cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sima Qian
Staraí sa tseanSín ab ea Sima Qian (Sínis thraidisiúnta: 司馬遷; Sínis shimplithe: 司马迁; pinyin: Sīmǎ Qiāna; 145 nó 135 RC – 86 RC). Scríobhtaí a ainm mar Ssu-ma Chien i dteangacha an iarthair agus sin a fheictear in go leor seanleabhar faoi stair na Síne. In Xiayang, Cúige Shaanxi, in iarthuaisceart bunlimistéir na Síne, a rugadh é. Scríobh sé le linn an rítheaghlach Han. Athair Staireolaíocht na Síne a thugtar air go minic as a mhórshaother, Shĭjì. "Oiris an staraí" an chiall leis sin, gí go mbíonn sé mar nós é a aistriú go teangacha eile mar "Oiris an staraí mhóir". Is é a bhí sa Shĭjì ná stair na Síne á léiriú trí mheán sraith bheathaisnéisí.
Tharla athair Sima Qian, Sima Tan, ag obair i gcúirt an impire. (Tá Sima ar an dornán sloinnte déshiollacha sa tSínis). I ndiaidh turas na Síne a thabhairt, chuaigh an mac ann freisin mar a ndeachaigh sé ag obair faoina athair. An tAstralaí Mór (太史令; Tàishǐ Lìng)an teideal a bhí air, agus ríomh an fhéilire don bhliain le teacht an dualgas a bhí aige.
Baile a' Chnuic, Inbhir Nis
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Baile a' Chnuic.
Eoin Shasana
Bhí Eoin  (24 Mí na Nollag 1166 – 19 Deireadh Fómhair 1216) ina rí ar Shasana ó 6 Aibreán 1199 go dtí lá a bháis. Tháinig sé i gcoróin a shean-dheartháir Risteard I Rí (aithnidiúil níos déanaí mar " Coeur de Leon"). Gnóthaigh Eoin na leasainmneacha "Sans Terre" ("Gan chríoch", nó "Lackland") ós rud nárbh é an mac ba shine agus dá bhrí sin ní bhfuair sé comharbas talún. Chaill sé talamh a bhí aige sa bhFrainc freisin, agus glaodh Claíomh-bog" (nó "Soft-sword" i mBéarla) air, toisc an líomhain go raibh sé neamhinniúlacht i gcúrsaí míleata. Ba rí Plantaigíneach nó Ainsivíneach é.
Mar phearsa stairiúil, ba dhuine aithnidiúil é, mar gur ghéill sé do na móruaisle talún agus shínigh sé an Magna Carta, doiciméad a d'fhág a teorainn flaithis laghduithe. Sonraítear síniú an 'Magna Carta' mar chéim chun tosaigh in éabhlóid daonlathais na linne seo.
Bhain sé cáil amach níos déanaí i meoin an phobail mar namhaid Robin Hood, sna finscéalta faoin bhfear úd. Tháinig a mhac, Anraí III, i gcomharbas air.
Muintir
Rugadh Eoin i bPálás Beaumont, Oxford, Sasana. B'é an cúigiú mac é agus an duine deireanach d'ochtar páistí a rugadh d'Anraí 11 Shasana, agus d'Eleanor na hAcatáine. Dearbhaíonn údair áirithe, toisc gur fhan Eoin i Woodstock, garr d'Oxford, in éineacht le hEleanor, i Mí Márta na bliana 1166, gur sa bhliain sin 1166 agus ní sa bhliain 1167 a rugadh Eoin.
University of Pittsburgh
Ollscoil thaighde atá ceangailte le Stát Pennsylvania is ea Ollscoil Pittsburgh nó "Pitt", mar a thugtar uirthi go coitianta. Tá an scoil suite in Oakland, comharsanacht de chuid Pittsburgh, in iarthar an stáit úd. Acadamh Phittsburgh a tugadh ar an scoil i ndiaidh a bunaithe sa bhliain 1787 in iargúl Mheiriceá ar an teorainn idir an cine geal agus na Bundúchasaigh. Ollscoil Iarthar Phennsylvania (Western University of Pennsylvania) a tugadh uirthi ón bhliain 1819 go 1908, nuair a fuair an scoil an t-ainm atá uirthi inniu. Institiúid léinn phríobháideach í go dtí an bhliain 1966.
Finian McGrath
Is polaiteoir neamhspleách ar an eite chlé agus iar-Theachta Dála do cheantar Bhaile Átha Cliath Thuaidh Láir é Finian McGrath (Gaeilge: Fionnán Mag Craith) (rugadh é 9 Aibreán, 1953 ). Bhí sé é ina TD ón mbliain 2002 go dtí 2020.
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 8.0% de na vótaí ar an gcéad chomhaireamh.
University of Pittsburgh
Aithnítear Ollscoil Pittsburgh go minic as feabhas an taighde agus as caighdeán shaol na mac léinn atá ann. Tá clú freisin ar an ollscoil as a gcuid cláracha spórt. Éiríonn le foirne spórt Pitt go rialta ar leibhéal náisiúnta. Tá campas 132 acra (0.53 km²) ag an ollscoil. Tá 4,686 duine ar an fhoireann acadúil sa scoil agus tá 28,328 mac léinn ag déanamh staidéir ann (18,031 fochéimí agus 10,297 iarchéimí). Bhí ról lárnach ag Ollscoil Pittsburgh i bhforbairt an vacsaín polaimiailítis.
Eoin Shasana
Muintir
B'é Eoin deartháir sóisearach leasghaolmhar, ar thaobh na máthar, Mharie na Champagne agus Alix na Fraince. B'iad na paistí seo páistí a mháthair agus í pósta don chéad uair le Louis VII na Fraince. Cuireadh an pósadh seo ar neamhní níos moille.
B'é deartháir óg Ghuillaume, Cunta Poitiers; Henri le Jeune (Gaeilge: Anraí óg); Matilda, Bandiúc na Sacsaine; Risteard I Leonchroí; Geoffroy II, Diúc na Briotáine; Leonora, Banríon na Caistíle agus Jeanne na Sicile.
Túa a shaoil
Cé gurb é Eoin 'mac an cheana' a athar, mar an duine is óige ní raibh sé ag súil le hoidhreacht, agus de dheasca sin fuair sé an leasainm "Gan-talamh" (nó sa Bnéarla "Lackland"), roimh dó theacht i gcoróin.
Oideachas agus inniúlacht
Bhí dúil ag Anraí ar dtús báire go bhfaigheadh Eoin oideachas cuí le dul anonn chuig na hEaglaise, agus dá bharr sin ní bheadh comharbas talún nó eile de dhith air. Sa bhliain 1171, áfach, chuaigh Anraí i mbun idirbheartaíocht chun cuir ar chumas a mhac a bheith pósta le hiníon an Chunta Humbert III na Saváí (té nach raibh mac aige féin go dtí sin agus mar sin bhí cliamhain uatha). Tar éis sin, ní raibh trácht a thoille faoi Eoin bheith ina ábhar sagairt. Bhí sár-oideachas faighte ag beirt tuismitheoirí Eoin- Bhí Aonraí ilteangach, agus d'fhreastail Eleanor ar léachtaí in institiúid a bhí le bheith ina Ollscoil, sé sin Ollscoil Pháras- sa bhreis ar sin, d'fhoghlaim siad an dlí agus rialtas, reiligiún, agus litríocht.
Bhí oideachas den scoth faighte ag Eoin. Tá fianaise ann go raibh De Sacramentis Christianae Fidei le Hugues de Saint-Victor, Magister Sententiarum le Pietro Lombardo, An Tráchtas le Origen, agus stair Shasana—a d’fhéadfadh a bheith Roman de Brut le Wace, bunaithe ar Historia Regum Britanniae le Geoffroy de Monmouth.
