cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Slánfhearann
Sa matamaitic, go háirithe san ailgéabar teibí, is éard is slánfhearann (Béarla: integral domain) ann ná fáinne cómhalartach ina bhfuil iolrach ball neamhnialasach fós neamhnialasach; is é sin le rá, má tá xy = 0, ansin tá x=0 nó y=0. Is féidir “cealúchán” a dhéanamh i slánfhearann: má tá ab=ac agus a \neq 0, ansin b=c. Is é fáinne na slánuimhreacha \mathbb{Z} an sampla is tábhachtaí de shlánfhearann.
Tútancáman
Faró de chuid na Sean-Éigipte a bhí i dTútanchamún (Tutankhamon, -amen, -amon), twt-ˁnḫ-ı͗mn; tVwa:t-ʕa:nəx-ʔaˡma:n, ó 1333 RC go 1324 RC.
Saol
Ba iad an Faró Acnatan (Akhenaten) agus mumaí ar a dtugtar The Younger Lady a thuismitheoirí. Tháinig Tútancáman i gcomharbas ar Akhenaten, agus chuir sé athruithe creidimh aondiacha a athar ar ceal. clé|mion|177x177px|Tutankhamun Ushabti
Howard Carter
Ba sheandálaí Sasanach é Howard Carter. Tháinig sé ar thuama Thútancámain i nGleann na Ríthe sa bhliain 1922. clé|mion|236x236px
Penfro
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Penfro, 121.9 km ó Caerdydd agus 331 ó Londain. Tá daonra 7,278 ann, agus tá 772 (10.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Cléir
mion| Lucht na n-eaglaiseach Is ceannairí foirmiúla iad an chléir laistigh de reiligiúin bhunaithe. Tá traidisiúin reiligiúnacha éagsúla ag a róil agus a bhfeidhmeanna, ach de ghnáth bíonn lucht na cléire i gceannas ar dheasghnátha ar leith agus ar theagasc agus ar chleachtais a reiligiúin. Is iad cuid de na téarmaí a úsáidtear le haghaidh cléire aonair ná sagart, ministir, tréadaí agus eaglaiseach.
Sa Chríostaíocht, tá ainmneacha agus róil shonracha na cléire éagsúla de réir na sainaicmí éagsúla agus bíonn á raon leathan post foirmiúil agus neamhfhoirmiúil cléiriúil ann, lena n-áirítear deagánaigh, seanóirí, sagairt, easpaig, seanmóirithe, tréadaithe, preispitéirí nó cruifir, ministrí agus an pápa.
Cumann na Sagart
Is eagraíocht í Cumann na Sagart a bhfuil d'aidhm aici aitheantas a thabhairt d'áit na Gaeilge i gcúrsaí creidimh agus spioradáltachta san Eaglais in Éirinn. Tá sagairt i ngach deoise sa tír, beagán de lucht na beatha cráifí agus roinnt tuataí ina mbaill de Chumann na Sagart, agus bíonn fáilte roimh baill an phobail Anglacánaigh.
Stair na hEagraíochta
Bunaíodh an Cumann ar an 1ú Feabhra, 1916 de bharr rún  a ritheadh ag cruinniú de Aontas Mhánuat (“Maynooth Union”) faoin ainm Cumann na Sagart nGaedhalach mar pháirt den Aontas, ach in imeacht aimsire d’éirigh sé neamhspleách, ag fágáil ‘nGaeladhach’ as an teidil. Ba é ba aidhm leis an gCumann úsáid na Gaeilge a chur chun cinn i measc sagart, agus freisin eolas agus tuiscint ar na traidisiúin deabhóide agus creidimh a bhain leis an gcreideamh in Éirinn a fhorbairt.
Ar feadh na mblianta rinne an Cumann iarracht an aidhm seo a chur i gcrích trí cúrsaí Gaeilge do shagairt agus ábhair sagairt a chabhródh leo obair thréadach na hEaglaise a dhéanamh trí Ghaeilge sa nGaeltacht, nó do dhaoine ar bith ar theastaigh an tseirbhís sin uatha; trí suim a mhúscailt san saibhreas spioradálta atá le fail i stair, béaloideas, litríocht agus i ndúchas an chreidimh. Cuimhnigh gur i nGaeilge agus trí Ghaeilge amháin a mhair an creideamh anseo ar feadh ceithre aois déag den sé aois déag de shaol an chreidimh in ár measc, agus san dá aois eile go bhfuil an Ghaeilge beo agus bríomhar fós i measc pobal na Gaeilge. Bíonn tionól staidéir ar siúl chuile bhliain ag an gCumann; foilsítear leabhra spioradálta, urnaí agus teagaisc gach bliain, agus tá na Leabhra Liotúirgeacha á solathar de réir mar bhíonn siad ag teastáil.
Naisc sheachtracha
http://www.cumannnasagart.ie/
Instagram
Is láithreán líonraithe shóisialta é Instagram. Cruthaíodh Instagram in 2010. Cheannaigh Facebook Instagram in 2012.
Kidsgrove
Is baile suite i Staffordshire é Kidsgrove.
Dúile sintéiseacha
Iseatóip, radaighníomhach de ghnáth, a dhéantar trí imoibrithe núicléacha. Is sintéiseach gach iseatóp de gach dúil achtainídeach.
Hednesford
Is baile suite i Staffordshire é Hednesford.
Doire Choirb, Contae Mhaigh Eo
Is sráidbhaile é Doire Choirb. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Luíochán Loch gCál
Tharla luíochán Loch gCál, Contae Ard Mhacha, ar 8 Bealtaine 1987, inar mharaigh SAS na Breataine ochtar ball den IRA, chomh maith le sibhialtach amháin a thiomáin isteach san eachtra ar a bhealach óna chuid oibre, i gcomhluadar duine eile a gortaíodh go dona.
Corn Uí Rinn 2008
B'é Corn Uí Rinn 2008 an ceathrú eagrán den Corn Uí Rinn ó bunaíodh an comórtas in 2005. Thosaigh an corn ar an 28 Meitheamh 2008 agus chríochnaigh sé ar an 3 Lúnasa 2008.
Luíochán Loch gCál
Ba é seo an líon ba mhó óglaigh a chaill an tIRA in aon oibríocht mhíleata amháin le linn na coimhlinte idir 1969 agus 1998.
Bhí cúrsaí slándála thar a bheith leochaileach ag am. Agus ag an am céanna, bhí feachtas toghchánaíochta ar bun sa Bhreatain agus sa Tuaisceart. clé|mion|177x177px|An [[Cúirt Eorpach um Chearta an Duine|Chúirt Eorpach um Chearta an Duine ]] Ar 4 Bealtaine 2001, rialaigh an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine gur tharla sárú ar chearta daonna.
Eilimint thrasúránach
Tugtar eilimint thrasúránach ar dhúil le huimhir adamhach níos mó ná 112. Ní tharlaíonn siad go nádúrtha. Is é úráiniam (uimhir adamhach 92) an dúil nádúrtha is troime. Cruthaíodh dúile níos troime trí imbhuailtí fuinniúla idir núicléis dúl le huimhreacha adamhacha níos lú. Faoi 1994 ba í an dúil ba throime ná meitniriam, leis an uimhir adamhach 109. I 1999 d'imbhuail eolaithe sa Rúis sprioc plútóiniam le cailciam chun dúil 114 a chruthú, agus an bhliain chéanna i gCalifornia chruthaigh eolaithe dúil 116 trí luaidhe a imbhualadh le crioptón. An-ghearrshaolach a bhíonn na dúile sárthroma, agus ní fios fós an bhfuil uastroime dúile ann nach féidir a shárú.
