cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Juan Rulfo
Saol
mion|clé Ba í stair chorrach Mheicsiceo príomhábhar na leabhar Pedro Páramo a d'fhoilsigh Rulfo, idir réabhlóid na mblianta 1910-20 agus chogadh na gCristeros sa bhliain 1927. Iar-thiarnaí talún ab ea iad a mhuintir a chaill a gcuid tailte agus fáltais i rith na gcogaí seo. Mar sin, tháinig sé go nádúrtha aige na himeachtaí sin a phlé ina chuid scríbhneoireachta. clé|mionCé nach raibh sé bisiúil mar scríbhneoir leabhar, rinne sé an-obair mar scriptscríbhneoir scannán. Chomhoibrigh sé le beirt scríbhneoirí tábhachtacha eile, Carlos Fuentes agus Gabriel García Márquez, leis an script a scríobh don scannán El Gallo de Oro ("An Coileach Órga") a tháinig ar an scáileán sa bhliain 1964. Grianghrafadóir éirimiúil a bhí ann freisin, cé nach bhfacthas mórán dá shaothar go poiblí roimh a bhás. Chaith sé tréimhse fhada ina cheannasaí ar Institiúid Náisiúnta na bPobal Bundúchasach (Instituto Nacional Indigenista), foras oifigiúil an rialtais Mheicsicigh le haghaidh riarachán chúrsaí na mbundúchasach sa tír, agus san am sin, d'fhéach Rulfo chuige gur doiciméadaíodh saol na bpobal bundúchasach i ngrianghraif agus gur foilsíodh na grianghraif sin faoi chlúdach leabhar.
D'éag i gCathair Mheicsiceo, príomhchathair na tíre, ar an 7 Eanáir 1986.
Scríbhneoireacht
Is í an stíl insinte ba mhó a thabhaigh a chlú do Rulfo, go háirithe síorláithreacht an bháis san úrscéal. clé|mion|Ediciones RM Verlag
Pedro Páramo
Ceann de na mór chlasaicí as litríocht na Spáinnise is ea Pedro Páramo, a scríobh Juan Ruflo i 1955.  Fáthscéal sárchumhachtach na beatha daonna féin atá ann, agus téamaí uilíocha ina luí faoi screamh neamhghnách an fháthscéil. Sula bhfaigheann sí bás, baineann máthair geallúint as a mac go dtabharfaidh sé cuairt ar a háit dhúchais. Is gearr go bhfaigheann sé amach, áfach, nach neamh ar talamh é an baile seo ach ifreann marbh.
I dtús an úrscéil, téann fear óg darb ainm Juan Preciado ar lorg a athar, Pedro Páramo, lena cheart a éileamh air. Tá a mháthair tar éis bháis, agus nuair a bhí sí ag saothrú an bháis, d'impigh sí ar Juan Preciado dul i dteagmháil le Pedro Páramo - is é an chuma atá ar an scéal go bhfuil Pedro Páramo tar éis máthair Juan a leagan suas nuair a bhí sí óg, gan bacadh leis an gcailín ná leis an mac ina dhiaidh sin.
Téann Juan go Comala, áit a bhfuil cónaí ar Pedro Páramo, ina dhiaidh sin, ach de réir a chéile tagann sé chun solais go bhfuil Páramo marbh, go bhfuil muintir na háite go léir marbh, agus go bhfuil Juan Preciado féin marbh.
Ar nós Cré na Cille seo againne, comhrá na gcorpán is bun leis an scéal, agus léirítear ann na suáilcí is na duáilcí a thiomáineann an duine, brúidiúlacht lucht na cumhachta agus fulaingt na cosmhuintire.
Gaeilge
Tá an t-úrscéal Pedro Páramo ar fáil i nGaeilge freisin, ó d'aistrigh Tomás Mac Síomóin é.
Anthony Scaramucci
Is airgeadaí agus pearsa polaitiúil Meiriceánach é Anthony Scaramucci (rugadh 6 Eanáir 1964), nó mar is fearr aithne The Mooch.
Aston
Is ceantar suite i mBirmingham é Aston agus é suite go díreach taobh thoir thuaidh de lár na cathrach. Tá breis is 27,000 duine ina gcónaí ann. Tá staidiam baile Aston Villa F.C. suite in Aston.
Míol mór an oighir
Ainmhí mór is ea an míol mór an oighir.
Obar Árdair
Is baile i nGallaibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Obar Árdair.
Oneonta, Alabama
Is é Oneonta an phríomhbhaile agus an chathair is mó daonra i gContae Blount, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh í sa bhliain 1889. Bhí 6,699 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Na rudaí is mó a mheallann daoine
Is ann a óstáiltear Féile an Droichid Clúdaithe.
An Tuar Mór
Is sráidbhaile é an Tuar Mór. Tá sé suite i gCoistealaigh, i gContae Mhaigh Eo.
Solas, Uibhist a-Tuath
Is é Solas sráidbhaile ar an Uibhist a-Tuath, Comhairle nan Eilean Siar.
Coraciidae
Fine d’éin an tseandomhain is ea na Coraciidae, ar a dtugtar rollóirí mar gheall ar an cleasghleacaíocht aeróige a fheidhmíonn cuid acu, le linn deasghnátha suirí agus chosaint críche an éin.
Aston Triangle
Is ceantar suite i mBirmingham é Aston Triangle.
Aitéiriscléaróis
Deascadh neamhrialta saille (colaistéaról is tríglicrídí go príomha) is ábhar eile ar bhallaí inmheánacha artairí. Feictear é mar phaistí ardaithe glana soiléire bánbhuí. Tarlaíonn coilm leis na paistí is caolaítear cró an fhuileadáin atá i gceist. Mar thoradh, bíonn claonadh ann roimh ré téachtán fola a chruthú ag ionad an aitéaróma seo. Is féidir go dtarlóidh sé seo in artaire ar bith, ach tarlaíonn sé go minic san aorta is na hartairí caratacha is ceirbreacha a sholáthraíonn an inchinn, agus na hartairí corónacha a sholáthraíonn matáin an chroí féin. Tarlaíonn an neamhord níos minice le haois, is braitheann na hiarmhairtí don tsláinte ar an bhfuileadán ina dtarlaíonn sé. Tarlaíonn aingíne chléibh más in artaire corónach a tharlaíonn an neamhord, stróc más in artaire ceirbreach é, agus morgadh b'fhéidir más artaire do ghéag íochtarach a bhíonn i gceist. I measc na bhfachtóirí a chuireann bun le haitéiriscléaróis, tá ionghabháil ard saille sa chothú (saill sháithithe go háirithe), brú ard fola (hipirtheannas), raimhre is easpa aclaíochta.
Tamhnaigh an Fheá Íochtarach
Is sráidbhaile é Tamhnaigh an Fheá Íochtarach. Tá sé suite i gCoistealaigh, i gContae Mhaigh Eo.
Halla an Chontae (Corcaigh)
Is foirgneamh cosanta é Halla an Chontae i gContae Chorcaí. Tá sé 67 méadar in airde agus is é an foirgneamh is airde i bPoblacht na hÉireann
Tá sé suite ar Bhóthair Charraig Ruacháin, sa chathair. Osclaíodh é i 1968. Tá ceanncheathrú riaracháin chomhairle contae Chorcaí suite ann. B’é Pádraig MacSweeney an ailtire.
Las Cruces, Nua-Mheicsiceo
Cathair i ndeisceart Nua-Mheicsiceo is ea Las Cruces. Sa bhliain 2010 fuarthas 97,618 duine ina gcónaí in Las Cruces.
Woodbridge Township, New Jersey
mion|250px|Woodbridge Township Bailecheantar i ndeisceart New Jersey is ea Woodbridge Township. Sa bhliain 2010 fuarthas 99,585 duine ina gcónaí in Woodbridge Township.