Risteard as láthair
Le linn do Risteard bheith as láthair ar an Tríú Crosáid ó 1190 go 1194, rinne Eoin iarracht fáil réidh le William de Longchamp, Easpag Ely agus a ghiúisteoir ceaptha. Bhí gnaoi an phobail ar Eoin níos mó ná ar de Longchamp i Londain, agus i mí Dheireadh Fómhair 1191 d'oscail saoránaigh Londan geataí na cathrach dó nuair a bhí de Longchamp faoi ghaibhniú sa túr. Gheall Eoin go mbeadh saoránaigh na cathrach in ann iad fhéin a rialú mar chomún in éiric aitheantais a thabhairt do Eoin mar oidhre toimhdean Richard. Seo ceann de na heachtraí a thug ar dhaoine Eoin a mheabhrú mar bhithiúnach san fhinscéal Robin Hood.
Agus é ar a shlí abhaile ón Chrosáid, gabh Leopold V, Diúc na hOstaire Richard, agus chuir Anraí VI, an tImpire Naofa Rómhánach é i bpríosúin. Bhí ar Eleanor fuascailt mhór a íoc chun é a scaoileadh saor. Agus é ar ais i Sasana sa bhliain 1194, thug Richard maithiúnas d'Eoin agus d'ainmnigh sé é mar a oidhre.
Réimeas
Nuair a fuair Risteard bás, theip ar Eoin aitheantas iomlán a fháil mar rí. De réir daoine áirithe b'é a nia óg, Artúr I na Briotáine, mac le Geoffrey, deartháir déanach Eoin, an t-oidhre dlisteanach. Throid Artúr in aghaidh Eoin, le tacaíocht Rí Philip II na Fraince, chun an suíochán ríoga a bhuachaint. Bhí toradh marfach ar an choinbhleacht idir Artúr agus an Rí Eoin. de réir Chonradh le Goulet, thug Philip tosaíocht do John thar Artúr, agus shocraigh siad lena chéile faoi vasáilleach Eoin ar an Normainn agus na críocha Angevineacha. Bhí an síocháin eatarthu gearrshaolach áfach. Bhí barúin Phoitou chomh trína chéile mar gheall an cogadh gur sheol siad achainí ar lorg an cor a chur ina cheart ó Rí na Fraince. Bhí Rí na Fraince ina ardtiarna feodach i leith críoch áirithe ar an mór-roinn. D'eisigh Rí na Fraince toghairm ar Eoin teacht chun cúirte agus cúisimh áirithe a fhreagairt, ceann díobh gur fhuadaigh sé Isobel d'Angouleme agus gur phós sé í níos déanaí, cé go raibh sí réamhgheallta do Guy de Lusignan.
D'ionsaigh na Francaigh an Normainn díreach ina dhiaidh sin; d'infheistigh an Rí Philip II Artúr I le na feoid go léir a bhí tráth ag Eoin (cé is moite de an Normainn) agus gheall sé a iníon Marie dó mar bhean chéile.
Nuair a bhí cogadh ar siúl ag Eoin sa bhliain 1203, d'ordaigh sé na longchlóis go léir (fiú na cinn a bhí intíre, mar Ghloucester) i Sasana long amháin ar a laghad a sholáthair dó. Bhí na longchlóis nua thógtha, mar Phortsmouth, freagrach as roinnt cinn a thógáil. D'ainmnigh sé Portsmouth ina bhaile nua chabhlaigh. (Bhí longchlóis tógtha ag na ríthe Angla-Shacsanach, mar Éadbhard an tAdmhálaí ar an chósta theas ag Sandwich, agus an ceann is tábhachtaí ag Hastings.)
Ag deireadh na bliana 1204, bhí 45 rámhlong ar fáil dó, agus ó sin ar aghaidh fuair sé ceithre cinn nua gach bliain. Chruthaigh sé Aimiréalacht, comhdhéanta de ceithre aimiréal. I rith Eoin Rí a bheith i réim tháinig feabhas mór ar dearadh long, méid breise seolta agus caisleáin tosaigh inbhainte san áireamh. Chruthaigh sé longa móra iompartha dá ngairtear 'buisses'. Faigheann Eoin an chreidiúint in amanna as an cabhlach ríoga nua-aimseartha (Béarla: Royal Navy) a bhunú. Tagann an méid atá ar eolas againn ó na 'Pipe Rolls', toisc nach raibh na h-éachtaí seo taifeadta ag na croiniceoirí agus lúth-staraithe.
Bhí súil ag Eoin trioblóid a sheachaint i Sasana agus sa Bhreatain Bheag agus é imithe thar sáile ag troid ar son a chuid tailte a fháil ar ais, le phósadh a iníon neamhdlisteanach, Joan, chuig Llywelyn ab Iorwerth nó Llywelyn Fawr (Gaeilge: Llywelyn Mór).
I rith na coimhlinte, rinne Artúr iarracht a mháthair mhór Aliénor d'Aquitaine a fhuadú, ag Mirebeau, ach buadh air agus ghabh fórsaí Eoin é. Cuireadh Artúr i bpríosúin ar dtús i bhFalaise agus ansin i Rouen. Níl na staraithe cinnte dearfa de cad a bhí i ndán d'Artúr.
De réir na hAnnála Margam, ar an 3ú Aibreán 1203: "'Tar éis Artúr a bheith a bheith gafa ag Eoin agus coimeádta beo i bpríosúin ar feadh tamaill i gcaisleán Rouen ... nuair a bhí (Eoin) ar meisce mharaigh sé Artúr lena lámh féin agus tar éis cloch trom a cheangal lena choirp chaith sé é isteach sa Séin'."Mhaígh Hubert de Burgh, áfach, oifigeach i gceannas ar an dúnfort i Rouen, gur fhág sé Artúr ag an Cháisc 1203 faoi chúram gníomhairí an Rí a bhí curtha ann le haghaidh é a spochadh. Thug sé le fios go bhfuair Artúr bás mar gheall ar turraing. D'aistarraing de Burg a ráiteas níos déanaí agus mhaígh sé go raibh sé fós beo, ach ní fhaca éinne Artúr beo arís.
Cheap pobal na Briotáine agus níos déanaí pobal na Normainne go raibh sé dúnmharaithe agus d'éirigh siad amach i gcoinne an Ri Eoin.
I dteannta le Artúr a ghabháil, ghabh Eoin deirféar Artúr, a neacht Aliénor de Bretagne.
Aighneas le hArtúr I na Briotáine
gur féidir leis níos mó tionchair a imirt ar an Eaglais. Nuair nach raibh réiteach ar fáil ar an aighneas, thogh an Caibidil, faoi rún, ball da gcuid féin mar Ardeaspag. D'fhorchuir Eoin an dara toghchán orthu agus tháinig ainmní nua as.
Michael Lowry
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Thiobraid Árann Thuaidh é Michael Lowry (Gaeilge: Mícheál Ó Labhradha) (rugadh é 13 Márta 1953). Is polaiteoir neamhspleách é agus cé go ndearnadh fiosrúchán coiriúil ina leith tá gnaoi ag an bpobal ina cheantar féin air mar sin féin agus d'éirigh go maith leis vótaí a mhealladh cé go raibh amhras mór ann i dtaobh a chuid iompair sa pholaitíocht.
Eoin Shasana
Aighneas le hArtúr I na Briotáine
Nuair a tháinig an bheirt díobh i láthair os comhair an Phápa sa Róimh, chuir an Pápa Innocentius III na toghcháin ar neamhní, agus toghadh Steven Langton, iarrthóir an Phápa, d'ainneoin ionadaithe an rí Eoin bheith ina choinne. Thug na barúin agus na hEaspaig i Sasana tacaíocht do Eoin agus dhiúltaigh an rí glacadh le Langton.
Michael Lowry
Ar an 23 Feabhra 2016, dhiúltaigh an Ard-Chúirt iarratas a rinne sé a thriail a chur ar neamhní.
