an larbha mar sheadán faoi chraiceann mamaigh, cothaithe ag úscthaí ó na fíocháin. Cúis le hait faoin gcraiceann (péarslaí). Gnéithe ar leith ina bplánna ar ainmhithe baile. Tugtar damhdhaol ar larbha na péirseoige.
Cineál Chonaill
Seo a leanas liosta de phríomhchlanna an Chineáil.
Is é is Colm Cille, a bhunaigh mainistir Dhoire, an bhall is cáiliúla de chuid Cineál Chonaill. Maítear gur gharmhac Chonaill Ghulbain é.
Cenél Luighdech
Lugaidh mac Séadna (Lugaid mac Sétnai), fionnó Chonaill Ghulbain, ba ea sinsear Chineál Lughaí (Cenél Luighdech; aitheanta níos coitianta mar Síl Lugdach). Síneadh a gcuid tailte dúchais ó Ghaoth Dobhair go dtí An tSúileach. Bhíodh Uí Dhomhnaill agus Uí Dhochartaigh, ina gclanna is cumhachtaí de Chineál Chonaill.
Clann Chionnfhaoladh
Géag de Cenél Luighdech is ea Clann Chionnfhaoladh ainmnithe as Cionnfhaoladh seanathair Bhaoill (Báegell). Sinsear eapainmneach an phríomhchlann Uí Bhaoill ba ea Baoll féin. Taoisigh Thír Ainmhireach agus Tír Bhoghaine i ndeisceart Dún na nGall ba ea iad. Shíneadh a gcuid críoch ó thús ó Bhaile Dhún na nGall go dtí gar de Chill Mhic Réanáin ar an gcósta thiar. Faoin 13ú haois, bhí a thailte roinnte ina ndá leath ag clann Uí Dhomhnaill; Tír Ainmhireach sa deisceart agus na Trí Tuatha sa tuaisceart. Deirtear go bhfuil an bharúntacht, Baollaigh ainmnithe astu.
Clann Dálaigh
Géag Uí Dhomhnaill de Chineál Lughaí is ea Clann Dálaigh (aitheanta fosta mar Síol Dálaigh). Ainmnithe as Dálach athair Éineacháin (féach thíos), taoiseach Chineál Lughaí, is ea iad.
Cenél Aedha
Aodh mac Ainmhireach (Áed mac Ainmuirech), dubhó Chonaill Ghulbain, ba ea sinsear Chineál Aodha (Cenél Áedha). Ainmuire mac Sétnai ba ea a athair, agus Lugaid mac Sétnai, bunaitheoir Cenél Luighdech, a uncail. Deirtear go bhfuil an bharúntacht Tír Aodha ainmnithe astu.
Cenél mBógaine
Éanna Bóghoin (Énna Bóguine) mac Conall Gulban ba ea sinsear Chineál Bhóghona. Deirtear gurbh é Tír Bhóghona a gcríocha, a deir O'Donovan gurbh ionann sin agus an bharúntacht Báinigh agus cuid den bharúntacht Baollaigh.
Tugtar seachtar mac d'Éanna sna ginealaigh le fáil in Laud 610, tiomsaithe c.1000 AD:
Tá leagan eile ámh sa saothair le Ó Cléirigh:
Dancing on Ice (sraith 1)
Is comórtas damhsa teilifíse é Dancing on Ice, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Tá sé ar ITV. Thosaigh an chéad sraith ar an 14 Eanáir 2006 agus chríochnaigh sé ar an 4 Márta 2006.
Cineál Chonaill
Cenél mBógaine
De shliocht Cineál is ea Naomh Cróine Bheag.
Dancing on Ice (sraith 1)
B'iad Robin Cousins, Karen Barber, Nicky Slater, Jason Gardiner agus Karen Kresge na breithiúna don sraith seo.