WGCB
Is córas uimhrithe chun eagrú droichid clúdaithe ar fud an domhan é WCGB, nó "World Guide to Covered Bridges" (Gaeilge: (Treoir Domhanda le haghaidh Droichid Clúdaithe).
Tuath Ó gConaíle
Sráidbhaile in Éirinn is ea Tuath Ó gConaíle. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir idir An Scairbh agus Cill Dalua.
Tá daonra thart ar 600 sa bhaile - de réir torthaí daonáirimh 2006.
Kampala
Cathair in Uganda is ea Kampala. Príomhchathair na tíre atá ann. Bhí daonra 1,208,544 ag Kampala sa bhliain 2002.
Áras Stair na hEorpa
Is tionscnamh de chuid Pharlaimint na hEorpa é Áras Stair na hEorpa. Le hÁras Stair na hEorpa, mar institiúid chultúrtha agus mar iarsmalann, táthar chun leas a bhaint as gach uirlis atá ar fáil chun tuiscint níos fearr i leith stair agus lánpháirtiú na hEorpa a chur i gcrích, trí thaispeántais bhuana, shealadacha agus taistil, trí bhailiúchán ábhar agus doiciméad a léiríonn stair na hEorpa, trí chláir oideachais, trí imeachtaí cultúrtha agus trí fhoilseacháin, mar aon le raon leathan ábhar ar líne. Tá sé lonnaithe sa Bhruiséil, in aice leis na hinstitiúidí Eorpacha.
Bunús an tionscnaimh
Lainseáil an tUachtarán en:Hans-Gert Pöttering Áras Stair na hEorpa an 13 Feabhra 2007 nuair a luaigh sé é ina chéad aitheasc mar Uachtarán Pharlaimint na hEorpa. I measc phríomhchuspóirí an tionscadail ba cheart “go gcuirfí é ar chumas na nEorpach de gach glúin níos mó a fhoghlaim i dtaobh a staire féin agus, tríd an méid seo a dhéanamh, cur le tuiscint níos fearr a bheith ann ar fhorbairt na hEorpa, anois agus amach anseo.” I mí Deireadh Fómhair 2008, chuir coiste saineolaithe a bhí stiúrtha ag an Ollamh Hans Walter Hütter, Ceann Árais de Stair Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine, tuarascáil faoi bhráid na Parlaiminte dar teideal Bunús Coincheapúil d’Áras Stair na hEorpa, a bhunaigh coincheap ginearálta agus ábhar an tionscadail agus a leag amach an ailtireacht institiúideach.
I mí an Mheithimh 2009, chinn Biúró na Parlaiminte go ndéanfaí iarsmalann d’iarchlinic fiaclóireachta Eastman agus, i mí Iúil, lainseáil an Biúró comórtas idirnáisiúnta ailtireachta. An 31 Márta 2011, ainmníodh an grúpa a bhuaigh: Chaix & Morel agus Comhpháirtithe (FR), Ailtirí JSWD (DE) agus TPF (BE) chun athchóiriú agus leathnú amach a dhéanamh ar an bhfoirgneamh. Agus tacaíocht á fháil ó bhord eolaíochta a thugann le chéile speisialtóirí mór le rá agus ar a bhfuil an tOllamh Włodzimierz Borodziej ina chathaoirleach, cuireadh foireann ildisciplíneach de dhaoine gairmiúla stiúrtha ag an staraí agus coimeádaí Taja Vovk van Gaal ar bun in Ardstiúrthóireacht Pharlaimint na hEorpa don Chumarsáid chun go n-ullmhófaí ábhar na dtaispeántas agus cruth a chur ar an mbunú a bheadh ann amach anseo.
An t-ábhar
Tabharfaidh Áras Stair na hEorpa deis do chuairteoirí foghlaim mar gheall ar phróisis agus imeachtaí staire agus machnamh criticiúil a dhéanamh ar cad is brí leis na próisis sin sa lá atá inniu ann. Lárionad a bheidh ann do thaispeántais, do dhoiciméadúchán agus d’fhaisnéis, a chuirfidh próisis agus imeachtaí i gcomhthéacs níos leithne ó thaobh staire de agus i gcomhthéacs criticiúil agus a thabharfaidh le hais a chéile taithí éagsúil na nEorpach ó thaobh na staire de. Is í an éagoitinne a bhaineann leis ná an iarracht chun forbhreathnú trasnáisiúnta de stair na Eorpa a chur in iúl, agus éagsúlacht stair na hEorpa á cur san áireamh mar aon le mórán léirmhínithe agus léargas. Tá sé mar aidhm aige go bhféadfadh pobal mór daoine tuiscint a bheith acu ar an nua-stair i gcomhthéacs na gcéadta bliain roimhe seo, rud a chuir cruth ar smaointe agus ar luachanna. Sa tslí sin is é atá i gceist leis an Áras ná go n-éascófaí an plé agus díospóireacht ar an Eoraip agus ar an Aontas Eorpach.
Sparks, Nevada
Cathair in iarthar Nevada is ea Sparks. Sa bhliain 2010 fuarthas 90,264 duine ina gcónaí in Sparks.
Áras Stair na hEorpa
An t-ábhar
Agus thart ar 4 000 m2 curtha ar fáil dó, beidh an taispeántas buan ina lárchuid d'Áras Stair na hEorpa. Agus ábhair agus doiciméid de réimse leathan meán in úsáid, aistear trí stair na hEorpa a bheidh ann, stair an 20ú céad den chuid is mó, agus féachfar siar ar fhorbairtí agus ar imeachtaí sna tréimhsí luatha a bhfuil suntas ar leith ag baint leo don Mhór-roinn i gcoitinne. Sa chomhthéacs seo, déanfar uathúlacht agus coimpléascacht stair lánpháirtiú na hEorpa a thaispeáint.
Rufachán
Is éan é an rufachán (Calidris pugnax).
Áras Stair na hEorpa
An t-ábhar
Beidh an tÁras bunaithe ar an gcuairteoir agus oscailte do gach aon duine; rud a chloíonn le beartais na Parlaiminte maidir le inrochtaineacht. Chun na críche sin, cuirfidh sé na príomhthéamaí ar fáil in 24 teanga ar a laghad, rud a chomhfhreagróidh do líon na dteangacha oifigiúla san Aontas Eorpach nuair a osclófar é. Tuigtear gur gné d'éagsúlacht chultúrtha san Eoraip í an t-ilteangachas, agus le hÁras Stair na hEorpa is é a theastaíonn ná go bhféachfadh a gcuairteoirí ar a bhfuil ar fáil ann i mórán teangacha mar cheann de phríomhshócmhainní na hinstitiúide.
Suíomh
Rinneadh Páirc Leopold, lena n-áirítear foirgnimh stairiúla cosúil le hInstitiúid Pasteur nó Leabharlann Solvay, a liostáil i 1976 Níl foirgneamh Eastman é féin liostáilte do chaomhnú. Dhún an chlinic fiaclóireachta síos sula ndearnadh é a athchóiriú mar oifigí do na hinstitiúidí Eorpacha sna 1980í.
Meastacháin do chostais agus do chistíocht
Staid forbartha 2011-2015: EUR 31 milliún d’athchóiriú agus do leathnú amach an fhoirgnimh, EUR 21.4 milliún do na chéad taispeántais bhuana agus shealadacha (EUR 15.4 milliún chun an taispeántas agus na spásanna eile a fheistiú, EUR 6 milliún don ilteangachas) agus EUR 3.75 milliún chun cur leis an mbailiúchán.
