cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Buamáil na Cásca i Srí Lanca, 2019
Cúlra
Bhí cáipéisí faighte ag an áisíneacht iriseoireacht a AFP a léiríonn gur eisigh Ceannasaí na bPóilíní, Pujuth Jayasundara, foláireamh timpeall 10 Aibreán go raibh faisnéis acu go raibh "lucht buamála féin-mharfacha ag breithniú ionsaithe ar shéipéil mhór le rá."
Milleán
Chuir an rialtas an milleán ar antoiscigh Ioslamacha as na hionsaithe. Bhí sé ráite ag an am ag an ngrúpa Stát Ioslamach gurb iad a rinne na hionsaithe, ach ní raibh aon fhianaise ann le tacú leis  an méid atáthar a mhaíomh. Dúirt na póilíní go raibh an "National Thowheeth Jama'ath" (NTJ) fregrach as, grúpa áitiúil.
Dúirt Rialtas Srí Lanca ag an am gur mar dhíoltas ar an slad a rinneadh ar an bpobal Moslamach in dhá mhosc i Christchurch sa Nua-Shéalainn i mí an Mhárta 2019 a tugadh faoi na hionsaithe i gColombo. mion|clé|St. Anthony's Shrine, Kochchikade
Marion Fellows
Is polaiteoir Albanach de chuid Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba í Marion Fellows. Rugadh í ar an 5 Bealtaine 1949. I mí Bhealtaine 2015, bhí sí tofa don chéad uair mar theachta parlaiminte do Tobar na Màthar agus Wishaw.
Cian Ó Súilleabháin
Is peileadóir Ghaelach ó Bhaile Átha Cliath é Cian Ó Súilleabháin (Cian O'Sullivan sa Bhéarla). Imríonn sé le haghaidh Baile Átha Cliath agus Cill Mochuda na Crócaigh. Bhí Ó Súilleabháin ar fhoireann Bhaile Átha Cliath nuair a bhain siad Craobh Laighean i 2013, 2014, 2015, 2016 agus 2017.
Sondáil ó mhacalla
Tarchur fuaimthonna ardmhinicíochta len iad a fhrithchaitheamh ó ghrinneall na farraige chun doimhneacht na farraige a thomhas. Bunaithe ar thomhas an ama a thógann sé ar bhíog fuaime taisteal díreach síos is filleadh don dromchla mar mhacalla. Nuair atá luas forleata na fuaime sa sáile ar eolas, is féidir an doimhneacht a ríomh. Le cláradóir mionchruinn doimhneachta ar shoitheach ag gluaiseacht, is féidir lorg infheicthe de ghrinneall na farraige, is aon airíonna eile ar an ngrinneall (éisc san uisce, fiú) a léiriú de réir mar a sheolann an bád ar aghaidh.
Steamboat Willie
Gearrcannán beochana Meiriceánach is ea Steamboat Willie a rinneadh sa bhliain 1928. Is gearrscannán Mickey Mouse é. B'é seo an chéad scannán lena gcarachtair Mickey Mouse agus a chailín Minnie Mouse.
Coisceas
deas|200px|thumb|Coisceas I gciorcaid srutha ailtéarnaigh (SA), tomhas ar an teorannú ar shruth, ar aon dul leis an bhfriotaíocht i gciorcaid srutha dhírigh (SD). Sainmhínítear é mar an voltas, roinnte ar an sruth. Úsáidtear Z mar shiombail dó, agus tomhaistear é in óim (Ω). Is cainníocht choimpléascach é, le cuid réadach atá cothrom leis an bhfriotaíocht, agus cuid shamhailteach a bhraitheann ar ionduchtas is toilleas na gcomhbhaill ciorcaid. Sa chás seo bíonn difríocht pais idir an sruth meandarach is an voltas meandarach.
An Gasúr a Chaith na Pitseámaí Stríocacha
Is leabhar é An Gasúr a Chaith na Pitseámaí Stríocacha ag an údar John Boyne agus a aistríodh go Gaeilge in 2007 mar cheann amháin de dhá leabhar atá foilsithe go dtí seo ag Bord Scrúduithe na Tuaiscirt (Northern Examinations Bord).
Achoimre ar an bPlota
Díríonn an scéal seo ar bhuachaill darbh ainm Bruno atá ag fás aníos i mBeirlín na Gearmáine lena thuistí agus a dheirfiúir. Bogann siad go dtí an Pholainn le linn tréimhse fhrith-Ghiúdach sa Ghearmáin agus an Dara Cogadh Domhanda faoi lánseol. Déantar an bogadh seo mar gurb é athair Bruno ceannfort ar champa géibhinn (campa báis) in en:Auschwitz. D’ainneoin sin, déanann athair Bhruno cinnte de go bhfuil gnáthshaol den chuid is mó aige, ach is léir go bhfuil go leor ceisteanna aige agus tugann a chuid fiosrachta é go fál sreinge deilgní Auschwitz. Is ann a bhuaileann Bruno le Schmuel, buachaill maol, tanaí a shuíonn ar an taobh eile den fhál i bpitseámaí le stríocacha gorma is bána orthu.
Cruthaítear cairdeas eatarthu, cairdeas a choimeádann siad faoi cheilt ó dhaoine eile thart timpeall orthu. Labhrann na buachaillí faoin saol aisteach atá acu agus deir Schmuel gur tháinig sé agus a theaghlach anseo chun obair a dhéanamh, ach gur scaradh óna chéile iad ag an tús agus nach bhfuil a thuismitheoirí ná aon duine eile dá theaghlach feicthe aige ó shin. Tar éis bliana réitíonn muintir Bruno bogadh ar ais chuig Beirlín, mar nach dtaitníonn an saol nua seo leo. Nuair a chloiseann Bruno go gcaithfidh sé imeacht, ritheann sé sall chuig claí Auschwitz chun slán a fhágáil le Schmuel. Socraíonn na buachaillí ar Bruno a thabhairt isteach sa champa ghéibhinn chun cabhrú le Schmuel teacht ar a athair. Tugann Schmuel pitseámaí stríochacha do Bruno, agus tosnaíonn siad ar an gcuardach. Trí thimpiste ritheann siad i measc slua máirseála, a théann díreach isteach i gceann de na seomraí gáis. An rud deireanach a tharlaíonn ná beireann Bruno greim docht ar lámh Schmuel fad is a thiteann gáis marfach anuas orthu.
Iarfhocal
Caitheann máthair agus deirfiúr Bruno go leor ama á lorg sa ghairdín agus timpeall an tí. Tar éis cúpla seachtain beartaíonn siad taisteal ar ais chun na Gearmáine ar eagla gur fhág sé rompu. Ar ndóigh, níl sé ann. Filleann athair Bruno ar an áit inar aimsíodh carn éadaí in aice le claí Auschwitz, agus nuair a tharraingíonn sé aníos an claí agus feiceann sé spás mór go leor ina bhféadfadh buachaill beag dul faoi. Tuigeann sé ansin gur bhásaigh a mhac i seomraí gáis Auschwitz. Cruthaíonn bás a mhic laigeacht i gcorp agus i gcroí an cheannfoirt, agus faoin am a dtagann An t-Arm Dearg, ní dhéanann sé gearán ná agóideacht ar bith.
An Cúlra Stairiúil
Cuireadh tús leis an Dara Cogadh Domhanda ar an 1ú Meán Fómhair 1939 nuair a rinne an Ghearmáin (le en:Adolf Hitler mar cheannaire acu) ionradh ar an bPolainn. Ag úsáid modh nua cogaíochta darbh ainm blitzkrieg, ghlac an Ghearmáin, nó An Tríú Reich, seilbh ar an Iorua, an Danmhairg, an Bheilg, an Ollainn agus an Fhrainc faoi Mheitheamh 1940.
