cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tráth dom ag smaoineamh ar chríochaibh an tsaoil seo
Bhí ainm an údair dírithe go príomha ar imeachtaí sa Spáinn. Bhí arm mór á shlógadh agus longa cogaidh á bhfeistiú ag na Spáinnigh. Mhúscail na hullmhúchái seo suim agus amhras ar fud na hEorpa toisc gur léir go raibh ar intinn ag na Spáinnigh ionradh a dhéanamh ar thír éigin, ní raibh a fhios ag éinne cén tír a bhí i gceist. Cheap an t-údar gurbh í Éire a sprioc, mar a dúirt sé sa dán seo. Ach tháinig na Spáinnigh i dtír ar chósta na hAilgéire i dtús mí Iúil - briseadh orthu agus d'fhan an Ailgéir neamhspleách ar na hEorpaigh go ceann 50 bliain eile. Meastar gur scríobhadh an t-amhrán seo i mí an Mheithimh nó sa chéad leath de mhí Iúil, sular tháinig scéala faoin ionradh ar an Ailgéir chomh fada le hÉirinn. Bhí dóchas ag an údar as na "géanna fiáine", na cumhachtaí Caitliceacha agus an Stíobhartach. Bhain sé sásamh as cruachás na mBriotanach i gCogadh Saoirse Mheiriceá. An teachtaireacht a bhí aige ná "Is í guais na Breataine uain na hÉireann".
42 (uimhir)
Is é 42 an uimhir nádúrtha tar éis 41 agus roimh 43.
Lá Domhanda na mBocht
mion|"Make Poverty History" Bhunaigh an Pápa Proinsias Lá Domhanda na mBocht sa bhliain 2016, ag deireadh "Bliain na Trócaire". Tá an Domhnach áirithe seo tiomanta do na boicht ó shin. Ceiliúrtar an Lá ar an 33ú Domhnach sa bhliain.
Siad na teamaí a thugadh ó shin ná: ‘Sín do lámh don bochtáin’ (Siorach 7:32) agus 'Ní go deo a rachaidh dóchas na mbocht in éag' (Leabhar na Salm 9:19).
John Ford
Ba stiúrthóir Gael-Mheiriceánach é John Ford a rugadh i Cape Elizabeth, Maine ar an 1 Feabhra 1894 agus a fuair bás ar an 31 Lúnasa 1973. Ba as Gaillimh iad a tuismitheoirí.
Sevilla Fútbol Club
Is club proifisiúnta peile í Sevilla Fútbol Club a imríonn i bpríomhshraith na Spáinne, an Primera División. Bunaíodh an club ar 14 Deireadh Fómhair, 1905. Bhí D. José Luis Gallegos mar an chéad uachtaráin ar an chlub.
Sa bhliain 1890, d'imir an fhoireann a chéad chluiche agus an chéad chluiche oifigiúil sa tír, in aghaidh Recreativo Huelva. Sa bhliain 1914, bhuaigh siad an Copa de Sevilla (Corn Sevilla). Sa bhliain 1935, bhuaigh Sevilla an Copa del Rey. Le déanaí ta an Corn UEFA buaite acu chomh maith leis an Supercorn UEFA.
Oxegen
Is féile rac-cheoil é Oxegen. Tarlaíonn sé ag an ráschúrsa i mBaile Phúinse, Contae Chill Dara, Éire gach mí Iúil. Tagann na mílte daoine óga ann (an tromlach acu idir 16 is 20 bliain d'aois).
Maoracht Iwate
Maoracht de chuid na Seapáine is ea Iwate (岩手県). Tá sí suite i dtuaisceart na tíre ar an oileán Honshu. Tá 1,330,530 duine ina gcónaí in Iwate (daonáireamh 2010).
Oxegen
Thugtaí Witnness air an bhféile idir na blianta 2000 agus 2003.
Amarillo, Texas
Is é Amarillo príomhbhaile Contae Potter, Texas. Bhí 190,695 ina gcónaí in Amarillo sa bhliain 2010.
Maoracht Miyagi
Maoracht de chuid na Seapáine is ea Miyagi (宮城県). Tá sí suite i dtuaisceart na tíre ar an oileán Honshu. Tá 2,337,513 duine ina gcónaí i Miyagi (daonáireamh 2010).