Cineál Chonaill
Cenél Duach
Ainmnithe as Tiarnach Daui (Tigernach Duí) mac Conaill Ghulbain is ea Cenél Duach. Deirtear go raibh Ninnid mac Tiarnaigh ar an bhfód ag Cath Móin Daire Lothair (Muine Mór, Contae Doire), áit a chloígh Uí Néill an Tuaiscirt na Cruithne. Bhí Báetán mac Ninnedo mhic Tiarnach ina Rí na Teamhrach le bliain amháin, sa bhliain 568.
Cenél Énna
De shliocht Éanna, séú mac Chonaill Ghulbain, is ea Cineál Éanna (Cenél Énna). Feictear iad mar ríthe Maigh Íotha, Tír Éanna agus Fánaid.
Ó Breasláin
Géag de Chineál Éanna trí Fergus Fanad is ea Uí Bhreasláin
Peter Finch
B'aisteoir Sasanach-Astrálach é Frederick George Peter Ingle Finch (28 Meán Fómhair 1916 – 14 Eanáir 1977). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir Is Fearr sna Gradaim Academy i 1977. Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe i 1977.
An Loilíoch Mhór
Is paróiste sibhialta suite i gContae Chill Dara é an Loilíoch Mhór.
Fiodh Alúine
Is baile beag suite i gContae Chill Dara é Fiodh Alúine. Tá Fiodh Alúine suite ar bhruach na Canálach Móire, leathbhealach idir Claonadh agus Ráth Iomgháin in iarthar an chontae.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1920
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1920, a thosaigh ar 9 Bealtaine 1920 agus chríochnaigh ar 14 Bealtaine 1922. B'í an 34ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 14 fhoireann páirt. Bhuaigh Baile Átha Cliath an comórtas don tríú huair.
Bridgwater agus Somerset Thiar (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Bridgwater agus Somerset Thiar. Cruthaíodh sa bhliain 2010 é. Is é Ian Liddell-Grainger (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Liamhain
deas|250px|thumb|caisleán Liamhna Is baile suite i gContae Chill Dara í Liamhain.
Chippenham (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Chippenham. Cruthaíodh sa bhliain 2010 é. Is í Michelle Donelan (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Louise Fletcher
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Estelle Louise Fletcher (22 Iúil 1934 - 23 Meán Fómhair 2022). Chonacthas í mar aisteoir den chéad uair ar 77 Sunset Strip, sraith theilifíse Meiriceánach (1957–1958). Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy i 1976 de bharr ról Banaltra Ratched a imirt sa scannán úd One Flew Over the Cuckoo's Nest (1975).
Rugadh agus tógadh Louise Fletcher in Birmingham, Alabama. Bhí a thuismitheoirí bodhar, agus d'oibrigh a hathair go dian ar son na mbodhar, ag cur roinnt mhaith pobal eaglaisí dóibh ar bun in Alabama. Mhúin aint léi an chaint di.
Cailleadh i Montdurausse na Fraince í, ar 23 Meán Fómhair, 2022, in aois a 88 bliain.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1919
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1919, a thosaigh ar 18 Bealtaine 1919 agus chríochnaigh ar 21 Meán Fómhair 1919. B'í an 33ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 14 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don seachtú huair.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1918
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1918, a chríochnaigh ar 26 Eanáir 1919. B'í an 32ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Bhuaigh Luimneach an comórtas don dara huair.
Robert Peary
Ceannasaí cabhlaigh is taiscéalaí a rugadh i gCresson Springs, Pennsylvania ab ea Robert Edwin Peary (6 Bealtaine 1856 – 20 Feabhra 1920). I bPortland, Maine a d'fhás sé aníos. Rinne sé 8 n-aistear mara go cósta na Graonlainne, ag baint an chósta thoir amach i 1891-1892 tríd an oighear a thrasnú. I gceannas ar an gcéad aistear go dtí an Mol Thuaidh, 1909.