Sarcopterygii
Is clád (go traidisiúnta aicme nó fo-aicme) iad na Sarcopterygii nó éisc liopa-eiteacha (ón Ghréigis σαρξ, feoil, agus πτερυξ, pteryx, eite) - a shamhlaítear mar théarma comhchiallach le Crossopterygii (" iasc frainse-eiteach", ón Ghréigis krossos κροσσός frainse). Sarcopterygii an lae inniu is ea na céalacaint agus na héisc scamhógacha; chomh maith, tá na teitreapóid go léir ina sarcopterygii nó gaolta leo.
Tréithe
Bíonn eití na n-íasc seo éagsúil ó gach iasc eile sa mhéid is go bhfuil gach ceann acu ar ghas méite, liopach, gainneach, ag síneadh ón cholainn. Is fíor scálóidí iad gainní na sarcopterygii, ina mbíonn cnámh lannógach timpeallaithe ag sraitheanna de chámh shoithíoch, cosmín] cosúil le [[déidín], agus [[ceiritin sheachtrach. Bíonn comhaltúcháin sna heití bhrollaigh agus pheilbheacha cosúil leo siúd i ngéaga na dteitreapód. D'fhabhraigh na heití seo ina chosa sna céad veirteabraigh talún teitreapódacha, na hamfaibiaigh. Tá acu freisin dhá eite an droma le boinn ar leith, le hais eite an droma amháin sna actinopterygii (iasc ga-eiteach). Bíonn inse san néaracráiniam primitíbheach de chuid na  sarcopterygians, ach bíonn sé seo caillte sna teitreapóid agus sna héisc scamhógacha. Bíonn eireaball siméadrach agá go leor sarcopterygii luatha. Tá fiacla clúdaithe le fíor-chruan sna sarcopterygii go léir.
Tá formhór mór na n-iasc liopa-eiteach díothaithe. Tugtar Rhizodus hibberti ar an iasc líopa-eiteach ba mhó riamh ar eolas- ón Tréimhse Charbónmhar in Albain, d'fhéadfadh a bheith níos mó ná 7 méadar ar fhad. I measc an dá ghrúpa speiceas ar marthain (beo), na céalacaint agus na héisc scamhógacha, is é an speiceas is mó ná céalacant an Aigéin Indiaigh Iartharach, a bhaineann 2 m (6.5 tr) amach ar fhad agus meá suas go 110 kg. Is é an t-iasc scamhógach is mó na Protopterus na hAfraice, gur féidir leis 2 m (6.6 tr) ar fhad agus meáigh suas go dtí 50 kg a bhaint amach.
Aicmiú
I measc na tacsanomaithe a chláraíonn leis an chur chuige cládaisteach, grúpáileann siad na teitreapóid laistigh den ghrúpa, atá comhdhéanta de na speicis veirteabraigh teitreapódacha. Léiríonn eiteghéaga na n-iasc liopa-eiteach, ar nós na céalacant, cosúlacht láidir don fhoirm sinsearach a measadh roimh ré le haghaidh ghéaga na dteitreapód. Is cosúil go leanann na héisc liopa-eiteacha dhá líne éagsúla d'fhorbartha agus roinntear iad dá réir ina dhá fho-aicme, na Rhipidistia (lena n-áirítear Dipnoi, an t-iasc scamhógach, agus na Tetrapodomorpha lena n-áirítear Tetrapoda) agus na hActinistia (céalacaint).
Tacsanomaíocht
Leanann an t-aicmiú thíos Benton 2004, agus úsáideann sí sintéis de chéim-bhunaithe tacsanomaíocht Charl von Linné agus léiríonn sí freisin caidrimh éabhlóideach. Chuir Benton an Fhoraicme Tetrapoda san áireamh san Fho-aicme Sarcopterygii d'fhonn an sliocht díreach na dtetrapoda ó éisc liopa-eiteacha a thaispeáint, in ainneoin na tacsanomaíochta níos airde a bhí tugtha do na Tetrapoda.
Fo-aicme den chuid is mó d'éisc iontaiseacha liopa-eiteacha is ea na hActinistia, céalacaint. Tá an fho-aicme na céalacaint, lena n-áirítear an dá chéalacant beo, céalacant an Aigéin Indiaigh Iartharach agus céalacant na hIndinéise.
Leek, Staffordshire
Is baile suite i Staffordshire é Leek.
Máiría Cahill
Is seanadóir Éireannach le Páirtí an Lucht Oibre í Máiría Cahill (a rugadh i 1981).
Cam-mhuin
Snagaire darach neamhthréitheach le gob gearr. Dúchasach don Eoraip, an Afraic is an Áise. Breac donn. Áitríonn sí coillearnach is sabhána. Itheann sí ar an talamh, go minic, seangáin den chuid is mó. Neadaíonn sí i bpoill snagairí darach eile.
Doire na Maol
Is sráidbhaile é Doire na Maol. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Tubaiste staid Heysel
...
Tharla tubaiste staid Heysel ar 29 Bealtaine 1985, Bhí cluiche ceannais coirn na hEorpa ar tí tosú nuair a chuir lucht tacaíochta Liverpool an ruaig ar lucht leanúna fhoireann Juventus. Tharla plódú agus maraíodh 39 duine - Iodálaigh an chuid is mó, fear mí-ámharach as Béal Feirste san áireamh, Patrick Radcliffe, san áit mhícheart ag an am mícheart.
Imeachtaí
Lucht leanúna fhoireann Juventus uilig a maraíodh sa phlódú. Faoi dheireadh, briseadh balla sa staid agus bhí na hIodálaigh in ann éalú.
Uair amháin níos déanaí, chinn UEFA agus na póilíní dul ar aghaidh leis an chluiche, cinneadh a tharraing conspóid ollmhór. Ansin chinn an chuid is mó de na stáisiúin teilifíse an chluiche a chraoladh (seachas sa Ghearmáin) agus bhí an lucht féachana sásta breathnú ar an gcluiche, agus bhí a fhios acu ag an am sin gur tharla tragóid ollmhór.
D’aimsigh Michel Platini cic éirice do Juventus chun an cluiche a bhuachan do na hIodálaigh.
Séabra sléibhe na rinne
Is ainmhí é an Séabra sléibhe na rinne. Mamach atá ann.
Tubaiste staid Heysel
Iarmhairtí
Dhá lá níos déanaí, ar 31 Bealtaine 1985 chuir UEFA (Aontas Chumainn Sacair na hEorpa) cosc ar na Sasanaigh imirt ar an Mór-Roinn de bharr tubaiste Heysel agus amhais an tsacair i Sasana ag an am. Cuireadh deireadh leis an gcosc sa bhliain 1990/91 ach ba mheasa a raibh i ndán do Liverpool mar cuireadh cosc orthu páirt a ghlacadh i gcomórtais Eorpacha ar feadh sé shéasúr (bhí Learpholl FC in ann imirt sa Léig UEFA arís an bhliain d1991/92).
Sa bhliain 1988, cúisíodh 26 as Learpholl agus an Bheilg i ndúnorgain. An bhliain dár gcionn, fuarthas 14 ciontach.
Penmaen
51.6729°N, -3.1831°W
Baile i Caerffili, an Bhreatain Bheag, is ea Penmaen, 21.4 km ó Caerdydd agus 212 ó Londain. Tá daonra 5,044 ann, agus tá 510 (10.1%) in ann Breatnais a labhairt.
Giulio Campi
Ailtire is péintéir cumasach a rugadh i gCremona na hIodáile ab ea Giulio Campi (c 1502-1572). Bhunaigh sé scoil péintéireachta Cremona, agus ghlac a dheartháireacha Vincenzo (1539-1591) is Antonio (1536-c 1591) páirt inti.
Sharon Horgan
Is aisteoir, scríbhneoir agus léiritheoir í Sharon Horgan, a rugadh ar an 13 Iúil 1970. Is fearr aithne uirthi as na sraith ghrinn Pulling (2006-09) agus Catastrophe (2015–inniu). Is í an príomhaisteoir   agus comh-scríobhneoir sa chláir sin. Chruthaigh sí an tsraith coiméide HBO Divorce chomh maith (2016–inniu).
