cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Midlake
Stair
Sula ndearna Midlake taifead de Milkmaid Grand Army i 2004, d'fhág Upshaw an ghrúpa agus tosaíodh Eric Pulido mar ghiotáraí. Bhí an t-albam Bamnan and Silvercork taifeadta i 2004 in Denton, Texas agus máistrithe i Abbey Road Studios.
NASA
Luathmhisiúin Eile
mion|255x255px|Mariner 2, 27 Lúnasa 1962, Cé gurbh iad na misin faoi lán foirne ba mhó a tharraing súil an tsaoil mhóir ar NASA, is iomaí misean róbatach a chuir an t-údarás ar siúl sna luathbhlianta féin. Sa bhliain 1962, scaoileadh an spástaiscéalaí róbatach úd Mariner a Dó chun bealaigh, agus ba é an chéad spásárthach a d'eitil thart le pláinéad eile agus a thóg grianghrafanna de - Véineas a bhí i gceist ansin. Roimh an chéad tuirlingt a rinne spásairí ar an nGealach, rinne na taiscéalaithe róbatacha Lunar Orbiter, Ranger, agus Surveyor agus a leithéidí eile an-obair ag bailiú eolais le haghaidh an chéad turas eile faoi lán foirne. I ndiaidh chlár Apollo, thuirling dhá thaiscéalaí róbatacha de shraith Viking ar Mhars agus iad ag tógáil grianghrafanna daite ar dhroim an phláinéid dhearg. Ina dhiaidh sin, áfach, chuala an saol mór ar Voyager agus ar Pioneer, agus na pictiúirí a fuarthas uathu nuair a chuaigh siad thart ar na pláinéid mhóra gháis, Iúpatar, Satarn, Úránas agus Neiptiún. clé|mion|Mariner 8 & 9 Nuair a bhuaigh na Meiriceánaigh an rás chun an spáis bhí siad féin agus na Sóivéadaigh idir dhá chomhairle faoi cad eile ba chóir dóibh a dhéanamh. Chuir NASA stáisiún spáis, Skylab, ag timpeallú an Domhain, b'fhéidir mar fhreagra ar Salyut, stáisiún spáis na Rúiseach. Sa bhliain 1975, áfach, agus ré an éideannais (détente) idir na mórchumhachtaí ag sroicheadh a buaicphointe, tháinig na spásairí Meiriceánacha agus Rúiseacha le chéile thuas sa spéir, nuair a nascadh Apollo a hOcht nDéag agus Soyuz a Naoi nDéag le chéile - is é sin, ghreamaigh an dá shoitheach dá chéile agus osclaíodh bealach eatarthu. Níor chuir an teagmháil seo deireadh leis an gCogadh Fuar go fóill, ach spreag sí comhoibriú idirnáisiúnta spáis a chuaigh chun fairsingeachta ó shin i leith. Is é an toradh is úire atá ar an gcomhoibriú seo ná an Stáisiún Idirnáisiúnta Spáis, a tógadh as blocanna Rúiseacha, Meiriceánacha, Eorpacha, agus Seapánacha thart faoin mbliain 2000.
Midlake
Stair
Sa bhliain 2006, tar éis bliana ag taifeadadh agus ag ath-thaifeadadh, chríochnaigh Midlake a dara halbam dá gcuid, a seoladh le Bella Union dar teideal The Trials of Van Occupanther.
Chan Tim Smith an t-amhrán The Pills Won't Help You Now leis na Chemical Brothers i 2007. Tá an t-amhrán ar fáil ar an albam We Are The Night.
Bhí an t-amhrán 'Bandits' ón albam 'The Trials of Van Occupanther' sa tsraith theilifíse Fringe in Eanáir 2009.
NASA
Ré an Spástointeálaí
Mar sin féin, b'áisiúil an rud é an spástointeálaí chun satailítí tábhachtacha a lainseáil, leithéid Teileascóp Spáis Hubble, HST. Níor chosain an teileascóp spáis seo ach dhá bhilliún dollar - suim airgid atá suarach go leor i ngeall ar an spásloingseoireacht - ach mar sin féin, b'áisiúil an gléas do na réalteolaithe é, gan trácht ar an tsuim a chuir an pobal ann. Tá spásteileascóp Hubble ag obair ón mbliain 1990 ar aghaidh. Tháinig cuid mhór pictiúirí iontacha ón teileascóp seo a tharraing aird an domhain ar an réalteolaíocht agus a mhéadaigh suim na ndaoine inti. Tháinig NASA agus ESA - údarás spáis na hEorpa - le chéile leis an teileascóp seo a chur ag obair, agus chuidigh an scéim cheannródaíochta seo leo tuilleadh comhscéimeanna a chur ar bun ina dhiaidh sin.
Chosain an Stáisiún Spáis Idirnáisiúnta na billiúin dollar, agus ba dheacair don údarás a mhíniú do mhuintir na Stát cén fheidhm a bhí leis an stáisiún. Ní furasta do Thadhg an mhargaidh na torthaí eolaíocha atá ar an stáisiún a thuiscint, gan trácht ar thurais a dhéanamh chuig an nGealach nó chuig áit iargúlta eile. Inniu féin, ní féidir a oiread saineolaithe a chur ag obair ar an stáisiún agus a socraíodh. clé|mion|208x208px|Daniel S. Goldin, 1992-2001 Sna nóchaidí b'éigean do NASA streachailt leis ar airgead a bhí ag dul i laghad, ó bhí Comhdháil na Stát Aontaithe ag gearradh bhuiséad an údaráis. Ansin bheartaigh Daniel S. Goldin, an naoú ceannasaí ar an údarás, seift a chuir ar chumas an údaráis na costais a mhaolú gan baint d'éagsúlacht na scéimeanna spáis (Scéim Discovery). Rinneadh athscrúdú géar ar an modh oibre seo nuair a cailleadh an dá spástaiscéalaí úd Mars Climate Orbiter agus Mars Polar Lander sa bhliain 1999.
Roimh thubaiste Cholumbia sa bhliain 2003, chuir na spástointeálaithe 112 turas spáis díobh go rathúil.
Todhchaí an Údaráis
mion|280px|An spástointeálaí Columbia ag dul ar eiteog Is é an misean is mó a bhí i mbéal an phobail le déanaí ná an Mars Pathfinder sa bhliain 1997. Cuireadh gluaisteán cianrialaithe, an Sojourner, ag siúl ar an bpláinéad agus ag déanamh taighde agus trialacha eolaíocha den chineál nach ndearnadh a leithéidí riamh ar aon rinn neimhe lastall den Domhan. Chuir an pobal an-spéis in obair an Sojourner, ach níorbh é sin an t-aon mhisean amháin go Mars a bhí idir lámhaibh ag an údarás ag an am. Sa bhliain 1997, cuireadh an fithiseoir Mars Global Surveyor ag timpeallú Mharsa. Socraíodh ar an bhfithiseoir seo a choinneáil ag obair go dtí an bhliain 2001, ach tá sí ag feidhmiú i gcónaí. Mar a thugann ainm an ghléis le fios, suirbhéireacht agus mapáil is mó atá ar siúl aici. Sa bhliain 2001, lainseáladh an misean Mars Odyssey chun lorg an uisce agus an bholcánachais a aimsiú ar an bpláinéad úd. Tá an-taighde á dhéanamh ag an údarás ar Mhars faoi láthair, agus tuilleadh spásárthaí ag dul an bealach, go háirithe an Mars Reconnaissance Orbiter, a lainseáladh i dtús Mhí Lúnasa sa bhliain 2005. mion|Mars Reconnaissance Orbiter HGA Nuair a maraíodh seisear spásairí ó Mheiriceá agus Iosraelach amháin i dtubaiste an spástointeálaí úd Columbia sa bhliain 2003, bhí a raibh i ndán don údarás ina ábhar comhrá agus conspóide. Ar an 14ú lá de Mhí Eanáir, 2004, deich lá i ndiaidh don ghluaisteán cianrialaithe úd Spirit tuirlingt ar Mhars, d'fhógair an tUachtarán George W. Bush plean nua le haghaidh an údaráis, agus é ag tabhairt Aisling na Spástaiscéalaíochta (Vision for Space Exploration) air. Chuir an plean sin roimhe go bhfillfeadh daoine ar an nGealach roimh an mbliain 2020 agus go gcuirfí urphoist nó longfoirt ar bun ann le haghaidh trialacha eolaíocha agus in oirchill na misin a bheadh le teacht.