Eoin Shasana
Aighneas le hArtúr I na Briotáine
Sciorr Eoin an Caibidil i Mí Iúil 1207.agus ghearr an Pápa urghaire ar an Ríocht mar aisfhreagra. Ghabh Eoin tailte na hEaglaise toisc gur theip an Eaglais mar frithbheart seirbhís fheodach a sholáthair.thumb|Bhí aighneas idir an [[Pápa Innocentius III|Phápa Innocentius III agus an Rí Eoin maidir le chomharb Ardeaspaig Canterbury, a lean ar aghaidh ó 1205 go dtí 1213.]]
Michael Lowry
Sheas Lowry in Olltoghchán 2016 agus fuair sé 16.8% de na vótaí céad rogha.
Eoin Shasana
Beartaíocht le Bordeaux
Sa bhliain 1203, thug Eoin Rí díolúine fhioscach do saoránaigh agus ceannaithe Bhordeaux ón 'Grande Coutume' a íoc, an cháin is mó a bhí le n-íoc acu ar easpórtáil earraí. Ar malairt, gheall réigiúin Bhordeaux, Bayonne agus Dax tacaíocht d'Eoin in aghaidh Choróin na Fraince.
D'éirigh le ceannaithe Ghascon a gcuid fíonta a dhíol i Sasana, don chéad uair gan bac, nuair a d'osclaíodh na calafoirt eatarthu i gcóir shaorthrádáil. An bhliain dár gcionn, dheonaigh Eoin saorthrádáil do La Rochelle agus Phoiteau.
Feachtas Eoin Shasana chuig Éirinn, 1210
thumbnail|An rí Eoin ag síniú an [[Magna Carta]]
Aighneas leis na mBarúin
I ndiaidh gur éirigh leis Éirí Amach na Breataine Bige a chur faoi chois sa bhliain 1211, agus deireadh a chur leis an aighneas leis an Phápa, dhírigh Eoin a chuid airde chuig a shealúchas thar sáile.
Chríochnaigh cogaí na hÉorpa leis an bhriseadh ag Cogadh Bhouvines (1214), agus bhí ar Eoin glacadh le síocháin neamhfhabhrach leis an Fhrainc.(Fuair Anraí V Ri Shasana an Normainn agus Acquitaine ar ais sa bhliain 1420).
Mit brennender Sorge
Is é is ciall leis na focail Ghearmáinise Mit brennender Sorge ná "le buaireamh dóite". Leis na focail seo a thosaigh an tréadlitir a d'eisigh an Pápa Pius XI ar an 10 lá de Mhárta 1937 (cé gurbh é an dáta oifigiúil a bhí le léamh ar an tréadlitir féin ná Domhnach na Páise, an 14 Márta). Tréadlitir a bhí ann a lochtaigh na Naitsithe, agus í dírithe ar easpaig Chaitliceacha na Gearmáine, agus léigh sagairt pharóiste na Gearmáine go léir os ard sna tithe pobail. Dúirt an Pápa Pius XI féin gurbh é Eugenio Pacelli (ní ba deireanaí, an Pápa Pius XII) a dhréachtaigh agus a chum an tréadlitir. Níor tugadh aon réamhfhógra faoin tréadlitir, agus scaipeadh ar chúla téarmaí ar fud na Gearmáine í, le féachaint chuige nach gcuirfeadh na Naitsithe bac léi.
Eoin Shasana
Aighneas leis na mBarúin
Thiontaigh an briseadh ag Bouvines móramh na mbarún i gcoinne Eoin; bhí cuid acu ina aghaidh ón am a bhí Eoin coinnealbháite ag an Phápa. D'aontaigh na barúin le chéile agus d'éiligh siad lamháltais.
Mit brennender Sorge
Scríobhadh an tréadlitir as Gearmáinis, seachas as Laidin, rud as an ngnáth i saol na hEaglaise. Bhí tábhacht phraiticiúil, chomh maith le tábhacht shiombaileach, le rogha seo na teanga.
Eoin Shasana
Aighneas leis na mBarúin
Bhuail Eoin Rí leo ag Runnymede, gar do Windsor ar an 15 Meitheamh 1215 le haghaidh an An Chairt Mhór (Magna Carta) a shéalú. De réir gur shínigh Eoin an Chairt faoi bhrú, áfach, thug an Pápa cead dó í a chuir ar neamhnaí ag deireadh na cogaíochta.
Mit brennender Sorge
As an Tréadlitir
Aon duine a mhórann cine ar leith, pobal ar leith, Stát ar leith, nó cineál ar leith Stáit, nó foinsí na cumhachta polaitiúla, nó aon rud eile a bhfuil luach ann don phobal dhaonna - cibé cé chomh tábhachtach nó onórach agus atá sé ó thaobh an tsaoil shaolta de - aon duine a mhórann rudaí den chineál seo thar an gceart agus a ardaíonn ar leibhéal an íoladhartha iad, aon duine a chuireann as a chuma agus as a chosúlacht ordú an domhain mar a dhear is mar a chruthaigh Dia é - scinneann an duine sin i bhfad ón bhfíor-chreideamh i nDia agus ó choincheap na beatha de réir an chreidimh sin.
Eoin Shasana
Aighneas leis na mBarúin
mion|Leacht an Rí
Mit brennender Sorge
As an Tréadlitir
''Thug an Dia seo, an Máistir Ardcheannasach seo, thug Sé aitheanta is orduithe Uaidh nach bhfuil a bhfiúntas ag brath ar an am ná ar an áit, nach bhfuil beann acu ar an tír ná ar an gcine. Mar a chaitheann grian Dé a solas ar aghaidh gach duine, is ionann A dhlí do gach duine gan díolúine gan phribhléid. Na ríthe is na géillsinigh, an lucht faoi choróin agus na daoine gan choróin, an saibhir agus an bocht, caithfidh siad go léir A bhriathar a urramú. Mar is dual don Té a chruthaigh, is dual Dó go dtugann idir dhaoine aonair agus phobail de dhaoine cluas éisteachta Dó, cibé cé hiad féin.''
Eoin Shasana
Bás
Agus é ag cúlaitheach, thóg Eoin Rí slí shábháilte timpeall talamh riascach an Wash mar go raibh fonn air an ceantar in Oirthear Anglia (East Anglia sa Bhéarla) a bhí i lámha reibiliúnach a sheachaint.
Mit brennender Sorge
As an Tréadlitir
Ní rithfeadh ach le duine an-éadomhain coincheap an Dé náisiúnta agus an reiligiúin náisiúnta a chumadh, nó is é Dia Cruthaitheoir na hOllchruinne, Rí agus Reachtaire na náisiún go léir, agus níl sna náisiúin uile ach "deoir sa bhuicéad" i gcomparáid lenA ollmhórgacht.
Donald Duck
Carachtar ficseanúil is ea Donald Duck, a cruthaíodh sa bhliain 1934. Caitheann sé éadaí seoltóra agus cuachóige dearg nó dubh.
Eoin Shasana
Bás
Thóg a trucail bhagáiste (agus seoda na Ríochta Aontaithe san áireamh) an bealach díreach trasna an cheantair, áfach, agus scuabadh a ghiúirléidí go léir amach leis an taoide. Bhuail an caillteanas seo Eoin go trom, agus chuir sé isteach ar a shláinte agus ar a shlánchiall.
Donald Duck
Stair
Chonacthas é ar an teilifís don chéad uair i The Wise Little Hen sa bhliain 1934.
Eoin Shasana
Bás
Tholg sé dinnireacht agus ag bogadh ó áit go háit, d'fhan sé i gCaisleán Sleaford roimh bás a fháil ar an 18 Deire Fómhar 1216 i gCaisleán Newark, Nottinghamshire (a bhí i Lincolnshire san am sin, ach atá anois i Nottinghamshire).