Bhuaigh Horgan an British Comedy Award for Best TV Actress 2008 le haghaidh Pulling, agus bhuaigh eipeasóid deireanigh an tsraith sin an British Comedy Award for Best Comedy Drama. Ainmníodh í le haghaidh BAFTA TV Award seacht uair
Bhuaigh sí an BAFTA TV Award for Best Comedy Writer 2016 le haghaidh Catastrophe (le Rob Delaney), agus ainmníodh í le haghaidh an Primetime Emmy Award for Outstanding Writing for a Comedy Series 2016.
Tá páirt ag Horgan sna scannáin Valiant (2005), Imagine Me & You (2005), Man Up (2015), agus Game Nigh t (2018).
Saol a hÓige
Rugadh Horgan i Hackney, Londain, Sasana. Is as Éire í a máthair, Ursula (née Campbell), ó Chontae Chill dara, agus is as An Trian Láir in aice leis na bailte Cill Cheallaigh, Coillte Mach agus Béal Átha na Muice i gContae Mhaigh Eo í a tuismitheoirí ó dhúchas. Is as Nua-Shéalainn é a hathair, John Horgan, agus bhí teach tábhairne ar siúl aige. Nuair a bhí sí ceithre bliana d'aois, bhog an teaghlach go dtí Baile an Bheileogaigh, Contae na Mí in Éirinn, áit a raibh feirm turcaí acu.
Aleksandr Solzhenitsyn
Úrscéalaí, scríbhneoir drámaí agus staraí Rúiseach ab ea Aleksandr Isayevich Solzhenitsyn (Rúisis: Алекса́ндр Иса́евич Солжени́цын, traslitriú scolártha: Aleksandr Isaevič Solženicyn).
Ba eisean ba mhó a tharraing súil an tsaoil mhóir ar "oileánra na gcampaí géibhinn" san Aontas Sóivéadach. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1970. Díbríodh as a thír dhúchais é ar chúiseanna polaitiúla, ceithre bliana ina dhiaidh sin. Chuir sé faoi i Vermont sna Stáit Aontaithe, ach nuair a tháinig deireadh leis an gCumannachas sa Rúis, d'fhill sé abhaile.
Fuair sé bás i Moscó ar an 3 Lúnasa 2008.
A Shaol san Aontas Sóivéadach
mion|Péintéir Нина Викторовна Горланова Saolaíodh Aleksandr Solzhenitsyn i gKislovodsk é ar 11 Nollaig 1918, do bhaintreach óg darbh ainm Kseniya Solzhenitsyna (Ксения Солженицына) née Shcherbak (Щербак). Dealraíonn sé gur fear beartach ab ea athair Kseniya a bhí ábalta a chuid féin a shaothrú go raidhsiúil, go dtí gur cheannaigh sé eastát mór i réigiún Kuban ar an taobh thuaidh de Shléibhte Chugais. Chuaigh an iníon ag staidéar i Moscó le linn an Chéad Chogadh Domhanda, agus b'ansin a casadh athair Aleksandr, Isay, uirthi. Oifigeach óg airm ó réigiún Chugas ab ea Isay freisin. Ina dhiaidh sin, bhain an scríbhneoir an-úsáid as scéal grá a thuismitheoirí san úrscéal Август четырнадцатого/Avgust chetyrnadtsatogo ("Mí Lúnasa sa bhliain 1914") agus sa tsraith úrscéalta An Roth Dearg. Sa bhliain 1918, nuair a bhí an bhean óg ag iompar clainne, fuair an fear céile bás i dtimpiste sealgaireachta. Ba iad a mháthair agus a aintín a thóg Aleksandr ansin, agus Cogadh Cathartha na Rúise á chur ina dtimpeall. Ar ndóigh, nuair a tháinig an Sóisialachas i réim, baineadh an t-eastát den teaghlach, agus sa bhliain 1930, iompaíodh ina chalchas é. Dúirt an scríbhneoir gurbh éigean dá mháthair an-chath a chur ar a son agus ar son a muintire, agus í ag coinneáil faoi rún go raibh a fear céile ina oifigeach san Arm Impiriúil nuair a bhí sé beo. Thaitin sé go mór leis an máthair go raibh luí ag an mac le litríocht agus le heolaíocht, agus spreag sí chun staidéir é. Fuair sí bás i ndeireadh na bliana 1939. clé|mion|Александр Солженицын и Михаил Матвеев. 8 сентября 1995 Rinne Solzhenitsyn staidéar ar an matamaitic in Ollscoil Stáit Rostov na Donu, agus é ag foghlaim cúrsa poist i bhfealsúnacht, litríocht agus stair san am céanna. Le linn an Dara Cogadh Domhanda, bhí sé ina oifigeach airtléire san Arm Sóivéadach, i bpáirc an áir. Nuair a tháinig an t-arm a fhad leis an bPrúis Thoir, i Mí Fheabhra 1945, ghabh foireann frithspiaireachta an airm é, ó bhí sé tar éis locht a fháil ar Stalin i litir phríobháideach a sheol sé chuig cara leis. Gearradh téarma ocht mbliana i gcampa daorbhroide dó. Mar chuid den phionós, cuireadh ar díbirt inmheánach é, is é sin, bhí sé ceaptha nach bhfaigheadh sé cead filleadh abhaile i ndiaidh an téarma príosúnachta a chur isteach.
Chaith sé an chéad chuid den téarma sna campaí daorbhroide. Bhí sé i ndiaidh insint do na húdaráis, áfach, gur "fisiceoir núicléach" a bhí ann. Bhí tuiscint éigin aige do na cúrsaí sin, ós rud é gur matamaiticeoir a bhí ann agus cúrsaí fisice foghlamtha aige san ollscoil, ach is ar éigean is féidir a rá gur fisiceoir d'aon chineál a bheadh ann. Mar sin féin, i ndiaidh cúpla bliain cuireadh ag obair é i sharashka, nó ionad taighde agus eolaíochta a bhí á reáchtáil ag na seirbhísí rúnda, agus saineolaithe cimithe ag obair ansin ar mhaithe leis na fórsaí armtha. Níos deireanaí, scríobh sé úrscéal faoin am a chaith sé ansin - В круге первом ("Sa Chéad Chiorcal"). Sa bhliain 1950, arís, cuireadh i gcampa speisialta do phríosúnaigh pholaitiúla é, in Ekibastuz sa Chasacstáin. Ansin, d'oibrigh sé seal ina bhrícléir, seal ina mhianadóir, agus seal sa teilgcheárta. San am sin, freisin, chuaigh sé faoi scian an mháinlia le sceachaill a bhaint de. Ní raibh a fhios aige san am gur ailse a bhí ann. clé|mion|300x300px|Solzhenitsyn agus Mstislav Rostropovich, 1998 I ndiaidh an téarma príosúnachta, chuir sé faoi i gKok-Terek sa Chasacstáin, ó nach raibh cead aige dul in aon chóngar dá fhód dúchais. Tháinig an ailse air arís, agus bhí na cúrsaí ag breathnú go han-dona, ach sa bhliain 1954, fuair sé cead isteach in ospidéal oinceolaíochta i dTashkent, agus leigheasadh é le radaíocht ansin. Níos deireanaí, scríobh sé a úrscéal Раковый корпус ("Barda na hAilse") faoin tréimhse a chaith sé i gclinic na radaíochta.
Sna blianta sin, ba í an mhúinteoireacht a choinnigh bia agus beatha leis, ach má bhí am ar bith ar a phraeic aige, is ag scríbhneoireacht a chaitheadh sé é. Bhí sé suite siúráilte, áfach, nach dtiocfadh oiread is líne uaidh i gcló fad a shaoil, agus ní raibh de chroí ann lorg a láimhe a thaispeáint ach don chorrchara a raibh iomlán na muiníne aige as.