Cur síos ar na príomhcharachtair
Buachaill naoi mbliana d’aois is ea Bruno agus is léir nach bhfuil mórán aithne aige ar an saol thart timpeall air. Is buachaill soineanta é atá fiosrach, fáilteach agus cróga – léirítear é seo tríd a chairdeas le Schmuel. Is páiste maol, tanaí é Schmuel a rugadh ar an lá ceannann céanna le Bruno. Páiste machnamhach, faireach é atá i bhfad níos eolaí ar chruatan an tsaoil ná mar atá Bruno. Léirítear é seo tríd an eolas ar thíortha agus teangacha na hEorpa. Tá athair Bruno - an duine a bhfuil an campa géibhinn faoina cheannas aige – díograiseach agus dílis dá chuid oibre, agus cuireann sé dualgais a phost sin roimh a dhílseacht dá chlann, go dtí go dtuigeann sé conas ar chaill sé a mhac. Ní féidir leis leanacht ar aghaidh leis an obair chruálach seo a thuilleadh mar gheall ar an baint a bhí ag an gcampa le bás a mhic.
Eolas beathaisnéise faoin údar
Rugadh John Boyne i 1971 i mBaile Átha Cliath. Rinne sé staidéar ar Litríocht an Bhéarla i gColaiste na Tríonóide agus Scríbhneoireacht Chruthaíoch ag Ollscoil Oirthear Anglia, áit ar bronnadh Duais Curtis Brown air. Is in 2006 foilsíodh a leabhar The Boy in the Striped Pyjamas, leabhar a tharaing cáil dhomhanda air. Bhuaigh sé Gradam Leabhair na hÉireann faoi dhó agus Leabhar Bisto na Bliana, chomh maith le duaiseanna idirnáisiúnta agus chaith an leabhar os cionn 80 seachtain ar bharr liosta na leabhar sárdhíolta an New York Times. Bhí sé ar bharr liosta na leabhar sárdhíola sa bhliain 2007 agus arís i 2008 agus tá thart ar 5 mhilliún cóip den leabhar díolta ar fud an domhain.
An leabhar is déanaí uaidh ná Stay Where You Are and Then Leave a foilsíodh i Márta 2014. Foilseofar A History of Loneliness sa Ríocht Aontaithe i Meán Fómhar 2014.
Stíl an údair
Nuair a thosaigh Boyne ag scríobh den chéad uair, ba é gearrscéalta is mó a chleachtaigh sé agus foilsíodh an-chuid acu. Cuireadh an chéad scéal aige The Entertainments Jar ar aghaidh le haghaidh Gradam Litríochta Hennessy in Éirinn. Tá 70 gearrscéal dá chuid foilsithe go dtí seo.
An leagan scannánaithe
In 2008 eisíodh scannán bunaithe ar an leabhar en:The Boy in the Striped Pajamas. Is dráma stairiúil é an scannán a stiúraigh Mark Herman, agus déanann Asa Butterfield agus Jack Scanlon páirt Bruno agus Schmuel faoi seach.
Eolas ginearálta faoin leabhar
Aistríodh an bunleabhar go 34 teangacha, an Ghaeilge san áireamh agus d’fhan sé ar liosta na leabhar sárdhíolta in Éirinn ar feadh níos mó ná bliana. Rinneadh an leabhar An Gasúr a Chaith na Pitseámaí Stríocacha mar aon le Anne Frank - Dialann Cailín Óig mar chuid de shaothar Bhord Scrúduithe na Tuaiscirt (Northern Examination Board (CCEA)) a bhí mar aidhm acu ábhar breise léitheoireachta a chur ar fáil agus mar sin méadú ar stór focal daltaí ar bhonn cruthaíoch. Rinne Pádraig de Bléine, léachtóir ar Litríocht agus Teanga na Gaeilge i gColáiste Ollscoile Naomh Muire i mBéal Feirste.
Cóitinge
Éan atá dúchasach do na trópaicí sa Domhan Úr. Áitríonn sé coillearnach. Itheann an chuid is mó de na speicis torthaí, ach gabhann cuid acu feithidí is iad ag eitilt.
Henry Hudson
Taiscéalaí agus maraí Sasanach ba ea Henry Hudson a bhí gníomhach go luath san 17ú haois. Tá cáipéisi a bhreithe in easnamh ach ceaptar gur rugadh i Londain é. Ceaptar freisin gur chaith sé a óige i seirbhís ar farraige mar bhí sé ina chaptaen i gceannas ar long faoin am a bhfuil an chéad trácht air sna foinsí scríofa.
Bhí an-tóir ar spíosraí agus táirgí eile an Domhain Thoir ag an am agus mar sin bhí ceannaithe agus rialtais na hEorpa i gcomórtas géar lena chéile chun bealach ní ba dhírí sall a bhaint amach. Tar éis roinnt aistear farraige a dhéanamh ar son ceannaithe Sasanacha de chuid an Chomhlacht Muscovy, a bhí ag iarraidh teacht ar an bPasáiste Siar ó Thuaidh go dtí an India, thaiscéal Hudson cuid den réigiún ar a dtugtar Nua-Eabhrac air anois faoi choimirce Chomhlacht Dúitseach na hIndia Thoir. An Halve Maen ("Leath Gealaí") an t-ainm a bhí ar a bhád an uair sin. Ar an aistear deireanach dó, chuaigh sé ní b’fhaide ó thuaidh ar lorg an bhealaigh úd go dtí an tOirthear agus tháinig sé ar Chaolas Hudson agus ar Bhá Hudson i gCeanada. I ndiaidh an geimhreadh a chaitheamh i mBá James sa bhliain 1611, rinne cuid den chriú ceannairc ina aghaidh agus tréigeadh é i mbád beag in éineacht lena mhac, a bhí ina dhéagóir go fóill, agus le hochtar den chriú a d’fhan dílis dó nó a bhí tinn. Níl a fhios cad a tharla dóibh ina dhiaidh sin.
The Gallopin' Gaucho
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea The Gallopin' Gaucho a rinneadh sa bhliain 1928. Is é seo an dara scannán le Mickey Mouse.
Baile Ghille Mhoire, Comhairle nan Críochan
Is baile suite i gComhairle nan Críochan é Baile Ghille Mhoire.
Fiaile phoisíodóin
Planda mara, cosúil le féar, a bhíonn go hiomlán faoin uisce, i réigiúin thanaí na Meánmhara de ghnáth. Cartar na duilleoga is na riosóim i dtír go minic ina lear mór, agus liathróidí poisíodóin freisin, cruinníní an bhruscair shnáithínigh de foirmithe ag tonnta na mara.
Kevin Nolan
Is iarpheileadóir do Shasana faoi-21 é Kevin Nolan (rugadh 24 Meitheamh 1982 i Learpholl). D'imir sé mar chaptaen do Bolton Wanderers F.C., sa Premier League.
Slí bheatha
Tógadh Nolan i gclann sacair, agus bhí sé ag iarraidh a bheith ina pheileadóir nuair a bhí sé óg. Sula raibh fiú 14 bliana d'aois aige, bhí sé ag imirt d'fhoireann gasúir scoile Chathair Learpholl. Mar pháiste, threisigh sé le Liverpool F.C., ach bhí na himreoirí ab fhearr leis ná Eric Cantona agus Lee Sharpe as Manchester United.
D'iarr cara dá chuid air chun dul go dtí seisiún fhoireann óige Bolton, agus go luath, bhí sé leis an gclub.