Donald Duck
Tréithe
Tá Donald Duck an-leisciúil. Is iomaí na línte mhaithe ag Donald, mar shampla "cad é an tuairim mhór " agus " Oh buachaill, oh buachaill, oh buachaill "
Eoin Shasana
Bás
Chuireadh é in Ardeaglais Worcester, Sasana. Tháinig a mhac, a bhí a naoi mbliana d'aois, i gcomharbacht ar agus déanadh Anraí III Shasana. Cé gur mhaígh Rí Louis na Fraince i gcónaí gur leis coróin Shasana, taobhaigh na barúin leis an Rí nua agus thug siad droim lámha do Louis Rí. Ghéill Louis an teideal úinéireachta agus Conradh Lambeth a shíniú aige sa bhliain 1217.
Donald Duck
Tréithe
Tá uncail Donald an ceanndána ach tá sé i bhfeidhm freisin.
Eitilt Spanair 5022
mion|clé|MD-82 Spanair Thuairteáil Eitilt Spanair 5022 i Maidrid ar an 20 Lúnasa 2008. Maraíodh 153 duine; gortaíodh 19. Maíodh gurbh earráid dhaonna ba chúis leis.
D'imigh Spanair bancbhriste, agus tháinig deireadh le an comhlacht sa bhliain 2012.
Muileann gaoithe Bhaile Chóplainn
Is muileann gaoithe suite i gContae an Dúin é Muileann gaoithe Bhaile Chóplainn.
Baile na mBocht
Is ceantar suite i gCorcaigh é Baile na mBocht.
RCA Records
Is lipéad ceirníní Meiriceánach é RCA Records.
Denis Naughten
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Ros Comáin- Liatroim Theas é Denis Naughten (Gaeilge:  Domhnall Ó Neachtain) (rugadh é 23 Meitheamh, 1973). Is polaiteoir neamhspleách é ó gur chaill sé aoireacht Fhine Gael i Meitheamh 2011. Sheas Naughten in Olltoghchán 2016 agus d'éirigh leis ann le 13.4% de na vótaí céad rogha.
Baile Muilinn an Leigheis
Is bruachbhaile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Baile Muilinn an Leigheis.
Petronilla de Meath
Ba í Petronilla de Meath (c. 1300 – 3 Samhain 1324) an chéad duine a taifeadadh gur loscadh ag an stáca as draíocht in Éirinn nó sa Bhreatain Mhór í.
Imeachtaí
Bhí Petronilla ina cailín aimsire le Alice Kyteler, bean uasal, ar cuireadh an draíocht go príomha ina leith agus a d'éalaigh ó chrúcaí Easpag Osraí, Richard de Ledrede. Sa bhliain 1324 chuir an tEaspag Ledrede asarlaíocht agus taithíocht le deamhain ina leith agus, chomh maith leis sin, gur nimh igh sí a ceathrar fear céile. Le loisceadh ag an stáca an bhreith a tugadh uirthi. Ach d'éalaigh sí (go hAlbain nó a muintir san Ísiltír).
Ina háit, rinneadh céasadh ar a cailín aimsir, Petronilla ionas go n-admhódh sí gur chuir sí an ealaín dhubh ar dhaoine, gur chaith sí crainn ar rudaí, agus go ndearna sí íobairtí do dheamhain. Ansin loisceadh ag an stáca í. Dheimhnigh an Pápa Eoin XXII an pionós sa bhulla, Super Illius Specula, in 1326, dhá bhliain níos déanaí.clé|mion|An teach ósta Kyteler inniu, [[Cill Chainnigh]]
Cuimhneachán
Is í Dame Alice Kyteler, a rugadh 1284, atá i gceist in Kyteler's Inn, atá ann i gcónaí i gCill Chainnigh.
Tá Petronilla i measc na mban dá leagadh áit ag an mbord sa thaispeántas ealaíne iomráiteach 'The Dinner Party' (1979) le Judy Chicago, atá ar buantaispeáint i Músaem Brooklyn.
Baile an Easpaig
Bruachbhaile de chuid Chorcaí é Baile an Easpaig (i mBéarla: Bishopstown), ar thaobh theas na cathrach, timpeall ar dhá chiliméadar ó lár na cathrach. Tá 24,136 duine ina gcónaí i mBaile an Easpaig.
Bunscoile
Scoil Spraoid Naoimh (Buachaili)
Scoil Spraoid Naoimh (Cailíní)
Gaelscoil Uí Riada
Meanscoile
Coláiste Cnoc na Trocaire nó Mount Mercy, meánscoil cailíni bearla
Ollscoile
Institiúid Teicneolaíochta Chorcaí
Creideamh
Church of the Real Presence - Caitliceach
Inbhir Gharbhain
Is sráidbhaile suite in Inbhear Áir é Inbhir Gharbhain.
Daniel Corkery (údar)
Polaiteoir, scríbhneoir agus teagascóir ollscoile ab ea Daniel Corkery (Gaeilge: Dónall Ó Corcora; 14 Feabhra 1878 – 31 Nollaig 1964). Aithnítear é thar aon ní eile as an leabhar leis The Hidden Ireland, staidéar ina rinne sé machnamh ar dhánta Gaeilge fhilí na Mumhan san 18ú haois.
A shaol acadúil
Rugadh Corkery i gCathair Chorcaí agus oileadh é ag Bráithre na Toirbhirte agus in Coláiste Phádraig, Droim Conrach. Bhí sé fostaithe mar mhúinteoir i Scoil Phádraig, Corcaigh, ach d'éirigh sé as a phost ansin sa bhliain 1921 nuair a diúltaíodh é ardmháistreacht na scoile. Bhí Frank O'Connor, an scríbhneoir, agus Seamus Murphy, dealbhóir, ar na daltaí a mhúin sé.
Baile an Fhraoich
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Baile an Fhraoich.
Stefanos Tsitsipas
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Ghréig é Marin Čilić. Rugadh é ar an 12 Lúnasa 1998.
Mainistir Mhaigh Bhile
Is mainistir suite i gContae an Dúin í Mainistir Mhaigh Bhile.
Cnoc na hAoine
Is bruachbhaile suite i gCorcaigh é Cnoc na hAoine.
Mark Feehily
Is amhránaí popcheoil Éireannach é Markus Michael Patrick Feehily (rugadh ar an 28 Bealtaine 1980 é) as Sligeach. Tá sé ina bhall den ghrúpa Westlife.
Noël Coward
Scríbhneoir, drámadóir agus amharclannaí Sasanach a bhí i Sir Noël Peirce Coward (16 Nollaig 1899 - 26 Márta 1973).
Bhreac Noël Coward síos breis is leathchéad de dhrámaí i rith a ghairmréime. Inniu féin is iomaí dráma leis a stáitsítear go tráthrialta. Bhí sé ina scríbhneoir amhránaí fosta, agus tháinig úrscéal amháin agus lear gearrscéalta óna pheann chomh maith. Chuaigh a shaothar i bhfeidhm ar lucht a chomhaimsire agus is féidir a thionchar a aithint ar a lán de phopchultúr an lae inniu féin.
Luathshaol
Saolaíodh Noël Coward in Teddington, bruachbhaile de chuid Londan, ar an 16 Nollaig, 1899. Chuaigh sé ar scoil damhsóireachta nuair a bhí sé ina pháiste, agus ní raibh sé ach aon bhliain déag d'aois nuair a chonacthas ar an stáitse an chéad uair é.
Ní raibh ann ach déagóir nuair a fuair Coward aithne ar shaol galánta na ndaoine móra, agus sin é an cineál saoil ar ar thug sé cur síos ina lán drámaí.
John Harsanyi
Eacnamaí Ungárach ab ea John Charles Harsanyi (Ungáiris: Harsányi János Károly). Rugadh é ar 29 Bealtaine 1920 i mBúdaipeist.
Sa bhliainI 1950 chuaigh sé ar imirce chun na hAstráile, agus ansin go dtí na Stáit Aontaithe áit a raibh sé ina ollamh in Ollscoil Detroit ó 1961 go 1963.
In éineacht le Reinhard Selten agus John Nash bhuaigh sé an Duais Nobel na hEacnamaíochta i 1994.