Averil Power
Is Seanadóir Éireannach í Averil Power (rugadh 26 Iúil 1978). Bhíodh sí ina bhall de Fianna Fáil.
Tá Power ag seasamh san Olltoghchán 2016.
Aleksandr Solzhenitsyn
A Shaol san Aontas Sóivéadach
Bhí sé dhá bhliain is dhá scór d'aois, nuair a fuair sé de mhisneach dul i bhfianaise Aleksandr Tvardovskiy, file a bhí ina phríomheagarthóir ar an iris litríochta Novyi Mir, leis an ngearrscéal fada úd Один день Ивана Денисовича/Odin den' Ivana Denisovicha ("Lá amháin i saol Ivan Denisovich") a thairiscint dó. Bhí an scéal seo bunaithe ar an gcineál saoil a bhí aige in Ekibastuz. Foilsíodh an gearrscéal ar an Novyi Mir sa bhliain 1962, le cead pearsanta Khrushchev. Nuair a cuireadh an t-eagrán sin den Novyi Mir faoi bhráid na cinsireachta, bhain an gearrscéal sceimhle agus scanradh as na cinsirí, agus ghlaoigh duine acu ar an Novyi Mir le fiosrú de na heagarthóirí, cé acu acu a cheadaigh a leithéid de scéal a chur i gcló. Ó bhí cead Khrushchev ag na heagarthóirí, ní raibh scáth ná eagla orthu roimh an gcinsire, is é an freagra gealgháireach a thug siad gur "thaitin sé go mór leis an iomlán againn". Chuaigh an cinsire ar an daoraí, ach nuair a chuala sé go raibh cead faighte ó Ard-Rúnaí an Pháirtí Chumannaigh féin, d'éirigh sé i bhfad ní ba chúirtéisí - agus d'iarr sé ar na heagarthóirí, fiú, cúpla cóip eile a chur chuige, le haghaidh a chuid cairde!
Bhí Khrushchev go díreach ag iarraidh an Páirtí a chur ar bhealach a leasa agus maolú ar chumhacht na Stailíneach. Mar sin, tháinig gearrscéal Solzhenitsyn isteach úsáideach, mar ghléas bolscaireachta in aghaidh an Stailíneachais. Nuair a chuir Leonid Brezhnev agus na sean-Stailínigh eile Khrushchev as oifig, áfach, ní raibh cara sa chúirt ag Solzhenitsyn a thuilleadh. Thosaigh sé ag cailleadh fóid. Baineadh ballraíocht Chumann na Scríbhneoirí de, agus fuair sé é féin á chiapadh ag scabhaitéirí nach ndéanfadh an stát Sóivéadach aon iarracht a stopadh.
Sa bhliain 1970, bronnadh Duais Nobel na Litríochta ar Solzhenitsyn. Má bronnadh féin, áfach, níor mhaolaigh sé ar an bhfeachtas géarleanúna. Ní dheachaigh sé go dtí an tSualainn, áfach, nó bhí eagla air nach ligfí isteach go dtí an Rúis arís é, dá mbeadh teorainn na tíre trasnaithe aige. Lean sé leis ag scríobh a mhórshaothair, ar ar chrom sé thiar i lár na seascaidí an chéad uair - Архипелаг ГУЛаг, nó "Oileánra GULag", is é sin, stairsheanchas na gcimí ó champaí géibhinn Stalin.
San Iarthar dó
I ndiaidh dó seal a chaitheamh san Eilvéis, fuair an scríbhneoir cuireadh ó Ollscoil Stanford teacht go dtí na Stáit, le go bhféadfadh seisean agus a mhuintir cur fúthu in áit shuaimhneach, agus seans aige féin bheith ag scríbhneoireacht leis. Bhí cónaí air, tamall, ar an chéad úrlár déag de Thúr Hoover, ar cuid é d'Institiúid Hoover. Sa bhliain 1976, chuaigh sé ina chónaí i gCavendish, Vermont. Bhronn Ollscoil Harvard céim oinigh air sa Litríocht, agus ar an ochtú lá de Mhí Iúil, 1978, thug sé óráid inar cháin sé cultúr comhaimseartha an Iarthair go tréan.
Cé gur fearadh fíorchaoin fáilte roimhe sna Stáit, agus muintir na tíre sin ag urramú a phríobháideachta, níor mhothaigh Solzhenitsyn é féin compordach riamh i Meiriceá. Níor éirigh leis, fiú, líofacht a bhaint amach i mBéarla cé gur chaith sé scór de bhlianta sna Stáit.
Bhí Solzhenitsyn ag tabhairt rabhaidh faoi chomh dainséarach is a bhí an Cumannachas agus chomh patuar is a bhí an tIarthar i bhfianaise an dainséir seo. Thaitin an chaint seo go mór mór leis na ciorcail choimeádacha san Iarthar, ach má thaitin féin, thosaigh na liobrálaigh agus lucht na saoltachta ag lochtú an dóigh a raibh an scríbhneoir ag moladh an tírghrá Rúisigh agus an reiligiúin Rúisigh. D'ionsaigh Solzhenitsyn ceol agus popchultúr an Iarthair freisin, agus é den tuairim go raibh sé ag marú dúchas spioradálta an duine.
An Filleadh go dtí an Rúis
mionsamhail|280px|Solzhenitsyn agus [[Vladímír Pútín, 2007.]] Ó tháinig sé ar ais go dtí an Rúis sa bhliain 1994, d'fhoilsigh Solzhenitsyn ocht ngearrscéal, sraith de "mhionscéalta" nó dánta próis, cuimhní cinn ar na blianta a chaith sé san Iarthar, agus stair an chaidrimh a bhí ag na Giúdaigh agus na Rúisigh le chéile. Cuid de na léitheoirí, tá siad den tuairim go bhfuil an saothar báúil leis na Giúdaigh, agus an chuid eile ag cur frith-Ghiúdachais i leith an scríbhneora. Ó thaobh amháin de, diúltaíonn Solzhenitsyn go tréan do na náisiúnaithe coimeádacha Rúiseacha a bhíonn ag rá gur "comhcheilg Ghiúdach" ba chúis le réabhlóidí na Rúise sna blianta 1905 agus 1917. Ón taobh eile de, iarrann sé ar an dá phobal, idir Rúisigh agus Ghiúdaigh, a dtrom-mheabhrú féin a dhéanamh ar lucht a gcomhdhúchais a bhí páirteach i gcoireanna an Chumannachais.
An dóigh ar glacadh leis an saothar seo, taispeánann sé gur ábhar conspóide é Solzhenitsyn agus a shaothar sa bhaile agus i gcéin i gcónaí. Deir lucht a cháinte nach bhfuil sa mhórshaothar staire sin ach dearbhú ar a chuid dearcthaí frith-Ghiúdacha agus ar an mbarr feabhais atá ag an Rúis ar na náisiúin eile, dar leis. Cuid mhór de na daoine a raibh meas an laoich acu ar an scríbhneoir agus an dóigh ar chuir sé in aghaidh ollsmacht an Aontais Shóivéadaigh, bhain sé stangadh agus mealladh astu a fheiceáil go raibh a leithéid de bharúlacha aige. Chosain an tOllamh Robert Service ó Ollscoil Oxford Solzhenitsyn, nó dúirt sé go raibh an Giúdach Trotscaí féin den tuairim, lena linn, go raibh ionadaithe thar a gceart féin ag na Giúdaigh i maorlathas an stáit Shóivéadaigh.
Scríobh scríbhneoir clúiteach Rúiseach eile, Vladimir Voinovich, staidéar aighneasach faoi Solzhenitsyn, Portráid faoi scáth an mhiotais ("Портрет на фоне мифа", 2002), inar cháin sé féinspéis, frith-Ghiúdachas, agus drochscríbhneoireacht Solzhenitsyn. Roimhe sin féin, d'ionsaigh Voinovich é ina úrscéal Moscó sa bhliain 2042 ("Москва 2042"), agus é ag déanamh cur síos ar "Sim Simich Karnavalov", scríbhneoir uaibhreach leithleach atá ag iarraidh an tAontas Sóivéadach a chur de dhroim an tsaoil le rí na Rúise a ghairm de féin. Scigaithris ar Solzhenitsyn is ea Karnavalov.