Socraíodh go gcaithfí an spástointeálaí i dtraipisí go deimhin i ndiaidh na bliana 2010, agus go dtiocfadh spásárthach foirne nua ina háit roimh an mbliain 2014, is é sin, an Crew Exploration Vehicle, taiscéalaí foirne. Beidh an t-árthach sin in ann nascadh leis an stáisiún spáis idirnáisiúnta agus fithis an Domhain a thréigean. Níltear róshiúráilte de, áfach, céard atá i ndán don stáisiún spáis sin féin.
Locht á fháil ar an Údarás
mion Tá an t-údarás á lochtú as an dóigh a gcuireann sé na misin fhoirne i gcríoch, agus na seanspásárthaí á gcaitheamh i dtraipisí go neamhchúiseach, beag beann ar na billiúin dollar a chosain sé iad a fhorbairt. Sin mar a tharla don spásárthaí Apollo, cuir i gcás, agus do na roicéid Saturn a bhí á n-iompar. Sa bhliain 2004, d'fhógair rialtas na Stát Aontaithe gurbh é sin a bhí i ndán don spástointeálaí, agus an Taiscéalaí Foirne nua le teacht ina áit. Idir an dá linn tá an t-údarás ag cothú maorlathas ceannasach atá i bhfad níos líonmhaire ná na daoine atá i mbun na hoibre i ndáiríre. clé|mion Faoi láthair tá an spás-stáisiún idirnáisiúnta i muinín spástointeálaithe an údaráis le haghaidh baill thógála. Ón lá ar tháinig cabhlach na dtointeálaithe ar an bhfód, cailleadh dhá cheann acu i dtimpistí, sna blianta 1986 agus 2003. I ndiaidh thubaiste na bliana 1986, bhí an t-údarás in ann tointeálaí nua, Endeavour, a chur i dtoll a chéile as baill spártha, ach níltear ag smaoineamh ar aon cheann eile a thógáil anois in éiric an Columbia. Maidir leis an spás-stáisiún idirnáisiúnta, socraíodh go mbeadh seachtar ar bord sa bhliain 2005. Faoi láthair,áfach, níltear ábalta ach beirt a choinneáil ag obair ann.
Mar sin féin, dúirt Anatoli Perminov, stiúrthóir Roskosmos, leis na meáin go mbeadh seisear ag obair go seasta ar an stáisiún ón mbliain 2009 amach. Faoi láthair, tá Rúiseach amháin agus Meiriceánach amháin ar an bhfoireann sheasta, rud a fhágann nach féidir leis na cuairteoirí Eorpacha agus Seapánacha ach seal gairid a chaitheamh thuas. Is mór an bac an scéal seo ar an taighde atá beartaithe.
thumb|280px|Ionad Spáis John F. Kennedy in Oileán Merritt, Florida. mion|280px|An Spástointeálaí Endeavour
Breathnóireacht an Domhain
clé|mion|Lunar Prospector
Misiúin go dtí Mearcair
mion|Pioneer Venus
Misiúin go Véineas
clé|mion|Mars Odyssey
An Ghaeilge i dTuaisceart Éireann
Is éard atá i gceist leis an nGaeilge i dTuaisceart Éireann ná an teanga Cheilteach sin a labhraítear sa chuid sin den oileán.
Cé nach bhfuil aon eolas beacht ann i dtaobh líon na múinteoirí a bhí cáilithe an Ghaeilge a mhúineadh idTuaisceart Éireann i rith luathbhlianta na 1920idí ná líon na scoileanna a bhí i gceist is féidir meastachán maith a dhéanamh bunaithe ar staitisticí oideachais. Ar an gcuid ba mhó bhí suas le 380 múinteoir a raibh buncháilíochtaí sa Ghaeilge acu ag múineadh an ábhair in 177 mbunscoil poiblí (mar a bhí á thabhairt ar na scoileanna náisiúnta faoin tráth seo). B'ionann sin agus isteach nó amach le 34% de na múinteoirí i mbunscoileanna poiblí sin a bhí faoi bhainistíocht Chaitliceach nó 8% de mhóriomlán na mbunmhúinteoirí idTuaisceart Éireann. Tá tagairt i gcomhaid de chuid na hAireachta do 271 múinteoir Gaeilge in 191 scoil i rith na tréimhse sin anuas go dtí 1927. Ní áirítear ina measc, áfach, an líon sin de na múinteoirí nach mbíodh deis acu an t-ábhar a mhúineadh ar chor ar bith. Tugann staitisticí scrúduithe scoileanna le fios go raibh ar a laghad múinteoir amháin Gaeilge ag gach uile cheann de na 245 scoil a bhí faoi bhainistíocht Chaitliceach is é sin isteach is amach le 31% den mhóriomlán i dTuaisceart Éireann. Tá an Nua-Ghaeilge ar fáil mar chuid den chúrsa céime sa Léann Ceilteach ag Ollscoil na Banríona agus mar ábhar roghnach i gColáiste Mhuire.
Lúthchleasaíocht ag na Cluichí Oileán 2017
Thóg lúthchleasaíocht ar siúl ag na Cluichí Oileán 2017. Thóg na comórtais ar siúl idir an 25ú agus an 30ú lá de Mheitheamh 2017.
Bord bonn
Oileán ósta (Gotland)
Luigi Pirandello
Ba dhrámadóir Iodálach, úrscéalaí, agus scríbhneoir gearrscéal ta é Luigi Pirandello (Agrigento, 28 Meitheamh 1867 – An Róimh, 10 Nollaig 1936). Sa bhliain 1932, bronnadh an Duais Nobel na Litríochta air. clé|mion|Luigi Pirandello 1892 Cuimsíonn obair an údair úrscéalta na céadta gearrscéalta, agus thart ar 40 drámaí, cuid acu atá scríofa i Sicilis. Go minic, feictear ar scigdhrámaí tragóideacha Phirandello mar réamhtheachtairí do 'Téatar na hÉigéille' (Fraincis: Théâtre de l'Absurde).
Woodham Ferrers Theas
Is baile suite in Essex é Woodham Ferrers Theas.
Vibreach
Is ball de ghéineas nó aicme baictéir (Vibrio) é vibreach a bhíonn líneach, cuarach nó slatchruthach, de ghnáth le lascnaid ar cheann amháin. Fásann sé le hocsaigin nó gan í, agus faightear i dtimpeallacht uisciúil is stéig ainmhí é. Cuireann sé tús le calar.
Paulo Ferreira
Is iarimreoir sacair Portaingéalach é Paulo Ferreira. Cosantóir a bhí ann. D'imir sé le Chelsea sna blianta 2004–2013. D'imir sé le F.C. Porto roimhe sin (2004–2013). D'imir sé ar fhoireann náisiúnta na Portaingéile ó 2002 go 2010.
Vibreach
mion|clé|Vibrio cholerae, a áirítear mar eiseamláir an chineáil insan ghéineas Vibrio
Ailse cheirbheacs
mion|clé|Tá an ceirbheacs lofa ag an gcarcanóma mór seo (bun an phictiúir). Níos airde ar an mbroinn, go teagmhasach sa chás seo, tá sceachaill neamh-úrchóideach chruinn a dtugtar léamuóma uirthi (Béarla:leiomyoma).
