cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Banana Yoshimoto
Liosta leabhar
Aistriúcháin Bhéarla na leabhair i litreacha Iodálacha. Níl sna leaganacha Gaeilge ach garbhaistriúcháin ar theidil leabhar nár aistríodh go Béarla fós.
Aicme shóisialta
deas|250px|thumb|Aicme shóisialta Is roinn sochaí bunaithe ar an stádas sóisialta agus eacnamaíoch í aicme shóisialta.
James Victory
Polaiteoir Éireannach ab ea James Victory (1880 - 5 Lúnasa, 1956). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Colm Ó Gealbháin
Is iománaí é Colm Ó Gealbháin. Rugadh é ar an 2 Feabhra 1993. Is as Contae an Chláir é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2013.
Poblachtaí na Rúise
Seo liosta poblachtaí na Rúise.
Cottenham
Is baile suite i gCambridgeshire é Cottenham. Bhí 6,200 duine ina gcónaí in gCottenham.
Sgiogarstaigh
Is sráidbhaile ar Leòdhas na hAlban, Comhairle nan Eilean Siar, é Sgiogarstaigh.
David Attenborough
Tá David Attenborough (a rugadh i Londain, Sasana ar an 8 Bealtaine 1926) ar dhuine de na craoltóirí agus nádúraithe is cáiliúla ar domhan. Aithnítear é ar dhuine de na ceannródaithe is tábhachtaí i léiriú clár faisnéise ar an dúlra. Tá a ghuth údarásach ar an BBC ag dul siar go dtí na 1950idí. clé|mion|220x220px|Great Barrier Reef, 2015
Óige an tsaineolaí
thumb|220x220px|David Attenborough (ARKive, 2003)|clé|alt= D’fhás Attenborough aníos i dTeach an Choláiste ar Champas Choláiste na hOllscoile, Leicester, áit a raibh a athair, Frederick, ina phríomhoide. Bhí beirt deartháireacha ag David – Richard Attenborough (an t-aisteoir agus stiúrthóir scannán iomráiteach) agus John (a bhí ina fheidhmeannach leis an gcomhlacht Alfa Romeo). I rith an Dara Cogadh Domhanda, d’uchtaigh a thuismitheoirí beirt chailíní Giúdacha a bhí ina dteifigh.
Chaith Attenborough cuid mhór dá óige ag bailiú iontaisí, cloch agus eiseamal nádúrtha eile. Agus gan é ach seacht mbliana d’aois, thug an seandálaí suntasach, Jacquetta Hawkes, spreagadh dó leanúint ag cur lena ‘iarsmalann’ phearsanta. Cúpla bliain ina dhiaidh sin, thug duine dá dheirfiúracha uchtaithe píosa ómra dó a bhí líonta le créatúir réamhstair iúla; caoga bliain ina dhiaidh sin, bheadh an iontaise chéanna mar bhunús an chláir "The Amber Time Machine". mion|220x220px|3D Creative Summit 2013|alt=|clé D’fhreastail Attenborough ar Scoil Ghramadaí Wyggeston in Leicester. Ghnóthaigh sé scoláireacht chuig Cambridge, áit a ndearna sé staidéar ar gheolaíocht agus zú-eolaíocht. Bhain sé céim amach sna hEolaíochtaí Nádúrtha. mion|220x220px|Great Barrier Reef, 2015|alt=|cléIdir 1944 agus 1946 lean sé dá chuid staidéir acadúil, an babhta seo ar an antraipeolaíocht, i Scoil na hEacnamaíochta, Londain. Ar chríochnú a chéime dó, chaith sé dhá bhliain i dTuaisceart na Breataine Bige agus in Albain mar chuid dá Sheirbhís Náisiúnta sa Chabhlach Ríoga. I 1950, phós Attenborough Jane Elizabeth Ebsworth Oriel. Mhair an pósadh go dtí a bás siúd i 1997. Bhí beirt pháistí (Robert agus Susan) ag an lánúin. clé|mion|293x293px|Weston Library, [[Oxford 2015.|alt=]]
Slí bheatha sna meáin
Ar nós thromlach mhuintir na Breataine Móire ag an am sin, ní raibh teilifíseán ag Attenborough agus ní raibh ach clár teilifíse amháin feicthe aige ina shaol go dtí sin! Ghlac sé le tairiscint Adams, áfach, dul ar chúrsa oiliúna agus, i 1952, fostaíodh é go lánaimseartha sa BBC.
Sa bhliain 1957, nuair a chuir an BBC Aonad Stair an Dúlra ar bun go hoifigiúil in Bristol, dhiúltaigh Attenborough a chlann óg a aistriú ó Londain. Bheartaigh sé a rannóg féin a bhunú, áfach: An tAonad Taistil agus Taiscéalaíocht a.
Tharraing sé clú air féin mar scríbhneoir agus láithreoir na sraithe "Life" i gcomhar le hAonad Stair an Dúlra sa BBC (ó 1979 go dtí 2005). Léiríodh naoi sraith de "Life": cnuasach clár atá ina shuirbhé cuimsitheach ar gach cineál ainmhí agus fásra dhomhanda. Meastar go raibh lucht féachana de 500 milliún duine ag "Life on Earth".
Gradaim
Is liosta le háireamh é an líon gradam oifigiúil a thuill David Attenborough as ucht a chuid gaiscí craoltóireachta agus, sa bhliain 1985, bronnadh ridireacht air. I measc na nduaiseanna atá bainte aige, tá Bonn Institiúid na hÉiceolaíochta agus Bhainistíocht an Chomhshaoil (The Institute of Ecology and Environmental Management Medal) (2006), mar aitheantas ar a bhfuil déanta aige chun cur le dearcadh agus tuiscint an phobail ar an eiceolaíocht. Chaith David Attenborough a ochtódú breithlá ag scannánú olltoirtísí ar na hOileáin Galapagos; ina measc bhí an olltoirtís, Lonesome George, a bhí thart ar an aois chéanna leis an taiscéalaí léannta.
Gobsheisc
Is planda í an ghobsheisc (Rhynchospora alba) san fhine Cyperaceae. Dúchasach do roinnt mhaith den Leathsféar Thuaidh.
Henryk Sienkiewicz
clé|mion|Lublin Voivodeshipː ar dheis, Wola Okrzejska, áit a d'fhás sé Scríbhneoir clasaiceach Polannach ab ea Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz, nó Litwos, a saolaíodh i Wola Okrzejska ar an 5 Bealtaine 1846 agus a fuair bás i Vevey, an Eilvéis, ar an 15 Samhain 1916. clé|mion|Muzeum Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku Bhí an-ráchairt ar a chuid scríbhinní timpeall ar chasadh an chéid. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1905.
Bhí máistreacht aige ar an urscéal stairiúil agus eipiciúil. Is fearr aithne ar an leabhar, Quo Vadis nó "Cá bhfuil do thriall?" (1896). Galar corónach croí ba thrúig bháis dó ar an 15 Samhain 1916 (in aois 70 dó) i Vevey, san Eilvéis.
Úrscéalta
An tríológ stairiúil (Trylogia):
Úrscéalta eile:
Fisic na gCáithníní
Is éard is Fisic na gCáithníní ann ná craobh na fisice a dhéanas staidéar ar na comhábhair eiliminteacha de dhamhna agus de radaíocht (buncháithníní), agus an idirghníomhaíocht eatarthu. Tugtar freisin fisic ardfhuinnimh uirthi, toisc nach mbíonn mórán cáithníní eiliminteacha ar fáil faoi ghnáthimthosca sa nádúr, ach is féidir iad a chruthú agus a aimsiú le linn imbhuailtí fuinniúla cáithníní eile, mar a dhéantar i luasairí cáithníní. Tugann taighde sa réimse seo le fios go bhfuil liosta fada de cháithníní ann.