Maothail, Contae Phort Láirge
Is baile suite i gContae Phort Láirge é Maothail.
Mainistir Leathrátha
Baile in Éirinn is ea Mainistir Leathrátha (Abbeylara). Tá an baile suite in iardheisceart na tíre i gContae an Longfoirt.
Poblacht
Is minic a ghlactar leis nach féidir leis an tír a bheith ina poblacht, más monarcacht atá ann, agus is minic a shainmhínítear an phoblacht mar neamh-mhonarcacht. Cé gur léiriú réasúnta maith é seo ar choincheap na poblachta mar is gnách é a thuiscint, níl sé deacair stát a shamhlú a bheadh idir eatarthu de réir an tsainmhínithe seo. An t-idirdhealú a dhéanaimid inniu idir monarcacht agus poblacht, ní raibh sé ann ó thús ama; go traidisiúnta, ní poblacht ná monarcacht í an olagarcacht; agus tá an sainmhíniú sin ag brath go mór mór ar choincheap an mhonarc, ar féidir níos mó ná aon tuiscint amháin a bhaint as.
Más ionann an tUachtarán agus an príomh-aire - is é sin, más amhlaidh nach bhfuil príomh-aire ar leith ann - deirtear gur poblacht uachtaráin atá ann. Sin é an cineál poblacht atá sna Stáit Aontaithe, mar shampla. I gcórais leathuachtaráin, ní hionann an tUachtarán agus an Príomh-Aire. Duine ar leith é an Príomh-Aire ansin - nó an Seansailéir, nó an Taoiseach. Bíonn ról an Uachtaráin éagsúil go leor i stáit éagsúla ina bhfuil an córas leathuachtaráin i bhfeidhm: san Fhionlainn agus san Fhrainc, mar shampla, tá cumhacht nach beag ag an Uachtarán, ach ina lán tíortha eile, cosúil leis an nGearmáin, níl ach gnóthaí deasghnách aige, agus is gnách, go fóinteach, dearcadh ar an bPríomh-Aire mar cheann stáit. I dtíortha áirithe - san Fhionlainn agus sa Ghearmáin, mar shampla - táthar ag súil leis go mbeidh an tUachtarán chomh neamhchlaonta agus is féidir, agus is é an nós san Fhionlainn go bhfágfaidh an tUachtarán slán ag a pháirtí féin nuair a thoghtar é.
Níl sé riachtanach gur aon duine amháin a bheadh san Uachtarán. San Eilvéis, is ionann an tUachtarán agus an Rialtas - is é sin, Comhairle Chónascach na hEilvéise. I San Mairíne, toghann an Fheis (an Ard-Chomhairle Coitianta, nó Consiglio Grande e Generale) as a measc beirt Thaoisigh Ceannais (Capitani Reggenti) a bhfuil cumhachtaí an Uachtaráin acu.
Loch Ciseórn
Is loch suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Loch Ciseórn.
Uair
Is aonad ama í an uair, a mhaireann 60 nóiméad nó 3,600 soicind.
Suíomh misinéireachta
thumb|right|An suíomh misinéireachta Is éard is an suíomh misinéireachta ann ná an gnéas-suíomh ina mbíonn 'fear-ar-barr na mná' agus an bhean ina luí ar a droim agus na comhpháirtithe aghaidh ar aghaidh. Is sampla é an suíomh misinéireachta de chúpláil 'bolg ar bholg'.
Ceadaíonn athruithe an tsuímh céimeanna éagsúla i dteannluiteacha na faighne, i mbrostú an bhrillín, i ndoimhneacht an treáite, i rannpháirtíocht na mná agus i luas an tsúnáis. D'fhéadfadh na hathruithe seo a bheith bainteach leis an bhean ag dúnadh a cosa agus an fear ag leathadh a chosa agus é ag treá, chun spreagadh brillín níos fearr a bhaint amach, chomh maith leis an mbean ag scíthe a cosa ar an leaba, á gcur suas san aer, nó á dtimfhilleadh timpeall ar a comhpháirtí; nó ag cur piliúir amháin nó níos mó faoina mása.