D’éag sé ar 9 Lúnasa 2000 in Berkeley, California.
Jack Britton
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea Jack Britton, a rugadh ar 14 Deireadh Fómhair, 1885 i Nua-Eabhrac, Nua-Eabhrac agus a fuair bás ar an 27 Márta, 1962.
Siobhán McKenna
Ban-aisteoir Éireannach ar an stáitse agus sna scannáin ab ea Siobhán McKenna (24 Bealtaine 1922 – 16 Samhain 1986).
Tugadh an t-ainm Siobhán Giollamhuire Nic Cionnaith di nuair a saolaíodh í i mBéal Feirste i dtuaisceart na hÉireann. Tógadh i gContae Mhuineacháin í agus Gaeilge líofa á labhairt aici.
Saol
Bhí sí go fóill ina déagóir i 1940 nuair a ghlac sí páirt ar an stáitse den chéad uair i dTaibhdhearc na Gaillimhe, Amharclann Ghaelach na hÉireann. Cuimhnítear chomh maith uirthi mar gheall ar an obair a rinne sí i mBéarla in Amharclann na Mainistreach i mBaile Átha Cliath. Ach is sa bpríomhpháirt i St. Joan, dráma cáiliúil le George Bernard Shaw, agus mar Pegeen Mike i The Playboy of the Western World le John Millington Synge a bhain sí an clú is mó amach. mion|277x277px|Walter Slezak agus Siobhan McKenna, 1960 "Woman in White" ar an teilifís Nuair a bhí sí ag obair in Amharclann na Mainistreach, bhuail sí le Denis O’Dea agus pósadh iad i 1956. Bhí mac acu.
Ghlac sí páirt ar an stáitse i Londain den chéad uair i 1947 agus i Nua-Eabhrac i 1955 sa dráma The Chalk Chalk Garden le hEnid Bagnold agus ainmníodh í do Ghradam Tony. Nuair a bhí St Joan á léiriú aici i Nua-Eabhrac i 1956 dúirt an léirmheastóir amharclainne Elliot Norton gurbh é seo an léiriúchán is fearr den pháirt dá bhfaca sé riamh. Mar gheall ar an tóir a bhí uirthi, cuireadh a grianghraf ar chlúdach na hirise Life.
Cé go ndearna sí an chuid is mó dá cuid oibre ar an stáitse, ghlac sí páirteanna chomh maith ar an teilifís agus sna scannáin. Ina measc seo, bhí King of Kings (1961), Of Human Bondage (1964) agus Dr Zhivago (1965). Rinneadh scannán freisin de Playboy of the Western World.
Bronnadh Bonn Óir Chumann Éireannach Bhostúin uirthi toisc go raibh sí tar éis “idéil an Chumainn Éireannaigh a chomhlíonadh go bunúsach, go háirithe eolas faoi éachtaí cultúrtha mhuintir na hÉireann a scaipeadh go forleathan”.
Tháinig Siobhán McKenna ar ais go dtí Amharclann na Mainistreach sna seascaidí chun an phríomhpháirt a thógaint i The Loves of Cass Maguire le Brian Friel agus sna hochtóidí chun Bessie Burgess a léiriú i The Plough and the Stars le Seán O'Casey.
Is é Bailegangaire le Tom Murphy an dráma deireanach gur ghlac sí páirt ann (1985). Cailleadh í bliain ina dhiaidh sin tar éis d’ailse scamhóige teacht uirthi.
Tennys Sandgren
Is imreoir leadóige gairmiúla as na Stáit Aontaithe é Tennys Sandgren. Rugadh é ar an 12 Iúil 1991.
James McGuire
Polaiteoir Éireannach ab ea James McGuire (24 Iúil 1903 – 1989). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal.
Ialtóg mheasa Okinawa
Is ainmhí í ialtóg mheasa Okinawa (Pteropus loochoensis). Mamach atá inti. Seans go bhfuil an speiceas díothaithe.
An Gleann, Corcaigh
Is ceantar suite i gCorcaigh é an Gleann.
Fuaimfhocail
Sa teangeolaíocht is é atá i gceist le fuaimfhocail, ná focail onamataipéacha (bang, slurp, splash) nó focail a bhfuil a bhfuaim cosúil leis an bhfuaim a seasann siad dó. Seo thíos liosta de roinnt focal fuaimfhoclach atá againn sa Ghaeilge.
Am Magh Baoghail
Is sráidbhaile suite in Inbhear Áir é am Magh Baoghail.
Leabhair Ghaeilge Saor ó Chóipcheart
Tháinig borradh faoi litríocht na Gaeilge sna 1900idí. Ach níl an oiread sin Leabhair Ghaeilge Saor ó Chóipcheart ar fáil fós.
Tagann deireadh leis an gcóipcheart 70 bliain i ndiaidh bhás an údair. Mar sin, tá leithéidí Séadna, An tOileánach, Fiche Bliain ag Fás, agus Deoraíocht saor ó chóipcheart.
Bàideanach
Is ceantar suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Bàideanach.
Patrick Nulty
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Bhaile Átha Cliath Thiar é Patrick Nulty (Gaeilge: Pádraig Mac an Ultaigh) (rugadh é 18 Samhain, 1982). Toghadh é ag fothoghchán i nDeireadh Fómhair na bliana 2011. Is polaiteoir neamhspleách é tar éis dó aoireacht an pháirtí an chailliúint ar 6 Nollaig, 2011. D'éirigh sé as oifig sa bhliain 2014 díreach sular tháinig sé chun solais go raibh teachtaireachtaí gnéasacha seolta aige chuig cailín agus bean ar facebook.
Cille Bhrìghde
deas|250px|thumb|Cille Bhrìghde Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, í Cille Bhrìghde .
Kill Bill
Is scannán díoltais iad faoi feallmharfóir a bhí mar bhall den 'Deadly Viper Assassination Squad'. Éiríonn as a post toisc go bhfuil sí ag iompar clainne chun saol nua a thosú ach ar lá a pósadh déanann a iarcheannasaí, Bill, agus an Assassanation Squad, ionsaí uirthi agus í fós ag iompar. Dhúisíonn sí ó chóma ceithre bliana níos déanaí agus tá díoltas uaithi.
Achomire
Tá an scéal briste suas in dhá volume atá déanta suas de chúig caibidil an cheann. Ní insítear an scéal in aird ama, léimeann sé siar is chun tosaigh in am ó chabidil go cabidil.
Osclaíonn an scannán le radharc den Bride (Uma Thurman) cludaithe i bhfuil ar urlár an tséipéil ar lá a pósadh. Tá Bill (David Carradine) ag labhairt léi, déannan an Bride iarracht insint leis go bhfuil sí ag iompar a pháiste ach scaoileann sé urchar in a ceann roimh críochnaíonn sí.
Caibidil 1: 2
4 bhlian níos déanaí tugann an Bride cuairt ar Jeanie Bell (Vivica A. Fox), ball den Deadly Viper Assassination Squad, a rinne ionsaí ar an Bride ar lá a pósadh. Bíonn siad ag troid lena chéile ach stopann siad nuair a thagann iníon Jeanie abhaile ó scoil. Sa chistin bíonn cupán caife ag an mbeirt mná agus deireann Jeanie go bhfuil brón uirthi ach níl an Bride sásta glacadh leis. Go tobann déanann Jeanie iarracht urchar a scaoileadh ach tá an Bride níos tapúla le a scian, maríonn sí Jeanie os comhair a hiníon. Cé nach raibh sí ag iarraidh é sin a dhéanamh deireann sí go raibh sé tuillte ag a máthair.
Caibidil 2: The Blood-Splattered Bride
Trí spléachadh siar feiceann muid go ndearna ball eile den Squad, Elle Driver (Daryl Hannah), iarracht an Bride a mharú agus í fós i gcóma ach níor lig Bill di é a dhéanamh toisc an easpa onóir a bhí i gceist.