Cáithníní
Is teoiricí candamacha na teoiricí uile i bhfisic na gcáithníní, agus bíonn siméadracht lárnach iontu. Tá an damhna comhdhéanta as adaimh. Tá gach adamh comhdhéanta as núicléas agus leictreoin á thimpeallú, agus an núicléas comhdhéanta as prótóin agus neodróin. Tá fisic na gcáithníní dírithe ar na prótóin agus na neodróin seo, na cáithníní a bhfuil siad seo comhdhéanta astu, agus ar cháithníní gaolmhara eile. Tugtar cáithníní bunúsacha ar cháithníní fo-adamhacha a mheastar a bheith do-roinnte ina gcáithníní níos lú fós. Is iad seo na cáithníní damhna (na cuairc, na neoidríonónna, na muóin agus na tónna) agus na cáithníní fórsa (na glúóin, na fótóin agus bósóin W is Z). Is iad na príomhfhórsaí a fheidhmíonn idir na cáithníní seo an fórsa leictreamaighnéadach, an fórsa núicléach láidir, agus an fórsa núicléach lag. Déantar neamhaird ar an bhfórsa imtharraingthe sa chomhthéacs seo.
Faoi dheireadh na 1930idí bhí eolas faighte ar na prótóin, na neodróin agus na leictreoin, an t-eamhnú núicléach léirithe, agus an fhisic núicléach. Déanann fisic na gcáithníní iniúchadh ar struchtúr damhna ar leibhéal atá, ar a laghad, céim níos doimhne ná an fhisic núicléach. Sna turgnaimh is luaithe sa staidéar seo, rinneadh taighde ar na rianta a d'fhág gathanna cosmacha ar eibleachtaí fótagrafacha. Mar seo a fionnadh muóin (1937) agus pióin (1947). Ar dtús ceapadh gurbh iompróir fórsa núicléach an pión, de réir teoirice a chum Hideki Yukawa i 1935, ach tá teoiricí agus tuiscintí nua tagtha ina hionad sin, bíodh is gur féidir an fórsa idir neodróin is prótóin i bhfisic núicléach ísealfhuinnimh a shamhlú mar fhórsa atá idirghafa ag pióin.
Cuairc
Sna 1950idí léirigh staidéir eile ar ghathanna cosmacha agus turgnaimh le luasairí luatha go raibh cáithníní eile ann le maiseanna éagsúla. Léirigh cuid acu iompar aduain, mar cruthaíodh iad go héasca (rud a chuirfeadh in iúl gur trí fhórsaí láidre a cruthaíodh iad) ach mheath siad go mall (faoi mar gur fórsaí laga a bhí i gceist). Cumadh uimhir chandamach nua (aduaine) chun na torthaí seo a chuimsiú. Ina dhiaidh sin cumadh uimhreacha candamacha eile, le hainmneacha neamhghnácha eile, chun idirghníomhartha a braitheadh idir cáithníní a chuimsiú. Sna 1950idí-1960idí fionnadh cuid mhaith cáithníní nua agus athshondas, ina measc an frithphrótón (rud a chruthaigh go raibh frithcháithníní ann) agus an neoidríonó. Thug Murray Gel-Mann agus Yuval Ne'eman scéim rangaithe na gcáithníní isteach i 1961, bunaithe ar shiméadracht agus lipéadú nua ar na cáithníní, le huimhreacha candamacha cosúil le haduaine agus iseaghuairne.
I 1964 thuairimigh Gel-Mann agus an fisicí Meiriceánach Georg Zweig (1937-) go raibh cáithníní teibí mar bhunús leis an tsiméadracht, agus thug siad an t-ainm cuairc ar na cáithníní sin. Ach i dturgnaimh leis an luasaire líneach i Stanford, inar imbhuaileadh prótóin le leictreoin, taispeánadh go mb'fhéidir go raibh cáithníní taobh istigh de phrótóin le hairíonna na gcuarc. Bíodh is nár braitheadh na cuairc go díreach, meastar go forleathan gurb iad cáithníní bunúsacha na bprótón, na neodrón agus chuid mhaith de na cáithníní fo-adamhacha eile iad (nó níos bunúsaí ná mar a bhí ar eolas).
Naisc
Réaltfhisic
John Nolan
Polaiteoir Éireannach ab ea John Nolan ( - 1948). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal.
YBC 7289
Is táibléad cré Bablónach é YBC 7289. Tá sé suntasach mar gheall ar an gcuntas cruinn ann ar fhréamh chearnach 2, an fad trasnánach cearnóg le sleasa ar fad 1. Tugtar an uimhir seo go dtí sé cinn d'ionaid dheachúlacha, "an cruinneas ríomhaireachtúil is mó... sa domhan ársa". Creidtear go ndearna mac léinn an táibléad i ndeisceart na Measpatáime idir 1800 agus 1600 RCh.
Ialtóg
Ainmhí beag is ea an ialtóg. Mamach eitilte in ord na Chiroptera is ea í. Is éard atá i gceist le Chiroptera (fuaimnítear /kaɪˈrɒptərə/) nó ord faoi ríocht na mamach. Is mamaigh eitilte iad na hialtóga san ord seo. Tagann an téarma Chiroptera ó dhá fhocal i nGréigis, cheir (χειρ) "lámh" agus pteron (πτερον) "sciathán".
Íomhar Luimnigh
Rí Lochlannach deireanach chathairstát Luimnigh, agus rí leathdheireanach 'Gael agus Gael' na Mumhan, ba ea Íomhar Luimnigh (Meán-Ghaeilge Ímar Luimnich; Sean-Ioruais Ívarr) (bás 977). Tháinig sé i gcoróin idir titim na nEoghanacht agus teacht i réim an Dáil Chais.
Trína iarrachtaí arís is arís eile um a údarás a dhearbhú i Luimneach agus sa cheantar ina thimpeall, agus b'fhéidir sa Mhumhain féin, thuill sé ardról mar chéile comhraic sa chéad chuid den dréacht den luath-12ú haois, Cogad Gáedel re Gallaib. Namhaid Mhathúna mhic Cinnéide, éilitheoir ar an teideal Rí na Mumhan ba ea é, agus in ann trátha a dheartháir níos óige is níos cáiliúla agus comharba, Brian Bóramha.
De réir Cogad Gáedel re Gallaib, d'éirigh Íomhar in establishing é féin a shocrú mar rí Mhumhan ar feadh tréimhse sna 960idí, go dtí gur cloíodh é i gCath Shulchódach Móire sa bhliain 968, ach is amhrasach é seo mar fhíorstair, dar le scoláirí. Is amhlaidh gur tháinig sé ar ais ach bliain nó dhó ina dhiaidh sin agus bhain sé cáil éigin amach.
Ialtóg
Gaeilge Mhanann
Craitnag a deirtear i nGaeilge Mhanann.
YBC 7289
Ábhar
Tá cearnóg ar an táibléad, agus tá dhá líne thrasnánach sa chearnóg. Tá an uimhir 30 scríofa ar thaobh amháin den chearnóg sa chóras seascadúil. Tá dhá uimhir sa chóras seascadúil scríofa ar na trasnáin. Is í "1; 24,51,10" an chéad uimhir sa chóras seascadúil. Sin cothrom le 305470/216000 ≈ 1.414213, meastachán ar fhréamh chearnach a dó. Tá míchruinneas an mheastacháin seo níos lú ná cuid amháin in dhá mhilliún. Is í an dara huimhir ná "42; 25,35". Sin 30547/720 ≈ 42.426. Sin í an fhréamh chearnach 2 méadaithe faoi 30: an fad trasnáin chearnóg le sleasa ar fhad 30.