Christchurch (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Christchurch. Cruthaíodh sa bhliain 1983 é. Is é Christopher Chope (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Marbella
Cathair agus bardas i ndeisceart na Spáinne is í Marbella, a bhaineann le cúige Malaga, san Andalúis. Is cuid de réigiún Costa del Sol Occidental í agus is í suí an Mancomunidad de Municipios de la Costa del Sol Occidental (Gaeilge: Comhlachas Bardasach den Chosta del Sol Thiar) agus ceann an cheantair bhreithiúnaigh (Spáinnis: Partido judicial de Marbella). Tá sé mar an dara bardas is mó i gCúige Málaga agus an 8ú bardas is mó san Andalúis.
Tá Marbella suite ar bhruacha na Meánmhara, idir Malaga agus Caolas Ghiobráltar, agus ag bun Siarra Blanca. Tá a limistéar bardasach suite i limistéar 117 km², trasnaithe ag an mhórbhealach ar a dtugtar Autovía del Mediterráneo (Autovía A-7) agus an dola-bhóthar ar a dtugtar  La Autopista del Mediterráneo (AP-7), na príomhbhealaí isteach chuig an bardas.
Ráth Iomgháin
Is baile suite i gContae Chill Dara é Ráth Iomgháin.
Peicinís
mion|Peicinís Madra beag bídeach a saothraíodh sa tSín suas le 2,000 bliain ó shin. An cholainn fada is na cosa gearr; an t-eireaball lúbtha os cionn an droma; na cluasa fada ar crochadh; an aghaidh leata, beagnach gan soc; an fionnadh an-fhada mín, an-tiubh ar an muineál is an cliabhrach.
Péatar
Cóimhiotal liath stáin le comhábhair éagsúla. D'úsáidtí luaidhe ann tráth chun a chruas a mhéadú, ach de thoradh ar a tocsaineacht, cuirtear antamón ina hionad anois. Dhéantaí coinnleoirí, soithigh óil is gréithre éagsúla eile tí as.
Peictin
Móilín coimpléascach (aonpholaisiúcríd) atá an-saibhir in aigéad galachtúrónach. Feidhmíonn sé mar ghliú i mballaí cealla plandaí, sna ballaí i bpríomhchealla óga go háirithe. Flúirseach in úlla.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1916
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1916, a chríochnaigh ar 21 Eanáir 1917. B'í an 30ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Bhuaigh Tiobraid Árann an comórtas don naoú huair.
Ráth Chofaigh
Is baile suite i gContae Chill Dara é Ráth Chofaigh.
Críostóir Mac Thaidhg
Is peileadóir Gaelach agus iománaí Éireannach é Críostóir Mac Thaidhg (Béarla: Christopher "Chrissy" McKaigue, a rugadh 13 Iúil 1989) a imríonn do Dhoire.
Saol pearsanta
Is as Sleacht Néill do Mhic Thaidhg. D'fhreastail sé ar Choláiste Naomh Pádraig i Machaire Rátha dá mhéanscolaíocht.
Club
Bhain Mac Thaidhg an cluiche ceannais i Craobhchomórtas Peile Sinsearach Doire amach i 2008 le Sleacht Néill, ach bhuail Baile an Doire iad.
Idirchontae
Bhí Mac Thaidhg ina leaschaptaen ar fhoireann Mionúr Dhoire a bhain an dara háit i Craobh Mionúr Uladh agus Craobh Mionúr na hÉireann i 2007. Níos luaithe sa bhliain chéanna bhain sé Sraith Peile Mionúr Uladh leis an chontae, agus thóg sé an corn mar chaptaen.
I 2008, bhain McKaigue cluiche ceannaos Craobhchomórtais Uladh Faoi 21 amach le foireann faoi 21 Dhoire, ach bhuail an Dún iad i ndiaidh dóibh cúl a scóráil. Níos moille sa bhliain roghanaíodh é le himirt i bpainéal Sinsearach Dhoire roimh chluiche in éadan Muineachán sa chraobhchomórtais. Tháinig sé ar an pháirc mar ionadaí sa chluiche sin, ag cugr tús lena ghairm Sinsearach peile le Doire agus scóráil sé pointe sa chluiche.