Nuair a bhí sé 16 bliana d'aois, fuair sé conradh bliain go bliain, ag an am nuair a bhí an acadamh Bolton ag oscailt.
Nuair a bhí sé 17 mbliana d'aois, fuair sé conradh gairmiúil agus d'imir sé a chéad chluiche leis an bhfoireann sinsear.
Ina chéad séasúr agus é ag imirt sa Premier League (2001-02), fuair sé ocht gcúil, an dá cheann a fuair sé in aghaidh Leicester ar an chéad lá san áireamh.
An séasúr ina dhiaidh sin, fuair sé aon chúl amháin sa chluiche in aghaidh Manchester United F.C. in Old Trafford. Chonaic daoine Alex Ferguson ag scabhtáil Nolan.
An Mháirt Mhór
mion|clé|[[Hillary Rodham Clinton|Hillary Clinton sa bhliain 2016]] Reáchtálann na toghcháin tosaigh is mó, do thoghchán na huachtaránacht a i Stáit Aontaithe Mheiriceá, ar An Mháirt Mhór nó Super Tuesday. mion|clé|2016 Tá tábhacht ar leith ag baint leis An Mháirt Mhór agus réamhthoghcháin ar siúl i 14 stát iSAM (sa bhliain 2020), ina measc stáit mhóra amhail Texas & California (athraíonn na Stáit ó bhliain go bliain).
Reáchtálann na toghcháin tosaigh i mí Feabhra nó mí na Márta gach ceithre bliana.
Abdoulaye Méïté
Is imreoir sacair é Abdoulaye Méïté. Rugadh é ar 6 Deireadh Fómhair 1980. Imríonn sé faoi láthair le West Brom. D'imir sé le Bolton Wanderers roimhe sin.
Martin Docherty-Hughes
Is polaiteoir Albanach de chuid Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba é Martin John Docherty-Hughes. Rugadh é ar an 21 Eanáir 1971. I mí Bhealtaine 2015, bhí sé tofa don chéad uair mar theachta parlaiminte do Siorrachd Dhùn Breatainn an Iar.
The Barn Dance
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea The Barn Dance a rinneadh sa bhliain 1929. Is gearrscannán Mickey Mouse é.
Fiagaithe/cnuasaitheoirí
Pobal a mhaireann go hiomlán, nó beagnach go hiomlán, trí shealgaireacht ainmhithe is cnuasadh bia. Tugtar fáiteallaithe agus sochaithe buíne orthu freisin de bhrí go mbíonn siad eagraithe ina mbuíonta. De réir cineáil, déanann na fir sealgaireacht is na mná fáiteall. I 10,000 RC bhí pobal uile an Domhain ina bhfiagaithe/cnuasaitheoirí. Inniu, maireann níos lú ná 0.001% den daonra mar seo, agus ina measc tá na Pigmithe, na Cóiseana is na Hadsa san Afraic, na Bundúchasaigh san Astráil, agus grúpaí fánacha sa Mhalaeisia, an India is na hOileáin Fhilipíneacha. Déanann grúpaí tréadacha is talmhaíochta áirithe sealgaireacht is fáiteall go páirtaimseartha.
Gary Speed
B'imreoir agus bainisteoir sacair é Gary Speed, a rugadh ar an 8 Meán Fómhair, 1969 i Mancot, an Bhreatain Bheag (D'éag sé ar an 27 Samhain, 2011). Chuir sé lámh ina bhás féin tríd é féin a chrochadh.
Liosta dúl de réir ainm
Liosta dúl ceimiceach is ea é seo a chuirtear in ord aibítreach agus a chódaítear le dath ar leith do gach saghas dúile. In éineacht le hainm na dúile, tugtar an siombail cheimiceach, an t-uimhir adamhach, an meáchan adamhach nó an t-iseatóp is chobhsaí, agus uimhreacha an ghrúpa agus an pheiriaid ar an dtábla peiriadach.
Sonóir
250px|mionsamhail|deas|Sonóir i mbun oibre Córas, bunaithe ar thonnta fuaime nó ultrafhuaime, chun ionaid réada is struchtúir a dhéanamh amach. Baineann ialtóga feidhm as córas mar seo chun iad féin a threorú san aer istoíche agus a gcreach a aimsiú. Baineann deilfeanna feidhm as a leithéid faoin bhfarraige.
Sonraí
Sa ríomheolaíocht, fíorais is figiúir a n-oibríonn an ríomhaire orthu chun tasc a leagadh air a chur i gcrích. Mar shampla, in oibríocht párolla beidh gá le sonraí cosúil le mioneolas ar na fostaithe, an t-am a d'oibrigh siad, laethanta a raibh siad as láthair, na rátaí cuí pá, cánacha, pinsin is laghduithe eile, agus na rialacha chun na fíorais seo a láimhseáil.
Tugtar iontráil sonraí ar an bpróiseas a bhailíonn, a cheartaíonn is a ionchuireann na sonraí seo i gcuimhne an ríomhaire. Is gá iad seo a eochrú isteach de láimh, de ghnáth i mbunachar sonraí, ach nuair a bhíonn siad sa ríomhaire is éasca an bunachar, nó cuid de, a tharchur go dtí ríomhaire eile go leictreonach.
Fiaradh gaoithe
Is é rud is fiaradh gaoithe ann ná téarma meitéareolaíochta ar an ráta athraithe i luas na gaoithe. An ráta athraithe in aghaidh na hairde, tugtar an fiaradh gaoithe ceartingearach air sin. Braitheann sé go mór ar phatrún na teochta san aer. Is baolach fiaradh mór gaoithe d'eitleán a bhíonn istigh ann.
Raidió Rí-Rá
Is cairt-stáisiún ceoil é Raidió Rí-Rá ag craoladh go hiomlán trí Ghaeilge. Is é an chéad chairt-stáisiún lán-Ghaeilge don aos óg in Éirinn agus seinneann an stáisiún na hamhráin ó bharr na gcairteacha ar líne ag www.rrr.ie. Tá cláracha ar nós PopNuacht, Giotaí, GigNuacht, agus Top 40 Oifigiúil na hÉireann á gcraoladh trí mheán na Gaeilge ar an stáisiún freisin.
Tá Raidió Rí-Rá faoi cheannas Raidió X Teoranta le tacaíocht ó Chonradh na Gaeilge agus é maoinithe ag an Roinn Gnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta trí Chiste na Gaeilge ó Fháltais an Chrannchuir Náisiúnta. Is é Digital Radio Ltd an cuideachta oibríoch.
Stáisiún Raidió Gaeilge don Aos Óg
thumb|deas|260px|Lógó an stáisiúin nuair a bunaíodh é mar Raidió X Seoladh an chéad chairt-stáisiún raidió náisiúnta Gaeilge don aos-óg faoin ainm oibre Raidió X ar an chéad lá de Sheachtain na Gaeilge 2008, 3 Márta 2008. Tháinig 100 mac léinn le chéile ar pháirc chruicéid Ollscoil na Tríonóide i mBaile Átha Cliath chun cruth X a dhéanamh ar an bpáirc mar shiombail den stáisiún nua.
Raidió Rí-Rá Ar An Aer
Seoladh seirbhís FM de chuid Raidió Rí-Rá Dé Máirt 3 Márta 2009 ag ógfhoireann Rí-Rá i dteannta aíonna speisialta ag ceithre phreasócáid éagsúil a bhí ar siúl ar fud na tíre mar chuid de Sheachtain na Gaeilge 2009. Thug an tAire Éamon Ó Cuív cuairt ar an stiúideo ar Shráid an Mhóta Uachtarach i mBaile Átha Cliath chun labhairt le láithreoirí Rí-Rá agus a thacaíocht a léiriú don ógstáisiún Gaeilge úr.