Léirmhíniú
Cé go léirítear YBC 7289 go minic (mar atá sa ghria) leis an gcearnóg dírithe go trasnánach, bheadh ​​na coinbhinsiúin chaighdeánacha Bablónacha, chun cearnóga a tharraingt bheadh ​​taobhanna na cearnóige ingearach agus cothrománach acu, agus an taobh uimhrithe ag an mbarr. Is dócha gur “táibléad láimhe” a bhí ann, mar gheall ar an gcruth cruinn agus méid an táibléid, agus an scríbhneoireacht mhór atá air. Choinnídís mic léinn a leithéid i mbos a láimhe le haghaidh obair gharbh. Is dóigh gur chóipeáil an mac léinn luach fhréamh chearnach 2 ó tháibléad eile, ach tá nós imeachta atriallach chun an uimhir seo a ríomh ar tháibléad Bablónach eile, BM 96957 + CBL 6598.
Ba iad Otto E. Neugebauer agus Abraham Sachs na chéad daoine a d’aithin tábhacht mhatamaiticiúil an táibléid seo sa bhliain 1945. I measc táibléad Bablónach eile, tá ríomhanna achar heicseagán agus heiptagón. Ina measc seo tá ríomhanna ar uimhreacha níos casta ailgéabrach, mar shampla fréamh chearnach a trí. Tá an fhréamh chearnach trí ann freisin i ríomhanna ársa na hÉigipte faoi na pirimidí. Tá na huimhreacha ar YBC 7289 chomh beacht sin go léiríonn sé go raibh nós imeachta ginearálta ann chun iad a ríomh.
D'úsáid an matamaiticeoir Gréagach Claudius Tolamaes an meastachán seascaidí céanna ar fhréamh cearnach dhá (1; 24,51,10) i bhfad níos déanaí ina Almagest. Níor mhínigh Tolamaes cá as a tháinig an meastachán seo. Dealraíonn sé go raibh aithne mhaith thart ag an am sin.
Bunús agus coimeádaíocht
Ní fios cén áit sa Mheaspatáim as ar tháinig YBC 7289. De bharr a chrutha agus a stíl scríbhneoireachta is dóigh gur cruthaíodh i ndeisceart na Measpatáime é, idir 1800 agus 1600 R.Ch. Bhí bailiúchán táibléad Bablónach ag J.P. Morgan, agus bhronn sé a eastát d'Ollscoil Yale sa bhliain 1909. Rinneadh an 'Yale Babylonian Collection' as an mbronntanas seo.
Ag Yale, rinne an 'Institute for the Preservation of Cultural Heritage' samhail dhigiteach den táibléad. Tá sé seo oiriúnach do phriontáil 3T.
Antoine Ó Ceallaigh
Is iománaí é Antoine Ó Ceallaigh. Rugadh é ar an 15 Nollaig 1993. Is as Contae an Chláir é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2013.
Fulbourn
Is baile suite i gCambridgeshire é Fulbourn. Bhí 4,673 duine ina gcónaí i Fulbourn i 2011.
Louisa May Alcott
Ba scríbhneoir Meiriceánach í Louisa May Alcott. Rugadh sa bhliain 1832 í agus bhásaigh sí ar an 29 Samhain sa bhliain 1888. Tá aithne uirthi mar gheall ar a leabhar cáiliúil Little Women. Aistríodh an leabhar go Gaeilge ag Nioclás Tóibín faoin teideal Mná Beaga.
Bunreacht Chónaidhm na Rúise
mion|clé Glacadh le Bunreacht reatha Chónaidhm na Rúise (Rúisis: Конституция Российской Федерации) i reifreann náisiúnta an 12 Nollaig 1993. Tháinig bunreacht na Rúise i bhfeidhm an 25 Nollaig 1993, ón nóiméad a foilsíodh é go hoifigiúil. Ghlac sé ionad iar-Bhunreachta Shóivéadaigh an 12 Aibreán 1978 de chuid Phoblacht Shóivéadach Fheidearálach Shóisialach na Rúise i ndiaidh ghéarchéim bhunreachtúil na Rúise sa bhliain 1993.
As na vótálaithe cláraithe uile, ghlac 58,187,755 duine (nó 54,8%) páirt sa reifreann. Vótáil 32,937,630 (54,5%) díobh i bhfabhar ghlacadh an Bhunreachta.
Dordghiotár
Is téaduirlis é an dordghiotár. Tá sé cosúil le giotár, ach tá an gléas agus a chuid téide níos mó, le fuaim níos ísle. Sa phopcheol agus rac-cheol ó na 1950idí ar aghaidh, is é an dord an leath eile den lucht rithime - ag obair go cóngarach leis na drumaí - a chuireann bunús amhrán le chéile do na ceoltóirí eile.
Bunreacht Chónaidhm na Rúise
Dearbhú Glactha
Dearbhú Glactha:
Dordghiotár
Is minic atá 4 shreang ar an dord, atá tiúnta i gceathrú cosúil leis na chéad cheithre shreang ar an ngnáth-ghiotár ach sa chéad ochtach níos ísle. Is iad ainmneacha na sreanga seo E A D agus G. Ach úsáidtear uimhreacha difriúla sreanga ag dordghiotáraí nuair a bhíonn réimse níos mó nó fuaim éagsúil ag teastáil.
Bunreacht Chónaidhm na Rúise
Struchtúr
mion|clé|[[Dmitri Anatolyevich Medvedev|Dmitri Medvedev ag tógáil mhionn an uachtaráin lena lámh ar an mBunreacht, an 7 Bealtaine 2008.]]
Tá an bunreacht roinnte ina dhá chuid.
Dordghiotár
Stair an Dordghiotáir
mion|clé|Dordghiotár le cúig shreang
Sa 1950idí, d'úsáidtí an dord dúbailte chun droichead a dhéanamh ó na drumaí go dtí na huirlisí eile i mbanna ceoil. Ach bhí fadhbanna leis an uirlis seo. Ar dtús, bhí sé mór. Tá timpeall sé troigh ar an dord dúbailte. Rinne sé seo deacair é a bhogadh ó áit go háit. Freisin, bhí sé deacair a sheinm. Gan stiallóga cosúil le giotár, bhí ar an seinnteoir a lán cleachta a dhéanamh chun nótaí a sheinm i dtiúin. Freisin, chuir sé strus mór ar lámha lena sreanga tiubha i bhfad ón méarbhord.
Is é an dordghiotár leath den ghrúpa. Dordghiotáraí a tugtar ar dhuine a sheinneann an uirlis seo. I measc na ndordghiotáraithe cáiliúla, tá Paul McCartney ó The Beatles, Sting ó The Police, Phil Lynott ó Thin Lizzy, Adam Clayton ó U2, Flea ó Red Hot Chili Peppers, John Entwistle ó The Who, Lemmy Kilmister ó Motörhead, agus Dee Dee Ramone ó Ramones.
Víreas leoicéime/liomfóma na T-chille daonna
Víreas a chuireann tús le foirmeacha ionsaitheacha leoicéime is liomfóma, agus galar a dtugtar parapairéis spasmach thrópaiceach air (neamhord géar céimnitheach néaróg a mbíonn pairilis mar thoradh air). Scaiptear an t-ionfhabhtú trí chomhriachtain ghnéasach nó ionaclú le snáthaidí truaillithe, agus tá sé forleathan in oirthear na hÁise, an Afraic is Meiriceá Theas.
Amoebozoa
Is mór-ghrúpa de phrótasóin aiméabóideacha iad na amoebozoa, ina n-áirítear an chuid is mó díobh a ghluaiseann trí bhíthin sreabhadh inmheánach cíteaplasmach. Bíonn cuma mhaol mhéarach ar a gcuid bréagphóidiamaí saintréitheach, ar a dtugtar lóbaphóidiamaí. Tá siad aoncheallach don chuid is mó, agus faightear go minic in ithireacha agus i ngnáthóga uisceacha iad; maireann cinn eile mar shimbóisigh i dteannta le orgánaigh eile, pataiginí san áireamh. I measc na n-amoebozoa tá na slam-mhúscáin ann, orgánaigh ilnúicléatacha nó ilcheallacha a dhéanann spóir agus atá infheicthe ag an tsúil de ghnáth.