Ráth Eanaigh
Bruachbhaile ar an taobh thuaidh de Bhaile Átha Cliath, príomhchathair na hÉireann, is ea Ráth Eanaigh (Raheny sa Bhéarla). Tá sé láraithe timpeall ar lonnaíocht stairiúil a raibh cur síos déanta uirthi chomh luath le 570 RC. Paróiste shibhialta is ea é atá suite sa tríocha céad (nó barúntacht) cáiliúil sin darb ainm an Chúlóg. Clochán beag suite cois farraige ab ea é i dtús báire ach tháinig borradh suntasach faoi, go tapa, sa 20ú haois, rud a d’fhág gur bruachbhaile den mheándlús é sa lá atá inniu ann, a bhfuil sráidbhaile aige mar chroílár.
Suíomh agus bealaí isteach ann
Tá Ráth Eanaigh suite ar an gcósta, timpeall ocht gciliméadar (5.0 mhíle) ó lár Bhaile Átha Cliath agus seacht gciliméadar (4.3 mhíle) ó Aerfort Bhaile Átha Cliath. Tá sé suite i limistéar riaracháin Chomhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath. Tá an teorainn le Comhairle Contae Fhine Gall in aice leis. Is iad Cill Easra, Cluain Tarbh, Ard Aidhin, Cill Bharróg, An Chúlóg agus Domhnach Míde na ceantair sa mháguaird ina thimpeall air, agus is é Binn Éadair an ghné is suntasach atá le feiceáil ón gceantar.
An Ráth
Tá fothrach de ráth mór iontach-sean suite i gcroílár Ráth Eanaigh, as ar ainmníodh an ceantar. Téann teorainn an ráth faoi lár an tsráidbhaile sa lá atá inniu ann, ó thaobh Abhainn Sheantraibh, ina bhfuil eanach ann, chomh fada leis an Eaglais Caitlicigh Rómhánaigh, Windsor Motors, Din na nGasóg agus an dá eaglais ann faoin ainm “Naomh Assam”. Rinneadh tochaltáin éagsúla ann sna 1970í, agus de réir sin tá tuairim mhaith againn cé chomh mór is a bhí sé (meastar timpeall 110 méadar trasna) agus cén saghas gné a bhí i gceist ann. Seans go bhfuil tionchar an ráth le brath in ionad na seaneaglaise agus na reilige atá suite in aice le príomhbhóthar an tsráidbhaile, agus i gclaí atá suite taobh thiar de Dhin na nGasóg chomh maith.
Cuireadh athruithe suntasacha i gcrích sa suíomh seo le linn an 19ú haois, nuair a rinne an Telford Engineering Company oibríochtaí ann; roimhe sin, shroich an bóthar an sráidbhaile ag bun an chnoic phríomha agus ansin chas sé ar chlé go tobann i dtreo an chósta ag barr na Sráide Móire. Laghdaíodh an méid den seanráth atá fós ann nuair a rinneadh oibríochtaí chun an bóthar a chur ar bhealach níos dírí chomh maith.
Suímh Reiligiúnacha
right|280px|Eaglais na Naomh Uile (Eaglais na hÉireann) i Ráth Eanaigh, an eaglais inar phós Bono (U2) Ali Hewson. right|280px|Cros "i stíl Cheilteach" i lár Ráth Eanaigh agus fothrach na tseaneaglaise taobh thiar de. Ceaptar gur comharba den luathlonnaíocht reiligiúnach é Eaglais Naomh Assam, a tógadh in 1712 í nuair a athógadh foirgneamh a bhí ann roimhe sin, agus tógadh an tseaneaglais sin in 1609. Tá eaglais eile ann faoin ainm Eaglais Naomh Assam chomh maith, os comhair na heaglaise sin, a tógadh in 1864, sa tréimhse sin ina tugadh ar ais an cearta eaglaisí a bheith ag an Eaglais Chaitliceach Rómhánach.