Cur síos
Tá os cionn 100 cineál VSD ann ach níl ach 13 cinn acu aitheanta mar chúis leis an gcineál seo ailse agus bíonn dhá cheann díobh – cineálacha 16 agus 18 – ina gcúis do 70% de na cásanna. Is féidir gur comhartha don ghalar seo é fuiliú na faighne, ach is minic nach mbíonn airíonna ar bith le haithint roimh fhorbairt na hailse tromchúisí.
Nuair nach bhfuil an ailse ach i dtús a forbartha, is féidir dul i muinín máinliachta le hí a leigheas, eisceadh logánta san áireamh. Níos déanaí i bhforbairt na hailse, beidh ceimiteiripe agus radaiteiripe ag teastáil freisin.
mion|clé|276x276px
Tá vacsaín i gcoinne an víreas sineánómach daonna (VSD) á hofráil chun girseacha óga a chosaint ar an dá chineál is coitianta den víreas is mó is trúig leis an ailse seo, mar atá, VSD-16 agus VSD-18 (Vacsaín HPV). Tá sé incheaptha go mbeidh vacsaín ann a dhíonfaidh an t-othar ar na cineálacha eile den víreas seo ar féidir leo an ailse seo a tharraingt air.
Úsáidtear smearadh Pap, modh oibre a chéadcheap George Nicolas Papanicolaou, leis an ngalar a aithint go luath rud a ligeann do na cnáimhseoirí é a leigheas le hobráid cuíosach simplí.
Eipidéimeolaíocht
mion|clé|Is é an ceirbheacs oscailt na broinne.
Is féidir le hailse cheirbheacs a bheith iontach tromchúiseach. Tá an ráta is airde d’ailse cheirbheacs in Iarthar na hEorpa, in Éirinn. Is í seo an dara cúis bháis is coitianta ó ailse i measc mná san aoisghrúpa 25 - 39 bliain d'aois. Sa bhliain 2015 in Éirinn
Cnút Mór
Bhí Cnút Mór (Sean-Lochlannais: Knútr inn ríki; c 985 nó 995 - 12 Samhain, 1035.), ina thiarna agus ghobharnóir ar Dhiúcacht Schleswig agus an Phomreáin, ina dhiaidh sin, ba rí Shasana é (ón bhliain 1016), rí na Danmhairge (1018), agus rí na hIorua (1028).
Mar Phrionsa na Danmhairge, bhuaigh Cnút suíochán ríoga Shasana sa bhliain 1016, i ndiaidh na gcéadta bliain de ghníomhaíochta Lochlannacha in iarthuaisceart na hEorpa. Shealbhaigh sé Ríocht na Danmhairge sa bhliain 1018, rud a d'aontaigh corónacha Shasana agus na Danmhairge le chéile. Choimeád Cnút an bhunáit chumhachta seo le chéile tríd na Danair agus na Sasanaigh a aontú faoi bhannaí cultúrtha an rachmais agus gnáthaimh, seachas dul i mbun na brúidiúlachta. Sa bhliain 1028 agus é i dTrondheim, tar éis deich mbliana coimhlinte in aghaidh céilí comhraic sna Críocha Lochlainn, mhaigh Cnút gur leis choróin na hIorua. Ghabh Cnút Sigtuna, cathair na Sualainne agus cé go raibh boinn eisithe aige dí agus a ainm orthu, níl insint na stair ar fáil faoin a fhorghabháil.
Vombat clúmhshrónach tuaisceartach
Ainmhí is ea an vombat clúmhshrónach tuaisceartach.
Scréachóg scrobarnaí iartharach
mion|Scréachóg scrobarnaí Chalafóirneach Is éan de chuid na bPasaireach í an scréachóg scrobarnaí iartharach. Feictear go minic í san fhoraois nó ag breathnú a dúchas. Tá an t-éan seo slim neamhchíríneach. Éan cliste atá dúchasach do Mheiriceá Thuaidh. Is maith léi na doirí sa ghleannta intíre an iarthair. Cruinníonn sí dearcáin tite agus cuireann sí iad ar stór ina n-aonar i bpoill. Úsáideann sí cloch nó leac choincréiteach mar inneoin chun crotal crua an dearcáin a oscailt.
Tá dhá speiceas ann anois a cuireadh sa speiceas céanna san am atá caite:
Tá an scréachóg scrobarnaí oileánach (Béarla: Island scrub jay), Aphelocoma insularis, ann freisin, ach ní raibh sé sa seanspeiceas leis an dá cheann eile.
Cuán mara
Is Echinoidea é an cuán mara, inveirteabrach muirí cruinneogach cuasach, de ghnáth. Tugtar gráinneog trá nó carbhán carraige air freisin. An cholainn déanta as plátaí cnámharlaigh, siúnta le chéile, ag iompar spíonta inghluaiste. An t-anas ar an dromchla uachtarach de ghnáth, agus an béal ar an dromchla íochtarach. Tugtar laindéar Arastatail ar an ngaireas casta giall. Beathaíonn sí trí chartadh, iníor nó ionghabháil dríodair. Timpeall 950 speiceas beo ann, agus timpeall 5,000 speiceas iontaisithe. Sliogiasc coitianta ar chósta na hÉireann. Tá cineál amháin ann a bhfuil cruth liathróide air agus é clúdaithe le deilgíní corcra. An-tóir ag Seapánaigh is Francaigh ar an gceann seo mar bhia: na heochraí milse a itear. Tá eolaithe in Éirinn ag déanamh dianstaidéir air agus é mar aidhm acu iad a chur ag síolrú is ag fás sa ghorlann.
Rinne Séamus Mac an Iomaire cur síos ar an gcuán mara ina leabhar Cladaí Chonamara: Tá dhá chineál de na cuáin mhara le fáil ar imeallbhord Chonamara, an ceann mín agus an ceann deilgneach. Ní mór nach aon déanamh amháin atá orthu, déanamh na huibhe. Bíonn cuid acu chomh mór le hubh ghé agus cuid eile níos mó agus cuid níos lú. Tá brat de dheilgíní ildathacha ar cheann acu agus an ceann eile chomh mín leis an síoda... is maith cliste atá siad ar a gcuid iascaigh a dhéanamh le ribeacha beaga laga ildathacha atá timpeall a mbéil agus a bhíos siad a bhogadh anonn agus anall go síoraí leis an gcluain a chur ar na créatúir bheaga agus iad a mhealladh i mbealach a mbasctha... déanann faoileáin agus geabhróga greadlach orthu féin go minic, mar bíonn an-dúil acu sa mbia atá istigh sa mblaosc. Chuirfeadh sé buíocán uibhe i gcuimhne duit ach go bhfuil boladh trom láidir na farraige air.
Brian Mac Amhlaidh
Is polaiteoir Éireannach é Brian Mac Amhlaidh (a rugadh ar4 Márta 1964).
Rugadh i mBaile Átha Cliath é. Bronnadh dioplóma sa dlí air sa bhliain 1992 agus toghadh go Seanad Éireann é an bhliain dár gcionn. Sa bhliain 1994 toghadh do Pharlaimint na hEorpa é ar son Cúige Mumhan. Is ball d'Fhianna Fáil é.
John Dalton
Ceimiceoir agus fisiceoir Sasanach ab ea John Dalton (6 Meán Fómhair 1766 – 27 Iúil 1844). Rugadh in Eaglesfield é, in aice le Cockermouth i gCumberland. Cinntíodh ó thurgnaimh a rinne Dalton go raibh damhnaí rialaithe ag dlíthe áirithe.
Taighde
clé|mion|[[Dlí Dalton]] Sna blianta 1808-1810 chuir Dalton a theoiric adamh ach le chéile, agus rinne eolaíocht chainníochtúil sa cheimic. Thóg sé clár meáchan adamhach. clé|mion|249x249px|[[Dúil cheimiceach]] Rinne sé taighde ar mheascáin gás go príomha, fórsa gaile, leaisteachas gaile agus forbairt theirmeach gás.