Bhí baint aige ó thús séasúr 2009 - ainmnníodh i bpainéil Corn Mhic Cionnaith, an tSraith Náisiúnta agus an chraobhchomórtas. Bhain Doire amach cluiche ceannais an tSraith Náisiúnta amach, ach bhuail Ciarraí iad.
Rialacha idirnáisiúnta
D'imir sé d'Éirinn dhá uair in eadán na hAstráile i Sraith Rialacha Idirnáisiúnta 2013.
Tagairtí
<references group="" responsive="">
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1917
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1917, a thosaigh ar 21 Meitheamh 1917 agus chríochnaigh ar 28 Deireadh Fómhair 1917. B'í an 31ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 12 fhoireann páirt. Bhuaigh Baile Átha Cliath an comórtas don dara huair.
Dancing on Ice (sraith 2)
Is comórtas damhsa teilifíse é Dancing on Ice, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Tá sé ar ITV. Thosaigh an dara sraith ar an 20 Eanáir 2007 agus chríochnaigh sé ar an 17 Márta 2007.
B'iad Robin Cousins, Karen Barber, Nicky Slater, Jason Gardiner agus Natalia Bestemianova na breithiúna don sraith seo.
Maoin (cearta dlíthiúla)
Is córas cearta é maoin a thugann smacht dlíthiúil do dhaoine ar rudaí luachmhara, agus tagraíonn sé freisin do na rudaí luachmhara iad féin. Ag brath ar nádúr na maoine, féadfaidh sé go mbeidh sé de cheart ag úinéir maoine úinéir maoine í a úsáid, a athrú, a roinnt, a athshainiú,, a ligean ar cíos, ar morgáiste, a chuir ngeall, a dhíol, a mhalartú, a aistriú, a thabhairt chun bealaigh nó a dhíothú, a thabhairt uaidh nó daoine eile a eisiamh ó na nithe sin a dhéanamh,  chomh maith le b'fhéidir é a thréigean ; ach beag beann ar chineál na maoine, tá an ceart ag a úinéir í a úsáid i gceart faoi na cearta maoine a deonaíodh. San eacnamaíocht agus eacnamaíocht pholaitiúil, ar an mórgóir tá trí chineál maoine ann: maoin phríobháideach, maoin phoiblí, agus maoin chomhchoiteann (ar a dtugtar maoin chomhair freisin). Féadfar maoin, a bhaineann le níos mó ná páirtí amháin i gcomhpháirt, a shealbhú nó a rialú, ar an gcaoi sin ar bhealaí atá an-chosúil nó an-difriúil, go simplí nó go casta, cibé acu go cothrom nó go míchothrom. Mar sin féin, táthar ag súil go mbeidh toil gach páirtí (in ionad a rogha) maidir leis an maoin, sainmhínithe go soiléir agus neamhchoinníollach,  chun idirdhealú a dhéanamh idir úinéireacht agus éasúint agus cíos.
Bart's Not Dead
Craoladh an chéad eipeasóid, "Bart's Not Dead", den tríochadú sraith de The Simpsons ar an 30 Meán Fómhair 2018. Scríobh Stephanie Gillis an eipeasóid seo. D'fhéach 3.24 milliún duine ar an eipeasóid.
Heartbreak Hotel
Craoladh an dara heipeasóid, "Heartbreak Hotel", den tríochadú sraith de The Simpsons ar an 7 Deireadh Fómhair 2018. Scríobh Renee Ridgeley agus Matt Selman an eipeasóid seo. D'fhéach 4.60 milliún duine ar an eipeasóid.