Bhí dhá thobar beannaithe suite i Ráth Eanaigh chomh maith. Tá Páirc Naomh Áine ainmnithe as an chéad cheann den dá thobar sin, Tobar Naomh Áine. Tá suíomh an tobair seo fós le feiceáil faoi bhun chúpóla déanta as cnoic atá taobh leis an linn bád rámhaíochta sa pháirc, ach is fada an lá go raibh aon uisce le fáil ann, d’ainneoin na hiarrachtaí a rinne na húdaráis bhardasacha chun é a dheisiú. B’i bhfaiche ina bhfuil Eaglais Mhuire Mháthair Ghrásta Dé suite sa lá atá inniu ann a raibh an dara tobar, a bhí tiomnaithe do Naomh Assam, suite. An uair dheireanach a tugadh aon suntas air, bhí lug san áit ina raibh sé suite ach níos déanaí, san 20ú haois, clúdaíodh é agus rinneadh an t-uisce ann a atreorú isteach in Abhainn Sheantraibh.
Cuimhneachán do mhisinéir éigin ón 19ú haois arbh as an gceantar é agus a thug a aghaidh ar an India is ea an chros “i stíl Cheilteach” atá ar taispeáint sa sráidbhaile. Sa lá atá inniu ann feictear duit é ar an bpríomhshráid, ach roimhe seo bhí sé suite in, ar a laghad, trí shuíomh eile, agus d’íoc daoine as an India as.
Scéim na leac gorm
Tá painéil mhóra ar a luaitear na gnéithe stairiúla agus nádúrtha is suimiúla i mBéarla agus i nGaeilge, le léarscáileanna de limistéar lár an tsráidbhaile, suite ar cheachtar taobh den chrosbhealach lárnach. Chomh maith leis sin, in 2016 rinne Comhlachas Gnó Ráth Eanaigh leaca staire gorma a shocrú ar, nó i ngaireacht do, 15 foirgneamh stairiúla, a chum Cumann Oidhreachta Ráth Eanaigh an t-ábhar scríofa atá le léamh orthu.
Ráth Eanaigh-ar-an-trá
Bhí lonnaíocht eile, faoin 19ú haois ar a laghad, clochán, “dara Ráth Eanaigh”, Ráth Eanaigh-ar-an-trá, ag an suíomh sin ar a dtugtar “The Whip of the Water” i mBéarla (nó “an Fuipe san Uisce”) ina dtéadh Bóthar Bhinn Éadair taobh leis an bhfarraige, (agus ina dtéadh Sruthán an tSionnaigh isteach inti). Bhí bóthar ar an trá san áit, nach bhfuil rian de fágtha go deo, i ndiaidh dó a bheith scuabtha ag an bhfarraige. Ina dhiaidh sin, cuireadh an líne tram go dtí Binn Éadair ann. Leagadh amach an bóthar a théann ar fad an bhealaigh seo sa lá atá inniu ann, Bóthar Shéamais Uí Lorcáin, i bhfad níos deireanaí.
Muilinn agus an caladh
Mar chomhartha den rathúnas, san 18ú haois bhí muileann uisce gar do bhéal Abhainn Sheantraibh agus dhá mhuileann gaoithe, ceann amháin ar Bhóthar Bhinn Éadair, agus ceann ar Ard Belmont, agus caladh cloiche, chomh maith.
Na teachíní gleoite "Crescent Cottages"
right|280px|Na teachíní gleoite i Ráth Eanaigh a dtugtar "crescent cottages" orthu.Tá ocht dteachín gleoite ar a dtugtar “crescent cottages” lonnaithe ar Shráid an Stáisiúin, in aice leis an gcoirnéal le Sráid Bhinn Éadair, agus áirítear iad i measc na bhfoirgneamh is sine sa sráidbhaile. Thóg fear as an gceantar, Samuel Dick, iad timpeall 1790, agus bhí sé ina Ghobharnóir ar Bhanc na hÉireann ag an am. B’árais chónaithe iad do chuid de na fir a d’oibrigh ar eastát an Uasail Dick. Tugtar “na teachíní dó - ré - mí” ar na teachíní mar leasainm orthu. Tráth dá raibh, bhí oifig an phoist den sráidbhaile suite sa teachín is gaire don teach tábhairne an Station House.