D'fhionn sé dlí ("dlí Dalton" inniuˈ) ar pháirtbhrúnna, go bhfeidhmíonn gach gás ar leith, i meascán gás i soitheach, an brú céanna is a d'fheidhmeodh sé dá mbeadh sé ina aonar sa toirt sin, agus mar sin go bhfeidhmíonn páirtbhrú i gcomhréir le codán an gháis sin sa mheascán.
Tionchar
Le hobair John Dalton ar an teoiric adamhach timpeall 1810, tháinig an cheimic chun tosaigh ina heolaíocht chainníochtúil agus d'fhorbair go tapa sa 19ú céad.
Hayley Dee Westenra
Is soprán Nua-Shéalannach í Hayley Dee Westenra. Rugadh í ar an 10 Aibreán 1987 i Christchurch, an Nua-Shéalainn. Shroich a céad halbam Pure, a eisíodh go hidirnáisiúnta, uimhir a haon ar na cairteacha clasaiceacha sa Ríocht Aontaithe agus tá níos mó ná dhá mhilliún cóip de díolta ar fud an domhain. Chuaigh sí isteach sa ghrúpa Éireannach Celtic Woman i mí Lúnasa 2006 agus chuaigh sí ar an mbóthar leo in earrach na bliana 2007.
Tá gradaim bronnta ar Westenra ó thaobh a ceoil de sa Nua-Shéalainn agus áiteanna eile. Tá ceolchoirmeacha tugtha aici do dhaoine mór le rá ar fud an domhain agus is ambasadóir í do UNICEF freisin. Tá sí tar éis moladh mór a fháil mar gheall ar a hobair charthanachta.
Beathaisnéis
Tá beirt phaistí eile ag tuismitheoirí Westenra – Sophie agus Issac. Tá suim mhór ag an teaghlach i gcúrsaí ceoil. B’amhránaí a seanmháthair agus ba phianódóir a seanathair.
Thosaigh a gairm cheoil nuair a bhí an phríomhpháirt aici i ndráma na Nollag agus í ar scoil. Ní raibh sí ach sé bliana d’aois. Chonaic múinteoir amháin léi an dráma agus chuir sí comhairle uirthi uirlis cheoil a fhoghlaim. D’fhoghlaim sí an dóigh leis an gceol a léamh agus an veidhlín, an pianó agus an fhliúit Shasanach a sheinm.
Chuir Gray Bartlett, stiúrthóir le comhlacht cothaithe ceolchoirme, suim inti tar éis í a fheiceáil ar an teilifís. Tairgeadh beart taifeadta di go gearr ina dhiaidh sin le Universal New Zealand.
Rath idirnáisiúnta
Cé go raibh a lán ratha ar a halbaim sa Nua-Shéalainn, ní raibh mórán eolais uirthi go hidirnáisiúnta go dtí go bhfuair sí conradh le Decca Records. Thaifead sí Pure leo, dlúthdhiosca d’amhráin chlasaiceacha agus amhráin thraidisiúnta na Maorach. Go dtí seo, tá níos mó ná dhá mhilliún cóip den dlúthdhiosca Pure díolta ar fud an domhain.
Sa bhliain 2004, sheinn sí sa Nua-Shéalainn, san Astráil, sa tSeapáin agus sa Ríocht Aontaithe. Nuair a bhí sí sa Ríocht Aontaithe, thug sí ceolchoirm speisialta don Phríomh-Aire Tony Blair, Colin Powell, Condoleeza Rice agus an tUachtarán George Bush.
Tar éis an t-albam Pure a eisiúint, bhog Westenra agus a clann go Londain. Tá sí fós ina cónaí in árasán lárnach ann cé gur fhill a clann abhaile go Christchurch.
Eisíodh a tríú halbam, Treasure, ar an 26 Feabhra 2007 sa Ríocht Aontaithe. Roghnaigh Westenra na hamhráin go léir ar an dlúthdhiosca, Danny Boy agus Abide With Me san áireamh. Scríobh Hayley an méid seo:
Tá a lán suime ag mo mhuintir i gcúrsaí ceoil. Nuair a bhí mé óg, chuireadh mo sheanmháthair ar a glúin mé agus chanadh sí amhráin cosúil le Danny Boy dom. B’amhránaí í níos luaithe ina saol agus foinse amhrán dom chomh maith.”
Obair charthanachta
Is í Hayley an t-ambasadóir is óige a bhí ag UNICEF riamh. Sa bhliain 2005, thug Westenra cuairt ar Ghána chun aird a tharraingt ar a tionscadal, Bikes for Ghana, agus chun airgead a fháil do UNICEF.
Bhí sé i gceist ag an tionscadal seo airgead a chruinniú chun rothair a cheannach do chailíní óga ionas go mbeidís in ann dul ar scoil ó cheantair iargúlta. Nuair a cuireadh faoi agallamh í níos déanaí mar gheall ar a hobair charthanachta i nGána bhí an méid seo le rá aici:
Bhuail mé le cailíní ar tugadh rothair dóibh agus chonaic mé chomh tábhachtach is a bhí siad dóibh. Theastaigh ceann ar iasacht uainn chun grianghraf a thógáil ach ní raibh siad sásta ceann a thabhairt dúinn. Bhí an-drogall orthu.
Tá an tionscadal tar éis 6,000 rothar a chur ar fáil do pháistí i nGána ionas go mbeidh siad in ann freastal ar scoil agus go mbeidh siad in ann saol níos fearr a chruthú as seo amach.
A saol i Londain
Tá Hayley tar éis a lán taistil a dhéanamh ar fud an domhain ach tá sí lánsásta anois a bheith ina cónaí i Londain. “Is í Londain mo dhara baile – is cathair chorraitheach, ilchultúrtha í,” dar léi. Ní bhíonn aon amhras ar an ráiteas seo ach amháin nuair a thagann foireann rugbaí na Nua-Shéalainne go dtí an Ríocht Aontaithe. Is sonóg onórach í do na All Blacks agus nuair a sheasann sí chun amhrán náisiúnta na Nua-Shéalainne a chanadh bíonn ríméad uirthi agus imíonn a smaointe chuig a baile i “dtír an scamaill mhóir bháin”.
Sildenafil
Is éard is Sildenafil (Viagra a thrádainm) ann ná druga frithéagumais ghnéas aigh a shaothraigh an comhlacht Pfizer, agus a cuireadh ar an margadh don chéad uair i 1998. mion|clé|Viagra Oibríonn sé trí shreabhadh na fola trí na baill ghiniúna fhir eanna (an péineas) a mhéadú. Braitheadh an iarmhairt seo nuair a bhí an druga á thástáil mar chóireáil ar ghalar croí. mion|clé|Scéim cham is ea "natural" nó "herbal" viagra
Stair
Ar an 27 Márta 1998, cheadaigh an Riarachán Bia is Drugaí úsáid an druga Viagra.
Sa bhliain chéanna, bhuaigh Robert F. Furchgott, Louis Ignarro agus Ferid Murad  Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis as a gcúnamh i léiriú feidhm ocsaíd nítrigine mar chomharthamhóilin sa chóras cairdifeadánach. Bhí an léargas seo tábhachtach i bhforbairt teiripí do ghalair croí agus saothrú an druga Sildenafil.
Louis Antoine Léon de Saint-Just
Ceannaire de chuid Réabhlóid na Fraince ab ea Louis Antoine de Saint-Just (a rugadh i nDecize, Nièvre, ar 25 Lúnasa 1767 agus a fuair bás faoin ngilitín i bPáras ar 28 Iúil 1794). Tugadh “Ardaingeal na Sceimhle” air. Ba chara le Robespierre é agus básaíodh iad i dteannta a chéile. mion|Louis-Antoine-de-Saint-Just.jpg|clé
Saol
I ndiaidh Réabhlóid 1789 tháinig sé chun cinn mar cheannaire réabhlóideach ina shráidbhaile Blérancourt (atá i département Aisne faoi láthair). Ba ghearr gur tharraing sé aird Maximilien Robespierre, a bhí ina dhlúthchara aige ina dhiaidh sin.