Peasair
Grúpa mór plandaí bliantúla is ilbhliantúla, go minic dreapairí nó crúbadaigh, dúchasach do na réigiúin mheasartha thuaidh is Meiriceá Theas. Tugtar peasair nó pis capaill orthu i nGaeilge. Na duilleoga cleiteach le duilleoigíní caola a chríochnaíonn i dteannóga; na pisbhláthanna aonarach nó i mbláthraí beaga nó fada spíceacha ag teacht amach as ascaillí na nduilleog; na cochaill leata, ag scoilteadh ar a bhfad in dhá chomhla. Gan tábhacht eacnamaíoch de ghnáth, uaireanta ina lotnaid don talmhaíocht. Saothraítear saghas coitianta amháin atá dúchasach don Eoraip, tuaisceart na hAfraice is réigiúin den Áise, a bhfuil bláthanna corcra uirthi, go forleathan mar fhoráiste d'ainmhithe.
Seán Mac Fhionnghaile
Bá aisteoir ó Chontae Dhún na nGall é Seán Mac Fhionnghaile nó Seán McGinley (c. 1952 - 1 Samhain 2009). Tá clú air as a rólanna grinn, a phríomh-rólanna i ndramaí grinn suímh TG4 C.U. Burn agus Gleann Ceo, chomh maith le sraith ghrinn ar RTÉ Raidió na Gaeltachta, Cois Cuan.
Léiritheoir feidhmiúcháin don tsraith FFC a bhí ann agus ba bhall d'Aisteoiri Ghaoth Dobhair é.
Saol
Rugadh Seán Mac Fhionnghaile i nGaoth Dobhair, Contae Dhún na nGall. Bhí dhá iníon agus dhá mhac aige lena bhean chéile Treasa.
Fuair sé bás ó ailse ag aois 57 ar an 1 Samhain 2009. Bhí an galar air ar feadh dhá bhliain. Bhí a shochraid in Eaglais Naomh Colmcille i mBrioglaic, Gaoth Dobhair dhá lá ina dhiaidh a bháis. Mhair a mháthair, Gráinne, i ndiaidh a bháis.
Gairm
Bhí sé páirteach i gclár grinn RTÉ Raidió na Gaeltachta, Cois Cuan.
Bhunaigh sé Cúl a'Tigh, comhlacht léiriúcháin teilifíse. Thrasfhoirmigh sé monarcha a bhí ag titim as a chéile in aice lena bhaile go scoil traenála agus lárionad léiriúcháin.
Doire an tSoirn
deas|250px|thumb|An sean[[Muileann gaoithe|mhuileann gaoithe i nDoire an tSoirn]] Is baile suite in iarthuaisceart Chontae Chill Dara é Doire an tSoirn. Tá an baile suite 30 ciliméadar siar ó thuaidh ó Bhaile Átha Cliath.
Bhí 1,541 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011.
Tá Doire an tSoirn mar chuid de pharóiste sibhialta Ard Chille agus barúntacht Chairbre. Tá sé suite sa toghroinn siúd Cairbre.
Oideachas
Tá bunscoil amháin sa bhaile - Scoil Naisíunta Naomh Conlaith.
Iompar
Freastalaíonn dhá sheirbhís de chuid Bhus Éireann ar an mbaile – mar atá 121 agus 120.
Spórt
Níl cumann CLG dá gcuid fhéin sa bhaile, ach tá ceann amháin ó thiar i gCairbre agus ceann eile ó thoir i bhFiodh Alúine.
Creideamh
Tá eaglais de chuid na hEaglaise Caitlicí i gcroílár an bhaile. Eaglais na Tríonóide Naofa atá uirthi.
Daoine mór le rá
Saolaíodh an léiritheoir scannán Tony Adams (1953–2005) sa bhaile. Chuir Adam tús lena ghairm scannánaíochta ar an scannán ollmhór Deliverance mar fhear cúnta an stiúrthóra Shasanaigh John Boorman.
