cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ballarat
Tá Her Majesty's ann, amharclann a tógadh sa bhliain 1875 agus í ar an gceann is buaine san Astráil, agus an chéad réadlann bhardach san Astráil, a bunaíodh sa bhliain 1886. Fógraíodh Ballarat ina chathair sa bhliain 1871, ach mheath a rath de bharr lagú a tháinig ar an mianadóireacht. Mar sin féin, tá tábhacht leis an tráchtáil agus leis an turasóireacht fós.
Eoghan Rua Ó Néill
Filleadh ar Éirinn
Instear roinnt scéalta faoi chumas Eoghain Rua mar shaighdiúir. Deirtear gurb é féin a thóg amas leis an ngunna mór a bhain an cloigeann den Tiarna Moore i 1643. Cé gur ceannaire maith a bhí in Eoghan Rua, ní raibh a chuid saighdiúirí inchurtha le reisimintí eagraithe na nAlbanach a tháinig go Cúige Uladh i 1642. Tar éis ruaigeadh a airm i gCluain Eois, b'éigean d'Eoghan Rua a mbunáiteanna i dTír Eoghain a thréigean agus cúlú go dtí an Bhréifne agus go tuaisceart Chúige Chonnacht agus Chúige Laighean. Tar éis an chliseadh sin chuir sé roimhe an t-arm a atheagrú agus a oiliúint.
Carmelo Anthony
Rugadh é ar an 29 Bealtaine 1984, sna "Red Hook Projects" in Brooklyn. Is duine gorm é (athair Portó Ríceach aige). Tá "Melo" air mar leasainm. Chuaigh sé go dtí Baltimore nuair a bhí sé ocht mbliana d'aois. Fuair a athair bás nuair a bhí Anthony dhá bhliain d'aois.
Bradán fearna Eorpach
Bradán fearna an-mhór a fhaightear i Muir Chaisp, an Mhuir Dhubh, agus aibhneacha gar dóibh is ea an bradán fearna Eorpach nó bradán mór fearna (Béarla: beluga nó beluga sturgeon, cé nach bhfuil aon ghaol idir é agus an beluga whale; féach míol mór bán). Suas le 5 m ar fhad, os cionn 1,000 kg meáchain. Déantar iascaireacht thrádálach air ar son a chaibhéir, ach mar thoradh ar ró-iascaireacht is truailliú na n-uiscí, tá a líon ag titim go tubaisteach. An t-iasc fionnuisce is mó atá ar eolas.
Eoghan Rua Ó Néill
Filleadh ar Éirinn
I 1646 O'Neill, le cabhair airgid agus armlóin ó Nuncio an Phápa, Giovanni Battista Rinuccini, thug sé an t-arm in aghaidh arm Albanach a bhí ag gluaiseacht ó dheas faoin Maor-Ghinearál Robert Monroe. Ar an 5 Meitheamh 1646 bhris Eoghan Rua ar arm Mhonroe ar an mBinn Bhorb ar bhruach na hAbhann Móire, agus gabhadh no maraíodh suas le 3000 Albanach. Cuireadh bratach a na nAlbanach chun na Róimhe, agus chuir an Pápa claíomh Aodha Uí Néill ag triall ar Eoghain Rua. Ach ceal gunnaí móra agus trealamh léigir, chinn ar Eoghan Rua an deis a thapú, agus fágadh na hAlbanaigh i gceannas ar bhailte an tuaiscirt.
Ballarat
Na Bundúchasaigh
Ba iad na Wathaurong, pobal Bundúchasach, an chéad chine a bhí ann. Timpeall sé dhíorma dhéag a bhí ag baint leis na Wathaurong, agus iad le fáil trí chuid mhaith de dheisceart Victoria. Tá a n-áiteanna cónaithe, a gcuid cairéal agus crainn ar baineadh roinnt coirte díobh le fáil timpeall Bhallarat.
Ceann Loch Líobhann
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Ceann Loch Líobhann.
Ballarat
Na Bundúchasaigh
Ba iad na Burrumbeet Balug a bhí ina gcónaí i limistéar Ballarat, agus iad ag pósadh daoine ó na Dja Dja wurrung sa chríoch thuaidh agus ó na Djap wurrung thiar.
Carmelo Anthony
Ag tosnú ar an 29 Deireadh Fómhar 2003, d'imir sé cispheil leis na Denver Nuggets (NBA Draft). D'imir sé leis na Denver Nuggets ar feadh ocht mbliana.
Taisteal
mion|Taisteal cultúrtha ar siúl sa [[An Chambóid|Chambóid ]] Is éard is taisteal ann ná díláithriú nó aistriú duine nó daoine óna áit chónaithe go háit eile. Fáth amháin le taisteal is ea an turasóireacht, ach is forbairt sách nua-aimseartha é sin. Ó luathstair an chine dhaonna go dtí an dara leath den 19ú haois ba chúiseanna praiticiúla a spreag daoine chun bóthair: trádáil sa chuid ba mhó, agus ina dhiaidh sin taiscéalaíocht, coilíniú tíortha agus staidéir eolaíochta. mion|Thaistil [[Alexander von Humboldt agus Bonplant i réigiún na hAmasóine sa 19ú haois chun eolas faoin dúlra agus samplaí de a bhailiú.]]
Carmelo Anthony
Sa bhliain 2011, chuaigh sé leis na New York Knicks. Tar tréimhsí ag imirt le foirne in Oklahoma agus Texas, thosaigh sé ag imirt leis na Portland Trail Blazers sa bhliain 2019.
Eoghan Rua Ó Néill
Feall agus Faicsin
An bhliain dár gcionn bhuaigh arm na Parlaiminte ar arm na Comhdhála ag Cnoc an Línsigh agus i Cnoc na nOs, agus b'éigean don Chomhdháil síocháin a dhéanamh leis na Ríogaithe. mion|George Monck, Dúc Albemarle (1608-1670) Ba é Eoghan Rua amháin a sheas in aghaidh na síochána. Bhí sé ina aonar nuair a d'fhág Rinucini an tír i 1649.
Ballarat
Na Bundúchasaigh
Chuaigh teacht na nEorpach go dona do na Wathaurong agus do na Dja Dja Wurrung. Chaill siad a dtailte agus rinne an t-ól an-díobháil dóibh. Fuair cuid acu dídean i Stáisiún Coimearcais na mBundúchasach (Aboriginal Protectorate Station) ag Daylesford, tamall maith ó Bhallarat, agus chuaigh cuid eile ag obair ar na réimsí caorach. Chruinnigh cuid eile fós ar imeall na cathrach agus iad ag iarraidh déirce nó ag díol éisc, ciseán agus craicinn phasam. Bhí galracha agus ól á ndíothú, agus chuir roinnt acu fúthu ag stáisiúin rialtais ag Framlingham agus Coranderrk.
Carmelo Anthony
Bhain sé bonn cré-umha amach sna Cluichí Oilimpeacha sa bhliain 2004, agus bonn óir le foireann SAM sna blianta 2008, 2012 agus 2016.
Eoghan Rua Ó Néill
Feall agus Faicsin
Dhiúltaigh Eoghan Rua dul i gcomhar le comhghuaillíocht Chaitliceach/Ríogaí Urmhumhan agus go deimhin i 1648 b'éigean dó troid in aghaidh airm Chaitliceacha eile i 1648.
Ballarat
Na Bundúchasaigh
Níl mórán eolais ar fáil ar Wathaurong Ballarat i ré an óir. Tá tuairiscí ar chuid acu a bheith sa chúirt ó am go chéile, agus tá cuntas ón mbliain 1852 ar iad a bheith ina n-ula mhagaidh ag mianadóirí. I Mí Mhárta na bliana 1867 rinne daoine de chuid na Wathaurung agus na Djab wurrung rince (carabairí) ar fhaiche áitiúil do phobal na cathrach.