Nuair a dhúisíonn an Bride ón gcóma tá sí trína chéile faoi bhás a leanbh gan breith. Tá sí ag iarraidh teacht ar Bill laithreach, goideann sí carr agus fágann sí an ospidéal i ngan fhios d'aon duine.
Caibidil 3: The Origin of O-ren
Smaoiníonn an Bride faoin gcéad ball den Squad atá sí chun díoltais a fháil ar, O-ren Ishii atá mar bhanríon coireachta i Tokyo. Insíonn an Bride scéal brónach agus foiréigeanach faoi saol O-ren.
Caibidil 4: Man from Okinawa
Taistlíonn an Bride go Okinawa chun claíomh Samurai a cheannach ón déantóir claímh Samurai is fearr ar domhan, Hatori Hanzo.
Caibidil 5: Showdown at the House of Blue Leaves
Leanann an Bride O-ren go club oíche darbh ainm House of Blue Leaves ach chun aghaidh a thabhairt ar O-ren caithfidh an Bride troid le a gardaí cosanta, The Crazy 88. Éiríonn leis an mBride an lámh in uachtar a fháil le a claíomh Hatori Hanzo agus sroicheann sí O-ren. Bíonn troid teannasach claímh idir an bheirt mná, is troid deacair é ach bíonn an bua ag an Bride, maraíonn sí O-ren.
Críochnaíonn an scannán le radharc de Bhill ag labhairt le comhpháirtí O-ren a bhí ag an gclub oíche nuair a rinne an Bride ionsaí ar. Cuireann sé an ceist uirthi an bhfuil fhios ag an Bride go bhfuil a hiníon fós beo.
Ted "Kid" Lewis
Dornálaí Sasanach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea Ted "Kid" Lewis, a rugadh Gershon Mendeloff ar 28 Deireadh Fómhair 1893 i St George in the East, Londain agus a fuair bás ar an 20 Deireadh Fómhair 1970.
Daoine gorma
thumb|Daoine gorma cáiliúla thumb|Leanaí sa [[An Namaib|Namaib]] thumb|Afracaigh Is é daoine gorma (nó cine gorm nó fiú cine dubh) an téarma a úsáidtear chun cur síos a dhéanamh ar dhaoine a bhfuil tréithe fisiciúla comónta acu, ina measc craiceann dorcha.
Green Day
Green Day ar a dtugtar ar dtús mar ''Sweet Children. ''Scaoileadh a chéad albam (1039 Smoothed Out Slappy Hours) i 1990. An t-albam Kerplunk luath ina dhiaidh sin i 1992, Agus i 1994 tháinig Dookie. Bhí Dookie an bhanna rath is mó ag an bpointe sin, le amhráin ar nós Longview, Basket Case, agus When I Come Around. Faoi dheireadh, bheadh ​​an banna a fháil Laochra idirnáisiúnta le albam mar shampla "American Idiot" agus "21st Century Breakdown." Leanann an banna a imirt inniu, agus tá scaoileadh le déanaí 3 albam ainmnithe "Uno!" "Dos!" agus "Tre!" Chomh maith le albam taispeána ar a dtugtar "Demolicious".
Marius Copil
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Rómáin é Marius Copil. Rugadh é ar an 17 Deireadh Fómhair 1990.
Páirc Esler
Is staid don Chumann Lúthchleas Gael suite i gContae an Dúin í Páirc Esler (nó Páirc an Iúir).
Aerfort Chorcaí
Aerfort idirnáisiúnta Éireannach is ea Aerfort Chorcaí. Osclaíodh an t-aerfort ar an 16 Deireadh Fómhair 1961. Sa bhliain 2010, bhain 2.4 milliún duine úsáid as an aerfort.
Suíómh
Tá an t-aerfort suite ocht gciliméadar ó lár Chathair Chorcaí, agus cóngarach do shuíomh na haerpháirce a bhí ann roimhe sin, ar a dtugtaí Farmers Cross. Rinne réamh-bhreathnadóireachtaí meitéareolaíochta ag an suíomh seo i 1946-47.
Tá an suíomh tugtha go háirithe do cheo. Tarlaíonn seo siocair a shuímh gar don chósta theas agus a airde os cionn leibhéal na farraige.
Stair
D’oscail an t-aerfort i mí Dheireadh Fómhair 1961. Ar dtús, ní dhearna breathnadóireacht ach amháin ar iarratas. Ansin, chóir dheireadh 1961 rinneadh iad ar bhonn 24 uair agus mar sin bhí an stáisiún mar pháirt de líonra sionoptach na Seirbhíse Meitéareolaíochta.
Osclaíodh rannóg réamhaisnéise do chuspóirí eitlíochta sa bhliain 1966 agus de réir mar a mhéadaigh an t-éileamh ar réamhaisnéisí ginearálta, cuireadh isteach seirbhís uathoibríoch aimsire teileafóin. Dhún an rannóg réamhaisnéise eitlíochta sa bhliain 1988, agus ghlac an Lároifig Eitlíochta ag Aerfort na Sionainne freagracht as na réamhaisnéisí.
Garrán na mBráthar
Is bruachbhaile suite i gCorcaigh é Garrán na mBráthar.
Dara Dáil
mion|an Dara Dáil, i d [[Teach an Ardmhéara|Teach an Ard-Mhéara i mBaile Átha Cliath ar an 26 Lúnasa (?)]] Ar an 16 Lúnasa 1921, tháinig an Dara Dáil le chéile (Béarlaː Second Dáil). Thug an Dáil Cogadh na Saoirse chun deiridh, nuair a ritheadh an Conradh Angla-Éireannach in Eanáir 1922 le 64 vóta go 57, in ainneoin na conspóide a bhain leis.
Cúlra
Chuir rialtas na Breataine an tAcht um Rialtas na hÉireann i bhfeidhm ar 23 Nollaig 1920. Leis an Acht rinneadh Éire a chríochdheighilt feadh na línte céanna a bhí leagtha amach ag Lloyd George i 1916 agus rinneadh foráil do dhá rialtas Rialtais Dúchais in Éirinn. clé|mion|300x300px|[[Éamon de Valera, Uachtarán Dháil Éireann, 1921-1922]] Dhiúltaigh an Dáil don Acht um Rialú na hÉireann, ach shocraigh sí socruithe an toghcháin a úsáid chun teachtaí a thoghadh don dara Dáil. Gan aon fhreasúra i 124 thoghcheantar de na 128 dtoghcheantar nua, bhuaigh Sinn Féin gach suíochán iontu.
Gnó
I measc na chéad mhíreanna gnó, bhí plé le déanamh ar an sos cogaidh. Bhí toscaireacht le ceapadh le dul anonn go Londain agus caibidlíocht a dhéanamh ar son conradh ceangailteach.
Conradh Angla-Éireannach
Shínigh na toscairí an Conradh Angla-Éireannach ar an 6 Nollaig 1921, ach bhí sé faoi réir a dhaingnithe ag an Dáil. I sraith suíonna den Dáil a thosaigh an 14 Nollaig – sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath ar Ardán Phort an Iarla an t-am seo – rinne na Comhaltaí díospóireacht ar an gconradh. Dhaingnigh an Dáil an conradh le 64 vóta in aghaidh 57 vóta ar an 7 Eanáir 1922 agus d’fhógair Uachtarán Dháil Éireann, Éamon de Valera, go raibh sé i gceist aige éirí as. mion|Arthur Griffith, [[Uachtarán Dháil Éireann, 1922]]
Eagraíocht
Ba é Teach an Ard-Mhéara i mBaile Átha Cliath an t-ionad ar dtús.
Mar gheall ar an sos cogaidh ar 12 Iúil, bhí deis ag an dara Dáil nua-thofa suí níos minice agus go hoscailte agus bhí deis ann na himeachtaí a fhoilsiú ar bhealach níos iomláine.