Íocfaidh Parlaimint na hEorpa as na costais forbartha, ach d’fhéadfadh an Coimisiún Eorpach na costais leanúnacha a chomh-mhaoiniú agus tá sé léirithe ag Uachtarán an Choimisiúin cheana go mbeifí sásta an méid seo a dhéanamh.
Cur chun feidhme agus bainistiú an tionscadail
Agus é cruthaithe as stuaim Pharlaimint na hEorpa, baineann Áras Stair na hEorpa leas as mórán struchtúr dá chur chun feidhme institiúideach.
Is comhlacht iolraíoch é Bord na nIontaobhaithe, ar a bhfuil iar-Uachtarán Pharlaimint na hEorpa an tUas. Hans-Gert Pöttering ina cheann, agus ina bhfuil polaiteoirí d’ardleibhéal, rud a thugann le chéile mórán institiúidí Eorpacha agus údaráis na Bruiséile. Tá ionadaíocht déanta ann ar phríomhthuairimíocht pholaitiúil agus ar phríomhchomhlachtaí na Parlaiminte. Déanann sé maoirseacht ar bhainistiú ginearálta an tionscadail.
Is iad a chomhaltaí ná — pl:Włodzimierz Borodziej, en:Étienne Davignon, de:Hans-Walter Hütter, en:Miguel Angel Martínez, en:Gérard Onesta, Doris Gisela Pack, Chrysoula Paliadeli, fr:Charles Picqué, en:Alain Lamassoure, Wojciech Roszkowski, en:Peter Sutherland, Androulla Vassiliou, Diana Wallis, agus Francis Wurtz.
Tá an staraí Włodzimierz Borodziej ina chathaoirleach ar an gCoiste Acadúil, ina bhfuil staraithe agus daoine gairmiúla ó iarsmalanna a bhfuil cáil go hidirnáisiúnta orthu agus tá ról athleanúna agus comhairliúcháin ar shaincheisteanna tras-scríofa sa mhéid a bhaineann sé le cúrsaí staire agus iarsmalainne.
Is iad a chomhaltaí ná — en:Norman Davies, de:Hans-Walter Hütter, en:Matti Klinge, en:Miguel Angel Martínez, Anita Meinarte, Hélène Miard-Delacroix, Mary Michailidou, en:Hans-Gert Pöttering, Oliver Rathkolb, Antonio Reis, Maria Schmidt, Jean-Pierre Verdier agus Henk Wesseling.
Tá an fhoireann acadúil, ar a bhfuil an staraí agus coimeádaí Taja Vovk van Gaal ina cheann, freagrach as bheith ag ullmhú do thaispeántais agus as an iarsmalann amach anseo a struchtúrú. Ó mhí Deireadh Fómhair 2012 i leith, tá an dearthóir Arnaud Dechelle tar éis cúnamh a thabhairt do na hoibrithe seo.
Nasc seachtrach
Láithreán gréasáin oifigiúil
Port nan Long
Is é Port nan Long sráidbhaile ar an Uibhist a-Tuath, Comhairle nan Eilean Siar.
Urlár, Contae Mhaigh Eo
Is sráidbhaile é Urlár. Tá sé suite i gCoistealaigh, i gContae Mhaigh Eo.
Liosta eipeasóidí Breaking Bad
deas|300x300px Is sraith teilifíse Meiriceánach é Breaking Bad.
Ollscoil Recôncavo da Bahia
Is ollscoil í Ollscoil Recôncavo da Bahia (Universidade Federal do Recôncavo da Bahia) atá suite i gCruz das Almas, Bahia, sa Bhrasaíl.
Bunaíodh í sa bhliain 2006.
Arfon (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
mion|clé|Arfon Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Arfon. Cruthaíodh sa bhliain 2010 é. Is é Hywel Williams (PC) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Clinton Township, Contae Macomb, Michigan
Bailecheantar in oirdheisceart Michigan is ea Clinton Township. Sa bhliain 2010 fuarthas 96,796 duine ina gcónaí in Clinton Township.
Franz Liszt
clé|mion|bunaithe ar ghrianghraif timpeall 1848 clé|mion|1886, in aois 74 bliain dó clé|mion|Leabhar ceoil, 1845 Cumadóir agus pianódóir Ungárach, í a chum sa stíl Rómánsach, ab ea Franz Liszt (Ungáiris: Liszt Ferenc) (22 Deireadh Fómhair 1811 – 31 Iúil 1886). Meastar inniu go bhfuil sé i measc na bpianódóirí is fearr riamh.
Saol
Sa 19ú haois, bhí clú is cáil ar Liszt ar fud na hEorapa mar phianódóir agus thuill sé saibhreas mór ón gceol.
Nuair a bhí Liszt i bPáras, thit sé i ngrá le Eliza Gilbert, a rugadh i gContae Shligigh. Bhí cáil uirthi níos déanaí mar Lola Montez, rinceoir agus bean scléipe i bPáras, Lean sí Liszt go Bonn na Gearmáine agus dúradh gur mheall sí ansin Rí na Baváire, Ludwig I, chun na leapa léi.
I lár na bliana 1886, tholg LIszt tinneas a bháis – niúmóine broinceach. Bhí croí lag aige ag an am céanna. D'éag sé ar 31 Iúil 1886, in aois 74 bliain dó, i mBayreuth sa Ghearmáin.
Ceol
Chum Liszt na Rapsóidí Ungáracha, mar aon le dánta siansacha bunaithe ar dhrámaí is ar mhiotais. Bhí an ceoldán (tone poem nó Symphonic poem) a d’fhorbair Liszt níos oiriúnaí ná an siansa chun smaointe an chumadóra a léiriú. Sa cheoldán bhí dhá nó trí théama a seinneadh de réir mar a bhí riachtanach chun an dán nó an scéal a léiriú.
Ba é Liszt an chéad duine a d‟úsáid an téarma 'ceol léiritheach'.
Bhí páirt lárnach ag Liszt i bhforbairt an Neudeutsche Schule (An Scoil Ghearmánach Nua).
Contae Walker, Alabama
Is contae in Alabama é Contae Walker. Tá sé suite i lárthuaisceart an stáit. Tá an dlús daonra (33/km²) ann. Is é Jasper príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 64,967 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Winston, Cullman, Blount, Jefferson, Tuscaloosa, Fayette, agus Marion.
Stair
Bunaíodh Contae Jefferson ar 26 Nollaig 1823. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar John Williams Walker, Seanadóir SAM.
Austin Village
Is ceantar suite i mBirmingham é Austin Village.
Meadhrath
Is baile i nGallaibh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain, é Meadhrath nó Meaghrath. Tá sé suite ar acomhal an A836, timpeall 19 km siar ó Inbhir Theòrsa agus 4.8 km siar ó Dhùnrath. Go dtí an bhliain 1891, bhí sé suite idir Gallaibh agus Cataibh, ach anois, ó tháinig athrú ar an teorainn idir Cataibh agus Gallaibh, is i nGallaibh amháin atá Meadhrath.
Tá teach mór, Taigh Shandasaid, ar an taobh thiar den bhaile ó 1751. Tá tíleanna Cruithneacha snoite ann .
Rinneadh piara Albanach de "Lord Reay" an 20 Meitheamh 1628 nuair a cuireadh an Tiarna Dòmhnall MacAoidh chun cinn; as an mainéar a baisteadh an baile. Tá Aonghas Sìm MacAoidh, an Morair hMeadhrath sa lá atá inniu ann
Margaret Thatcher
Polaiteoir Briotanach ab ea Margaret Hilda Thatcher, An Banbharún Thatcher, a rugadh faoin ainm Margaret Hilda Roberts ar 13 Deireadh Fómhair 1925 agus a d'éag ar 8 Aibreán 2013. Bhí sí ina ceannaire ar an bPáirtí Coimeádach ó 1975 go dtí 1990.