Visteáiria
Tor duillsilteach dreaptha, dúchasach d'oirthear na hÁise is Meiriceá Thuaidh ach tugtha isteach in an-chuid tíortha. Na duilleoga cleiteach le duilleoigíní ubhchruthacha/leathfhada. Pisbhláthanna aige atá cumhra, liathchorcra, vialait nó bán, i gcrobhaingí fada crochta. Fástar mar mhaisiúchán é, ach is fadsaolach é agus éiríonn na stoic tiubh cnapánach. Fástar dhá speiceas go coitianta, ceann Síneach le bláthanna liathchorcra, agus ceann Seapánach le bláthanna gorma/corcairdhearga.
Eangach thagartha náisiúnta na hÉireann
Is é Eangach thagartha náisiúnta na hÉireann an córas eangach thagartha a úsáidtear i bPoblacht na hÉireann agus i dTuaisceart Éireann. Sa chóras seo roinntear Éire i 25 bosca, gach ceann 100 km ar fhad agus 100 km ar leithead. Tugtar litir do gach bosca.
Dæmonicus (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an tríú heipeasóid, "Dæmonicus" den naoú sraith The X-Files ar an 2 Nollaig 2001. Scríobh Frank Spotnitz an eipeasóid seo. D'fhéach 8.7 milliún duine ar an eipeasóid.
Comhairle Buirge Aontroim agus Baile na Mainistreach
Is údarás áitiúil é Comhairle Buirge Aontroma agus Bhaile na Mainistreach (Béarla: Antrim and Newtownabbey Borough Council) a bunaíodh ar 1 Aibreán 2015. Bunaíodh sé tar éis chumasc Chomhairle Buirge Aontroma agus Comhairle Buirge Bhaile na Mainistreach. Bhí na chéad toghcháin don údarás ar an 22 Bealtaine 2014 agus bhí 73 iarrthóir ag rith do 40 suíochán. D'fhan an t-údarás i scáthfhoirm go dtí gur cruthaíodh an Buirge go foirmiúil ar 1 Aibreán 2015.
Comhairleoirí
Do na toghcháin tá an chomhairle roinnte i seacht ceantair toghcháin áitiúla
Comhairleoirí de réir toghcheantair
Léiríonn an liosta seo ná comhairleoirí tar éis an toghcháin ar an 2 Bealtaine 2019, san ord a raibh siad tofa.
Hanley Grange
Is baile suite i gCambridgeshire é Hanley Grange.
Cíb locháin
Is planda í an chíb locháin (Carex acutiformis). Fásann sí in áiteanna fliucha in iarthar agus tuaisceart na hEorpa.
Conchúir Mac Craith
Is iománaí é Conchúir Mac Craith. Rugadh é ar an 29 Bealtaine 1991. Is as Contae an Chláir é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2013.
Einsím
thumb|280px|right|Gliocsalaigh I Daonna. Tá an dá ian since atá riachtanach ag an einsím, le haghaidh a imoibrithe a chatalú, ar thaispeáint mar sféir corcra, agus tá coscaire einsíme darbh ainm S-heicsiolglútaitión ar thaispeáint mar samhail spáslíonach, ag líonadh dhá láthair ghníomhach.
Is bithmhóilíní iad na heinsímí le héifeacht chatalaíoch (.i. méadaíonn siad ráta imoibrithe ceimiceacha). Is próitéiní iad an chuid is mó de na heinsímí.
Ernst Haeckel
Bitheolaí, nádúraí, fealsamh, lia, agus ollamh suntasach Gearmánach ab ea Ernst Heinrich Philipp August von Haeckel (16 Feabhra 1834 — 9 Lúnasa 1919).
Ba mhínitheoir luath sa Ghearmáin é ar theoiricí Darwin ar an éabhlóid. Rinne Haeckel taighde go háirithe ar ainmhithe mara gan chnámh droma.
Tháinig Haeckel ar na mílte speiceas nua. Ba é an chéad duine riamh a tharraing craobh ghinealaigh na n-ainmhithe, ag taispeáint an comhchaidreamh idir na foirmeacha beatha. Agus cheap Haeckel na coincheapa fíleam, fíligineacht, éiceolaíocht agus an ríocht Protista. Go dtí 1862 rangaítear gach organach mar ainmhí nó plandaí. Ansin d’athraigh Haeckel an córas ó bhun go barr. clé|mion|[[crann na beatha sa The Evolution of Man (foilsithe 1879)]] clé|mion|1866ː Generelle Morphologie der Organismen ː  Plantae, Protista, Animalia. clé|mion|Kunstformen der Natur (1904): "Haeckel Actiniae" clé|mion|1906
Peter Mandelson
Is polaiteoir Sasanach é Peter Mandelson (21 Deireadh Fómhair, 1953 a rugadh é). Ba Coimisinéir Eorpach don Trádáil é i gCoimisiún Barroso ón bhliain 2004 go 2008.
Vitriúivias
Ailtire is innealtóir míleata Rómhánach ab ea Vitriúivias (Marcas Vitrúivias Pollio, 1ú céad). Scríobh sé 10 n-imleabhar, De Architectura (Ar an Ailtireacht), an t-aon tráchtas Rómhánach ar marthain ar an ábhar seo.
Seán McCurtin
Polaiteoir Éireannach ab ea Seán McCurtin (24 Meitheamh 1896 - 12 Samhain 1982). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal.
Stefan Zweig
Saol
Bhí cónaí air ó 1919 go 1934 i Salzburg san Ostair. Giúdach ab ea é agus theith sé roimh na Naitsithe go Sasana, i dtús. Ansin chaith sé achar gairid i Nua-Eabhrac sular chuir sé faoi sa Bhrasaíl.
Bhí saol cruthaitheach scríbhneoireachta thar a bheith torthúil aige agus chuir sé idir dánta, gearrscéalta, úrscéalta, drámaí agus sliochtanna stairiúla i bhfoirm beathaisnéisí i gcló. clé|mion|286x286px Sa bhliain 1942, agus dóchas caillte aige sa chine dhaonna, i bhfianaise an uafáis bhí ar siúl san Eoraip chuir sé féin agus a bhean chéile lámha ina mbásanna féin.
Saothar
Ceann de na húrscéalta is aitheanta dár scríobh sé ná Schachnovelle (Úrscéal Fichille).
Baile Chaisleáin an Róistigh
Is baile suite i gContae Chorcaí é Baile Chaisleáin an Róistigh.
Meánaicme
Is an grúpa sóisialta idir an uasaicme agus lucht oibre, lucht gnó agus gairmiúil agus a dteaghlaigh san áireamh í meánaicme.
1884
Tarluithe
mion|Praia da Boa Viagem ("Cladach Boa Viagem" in Nitéroi), 1884, saothar le Hipólito Boaventura Caron, péintéir [[An Bhrasaíl|Brasaíleach]]
Airde (geografaíocht)
Is é airde suíomh geografach ná airde an suíomh os cionn pointe tagartha seasta, de ghnáth meánleibhéal na mara. Úsáidtear airde agus tú ag tagart do phointí ar dhromchla an domhain.
Sléibhte Mhám Toirc
Sliabhraon in iarthuaisceart Chontae na Gaillimhe thiar thuaidh is ea Sléibhte Mhám Toirc. Níl an pointe is airde ach 702 méadar os cionn lebhéil na farraige. Is fearr leis an gcuid is mó de na siúliórí Na Beanna Beola atá suite in aice le Sléibhte Mhám Toirc, ach de réir dealramh tá radharc álainn fós le feiceáil ó bharr an tsliabhraoin.