Bhí teacht ar níos mó ná milliúin go leith duine ar Raidió Rí-Rá agus é ar FM le linn mhí an Mhárta 2009, agus ba í an craoladh sealadach seo an chéad chéim i dtreo stáisiún raidió lánaimseartha as Gaeilge don aos óg a chur ar an gcóras náisiúnta FM.
D'éirigh le Raidió Rí-Rá tús a chur leis an gcraoladh beo ar an gcóras FM in 2009 buíochas le ceadúnas sealadach ilchathrach a bhronn Coimisiúin Craolachán na hÉireann air. Cuireadh seirbhís FM Rí-Rá ar fáil le tacaíocht ón bpríomhurraitheoir corparáideach Samsung agus le cabhair ó Chonradh na Gaeilge.
Chomh maith le cláracha amhlaidh PopNuacht agus Top 40 Oifigiúil na hÉireann a bhí cheana féin ar fáil ar líne ag www.rrr.ie, bhí seónna beo á gcraoladh trí mheán na Gaeilge, mar aon le cláracha speisialta curtha i láthair ag a leithéid Clíona Ní Chiosáin, príomhcharachtar sa tsraith theilifíse Aifric a bhuaigh gradam IFTA. Bhí an scéal is déanaí ó imeachtaí Sheachtain na Gaeilge ar fud na tíre á luaigh ar Rí-Rá gach uair a chlog agus bhí deis ag éisteoirí iarratais cheoil a chur isteach ar shuíomh an stáisiúin, dul i dteagmháil le láithreoirí ag eolas@raidiorira.ie, agus teachtaireachtaí téacs a sheoladh isteach chuig +353 (0)85 1328000 le linn an chraolacháin bheo.
Ba mhaith leis an stáisiún bheith ar fáil ar Saorview.
Gradaim
Bhuaigh Raidió Rí-Rá gradam na Gaelainne ag Gradaim Cúiseanna Maithe an Crannchur Náisiúnta 2018.
Angela Crawley
Is polaiteoir Albanach de chuid Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba í Angela Crawley. Rugadh í ar an 3 Meitheamh 1987. I mí Bhealtaine 2015, bhí sé tofa don chéad uair mar theachta parlaiminte do Lannraig agus Hamilton an Ear.
Cóla
mion|Duilleoga agus faighneoga Cola acuminata, speiceas sa ghéineas Cola Crann síorghlas atá dúchasach don Afraic thrópaiceach is ea an cóla. Coinníonn na torthaí adhmadacha cnónna snasta ina bhfuil cuid mhaith caiféine a fhuasclaítear nuair a itear iad. Ní shaothraítear é, ach tá cnónna gnéithe éagsúla de tábhachtach sa chothú go háitiúil in iarthar na hAfraice.
Closing Time
Bhí fáilte criticiúil dearfach roimh an t-albam ach ní raibh sé an-rathúil amuigh de na Stáit Aointaithe. Bhí aghaidh na ndaoine ar an amhrán "Ol' '55" mar gheall ar thaifeadadh a rinne The Eagles, agus bhí "Ol' '55" an singil aonair as Closing Time. Rinne ealaíontóirí amhail Bette Midler agus Tim Buckley amhráin eile ón albam.
Thomas Sopwith
Dearthóir aerárthach a rugadh i Kensington, Londain, ab ea Thomas Octave Murdoch Sopwith (1888-1989). Eitleoir, luamhaire agus lúthchleasaí a bhí ann. Thóg sé cuid mhaith de na heitleáin a bhí in úsáid ag an mBreatain sa chéad chogadh domhanda, ina measc Camall Sopwith. In aois a 101ú bhliain a shíothlaigh sé, i Hampshire.
Áine Hensey
Is ceoltóir agus craoltóir í Áine Hensey, as Baile Átha Cliath.
Gairm
D’oibrigh Hensey leis an bhféile mhór óige Slógadh sna 1970idí agus roinnt mhaith féilte eile – Éigse Mrs Crotty, Oidhreacht an Chláir, agus Consairtín ina measc.
Mar láithreoir, cuireann sí cláracha ceoil traidisiúnta i láthair den chuid is mó. Chaith sí tréimhsí le RTÉ Radio 2 (nó RTÉ 2FM mar atá anois air), RTÉ Radio One, agus Clare Fm. Tá sí ag craoladh le Raidió na Gaeltachta ó bhí 1995 ann. agus tá aithne mhaith ag pobal na Gaeilge uirthi óna cláracha Béal Maidine, An Ghaoth Aniar, Binneas Béil, agus An Ghealach Ghorm.
Bíonn sí le feiceáil ó am go chéile ar chláracha TG4 freisin agus d’oibrigh sí taobh thiar den cheamara ar Geantraí ar an stáisiún sin.
Sa bhliain 2023, tháinig Hensey i gcomharbacht ar Brian Montague mar chathaoirleach ar Thaisce Cheol Dúchais Éireann.
Colaicistíteas
Athlasadh géar mháilín an domlais, go minic mar thoradh ar bhac, nó páirtbhac, ar shreabhadh an domlais ag calcalais domlais. Braitheann duine pian ghéar boilg go hard ar an taobh deas, chomh maith le hurlacan is fiabhras. Nuair a thagann sé chuige féin arís, agus chun déanamh cinnte nach dtarlóidh an riocht arís, baintear máilín an domlais amach de ghnáth, trí obráid a dtugtar colaicisteachtóime uirthi.
clé|150px|thumb|Colaicistíteas
Fiarshúilí
Geamhshúilí, éalang in ailíniú na súl a chuireann isteach ar ghluaiseacht na súl sa phlána cothrománach níos mó ná aon rud eile. De ghnáth is riocht comhbheirthe é, agus féadfaidh mínormáltacht sa bhfócasú (earráid athraonta) a bheith ann freisin. I ndaoine fásta, tarlaíonn sí de bharr laige i gceann nó dhó de na matáin a ghluaiseann meall na súile, rud a tharlaíonn i gcuid mhaith galar.
The Opry House
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea The Opry House a rinneadh sa bhliain 1929. Is gearrscannán Mickey Mouse é.
12 Aibreán
Is é an 12 Aibreán an 102ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 103ú lá i mbliain bhisigh. Tá 263 lá fágtha sa bhliain.
Peter Mansfield
Fisicí Sasanach ab ea an Ridire Peter Mansfield. I Lambeth, Londain, a rugadh é ar 9 Deireadh Fómhair 1933. Sa bhliain 2003 roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis le Paul Lauterbur as a thaighde i saothrú íomháú athshondais (núicléach) mhaighnéadaigh (MRI). Fuair sé bás i 8 Feabhra 2017.
Josephine Hart
Ba scríbhneoir, léiritheoir amharclainne agus láithreoir teilifíse Éireannach í Josephine Hart, Banbharún Saatchi (1 Márta 1942 – 2 Meitheamh 2011), a raibh cónaí uirthi i Londain. Scríobh Josephine an t-úrscéal Damage, a bhí mar bhunús le scannán 1992 den ainm céanna, faoi stiúir Louis Malle agus a raibh Jeremy Irons, Juliette Binoche agus Rupert Graves páirteach ann. Bhí sé mar bhunús freisin don scannán Netflix Obsession a taispeánadh in 2023.
Luathbhlianta
Rugadh í san Mhuileann gCearr, Contae na hIarmhí. D'fhreastail sí ar scoil chlochair i gCarraig Mhachaire Rois, Contae Mhuineacháin, áit ar spreag na mná rialta í chun véarsa a aithris ag féilte na hÉireann. Bhog sí go Londain i 1964.