Sa bhliain 1979, d'éirigh sí ina Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe, agus an chéad bhean a bheith ina Príomh-Aire. Chaith Thatcher breis is 11 bhliain mar Phríomh-Aire ar an mBreatain – an t-achar is faide a chaith aon duine sa ról seo le linn an fichiú haois.
‘Bean an Iarainn’ an leasainm a thugtaí uirthi go minic go háirithe toisc an cur chuige a léirigh sí le linn na stailceanna ocrais sna H-Blocanna3 in 1981. mion|1979-1990|clé
Beatha phearsanta
clé|mion|1938, in aois 13 di Rugadh in Grantham, Lincolnshire i Sasana í. Ba as Drom an Easaigh i gContae Chiarraí, a sin-seanmháthair Catherine Sullivan, a d'aistrigh go Sasana sa bhliain 1811. Phós Catherine oibrí feirme darbh ainm Thomas Smith agus phós Ellen, a iníon, Benjamin Ebenezer Roberts. Athair Thatcher ab ea a mac Alfred.clé|mion|18 M.F. 1975B'iníon Margaret le hAlfred agus Beatrice Roberts. Grósaeir ab ea a hathair, a raibh siopa aige in Grantham, agus is os cionn an tsiopa a bhí cónaí ar a teaghlach agus í ag fás aníos. Ba chomhairleoir áitiúil é Alfred Roberts, freisin. Cé nár bhall é d'aon pháirtí polaitiúil, bhí a chuid tuairimí agus polasaithe coimeádach. Bhí gaol an-láidir idir í agus a hathair, ach ní raibh caidreamh rómhaith aici lena máthair.
Bhain sí céim amach sa cheimic ó Ollscoil Oxford sna 1940í. Agus í ag staidéar in Oxford, ba bhall í de na Coimeádaigh Óga.clé|mion|Margaret agus Denis Thatcher ar cuairt i dT.E., Nollaig 1982
I 1951, phós sí Denis Thatcher, ball eile den Pháirtí Coimeádach. Fear colscartha ab ea Denis, a bhí deich mbliana níos sine ná Margaret. Bhí beirt pháiste acu, an cúpla Mark Thatcher agus Carol Thatcher, a rugadh i 1953.mion|1980idí|clé
Slí bheatha pholaitiúil, 1950-1979
clé|mion|2006 Sheas Margaret Thatcher gan rath i dtoghcheantar Dartford sna holltoghcháin i 1950 agus 1951. Toghadh í mar Fheisire do Finchley i 1959.
Nuair a bhí sí ina Rúnaí Oideachais i rialtas Edward Heath ó 1970 go dtí 1974, chuir sí deireadh le dáileadh bainne saor in aisce i scoileanna. Dá bhrí seo, tugadh Maggie Thatcher, Milk Snatcher uirthi.
Toghadh í mar cheannaire ar an bPáirtí nuair a sheas sí i gcoinne Heath i 1975 tar éis don Pháirtí dhá olltoghcháin a chailleadh i 1974. Ceannaire an Fhreasúra ab ea í anois. Bhí a cuid polasaithe ar an eite dheas. Ba é ceann dá polasaithe is cáiliúil ná an t-airgeadachas. Bhí sí go mór i gcoinne an tsóisialachais agus na gceardchumann. De bharr a tuairimí faoin gcumannachas agus a polasaí maidir leis an Aontas Sóivéadach, thug na Sóivéadaigh an leasainm cáiliúil The Iron Lady ("An Bhean Iarainn") uirthi.
Príomh-Aire, 1979-1990
San olltoghchán i 1979, bhuaigh na Coimeádaigh móramh i dTeach na dTeachtaí agus toghadh Thatcher mar Phríomh-Aire. Tháinig sí i gcomharbacht ar Edward Heath mar cheannaire ar an Pháirtí Caomhach1 agus bhaineadar amach tromlach 43 suíochán in aghaidh an Lucht Oibre.
Chuir sí polasaithe ‘nualiobrálacha’ i bhfeidhm sa Ríocht Aontaithe a spreag an earnáil airgeadais go mór agus thacaigh sí go láidir le seasamh Uachtarán Mheiriceá, Ronald Reagan, in éadan an Aontais Shóivéadaigh.
Cogadh
Nuair a d'ionsaigh an Airgintín Oileáin Fháclainne i 1982, sheol Thatcher fórsa chun na hoileáin a chosaint, tascfhórsa ó chabhlach na Breataine le hOileáin Fháclainne a thógáil in athuair ón Airgintín.
Nuair a cuireadh long de chuid na hAirgintíne, an General Belgrano, go tóin poill, tharraing an taoiseach, Cathal Ó hEochaidh, siar tacaíocht na hÉireann do smachtbhannaí Eorpacha in aghaidh na hAirgintíne. Chuir sé seo leis an droch-chaidreamh eatarthu. Tar éis bua in Oileáin Fháclainne bhí bua eile aici sa toghchán in 1983.
Bhí an-mhíshástacht sa Bhreatain i leith riail Thatcher ag tús na 1980idí. Ach mhéadaigh bá an phobail dí nuair a bhuaigh an Bhreatain Cogadh na Falklands-Malvinas.
An dara téarma
Sheas sí in aghaidh cheardchumainn mhóra na Breataine i stailc fhada na mianadóirí, a bhí ar siúl ó 1984 go dtí 1985. Faoi dheireadh, bhuaigh an rialtas ar na stailceoirí.
Tharraing Thatcher tuilleadh conspóide de bharr na tacaíochta a thug sí do dheachtóir na Síle, Augosto Pinochet, agus dhiúltaigh sí tacú smachtbhannaí in éadan na hAfraice Theas nuair a bhí cinedheighilt i bhfeidhm.
Éire
Bhí Thatcher go láidir i gcoinne an phoblachtachais Éireannaigh.
Leabhar Deathan Lios Mòir
Lámhscríbhinn chlúiteach Albanach is ea Leabhar Deathan Lios Mòir (Gaeilge na hÉireann: Leabhar Dhéan Leasa Mhóir). Cuireadh le chéile é in oirthear Shiorrachd Pheairt sa chéad chuid den 16ú haois. Ba é an príomhtheaglamaí Seumas MacGriogair, biocáire Fhartairchille agus Déan teidealach Ardeaglais Lios Mhòir, cé gur dócha go raibh scríobhaithe eile ann. Orthu sin bhí a dheartháir Donnchadh agus Uileam Druimeanach, sagart cúnta Fhartairchille.
Tá an chuid is mó de scríofa i “bpeannaireacht rúnaíochta” na hAlban, seachas i bpeannaireacht Ghaelach “chorrlitreach” na hÉireann. Baintear feidhm as an litriú céanna a úsáideadh chun an Albainis a scríobh, mar ba ghnách agus Gaeilge na hAlban á scríobh sna Meánaoiseanna Déanacha.
Tá an chuid is mó den lámhscríbhinn i nGaeilge ach tá a lán teangacha eile ann. Tá roinnt mhaith téacsanna ann atá scríofa in Albainis agus i Laidin, agus sleachta as saothar William Dunbar agus Robert Henryson ina measc, agus tá lorg an débhéascna ar an lámhscríbhinn. Baineann cuid mhór de na téacsanna Gaeilge le hÉirinn, agus inti siúd a cumadh ceithre cinn is daichead de na dánta atá i nGaeilge na scol, le hais dán is fiche dá leithéid as Albain.
Is cosúil gurbh iad Caimbéalaigh Ghleann Urchaidh pátrúin na lámhscríbhinne, agus tá filíocht inti a scríobh Donnchadh Caimbeul as Gleann Urchaidh. Tá an lámhscribhinn le fáil i Leabharlann Náisiúnta na hAlban mar Adv. 72.1.37.