Leabharliosta
"The Mountains of Connemara: a hill walker's guide" (ISBN 0-9504002-4-6)
Sumbu Kalambay
Dornálaí Congólach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Patrizio Sumbu Kalambay a rugadh ar an 10 Aibreán 1956 i Lubumbashi, Poblacht Dhaonlathach an Chongó.
Thomas Pynchon
Scríbhneoir Meiriceánach is ea Thomas Ruggles Pynchon Jr. Rugadh i nGlen Cove, Nua-Eabhrac é ar 8 Bealtaine 1937. Chaith sé dhá bhliain ag déanamh staidéir ar an fhisic innealtóireachta in Ollscoil Cornell roimh dó dul sa Chabhlach Meiriceánach. Sa bhliain 1957 d'fhill sé ar Chornell agus céim sa Bhéarla ar lorg aige. Bhí Vladimir Nabokov ag tabhairt léachtanna san ollscoil ag an am, agus glactar leis go raibh Pynchon mar dhalta aige. Díthreabhach is ea Pynchon na laethanta seo ach tá sé fós ag scríobh - tháinig an leabhar Inherent Vice amach ar 9 Lúnasa 2009.
Ag seo úrscéalta agus gearrscéalta dá chuid:
Cairpre
Ainm coiteann Gaelach na meánaoise is ea Cairbre (Sean-Ghaeilge Cairpre, Coirpre), a bhí ag roinnt phearsana miotasacha agus stairiúla, ina measc:
Páirc na Tulcha
Is staid sacair í Páirc na Tulcha ar bhruach na habhann den ainm céanna, an Tulcha. Tá sí suite i nDroim Conrach, Baile Átha Cliath. Imríonn Shelbourne F.C. a gcluichí ann faoi láthair. Is é 9,700 toilleadh na staide.
Éadbhard Brús
Ard-Rí na hÉireann idir na blianta 1315 agus 1318 ab ea Éadbhard Brús (Edward Bruce) (1280 - 14 Deireadh Fómhair 1318). Albanach, ba deartháir le Roibeard Brús, rí na hAlban, é. Fuair Éadbhard Brús bás sa bhliain 1318 ag Cath Fhochairde i gContae Lú.
Comhthéacs
clé|mion|266x266px|Reilig, Fochaird agus uaigh an rí Eachtra chinniúnach i stair na hÉireann agus i stair na hAlban araon a bhí i gcorónú Eadbhaird ina Ard-Rí Éireann agus ina fheachtas míleata i n-aghaidh thiarnas na nAngla-Normannach in Éirinn.
Ionradh Brús a thugtar ar an bhfeachtas sin a chuir athrú ar leathnú na nAngla-Normánach in Éirinn agus a threisigh le feachtas an neamhspleáchais in Albain ionas gur tháinig chun cinn le himeacht aimsire an dá náisiún ar a dtugtar Éire agus Albain sa lá atá inniu ann. clé|mion|266x266px|Reilig, Fochaird agus uaigh an rí Sa bhliain 1315 nó 1316, corónaíodh Éadbhard Brús ina rí ar Éirinn, in aice le Dún Dealgan, b'fhéidir (níl na staraithe cinnte). . mion
Cogaí
Timpeall an Charghais, sa bhliain 1314, chuir Éadbhard Brús, deartháir Rí na nAlbanach, tús leis an léigear ar Chaisteal Sruighlea, a bhí faoi cheannas Sir Philip Mowbray. Nuair nárbh fhéidir le Éadbhard bua a chur i gcríoch, shocraigh sé comhaontú le Mowbray - mura thagann aon fhaoiseamh roimh Oíche Fhéile Eoin 1314, bheadh air an caisleán a ghéilleadh d'Éadbhard. clé|mion|266x266px|[[Annála Uladh agus scéal ard-rí na hÉireann]] An bhliain dár gcionn, tháinig  Éadbhard Brús go hÉirinn chun fronta Gael eile a chruthú in aghaidh na Sacsanach. Bhí tíorántacht dhofhulaingthe i gceist sa tír. Mar shampla, chuir Éadbhard Brús an  séipéal  i  mBaile Átha  Fhirdhia  trí  thine  agus  an  pobal  fós istigh ann.
I mBealtaine 1316, rinne Éadbhard II Iarla ar Chill Dara de Sheán Mac Gearailt as "dea-sheirbhís" mar cheannaire an airm a chuir i gcoinne ionradh Éadbhaird Brús ar Chill Dara.
Maraíodh Éadbhard Brús ag cath Fhochairde ar 14 Deireadh Fómhair 1318. Bhí an namhad foai stiúir Sir John de Bermingham.
Toradh
"Cé gur briseadh ar Eadbhard Brús agus gur maraíodh é sa bhliain 1318, is fada a chuaigh an toradh a tháinig ar an ionradh. Tháinig athrú ar leathnú na nAngla-Normannach in Éirinn agus sa dara leath de na meánaoiseanna, tháinig athbheochan ar litríocht na nGael agus cultúr na nGael faoi bhláth. An tráth céanna, ardú meanma a bhí ann do na hAlbanigh an cath a chur ar na Sasanaigh in Allt nam Breac, rud a réitigh an bealach don náisiún neamhspleách."
Traoil
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Traoil air:
Vance Palmer
Úrscéalaí Astrálach, drámadóir, scríbhneoir aistí agus criticeoir ba ea Edward Vivian "Vance" Palmer (28 Lúnasa 1885 – 15 Iúil 1959).
Beatha
Rugadh Palmer in Bundaberg in Queensland agus d’fhreastail sé ar Scoil Ghramadaí Ipswich. Ní raibh ollscoil in Queensland ag an am agus rinne sé staidéar ar scríbhneoireacht Astrálach a linne i Scoil na nEalaíon in Brisbane. Bhí poist éagsúla aige agus chuaigh sé ag obair mar oide ag réimse eallaigh Abbieglassie, áit a bhí ar an iargúil 800 ciliméadar siar ó Brisbane. Bhíodh sé ag obair mar bhainisteoir freisin, agus d’fhreastlaíodh sé ar shearmanais na mBundúchasach, dream a raibh mórán acu ann ag an am. Tháinig suim aige sa timpeallacht anseo agus suim sa chaidreamh idir Bundúchasaigh agus daoine bána.
Bhí rún aige óna óige amach a bheith ina scríbhneoir, agus thug sé cuairt ar Londain in 1905 agus in 1910 chun dul chun cinn sa cheird sin. Bhí tionchar ag na sóisialaigh ar bhuail sé leo ar a dhearcadh polaitiúil.
Bhuail sé le Janet (Nettie) Higgins in Melbourne in 1909. Phós siad in Londain in 1914 agus bhí siad ar saoire sa Fhrainc nuair a bhris an Chéad Chogadh Domhanda amach. D’fhill siad ar Londain, áit ar rugadh a gcéad iníon Aileen in 1915. Tháinig siad ar ais chun na hAstráile an bhliain chéanna agus rugadh an dara hiníon acu, Helen, in 1917. Chuir Vance agus Nettie in éadan na hiarrachta a rinne rialtas Billy Hughes ar an gcoinscríobh a thabhairt isteach. Liostáil Vance in 1918 ach chríochnaigh an cogadh sularbh éigean dó dul ag troid.
Bhí Vance agus Nettie ag foilsiú filíochta, gearrscéalta, critice agus iriseoireachta roimh an gcogadh, agus sna 1920idí chuaigh siad i mbun na litríochta go lánaimseartha. D’fhoilsigh Palmer an chéad úrscéal aige in 1920 agus dráma (The Black Horse) in 1924. Ba iad na húrscéalta ab fhearr aige ag an am sin The Man Hamilton (1928), Men Are Human (1930), The Passage (1930) agus The Swayne Family (1934).
I rith an Dara Cogadh Domhanda chuir Vance agus Nettie go láidir in aghaidh an fhaisisteachais sa bhaile agus i gcéin.