Sna scríbhinní polaitiúla is deireanaí a tháinig i gcló óna pheann, cháin Solzhenitsyn an olagarcacht a cruthaíodh sa Rúis le teacht an "daonlathais". Ní airíonn sé uaidh an Cumannachas Sóivéadach, áfach. Cosnaíonn sé tírghrá measartha féinchriticiúil in áit náisiúnachas antoisceach, agus tá an féinrialtas áitiúil ar ceann de na clocha is mó ar a phaidrín freisin. Tá sé buartha faoi chás na Rúiseach a bhfuil cónaí orthu sna poblachtaí iar-Shóivéadacha agus faoi charachtar náisiúnta na hEaglaise Ortadocsaí, agus é den bharúil nár chóir misinéireacht Phrotastúnach ná Chaitliceach a cheadú sa Rúis. Ar feadh tamaill, bhí seó teilifíse dá chuid féin aige agus cead cainte neamhshrianta aige ansin, ach baineadh an seó den teilifís go luath, de cheal lucht féachana. Mar sin féin, bíonn Solzhenitsyn le feiceáil agus le cloisteáil sna meáin chumarsáide go minic, inniu féin. mion|Ignat Solzhenitsyn, American National Symphonic Orchestra tour of Moscow and St Petersburg, 1 D.F. 1993. Bhain clann mhac Solzhenitsyn amach saoránacht Mheiriceánach, agus clú is cáil ar dhuine acu, Ignat. Tá a mhac, Ignat Solzhenitsyn, ina cheoltóir cáiliúil, mar phianódóir agus mar stiúrthóir ceolfhoirne sna Stáit Aontaithe.
A Dhearcadh ar Chúrsaí na Staire is na Polaitíochta
Sna blianta a chaith sé san Iarthar, bhí Solzhenitsyn an-ghníomhach sa díospóireacht faoi stair na Rúise, an Chumannachais, agus an Aontais Shóivéadaigh. Bhí sé ag cur a chuid tuairimí chun tosaigh go talcánta tréan, agus é suite siúráilte go raibh an tIarthar ar fad mícheart faoi chúrsaí a thíre dúchais agus go raibh sé de dhualgas air muintir an Iarthair a chur ar bhealach a leasa.
An Cumannachas, an Rúis, agus an Náisiúnachas
Is minic a chreidtear gurbh í brúidiúlacht na nImpirí Rúiseacha a chuir tús le brúidiúlacht an Aontais Shóivéadaigh i ndiaidh Réabhlóid Dheireadh Fómhair. Is é tuairim Solzhenitsyn, áfach, nach bhfuil sa chiallú seo ach deargsheafóid, agus is é an breithiúnas a thug sé ar shaothar an scoláire Mheiriceánaigh úd Richard Pipes nach raibh ann ach "tuiscint na bPolannach ar stair na Rúise". Is é tuairim Solzhenitsyn nach raibh claonadh inmheánach in Impireacht na Rúise chun foréigin, mar a bhí san Aontas Sóivéadach. Creideann sé nach gcleachtadh an Impireacht cinsireacht ar bith, nach mbítí ag caitheamh easaontóirí polaitiúla i dtóin an phríosúin ná á gcéasadh chun báis sna campaí géibhinn. Ní raibh póilíní rúnda an Impire ag obair ach sa trí chathair ba mhó san Impireacht, agus ní raibh cead isteach acu sna fórsaí armtha, - dar le Solzhenitsyn. Deir sé freisin nach raibh na hImpirí leath chomh brúidiúil leis na Cumannaigh riamh. clé|mion|314x314px|Moscó, 1998 Tá sé inbharúla fosta nár chóir Impirí na Rúise ón séú haois déag agus ón ochtú haois déag a mhilleánú faoi olltubaistí na fichiú haoise, ó tá sé níos inchreidte foinsí agus réamhshamplaí an fhoréigin Bhoilséivigh a lorg in uafáis na réabhlóide sa Fhrainc.
Níl sé sásta a admháil, ach an oiread, gur stát Rúiseach a bhí san Aontas Sóivéadach. Áitíonn sé gur idé-eolaíocht idirnáisiúnta é an Cumannachas nach raibh ach ag glacadh buntáiste ar an Náisiúnachas leis an gcumhacht a bhaint amach agus le cluain a chur ar na daoine. Nuair a ghabh na Cumannaigh an chumhacht, - a deir sé, - d'fhéach siad le gach náisiún a chur de dhroim an tsaoil, gach cultúr a léirscrios agus cos ar bolg a imirt ar gach pobal.
Deir Solzhenisyn fosta nárbh iad na Rúisigh agus an cultúr Rúiseach a bhí i gceannas ar an Aontas Sóivéadach. Déanta na fírinne, ní raibh aon chultúr náisiúnta ann, a deir sé. Bhí na cultúir náisiúnta éagsúla go léir faoi chois ag an gcultúr aindiach Sóivéadach. Is é is dóigh le Solzhenitsyn ná go raibh an cultúr Rúiseach ní ba mhó faoi chois ná na cultúir bheaga náisiúnta, ó nach raibh eagla ar an lucht rialtais roimh cheannaircí eitneacha i measc na mionlach. Mar sin, níor chóir do mhuintir an Iarthair a shíleadh gur naimhde nó bagairt iad an náisiúnachas Rúiseach nó Eaglais an Oirthir, ach comhghuaillithe, agus gur chóir don Iarthar cuidiú agus spreagadh a thabhairt dóibh. mion|1974
An Dara Cogadh Domhanda
Cháin Solzhenitsyn na Comhghuaillithe toisc nár oscail siad an dara cathéadan in aghaidh na Naitsithe ní ba luaithe i rith an Dara Cogadh Domhanda. B'é sin ba chúis leis an dóigh ar shealbhaigh na Sóivéadaigh tíortha Oirthear na hEorpa le cos ar bolg a imirt orthu. Dar le Solzhenitsyn gur beag a bhuair muintir na dtíortha daonlathacha san Iarthar a gcloigne le cinniúint na ndaoine san Oirthear, nó b'é ba thábhachtaí leo ná an cogadh a chríochnú san Iarthar chomh sciobtha agus ab fhéidir.
An Stailíneachas
Dhiúltaigh Solzhenitsyn freisin don dearcadh gurbh é Stailín a chruthaigh an stát ollsmachtúil agus gurbh "fhíor-Chumannaigh" iad Léinín agus Trotscaí nár theastaigh uathu aon duine a chur chun báis go héagórach. B'é tuairim Solzhenitsyn gurbh é Léinín a thosaigh na slua-bhásuithe, a chuir an eacnamaíocht ó mhaith, agus a chuir an chéad tús leis na seirbhísí rúnda agus na campaí géibhinn.