Eoghan Rua Ó Néill
Feall agus Faicsin
Rinne sé iarracht teacht ar réiteach le George Monck agus arm na Parlaiminte chun armlón a aimsiú dá chuid saighdiúirí, ach chinn ar an iarracht sin, agus nuair a tháinig arm Chromail i dtír i 1649, b'éigean dó dul i gcomhar le hUrhumhan agus na Caitlicigh.
Ballarat
Mullawallah (Frank Wilson)
Bhí Mullawallah ar dhuine de thriúr fear de na Wathaurong ar a laghad ar bhronn na hEorpaigh teideal "King Billy" orthu. Ba iad Bullip Bullip ó dhíorma Beerekwart Balug (a cailleadh ag Coranderrk sa bhliain 1881) agus Boni-no-Yarrum ó dhíorma Wardeyallok Gundidj (a cailleadh ag Linton sa bhliain 1882) na daoine eile. Rugadh Mullawallah timpeall na bliana 1821 agus baint aige, más fíor, leis na Burrumbeet Balug, díorma a bhí ina gcónaí timpeall Loch Burrumbeet agus Ballarat. Thóg sé a shloinne Eorpach ón Ridire Samuel Wilson, úinéir réimse caorach Ercildoune in aice le Ballarat. Fear aithnidiúil ba ea Mullawallah i limistéar Bhallarat, agus i Lúnasa na bliana 1880 thaispeáin sé conas búmaraing a chaitheamh i Sráid Sturt. Ar 23 Meán Fómhair 1996 fuair sé bás in ospidéal i mBallarat. Bhí an t-iomrá leis gurbh eisean an duine deireanach den Wathaurong, scéal nach raibh bunús leis, ó tá daoine de shliocht an phobail sin ann i gcónaí.
Eoghan Rua Ó Néill
Bás
Sular éirigh leis cur in aghaidh arm Chromail, cailleadh Eoghan Rua ar an 6 Samhain 1649 i gcaisleán Chloch Uachtair i gContae an Chabháin. De réir traidisiúin, creideadh gur thug na Sasanaigh nimh dó, ach is é is cosúil gur tholg sé tinneas. Cuireadh é i reilig na bProinsiasach sa Chabhán. mion|[[caisleán Chloch Uachtair i gContae an Chabháin]]
Ballarat
Meamram Comhthuisceana
Ar 24 Deireadh Fómhair 2007 shínígh Cumann Iarsmalanna Sovereign Hill agus Lárionad Bundúchasach Kirrit Barreet Meamram Comthuisceana. Tugann sé aitheantas do na Wathaurong agus do na Bundúchasaigh eile atá ina gcónaí i mBallarat. Táthar chun caidreamh cultúrtha a neartú agus léargas a thabhairt ar oidhreacht Bhunduchasach na n-órcheantar.
Eoghan Rua Ó Néill
Oidhreacht
Chruinnigh ceannairí Ghaeil Chúige Uladh chun ceannaire nua a thoghadh. In áit a rogha féin, Aodh Dubh Ó Néill, thogha siad Éibhear Mac Mathúna, Easpag an Chlochair.
Ballarat
Na chéad Eorpaigh
Tháinig Archibald Buchanan Yuille agus a dheartháir William Cross Yuille, Albannaigh, sa bhliain 1837 agus lonnaigh ar réimse caorach 10,000 acra. Thóg William bothán ag an Riasc Dubh sa bhliain 1838. Ar dtús thugadh daoine "Yuille's Station" agus "Yuille's Swamp" ar an áit, ach thug Archibald "Ballaarat" uirthi. Síltear gur thóg sé an t-ainm seo ó "balla arat," dhá fhocal Wathaurong. "Uillinn lúbtha" an bhrí atá le "balla" i gcanúintí éigin ("áit scíthe," mar sin), agus "áit" an bhrí atá le "arat".
Eoghan Rua Ó Néill
Oidhreacht
Throid na hUltaigh le dúthracht faoi Aodh Dubh i gCliuain Meala agus arís i Luimneach, ach i 1650 de bharr mhíéifeacht eibhir Mhic Mhathúna mar cheannaire, briseadh arm an tuaiscirt i Scairbh Sholais.
Ballarat
Ruathar óir
thumb|clé|Pubaill na mianadóirí ag Ballarat i samhradh na bliana 1854. [[Eugene von Guerard.]] Ar 18-25 Lúnasa 1851, tháinig John Dunlop agus James Regan cúpla unsa óir ag Fód na hAinnise, agus ba leor sin chun na sluaite a tharraingt ar an áit. Is iomaí mianach glárach agus mianach domhain a bhí le fáil sa limistéar, agus bhí fir ann as gach cearn, in éineacht le mná agus páistí.
Bhí órcheantair le fáil sa limistéar ba leithne, leithéidí Berringa, Clunes, Creswick, Talbot agus Enfield, ach ba é ceantar Ballarat an ceann ba thábhachtaí. Leagadh cuid mhaith den fhoraois chun an t-éileamh ar chláir agus ar chuaillí a shásamh, agus bhí an talamh greagnaithe le poill. Bhí a lán Éireannach ann agus Gaeilge ag cuid mhór acu. Bhí daoine de gach aicme ann, ach ba iad na fir a bhí cleachtach le sclábhaíocht na fir ab oiriúnaí chun na hoibre.
Eoghan Rua Ó Néill
Oidhreacht
I 1652 ghéill Féilim Ó Néill Dún Chnoc Swarlais, agus géilleadh Cloch Uachtair an bhliain dár gcionn. Iad siúd a tháinig slán d'fhilleadar ar arm na Spáinne ar an Mór-Roinn. cailleadh Rós Ní Dhochartaigh sa Bhruiséil i 1670.
Sa 19ú haois, bhí ainm Eoghain Rua in airde i measc náisiúnaithe in Éirinn, na hÉireannaigh Óga ach go háirithe. Chum Thomas Davis amhrán cáiliúil faoi Éoghan Rua "The Lament for Owen Roe". a foilsíodh ina nuachtán, The Nation.
Ballarat
Ruathar óir
D'oscail oifig an phoist ar 1 Samhain 1851.
Rinne William Urquhart suirbhéireacht ar an gceantar i Mí Dheireadh Fómhair 1851. Faoin mbliain 1852 bhí plean eangaí curtha ar fáil aige do Bhallarat Thiar, baile nua, agus sráideanna leathana ann. Ba mhór idir sin agus Ballarat Thoir, an áit ba thúisce ar chuir daoine fúthu ann agus í lán de shráideanna cúnga fánacha, de loganna agus de phubaill.
Eureka stockade
mion|le John Black Henderson
Faoin mbliain 1854 bhí breis is 25,000 mianadóir i mBallarat. B’as Éirinn cuid mhaith acu ach bhí daoine ann freisin as an tSín, as na Stáit Aontaithe, as Sasana agus tíortha ar fud an domhain. Bhí siad ag clamhsán go géar faoi na ceadúnais mhianadóireachta agus faoin gcaimiléireacht a bhain leo. Bhí siad míshásta freisin nach raibh aon ionadaíocht acu i bParlaimint Victoria. thumb|220x220px|Móid dílseachta á déanamh do bhratach na Croise Theas ag Bábhún Eureka ar 1 Nollaig 1854. Uiscedhath le Charles Doudiet
Bhíodh na mianadóirí á gciapadh ag na húdaráis maidir le ceadúnais mhianadóireachta, rud a raibh praghas ard air. Ar an gcúis seo agus ar chúiseanna eile, chruinnigh cuid de na mianadóirí le chéile faoi cheannas Peter Lalor, Éireannach, agus thóg siad bábhún. D'ionsaigh saighdiúirí an bábhún ar 3 Nollaig 1854, agus Éireannaigh ag troid ar an dá thaobh. Maraíodh dhá mhianadóir is fiche.