Míol mór socach na Mara Thuaidh
Ainmhí mór is ea míol mór socach na Mara Thuaidh.
Liosta speicis plandaí fionnuisce
thumb|right|350px|Bíonn na plandaí uisceacha ríthábhacht, agus bíonn uisceadáin ann gan iasc ar bith iontu, ar a dtugtar "uisceadáin Dúitseacha"
Sam Maguire
mion|clé|Dealbh, [[Dúnmaonmhuí]] Ba phoblachtóir Éireannach agus imreoir peil Ghaelach é Samuel ("Sam") Maguire (Somhairle Mag Uidhir) (1879 - 6 Feabhra, 1927). Cuimhnítear air go príomha mar eapainm Chorn Shomhairle Mhig Uidhir, a thugtar do bhuaiteoirí sinsear uile-Éireann sa pheil ghaelach.
Saol
clé|mion|Corn Rugadh Maguire i Meall a' Bhreaca gar do Dhúnmaonmhui sa bhliain 1877.Bhí ceathrar deartháir agus beirt deirfiúr aige. Oileadh é sa Mhódhscoil i nDúnmaonmhuí agus ansin i scoil cháiliúil eile, darbh ainm Scoil an tSléibhe, in Ard Uí bhFicheallaigh in aice le Cloch na Coillte.
Liosta speicis plandaí fionnuisce
De réir ainm eolaíoch
Níl tacsanomaíocht an chuid is mó de ghéineas plandaí críochnaitheach. Mar sin, d’fhéadfadh go mbeadh na hainmneacha eolaíocha atá liostaithe anseo ag teacht salach ar a chéile ar fhoinsí eile. Is speicis ionracha contúirteacha cuid mhaith de na phlándaí seo agus ba cheart fáil réidh leo ar bhealach a ráthaíonn nach rachaidh siad isteach in uiscí áitiúla.
Sam Maguire
Saol
Fuair Maguire post sa státseirbhís i Londain agus ghlac sé páirt ghníomhach sa Chumann Lúthchleas Gael ann. Ba phoblachtach go smior é agus bhuail sé le Mícheál Ó Coileáin i Londain. Bhí Sam Maguire ar son an tSaorstáit. mion|[[músaem CLG]]
Bás
Bhuail eitinn Maguire agus cailleadh é i Meall a' Bhreaca ar an 6 Feabhra 1927. Tá sé curtha i reilig Naomh Mhuire, Dhúnmaonmhui, i lár an bhaile mhóir. Ní raibh Maguire ach 49 mbliana d'aois nuair a fuair sé bás, gan cáil agus gan phingin.
Liosta speicis plandaí fionnuisce
De réir ainm eolaíoch
Speicis choiteann na bplandaí uisceadáin:
Sgrabstal
Is baile i nGallaibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Sgrabastair nó Sgrabstal.
Margaret Thatcher
Bás agus oidhreacht
D'éirigh sí as an gCeannas agus as an bPríomh-Aireacht i 1990 tar éis di cuid mhór dá tacaíocht sa Pháirtí a chailleadh. Tugadh an post do John Major, ceann de thacaithe Thatcher.
Tháinig galar Alzheimer nó néaltrú seanaoise uirthi timpeall na 1990idí.
D'éag sí le stróc, is cosúil, i Londain ar an 8 Aibreán, 2013.
Áith
deas|250px|thumb|Áitheanna fioghuala i gCalifornia a tógadh san 19ú haois Is éard atá in áith ná oigheann chun cré a bhácáil i gcomhair brící nó earraí cré, nó cré is aol a bhácáil chun stroighin a dhéanamh. De ghnáth, déantar as cré thine nó cóimhiotail theasdhíonacha é. Úsáidtear an téarma freisin ar oigheann a bhíonn ag feidhmiú ag teocht íseal chun gráinne nó leannlus a thriomú.
Manuel Antonio Sanclemente
Rugadh Antonio Manuel Sanclemente i mBuga, atá anois i Roinn Valle del Cauca, ar an 19 Meán Fómhair sa bhliain 1813 agus fuair sé bás i Villeta, Cundinamarca ar an 19 Márta 1902. Ba státaire, múinteoir, agus polaiteoir Colómach é, agus bhí sé ina Uachtarán ar an Phoblacht idir 1898 agus 1900. Le linn a riail bhris cogadh amach, sé sin, Cogadh na Míle Lá, (Spáinnis: La Guerra de los Mil Días). Ina theannta sin, tá cuimhne air mar an tUachtarán is aosta a ceapadh i stair na tíre: bhí sé 84 bliain d'aois.
Saol
Críochnaíodh a chuid ardstaidéir in Ollscoil Cauca (Universidad del Cauca) i bPopayan, agus bronnadh dochtúireacht sa dlí-eolaíocht (dlíodóir) air sa bhliain 1837. Ansin bhí sé i seilbh oifigí breithiúnacha éagsúla, agus toghadh é chun na Cúirte Uachtaraí sa bhliain 1854. Mar an gcéanna, d'oibrigh sé sa dlí agus san oideachas, agus ceapadh é ina cheannasaí ar an gColegio de Buga.
An tSeirbea-Chróitis
thumb|{{legend|#FEFA9F|Seirbis}}{{legend|#A7F0F0|Cróitis}}{{legend|#FBCAAB|Boisnis}}{{legend|#C1E79C|Montainéagróis}} Seirbea-Chróitis nó Cróite-Sheirbis a thugtar ar an teanga atá á labhairt sa Chróit, sa tSeirbia, sa Boisnia-Heirseagaivéin agus i Montainéagró. Sa chiall chúng, ba í an tSeirbea-Chróitis an leagan caighdeánaithe a bhí in úsáid oifigiúil sa Iúgslaiv sna blianta 1954-1991, sa bhreis ar an tSlóivéinis agus ar an Mhacadóinis. Tá an teanga chaighdeánaithe seo bunaithe ar an gcanúint úd štokavski, go háirithe ar an leagan di ar a dtugtar novoštokavski, is é sin, štokavski nua. Cé go bhfuil na Bosnaigh, na Seirbiaigh, na Crótaigh agus na Montainéigrínigh féin ag iarraidh caighdeáin dá gcuid féin a fhorbairt, níl siad ag iarraidh aon chanúint eile seachas an novoštokavski a úsáid mar dhúshraith don chaighdeán nua.
Dealraíonn sé gurbh é an teangeolaí Slóivéanach Jernej Kopitar ba luaithe a bhain úsáid as an téarma féin "Seirbea-Chróitis", cé gur féidir gurbh é an Slóvacach Pavel Jozef Šafárik a chéadcheap an focal. Is é ainm eile a bhí in úsáid san am ná "Illíris", ach tá sé níos coitianta "Illíris" a thabhairt ar an tseanteanga hipitéiseach as ar fhorbair an Albáinis. Faoi lár na naoú haoise déag, chaighdeánaigh na teangeolaithe Seirbiacha agus Crótacha an teanga in éineacht, ionas go mbeadh sé indéanta úsáid a bhaint as na litreacha Coireallacha agus Laidineacha araon leis an teanga a bhreacadh síos. Ba é an béaloideasóir Seirbiach Vuk Stefanović Karadžić a bhí i gceannas ar an gcaighdeánú Coireallach, agus an Crótach Ljudevit Gaj agus an Seirbiach Đuro Daničić a shocraigh an ceartlitriú Laidineach. Bhí sé i gceist acu go mór mór go seasfadh gach litir Choireallach d'aon litir amháin sa leagan Laidineach agus a mhalairt, rud a fhágann go bhfuil leagan Seirbiach na haibítre Coireallaí sách difriúil leis an leagan Rúiseach. Mar shampla, is mar Югославия a scríobhann na Rúisigh ainm na hIúgslaive, ach is é Југославија an leagan Seirbise. (Jugoslavija an litriú Cróitise.)