Mikhail Sholokhov
Fuair Mikhail Sholokhov, scríbhneoir Rúiseach a bhí dílis don rialtas Sóivéadach, Duais Nobel na Litríochta sa bhliain 1965. B'é an mórúrscéal a scríobh sé faoi na Cosacaigh, Тихий Дон/Tikhiy Don, a thabhaigh an duais dó, thar aon saothar eile. (hAistríodh an dá imleabhar go Béarla faoi na teidil And Quiet Flows the Don agus The Don Flows Home to the Sea.) Bhí an t-úrscéal seo i bhfad ní b'fhearr ná an chuid eile de shaothar Sholokhov, a raibh an-lorg an cheartchreidmheachais Chumannaigh air. Mar sin, bhí cuid mhór daoine - Solzhenitsyn ina measc - ag cur i leith Sholokhov nárbh é féin a scríobh an t-úrscéal faoi na Cosacaigh. Dúirt Solzhenitsyn gurbh é an Cosacach frith-Bhoilséavach Fyodor Dmitrievich Kryukov (1870-1920) fíorúdar an úrscéil, nó, ar a laghad, go raibh Sholokhov chomh mór i dtuilleamaí lámhscríbhinní de chuid Kryukov is go bhféadfaí bradaíl liteartha a thabhairt ar an úrscéal. Mhair an chonspóid seo na blianta fada, ach is é an tuiscint atá ag na saineolaithe inniu go raibh Solzhenitsyn sa mhícheart, agus nárbh é Kryukov a scríobh an leabhar. Is dócha gurbh é an t-easaontas polaitiúil ba chúis le stobarnáilteacht Solzhenitsyn sa cheist seo: ní chreidfeadh sé go bhféadfadh scríbhneoir Cumannach leabhar chomh maith a chumadh. mion|350x350px|uaigh
Na Giúdaigh
Go gairid i ndiaidh na bliana 2000, d'fhoilsigh Solzhenitsyn dhá imleabhar faoi stair na nGiúdach sa Rúis agus faoi chomhchaidreamh na nGiúdach agus na Rúiseach, Двести лет вместе ("Dhá Chéad Bliain in Éindí"). Sa leabhar seo, cuireann sé i leith na nGiúdach gurbh iadsan ba chúis leis na réabhlóidí sa Rúis, go raibh na Giúdaigh ina dtromlach i measc cheannairí an Pháirtí Chumannaigh, agus, fiú, go raibh na Giúdaigh ina gcladhairí i mblianta an chogaidh, agus iad ag iarraidh fiannas cogaidh ar an gcathéadan a sheachaint. Tharraing an leabhar an-challán sa Rúis agus i dtíortha eile, agus an scríbhneoir á mhilleánú faoi fhrith-Ghiúdachas. Is fearr, áfach, a rá go bhfuil smaointeoireacht shochúil Solzhenitsyn bunaithe ar na pobail seachas ar na daoine aonair: glacann sé leis na Giúdaigh agus leis na Rúisigh mar bhaill den phobal Ghiúdach agus den phobal Rúiseach, agus teorainneacha soiléire idir an dá phobal. Níl mórán measa aige ar an indibhidiúlachas a bhfuil an liobrálachas Iartharach bunaithe air.
Stephanie Roche
Is peileadóir Éireannaigh í  Stephanie Roche (a rugadh ar 13 Meitheamh 1989) a imríonn mar ionsaitheoir láir do Sunderland Ladies agus foireann peile náisiúnta poblacht na hÉireann. Ainmníodh an cúl a scóráil sí ar son Peamount United don FIFA Puskás Award le haghaidh an cúl is fearr sa bhliain.
Saol a hÓige
Thosaigh Roche ag imirt peile leis na buachaillí ar sráideanna a háit dhúchais Seanchill. Tar éis seal gairid le Valeview FC a cuireadh críoch leis mar gheall ar rialacha i gcoinne peil measctha-inscne, thosaigh Roche ag imirt ar son Cabinteely Girls. Chuaigh sí ar aghaidh chun a bheith ag imirt le Stella Maris, áit ar bhunaigh sí comhpháirtíocht tosaithe le hÁine O'Gorman sa fhoireann faoi 18 an chlub.
Bronnadh scoláireacht FAI ar Roche chun dul go dtí Coláiste an Naigín. Bhí sí ainmnithe mar chuid d'fhoireann coláistí Éireannaigh a thaistil go hAlbain le haghaidh dhá cluichí cairdiúla i mí Aibreáin 2009.
Ríomhaire glúine
mion|clé|Ríomhaire glúine Ríomhaire beag so-iompartha, fuinnmhithe ag batairí inmheánacha de ghnáth, is féidir a úsáid ar ghlúine an úsáideora. Tháinig siad ar an margadh i lár na 1980idí.
Dún Ceartáin
Is sráidbhaile é Dún Ceartáin. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Pengam
51.6681°N, -3.2208°W
Baile i Caerffili, an Bhreatain Bheag, is ea Pengam, 21.1 km ó Caerdydd agus 214 ó Londain. Tá daonra 3,687 ann, agus tá 466 (12.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Thomas Mooney
Tús a shaoil
Rugadh Thomas Mooney i Chicago, Illinois ar 8 Nollaig, 1882. Bhí a athair, Bernard, Gael-Mheiriceánach agus bhí a mháthair Mary Heffernan ó Bhéal an Mhuirthead in Éirinn.
Bhí Benard ina mhianadóir guail agus ina eagraí cathach do na Knights of Labour agus é ag streachailt chomh dian sin gur fágadh marbh é tar éis troid amháin. Fuair Bernard Mooney bás de “miner's con” (ar a dtugtar sileacóis anois) ag aois 36, nuair a bhí Tom, an duine ba shine de thriúr leanbh a mhaireann, deich mbliana d’aois.
Bhí go leor poist ag Mooney mar oibrí tionscail sular fhorbair sé slí bheatha mar cheannaire saothair agus mar ghníomhaí sóisialach. Agus é ina fhear óg, chuaigh Mooney ar camchuairt san Eoraip, áit ar fhoghlaim sé faoin sóisialachas. Tar éis dó California a bhaint amach, bhuail sé lena bhean Rena, agus fuair sé áit i bPáirtí Sóisialach Mheiriceá agus i bhfeachtas uachtaránachta Eugene V. Debs. Sa bhliain 1910, bhuaigh Mooney turas ar an Dara Comhdháil Idirnáisiúnta i gCóbanhávan trí líon mór síntiús a dhíol leis an iris sóisialach, Wilshire Magazine. Ar a bhealach abhaile, thug sé cuairt ar Chomhdháil Ceardchumann na Breataine i Sheffield, Sasana.
Gníomhaíocht
Ina dhiaidh sin shocraigh Mooney i San Francisco, áit ar tháinig sé go gairid ina bhall d’ Oibrithe Tionscail an Domhain (IWW) sular éirigh sé as an eagraíocht sin. Sna blianta sin d’éirigh Mooney cairdiúil le cuid de phríomhfhigiúirí IWW mar William "Bill" Haywood, Mary "Mother" Jones agus Elizabeth Gurley Flynn. Phós sé Rena Hermann i 1911, agus rinneadh foilsitheoir de The Revolt, nuachtán sóisialach i San Francisco. D'éirigh go measartha maith leis an bpáipéar, le scaipeadh 1,500 léitheoir. Ina dhiaidh sin rith Mooney mar shirriam mar iarrthóir Pháirtí Sóisialach Mheiriceá.
Gabhadh Mooney agus cuireadh triail air trí huaire ina dhiaidh sin ach níor ciontaíodh í riamh i gcúiseamh as pléascáin a iompar ar mhaithe le línte tarchuir cumhachta a shéideadh le linn stailc Pacific Gas & Electric i 1913.
Bhí aithne mhaith air mar mhílíste, sóisialach, agus dinimíteoir amhrasta. Cuireadh ar a thriail é agus ciontaíodh é as buamáil Lá an Ullmhachta, 22 Iúil, 1916 i San Francisco. Phléasc an buama ag Sráid Steuart agus Sráid an Mhargaidh in aice leis an Embarcadero. Cuireadh Mooney i mbaol bagairtí a tháinig roimh an bparáid agus a bhrúigh rúin trína aontas, na Iron Moulders, agus trí Chomhairle Saothair Lárnach San Francisco agus trí Chomhairle na dTrádálacha Foirgníochta ag tabhairt foláirimh go bhféadfadh agents provocateurs iarracht an ghluaiseacht saothair a dhubhú trí suaitheadh a dhéanamh ag an pharáid. Tháinig deich mbás agus daichead gortú as an bpléasc i lár pharáid an Lá Ullmhachta. Tharla an bhuamáil ag airde an fhoréigin ainrialach sna Stáit Aontaithe.