Nuair a cuireadh cúirt as tréas 13 mianadóir in Melbourne, scaoil an giúiré saor iad. clé|mion|220x220px D'éirigh le Lalor éalú, cé gur chaill sé lámh. Toghadh é ina theachta parlaiminte ina dhiaidh sin.
Éireannaigh
Is iomaí Éireannach a thug a aghaidh ar órcheantair Ballarat i gcaogaidí an 19ú haois, agus míchlú ar roinnt acu (an "Tipperary mob") mar ghrabálaithe réimsí lamháilte.
Bhí na hÉireannaigh chun tosaigh in achrann Eureka toisc an oiread sin díobh a bheith ag obair ar an tsíog a bhí ann, agus iadsan is mó a bhí sa bhábhún nuair a d'ionsaigh na húdaráis é.
Bhí Gaeilge ag cuid mhaith de na mianadóirí agus ag na hÉireannaigh eile a chuir fúthu timpeall Ballarat i limistéar Clark's Hill (Bungaree, Springbank agus áiteanna eile), i Sruthán an Mhuilinn (Millbrook) agus in aice le Gordon. B'as Contae an Chláir do mhórán acu.
Bhí Éireannaigh (ar Chaitlicigh a bhformhór) ina gcónaí i mBallarat féin. Sa bhliain 1875 bhí foclóirí Gaeilge ar liosta leabhar Richard Vale, an díoltóir leabhar ba mhó sa chathair.
Ar na díograiseoirí Gaeilge ba mhó bhí Pádraig Ó Fearghail (1853-1917), Corcaíoch a chuir faoi in Sebastopol agus a mbíodh cruinnithe Gaeilge ina theach aige ó na 1870í amach. D'fhaigheadh sé Irisleabhar na Gaedhilge, páipéar a gcuireadh sé ar aghaidh i measc a lucht aitheantais, agus ba mhinic ag scríobh chun páipéar eile é.
Meath agus athneartú
I seachtóidí an 19ú haois thosaigh Ballarat ag aistriú ó ré an óir go dtí ré na tionsclaíochta. Bhí mianadóireacht dhomhain ar siúl, rud ba chúis le tionscail agus ceardlanna a bhunú. Rinneadh cathair de Bhallarat sa bhliain 1871 agus tógadh taiscumar Gong Gong sa bhliain 1877 chun tuilte a mhaolú agus foinse huan uisce a sholáthar. I Mí na Nollag 1889 críochnaíodh bóthar iarainn idir Ballarat agus Melbourne.
Tar éis na bliana 1900, áfach, stad fás na cathrach, agus thit an daonra le linn an Chéad Chogadh Domhanda, rud a lig do Geelong tosach a bhaint de Bhallarat. Ach bhí na brúscocairí ar a ndícheall ag iarraidh tionscail nua, agus i Mí Aibreán na bliana 1917 osclaíodh Ceardlanna Iarnróid Ballarat Thuaidh. Ach lagaigh an Spealadh Mór an geilleagar áitiúil, agus cailleadh mórán gnólachtaí dá bharr.
Mar sin féin, thosaigh an chathair ag teacht chuici féin ar feadh na tréimhse sin. Feabhsaíodh an bonneagar agus séarachas nua san áireamh. Tógadh aerfort sa bhliain 1930 agus mhéadaigh an daonra. Chuidigh an Dara Cogadh Domhanda leis an neartú seo, ó ba é an t-aerfort bunáit Scoil Raidió Aerghunnadóirí an RAAF agus scuaidríní de bhuamálaithe Liberator an USAAF.
Lean an chathair uirthi ag fás tar éis an Chogaidh, agus thóg Coimisiún Tithíochta Victoria eastát mór ar an seanchoimín (Wendouree Thiar). Idir na blianta 1951 agus 1962 a tógadh formhór na dtithe, agus a lán tithe príobháideacha á dtógáil ag an am céanna in Wendouree, an fo-bhaile is gaire. Is é an limistéar seo uile lárcheantar meánaicmeach na cathrach.
Faoi na seachtóidí bhí na chéad rialacha á gcur i bhfeidhm chun seanoidhreacht na cathrach a chaomhnú. Osclaíodh ionad oidhreachta Sovereign Hill chun léargas a thabhairt ar ré na mianadóireachta, agus cuireadh dlús leis an turasóireacht dá bharr. Sa bhliain 2008 moladh go méadófaí fás Ballarat laistiar de lár na cathrach agus go mbainfí feidhm as blocanna ionchathrach tithíochta.
Tíreolaíocht
thumb|right|Ag féachaint soir thar Loch Wendouree. Tá Ballarat le fáil faoi bhun an Ardáin Láir, raon cnoc gan sléibhte móra, agus é suite ar mhachaire atá ag síneadh ó Chreswick sa tuaisceart ó dheas chun Rokewood, agus ó Lal Lal san oirthuaisceart siar go dtí Pittong. Is éard atá sa mhachaire dríodar glárach agus sreabha bolcánacha, agus tá ithir an-mhéith ann.
Loch Wendouree
Tá Loch Wendouree in oirthuaisceart na cathrach agus crainn le fáil ina mórthimpeall. Riasc a bhí ann ar dtús agus thugadh na chéad Eorpaigh "Yuille's Swamp" air.
Roimh theacht na nEorpach dhéanadh na Burrumbeet Balug campáil ar ardán ar imeall iardheisceartach an réisc. Bhí luachair ann le haghaidh ciseán agus iasc nó éin ann mar bhia. Dhéantaí na héin a ruaigeadh le búmaraing i dtreo líon a bhíodh sínte idir dhá chrainn, agus mharófaí iasc le ga, líon nó dorú adhmaid. Sa bhliain 1838 rinne G.A. Robinson, Príomh-Chaomhnóir na mBundúchasach, tagairt dó mar "mhurlach tirim". Deireadh na Burrumbeet Balug gurbh iad na hEorpaigh ba chúis leis an tiormacht.
Faoraois agus uisce
Tá lár na cathrach suite ar ísleán abhantrach Yarrowee, rud a fhágann nach féidir Ballarat a fheiceáil ach ó na cnoic agus ón ísleán thoir. Tá abhainn Yarrowee clúdaithe i lár na cathrach agus gan inti anois ach draein.
Is iomaí dlúthchoill atá timpeall Ballarat agus a lán lochanna, aibhneacha agus sruthán a bhaintear tairbhe astu chun uisce a sholáthar don chathair agus d’fheirmeoirí.
Geilleagar
Tá Ballarat i dtaobh go mór le seirbhísí, turasóireacht, déantúsaíocht, oideachas agus teicneolaíocht eolais. Tá tábhacht freisin le talmhaíocht, mianadóireacht agus fuinneamh athnuaite.
Tá mealanna siopadóireachta ann agus stóir ilrannacha, ar nós Myer agus Target, iontu. Tá ollmhargaí náisiúnta ann, siopaí speisialtachta agus na ceithre bhanc mhóra. Bunaíodh Ollscoil Ballarat sa bhliain 1994 ar bhonn seaninstitiúidí a bhí ann cheana, agus tá ainm an dea-oideachais uirthi. Tá clár mór ann do mhic léinn idirnáisiúnta agus tá a cuid clár cianoideachais le fáil ar fud na tíre.
Tá os cionn 1,400 ar fostú i bPáirc Teicneolaíochta Ollscoil Ballarat.
Déantúsaíocht
Sa bhliain 2006 bhí 14.8% d’oibrithe na cathrach ar fostú san earnáil déantúsaíochta. Tá déantóirí idirnáisiúnta ann. Tá Mars, Incorporated ann ón mbliain 1979 i leith, agus tá ceanncheathrú McCain Foods Limited, comhlacht próiseála prátaí, ann ón mbliain 1970 i leith.
Tá earraí iompair phoiblí á ndéanamh ag Ceardlanna Ballarat Thuaidh, agus infheistíocht faighte ó Alstom. Tá a lán comhlachtaí áitiúla ann chomh maith, agus éadach, earraí innealtóireachta, bia, brící agus sclátaí, ábhar tógála agus baill uathghluaisneacha á ndéanamh acu.