Ainm
Tá roinnt mhaith mhínithe éagsúla ar cad is bhunús leis an ainm “Ráth Eanaigh”: de réir mhíniú amháin, is é “Ráth Éanna” b’ainm den áit ar tús, agus gur tagairt atá ann ar thaoiseach áitiúil darbh ainm Éanna, agus de réir cheann eile ba é “Ráth Eanaigh” an t-ainm a bhí air ón dtosach, agus an focal “eanach” ag tagairt do riasc nó do bhealach trí riasc. Teoiric eile atá ann ná gur “Ráth Ain Abha” an t-ainm a bhí air ar tús, nó “Daingean Amhra an Mhuir”. Seans maith nach réiteofar riamh an cheist, ós rud é gur cailleadh bunús an méid sin ainmneacha, go háirithe d’áiteanna laistigh den Pháil. Tugann muintir na háite “Ráth Éanna” air agus de ghnáth is é “Ráth Eannaigh” a dtugann na húdaráis oifigiúla air. Suas go dtí an meán 20ú haois, d’fhoghraíodh a lán de mhuintir na háite an t-ainm sa Bhéarla mar “Rahenny”, nó mar “Ratheny”, seachas mar “Raheny”.
Cé go bhfuil na srianta d’ainmneacha cosúil leis le haimsiú timpeall na tíre (leithéidí Ráth Eanchú, nó Rahanna sa Bhéarla), is beag nach ainm leithleach ar fad é an t-ainm “Raheny” sa Bhéarla, agus an t-ainm céanna curtha ar aon áit amháin eile sa tír, ceantar beag sa bhaile tuaithe Lusca. Níl an áit seo, a bhí ina lonnaíocht thábhachtach mainistreacha agus sibhialta i dtuaisceart Chontae Bhaile Átha Cliath, tráth dá raibh, i bhfad i gcéin uaidh ach níl aon cheangal idir an dá áit, go bhfios dúinn.
Gnéithe
Chomh maith le hAbhainn Sheantraibh, téann an Nainicín (the Naniken River sa Bhéarla) tríd, chomh maith le Sruthán an tSionnaigh agus Sruthán an Blackbanks, a dhéanann Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath monatóireacht orthu go léir. Tagann Sruthán an tSionnaigh agus Sruthán Blackbanks ar sruth ón limistéar aolchloiche ar barr Shráid an Stáisiúin (ina raibh uaimheanna agus cairéil ann fadó), ceann ar cheachtar taobh den chnoc ghéar sin, Cnocán na hOlóige, ar Bhóthar an Stáisiúin. [...] [...]
right|280px|Na "Stáblaí Dearga" i bPáirc Naomh Áine
Gné shuntasach sa cheantar is ea an trá atá beagnach cúig chiliméadar ar fad darb ainm Trá Chnocán Doirinne, suite ar Oileán an Bhulla Thuaidh, atá ina anaclann dúlra agus í suite i gCluain Tarbh chomh maith le Ráth Eanaigh. I measc na bhfearann páirce atá sa cheantar, áirítear an dá pháirc bhardasacha is mó i mBaile Átha Cliath, Oileán an Bhulla Thuaidh agus Páirc Naomh Áine (roimhe seo ina baile do mhuinir Guinness a bhfuil clú orthu as an ngrúdaireacht agus an bhaincéireacht), atá suite i Ráth Eanaigh agus i gCluain Tarbh araon. Chomh maith leis sin tá Páirc Éadan Mór suite ann (ina bhfuil páirceanna imeartha agus cúrsa galf dhá mhaide), agus Páirc Bhóthar Ghleanntán an Tobair (ar fad Abhainn Sheantraibh) agus a lán áiteanna féarmhara beaga eile scaipthe timpeall an cheantair.
Is iontach an áis é an bealach cois farraige chun siúlóid nó rothaíocht a dhéanamh (is féidir siúl nó dul ag rothaíocht ó Bhinn Éadair gan bhac, cé is moite i gCeantar na nDugaí). Is amhlaidh iad Páirc Naomh Áine agus na sráideanna atá faoi dhuilleog sa cheantar.