Is ar éigean a úsáideann na cainteoirí féin an téarma sin "Seirbea-Chróitis" inniu, ach mar sin féin tá sé praiticiúil "Seirbea-Chróitis" a thabhairt ar na leaganacha éagsúla caighdeánacha atá bunaithe ar an gcanúint úd novoštokavski.
Stór focal
Sa stór focal is mó a aithnítear na difríochtaí idir an trí theanga chaighdeánach inniu. An chuid is mó de na focail atá difriúil sna leaganacha caighdeánacha, áfach, tuigeann cainteoirí na gcanúintí go léir iad.
Mar a dúradh, tá an trí chaighdeán bunaithe ar an mórchanúint úd "štokavski", agus, le bheith beacht, ar an leagan de ar a dtugtar "novoštokavski", is é sin, "štokavski" nua. Sa chanúint seo, ní féidir an bhéim a chur ar an siolla deireanach. Mar sin, izvini an focal ar "gabh mo leithscéal" sa Rúisis agus sa tSeirbea-Chróitis araon, ach is ar an dara siolla ón deireadh atá an bhéim sa tSeirbea-Chróitis (izvíni), cé go bhfuil sé ar an siolla deireanach (izviní) sa Rúisis.
Tá leaganacha éagsúla den novoštokavski féin ann, áfach, agus is í an phríomhdhifríocht atá eatarthu ná an guta a rinneadh den tseanghuta Slavach ar a dtugtar jatj nó yat i dteanga an léinn Shlavaigh. Yat an t-ainm Rúisise ar an litir (nach n-úsáidtear a thuilleadh) a sheas don ghuta seo in aibítir na Rúisise - ѣ. Creidtear gur [æː] a bhí ann ar dtús, is é sin, an guta a chloisfeá san fhocal Gaeilge bean mar a fhuaimnítear i gConamara é. D'fhorbair an guta seo ar bhealaí éagsúla i gcanúintí difriúla na Seirbea-Chróitise. I gcuid de na canúintí rinneadh défhoghar de a scríobhtar mar "je" nó "ije"; tugtar "jekavski" nó "ijekavski" ar na canúintí seo. Cuid eile arís, déanann siad "i" de, agus "ikavski" an téarma dúchasach ar na canúintí seo. "Ekavski" a thugtar ar na canúintí a rinne gnáth-"e" den ghuta.
Ni thugann caighdeán ar bith aitheantas don "ikavski", canúint a chloistear ar chósta na Cróite, in áiteanna cosúil le Dubrovnik. Glactar leis an dá leagan, idir "ijekavski" agus "ekavski" sa tSeirbis (an dara leagan amháin a thaispeántar faoin "tSeirbis" sa tábla thuas), ach is é an leagan "ijekavski" an t-aon leagan a cheadaítear sa Chróitis agus sa Bhoisnis.
Loch Sgadabhagh
Is loch suite ar an Uibhist a-Tuath, Comhairle nan Eilean Siar é Loch Sgadabhagh.
Allen, Texas
Cathair in oirthear Texas is ea Allen. Sa bhliain 2010 fuarthas 84,246 duine ina gcónaí in Allen.
Ráith
Is baile fearainn in iarthuaisceart Dhún na nGall é Ráith. Tá sé suite cois farraige agus feictear an Earagail ón áit bheag seo.
Balsall Heath
Is ceantar suite i mBirmingham é Balsall Heath.
Abhainn na Loinge
Is abhainn í Abhainn na Loinge. Tá sí suite i gCoistealaigh, i gContae Mhaigh Eo.
An Bháinseach
Baile is ea an Bháinseach in Éirinn. Tá an baile suite i gContae Thiobraid Árann.
Sgarbh Sgeir
Is baile i nGallaibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Sgarbh Sgeir.
Píolótach
Ainmhí mara mór is ea an píolótach. Céiticeach atá ann, ball den ghéineas Globicephala.
Bartley Green
Is ceantar suite i mBirmingham é Bartley Green.
Ceredigion (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Ceredigion. Cruthaíodh sa bhliain 1536 é. Is é Ben Lake (PC) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Port na Banrighinn
Is baile suite i bhFìobha, in oirthear na hAlban é Port na Banrighinn (Béarla: North Queensferry). Bhí 1,076 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011.
Patricia Ryan (polaiteoir)
Is polaiteoir Éireannach agus teachta dála do cheantar Chill Dara í Patricia Ryan. Is as Laois í. Tá sí ina ball de Shinn Féin agus d'oibrigh sí mar chomhairleoir contae ón mbliain 2019.
Flagstaff, Arizona
Cathair i lár Arizona is ea Flagstaff. Sa bhliain 2010 fuarthas 65,870 duine ina gcónaí in Flagstaff.
Sgeilpeach
Is baile i nGallaibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Sgeilpeach.
Ulánbátar
thumb|right|250px|Ulaanbaatar Is é Ulánbátar (Mongóilis: Улаанбаатар, traslitriú: Úlánbátár, brí «laoch dearg») príomhchathair na Mongóile.
Lluís Companys
Ba pholaiteoir Catalónach é Lluís Companys i Jover (El Tarròs (An Chatalóin), 21 Meitheamh 1882 - Barcelona, 15 Deireadh Fómhair 1940) a bhí ina Uachtarán ar rialtas féinstiúrtha na Catalóine nó Generalitat de Catalunya, le linn Dara Poblacht na Spáinne.
Féinrialtas na Catalóine
Polaiteoir Sóisialach a bhí ann agus é i gceannas ar Pháirtí Clé Poblachtánach na Catalóine, nó Esquerra Republicana de Catalunya.
Na Faisistithe
Chuir Franco deireadh le féinrialtas na Catalóine sa bhliain 1939, tar éis Cogadh Cathartha na Spáinne a bhuachan dó.
Bás agus oidhreacht
Lámhachadh Companys i gCaisleán Montjuïc ar 15 Deireadh Fómhair 1940.
Tugadh a ainm ar an staid Oilimpeach i Montjuïc mar onóir iarbháis.
Ceartmhíol mór
Ainmhí mór is ea an ceartmhíol mór (Eubalaena japonica). Maireann an t-ainmhí i dtuaisceart an Aigéin Chiúin. Tá an speiceas i mbaol a dhíothuithe.
Michael Coleman
Ba fhidléir Éireannach é Michael Coleman (1891 - 1 Aibreán, 1945). Rugadh é i mBaile an Mhóta, Sligeach. Chuaigh sé ar imirce go Meiriceá nuair a bhí sé fiche bliain d'aois.
Fosa
thumb| Cryptoprocta ferox
Goodyear, Arizona
Cathair i lár Arizona is ea Goodyear. Sa bhliain 2010 fuarthas 65,275 duine ina gcónaí in Goodyear.
Fosa
Ainmhí is ea an fosa. Cryptoprocta ferox a ainm Laidine. Mamach feoiliteach atá ann a bhfuil cruth sách catúil air. Maireann an fosa i Madagascar.
Neighborhoods (albam Blink-182)
Is albam ón bhanna Blink-182 é Neighborhoods, a bhí eisithe ar an 27 Meán Fómhair, 2011.
Traic Liosta
Gach amhrán le DeLonge, Hoppus agus Barker.
Ceartmhíol mór an deiscirt
Ainmhí mór is ea an ceartmhíol mór an deiscirt.
Union Springs, Alabama
Is é Union Springs an phríomhbhaile agus an chathair is mó daonra i gContae Bullock, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh í sa bhliain 1835. Bhí 3,749 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Na rudaí is mó a mheallann daoine
Is ann a óstáiltear Féile an Droichid Clúdaithe.