Gary Windass
Is carachtar ficseanúil é Gary Windass sa chlár teilifíse Coronation Street. Glacann Mikey North an pháirt mar Gary. Chonacthas Gary ar an gclár den chéad uair ar an 14 Samhain 2008.
Òs
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Òs.
Ray Charles
B'é Ray Charles an t-ainm stáitse a bhí ag Ray Charles Robinson (23 Meán Fómhair, 1930 – 10 Meitheamh, 2004), amhránaí agus pianódóir Meiriceánach. Cé gur chaill Charles a radharc ina ghasúr óg, bhain sé clú agus cáil amach mar cheoltóir den scoth. "An t-aon ginias amháin" ab ea é, dar le Frank Sinatra.
Leon Ó Broin
Ba státseirbhíseach agus údar é Leon Ó Broin (10 Samhain 1902 – 26 Feabhra 1990) a d'aistrigh an leabhar clúiteach de chuid H. G. Wells, Cogadh na Reann sa bhliain 1935. Tháinig An Oíche úd i mBeithil - dráma aoin mhíre óna pheann sa bhliain 1949 agus Comhcheilg sa Chaisleán sa bhliain 1963. Scríobh sé freisin An Maidíneach sa bhliain 1971 faoi Risteard Roibeard Ó Maidín a mhair idir 1798-1886 agus a scríobh stair na nÉireannach Aontaithe.
Ray Charles
Rinneadh an scannán Ray sa bhliain 2004, leis an aisteoir Jamie Foxx sa phríomhpháirt.
Joe Dundee
Dornálaí Iodálach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea Joe Dundee, a rugadh Samuel Lazzaro ar 6 Lúnasa, 1903 i bPalermo, an tSicil agus a fuair bás ar an 31 Márta, 1982.
Frank Sinatra
Amhránaí agus aisteoir Meiriceánach ab ea Frank Sinatra, nó Francis Albert Sinatra mar a baisteadh air, a saolaíodh ar an 12 Nollaig, 1915 i Hoboken, New Jersey. Bhí Sinatra - nó Ol’ Blue Eyes mar a dtugtar uaireanta air - ar dhuine de na réalta is mó agus is mó cáil san 20ú haois.
left|thumb|Frank Sinatra, 1947 Cailleadh ar an 14 Bealtaine 1998 é, i Los Angeles, California.
Robert Davitt
Polaiteoir Éireannach ab ea Robert Davitt (12 Nollaig 1899 – 26 Meán Fómhair 1981). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal.
Seán P. Mac Uilliam
Ba pholaiteoir Éireannach as Contae an Chabháin é Seán Pádraig Mac Uilliam (8 Iúil 1923 – 9 Iúil 2007), a chaith seal ina Thánaiste idir 1990 agus 1993. Bhí sé ina bhall den pháirtí Fianna Fáil, agus ina Theachta Dála ar feadh naoi mbliana déag idir na blianta 1973 agus 1992.
Zhou Enlai
Polaiteoir de chuid Dhaon-Phoblacht na Síne ab ea Zhou Enlai (Sínis shimplithe: 周恩来; Sínis thraidisiúnta 周恩來; pinyin: Zhōu Ēnlái; 5 Márta 1898 – 8 Eanáir 1976). An chéad phríomh-aire ar an tír a bhí ann agus an post sin aige ó mí Dheireadh Fómhair 1949 go dtí lá a bháis. D'fhreastail sé faoi Mao Zedong, príomhcheannaire na DPS. D'imir Zhou ról tábhachtach in teacht chun cumhachta an Pháirtí Cumannach na Síne, i neartú smacht an pháirtí ar an tír, i bhforbairt bheartais eachtraigh na tíre agus i bhforbairt gheilleagar na Síne.
Taidhleoir ábalta a bhí in Zhou Enlai. Eisean an chéad aire eachtrach de chuid na Síne (1949–1958). Agus an Réabhlóid Chultúrtha ag druidim chun deiridh, chuidigh Zhou le caidreamh nua a chothú idir Daon-Phoblacht na Síne agus na Stáit Aontaithe.
Throid Zhou faoi choim in aghaidh Drong an Cheathrair sna 1970idí. D'éag sé 8 mí roimh bhás Mao. Cé gur tháinig Hua Guofeng, duine ní ba chlaonta i leith Dhrong an Cheathrair, i gcomharbas ar Mao, d'éirigh le dalta coimirce de chuid Zhou, Deng Xiaoping, an chumhacht a bhaint amach dó féin. Tugadh baill na dronga chun trialach, agus osclaíodh an tír suas don thíortha eile an domhain agus rinneadh an geilleagar a fhorbairt go suntasach.
A' Chananaich
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é a' Chananaich.
Bóthar na Croise
Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Bóthar na Croise.
Crosghob
Is éan é an crosghob. Ball d'ord Passeriformes é.
Ürümqi
cn }} Príomhchathair Réigiún Uigiúrach Féinrialathach Xinjiang is Ürümqi (Sínis shimplithe: 乌鲁木齐; Uigiúiris: Urumchi) agus é suite i lár an réigiúin, in iarthuaisceart Dhaon-Phoblacht na Síne. "Móinéar álainn" a chiallaíonn ürümqi i dteanga na nOirat. Ba mhórstad trádála ar Bhóthar an tSíoda é faoin Rítheaghlach Tang. D'fhás a chlú mar ionad cultúir agus trádála faoin Rítheaghlach Qing sna 18ú agus 19ú haoiseanna. Tháinig rath ar an gcathair arís sna 1990idí agus ar aghaidh mar ionad cultúir, iompair agus trádála in iarthuaisceart na Síne. Bhí cónaí ar 2,988,715 duine sa chathair sa bhliain 2010.
Geograife
Tá Ürümqi suite i gceartlár ha hÁise, agus sna 1990idí tógadh leac séadchomhartha ag 43°40′52″ thuaidh, 87°19′52″ thoir chun an spota a mharcáil sna fo-bhailte in iardheisceart na cathrach. Is é Ürümqi an mhórchathair is faide ón bhfarraige ar Domhan. Aeráid bhreacthur a bhíonn ann.
Éadbhard V Shasana
Bhí Éadbhard V ina rí ar Shasana ar feadh dhá mhí sa bhliain 1483. Tháinig sé i gcomharbacht ar a athair, Éadbhard IV. Bhí sé go mór faoi thionchar a uncail Risteard, Diúc Gloucester, le linn an ama sin. Cuireadh é féin agus a dheartháir Risteard Shrewsbury i mbraighdeanas i dTúr Londan agus fuair siad bás ansin. Níor corónaíodh riamh é. Tháinig a uncail i gcomharbacht air mar Risteard III.
Lucht dóiteáin
thumb|Inneall dóiteáin i mBaile Átha Cliath Is daoine iad an lucht dóiteáin a mhúchann tinte nó dóiteáin agus a thagann i dtarrtháil ar dhaoine atá i mbaol. Steallann siad uisce nó ábhar eile amhail cúr ar thinte chun iad a mhúchadh.
Izzy Armstrong
Is carachtar ficseanúil í Isabelle "Izzy" Armstrong ar an gclár teilifíse Coronation Street. Glacann Cherylee Houston an pháirt mar Izzy. Chonacthas Izzy ar an gclár den chéad uair ar an 14 Aibreán 2010.
Gerald Nash
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar an Lú é  Gerald Nash (Ged go minic) (rugadh é i Nollaig, 1975). Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre. Ar an Rolla Oibreachais atá sé.