D’fhoilsigh Palmer roinnt leabhar stairiúil agus beathaisnéiseach sa tréimhse seo: National Portraits (1941), A G Stephens: His Life and Work (1941), Frank Wilmot (1942) and Louis Esson and the Australian Theatre (1948). I ndiaidh an chogaidh d’fhoilsigh sé tríológ nár fháiltigh na criticeoirí roimpi ag an am ach a thaitin níos fearr leo níos déanaí.
In 1954 d’fhoilsigh sé The Legend of the Nineties, staidéar criticiúil ar bhorradh an traidisiúin náisiúnaigh i litríocht na hAstráile, rud a cheanglaítear de ghnáth leis an Bulletin.
Chuidigh Vance agus Nettie le hábhar léinn a dhéanamh de litríochta na hAstráile. Sa chuid deiridh dá shaol rinne Vance craolacháin raidió faoi leabhair agus scríbhneoireacht. Agus iad ag dul in aois bhí an tsláinte go dona acu agus bhí imní orthu faoina n-iníon Aileen, toisc go raibh galar intinne uirthi agus go mbíodh sí ag ól. Fuair Vance bás le galar croí in 1959.
Huntingdon
deas|250px|thumb|Huntingdon Is baile suite i gCambridgeshire é Huntingdon. Bhí 23,937 duine ina gcónaí i Huntingdon i 2011.
Máire Uí Dhroighneáin
Saol
Rugadh agus tógadh Máire Uí Dhroighneáin i mBaile Nua, Cor na Rún, i gConamara. Bhain sí amach a lán duaiseanna san amhránaíocht ar an sean-nós, ag s an t-Oireachtas.
Tá Máire Uí Dhroighneáin le feiceáil sa tsraith Ros na Rún ar TG4.
Bhí Máire Uí Dhroighneáin ina aoi-amhránaí ar Amhráin is Ansa Liom ar TG4 i 2011 is í cur síos ar na hamhráin is fearr léi, ar an stíl cheoil is ansa léi agus ar foinse na n-amhrán atá aici.
Físeanna
DVD Cré na Cille - Pairt: "Bríd Thoirbhealaigh"
Seán McGuinness
Polaiteoir Éireannach ab ea Seán McGuinness ( - 28 Deireadh Fómhair, 1978). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.
Olivia Wilde
Ban-aisteor meiriceánach/Éireannach is ea Olivia Jane Wilde as  Nua-Eabhrac.
An Baile Gallda
Is baile suite i gContae Chorcaí é an Baile Gallda.
Copóg
Is é copóg a thugtar ar chineál planda atá coitianta sa leathsféar thuaidh. Tá isteach is amach le 200 speiceas di ann. Caitear leis na copógaí go minic mar fhiailí, ach fástar cuid de na speicis seo ar son na nduilleog inite. Úsáidtear na duilleoga go traidisiúnta mar leigheas ar a roinnt fadhbanna sláinte, mar shampla, goineoga neantóige agus fadhbanna a bhaineann leis an sos míostraithe.
Breandán Ó hEithir
B’údar, craoltóir, iriseoir agus scriptscríbhneoir é Breandán Ó hEithir (18 Eanáir 1930 – 26 Deireadh Fómhair 1990).
Tá cur amach ag léitheoirí ar na húrscéalta Lig Sinn i gCathú agus Sionnach ar Mo Dhuán, a raibh an-ráchairt orthu. Leabhar cuimhní cinn is ea An Nollaig Thiar, tá The Begrudger’s Guide to Irish Politics, ar cheann de na leabhra is greannmhaire agus is géarchúisí faoin bpolaitíocht in Éirinn sa 20ú haois, agus tá Over the Bar i measc na sárshaothar faoi Chumann Lúthchleas Gael. Obair in ‘am saor’ a ghin na saothar sin den chuid is mó, áfach, mar is le hiriseoireacht a shaothraigh sé a bheatha. clé|mion
Óige
Rugadh é ar an 18 Eanáir 1930 i mBóthar na Trá. Is in Inis Mór ar Oileáin Árann a tógadh é, áit a raibh a thuismitheoirí, Delia (Bríd) Ní Fhlatharta agus Pádraig Ó hEithir, ina mbunmhúinteoirí. Ba dheirfiúr leis an scríbhneoir clúiteach Liam Ó Flaithearta í a mháthair. D’fhreastail sé ar scoil náisiúnta Chill Rónáin. Is i gColáiste Éinde i nGaillimh a fuair sé a chuid meánoideachais, a bhí ar cheann de na Coláistí Oiliúna múinteoireachta ag an am. Ní raibh suim aige i mbun-mhúinteoireacht. D’éirigh leis scoláireacht Ollscoile a fháil.
Is cúrsa BA a shocraigh sé a dhéanamh in gColáiste na hOllscoile, Gaillimh. Gaeilge, Béarla, Stair agus Fealsúnacht, na hábhair a roghnaigh sé. D’éirigh sé as an nGaeilge tar éis na chéad bhliana, óir bhí sí leadránach agus leisce air staidéar a dhéanamh ar an tSean-Ghaeilge. Ní dhearna sé scrúdú na céime. Tá sé ráite gur ghoill sé air ina dhiaidh sin nár chríochnaigh sé a chéim. B’fhéidir go raibh an saol sóisialta a bhí i gCathair na Gaillimhe ag an am rómhaith. mion
Saol oibre
Fuair sé post i gComhdháil Náisiúnta na Gaeilge i 1952 mar thimire leabhar, ag taisteal na tíre ag díol leabhair an Chlub Leabhar i scoileanna agus i siopaí. Bhris bord na Comhdhála as a phost é i 1954, mar gheall ar thimpiste a bheith aige le veain na Comhdhála. Chaith sé dhá bhliain ag obair ina eagarthóir leis an gcomhlacht foilsitheoireachta Gaeilge, Sáirséal agus Dill.
Thosaigh sé ag scríobh don iris Comhar i 1956. Bhíodh alt míosúil aige ann faoin ainm cleite Conchubhar. Chaith sé tréimhsí ina eagarthóir ar an iris freisin sna seascaidí.
Ceapadh ina eagarthóir Gaeilge ar Scéala Éireann (Irish Press, nach maireann) é in Eanáir na bliana 1957. Bhí colún rialta, Tús a’ Phota, aige gach seachtain sa Sunday Press, chomh maith le heagarthóireacht a dhéanamh ar ailt a bhíodh á scríobh ag scríbhneoirí eile san Irish Press agus san Evening Press. Is i Scéala Éireann a d’fhoghlaim Breandán a cheird mar iriseoir. B’iriseoir é i nGaeilge agus i mBéarla.
Thosaigh Breandán a shaol craoltóireachta le Raidió Éireann sna caogaidí, timpeall an ama chéanna ar thosaigh sé ag obair le Scéala Éireann. Bhíodh clár aige féin agus Donncha Ó Laoire do scoileanna dar teideal Ar Fud na Tíre, ag cur agallaimh ar dhaltaí. Bhíodh Breandán freisin ag craoladh píosaí cainte ar an gclár raidió, Aeriris, a chuir Proinsias Mac Aonghusa i láthair.
Phós Breandán Catherine Von Hildebrand i mí Lúnasa 1957. Cé gur i bPáras a rugadh Catherine, b’as Sligeach a máthair agus as an nGearmáin a hathair. Tháinig sí go Baile Átha Cliath as an gColóim le céim a dhéanamh níos luaithe an bhliain sin, nuair a casadh Breandán uirthi. Bhí cúigear clainne orthu, ceathrar mac agus iníon.