Eagraíochtaí agus na meáin chumarsáide
Tá a lán de na gnólachtaí áisiúla, chomh maith le roinnt comhlachtaí sibhialta, ina mbaill de Chomhlachas Gnó Ráth Eanaigh (nó Raheny Business Association (RBA) sa Bhéarla), cineál comhlachais tráchtála. Faigheann Grúpa Shráidbhaile Slachtmhar Ráth Eanaigh urraíocht ó ghnólachtaí agus ó ghrúpaí éagsúla sa cheantar, go háirithe ó Chomhlachas Gnó Ráth Eanaigh a fheidhmíonn mar chomhordaitheoir den ghrúpa, leis.
An Comhshaol agus na Bailte Slachtmhara
Tá Grúpa Shráidbhaile Slachtmhar i Ráth Eanaigh le blianta fada anuas, a thiomáineann gníomhaíochtaí le haghaidh chomórtas na mBailte Slachtmhara, agus d’éirigh leis an ceantar roinnt mhaith dámhachtain chathrach a bhaint amach a bhuí le h-iarrachtaí an ghrúpa. In 2006, chuir Comhlachas Gnó Ráth Eanaigh tús le hurraíocht a chur ar fáil do chomhordaitheoir íoctha páirtaimseartha chun obair an ghrúpa a stiúradh. Éiríonn le Ráth Eanaigh i gcomórtas na mBailte Slachtmhara go seasta. Bhain sé amach an grádú measúnaithe “Molfar go mór é” in 2008 agus sa tuarascáil nótáilte, rinneadh tagairt don fhéidearthacht go mbuafadh an sráidbhaile an comórtas ar fad, ach amháin go ndéanfar píosa beagán níos mó eagraíochta i bhfeidhm san iarracht. Fuair Ráth Eanaigh an bua sa chatagóir “Sráidbhaile Uirbeach is fearr” in 2009 agus bhí sé i measc na cheithre cheantar i mBaile Átha Cliath Cathrach a fuair ardmholadh sa chomórtas ginearálta an bhliain sin. Fuair Ráth Eanaigh an gradam le haghaidh an “Sráidbhaile Uirbeach is fearr” den athuair in 2014. Fuair Ráth Eanaigh bonn cré-umha i gComórtas Náisiúnta na mBailte Slachtmhara in 2015, 2016 agus 2017
Áiseanna agus gnólachtaí
Rud amháin suntasach faoi Ráth Eanaigh ná go bhfuil an dara leabharlann bhardasach is gnóthaí i mBaile Átha Cliath suite ann, in aice le croílár an tsráidbhaile. Tá an gnólacht aturnae Carvill Rickard Solicitors cóngarach den leabharlann, agus é suite ar an suíomh ina raibh an chéad scoil Chaitliceach sa sráidbhaile. Thóg William Sweetman é timpeall 1820. Tá Ospís San Proinsias agus Ospidéal Naomh Seosamh (atá faoi riar Ospidéal Beaumont) suite i Ráth Eanaigh chomh maith, agus ionad sláinte áitiúil, Aontas Creidmheasa, agus stáisiún Garda Síochána chomh maith. Tá an stáisiún Garda Síochána suite trasna an bhóthair ó na scoileanna ar Chéide na Naomh. I ngaireacht leis sin, tá ceann de na trí ionad thrialacha tiomána atá i mBaile Átha Cliath suite i Ráth Eanaigh agus plás beag siopadóireachta, plás siopadóireachta San Áine, suite ann freisin.
Oideachas tríú leibhéal
Tá campas ag Coláiste Dhúlaigh, Coláiste Breisoideachais sa cheantar.
Ionad Siopadóireachta Ráth Eanaigh
Plás siopadóireachta gnóthach atá suite i gcroílár an tsráidbhaile, ar thaobh Bhóthar Bhinn Éadair, in aice le hAbhainn Sheantraibh, is ea Ionad Siopadóireachta Ráth Eanaigh. Is é Supervalu an príomhaonad ann. Chomh maith leis sin tá banc AIB, Banc Uladh, caifé/bialann, agus aonaid siopadóireachta éagsúla eile suite san ionad siopadóireachta. Tá roinnt aonaid mhiondíola agus ionaid díolacháin seirbhísí suite trasna an bhóthair ón ionad siopadóireachta. Tá gnólacht aturnae, Barron Morris solicitors, suite ann. Stadann na bealaí bus 31 agus 32 ag an ionad siopadóireachta, ag stad ‘Shráidbhaile Ráth Eanaigh’.