Greta Salóme Stefánsdóttir
Amhránaí, cumadóir agus veidhleadóir Íoslannach is ea Greta Salóme Stefánsdóttir, a dtugtar lasmuigh den Íoslainn Greta Salóme go simplí uirthi. Sheas sí don Íoslainn i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2012 i mBakı, An tAsarbaiseáin, i ndíséad leis an amhránaí Jonsi leis an amhrán "Never Forget" (Ná déan dearmad riamh). Sheas sí arís don Íoslainn, an uair seo mar aonréadaí, i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2016 i Stócólm, An tSualainn, leis an amhrán "Hear Them Calling" (Cluin iad agus iad ag glaoch). I mí na Samhna 2012, d'fhoilsigh sí a céad cheirnín, "In the Silence" (Sa Tost); ó shin, d'fhoilsigh sí ocht singil: "Lifnur Aftur Viđ" (Athbhreith), "Í dag" (Inniu), "Fleyiđ" (An Bád), "Raddirnar" (Guthanna, leagan Íoslainnise "Hear Them Calling Me"), "Hear Them Calling Me", "Row" (Rámhaíocht), "Running Out of Time" (Ag rith as am) agus "My Blues" (Mo chuid lagmhisnigh).
Beathaisnéis
D'fhás Greta aníos sa bhaile Mossfellsbær, buille ó thuaidh Réicivíc. Thosaigh sí ar dhéanamh staidir ar an bhfidil ag aois ceithre bhliana, agus d'fhreastalódh sí faoi dheireadh ar Acadamh Íoslainnis na n-Ealaíon.
Eoraifíse 2012
Fuair sí cáil ar an gcéad uair tar éis gur bhuaigh sí an chomórtas le seasadh don Íoslainn i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2012, Söngvakeppni Sjónvarpsins 2012, a bhí ar siúl idir 14ú Eanáir agus 11ú Feabhra. Chuaigh sí san iomaíocht le dhá amhrán scríofa aici: "Aldrei sleppir mér" (Ná scaoil uaim riamh) i dtríréad le Heiđa agus Guđrun Árný, agus "Mundu eftir mér" (Cuimhnigh orm), i ndíséad le Jonsi. Cháiligh sí isteach sa bhabhta cheannais leis an dá amhrán; roghnaigh sí dul san iomaíocht le "Mundu eftir mér" ach amháin, fad is a chan Heiđa agus Guđrun Árný "Aldréi Sleppir Mér" ina ndíséad féin. Bhuaigh Greta agus Jonsi an babhta cheannais, agus ina dhiaidh sin, scaoil siad amach an leagan Béarla de "Mundu Eftir Mér", "Never Forget", le cur i láthair san Eoraifíse i mBealtaine.
Ag an Eoraifíse, tarraingíodh iad le cur i láthair sa chéad babhta leathcheannais, i ndara áit as ocht thír déag san ord reatha. Bhuaigh siad 75 phointe agus an 8ú áit, é sin á gcur isteach sa bhabhta cheannais. Sa bhabhta cheannais, chuir siad i láthair i seachtú áit as sé thír agus fiche; bhain siad 46 phointe, agus an 20ú áit, é sin á gcur i 20ú áit de 42 thír sa chomórtas ar fad. Tharraing siad suntas i measc grúpaí luchta leanúna na hEoraifíse ach go háirithe, iad ag baint amach na 3ú áite as na 42 thír i vótaíocht an OGAE, eagraíocht idirnáisiúnta lucht leanúna hEoraifíse, agus ag baint amach freisin na 3ú áite, ar meán, i measc na bhfíseán rangaithe foilsithe ag na leanúnaithe ar YouTube.
2012-2015
I ndiaidh na hEoraifíse 2012, scaoil sí an singil "Everywhere Around Me" i Lúnasa 2012, agus ansin a céad cearnóg, "In the Silence", sa tSamhain sin, cearnóg a choimeáid a trí amhrán Eorafíse chomh maith le "Everywhere Around Me" agus naoi amhrán níos mó, an singil teidile san áireamh. Tar éis tréimhse a chaith sí ar camchuairt ar fud na hÍoslainne, fuair sí conradh le Disney le seinnt ar a long cursála 'Disney Dream', taithí a dúirt sí gur thug sé "timpeallacht cosanta, [inar fhéad sí] fás mar thaibheoir". Faoi dheireadh, thug siad conradh di lena seó féin a chruthú le cur i láthair ar an long 'Disney Magic', a raibh sí go fóill á dhéanamh nuair a chuaigh sí chun na hEoraifíse ar an dara huair.
Eoraifíse 2016
Ar 11ú Samhain 2015, d'fhoilsigh an craoltóir náisiúnta Íoslainnis, RÚV, go raibh Greta Salóme i measc na dtaibheoirí a rachadh san iomaíocht le seasamh don Íoslainn i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2016, lena hamhrán "Raddirnar", agus freisin go rachadh amhrán eile scríofa aici, "Á ný" (Arís), san iomaíocht curtha i láthair ag an amhránaí Elísabet Ormslev. Cháiligh an dá amhrán isteach sa bhabhta cheannais, inar roghnaigh Greta a hamhrán a chur i láthair as Béarla, faoin teideal "Hear Them Calling". Sa bhabhta cheannais, chríochnaigh Greta i 2ú áit agus Elísabet i 6ú áit, ag cur Elísabet as ach ag cur Greta isteach sa bhabhta dheireanach, an 'Babhta Mórcheannais', idir an dá amhrán is tóire. Sa bhabhta mórcheannais, bhain Greta amach an chéad áit, le 61.32% na nguthanna, á cur ina seasadóir don Íoslainn san Eoraifíse ar a dara huair.
I Stócólm, tarraingíodh Greta le canadh sa chéad babhta leathcheannais, agus roghnaigh na léiritheoirí go gcuirfeadh sí i láthair i 16ú áit de 18 dtír. D'ainneoin dóchais airde i measc an luchta leanúna, ní tháinig sí ach sa 14ú áit, le 51 phointe, agus mar sin níor cháiligh sí isteach sa bhabhta cheannais. Ina ainneoin sin, dúirt sí nach raibh brón uirthi faoi :
"What a night! It´s a unique feeling knowing you had the performance of your life and a whole stadium shouting out for your country when they were announcing the finalists and still not make it into the finals. I can honestly say that I feel like a winner after tonight´s show and there is nothing I could have done better. And of course my team has been the best I could ever have had. I´ve seen the twitter and Facebook discussions and I am beyond grateful for the support I´ve been getting. I´m just as surprised as you all are, but maybe just not as disappointed, simply for the fact that I am so happy with the performance. I am also so grateful for the great comments we got from the commentators and all of you out there. The message about the song has been spreading like fire for the last few days and we will take that message and make it ours. I am not sad tonight…..surprised yes but overall grateful especially for all of those messages I´ve been getting from you across Europe and most but not least the people in Iceland."
2016 go dtí an lá inniu
Ó shin, scaoil Greta ceithre shingil eile nua: "Row", "Running Out of Time", "My Blues", "Mess It Up", agus 'Wildfire' (feat. Tiny), atá ina chuid d'fhuaimrian an scannáin Íoslannaigh 'Lói'. Beidh na hamhráin seo, nó cuid acu, ina mbaill dá dara cearnóg.
Nótaí
A Níor bhain "Never Forget" áit amach ar an chairt oifigiúil Bheilgeach, Ultratop 50, fuair sí áit ar an chairt Ultratip, a chomhcheanglaíonn aerseinnt agus díolacht, ag uimhir 30.
Jackie Fields
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea Jackie Fields, a rugadh Jacob Finkelstein ar 9 Feabhra, 1908 in Chicago, Illinois agus a fuair bás ar an 3 Meitheamh, 1987.
Éirí amach phobal na Túinéise
thumb|Léirsió ag tacú leis an éirí amach sa Túinéis i [[Nantes, an Fhrainc, an 15 Eanáir, 2011.]]Is éard is Éirí amach na Túinéise (2010-2011), ar a dtugtar "an Réabhlóid seasmain e", ná sraith eachtraí ceannairceacha sa Túinéis ó mhí na Nollag 2010 agus sna blianta ina dhiaidh sin.