The Principal and the Pauper
Craoladh an dara eipeasóid, "The Principal and the Pauper", den naoú sraith The Simpsons ar an 28 Meán Fómhair 1997. Scríobh Ken Keeler an eipeasóid seo. D'fhéach 14.9 milliún duine ar an eipeasóid.
Aithint carachtar
Is éard atá i gceist le hAithint carachtar nó Aithint Optúil Carachtar ná téacs clóscríofa, lámhscríofa nó clóite a thiontú go leictreonach nó go meicniúil ina théacs meaisín-ionchódaithe.
Is teicneolaíocht atá ann a bhaineann le cumas córas ríomhairí patrúin ar leith a aithint. Uaireanta, tugtar aithint patrún uirthi. Nuair is é an cumas carachtair chlóbhuailte a léamh ó ghnáthábhair chlóbhuailte é, tugtar aithint optúil carachtar (OCR) uirthi. Teicneolaíocht eile atá an-choitianta is ea aithint carachtar dúigh mhaighnéadaigh (MICR) a úsáidtear ar fud an Domhain chun sonraí cosúil le huimhreacha cuntas bainc is sraithuimhreacha ar sheiceanna a léamh go huathoibríoch.
Cenn Fáelad hua Mugthigirn
Rí na Mumhan de chuid rítheaghlach na nEoghanacht ba ea Ceann Faoladh Ó Macthiarna (Sean-Ghaeilge Cenn Fáelad hua Mugthigirn ) (bás 872). Bhí sé i gcoróin ón mbliain 861 go 872. Rinneadh abb Imligh, príomheaglais na nEoghanacht, de ón mbliain 851, áit a tháinig sé i gcomharbacht ar iar-rí Mumhan, Ólchúr mac Cinnéide (bás 851).
Eoghanacht Áine
I dtosach, measadh gur bhall d'Eoghanacht Oirthir Cliach, sliochtach 5ú ghlúin de Chormac Sriabhdhearg, deartháir Fearghasa Scannail mhic Criomhthainn (bás 582), rí Mumhan. De réir taighde an lae inniu ámh, is níos dóichí é gur bhall d'Eoghanacht Áine é, sliochtach 6ú ghlúin de descendant of Gharbhán mac Éanna (fl. 596), rí Mumhan. Luaitear é an i Sioncronachtaí Laud mar bhall den chlann seo.
Rí na Mumhan
Tháinig Ceann Faoladh i gcoróin sa bhliain 861, tar éis idir-ríochta dhá bhliain. The high king, Maol Seachnaill mac Maoil Rúnaí (bás 862) de Chlann Cholmáin had reduced Munster to complete submission sa bhliain 858 agus scaradh na hOsraí ón Mhúnadh sa bhliain 859. Ghabh na Lochlannaigh ansin rí na Mumhan, Maol Guala mac Donnghaile (bás 859), agus d'imrigh siad a bhás air le clocha. Sa bhliain 860, áfach, chuaigh fir na Mumhan i dteannta leis an Ardrí ar feachtas i gcoinne Uí Néill an Tuaiscirt.
Imeachtaí a réimis
Sa bhliain 866 fosta, rinne Lochlannaigh as Corcaigh, i gceannas Gnímh Chinnsiolaigh (Gním Cinnsiolaigh), ionsaí ar Fir Maige Fén as Mainistir Fhear Maí. Tháinig na Déise, ámh i gcomhréir leis na bhFir, agus chloígh siad na Lochlannaigh. Theith Gníomh i ndún isteach, agus d'iarr sé cosaint ar Cheann Faoladh, ach dhiúltaigh sé é. Tarraingíodh é as a thearmann amach agus maraíodh é.
Sa bhliain 871, rinne rí cumhachtach na nOsraí, Cearbhall mac Dúnghaile, ionsaí ar an Mumhain chomh fada siar thar Shliabh Luachra.
Bás
Instear go bhfuair Ceann Faoladh bás sa bhliain 872 tar éis tréimhse fhada breoiteachta. Rinneadh abb Imligh dá mac Eoghan (bás 890) was sa mbliain 887.
Forcis
Sa mhiotaseolaíocht Ghréagach, b'é Forcis, (ón nGréigis: Φόρκυς) dia na mbaol ceilte de chuid an dhuibheagáin. Dia na farraige príomhordaí ab ea é, luaite go ginearálta (den chéad uair, ag Héisiad) mar mhac Phontais agus Gháia. Dar leis na hiomainn Oirféacha, ba iad Forcis, Cronas agus Rhea ná sliocht de chuid Oceanais agus Thethys. Nasc an scoláire Clasaiceach Karl Kerenyi Forcis le déithe na farraige den chineál céanna, sé sin, Néiréas agus Proteas. B'í Ceto a bhean chéile, agus tá iomrá air, sa mhiotaseolaíocht, toisc gurb é agus a bhean chéile tuistí na bhForcides. Sna mósáicí Heilléanacha-Rómhánach, atá ar marthain, léiríodh Forcis mar fhear mara éisc-earrach, le crúbóga portáin mar aghaidhchosa agus craicinn dearg agus spíceáilte.
Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
mion|clé|Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr. Cruthaíodh sa bhliain 1997 é. Is é Jonathan Edwards (PC) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Dwyfor Meirionnydd (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
mion|clé|Dwyfor Meirionnydd Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Dwyfor Meirionnydd. Cruthaíodh sa bhliain 2010 é. Is í Liz Saville-Roberts (PC) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Margaret Ritchie
Is polaiteoir Éireannach í Margaret Ritchie (rugadh 25 Márta 1958). Toghadh í mar cheannaire ar Pháirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre nó an SDLP ar 7 Feabhra 2010. Bhí sí ina hAire Forbartha Sóisialta i dTuaisceart Éireann ó 8 Bealtaine 2007 amach.
Oideachas
Bhain sí céim amach in Ollscoil na Banríona, Béal Feirste agus d'oibrigh sí mar chuntóir parlaiminte d'Eddie McGrady ó 1987 go 2003.
Art Ó Laoghaire
Ba chaptaen Caitliceach Éireannach in Arm na hOstaire san 18ú haois é Art Ó Laoghaire (timpeall 1747 - 4 Bealtaine 1773). Bhí sé pósta le hEibhlín Dubh Ní Chonaill, a chum an chaointe cháiliúil, Caoineadh Airt Uí Laoghaire faoina fear céile.
Óige
Bhain Art le teaghlach Caitliceach in Iarthar Chorcaí. Bhí neart saibhris ag an teaghlach seo, in ainneoin na bPéindlíthe a bheith i bhfeidhm ag an am. Fearacht go leor d'fhir óga Chaitliceacha na haicme sin in Éirinn, d'fhág sé an tír agus é go hóg chun seirbhís a thabhairt in airm ar an Mór-Roinn. Shocraigh Art féin ar arm Impireacht na hOstaire. Ba ghearr go raibh ard-stádas bainte amach aige mar shaighdiúir oilte cumasach. mion|248x248px Chaith sé tamall mar Husár Ungáireach faoin mBanimpire Máire Treasa.
Argóint
D'fhill Art ar Éirinn sa bhliain 1767 le bheith ina chónaí ar thalamh a mhuintire i Ráth Laoich (Maigh Chromtha). Bhí sé bródúil as an ardú céime a bhí aige mar Hussar. Ba chomhghuaillithe dlútha iad, an Sasana agus Impireacht na hOstaire. Ach ag an am céanna, bhí uaisle na Mumhan an-chúramach faoina stádas féin, agus bhí bhí Art ag cur gothaí air féin ar fud  an cheantair.