== Baill shuntasacha ==
Suits
Achoimre
Is dlíodóir é Harvey Spector agus Mike is ainm dá phrintíseach. Buaileann siad trí thimpiste lá amháin. Níor fhreastal Mike ar an gcoláiste ceart le bheith ina dhlíodóir. Coinnítear seo faoi rúin ón saol mór i gcónaí. Donna is ainm don rúnaí agus bíonn sí ar aon eolas faoi gach aon rud beo sa chomhlacht. Is páirtnéir sa chomhalacht í Jessica Pearson. Tá sí an-chumasach agus an-chliste.
Cur Síos
Is sraith theilifíse Mheiriceánach é Suits, dráma dlíthiúil cruthaithe agus scríofa ag Aaron Korsh. Cuireadh tús leis an tsraith ar an 23 Meitheamh 2011 ar an líonra cábla USA agus is é Universal Cable atá á léiriú. I gcomhlacht dlíodóirí ficseanúil i Nua-Eabhrac atá Suits suite. Leanann an clár Mike Ross (Patrick J. Adams), luathfhágálaí coláiste cumasach a oibríonn ar dtús mar chomhpháirtí dlí le Harvey Specter (Gabriel Macht), cé nár fhreastail sé ar scoil dlí riamh. Díríonn an clár ar Harvey agus Mike agus iad ag cur cásanna i gcrích agus ag cosaint rún Mike ag an am céanna
Moladh Suits do roinnt duaiseanna ó 2012. Fuair Gina Torres agus Patrick J. Adams moladh ar leith le haghaidh a róil mar Jessica Pearson agus Mike Ross faoi seach. Chomh maith le dhá ainmniúchán a d’aithin a ról mar aisteoir tánaisteach, bronnadh Léiriú den Scoth i Sraith Theilifíse ar Torres ag Duaiseanna Tionchair 2013 CNEM (Comhpháirtíocht Náisiúnta Easpáinneach na Meán). Ainmníodh Adams don Léiriú den Scoth le hAisteoir Fir i Sraith Dhrámaíochta ag Duaiseanna Chuallacht na nAisteoirí Scáileáin 2012. Ainmníodh an tsraith féin do dhá Dhuais Rogha an Phobail.
Ar an 30 Eanáir 2018, fógraíodh go mbeadh an tsraith ar siúl ar feadh séasúr eile, an t-ochtú séasúr, gan na haisteoirí a bhíodh sa tsraith go rialta, Patrick J. Adams agus Meghan Markle. Fógraíodh níos déanaí go mbeadh Katherine Heigl ag teacht isteach san fhoireann aisteoirí i séasúr 8 i ról an aturnae Samantha Wheeler. Tugadh ardú céime do na réaltaí a bhíodh ann anois is arís, Dulé Hill agus Amanda Schull, sa chaoi is go mbeidís sa tsraith go rialta feasta. Ar an 8 Márta 2018, fógraíodh go mbeidh díorthach ag an réalta a bhíodh sa tsraith roimhe seo, Gina Torres, a bheidh dírithe ar a carachtar, Jessica Pearson. Bhí première shéasúr 8 ann ar an 18 Iúil 2018 agus beidh première an dara leath den séasúr ann ar an 23 Eanáir 2019.
Gradaim
Tá gradam buaite ag an gclár.
Ialtóg meas mhór Palau
Is ainmhí í an ialtóg meas mhór Palau. Mamach atá inti.
A' Chille Mhòr
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é a' Chille Mhòr.
Toibreacha an tSruthail
Is toibreacha naofa suite i gContae an Dúin é Toibreacha an tSruthail.
Iarmhír
Sa teangeolaíocht, is moirféim curtha le deireadh an fhocail í iarmhír.
Nicolás Jarry
Is imreoir leadóige gairmiúla as An tSíle é Marin Čilić. Rugadh é ar an 11 Deireadh Fómhair 1995.
Joseph Roddy
Polaiteoir Éireannach ab ea Joseph Roddy (1897 – 3 Deireadh Fómhair 1965). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Cille Bhacastair
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Cille Bhacastair.
Coláiste Ealaíne agus Dearthóireachta Crawford
Is dánlann suite i gCorcaigh é Coláiste Ealaíne agus Dearthóireachta Crawford.
Peter Weller
Is aisteoir Meiriceánach é Peter Frederick Weller a rugadh ar an 24 Meitheamh, 1947 i Stevens Point, Wisconsin.
Pete Latzo
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea Pete Latzo, a rugadh ar 1 Lúnasa, 1902 in Atlantic City, New Jersey agus a fuair bás ar an 7 Iúil, 1968.
Tobar an Fhíoruisce
Is é Tobar an Fhíoruisce (The Brandywell) staid na foirne sacair Derry City F.C.. Bíonn rásaí con ar siúl ann freisin. Tá sé atá suite i i nDoire i dTuaisceart Éireann. Osclaíodh sa bhliain 1928 é. 7,700 an toilleadh.
Sans (carachtar)
Is carachtar ficseanúil é Sans a chruthaigh Toby Fox don fhíschluiche rólimeartha Undertale a tháinig amach sa bhliain 2015. Is carachtar cairdiúil ríomhrialaithe é ar dtús, ach, má roghnaítear an “cosán cinedhíothaithe” inar gá don imreoir na harrachtaí go léir sa chluiche a dhíothú, is é Sans an “bas mór” ag deireadh an chluiche. Tagann a ainm ón gcló Comic Sans, a úsáidtear den chuid is mó dá chomhrá sa chluiche. Mhol léirmheastóirí an carachtar as a chuid comhráite agus as an troid ina aghaidh; meastar gurb í an troid is dúshlánaí sa chluiche. Thaitin Sans leis an bpobal chomh mór sin gur spreag sé roinnt modhnuithe a chruthaigh úsáideoirí, agus tionscadail éagsúla eile.
Cinnseaborgh
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Cinnseaborgh.
Denis Daly (Ciarraí)
Polaiteoir Éireannach ab ea Denis Daly ( - 1965). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Breith Véineas
Is olaphictiúr ón 1480ú haois de chuid Sandro Botticelli (Iodáilis: Nascita di Venere) é Breith Véineas.
Qingdao
Cathair gCúige Shandong in oirthear Dhaon-Phoblacht na Síne is ea Qingdao (Sínis thraidisiúnta: 青島; Sínis shimplithe: 青岛; pinyin: Qīngdǎo). "Oileán glas" an chiall atá le Qingdao. Tá an chathair suite in oirthear an chúige ar an gcósta. Tá calafort mór ann. Tá Grúdlann Qingdao suite sa chathair freisin. Timpeall is 3 mhilliún duine a chónaíonn sa chathair féin, 6,188,100 sa cheantar uirbeach. Go hoifigiúil, cuimsíonn Qingdao bailte beaga agus ceantracha tuaithe chomh maith: agus iad seo san áireamh tá 9,046,200 duine ina gcónaí in Qingdao.
Ceann a' Ghiùthsaich
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Ceann a' Ghiùthsaich.
Adonis Stevenson
Dornálaí Háítíoch, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Stevenson Adonis, a rugadh ar 22 Meán Fómhair 1977 i bPort-au-Prince, Háítí.
Sionnach Pampa
Is ainmhí é an sionnach Pampa (Lycalopex gymnocercus). Mamach atá ann. Tá sé dúchasach do na pampaí i Meiriceá Theas.
Ard Cróine
Bhíodh eaglais de chuid Eaglais na hÉireann in Ard Cróine (sa phictiúr), ach aistríodh í go Daonpháirc Bhun Raite sa bhliain 1998.
Sciáil Trastíre ag Cluichí Oilimpeacha 2018
Tá an Sciáil Trastíre ar cheann de na spóirt a bheidh ar siúl ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018 in Pyeongchang. Beidh na comórtais ar siúl san Alpensia Cross-Country Centre.
David de Gea
Is imreoir sacair é David de Gea Quintana (rugadh 7 Samhain 1990 i Maidrid sa Spáinn). Cúl báire atá ann, agus é ag imirt faoi láthair le Manchester United. Thosaigh sé ag imirt nuair nach raibh sé ach aon bhliain déag d'aois. Imríonn sé d'fhoireann náisiúnta na Spáinne.