Ball den Choinbhinsiúin
Sa bhliain 1792 a toghadh chun an Choinbhinsiúin Náisiúnta nua é, agus é an ball ab óige inti. Labhair sé ar dtús chun Louis XVI (an « fealltóir » « Louis Capet ») a cháineadh go fíochmhar agus chun éileamh a dhéanamh go ndéanfaí é a chur chun báis. Thacaigh an óráid sin leis na Seacaibínigh glacadh leis sin mar a mbeartas féin agus dá réir sin dícheannadh Louis ar an ngilitín in Eanáir 1793.
Bhí Saint-Just ar thús cadhnaíochta lucht dréachtaithe Bhunreacht 1793, a bhí daonlathach ó bhonn agus ar glacadh leis go hoifigiúil ar 24 Meitheamh 1793. Mar sin féin, níor tháinig an Bunreacht sin i bhfeidhm riamh, ó ba rud é go raibh an Phoblacht ag troid chun maireachtáil agus ag cur in aghaidh ionradh ar chríoch na Fraince ag comhrialtas na gcumhachtaí frith-réabhlóideacha.
Ó Iúil 1793 go dtí Iúil 1794 bhí Saint-Just ina bhall de Choiste na Slándála Poiblí, ar ligeadh an Coinbhinsiún Náisiúnta dó cumhachtaí deachtóra a fheidhmiú chun an Réabhlóid a chosaint. clé|mion|Teach St Just i mBlérancourt; [[iarsmalann inniu]] Dhíbir an Coiste easaontóirí Girondin as an gCoinbhinsiún Náisiúnta i bpróiseas fada a tharla idir Meitheamh agus Deireadh Fómhair 1793. Uime sin, glacadh le Dlí na nAmhrastach i mí Mheán Fómhair, de bharr Saint-Just a bheith ag gríosadh go nglacfaí leis. Faoin dlí sin gabhadh na céadta mílte, meastar, agus fuair na mílte bás.
Uachtarán ar an gCoinbhinsiún Náisiúnta
Toghadh Saint-Just ina Uachtarán ar an gCoinbhinsiún Náisiúnta ar a 19 Feabhra 1794 agus bhí páirt mhór aige Ré an Uafáis, in aghaidh naimhde líomhnaithe na Poblachta. Mar shampla
Le Dlí 22 Prairial (10 Meitheamh 1794) géaraíodh Ré an Uafáis arís, trí choincheap « namhaid an phobail » a thabhairt isteach,
Bású
clé|mion|Saint-Just leis an bpéintéir David Mhéadaigh luas na gcúiseamh agus na mbásuithe go mór sna seachtainí ina dhiaidh sin. Dá bharr sin d'éirigh tromlach an Choinbhinsiúin Náisiúnta amach i gcoinne Robespierre agus a chomhghleacaithe (27-28 Iúil 1794) a cuireadh chun báis iad féin, ina measc Saint-Just, a bhí dílis go díograiseach dó deireadh mar chara agus mar chomhghleacaí.
Cúis amháin ar cheap an dream a bhí ag cur in éadan Robespierre agus Saint-Just go raibh siad in ann iad a shárú in Iúil 1794 ná go raibh cúrsa an chogaidh i bhfabhar go mór le Poblacht le linn na bliana go dtí sin, go pointe áirithe mar gheall ar ghníomhaíochtaí Saint-Just mar choimisinéir míleata, tráth ar bhain sé úsáid as pionós an bháis i gcoinne ceannasaithe mainneachtnacha, go dian ach ar bhonn roghnaitheach.
Bá Thorpe
Is ceantar suite in Essex, Sasana, é Bá Thorpe, in aice le hInbhear na Tamaise.
Audrey Hepburn
Ba aisteoir Briotanach í Audrey Hepburn (4 Bealtaine 1929 - 20 Eanáir 1993). Rugadh in Ixelles na Beilge í, agus chaith sí a hóige sa tír úd, san Ísiltír, agus i Londain Shasana sular thug sí aghaidh ar na Stáit Aontaithe. D'fhreastail sí ar scoil chónaithe i Sasana agus saoránach Briotanach a bhí inti. Ba mhinic í gléasta in éadaigh deartha ag Hubert de Givenchy ina cuid scannán. Fuair sí bás de bharr ailse ina teach féin san Eilvéis.
Mar gheall ar phost a hathair le comhlacht árachais Sasanach, thaistil an teaghlach sách minic idir an Bheilg, an Ísiltír, agus Sasana. Ó 1935 go 1939, d’fhreastail Hepburn ar Miss Rigden's School, scoil neamhspleách do chailíní in Elham, Kent, in oirdheisceart Shasana. Chaith sí tréimhse an Dara Cogadh Domhanda san Ísiltír, mar a bhfaca sí carráistí traenach lán de Ghiúdaigh ar a mbealach go dtí na campaí géibhinn.
An Cheapach Mhór
Suíomh agus áiseanna
Tá an baile suite ar an mbóthar réigiúnach R505 in aice leis na Sléibhte Eibhlinne agus tá sé timpeall 23 km ó gcathair Luimnigh. Tá feirmeoireacht tábhachtach do geilleagar na háite, go háirithe an tionscal déiríochta. Tá roinnt tithe tábhairne agus siopaí grósaeireachta ag an baile freisin. Is iad na seirbhísí eile le fáil ná neachtlainnín, siopa geallghlacadóra agus clinic tréidliachta.
Eagraítear Taispeántas Talmhaíochta sa Cheapach Mhór gach samhradh a mheallann a lán turasóirí don bhaile.
Scoileanna
Tá trí scoil náisiúnta sa pharóiste: Scoil Náisiúnta Béal Átha Bó, Scoil Náisiúnta Toinn an Tairbh, agus Scoil Chaitríona. Tá meánscoil amháin ann freisin, Pobailscoil Mhicíl.
Stair
Cuireann An Gorta Mór isteach go mór ar an gceantair. Chaill an paróiste leath a dhaonra.
Daoine
Is as Drom Saileach sa Cheapach Mhór é John Hayes, iarimreoir rugbaí. Bhuaigh sé Corn na hEorpa le foireann na Mumhan sna blianta 2006 agus 2008 agus Comórtas na Sé Náisiún le foireann na hÉireann sa bhliain 2009.
Viciúine
Ball fiáin de chlann na gcamall, dúchasach do thalamh ard féarach sna hAindéis Láir is ea an viciúine. Cosúil leis an láma, ach níos lú caoile grástúla. Táirgeann sé an olann is breátha ar Domhan. An t-aon chrúbach le dhá mhéar coise atá beo fós, agus na clárfhiacla ag fás an t-am ar fad.
Séamus Moore
Polaiteoir Éireannach ab ea Séamus Moore ( - 14 Meitheamh, 1940). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Ialtóg luchearrach
Ainmhí is ea an ialtóg luchearrach. Mamach eitilte in ord na Chiroptera is ea í.
Nua-aoisithe na Danmhairge
Is éard atá i gceist le Nua-aoisithe na Danmhairge ná gluaiseacht deartha a tháinig chun cinn sa Danmhairg sna 1920dí is a lean go dtí na 1960dí.
Arald Gormfhiacail
B'é Arald "Gormfhiacail" Gormsson (An tSean-Lochlannais: Haraldr blátǫnn Gormsson, Danmhairgis: Harald Blåtand Gormsen) mac an Rí Gorm na Danmhairge agus Thyra Dannebod. Fuair sé bás sa bhliain 985 nó 986 tar éis é a bheith ina Rí na Danmhairge ó c. 958 agus ina Rí na hIorua ar feadh cúpla bliain, is dócha, thart ar 970. Tugann roinnt foinsí le fios gur dhíshealbhaigh a mhac Svend Tveskæg é mar rí, le lámh láidir.