Bhí réimeas na Túinéise géar orthu súid a bhí ag éileamh roinnt an rachmais agus daonlathais. clé|mion|2011 Thosaigh na himeachtaí ar ar an 17 Nollaig 2010, nuair a chuir Mahamad Bouazizi é féin trí thine, mar agóid éadóchasach in aghaidh na drochíde agus an uiríslithe a d’fhulaing sé ó na húdaráis áitiúla. clé|mion|agóid sa bhliain 2012 i dTúinis Bhí an tUachtarán Ben Ali i gceannas ar an Túinéis ó 1987 ar aghaidh. Bhí an pobal faoi leatrom agus míshásta ar fad. Theith Ben Ali an tír sa bhliain 2011. clé|mion|[[Earrach na nArabachː  Caireo, Túinis, San'a agus an tSiria]]
Iarmhairtí
Nuair a chur Mohamed Bouazizi, trí ghníomh deiridh féiníobartha, tús le hEarrach na nArabach ba ghníomh é sin a bheadh tionchar as cuimse aige, ní amháin ar an Túinéis ach ar an domhan Arabach níos leithne.
Ba é Éirí amach na Túinéise ar an 4 Eanáir 2011, an splanc a ghin ‘tEarrach’ mórthimpeall an domhain Arabaigh. Ar an agóid bheag neamh-mharthanach sa tsean-Seicslóváic in 1968 is dócha a bhí fo-eagarthóir sinsearach éigin i Londain ag smaoineamh, tráth éigin tamall de mhíonna tar éis tús na bparáidí is na léirsithe sa Túinéis agus san Éigipt, nuair a cheap sé an téarma “Arab Spring”.
An Bhuaile Dhubh
Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í an Bhuaile Dhubh.
An Úcráinis
Teanga Shlabhach Oirthearach is ea an Úcráinis a labhraítear go coitianta san Úcráin agus mar theanga mhionlaigh sna tíortha atá ag críochantaíocht leis an Úcráin. Tá pobail mhóra Úcránacha i dtíortha an Bhéarla chomh maith, go háirithe i gCeanada. Glactar leis go bhfuil Úcráinis ag timpeall is 40 milliún duine. Úsáidtear an aibítir Choireallach leis an Úcráinis a scríobh, ach tá litreacha áirithe in úsáid san Úcráinis nach bhfuil le fáil in aibítir na Rúisise - є, і, ї, ґ.
Tá trí phríomhchanúint ann, mar atá, an ceann tuaisceartach, atá níos cosúla leis an mBealarúisis, an ceann iardheisceartach, agus é tar éis cuid mhór focail iasachta a fháil ón bPolainnis, agus an ceann oirdheisceartach, atá níos cosúla leis an Rúisis ná an bheirt eile acu. Is í canúint an oirthir a bhí mar dhúshraith leis an gcaighdeán oifigiúil le linn an Aontais Shóibhéadaigh, ach tá traidisiún liteartha dá cuid féin ag an gcanúint iartharach, ós rud é go raibh iardheisceart an limistéir ina labhraítear an teanga dealaithe ón Úcráin Shóivéadach sna blianta idirchogaidh, agus é curtha leis an bPolainn. Inniu, is é iarthar na hÚcráine an chuid den tír is láidre ó thaobh na teanga dúchasaí de, agus creidtear go mbeidh an caighdeán liteartha ag éirí níos cosúla leis an gcanúint iartharach de réir mar atá an teanga ag teacht chuici féin i ndiaidh bhlianta an tSóibhéadachais. thumb|280px|left|Fógra sa mheitreo i gCív as Úcráinis
Tá an Úcráinis cosúil leis an Rúisis ar a lán dóigheanna, ós rud é go bhfuil dlúthghaol ag an dá theanga le chéile. Athraíonn an bhéim ó shiolla go siolla i bhfoirmeacha díochlaonta nó réimnithe éagsúla an fhocail sa dá theanga, agus bíonn sé deacair ag an bhfoghlaimeoir an teanga a fhuaimniú go ceart, ós rud é nach bhfuil a fhios aige an siolla ar a gcuirtear an bhéim i bhfoirm áirithe nó i bhfocal áirithe. Sa Rúisis, áfach, is gnách an guta faoi bhéim a fhuaimniú go fada agus na gutaí nach bhfuil faoi bhéim a lagú - go tipiciúil, déantar [a] den litir "o" i bhfuaimniú na Rúisise, ach san Úcráinis, bíonn na gutaí go léir soiléir leathfhada, cuma cé acu atá siad faoi bhéim nó nach bhfuil. Mar sin, tá blas na hÚcráinise níos cosúla leis an bPolainnis.
San Úcráinis, déantar cineál [h], nó fiú [γ] - gh leathan na Gaeilge - den litir úd г, a fhuaimnítear mar [g] sa Rúisis. Mar sin féin, úsáidtear an fhuaim [g] i roinnt focal iasachta - go háirithe focail Ghearmáinise a tháinig isteach tríd an bPolainnis, nó iasachtaí nua ón mBéarla. Úsáidtear an litir speisialta úd ґ leis na focail seo a scríobh.
Ní fheictear an litir Rúiseach ы san Úcráinis ar aon nós, nó d'imigh an difríocht idir и agus ы san Úcráinis. Mar sin, ní úsáidtear ach an litir и. Fuaimnítear cosúil le y na Polainnise í, agus ní chaolaíonn sí an consan roimpi. Ón taobh eile de, tá [i] nua forbartha san Úcráinis a chaolaíonn an consan roimhe, agus is mar і a litrítear é. Tá baint ag an і nua seo le о agus е na Rúisise, agus go tipiciúil, nuair a chuirtear iarmhíreanna díochlaonta leis an bhfocal, tagann о nó е in ionad an і.
I rith na mblianta d'imir an Pholainnis an-tionchar ar fhorbairt na hÚcráinise. Mar sin, tá stór focal na hÚcráinise breac le hiasachtaí Polainnise nó le focail a leanann múnlaí Polainnise: perebudova an focal Úcráinise ar "atógáil", cf. perestroika na Rúisise agus przebudowa na Polainnise. God an focal Rúisise ar "bliain", ach rok a deir an Polannach, agus is é rik an leagan Úcráinise. Tá an focal rok le fáil sa Rúisis, ach is é is brí leis ansin ná "cinniúint".
Úsáid na hÚcráinise
Tá úsáid na hÚcráinise ag éirí níos coitianta tar éis am fada ag meath. Cé go bhfuil timpeall ar 50,000,000 duine ina gcónaí timpeall an domhain, 38,000,000 acu san Úcráin (77.8% den tír), níl sí le feiceáil go coitianta in oirthear ná deisceart na hÚcráine, áit a bhfuil an Rúisis i bhfeidhm. Sa phríomhchathair Cív labhraítear an Úcráinis chomh maith leis an Rúisis. Sa stair dhéanach, bhí an Rúisis mar phríomhtheanga sa chathair, ach le blianta beaga anuas tá daoine ó iarthar na hÚcráine ag teacht go dtí Cív, rud atá ag tacú le húsáid na hÚcráinise ann. Is as Úcráinis go príomha a bhíonn comharthaí agus fógraí poiblí i gCív. De réir daonáireamh 2001, úsáideann 87,8% de na hÚcráinigh an Úcráinis mar theanga chumarsáide.
Is dócha go mbeidh an Úcráinis níos láidre sa bhfáistineach in iarthar agus tuaisceart na hÚcráine, agus daoine ag buaileadh isteach sna caithreacha ón tuath.
Caróg dhubh
Is éan í an charóg dhubh. Is baill d'ord na Passeriformes iad.
Eugene Levy
Is aisteoir é Eugene Levy a rugadh ar an 17 Nollaig, 1946 i Hamilton, Ontario.