Comparáid idir Gaeilge na hAlban agus Gaeilge na hÉireann
Tá Gaeilge na hAlban agus Gaeilge na hÉireann cosúil lena chéile, cé nach bhfuil canúintí sothuigthe go frithpháirteach acu. Tá go leor focal agus frásaí aonair ann a d'aithneodh cainteoirí an dá theanga, agus is féidir le cainteoirí an dá theanga comhthuiscint a fhorbairt go tapa. Áitíonn roinnt scoláirí gurb í an teanga chéanna í. mion|Léarscáil den cheantar ina labhraítear Gaeilge. Taispeánann an limistéar le dath dearg leathadh is mó na [[An tSean-Ghaeilge|Sean-Ghaeilge; taispeánann an limistéar flannbhuí áiteanna le hOgham orthu; agus ceantair nua-aimseartha ina labhraítear Gaeilge iad an limistéar le dath glas.]]
Difríochtaí foghraíochta agus gramadaí
Is iad na cineálacha Gaeilge a labhraítear in iardheisceart na hAlban agus i gCúige Uladh na cinn is cosúla lena chéile, ós rud é go bhfuil na réigiúin cóngarach go geografach dá chéile. Ceaptar go raibh Gaeilge Ghall-Ghàidhealaibh a labhraíodh tráth i nGhall-Ghàidhealaibh, i ndeisceart na hAlban, an-chosúil le Gaeilge Uladh agus Gaeilge Mhanann.
Cé gur gnách go mbíonn difríochtaí idir canúintí thuaisceart na hAlban agus dheisceart na hÉireann óna chéile i dtéarmaí foclóra, tá roinnt gnéithe acu atá as láthair i gceantair chanúint eile atá suite eatarthu. Mar shampla, i nGaeilge na Mumhan agus i nGaeilge thuaisceart na hAlban, go stairiúil rinneadh gutaí gearra a défhogharú nó a shíneadh roimh siollach fada.
Oleksandr Gvozdyk
Dornálaí Úcránach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Oleksandr Serhiyovych Gvozdyk, a rugadh ar 15 Aibreán 1987 i Kharkiv, an Úcráin.
Cian Ó hÉigeartaigh
Is scríbhneoir, feachtasóir, foilsitheoir agus iriseoir Éireannach é Cian Ó hÉigeartaigh. Bhí sé ina léiritheoir teilifíse in RTÉ. Is é a thug an óráid ag uaigh Mháirtín Uí Chadhain. Deirfiúr leis Aoileann Nic Gearailt, agus ba iad Seán Ó hÉigeartaigh agus Bríd Ní Mhaoileoin, foilsitheoirí, a dtuismitheoirí.
Robert Rowlette
Polaiteoir Éireannach ab ea Martin Neilan (1873 – 13 Deireadh Fómhair 1944). Bhí sé ina pholaiteoir neamhspleách.
Aonaid Riaracháin na Seisnia
thumb|250px|Léarscáil na Seisnia. Réigiúin—dubh, lonnaíochta—dearg, agus aibhneacha—gorm.
Geelong
Is cathair í Geelong  (fuaimniú: /dʒəˈlɒŋ/) atá suite ar Bhá Corio agus an Abhainn Barwon, i stát Victoria, an Astráil. Is í an dara cathair is mó sa stát í.
Stair
Bhí an tréibh Bundúchasach Wathaurong ina gcónaí i Geelong agus an Leithinis Bellarine ar dtús. Ba é Lt. John Murray, ceannaire an bháid Lady Nelson, an chéad Eorpach a shroich an ceantar, rud a tharla sa bhliain 1802. Bunaíodh coilíneacht ar chósta Bá Sullivan, ar an taobh eile de Bá Port Phillip sa bhliain 1803, (theip air sa bhliain dár gcionn). D’éalaigh William Buckley ón phríosún, agus d’fhan sé le na Wathaurong ar Leithinis Bellarine ar feadh 32 bhliain ina dhiaidh sin.
Bunaíodh an baile sa bhliain 1838. Fuarthas ór i mBallarat in aice láimhe, sa bhliain 1851, agus mhéadaigh an baile dá bharr sin; bhí 23,000 daoine ina gcónaí i Geelong sa bhliain 1855.
Méain
An nuachtán is sine sa tír is ea The Geelong Advertiser, a bhunaíodh sa bhliain 1840. Cuirtear an Geelong Independent (saor in aisce), agus an Geelong News i gcló chomh maith. Tá seirbhís theilifís saor in aisce ar fail i gceantar Geelong, a chraoltar ó Melbourne.
Oideachas
Méanscoileanna: Coláiste Naomh Seosamh (‘St. Joseph’s College’ i mBéarla), Coláiste Clonard, Coláiste an Croí Naofa (‘Sacred Heart College’), An Coláiste Geelong, Scoil Ghramadach Geelong.
Spórt
Peil Astrálach – Geelong Cats.
Simon Cowell
Is léiritheoir ceoil agus pearsa theilifíse é Simon Phillip Cowell a rugadh ar 7 Deireadh Fómhair, 1959. Ba bhreitheamh é ar an gclár teilifíse The X-Factor a chuir sé tús leis sa bhliain 2004. Tá cónaí air in Beverly Hills, California, faoi láthair.
Óige Simon Cowell
Rugadh Cowell in Lambeth, i Londain Shasana agus tógadh é in Elstree, Hertfordshire. Bhíodh a mháthair, Julie Brett (née Josie Dalglish), ina damhsóir bailé, agus feidhmeannach i dtionscal an cheoil ab ea a athair, Eric Selig Phillip Cowell, Sr. (1918–1999). Bhí lámh aige seo le forbairt gníomhaireachtaí eastáit chomh maith. Ba de shliocht Sasanach a mháthair agus de shliocht Polannach a athair. Críostaithe iad muintir a mháthar agus ba Ghiúdaigh iad formhór a shinsear Pholannach, cé nár labhair athair Simon lena chlann faoi ariamh. Tá deatháir níos óige ag Simon Cowell, chomh maith le triúr leasdeartháireacha agus leasdeirfiúr amháin.
D'fhreastail Cowell agus a dheartháir ar Radlett Preparatory School agus ar Dover College, scoil neamhspleách. D'imigh sé i ndiaidh na scrúdaithe leibhéil O a dhéanamh. Rinne sé staidéar ar an mBéarla agus ar an litríocht agus bhain sé GCE amach in socheolaíocht. Bhain sé GCE eile in socheolaíocht in Windsor Technical College. In aois a sheacht mbliana déag bhí sé ag siúl amach le Paula Hamilton, mainicín. Ghlac Cowell roinnt post ag scamhadh geatairí do dhaoine—mar theachtaire le linn déanamh an scannáin úd de chuid Stanley Kubrick, The Shining, mar shampla—ach níor réitigh sé go maith lena chuid comhghleacaithe agus maor. Sa deireadh d'éirigh lena athair post a fháil dó i seomra an phoist ag EMI Music Publishing, mar a raibh a athair ina fheidhmeannach ag an am.
Sarah Palin
Is polaiteoir Meiriceánach í Sarah Louise Heath Palin (rugadh ar 11 Feabhra 1964) agus is iar-ghobharnóir Stáit Alasca í. Is ball den Pháirtí Poblachtach í.
Toghadh í mar Ghobharnóir Alasca i Mí na Samhna, 2006. Ba í an chéad bhean agus an duine is óige riamh chun na hoifige sin a bhaint amach. Bhuaigh sí ar an sealbhóir Poblachtach, Frank Murkowski, sa réamhthoghchán agus bhuaigh sí ar iarrthóir an Pháirtí Dhaonlathaigh, Tony Knowles, san olltoghchán. Fuair sí 48.3% de na vótaí i gcomparáid le 40.9% ag Knowles.