Níor thúisce Art ar ais in Éirinn ná go raibh sé ag cothú trioblóide le mór-uaisle Gallda an cheantair. Chuaigh sé in achrann go háirithe le hArd-Shiarriam Chorcaí, Abraham Morris, a bhí ina chónaí i Hanover Hall. Cheap a lán daoine go raibh Ui Laoghaire ag cothú troda (agus mar sin bhí ról tábhachtach ag Airt sa bhás féin). Ar deireadh, lámhachadh Art in aice le Carraig an Ime. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Caoneaidh%202.jpg|clé|mion|266x266px|An cloch chinn do Airt Uí Laoghaire
Cuireadh é ar dtús i gCill na Martra, mar nach gceadódh Morris dá bhean chéile é a chur lena mhuintir i Mainistir Chill Cré. (ach cuireadh ansin é faoi dheireadh).
I mí na Meitheamh 1773, cúisíodh Morris as dúnmharú ach scaoileadh saor é. I mí Iúil 1773 scaoileadh Morris chun díoltas a bhaint amach, agus fuair sé bás tamaill ina dhiaidh.
Páirc na nGael
mion|clé|220px|[[CLG Áth Dara|Áth Dara v Baile Stiabhana, Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh i bPáirc na nGael ar an 8ú Bealtaine 2009.]]
Staid spóirt Éireannach í Páirc na nGael, an staid baile atá ag na foirne Cumann Lúthchleas Gael Luimneach. Tá an pháirc suite i gcathair Luimnigh.
Stair
Ar an 9 Deireadh Fómhair 1926, aontaíodh go raibh páirc mhaith de dhíth don CLG i gContae Luimnigh. Ceannaíodh sean-fheirm a bhí suite i gCoolraine ar Bóthar na hInse, agus tosaíodh obair ar staid nua. D'osclaíodh é don chéad uair mar pháirc spóirt sa bhliain 1932, nuair a cuireadh dhá chluiche sóisearacha iomána ar siúl. Sna 1950idí, bhíodh suas go dtí 50,000 duine ag freastal ag cluichí ann.
Tógadh ardán nua sa bhliain 1958, agus bhí slua 61,174 duine sa pháirc sa bhliain 1961 ag féachaint ar chluiche ceannais Mumhan idir Corcaigh agus Tiobraid Árainn. Tháinig socrú mór sa bhliain 1979, nuair a aontaíodh go mbeadh ath-chórú nua déanta. Críochnaíodh é sa bhliain 1988, agus cuireadh cluiche ceannais Mumhan ar siúl anseo arís. Caitheadh € 12,000,000 sa bhliain 2004, chun ardán nua le cóir suí 12,000 duine agus dhá lochtán nua taobh thiar den chúil.
An cóir suí faoi láthair ná 49,500.
Na h-Eileanan Samhraidh
Is oileáin suite ar an gcósta thiar de Ros, in iarthar Chomhairle na Gàidhealtachd, iad na h-Eileanan Samhraidh (Béarla: The Summer Isles). Is í Tannara Mhór an t-oileán is mó díobh agus an t-aon cheann a bhfuil éinne ina gcónaí ann. Eisíonn an oifig phoist áitiúil a cuid stampaí féin do na hoileáin.
Kingman, Arizona
Cathair in iarthar Arizona is ea Kingman. Sa bhliain 2010 fuarthas 28,068 duine ina gcónaí in Kingman.
Ernesto García
Polaiteoir as Meicsiceo ab ea José Ernesto García Castañeda (26 Feabhra 1884 – 28 Eanáir 1955). Ghlac sé páirt i Réabhlóid Mheicsiceo agus i gCath Zacatecas.
Fluxbox
Is bainisteoir fuinneog cruachta don Chóras Fuinneog X é Fluxbox.
Gearóid de Barra
right|thumb|Léigear Breda 1624. (Jacques Callot a rinne.) Saighdiúir de chuid an 17ú haois ba ea Gearóid de Barra (d’éag 1647). Rugadh é i gContae Chorcaí agus, ar nós a lán fear eile den uasaicme Chaitliceach, chuaigh sé ag saighdiúireacht thar lear. D’fhill sé ar Éirinn sa bhliain 1641 agus chuaigh i ngleic ann le fórsaí Pharlaimint Shasana, ach ní raibh rath air ina thír féin.
Beatha
Fear misniúil ba ea an Barrach agus é an-cleachtach le gnóthaí cogaíochta. Rinne sé seirbhís sa reisimint Éireannach in Arm na Spáinne i bhFlóndras ar feadh beagnach tríocha bliain agus é ag troid in aghaidh Chúigí Aontaithe na hÍsiltíre. Rinne sé gaisce ag léigear Breda (1624-5). Bhí sé ar dhuine de na seacht gcoirnéal a cuireadh chun na hÉireann i samhradh na bliana 1641 chun saighdiúirí a earcú do Rí na Spáinne. Thóg sé reisimint míle fear a bhí le cur chun farraige ag Cionn tSáile i gContae Chorcaí, ach dhiúltaigh an rialtas ligean dóibh imeacht.
Bhí sé meánaosta faoin am ar bhain sé Éire amach arís, agus dealraíonn nach raibh meas ag a lucht aitheantais in Éirinn ar a dhreach: chuir duine amháin síos air mar fhear a bhí “very homely and despicable” i gcosúlacht. Ba Ríogaí é, agus deireadh sé, más fíor: “the puritanes of England have mightily abused the king...”.
Is beag rath a bhí ar de Barra ina dhiaidh sin. Theip air Corcaigh a ghabháil agus scaipeadh a chuid saighdiúirí ag Cath Lios Cearúill. Bhain sé seo dá chlú agus is beag a rinne sé sa chogadh as sin amach. Dúradh faoi: “for being naturally lesse quicke, and accustomed to the warre of Flanders, where all engines and all provisions attend almost inseparably upon the enemy, he was now to follow the motions of an active warre...”.
Fuair sé bás i Luimneach sa bhliain 1647.
A Discourse of Militarie Discipline (1634)
B'údar míleata é de Barra, agus a lán leabhar ar fáil óna lámh faoi thraenáil agus stiúradh saighdiúirí. Tháinig A Discourse of Militarie Discipline amach sa bhliain 1634 agus tíolacadh é do Dháithí de Barra, Iarla Bharrach Mór. Cuireadh i gcló sa Bhruiséil é agus é á dhíol ag díoltóirí leabhar Pléimeannacha.
Cuireann sé síos sa leabhar ar dhualgais na saighdiúirí singile agus na n-oifigeach, ar na bealaí chun iad a eagrú chun cogaidh, agus ar na daingnithe agus na hairm a úsáidtear le haghaidh léigir.
Molann sé go mbeadh an caidreamh ceart ag na hoifigigh agus ag a gcuid fear ar a chéile, agus go mbeadh a gceart de dhídean, d’éide agus de bhia ag na fir. B’fhuath leis an easpa smachta a bhí ar shaighdiúirí Spáinneacha agus eile, agus deir sé gur féidir na deacrachtaí seo a shárú “by onely manteyninge their people wel exercised in armes and practice of war, when a regimente dothe marche some times great disorderes are comitted, the Souldiers runninge away from the culores, robinge and spoylinge the country...”.
Molann sé go mbeadh eolas ag saighdiúirí ar an stair agus ar an gcomhaireamh, ach nach foláir dóibh i gcónaí a gcuid scileanna saighdiúireachta a chleachtadh.
Míol mór bán
Ainmhí mór mara is ea an míol mór bán (Delphinapterus leucas). Mamach atá ann. Tá sé dúchasach don Aigéan Artach agus do na farraigí ina thimpeall.
Lake Havasu City, Arizona
Cathair in iarthar Arizona is ea Lake Havasu City. Sa bhliain 2010 fuarthas 52,527 duine ina gcónaí in Lake Havasu City.