Gairmréim
Iar stiúrthóir ar Haymarket Publishing, bhí Hart ina bhunaitheoir ar Gallery Poets agus West End Poetry Hour. Léirigh sí roinnt drámaí sa West End, lena n-áirítear buaiteoir an Evening Standard Award ' The House of Bernarda Alba' le Federico García Lorca.
Bhí sí le feiceáil ar an teilifís mar láithreoir don tsraith theilifíse ' Books by My Bedside' do Thames TV. Tá a cuid páipéar lonnaithe faoi láthair ag an Howard Gotlieb Archival Research Center in Ollscoil Boston.
Saol pearsanta
Bhí Hart pósta ar Maurice Saatchi, maighnéad fógraíochta agus iarchomhairleoir polaitiúil a raibh mac amháin aici leis, Edward Saatchi. Tugadh piaracht do Mhaurice agus rinneadh Barún Saatchi di agus mar thoradh air sin, bhí sí i dteideal an teideal 'The Lady Saatchi'. Bhí mac aici freisin, Adam Buckley, ó phósadh roimhe sin.
21 Deireadh Fómhair
Is é an 21 Deireadh Fómhair an 294ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 295ú lá i mbliain bhisigh. Tá 71 lá fágtha sa bhliain.
Josephine Hart
Oidhreacht
Coinníonn an Josephine Hart Poetry Foundation, carthanas cláraithe faoi dhlí Shasana, suim i bhfilíocht Hart.
Longbhriseadh an Mexico agus Tubaiste Bhád Tarrthála Fhiodh Ard
mion|criú, The Mexico, 24 Feabhra 1914 Briseadh scúnar Ioruach, an Mexico, ar charraigeacha Oileán na gCaorach Beag amach ó chósta theas Chontae Loch Garman le linn stoirme ar an 20 Feabhra 1914. Chuir bád tarrthála Fhiodh Ard chun farraige chun fóirithint ar chriú na loinge ach briseadh an bád tarrthála freisin agus bádh naonúr d’fhoireann an bháid sin.
D’éirigh leis an gcúigear eile den fhoireann an t-oileán beag sceirdiúil a shroicheadh slán agus bhí siad i dteannta ansin, in éineacht le criú an Mexico, ar feadh trí lá, in ainneoin roinnt iarrachtaí iad a tharrtháil. D’éirigh le lucht bhád tarrthála Loch Garman na fir a thabhairt slán ón oileán beag i ndeireadh báire, le gníomh gaile a bhfuil iomrá fós air. mion|Dúnadh an stáisiún sa bhliain 1914
An Mexico
Long trí sheolchrann a bhí sa Mexico ó chalafort Frederikshald na hIorua. Ar an 4 Samhain 1913, d’fhág sí Isla Del Carman ar chósta thiar Mheicsiceo agus lastas ar bord aici d’adhmad mahagaine agus céadair.
Bhí a triail ar Learpholl Shasana agus bhí deichniúr ar bord: an captaen, Ole Edvin Erickensen, agus criú de naonúr eile. Rinneadh roinnt damáiste don long le linn an aistir fhada farraige agus b’éigean í a thabhairt i dtír sna hAsóir chun í a dheisiú. De dheascadh na moille sin, ní raibh sí ag tarraingt ar Cheann an Chairn go dtí lár mhí Feabhra 2014. mion|Bá ag Banú Dé hAoine an 20 Feabhra, tháinig stoirm mhór fhíochmhar uirthi amach ó chósta theas Loch Garman agus seoladh isteach í idir leithinis Rinn an Duáin agus na Saillte. Ar a trí an chlog an tráthnóna sin, tháinig sí i dtalamh ar sceird, tuairim agus naoi méadar ó Oileán na gCaorach Beag, oileáinín lom sceirdiúil atá suite míle amach ó Chuan Bhanú. D’ísligh siad bád tarrthála na loinge san fharraige agus beirt fhearr inti ach scuabadh ón long í sin ar an toirt agus níorbh fhéidir leis an mbeirt a bhí sa bhád í a chasadh ar ais chun na loinge i gcomhair a gcomrádaithe. Tháinig an bád agus an bheirt fhear i dtír ag Banú. mion
An Helen Blake, bád tarrthála Fhiodh Ard
Thug an Garda Cósta ag Banú faoi deara an long a bheith i dtrioblóid sular bhuail sí an sceird agus chuir siad scéala siar chuig lucht an bháid tarrthála i bhFiodh Ard ionas go mbeidís faoi réir. Tamall gairid roimh a ceathair a chlog, cuireadh an Helen Blake, bád tarrthála Fhiodh Ard, i bhfarraige agus foireann de cheithre fhear déag inti. Nuair a bhí an Helen Blake ag druidim leis an Mexico, bhuail maidhm mhór í, iompaíodh í agus rinneadh smionagair di ar na carraigeacha. Bádh naonúr d’fhoireann an bháid tarrthála.
D’éirigh le criú an Mexico fear amháin díobh a tharraingt aníos ar bord na loinge briste agus d’éirigh leis an gceathrar eile an t-oileán a shroicheadh slán i ndeireadh báire ach ar éigean. Níor thúisce ar an oileán iad ná gur caitheadh téad ón long bhriste chucu, agus tharraing siad tríd an sáile chun an oileáin an t-ochtar de chriú na loinge a bhí inti fós agus an duine dá gcomhardaithe féin a bhí sábháilte ag an gcriú.
Briseadh an soitheach óna chéile ina dhiaidh sin. D’fhág sin trí dhuine dhéag sáinnithe ar an gcreig bheag sin faoin bhfuacht agus faoin drochaimsir. Bhíothas in ann a fheiceáil ón mórthír go raibh go raibh fir ar an oileán ach ní bhfuarthas tásc ar an tubaiste a bhí tar éis titim amach gur tháinig cuid de choirp na bhfear i dtír ar an gcladach lámh le Baile Madair agus Baile Cuilinn. Ba mhillteanach an briseadh é do phobal beag iascaireachta Fhiodh Ard.
Bhí naonúr dá gcomharsana agus dá ngaolta caillte d’aon bhuille amháin. Ba as comharsanacht Fhiodh Ard féin an naonúr fear a bádh: Christopher Bird (An Liagóir), William Bird, Thomas Handrick (An Fear Tosaigh). James Morrissey, Michael Handrick, Patrick Butler, William Banville, Patrick Roche agus Patrick Cullen. mion|Oileáin na gCaorach
Sáinnithe ar an oileán
Rinne báid tarrthála na Cille Móire, Dhún Mór agus Loch Garman iarrachtaí fóirithint a dhéanamh ar na fir ar an oileán an tráthnóna sin agus arís an lá arna mhárach. Tráthnóna Dé Sathairn, áfach, chuaigh an aimsir in olcas go mór agus ón uair sin go dtí maidin De Luain (23 Feabhra), níorbh fhéidir dul in aghaidh na síne ná aon rud a dhéanamh le teacht i gcabhair ar na trí fhear déag a chaith trí oíche scáfara ar an gcreig rite faoin bhfuacht gan foscadh ar bith ón ngála, ón gcasairneach ná cáitheadh na farraige. Ní raibh le hithe acu ar feadh an ama sin ach dhá channa feola agus roinnt bairneach a phioc siad ó na carraig eacha, ná le hól acu ach roinnt bheag branda agus leathphionta fíona a sciob siad leo ó raic na loinge. Ar an 21 Feabhra, bhásaigh duine de chriú na loinge, Antonio Live, fear ón bPortaingéil ó dhúchas. An Tarrtháil
mion|ó Bhaile Chuilinn mion|Haakon VII, rí Iorua, 1913 mion|Helen Blake, RNLI Historic Lifeboats in [[Chatham, Kent ]]Go moch maidin Dé Luain (an 23 Feabhra), bhí an gála maolaithe a dhóthain chun cur ar chumas bhád tarrthála Dhún Mór cur chun farraige an athuair. D’éirigh leo téad a theilgean chomh fada leis an oileán le roicéad agus thriail siad báidín a chur anonn leis an téad sin. Briseadh an báidín ar na gcarraigeacha, ach, mar sin féin, d’éirigh leo beirt d’fhoireann an Helen Blake a thabhairt anall trína dtarraingt tríd an bhfarraige leis an téad agus baoi tarrthála. D’fhág sin deichniúr beo ar an oileáinín go fóill.