Triail
Gabhadh Mooney, a bhean Rena, agus beirt chomhpháirtithe, Warren K. Billings (1893–1972) agus tiománaí jitney Israel Weinberg. Reáchtáladh an triail seó a lean in atmaisféar linseáil, agus bhí roinnt finnéithe ann a líomhnaítear a ndearna na hionchúisitheoirí, Charles Fickert agus Eddie Cunha oiliúint orthu. Áiríodh ann finné amháin a mhaígh go raibh a “ corp spiorad álach ” ag an láthair. Ciontaíodh Mooney agus Billings i dtrialacha ar leithligh. Gearradh pianbhreith ar Mooney agus fuair Billings pianbhreith saoil. Éigiontaíodh Rena Mooney agus Weinberg.
Tar éis pianbhreith a chur ar Mooney, rinne an Páirtí Sóisialach iarracht é a dhíbirt, ach choinnigh a bhrainse áitiúil amach é. Mar gheall ar chorraíl ar fud an domhain, ó Chathair Mheicsiceo go Petrograd san Aontas Sóivéadach, ghlac Uachtarán na Stát Aontaithe Woodrow Wilson páirt ann. Gan coiste cosanta Mooney a chur ar an eolas, sheol Wilson teileagraf chuig Gobharnóir California William Stephens ag iarraidh air pianbhreith Mooney a chur chun príosúnachta saoil, nó ar a laghad fanacht leis an bhforghníomhú atá le teacht. Níos déanaí, is beag fianaise a fuair coimisiún a bhunaigh Wilson ar chiontacht Mooney.
Príosún
I 1918, athraíodh pianbhreith Mooney go príosúnacht saoil, mar an gcéanna le Billings. Tháinig Mooney, príosúnach Uimh. 31921, go tapa ar cheann de na príosúnaigh pholaitiúla is cáiliúla i Meiriceá. Lean feachtas ar fud an domhain chun Tom Mooney a shaoradh. Le linn na tréimhse sin chuaigh a bhean Rena, eagarthóir Bullaitín Fremont Older, ainrialaighAlexander Berkman agus Emma Goldman, Lucy Robins Lang, ban-oidhre Aline Barnsdall, daoine cáiliúla Hollywood, polaiteoirí idirnáisiúnta, agus go leor daoine mór le rá eile i mbun feachtais lena scaoileadh saor. Chuaigh Caroline Decker, gníomhaí saothair a bhí gníomhach ina dhiaidh sin in aontas talmhaíochta California, go California ar dtús mar chuid de thoscaireacht "Free Tom Mooney". Agus é i bpríosún, rinne Mooney comhfhreagras lena chomhcheannaire ceardchumainn Ned Cobb de chuid Aontas Scairshealbhóirí Alabama.
Le linn a chuid ama i San Quentin, bhí ordúil iontaofa ag Mooney in ospidéal an phríosúin. Chuaigh Dorothea Lange chun an phríosúin chun grianghraf a thógáil dó, agus úsáideadh ceann de na grianghraif a thóg sí i bpóstaer a d’fhoilsigh Coiste Cosanta Tom Mooney.
Scaoileadh agus blianta ina dhiaidh sin
Chomhdaigh Mooney eascaire habeas corpus a d'éist Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe i 1937. Cé gur chuir sé fianaise i láthair go bhfuarthas a chiontú trí fhianaise bhréige a úsáid agus gur chuir an t-ionchúiseamh fianaise fhabhrach faoi chois, diúltaíodh dá eascaire toisc nár chomhdaigh sé eascaire sa chúirt stáit ar dtús. Mar sin féin, tá a chás tábhachtach mar chuidigh sé lena shuíomh go sáraíonn ciontú bunaithe ar fhianaise bhréagach an próiseas cuí. Thug Gobharnóir Daonlathach liobrálach Culbert Olson pardún do Mooney i 1939. An Domhnach tar éis a scaoilte, thug sé cuairt ar uaigh a mháthar, duine dá lucht tacaíochta is mó, ar Mount Tamalpais i gContae Marin.
Ansin shiúil sé i bparáid suas Sráid an Mhargaidh ón Embarcadero go dtí Ionad Cathartha San Francisco, in éineacht le garda onóra de chéad oibrithe duga lena gcuid crúcaí, faoi stiúir aontas Mooney féin, Local 164 d’International Molders' Union, san ceannródaíoch. Níor tugadh cuireadh do phóilíní ná do pholaiteoirí ar bith; ní raibh fáilte roimh na 'bosses' na gceardchumann mór agus d’fhan siad ar shiúl. Thit Mooney a shrón ag foirgneamh Hearst ag Third and Market, comhartha i gcoinne eagarthóirí an phreasa áitiúil a rinne ruathar ina choinne ar feadh na mblianta.
Bhí sé sean ó bhlianta sa phríosún, breoite le ulcers agus buíochán. Ní raibh a mhairtíreacht caite aige go maith; bhris sé le Billings measartha, a ciontaíodh leis ach ar bhealach éigin níor measadh riamh gur mairtíreach é; coimhthíodh é óna bhean chéile; ba mhinic a fuair a iar-chomhghleacaithe sa ghluaiseacht saothair go raibh sé santach agus ceilte.
Chuaigh Mooney i mbun feachtais ansin le haghaidh scaoileadh Billings cé go raibh an bheirt fhear coimhthithe. Thaistil sé timpeall na tíre ag déanamh óráidí. Tharraing sé teach iomlán i Madison Square Garden i gCathair Nua-Eabhrac. Scaoileadh Billings i 1939 agus tugadh pardún dó i 1961.
Bás agus oidhreacht
Tar éis di turas léachta a thriail, thit Mooney ó thinneas. Dhiúltaigh Cónaidhm Oibreachais California rún chun a bhillí a íoc, mar measadh go raibh a pholaitíocht ró-radacach. Agus í ag fáil bháis in ospidéal i San Francisco, ní raibh ach cúpla cuairteoir ag Mooney, ag 59, agus gan ach cúpla litir ó chairde. Chabhraigh sé lena leaba feachtas a chur ar aghaidh chun cumannach Earl Browder a shaoradh mar Chathaoirleach ar "Choiste na Saoránach chun Earl Browder a Shaoradh."
Fuair Mooney bás in Ospidéal Naomh Lúcás i San Francisco ar 6 Márta 1942. Tionóladh ceiliúradh mór sochraide ag Halla Éisteachta Cathartha San Francisco. Tá sé curtha i bPáirc Chuimhneacháin Cypress Lawn i Colma, California.
Ferdinand Marcos
Iar-uachtarán agus deachtóir ar na hOileáin Fhilipíneacha ab ea Ferdinand Emmanuel Edralin Marcos Sr. a rugadh ar an 11 Meán Fómhair 1917 agus a fuair bás ar an 28 Meán Fómhair 1989.
N1
280px|thumb|An N1 i bPoblacht na hÉireann Príomhbhóthar Náisiúnta in Éirinn is ea an bóthar N1, idir Baile Átha Cliath agus Béal Feirste. Ceanglaíonn an bóthar Droichead Átha agus Dún Dealgán leis na cathracha chomh maith. Trasna na teorann, is ea an A1 agus ansin an M1 iad na huimhreacha ar an bealach.
Ó Baile Átha Cliath go Dún Dealgán, tá caighdeán mótarbhealach anois, agus an M1 is ea an chuid seo den bhealach iomlán. Tá píosa mótarbhealach eile, le rith aneas ó Dún Dealgan go dtí an teorainn, á phleanáil faoi láthair.
Corn Uí Rinn 2009
B'é Corn Uí Rinn 2009 an cúigiú eagrán den Corn Uí Rinn ó bunaíodh an comórtas in 2005. Thosaigh an corn ar an 9 Bealtaine 2009 agus chríochnaigh sé ar an 11 Iúil 2009.