Na clocha Jelling
Ba chúis le Arald na clocha Jelling a chur in airde in ómós do a thuismitheoirí. Measann an 'Encyclopædia Britannica' gurb iad na hinscríbhinní rúnacha na cinn is mó a bhíonn ar eolas i measc phobal na Danmhairge. Tugann an inscríbhinn ó na clocha Jelling achoimriú dúinn ar bheathaisnéis an rí:
Treibh (bitheolaíocht)
Sa tacsanomaíocht bitheolaíochta, is éard is treibh ann ná an aicme tacsanomaíoch os cionn speiceas, ach faoi fhine, agus fhofhine. In amanna, foroinntear é i bhfothreibheanna. Tagann an focal  tribus " ón Laidin:  tribus "; ciallaíonn sé an treibh, an tuath, an náisiúin.
Sé Náisiún 2020
Is é Comórtas na Sé Náisiún 2020 an 126ú heagrán den chomórtas ó bunaíodh é, agus tá sé ar an 21ú heagrán ó tháinig an Iodáil isteach in 2000. Thosaigh an comórtas ar an 1 Feabhra 2020 agus críochnaigh sé ar an 31 Deireadh Fómhair 2020.
Pápa Cléimeans XII
Ba é Cléimeans XII an pápa ar an Eaglais Chaitliceach idir 1730 agus 1740.
Keith Holmes
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Keith Pickett Holmes a rugadh ar an 30 Márta, 1969 i Washington, D.C..
Henrique Hilário
Is peileadóir sacair Portaingéalach é Henrique Hilário (21 Deireadh Fómhair, 1975 a rugadh é). Imríonn sé faoi láthair do Chelsea F.C. Imríonn sé mar chúl báire.
Angelo Dundee
Traenálaí dornálaithe agus fear cúinne Meiriceánach ab ea Angelo Dundee (30 Lúnasa, 1921 – 1 Feabhra 2012). I bhPhiladelphia a rugadh é mar Angelo Mirena. De shliocht Iodálach é. D'oibrigh sé le Muhammad Ali ó 1960 go 1981. D'oibrigh sé le roinnt de dhornálaithe móra eile a linne chomh maith, Sugar Ray Robinson ina measc. Bhí páirt an fhear cúinne aige sa scannán Cinderella Man sa bhliain 2005, agus d'oibrigh sé mar chomhairleoir d'Oscar De La Hoya sa bhliain 2008. Fuair sé bás in Tampa, Florida.
Fialuch lomchluasach
Is ainmhí beag í an fhialuch lomchluasach (Peromyscus gymnotis).
Tíotáiniam
Is dúil cheimiceach é an tíotáiniam. Is é dúil uimhir a 22 é, agus is é an tsiombail cheimiceach a thagraíonn dó sna foirmlí ceimiceacha ná Ti. Miotal trasdultach atá ann, agus é réasúnta éadrom, nó níl sé ach 4.5 oiread níos troime ná an t-uisce. Tá sé liathbhán lonrach ar a chosúlacht, agus níl sé éasca é a thuaslagadh ná a chreimeadh, nó seasann sé idir sháile, aqua regia, agus chlóirín. Úsáidtear sa chóimhiotail é, nó má mheasctar le halúmanam, le hiarann, le vanaidiam, le molaibdéineam nó le dúile áirithe eile é, gheofar cóimhiotail láidre éadroma ar féidir úsáid a bhaint astu i ndéantús na scairdinneall, na ndiúracán is na spásárthaí. Tagann na cóimhiotail isteach áisiúil ina lán earnálacha eile freisin: sna fórsaí cosanta, i bpróisis na tionsclaíochta ceimicí agus peitriceimicí, i ndíshalannú na sáile, i bpróiseáil an laín go páipéar, i ndéantús na ngluaisteán, i dtáirgíocht an bhia, sna próistéisí, sna hionchlannáin ortaipéidice, i ngléasra an fhiaclóra agus araile.
mion|clé|upright| Bhronn an Gearmánach Martin Heinrich Klaproth an t-ainm "tíotáiniam" ar an miotal. Ba é an Sasanach William Gregor ba thúisce a d'aithin gur dúil ar leith a bhí sa tíotáiniam, thiar sa bhliain 1791. Ba é an Gearmánach Martin Heinrich Klaproth a bhaist an tíotáiniam agus ar ndóigh, ba iad tíotáin na miotaseolaíochta Sean-Ghréagaí a thug an inspioráid.
Bíonn an tíotáiniam le fáil flúirseach go maith sa dúlra, nó tá sé ar an naoú dúil is coitianta i screamh an Domhain. Tá tíotáiniam éigin i ngach sórt bruthcharraige, a bheag nó a mhór, ach is iad na mianraí is tábhachtaí ná an anatáis (an ochtaihéidrít), an bhrúicít, an ilminít, an phearóivscít, an rúitíl, agus an tíotáinít (a dtugtar gróitít nó sféin uirthi freisin). Is iad an ilminít agus an rúitíl na mianraí a bhfuil tábhacht eacnamaíoch leo, mar fhoinsí tíotáiniam.
Tá cúig iseatóp cobhsaí ag an dúil, agus is astu siúd atá tíotáiniam an dúlra comhdhéanta: 46Ti (8 % de thíotáiniam an dúlra), 47Ti (7 %), 48Ti (74 %), 49Ti (timpeall ar 5.5 %) agus 50Ti (timpeall ar 5.5 % freisin). Níl raidiseatóip nádúrtha ann.
Is é +4 an uimhir ocsaídiúcháin is tábhachtaí, ach tá +3 ann freisin. Is í dé-ocsaíd an tíotáiniam TiO2 an chomhdhúil is coitianta, nó baintear úsáid aisti mar lí bhán sna péinteanna agus sna taois fhiacla. Tugtar "bán tíotáiniam" nó "tíotáinia" uirthi freisin.
Martin Heinrich Klaproth
Ceimiceoir Gearmánach ab ea Martin Heinrich Klaproth (1 Nollaig 1743 – 1 Eanáir 1817).
Rugadh Klaproth i Wernigerode na Gearmáine sa bhliain 1817. Chaith sé chuid mór dá shaoil ag saothrú gairme na bpoitigéirí.
Sa bhliain, ceapadh é mar léachtóir sa cheimic i Reisimint Airtléire Ríoga an Phrúis,agus nuair a bhunaíodh an ollscoil sa bhliain 1810, roghnaíodh é i gcomhair na hollúnachta sa cheimic.
Fuair sé bás i mBeirlín ar Lá Caille sa bhliain 1817. B'é Klaproth príomhcheimiceoir a linne sa Ghearmáin
Cill Mocheallóg
mion|Sráid Emmett, Geata na mBláthanna ag a barr Baile in Éirinn is ea Cill Mocheallóg. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae Luimnigh.
Stair
Thóg Mocheallóg cill ar an gcnoc taobh thiar thuaidh de bhaile an lae inniu, go luath san seachtú haois. Tá an fothrach di fós ann.
mion|Fothrach Phrióireacht Chill Mocheallóg
Bratach an Chósta Eabhair
thumb| Tá 3 línte ceartingearach ag Bratach na Cósta Eabhair, oráiste, bán agus glas. Tá sé an-chosúil le Bratach na hÉireann ach le na dathanna in ord difriúil (glas bán agus oráiste).
Tá an Bratach bunaithe ar Bratach na Fraince; seasann an dath oráiste don talamh, seasann an bán do shíocháin, agus seasann an ghlas don dúchais agus na choillte i ndeisceart na tíre.
Luftwaffe
Is é is brí leis an bhfocal Gearmáinise Luftwaffe ná "aerfhórsa" - níos cruinne, "aerarm". Bhí an t-ainm sin ar dhá aerfhórsa i stair mhíleata na Gearmáine: aerfhórsa na Naitsithe sna blianta 1933-1946, agus aerfhórsa Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine ón mbliain 1956 i leith.