D’fhan Breandán ina phost le Scéala Éireann go dtí go ndeachaigh sé chun na hIar-Ghearmáine i 1963 ar feadh bliain go leith. Anseo luigh sé leis an scríbhneoireacht, idir iriseoireacht agus obair chruthaitheach, chomh maith le bheith ag foghlaim Gearmáinise. mion|Teilifís éireann (lógó 1961-1966) Nuair a d’fhill Breandán ar Éirinn ag deireadh na bliana 1964, ní raibh aon phost buan aige. Ach, ní raibh sé díomhaoin. Thosaigh sé ar cholún rialta seachtainiúil a scríobh don Irish Times agus é sa Ghearmáin. D’fhill sé mar eagarthóir ar Comhar. Chuir sé i láthair clár nua faisnéise raidió, Coicíosán, agus thosaigh sé ag craoladh an seanchlár, Ar Fud na Tíre, faoi ainm nua, Mol an Óige.
Féach
Bhí sé ag obair ar an gclár nua teilifíse seachtainiúil Féach ó 1967, i dteannta leithéidí Phroinsias Mhic Aonghusa agus Éamoinn Uí Mhuirí agus na léiritheoirí Eoghan Harris agus Seán Ó Mórdha. Bhíodh timpeall 600,000 ag breathnú air agus é i mbarr a réime, a bhuíochas sin cuid mhór do Bhreandáin. Fostaíodh ar conradh le RTÉ é i 1968.
Páras agus bás
In Aibreán 1983, d’fhág Breandán RTÉ le cloí lena chuid scríbhneoireachta. Bhí leabhar in aghaidh na bliana ag teacht óna pheann. Bhíodh sé ag caitheamh sealanna i bPáras, áit a raibh suaimhneas aige ag scríobh agus ag dul ar thurais in áiteanna eile ar fud na cruinne.
Saothair
Scríobh sé timpeall dosaen leabhar ar fad agus scríobh sé leabhair i nGaeilge agus i mBéarla. Foilsíodh a chéad úrscéal, Lig Sinn i gCathú, i 1976. Fuair sé ardmholadh ó na léirmheastóirí agus bhí an-díol air. Tá an t-úrscéal lonnaithe i mBaile an Chaisil le linn dheireadh seachtaine fhorógra na Poblachta sa mbliain 1949. Fuair sé duais Oireachtais agus Gradam an Oireachtais mar gheall ar ard-chaighdeán na scríbhneoireachta inti.
Ní bhfuair an dara húrscéal a scríobh sé, Sionnach ar mo Dhuán (1988), an oiread céanna moladh ó na léirmheastóirí. Ghoill cuid de na léirmheasanna seo air, cuid acu a scríobh go raibh an leabhar rógháirsiúil. Bhain leabhar eile leis Over the Bar (1984), faoi Chumann Lúthchleas Gael, an-cháil amach.
Séadna Ó Móra
Is iománaí é Séadna Ó Móra. Rugadh é ar an 9 Márta 1993. Is as Contae an Chláir é.
Michelle Smith
Ach tharraing sí conspóid uirthi féin sa bhliain 1998 as cur isteach ar shampla fuail, a thug sí i dtástáil drugaí.
mion|Atlanta 1996
Gairmréim
In 1988, agus 19 bliain in aois di, ghlac sí páirt sna Cluichí Oilimpeacha in Seoul. ach theip uirthi dul níos faide ná na stáideanna cailíochta.
Go gairid ina dhiaidh sin bhog sí go Meiriceá, áit ar fhreastail sí ar Ollscoil Houston in Texas agus bhí sí ina bhall den fhoireann shnámha. De réir a chéile, tháinig feabhas ag teacht ar a meán-am cuarda snámha.
In 1992 d'fhág sí Ollscoil Houston le céim sa chumarsáid. I samhradh na bliana sin, ghlac sí páirt sna Cluichí Oilimpeacha in Barcelona. Ach arís níor éirigh go rómhaith léi sna cluichí sin.
1993-1995ː traenáilí nua
In 1993 thosaigh an t-iariomaitheoir Oilimpeach Erik de Bruin á traenáil. Leis na teicnicí nua a mhúin sé di, d’éirigh léi an cúigiú háit a bhaint amach sa rás féileacáin 200m sna Craobhchomórtais Dhomhanda i 1994.
I 1995 chruthaigh Michelle curiarrachtaí nua Éireannacha sna rásaí saorstíle 50m, 100m, 400m agus 800m i gCraobh na Eorpa i Vín. Chruthaigh sí curiarrachtaí nua freisin sa snámh droma 200m, sa snámh féileacáin 100 agus 200m agus sa mheascra 200m agus 400m. Ócáid stairiúil í mar gurbh í an chéad Éireannach mná chun dhá theideal Eorpacha a bhaint amach sa snámh.
1996ː trí bhonn óir sna Cluichí Oilimpeacha
Idir 20-26 Iíol 1996 rinne Michelle éacht nuair a bhuaigh sí ceithre bhonn in Atlanta, Georgia,
an chéad bhean as Éirinn a bhuaigh bonn óir riamh.
I ndiaidh di na boinn a bhuachan, cuireadh dopáil ina leith, rud nár dearbhaíodh ag an am.
Bhí conspóid ann díreach roimh na Cluichí Oilimpeacha nuair a tháinig an snámhóir Meiriceánach Janet Evans, curiarracht dhomhanda 400 méadar sa saorstíl ag an am, sa naoú háit sna babhtaí cáilithe. Ar mire, mhaígh sí go raibh Smith ró-dhéanach ag cur iarratas isteach don rás. Bhíodh sé ina ruaille buaille sa Chumann na gCoistí Náisiúnta Oilimpeacha. Ansin nuair a theip ar Evans dul ar aghaidh, chuir sí dópáil i leith Michelle Smith. Ghabh sí a leithscéal le Smith as é a dhéanamh nuair a bhí na cluichí thart.
Voltmhéadar
Ionstraim chun an difríocht poitéinsil nó an fórsa leictreaghluaisneach idir dhá phointe i gciorcad a thomhas. De ghnáth is aimpmhéadar é i sraithcheangal le friotaíocht ard is a scála grádaithe ina voltaí. Bíonn an sruth a ritheann díreach i gcomhréir leis an difríocht poitéinsil, bíodh is go laghdaíonn friotaíocht an mhéadair féin an difríocht poitéinsil, ag tabhairt earráide isteach sa tomhas. Déantar friotaíocht an mhéadair chomh beag agus is féidir i gcomparáid leis an bhfriotaíocht sheachtrach i sraithcheangal chun an earráid seo a laghdú.
Michelle Smith
1996ː trí bhonn óir sna Cluichí Oilimpeacha
Phós Erik de Bruin agus Michelle Smith níos déanaí sa bhliain 1996.
1997-1998ː conspóid agus cosc
I Lúnasa 1998, dhá bhliain i ndiaidh na gcluichí in Atlanta, cuireadh cosc ceithre bliana ar Smith páirt a ghlacadh i gcomórtais. Fuarthas ciontach í as cur isteach ar shampla fuail, a thug sí i dtástáil drugaí i mí Eanáir 1998, trí alcól (fuisce) a mheascadh tríd.
Ansin i Lúnasa 1998. thug an t-anailísí snámha Gary O'Toole le fios go n-éireodh go maith le Smith sna comórtais sna blianta 1994-96, ach bhí sé deacair le creidiúint gur tháinig an feabhas mór uirthi mar gheall ar chúiseanna nádúrtha.
Chuir De Bruin i gcoinne an chinnidh sin sa Chúirt Eadráin le haghaidh Spóirt (CAS). D'éist painéal de thriúr dlíodóirí spóirt lena cás, an Briotanach Michael Belcoff QC ina measc. Éistíodh leis an gcás go poiblí ar iarratas a dlíodóra. Mar gheall air sin tugadh le fios don phobal go raibh rian den druga corpfhorbartha Androstenedione sna trí shampla a tógadh idir mí na Samhna 1997 agus mí an Mhárta 1998.