Léirigh Adams roinnt mórscannán as a stuaim féin chomh maith, amhail 10, Victor/Victoria agus sé cinn de scannáin Pink Panther.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1915
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1915, a thosaigh ar 25 Aibreán 1915 agus chríochnaigh ar 24 Deireadh Fómhair 1915. B'í an 29ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 17 bhfoireann páirt. Bhuaigh Laoise an comórtas don chéad uair.
Péidifilia
mion Mí-ord síceolaíoch ina mbíonn spéis ghnéas ach dúghabhála ag duine fásta agus ógánaigh níos sine i bpáistí.
Aon duine a diagnóisíodh le péidifilia ní mór a bheith ar a laghad 16 bliana d'aois. Caithfidh siad freisin a bheith ar a laghad 5 bliana níos sine ná an t-íospartach i gcás péidifilia déagóirí a diagnóisíodh.
Tá aon idirghabháil ghníomhach dá leithéid mídhleathach coir iúil, agus má tharlaíonn, déantar dochar síceolaíoch fadtéarmach don pháiste.
Peidiméadar
mion|peidiméadar Is é rud is peidiméadar ann ná gléas a chaitheann duine chun an oiread céimeanna a thógann sé a chomhaireamh. De ghnáth bíonn sé bunaithe ar luascadán saor a fheidhmíonn raicín a bhogann roth fiaclach ar aghaidh, fiacail in aghaidh na céime, agus an roth ceangailte le háiritheoir diaile. Is féidir an scála a ghrádú le tomhas ar fhad chéim an úsáideora.
Daon-Phoblacht an Chongó
Bá stát shóisialach Marxach-Leiníneach a bunaíodh i bPoblacht an Chongó i 1969 a bhí i nDaon-Phoblacht an Chongó (République populaire du Congo) Bhí sé ann go 1991 nuair, i ndiaidh lánscor an Aontais Shoivéidí, athbhunaíodh iar-ainm na tíre agus ainmníodh André Milongo mar Phríomh-aire idir thréimhseach. Bhí Páirtí Oibrithe an Chongó (Parti congolais du travail, PCT) ina mbun ar feadh a iomláine.
Príomhaltː Poblacht an Chongó
Déimeagrafaic
Bhí 2,153,685 duine ina gcónaí i nDaon-Phoblacht an Chongó i 1988. Bhí 15 ghrúpa eitneacha éagsúla ann, ach bhí an chuid is mó de dhaoine ina Kongo, Sangha, M'Bochi nó Teke. Bhí 8,500 Eorapach ina chónaí sa tír chomh maith, bá as shíolrach Francach den chuid is mó a bhí iontu. Ba í an Fhraincis teanga oifigiúil na tíre, ach bhí teangacha eile cosúil le Kikongo agus Lingala aitheanta fosta. Bhí an chuid is mó den daonra dírithe i gceantair uirbeacha cosúil le Brazzaville. Bhí rátá litearthachta de 80% ann, ach bhí mortlaíocht naíonán ard ann fosta.
Forógra
Cionn is nach raibh an freasúra míleata cléach ag géilleadh, ghéill Massamba-Débet agus d'fhógair sé maithiúnas, ag saoradh Marien Ngouabi, i measc príosúnaigh polaitaíochta eile i lár 1968. Tar éis an mhaithiúnas ghéill Massamba-Débat an chumhacht i Meán Fómhair, rud a thug slí do thréimhse éagobhsaíochta. Faoi dheireadh ar an 31 Nollaig 1968 tháinig Marien Ngouabi isteach mar cheann stáit. D'fhógair an ceannaire nua go hoifigiúil stát gur stáit a bhí dírithe ar shóisialachas i bhfoirm "Poblacht Móréilimh" an 31 Eanáir 1969. Díríodh an riarachán go láidir i Brazzaville agus ghlac Páirtí Oibrithe Congólach (Parti congolais du travail (PCT)) poist rialtais i ndiaidh dóibh deireadh a chur le tionól náisiúnta an tsean-phoblacht. D'eagraigh an PCT Marxist-Leniníneach comhdháil bunreachtúil sa phríomhchathair ón 29 go dtí an 31 Nollaig 1969, agus bá é an t-aon pháirtí sa stát nua. Thug Marien Ngouabi roinnt polasaithe cumannach isteach- cosúil le náisiúnú na modhanna táirgthe - sna blianta ina dhiaidh. Feallmharaíodh Ngouabi i 1977 agus tháinig an coirnéal Joachim Yhombi-Opango i gcomharba air. Rialaigh Yhombi-Opango go dtí Feabhra 1979, nuair a tháinig Denis Sassou-Nguesso i gcumhacht.