Baineann an t-alt seo leis an Luftwaffe Naitsíoch le linn bhlianta an Dara Cogadh Domhanda.
Cé Clacton
Is cé suite in Clacton-on-Sea, in Essex, Sasana é Cé Clacton. Osclaíodh an ché sa bhliain 1871. Tógadh le haghaidh lastaí agus paisinéirí loinge é, ach thosaigh daoine ag teacht ann le lá saoire a chaitheamh. Síníodh an ché agus cuireadh siopaí agus áiseanna eile ar siúl chun freastal ar na cuairteoirí. Tá sí ina hionad saoire ó shin.
Cromadh
Baile in Éirinn is ea Cromadh. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae Luimnigh.
Log a' Choire
Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Log a' Choire.
Ryan Bertrand
Is imreoir sacair é Ryan Bertrand. Tá sé ar iasacht ó Chelsea ag Reading F.C.. Rugadh é i Londain, Shasana ar 5 Lúnasa, 1985.
Fialuch Pemberton
Is ainmhí beag í an fhialuch Pemberton. Mamach atá ann.
Giambattista Vico
Fealsamh staire a rugadh i Napoli na hIodáile ab ea Giambattista Vico (23 Meitheamh 1668 - 23 Eanáir 1744). Ina leabhar cáiliúil Scienza Nuova (Eolaíocht Nua, 1725) rinne sé iarracht eagar aontaithe a chur ar an léann daonna in aon eolaíocht dhaonna amháin, le teoiric thimthriallach ar fhás is meath sochaithe.
Hacine Cherifi
Dornálaí Ailgéarach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Hacine "Billy" Cherifi, a rugadh ar an 12 Nollaig 1967 in Lyon, an Fhrainc.
Favela (leabhar)
Foilsíodh Favela, an chéad leabhar neamhfhicsin ón iriseoir agus scríbhneoir Alex Hijmans sa bhliain 2009, ag Cois Life. 'Bruachbhaile bocht' an chiall atá leis an teideal i bPortaingéilis. Sa leabhar, cuireann Hijmans síos ar shaol an bhruachbhaile bhoicht Tancredo Neves, ar imeall chathair Salvador i oirthuaisceart na Brasaíle, cathair ina bhfuil cónaí ar Hijmans ó 2007. Bronnadh duais aitheantais sa rannóg 'Prós' ar Favela ag Oireachtas 2009. Bhí an leabhar ar ghearrliosta Ghradam Uí Shúilleabháin na bliana 2010.
Washington, D.C.
Is é Washington, D.C. príomhchathair Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tagann an t-ainm ón gcéad Uachtarán, George Washington, agus ciallaíonn "D.C." District of Columbia (Ceantar Cholumbia). Sa chathair seo atá rialtas na Stát Aontaithe, agus is ceantar ar leith é sa mhéid go bhfuil Comhdháil Stáit Aontaithe Mheiriceá i gceannas air ach nach dtoghann an ceantar ach teachta amháin agus é/í gan vóta. De bhrí nach stát atá ann ní chuireann votálaithe an cheantair seanadóirí go Seanad Stáit Aontaithe Mheiriceá ar chor ar bith. Tá cónaí ar uachtarán raithe SAM ann sa Teach Bán, a dearadh ag James Hoban agus a tógadh ag deireadh an ochtú aois déag.
Is cathair phleanáilte é Washington, D.C. Cuireadh Pierre Charles l'Enfant, an t-ailtire Francach, ag leagan amach príomhchathrach as an nua don phoblacht óg sa bhliain 1791 agus chruth sé plean Barócach, a bhunaigh sé ar roinnt cathracha san Eoraip. Cuireadh as an phost é an bhliain ina dhiaidh sin mar gheall ar a chuid "micreabhainisteoireachta"—duine doranna a bhí ann. Lean Andrew Ellicott agus Benjamin Banneker, Meiriceánaigh, den phleanáil agus thosaigh siad á cur i gcrích. Is ann atá an Smithsonian Institution, sraith iarsmalainne cáiliúla.
Na Madain
Is baile suite i gContae Ard Mhacha é na Madain.
Fómhar na Gearmáine
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:RAF-Logo.svg|mion|Suaitheantas na droinge. Taispeánann sé fo-inneallghunna den déanamh Heckler & Koch. Tréimhse fhoréigneach agus fulangacht ab ea Fómhar na Gearmáine, mar a thugtar uirthi (Gearmáinis: Der Deutscher Herbst), ó 7 Aibreán 1977 go dtí 18 Deireadh Fómhair 1977. Shroich feachtas na sceimhlitheoirí, an Rote Armee Fraktion, barr a ghéaradais le linn "Fhómhar na Gearmáine", is é sin, Fómhar na bliana 1977.
Imeachtaí
clé|mion|239x239px|[[Siegfried Buback, 1977]]
7 Aibreán
Thosaigh "Fómhair na Gearmáine" ar 7 Aibreán 1977, nuair a feallmharaíodh Siegfried Buback, an tArd-Aighne in Iarthar na Gearmáine. Mharaigh Kommando Ulrike Meinhof (nó Cománlach Cuimhneacháin Ulrike Meinhof)  an t-ionchúisitheoir is airde céim i gcóras dlí na Gearmáine.
Fuair beirt fhear de lucht a thionlactha, Wolfgang Göbel agus Georg Wurster, bás sa teagmháil freisin. Tháinig an "cománlach" ar muin gluaisrothair, agus ag tiomáint thart le gluaisteán Buback dóibh, scaoil siad na hurchair chinniúnacha leis an triúr fear.
Níos déanaí, san 1980idí, gabhadh ceathrar ón RAF, an Rote Armee Fraktion (Christian Klar, Knut Folkerts, Günter Sonnenberg and Brigitte Mohnhaupt), agus cuireadh sa phríosún iad.
Meitheamh
Ar an 30 Meitheamh 1977, maraíodh an baincéir Jürgen Ponto. Bhí an RAF ag iarraidh é a fhuadach ach ní raibh Pronto sásta dul leo. Bhí aithne phearsanta ag bean de na sceimhlitheoirí, Susanne Albrecht, ar Ponto, agus cead isteach aici ina theach. D'fháiltigh Ponto isteach í maille le beirt sceimhlitheoirí eile, Christian Klar agus Brigitte Mohnhaupt. Scaoil Klar an chéad urchar, agus ansin, thosaigh Mohnhaupt ag loscadh air, ionas gur ghoin sí go héag é. D'éalaigh Klar, Albrecht agus Mohnhaupt ar an ngluaisteán a bhí á tiomáint ag Peter-Jürgen Boock.
I ndiaidh na n-imeachtaí, d'fhógair na sceimhlitheoirí nach raibh siad ach ag iarraidh Ponto a fhuadach, agus gur maraíodh é nuair a thosaigh sé á chosaint féin ar na hiarrachtaí seo. Níor bréagnaíodh an leagan seo den scéal ach sa bhliain 1991.
Abdel Fattah el-Sisi
Polaiteoir agus 6ú Uachtarán na hÉigipte is ea Abdel Fattah el-Sisi a rugadh ar an 19 Samhain 1954.
Michael Mancienne
Is imreoir sacair Sasanach é Michael Mancienne. Imríonn sé faoi láthair do Wolves agus é ar iasacht ó Chelsea.
Fómhar na Gearmáine
Meán Fómhair
Ar an 5 Meán Fómhair 1977, d'fhuadaigh an RAF Hanns-Martin Schleyer, a bhí ina Uachtarán ar Chumann Fostóirí na Gearmáine (Bundesverband der Arbeitgeber). An ceathrar fear a bhí á dtionlacan, maraíodh iad go léir.
D'éirigh na fuadaitheoirí go scaoilfí saor le lucht na chéad ghlúine, cosúil le Baader agus Ensslin.