Timpeall 7:30 an mhaidin sin, tháinig bád tarrthála Loch Garman ar an láthair agus punta beag láidir aici a bhí ní b’oiriúnaí don obair. Ghlac beirt fhear den fhoireann, James Wickham agus William Duggan, an cúram fíorchontúirteach orthu féin an punta a stiúradh chomh fada leis an oileán agus na fir a bhí sáinnithe ann a thabhairt slán. Sé cinn de thurais a rinne siad anonn agus anall agus an fir á dtógáil acu ina mbeirteanna ón oileán. Ar an dara turas, briseadh poll i dtóin an phunta bhig. Sháigh siad builín aráin sa pholl agus lean siad orthu go dtí go raibh gach duine díobh tógtha slán acu ón oileán.
I ndiaidh na Tarrthála
Cuireadh triúr an Helen Blake i dtír ag Fiodh Ard ar dtús agus ansin tugadh seachtar an Mexico go cé Phort Láirge mar a raibh na mílte bailithe ann chun na múrtha fáilte a chur rompu agus roimh laochra gaisciúla bhád tarrthála Loch Garman. Tharraing an tragóid agus an tarrtháil dána aird an domhain mhóir.
Bhí Rí agus Banríon na hIorua i measc na ndaoine ó chéin is cóngar a chuir síntiús do chiste a cuireadh ar bun chun teacht i gcabhair ar bhaintreacha agus dílleachtaí na bhfear ó Fhiodh Ard a bádh sa tragóid. D’imigh cuid de na síntiúis ar strae chuig Fiodh Ard i gContae Thiobraid Árann agus is mar gheall air sin a tugadh Fethard-on-Sea ar an sráidbhaile iascaireachta i gContae Loch Garman den chéad uair.
Bhronn Rí na hIorua gradam speisialta ar na laochra James Wickham agus William Duggan mar chomhartha buíochais ó mhuintir na hIorua agus bhronn Cumann Lúthchleas Gael boinn óir ar an mbeirt. Ba é sin an t-aon uair i stair an Chumainn ar bronnadh bonn óir ar aon duine as aon ní a dhéanamh nár bhain le páirc an imeartha.
Comóradh an heachtraí seo i roinnt amhrán a cumadh go háitiúil agus atá ar marthain fós i mbéaloideas an Chontae: There was a deed of special daring, of courage brave and bold,
Performed by two of the Wexford crew; their names I will unfold:
Bill Duggan and Jim Wickham, in a small boat they did go,
''And rescued the crew while the wild waves flew around the Mexico.
When the Cat's Away (scannán 1929)
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea When the Cat's Away a rinneadh sa bhliain 1929. Is gearrscannán Mickey Mouse é.
Maine
Is stát é Maine i Stáit Aontaithe Mheiriceá, in oirthear na tíre. Tá 1,328,361 duine ina gcónaí sa stát, 16.6 duine sa chiliméadar cearnach. Is é an 41ú stát is mó daonra i SAM (agus an 38ú stát de réir dhlús an daonra). Tá achar 91,646 ciliméadar cearnach i Maine. Is é an 39ú stát is mó.
Is é Augusta príomhchathair an stáit agus is é Portland an chathair is mó.
Go dtí an bhliain 1820 ba chuid de stát Massachusetts é Maine.
Teangacha
Is í Béarla an phríomhtheanga ag formhór dhaonra Maine(92.25%). Fraincis an príomhtheanga do 5.28% de dhaonra Maine (an céadtadán is airde i S.A.M.).
Naisc sheachtracha
mion|clé|Siopaí i g[[Kennebunkport, Maine um na Nollag]]
Gerrie Coetzee
Dornálaí ón Afraic Theas, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, ab ea Gerhardus Christian "Gerrie" Coetzee a rugadh ar 8 Aibreán 1955 i Boksburg, an Afraic Theas.
Cailleadh é ar 12 Eanáir 2023, tar éis cath le hailse.
Sóras
Is éard is sóras ann ná struchtúr plandúil, comhdhéanta as cuid mhaith spóragán. Baineann sé de ghnáth le raithneach, mar a mbíonn sórais leagtha amach ar phatrúin shonracha ar dhromchlaí íochtaracha na nduilleog, ach faightear freisin iad ar algaí is fungais. Tugtar iondúisiam ar an liopóg fíocháin, atá cosúil le claibín, a chlúdaíonn is a chosnaíonn an sóras i gcuid de na raithneacha.
The Barnyard Battle
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea The Barnyard Battle a rinneadh sa bhliain 1929. Is gearrscannán Mickey Mouse é.
Ricardo Gardner
Is peileadóir sacair é Ricardo Gardner. Imríonn sé faoi láthair do Bolton Wanderers F.C.
Henrik Pedersen
Is imreoir sacair é Henrik Pedersen (r.10 Meitheamh, 1975 i Kjerellup, An Danmhairg). Imríonn sé faoi láthair le Silkeborg IF. D'imir sé le Bolton Wanderers ó 2001 go 2007. D'imir sé le Hull City ón séasúr 2007/2008.
Greg Page
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, ab ea Greg Page a rugadh ar 25 Deireadh Fómhair, 1958 i Louisville, Kentucky agus a fuair bás ar an 27 Aibreán, 2009.
Gníomhaireacht Náisiúnta um Bainistíocht Sócmhainní
Is foras í an Ghníomhaireacht Náisiúnta um Bainistíocht Sócmhainní nó GNBS (National Asset Management Agency nó NAMA) a bhunaíodh ag na hÉireann sa bhliain (2009).
Feidhmíonn an GNBS mar dhroch-bhanc chun déileáil leis an ngéarchéim airgeadais Éireannach agus le díbhoilsciú an bholgáin réadmhaoine. mion|[[Brian Seosamh Ó Luineacháin|Brian Lenihan, aire aireadais, 2008-2011]]
Cúlra
Sa bhliain 2008, thug an rialtas ag an am ráthaíocht *gan teorainn* do gach taisce i sé institiúid airgeadais a bhí faoi úinéireacht Éireannach. Ach d'éirigh an Géarchéim airgeadais ag an am i bhfad níos measa, agus an ráthaíocht thar a bheith costasach. Chinn an rialtas céanna sa bhliain 2009 droch-bhanc a bhunú chun an costas don cháiníocóir a laghdú.
Ritheadh an t-acht a chuir an GNBS ar bun ar 22 Samhain 2009.
Gnóthaí
Cheannaigh an GNBS iasachtaí fhorbairt réadmhaoine ó na bainc ag íoc astu le 'bannaí rialtais' (sa bhliain 2010, thug an BCE údarás do Bhanc Ceannais na hÉireann, "Emergency liquidity assistance" a chur ar fáil).