Ar an dóigh céanna le roinnt stáit chumannacha eile san Afraic le linn an Chogadh Fuar, bhí dlúthchaidreamh ag Daon-Phoblacht an Chongó leis an Aontas Sóivéadach.
D'fhan an chairdeas seo láidir tar éis feallmharú Ngouabi i 1977. Choinnigh rialtais an PCT dlúthchaidreamh leis an Fhrainc fosta, áfach.
Idirthréimhse
I lár na bliana 1991, bhain an Comhdháil Náisiúnta Ardcheannasach an focal populaire ("Daon-") as ainm oifigiúil na tíre, agus chuir siad bratach agus aintiún nua isteach in áit an bhratach agus an aintiún a bhí in úsáid faoi rialtas an PCT. Chuir an Comhdháil Náisiúnta Ardcheannasach deireadh leiis an rialtas PCT agus cheap siad Príomh-Aire idirthréimhseach, André Milongo, a infheistíodh le cumhachtaí feidhmiúcháin. Bhí cead ag an tUachtarán Denis Sassou Nguesso fanacht in oifig i gcáilíocht deasghnách le linn an idirthréimhse.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1914
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1914, a thosaigh ar 10 Bealtaine 1914 agus chríochnaigh ar 18 Deireadh Fómhair 1914. B'í an 28ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 14 fhoireann páirt. Bhuaigh an Clár an comórtas don chéad uair.
Peidiméid (ailtireacht)
San ailtireacht chlasaiceach, teascán triantánach balla os cionn an taibhléadain, timpeallaithe ag na coirnisí claonta (is é sin, le binn shínte). Is peidiméid bhriste í nuair nach dtagann na taobhanna claonta le chéile ag an stuaic.
Halfway (EastEnders)
Is carachtar ficseanúil é Callum "Halfway" Highway sa chlár teilifíse EastEnders. Glacann Tony Clay an pháirt mar Halfway. Bhí Halfway ar an gclár den chéad uair ar an 1 Eanáir 2018.
My Way or the Highway to Heaven
Craoladh an tríú heipeasóid, "My Way or the Highway to Heaven", den tríochadú sraith de The Simpsons ar an 14 Deireadh Fómhair 2018. Scríobh Dan Castellaneta, Deb Lacusta agus Vince Waldron an eipeasóid seo. D'fhéach 2.52 milliún duine ar an eipeasóid.
Richard Dreyfuss
Is aisteoir Meiriceánach é Richard Stephen Dreyfuss. Rugadh é ar an 29 Deireadh Fómhair, 1947. Bhuaigh sé an gradam Aisteoir Is Fearr sna Gradaim Academy i 1978. Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1978.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1913
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1913, a chríochnaigh ar 2 Samhain 1913. B'í an 27ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don seachtú huair.
Teach Srafáin
Is baile suite i gContae Chill Dara é Teach Srafáin.
Seanchill Chuillinn
Is baile fearainn suite i gContae Chill Dara í Seanchill Chuillinn. Tá achar sách mór ann — 792 acra — agus baineann a lán staire leis an áit. Níl pobal mór ann, áfach — níl ach 79 áitreabh ar an mbaile.