Le linn na tréimhse seo, bhí an teannas polaitiúil ag méadú sa Ghearmáin, agus siar agus aniar idir na páirtithe polaitiúla faoin bhfreagra ceart ar fheachtas sceimhlitheoireachta, robála bainc agus fuadach an RAF agus conas é sin a dhéanamh gan dochar do dhaonlathas na Gearmáine.
Ansin, chuir Helmut Schmidt, Seansailéir na Gearmáine, gairm scoile ar an Mórfhoireann Géarchéime (der Grosse Krisenstab), cineál rialtas fairsingithe a raibh feisirí de chuid gach páirtí uirthi. Ba í an Mhórfhoireann seo a bhí i gceannas ar an nGearmáin Iartharach go dtí gur tháinig deireadh le himeachtaí an "Fhómhair".
Deireadh Fómhair
mion|[[Eitil|Eitilt Lufthansa LH 181 Palma de Mallorca go Frankfurt / Main darb ainm Landshut, a thuirling i Mogaidisiú ar 13 Deireadh Fómhair 1977 ]] Sna sála ar an scéala sin, i mí Dheireadh Fómhair, reachtaigh an Bundestag, nó Parlaimint Chónaidhme na Gearmáine, an Dlí um Chosc ar Chaidreamh, nó an Kontaktsperregesetz. Chuir an dlí seo ar chumas na n-údarás cosc ar na sceimhlitheoirí sa phríosún bheith i dteagmháil lena gcuid dlíodóirí.
Ní raibh rialtas na Gearmáine sásta géilleadh d'éilimh na sceimhlitheoirí. Le tuilleadh brú a chur ar an rialtas, d'fhuadaigh an PFLP (Fronta Pobail i gcomhair Shaoirse na Palaistíne) - drong radacach Mharxach ón bPalaistín a raibh an RAF ag comhoibriú leo - eitleán paisinéirí de chuid an Lufthansa, an Landshut. Ba é an "Captaen Mairtíreach Mahmúd", nó Zohair Youssif Akache, a bhí i gceannas ar an gcománlach. Thurling an Landshut i Mogaidisiú sa tSómáil. mion|Rolf Clemens Wagner & Friederike Krabbe, ar 11 Samhain 1977
Críoch ghruama
Tháinig críoch ghruama le "Fómhair na Gearmáine" ar 18 Deireadh Fómhair 1977. Ar an lá sin, d'ionsaigh Grenzschutzgruppe 9 (aonad póilíneachta oirbheartaíochta GSG9), feadhain fórsaí speisialta ón nGearmáin, an t-eitleán i Mogaidisiú. Maraíodh triúr den cheathrar sceimhlitheoirí. Ní bhfuair aon duine de na sibhialtaigh bás sa teagmháil. Ach bhí captaen an eitleáin, Jürgen Schumann, maraithe ag an mairtíreach Mahmúd in Aden, áit ar thuirling an Landshut sular bhain sí amach Mogaidisiú. Goineadh an t-aeróstach Gabriele Dillmann, chomh maith le duine den fhórsa speisialta.
Nuair a tháinig deireadh le fuadach an Landshut, chaill na sceimhlitheoirí i Stammheim deireadh an dóchais. Chuir siad lámh ina mbásanna féin ar an 18 Deireadh Fómhair 1977. Bhásaigh Gudrun Ensslin, Andreas Baader, agus Jan-Carl Raspe, ach bhí na dochtúirí in ann Irmgard Möller a choinneáil beo.
Bhain Raspe agus Baader úsáid as na hairm thine a fuair siad faoi choim ón abhcóide Arndt Möller, agus chroch Ensslin í féin as cábla leictreachais. D'fhéach Irmgard Möller le hí féin a mharú le scian, ach níor sháigh sí sách domhain í, agus d'éirigh leis na dochtúirí tarrtháil a thabhairt di. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Stuttgart%20Dornhaldenfriedhof-8.jpg|mion|leacht cuimhneacháinː [[18 Deireadh Fómhair 1977 - Gudrun Ensslin, Andreas Baader, agus Jan-Carl Raspe]] Ansin ar an lá céanna, mharaigh na fuadaitheoirí an fear gnó Hanns-Martin Schleyer, a bhí á choinneáil ina ghiall. Thángthas ar a chorpán i Mulhouse sa Fhrainc (Gearmáinis: Mülhausen), in aice le teorainn na Gearmáine ar an 19 Deireadh Fómhair. Inniu féin, níl sé soiléir cé a rinne an dúnmharú. Na sceimhlitheoirí a bhí páirteach i bhfuadach Schleyer, níor inis siad an taobh sin den scéal.
Chuir bás Gudrun Ensslin, Jan-Carl Raspe and Andreas Baader, Schleyer agus triúr de na fuadaitheoirí deireadh le Fómhair na Gearmáine. Ach tháinig an An Tríú Glúin den RAF ar ais sna 1980idí
Conspóidí
D'fhéach "dara glúin" na droinge le saoirse a bhaint amach do na ceannasaithe lena lán ainghníomhartha feiceálacha, ach nuair nár éirigh leis na hiarrachtaí seo, chuir Ensslin, Baader agus Jan-Carl Raspe lámh ina mbásanna féin i Stammheim ar an 18 Deireadh Fómhair 1977.
Go gairid ina dhiaidh sin, ar an 12 Samhain 1977, chroch Ingrid Schubert - bean eile acu siúd a bhí ag bunú na droinge - í féin i bpríosún eile, i München.
I ndiaidh na n-imeachtaí, chuaigh na ráflaí timpeall i measc lucht tacaíochta na sceimhlitheoirí gur mharaigh na húdaráis iad i Stammheim. Is léir gur scéal gan dealramh a bhí ann,. Ach le déanaí, tháinig sé chun solais go raibh gléasra cúléisteachta suiteáilte i gcillíní na gcimí, ionas go raibh a fhios ag na húdaráis go raibh airm thine ag na sceimhlitheoirí agus iad dírithe ar lámh a chur ina mbásanna féin.
Bert Cooper
Dornálaí trom-mheáchain Meiriceánach Afracach ab ea Bertram Cooper a rugadh ar an 10 Eanáir, 1966 i Sharon Hill, Pennsylvania agus a fuair bás ar an 10 Bealtaine, 2019. "Smokin'" an leasainm a bhí air.
Loch Garda
Is é Loch Garda (Iodáilis: Lago di Garda nó Lago Benaco, Laidin: Benacus) an loch is mó san Iodáil. Tá sé suite i dtuaisceart na tíre, leathbhealach idir Brescia agus Verona, idir an Veinéis agus Milano. Tá an-tóir ar Loch Garda agus na ceantair máguaird mar láthair turasóireachta.
Fialuch Puebla
Is ainmhí beag í an fhialuch Puebla. Mamach atá ann.
Coláiste Feirste
Is iar-bhunscoil lán-Ghaeilge é Coláiste Feirste, atá suite i gceantar na bhFál i mBéal Feirste, i gContae Aontroma. Bunaíodh an scoil sa bhliain 1990.
Kelly Pavlik
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Kelly Robert Pavlik a rugadh ar an 5 Aibreán, 1982 i Youngstown, Ohio.
Poa pratensis
Saghas féir ilbhliantúil is ea Poa pratensis nó cuise mín. Fásann sé 2–3 troigh ar ard agus tagann bláthanna beaga gorma air. Planda féaraigh atá ann. Tá sé dúchasach sna críocha den leathsféar thuaidh ina mbíonn aeráid mheasartha ann.
Fásann an cuise mín go réidh i dtalamh méith atá triomaithe go maith. Úsáidtear é i dtógáil páirceanna agus gairdíní. Tá sé coitianta in áiteanna ina mbíonn an aeráid fionnuar tais cosúil le oirthuaisceart na Stát Aontaithe. Tíopa speicis den ghéineas Poaceae atá ann.