Easpa dídine
Dúirt an rialtas sa bhliain 2014 go raibh sé dóchasach go gcuirfeadh an GNBS roinnt foirgneamh ar fáil chun aghaidh a thabhairt ar ghéarchéim na heaspa dídine.
Fibricíteas
Téarma neamhchruinn ar chráphian sna matáin is an fibricíteas nó fibrimiailge. Féadann an phian a bheith dian go háitiúil sa mhuineál, na guaillí nó an droim. Ní féidir an bhunchúis a aimsiú sa chuid is mó de na cásanna.
Leonardo Fibonacci
Matamaiticeoir a rugadh i bPisa na hIodáile ab ea Leonardo Fibonacci (Leonardo Pisano, c 1170 – c 1250), an matamaiticeoir meánaoiseach is cáiliúla dá raibh ann. Chuir sé an córas deachúil chun cinn, agus d'fhorbair an uimhirtheoiric go mór. Tháinig sé ar sheicheamh Fibonacci, na slánuimhreacha ina bhfuil gach uimhir cothrom le suim an dá uimhir roimpi (0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13…).
18 Aibreán
Is é an 18 Aibreán an 108ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 109ú lá i mbliain bhisigh. Tá 257 lá fágtha sa bhliain.
The Plow Boy
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea The Plow Boy a rinneadh sa bhliain 1929. Is gearrscannán Mickey Mouse é.
Aideen McQueen
Bean ghrinn í Aideen McQueen a bhíonn ag gigeáil mórthimpeall na hEorpa go rialta chomh maith le mórchlubanna na hÉireann agus na Breataine chomh maith. Tá sí le feiceáil ar RTÉ agus Virgin Media, chomh maith le The International Comedy Club, The Laughter Lounge, Iveagh Garden's Comedy Festival, Electric Picnic agus The Kilkenny Cat Laughs.
Ian Walker
Is iarimreoir sacair é Ian Walker. D´'imir sé cheana le Tottenham Hotspur agus le Bolton Wanderers F.C..
Rameshbabu Praggnanandhaa
Is imreoir fichille as an India agus Ardmháistir Idirnáisiúnta é Rameshbabu Praggnanandhaa (a rugadh ar 10 Lúnasa 2005).
Bhí Rameshbabu Praggnanandhaa sé bliana déag d’aois nuair a bhí an bua aige ar an imreoir is fearr ar domhan ag an am, Magnus Carlsen. Ba é Rameshbabu an duine is óige a fuair an lámh in uachtar ar Carlsen, curiarracht atá sáraithe ag a chomhthíreach Dommaraju Gukesh ó shin. Ba é Carlsen an curadh domhanda roimhe seo.
Seán Cúipéir
Is peileadóir Ghaelach ó Bhaile Átha Cliath é Seán Cúipéir (Jonny Cooper sa Bhéarla). Imríonn sé le haghaidh Baile Átha Cliath agus Na Fianna. Bhí Cúipéir ar fhoireann Bhaile Átha Cliath nuair a bhain siad Craobh Laighean i 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 agus 2017. Tá dhá ghradam 'All Stars' buaite aige: 2016 agus 2018.
Luathshaol
Is é an duine is óige de cheathrar leanaí é; tá beirt deartháireacha agus deirfiúr aige. D'oibríodh sé i ngnó a sheanathar sa samhradh.
Cad a dhéanann sé don obair
Tá sé ag fáil Fisiceolaíocht Mháistreachta san lompar
Is éard atá I gceist leana phost lae ná obair in earcaíocht mac léinn ag DCU
Tá dhá bhliain  déanta aige máistrí páirtaimseartha I bhfiseolaíocht eagraíochtúil agus iompraíochta freisin ag DCU
Tugann Jonny cainteanna ceannaireachta ó am go ham
Cá bhfuil sé a spreagadh
Bhí a fhios aige nach raibh sé ar an imreoir is fearr ar an bhfoireann nuair a bhí sé níos óige ach ba é a rata oibre agus a chuardach leanúnach le haghaidh feabhsúcháin a chuidigh leis a bheith ina pheileadóir anois tá sé anois
Teidil peile a bhuaigh
The Championships, Wimbledon
Comórtas leadóige a bhíonn ar siúl gach bliain i Londain, Sasana is ea The Championships, Wimbledon. Is páirt den Grand Slam é Wimbledon, a imrítear gach Meitheamh agus Iúil ag an All England Lawn Tennis and Croquet Club.
Seán Cúipéir
An sá síos
Creidtear gur leanadh duine 24 blian d’aois sular saraíodh é arís agus arís eile I lonsaí scain a tharla ag thairt ar 5.30am ar 20 méan fómhair 2014
An Bóthar Leathan
Sráidbhaile beag agus baile daonáirimh i gContae Thiobraid Árann is ea an Bóthar Leathan. Tá sé suite ar an mbóthar réigiúnach R660 idir Caiseal agus Mainistir na Croiche. Rinne an Phríomh-Oifig Staidrimh baile daonáirimh den Bhóthar Leathan den chéad uair i ndaonáireamh 2016, agus bhí 299 duine ina gcónaí ann ag an am sin.
Seán Cúipéir
An sá síos
Phléadáil Mark Leavelle 32 blian d’aois cliontach chun Jonny Cooper
The Championships, Wimbledon
Stair
mion|clé|Cúirt Uimhir a hAon Imríodh an chéad chomórtas sa bhliain 1887. Comórtas d'imreoirí amaitéaracha ab ea é ag an am sin. Imríodh an chéad chomórtas san áit ina mbíonn sé ar siúl faoi láthair sa bhliain 1922. Thosaigh imreoirí gairmiúla isteach san iomaíocht sa bhliain 1968.
Seán Cúipéir
An sá síos
Cooper a fháil naoi gcinn de chréacht stab ar a mhuladh a eyelids agus a limistéar muinéal
Sorgam
Gránarbhar atá cosúil le harbhar Indiach i gcruth ginearálta, ach le dias dlúth de ghráinní beaga is ea sorgam (géineas Sorghum). Is é arbhar caifearach nó arbhar guine an cineál is tábhachtaí, a shaothraítear mar phríomhbhia i gcuid mhaith den Afraic is an Áise, agus mar bhia d'ainmhithe i Meiriceá is an Astráil. Tá saghas amháin a tháirgeann siúcra, díreach cosúil le cána siúcra.
Hugh Mac Giolla Chearra
Is fuirseoir, iriseoir agus aisteoir é Hugh Mac Giolla Chearra. Chaith sé bliain ag obair ina Chomhordaitheoir ar na Meáin Shóisialta le BLOC Tg4, áit ar chruthaigh sé Bia Duit agus Hughlán. Faoi láthair tá post aige ag scríobh do JOE.ie agus tá sé ar dhuine de chruthaitheoirí an phodchraolta Na Seansálaithe in éindí le hÁine Mhaoir agus James Ó Flatharta.
Sortáil is cumaisc
Pacáiste bogearraí a dheartar chun comhaid sonraí ríomhaire a shortáil nó a athshortáil, agus dhá chomhad dhifriúla a shortáil i gcomhad amháin cumaiscthe sortáilte. Bhíodh pacáistí mar seo i ngnáthúsáid nuair a bhíodh baiscphróiseáil is téip mhaighnéadach in úsáid go forleathan i ríomhaireacht gnó, ach tar éis próiseáil ar líne is diosca maighnéadach a bheith curtha ina n-ionad is beag úsáid a bhaintear astu anois.
Tony Tubbs
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Tony Tubbs a rugadh ar 15 Feabhra, 1958 i gCincinnati, Ohio.