Fire (albam Mark Feehily)
Is é Fire an chéad albam ó Mark Feehily. Scaoileadh é ar an 16 Deireadh Fómhair, 2015.
Túr Londan
Is ionann Túr Londan nó An Túr, agus daingean, pálás agus príosún ríoga i Londain, atá suite ar an taobh thuaidh d'abhainn na Tamaise. Tá cáil ar leith air mar go gcuirtí naimhde an rí nó na banríona i mbraighdeanas nó chun báis ann, go háirithe daoine a raibh tréas curtha ina leith. Is séadchomhartha náisiúnta agus díol spéise do thurasóirí anois é.
Hoboken
clé|200px|mion|Páirc [[Frank Sinatra i Hoboken, New Jersey.]] Cathair í Hoboken atá suite i gContae Hudson, i stát New Jersey, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá sí suite ar bhruach an Hudson, trasna an uisce ó Manhattan. Bhí timpeall 50,005 duine ina gcónaí ann ag am Dhaonáirimh 2010, agus is í Dawn Zimmer (D) an meára faoi láthair.
A' Chill
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é a' Chill.
Ramasaig
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Ramasaig.
An Baile Nua, Contae Thiobraid Árann
Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é an Baile Nua.
Beidh Aonach Amárach
Is amhrán traidisiúnta Éireannach é Beidh Aonach Amárach. Ní léir cé a chum an t-amhrán Gaeilge seo.
An t-amhrán
[1]
Beidh aonach amárach i gContae an Chláir
Cé mhaith dom é, ní bheidh mé ann?
[Curfá]
Famke Janssen
Is aisteoir Dúitseach í Famke Beumer Janssen a rugadh i 1964 in Amstelveen.
Beidh Aonach Amárach
An t-amhrán
A mháithrín, an ligfidh tú chun aonaigh mé?
A mhuirnín ó ná héiligh é.
[2]
Níl tú a deich nó a haon déag fós
Nuair a bheidh tú trí déag beidh tú mór.
Curfá
[3] B'fhearr liom féin mo ghréasaí bróg
B'fhearr liom féin mo ghréasaí bróg
Ná oifigeach airm faoi lásaí óir.
Sgeitheabost
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Sgeitheabost.
JLS
Ba phopghrúpa é JLS ón Ríocht Aontaithe. Tháinig siad sa dara háit ar an gcúigiú sraith X Factor sa bhliain 2008.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 15 ghradam buaite ag JLS. Tá 25 ainmniúchán faighte acu.
Cùl na Ceapaich
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Cùl na Ceapaich.
Beth Tinker
Is carachtar ficseanúil í Bethan Pauline "Beth" Sutherland (née Tinker) ar an gclár teilifíse Coronation Street. Glacann Lisa George an pháirt mar Beth. Chonacthas Beth ar an gclár den chéad uair ar an 5 Lúnasa 2011.
Cùl na Ceapaich
Tá an baile suite in iarthuaisceart na hAlban díreach lastuaidh d’Árasaig. Tá sé timpeall 40 míle ón 'Ghearasdan agus é gar don bhóthar A830 go Malaig.
Is croiteanna iad an chuid is mó de na tithe. Tá tránna deasa in aice leis an mbóthar.
Jason Byrne
Is imreoir sacair é Jason Byrne (a rugadh 23 Feabhra, 1978 i mBaile Átha Cliath, Éire). Imríonn sé faoi láthair i mBré mar ionsaitheoir.
D'imir sé le Bray Wanderers ó 1998 go 2003. Bhí sé ag imrt le Shelbourne ó 2003 go 2007. Bhuaigh sé an Sraith na hÉireann sa bhliain 2006 agus scór sé i UEFA Sraith na Seaimpíní i gcoinne Glentoran sa bhliain 2005. Chuaigh sé go dtí Caerdydd sa bhliain 2007 ach ní raibh sé sásta agus tháinig sé ar ais le himirt le Bohemians. Sa bhliain 2011 bhog sé go Dún Dealgan agus ansin sa bhliain 2012 go Fánaithe Bré áit a bhfuil sé faoi láthair.
Ceárnag Bhaile Mac Carra
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Ceárnag Bhaile Mac Carra.
Seán Ó hEinirí
Ba sheanchaí mór-le rá é Seán Ó hEinirí (nó Seán Ó hInnéirghe, 26 Márta 1915 - 26 Iúil 1998). Tugtar an t-ainm John Henry air i mBéarla. Ba sheanchaí é, agus Cill Ghallagáin (in Iorras in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo) a áit dhúchais.
Saol
Bhí sé mar aidhm aige agus é ina bhuachaill óg an méid is mó gur féidir seanscéalta agus finscéalta a bhailiú. Iascaire a bhí ann a bhain úsáid as curach. Bhí sé ina rámhaí oilte.
Níos déanaí, tháinig aitheantas mar sheanchaí cumasach air, ach ní ghlacadh sé páirt san Oireachtas ná in aon chomórtas scéalaíochta. Bhailigh Proinnsias de Búrca uaidh do Coimisiún Béaloideasa Éireann (1935 - 1971). I ndiaidh sin, thaifead an Dochtúir Séamas Ó Catháin ó Roinn Béaloideas Éireann (COBÁC) é ó 1975 ar feadh níos mó ná deich samhraí.
Foilsíodh cuid mhór den saothar seo i "Scéalta Chois Cladaigh" i 1983 ag Comhairle Bhéaloideas Éireann. Chuir Ó hEinirí líon mór focail chomh maith le nathanna cainte ar fáil don fhoclóir Tomás de Bhaldraithe, a bhí á n-ionchorprú san Fhoclóir Béarla-Gaeilge a foilsíodh i 1959. Ina theannta sin, thug sé os cionn 800 logainm do Phatrick O'Flanagan ón gCoimisiún Béaloideas don leabhar The Living Landscapes, Kilgalligan, Erris i 1974.
Rinneadh taifead físe ar Ó hEinirí don chlár faisnéise de chuid BBC In Search of the Trojan War a bhí mar sraith de 6 chuid a craoladh i 1985. De réir na faisnéise, bhí sé neamhliteartha. Bhí sé le feiceáil ar thuarascáil Morning Ireland a craoladh ar an 25 Iúil an bhliain sin fosta.
I 1986, bhí Ó hEinirí le feiceáil in eipeasóid den tsraith The Story of English a bhuaigh Emmy, ag an BBC fosta. D'fhan sé i gCill Ghallagáin, áit ar tugadh seanfhonduaire air.
D'éag sé ar an 26 Iúil 1998. D'éag a bhean, Máire, i 2001. Tá sé curtha i Reilig Chill Ghallagáin. mion|Cill Chomáin, Erris
Éadbhard IV Shasana
Bhí Éadbhard IV (28 Aibreán 1442 – 9 Aibreán 1483) ina rí ar Shasana ar feadh dhá thréimhse éagsúla le linn Chogadh na Rósanna. Ba shraith cogaí cathartha i Sasana na meánaois eanna é Cogadh na Rósanna (1455–1489). Bhí coimhlint idir Teaghlach Lancaster agus Teaghlach Eabhrac le haghaidh choróin Shasana.
Bhí aon mhac amháin ag Anraí V (a d'éag sa bhliain 1422), Anraí VI Shasana. Tháinig sé i gcoróin nuair a bhí sé ina leanbh naoi mí d'aois, agus feallmharaíodh é i dTúr Londan ar an 21 Bealtaine 1471.
Rí Éadbhard IV
thumb|clé|110px|Rós Bán - Siombail Eabhrac Cuireadh Anraí VI as coróin ar an 4 Márta 1461, agus tháinig Éadbhard IV i gcomharbacht air, go dtí 2 Deireadh Fómhair 1470. Cuireadh Anraí i gcoróin sa bhliain 1470 agus as coróin arís cúpla mí níos déanaí.