Béal Feirste Thoir (Toghcheantar Tionóil)
Is toghcheantar tionóil é Béal Feirste Thoir ar Thionól Thuaisceart Éireann (Béarla: Belfast East ).
D'úsáideadh an suíochán den chéad uair i dtoghchán do Thuaisceart Éireann amháin, d’Fhóram Thuaisceart Éireann i 1996. Ó 1998, tá baill tofa aige don Tionól reatha.
Carl Remigius Fresenius
Ceimiceoir Gearmánach agus athair Wilhelm Fresenius ab ea Carl Remigius Fresenius (Frankfurt 28 Nollaig 1818 - Wiesbaden 11 Iúil 1897 ).
Rugadh é i Frankfurt. Tar éis dó a bheith ag obair sa chógaslann ar an mbaile seo, chuaigh sé isteach in Ollscoil Bonn sa bhliain 1840, agus bliain ina dhiaidh sin chuaigh sé go hOllscoil Giessen, áit ar chuidigh sé le Justus von Liebig agus is ann a scríobh sé a thráchtas. Bhunaigh sé institiúid i Wiesbaden i 1848 agus an t-irisleabhar Zeitschrift für Analytische Chemie (Irisleabhar na Ceimice Anailíse), agus an chéad iris sa Cheimic Anailíseach ar domhan.
Olltoghchán na Spáinne, 2023
Cúlra
D'fhógair Príomh-aire na Spáinne Pedro Sanchez olltoghchán tobann ar 29 Bealtaine 2023, an lá tar éis dá Pháirtí Sóisialach (PSOE) buille mór a fhulaingt sna toghcháin áitiúla agus réigiúnda. Chaill na Sóisialaigh (PSOE) agus a gcomhghuaillithe (Podemos go háirithe) sa rialtas náisiúnta an líon is mó suíocháin. Treisíodh an Eite Dheis - an Partido Popular (PP) agus an páirtí Vox. Ghnóthaigh an PP an líon is mó suíocháin sna toghcháin agus thóg an PP seilbh ar 6 réigiún a bhíodh faoi cheannas Sóisialach. Ach bhí an PP i dtuilleamaí Vox le rialú sna réigiúin sin.
Dumha Dhearc
Is sráidbhaile é Dumha Dhearc. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
John Kelly
Is Seanadóir Éireannach le Páirtí an Lucht Oibre é John Kelly (rugadh 2 Feabhra 1960).
Duileasc abhann
mion|Duileasc abhann (Potamogeton) Planda bliantúil uisciúil, dúchasach do ghnáthóga fionnuisce ar fud an Domhain is ea an duileasc abhann. Na duilleoga faoin uisce tréshoilseach. Na duilleoga ar snámh, má bhíonn siad i láthair, glas teimhneach. Na bláthanna neamhfheiceálach, i gcinn ubhchruthacha. Pailnithe leis an ngaoth nó an t-uisce. Na síolta snámhach.
John Kelly
Tá Kelly ag seasamh san Olltoghchán 2016 sa Ros Comáin–Gaillimh.
Robin Knox-Johnston
mion|Robin Knox-Johnston Luamhaire Briotanach is ea William Robert Patrick (Robin) Knox-Johnston (r. 17 Márta 1939). An chéad duine a sheol timpeall an Domhain ina aonar gan stad (1968-1969). Rinne sé curiarracht seolta trasna an Atlantaigh i 1986 (timpeall 10½ lá). Captaen ar an luamh Enza a sheol timpeall an Domhain i 1994 níos tapa ná éinne eile roimhe (níos lú ná 75 lá).
Ionsaithe ar Donnelly's Bar agus Kay's Tavern (1975)
mion|Teach na cúirte, Dún Dealgan, agus Sráid Crowe, áit a phléasc an buama, taobh thiar de Tharla na hionsaithe ar Donnelly's Bar agus Kay's Tavern ar 19 Nollaig 1975.
Phléasc carrbhuama de chuid an UVF gan rabhadh roimh Kay's Tavern ar Shráid Crowe, Dún Dealgan. Maraíodh beirt.
Níos déanaí, scaoileadh marbh triúr i mBéal Átha an Airgid, i gContae Ard Mhacha agus pléascadh buama laistigh den Donnelly's Bar.mion|A29 i m[[Béal Átha an Airgid (Silverbridge)]]
UVF
Bhí an oiread sin daoine ann gur léir gur feachtas a bhí ar siúl, go raibh drong gníomhach sa cheantar a bhí in ann daoine a mharú scun scan agus gan bac dá laghad orthu. Tá aithne againn ar an ghrúpa seo inniu mar "The Glenanne Gang".
Tá a fhanaicí is a bhí an Glenanne Gang le feiceáil i imeachtaí 1975. Bhí sé de nós acu dhá ionsaí a dhéanamh ag an aon am amháin, rud a rinne siad ar an 19 Nollaig 1975.
Níor gabhadh éinne riamh. Reáchtáladh Fiosrúcháin Neamhspleách faoi bhuamáil Kay’s Tavern sa bhliain 2006. Bhí líomhaintí ann maidir le claonpháirteachas le paraimíleataigh. Rinne ombudsman roinnt fiosruithe faoi in 2016.
Siobhán Parkinson
Scríbhneoir Éireannach is ea Siobhán Parkinson.
Saol
Rugadh Parkinson i mBaile Átha Cliath agus tógadh í i mBaile Locha Riach, Contae na Gaillimhe, baile dúchais a máthar. Bhí sí ina cónaí i Leitir Ceanainn, Contae Dhún na nGall, ar feadh roinnt blianta, arbh as a seanmháthair, agus d'fhreastail sí ar an meánscoil ann. D'fhill sí ar an bpríomhchathair ina dhiaidh sin chun freastal ar Choláiste na Tríonóide, sna 1970idí, áit a ndearna sí staidéar ar litríocht an Bhéarla agus ar an nGearmáinis. Bhain sí PhD amach sa bhliain 1981.
Scríbhneoir agus eagarthóir gairmiúil is ea í, agus tá clú uirthi go háirithe mar scríbhneoir don aos óg. Ghnóthaigh an t-úrscéal Sisters - No Way (O'Brien Press 1996), gradam Bisto Book of the Year, agus is iomaí gradam eile de chuid Bisto atá bainte amach ó shin aici.
Is deileadóir é a fear céile, Roger Bennett, agus tá siad ina gcónaí lena mac fásta, Matthew, in Áth Cilath, gar don chathair.
Tá spéis aici sa litríocht agus san fhilíocht, ach le déanaí tá míchumas radhairc tagtha uirthi, agus níl sí in ann leabhair a léamh. Is minic a éistíonn sí le closleabhair ar a seinnteoir MP3, agus í ag gabháil thart ar an mbus nó ag siopadóireacht. Taitnionn an taistil léi freisin, agus tá sí ina comheagarthóir i ar iris idirnáisiúnta Bookbird, agus deiseanna aici taisteal thar lear mar gheall ar an obair seo. Tá suim aici sna teangacha freisin, agus bíonn sí i gcónaí ag foghlaim teanga nua éigin.Is maith léi a bheith ag taisteal fosta, agus is comheagarthóir i ar iris idirnáisiúnta Bookbird, agus deiseanna aici taisteal thar lear mar gheall ar an obair sin. Is i mBéarla a scríobhann sí an chuid is mo den am ach sa bhliain 2008 'fhoilsigh Cois Life Dialann Sár-Rúnda Amy Ní Chonchúir, an chéad leabhar aici i nGaeilge.
Penmaenmawr
Baile i Conwy, an Bhreatain Bheag, is ea Penmaenmawr, 205.1 km ó Caerdydd agus 324 ó Londain. Tá daonra 4,210 ann, agus tá 1,425 (33.8%) in ann Breatnais a labhairt.