Cé gur bhain conspóid leis na gaiscí a rinne sí, níor tógadh na boinn Oilimpeacha uaithi. Go dtí an lá atá inniu ann, is í Michelle De Bruin an tOilimpeach Éireannach is rathúla a ghlac páirt sna cluichí riamh.
Gairm an dlí
Sa bhliain 1999, tháinig deireadh oifigiúil le gairmréim Michelle Smith de Bruin mar shnámhóir iomaíoch. Ach bhí tionchar ag gach a tharla di sa Chúirt Eadráin agus mhúscail an t-eispéireas sin a suim i gcúrsaí dlí.
D'fhill sí ar Ollscoil na hÉireann, Baile Átha Cliath, áit ar bhain sí céim amach sa dlí. Ina dhiaidh sin d’fhreastail sí ar Óstaí an Rí i mBaile Átha Cliath, áit ar bronnadh céim mar abhcóide uirthi i mí Iúil 2005. Is ansin a bhuaigh sí an comórtas inmhéanach ardcháilithe, Brian Walsh Moot Court. D'fhoilsigh Thomson Round Hall, a céad leabhar, "Transnational Litigation: Juisdiction and Procedure" i 2008.
In 2007 ghlac Michelle páirt sa chlár Celebrities go Wild don eagraíocht charthanachta People in Need. Chríochnaigh sí sa dara háit sa tsraith sin (dhiúltaigh sí dul ar an gclár The Late Late Show leis na hiomaitheoirí eile ar fhaitíos go gcuirfí ceisteanna uirthi maidir lena gairmréim snámha).
Tá Michelle Smith de Bruin ag obair anois mar abhcóide sna Ceithre Cúirteanna i mBaile Átha Cliath.
Cumann Gaeilge na hAstráile
Cláraíodh Cumann Gaeilge na hAstráile sa bhliain 1993 chun an Ghaeilge a chur chun cinn in oirdheisceart na hAstráile. Bíonn ranganna seachtainiúla ar siúl acu in Melbourne agus scoil samhraidh á reáchtáil acu gach bliain.
Bhí baint ag bunú an Chumainn le bláthú an ilchultúrachais (téarma a bhí in úsáid faoin mbliain 1973) san Astráil agus grúpaí eitneacha ag cur cumann ar bun lena ndúchas a chaomhnú. D’eascair an Cumann ó ranganna difriúla Gaeilge a bhí ar siúl sna fo-bhailte laistigh in Melbourne sna hochtóidí agus clár Gaeilge de chuid an Special Broadcasting Service mar thaca acu. Bunaíodh an Cumann sa bhliain 1992 agus reáchtáil sé ranganna ina lán áiteanna sular chuir sé faoi sa Chlub Ceilteach in Melbourne, áit a bhfuil sé go fóill.
Cuspóirí agus obair
Is iad bunchuspóirí an Chumainn daoine a spreagadh chun Gaeilge a fhoghlaim agus pobal Gaeilge a bhunú san Astráil. Ba mhaith leis freisin Gaeilge a bheith mar ábhar i gcuraclam meánscolaíochta Victoria agus in ollscoil amháin ar a laghad mar chuid de BA sa Léann Éireannach.
Tá An Fhuinneog Ghaelach, nuachtlitir an Chumainn, ar fáil ar shuíomh an Chumainn, in éineacht leis An Lúibín, nuachtlitir choicísiúil neamhspleách de chuid Colin Ryan.
Sa bhliain 2009 fuair an Cumann an chéad duais i gcomórtas domhanda Ghlór na nGael.
Ranganna
Bíonn ranganna agus comhrá ar siúl Dé Máirt sa Chlub Ceilteach i Melbourne.
Gaeltacht Melbourne
I ndiaidh sos beag, thosaigh an daonscoil arís i dtimpeallacht uirbeach ag International House, coláiste de chuid University of Melbourne. Ó 2019 amach tabharfar Gaeltacht Melbourne uirthi.
Naisc
An Ghaeilge san Astráil
Naisc sheachtracha
Suíomh an Chumainn
Céad Chogadh na mBórach
Cogadh a throid ó 16 Nollaig 1880 go dtí 23 Márta 1881 idir an Ríocht Aontaithe agus Bóraigh na Transvaal ab ea An Chéad Chogadh na mBórach.
Mike McCallum
Dornálaí Iamácach, a bhí ina churadh meánmheáchain agus ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Mike McCallum a rugadh ar an 7 Nollaig 1956 in Kingston, Iamáice.
Cleamaire
mion|Cleamairí ag [[Lá Fhéile Stiofáin#Lá an Dreoilín |dul sa dreoilín]] Tá sé ina shean-nós in Éirinn go ndéanann daoine áirithe cuairt ar bhainis gan choinne gan chuireadh. Cleamairí a thugtar orthu sin, nó geamairí freisin.
Leasainm a thugtar ar na daoine seo ná "Mac soipín", nó sa Sacsbhéarla, "strawboys". Is as an aghaidh fidil a thugann siad orthu féin agus iad i mbun stocaireachta a thagann an t-ainm sin ó is gléasta i dtuí a théann siad thar bráid.
Michael Skelly
Polaiteoir Éireannach ab ea Michael Skelly. Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Fianna Fáil.
Grúnlas
Is é grúnlas a thugtar ar chineál planda atá coitianta sa leathsféar thuaidh. Is é Senecio vulgaris an t-ainm eolaíoch. Bíonn na plandaí seo, de ghnáth, 10-41 ceintiméadar ar airde.
Bóraigh
Is grúpa eitneach Afracach iad na Bóraigh. Is í Afracáinis a bpríomhtheanga.
Poblacht Altáí
right|thumb|250px Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea Altáí.
Dennis Andries
Dornálaí Guánach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, ab ea Dennis Andries, a rugadh ar 5 Samhain 1953 i Georgetown, an Ghuáin.
2016 Wimbledon Championships
Ba chomórtas Grand Slam é 2016 Wimbledon Championships a imríodh ag an All England Lawn Tennis and Croquet Club. Thosaigh an príomhchomórtas ar 27 Iúil 2016 agus chríochnaigh sé ar 10 Iúil 2016.
Laura Whitmore
Is láithreoir Éireannach í Laura Whitmore (a rugadh ar 4 Bealtaine, 1985 í) Is iar-láithreoir I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! NOW! í. Tháinig sí sa naoú háit le Giovanni Pernice ar an ceathrú sraith déag Strictly Come Dancing sa bhliain 2016.
Limits of Control
Scannán is é The Limits of Control a scríobhadh agus a stiúradh Jim Jarmusch. Is é Isaach De Bankolé an príomhaisteoir sa scannán. Leascraoladh an scannán i Mí Bealtaine 2009.
Volvox
Gné alga ghlais abhann is locha. Tarlaíonn sé go coiteann i gcoilíneachtaí sféarúla de 500 cill nó níos mó. Lascann na cealla, agus de ghnáth, cuimsíonn sé clóraplast cupánchruthach amháin.
Víreas easpa imdhíonachta daonna
Is é an víreas Víreas easpa imdhíonachta daonna (VEID nó HIV i mBéarla) atá taobh thiar den ghalar SEIF (AIDS). .
Víreas casta athraitheach is ea é, an reitrivíreas is bun le SEIF, a lagaíonn cumas an chórais imdhíonaigh an cholainn a chosaint. mion|Bronnadh an [[Duais Nobel i bhFiseolaíocht nó Leigheas|Duais Nobel ar Luc Montagnier sa bhliain 2008]]
Stair
Rinne Luc Montaigner agus Françoise Barré-Sinoussi taighde san Institut Paster sa Fhrainc agus tháinig siad ar VEID sna blianta 1983/1984 (bronnadh an Duais Nobel orthu sa bhliain 2008).
March, Cambridgeshire
deas|250px|thumb|Eaglais Naomh Wendreda Is baile suite i gCambridgeshire é March. Bhí 19,042 duine ina gcónaí i March i 2001.