Rinneadh rí d'Éadbhard don dara huair, ar an 11 Aibreán 1471 go dtí lá a bháis, sa bhliain 1483 (b'fhéidir go bhfuair sé bás le niúmóine nó tíofóideach nó nimhíodh é; ní raibh sé ach 40 bliain d'aois).
Comharbas
Tháinig a mhac, Éadbhard V, i gcomharbacht air.
Tháinig deireadh le Cogadh na Rósanna sa bhliain 1489 nuair a tháinig Anraí Túdar i gcoróin.
An Baile Beag, Contae Thiobraid Árann
Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é an Baile Beag.
Pietà (Michelangelo)
Is dealbh de chuid Michelangelo ó na 1490idí í Pietà.
Toyah Battersby
Is carachtar ficseanúil í Toyah Battersby ar an gclár teilifíse Coronation Street. Glacann Georgia Taylor an pháirt mar Toyah. Conacthas Toyah ar an gclár den chéad uair ar an 4 Iúil 1997 agus d'fhág sí an clár ar an 5 Feabhra 2003. D'fhill sí ar 25 Nollaig 2016.
Claochlú an Tiarna
clé|mion|Claochlú an Tiarna le [[Raffaello Sanzio|Raphael, timpeall 1520 (inniu sa Phinacoteca, anVatacáin)]] Ceiliúrtar Claochlú an Tiarna (nó Athrú Cló ár dTiarna) ar an 6 Lúnasa. Luadh é i Matha 17:1–8, Marcas 9:2–8, agus Lúcás 9:28–36. mion|Matha 17:1 timpeall 1300 (Mokvi Q-902, 59v) Tharla an t-Athrú Cló ar Shliabh Tabor, b'fhéidir. mion|Sliabh Tabor inniu
Lúcás 9:28-36
"'San am sin, thug Íosa leis Peadar, Eoin agus Séamas agus chuaigh suas an sliabh le guibhe. Agus ag guibhe dhó, tháinig athrú cló ar a aghaidh agus d’éirigh a chuid éadaigh gléigeal lonrach. Agus bhí beirt fhear ag agallamh leis -- ba iad Maois agus Éilias iad -- agus bhí siad le feiceáil faoi ghlóir agus iad ag caint faoina imeacht as an saol, rud a tharlódh i Iarúsailéim. Bhí codladh trom ar Pheadar agus ar a chompánaigh, ach d’fhan siad ina ndúiseacht, agus chonaic siad a ghlóir agus an bheirt a bhí ansiúd in éineacht leis. Agus le linn dóibh seo a bheith ag imeacht uaidh dúirt Peadar le hÍosa: “A Mháistir, nach tráthúil mar a tharla sé muid a bheith anseo; déanadh muid trí champa, ceann duit féin, ceann do Mhaois agus ceann d’Éilias,” -- ach ní raibh a fhios aige céard a bhí sé ag rá. Le linn dó a bheith ag rá na cainte sin, tháinig scamall, agus bhí sé ina scáil anuas orthu, agus bhí uamhan orthu nuair a d’imigh siad siúd isteach sa scamall, agus chuala siad glór as an scamall ag rá: “Seo é mo Mhac, an té is rogha liom, éistigí leis!” Agus le macalla an ghlóir, fritheadh Íosa ina aonar. Ach d’fhan na deisceabail ina dtost agus níor inis siad d’aon duine sna laethanta sin aon ní dá raibh feicthe acu'."
Matha 17:1-9
Sé lá ina dhiaidh sin, rug Íosa leis Peadar, Séamas agus a dheartháir Eoin, agus sheol sé suas iad sliabh ard ar leithligh. Agus tháinig claochlú air os comhair a súl: shoilsigh a ghnúis ar nós na gréine agus d’éirigh a chuid éadaigh chomh gléigeal leis an solas. Agus chonacthas dóibh Maois agus Éilias ag comhrá leis. Labhair Peadar: “A Thiarna,” ar seisean le hÍosa, “is maith mar tharla anseo sinn: más maith leat é, déanfaidh mé trí bothanna san áit seo, ceann duit féin, ceann do Mhaois agus ceann d’Éilias.” Sula raibh an focal as a bhéal, seo scamall solasmhar ina scáil anuas orthu, agus an glór as an scamall: “Is é seo mo Mhac muirneach dár thug mé gnaoi; éistigí leis.” Agus le foghar an ghlóir sin, chaith na deisceabail iad féin ar a mbéal, lán d’uamhan. Tháinig Íosa chucu agus leag a lámh orthu: “Éirígí,” ar seisean; “ná bíodh eagla oraibh.” Ar dhearcadh suas dóibh, ní raibh neach ar bith le feiceáil acu ach Íosa féin amháin. Agus ar a slí anuas dóibh ón sliabh, thug Íosa ordú dóibh: “Ná labhraigí le duine ar bith faoin bhfís seo,” ar seisean, “nó go mbeidh Mac an Duine éirithe ó mhairbh.”
Marcas 9:2-10
Sé lá ina dhiaidh sin, rug Íosa leis Peadar, Séamas agus Eoin, agus sheol sé suas iad sliabh ard ar leithligh. Agus tháinig claochlú air os comhair a súl, agus d'éirigh a chuid éadaigh dealrach, iad gléigeal thar cuimse, nach bhfuil úcaire ar domhan a dhéanfadh chomh geal iad. Agus chonacthas dóibh Maois mar aon le hÉilias agus iad ag comhrá leis. Agus labhair Peadar le hÍosa: "A Mháistir, " ar sé, "is maith mar a tharla anseo sinn: déanaimis trí bothanna, ceann duit féin, ceann do Mhaois agus ceann d'Éilias" -- mar ní raibh a fhios aige cad ba mhaith dó a rá óir tháinig uamhan orthu. Agus tháinig scamall ina scáil anuas orthu, agus an glór as an scamall: "Is é seo mo Mhac muirneach dár thug mé gnaoi: éistigí leis!" Agus go tobann, ar dhearcadh dóibh ina dtimpeall, ní fhaca siad duine ar bith níos mó ach Íosa in éineacht leo ina aonar. Ar a slí anuas dóibh ón sliabh, chuir sé mar acht orthu gan a raibh feicthe acu a insint do dhuine ar bith nó go mbeadh Mac an Duine éirithe ó mhairbh. Agus choinnigh siad an scéal chucu féin ach go mbídís ag fiafraí dá chéile cad ba chiall leis an éirí úd ó mhairbh.
Muc ghuine
Is creimire den chlann Caviidae í an mhuc ghuine (Cavia porcellus nó Cavia cobaya). In ainneoin an ainm, ní muca iad, agus níl siad ón Ghuine.
Chlamydiae
Is fíleam baictéireach é Chlamydiae agus tá na baictéir seo ina phataiginí éigeantaí incheallacha. Bíonn a lán Chlamydiae in ann comhmhaireachtáil i riocht neamh-shiomptómach, taobh istigh d'óstaigh shainiúila, agus creidtear go fairsing go soláthraíonn na hóstaigh seo taiscumar nádúrtha dóibh. Fásann gach Chlanydiae trí óstchealla eocarótacha a ionfhabhtú, Tá siad chomh bheag nó níos lú ná a lán de na víris.a shíolrú Taobh istigh de na cealla is i bhfoirm incheallach macasamhlaithe a bhíonn siad léiríonn siad iad féin.; taobh amuigh bíonn siad slán i bhfoirm eachtarcheallach ionfhabhtaíoch. Ní fhásann Chlamydiae ach amháin i dteannta lena hóstaig, agus bíonn na torthaí seo ag éirí as sin sa tsaotharlann: Ní féidir Chlamydiae a shíolrú i meán saothrúcháin baictéar, agus bíonn aonrú Chlamydiae níos rathúlaare nuair a bhíonn siad fós incheallach sna hóstaigh.
An Tamais
thumb|left|300px|An Tamais reoite, [[1677]]