Colaimbín
Planda ilbhliantúil atá dúchasach don Eoraip, tuaisceart na hAfraice is an Áise. Na duilleoga roinnte i 3 theascán, gach ceann roinnte i 3 cinn arís. Na bláthanna gorm, bán go hannamh, 5 pheiteal ar gach ceann agus spor cuartha dírithe ar gcúl le neachtar ann. Cuimsíonn na cineálacha coitianta gairdín hibridí le spoir fhada dhíreacha is bláthanna níos daite.
Conn Ó Ceallacháin
Is peileadóir Ghaelach ó Bhaile Átha Cliath é Conn Ó Ceallacháin (Con O'Callaghan sa Bhéarla). Imríonn sé le haghaidh Baile Átha Cliath agus Cuala. Bhí Mac Síomóin ar fhoireann Bhaile Átha Cliath nuair a bhain siad Craobh Laighean i 2016 agus 2017. Tá Gaeilge líofa aige, agus bíonn sé sásta agallaimh a dhéanamh tríd Ghaeilge.
Caledonia
Ainm Laidine is ea Caledonia (an Chaladóin) a ghlaoigh na Rómhánaigh ar an tír ar thaobh ó thuaidh de chúige Britannia, arbh ionann go garbh agus Alba an lae inniu. Ó am go ham, áfach, ba chuid d'Impireacht na Róimhe é an chuid sin de dheisceart na Caladóine, chomh fada ó thuaidh is an Balla Antonine. Sa lá atá inniu ann, feictear é ach amháin mar ainm rómánsach nó fileata d'Albain go léir.
Sanasaíocht
Is dócha é go bhfuil an focal fréamhaith ó fhoinse P-Ceiltise. De réir Zimmer (2006), tá Caledonia fréamhaithe ón ainm treibhe Caledones (nó Calīdones), a thugann sé mar shanas "'le cosa crua', ag lua seasmhachta", óna fréamhacha Prótai-Cheiltise *kal-, "crua" agus *φēdo-, "cos". Ar an mbealach céanna, molann Moffat (2005) go bhfuil gaol ann idir an t-ainm agus an focal Breatnaise caled, "crua", ag lua b'fhéidir nó an tír chreagach nó cruas na ndaoine.
Deir Keay agus Keay (1994) ámh gurb amhlaidh é gur réamhCheilteach é an focal.
Úsáid bhunúsach
Mar a úsáideadh Tacitus, Tolamaes, Lucan agus Plinias Mór an t-ainm, Pictavia nó Tír na gCruithneach a bhíodh i gceist, an Alba den chuid is mó sa lá atá inniu ann, taobh ó thuaidh den Bhalla Haidrian (cé go bhfuil an balla úd laistigh de Shasana inniu).
Faightear ainm na gCaladónach i logainmneacha, amhail is Dùn Chailleann agus b'fhéidir an sliabh Sìdh Chailleann. De réir Historia Brittonum, foraois in Albain ba ea suíomh an seachtú catha de Rí Artúr, darbh ainm Coit Celidon as Sean-Bhreatnaise.
The Karnival Kid
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea The Karnival Kid a rinneadh sa bhliain 1929. Is gearrscannán Mickey Mouse é.
Seán Mac Gafraidh (peileadóir)
Is peileadóir Ghaelach ó Bhaile Átha Cliath é Seán Mac Gafraidh (Jack McCaffrey sa Bhéarla; r. 19 Deireadh Fómhair 2993). Imríonn sé le haghaidh Baile Átha Cliath agus Cluain Tarbh. Bhí Mac Gafraidh ar fhoireann Bhaile Átha Cliath nuair a bhain siad Craobh Laighean i 2015, 2015 agus 2017. Tá trí ghradam 'All Stars' buaite aige: 2015, 2017 agus 2018.
Fideog
Fliúit shimplí ardairde a séidtear go díreach isteach ina ceann. Déanta as adhmad, le 6 mhéarpholl. Le blianta cuirtear gléasa miotalacha uirthi, agus béalóg eabhair nó plaisteach. An-choitianta ón 16ú-18ú céad, ach d'imigh as feidhm den chuid is mó sa 19ú céad. Is cineál di an fheadóg stáin.
Séamus Mac Cártaigh
Is peileadóir Ghaelach ó Bhaile Átha Cliath é Séamus Mac Cártaigh (James McCarthy sa Bhéarla). Imríonn sé le haghaidh Baile Átha Cliath agus Ciceam Bhaile Munna. Bhí Mac Cártaigh ar fhoireann Bhaile Átha Cliath nuair a bhain siad Craobh Laighean i 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 agus 2017. Tá trí ghradam 'All Stars' buaite aige: 2014, 2017 agus 2018.
Gairm Bhaile Munna
Tá dhá Chraobh Shinsear Peile Átha Cliath buaite aige in 2012 agus 2020 le Baile Munna.
Gairm Bhaile Átha Cliath
Faoi-21: Bhuaigh sé Craobh Peile Faoi-21 Laighean 2010 agus Craobh Peile Faoi-21 na hÉireann le Baile Átha Cliath.
Sinsear: Rinne sé a chéad chluiche ceannais do Bhaile Átha Cliath in aghaidh Laoise i gcluiche ceathrú ceannais Chraobh Laighean 2011, agus bhuaigh sé a chéad Chraobh Shinsir Peile Laighean i gcoinne Loch Garman i bPáirc an Chrócaigh i mí Iúil na bliana sin. Chuaigh Áth Cliath ar aghaidh chuig cluiche ceannais na hÉireann in aghaidh Chiarraí, agus bhuaigh McCarthy Craobh Peile Sinsear na hÉireann. Chríochnaigh an cluiche ar scór 1-12 in aghaidh 1-11.[5] Ainmníodh McCarthy do Imreoir Óg na Bliana CLG GPA dá léirithe.
Saol Pearsanta
Peileadóir sinsearach le Baile Átha Cliath ab ea a athair John a bhuaigh Craobh Shinsir Peile na hÉireann trí huaire.
Ó 2020, bhí sé fostaithe ag AIB agus bhí cónaí air laistigh de dhá chiliméadar ó Pháirc Poppintree, Páirc Choláiste Albert agus Páirc Bhaile Sheáin.
Brian Faulkner
Príomh-Aire ar Thuaisceart Éireann ba ea an Tiarna Arthur Brian Deane Faulkner, Baron Faulkner of Downpatrick, PC (18 Feabhra 1921 – 3 Márta 1977)
D’éirigh Faulkner mar Phríomh-Aire as a phost ar 30 Márta 1972. Bhí an chuma air go raibh fearg air ag an am ar an nuacht. Ach tharraing Faulkner conspóid mar Phríomh-Aire.
Bhí Faulkner i bhfeidhm arís nuair a cuireadh an Feidhmeannas Comhroinnte Cumhacht  le chéile ar 1 Eanáir 1974, i gceannas ar rialtas i Stormont a raibh aontachtóirí agus náisiúntóirí araon páirteach ann,, le Faulkner mar 'phríomhfheidhmeannach'. Bhí an Páirtí Aontachtach Uladh faoi stiúir Faulkner Ach ar 7 Eanáir 1974, chaill Brian Faulkner ceannaireacht an Pháirtí Aontachtaigh. Thit an rialtas seo faoi dheireadh ar 28 Bealtaine 1974 agus thit Tuaisceart Éireann faoi riail dhíreach na Breataine.
Bás anabaí
Ar 3 Márta 1977, fuair Faulkner bás roimh am; thit sé de chapall i dTamhnaigh Naomh, An Dún. Ní raibh ach 56 bliain d’aois aige.