Fáilteachas
Go dtí le déanaí, bhí ceann den líon beag d'ostáin atá suite i mbruachbhailte ar an taobh tuaisceart den chathair suite i Ráth Eanaigh; Rinneadh an easpa óstán seo a laghdú nuair a tógadh scata óstán gar d’Aerfort Bhaile Átha Cliath (atá seacht gciliméadar (4.3 mí) ó Ráth Eanaigh). Tháinig saol an Óstáin Sheiling, suite sa sean Fox Hall, agus cuid den ghrúpa óstán Regency, chun deiridh luath in 2008, i ndiaidh dó cead pleanála a fháil, ach amháin go raibh ar na húinéirí cinneadh a achomharc, chun an príomhfhoirgneamh, foirgneamh stairiúil a raibh cosaint an dlí air, a atógáil mar árasáin le bloic bhreise d'árasáin in aice leis. Tabhair do d’aire Nóta 1
Lena chois, tá roinnt mhaith tithe leaba is bricfeasta sa dúiche.
Tá cúpla teach tábhairne ann, i measc na cinn a aithnítear is mó tá an Cedar Lounge, an Station House, an (Raheny) Inn agus an Watermill, agus i measc na háiteanna inar féidir béile a fháil tá an Watermill agus trí bhialann, ceann amháin suite i gceann de na trí shean-tithe scoile atá suite i lár an tsráidbhaile, ceann eile san fhoirgneamh ina raibh Raheny Hardware lonnaithe roimhe seo, agus chomh maith le sin tá caifé ina bhfuil béilí le fáil ann suite faoi bhun an phríomhionaid siopadóireachta.
Institiúidí reiligiúnacha
Tá séipéil de chuid na hEaglaise Caitlicí Rómhánaí agus d'Eaglais na hÉireann (an Eaglais Anglacánach) araon suite i Ráth Eanaigh, agus ceann amháin de na cinn de chuid na hEaglaise Caitlicí ina foirgneamh ollmhór suite in aice le croílár an tsráidbhaile agus í go hard os a cionn, agus an séipéal den dara heaglais luaite thús suite i suíomh gleoite ar an mbealach isteach go croí na sráidbhaile ón gcathair.
Is í Eaglais Mhuire Mháthair Ghrásta Dé an séipéal de chuid na hEaglaise Caitlicí Rómhánaí atá suite i lár an tsráidbhaile, agus í ar an eaglais pharóiste de Ráth Eanaigh. Ba iad Peppard and Duffy na hailtirí a dhear í, agus cuireadh dlaoi mhullaigh ar an bhfoirgneamh in 1962 tar éis don tionscnamh a bheith curtha ar ordú John Charles McQuaid chun dóthain spáis a chur ar fáil do thréad a eaglaisean féin a raibh borradh mór faoi sa cheantar ag an am. Osclaíodh an séipéal Dé Domhnaigh, an 22 Iúil, 1962. Tá triantán mór agus triantáin bheaga laistigh de sin ar an taobh den fhoirgneamh ina bhfuil an príomhbhealach isteach inti suite, ag féachaint siar ar mhóitíf thraidisiúnta atá le feiceáil i seanséipéil Rómhánúil éagsúla in Éirinn. Tá aghaidh an fhoirgnimh agus an túr cloigín déanta as aolchloch ghlas.
Tá an séipéal Caitliceach a bhí ann roimh don Séipéal Mhuire Mháthair a bheith tógtha, Séipéal Naomh Assam, atá i bhfad níos lú agus nach n-úsáidtear rómhinic go deo í, díreach os a comhair amach. Éiríodh as í a bheith ina séipéal ina bhfreastalaíodh an tAifreann go coitianta nuair a osclaíodh Séipéal Mhuire Mháthair. Struchtúr atá faoi chosaint is ea.
Chomh maith leis sin, tá eaglaisí eile sa dúiche, ceann i gcruth pirimide i bParóiste Chill Bharróg-Ghort an tSionnaigh, Eaglais Naomh Beinidict i bParóiste Pháirc na nGráinsí, agus Eaglais Naomh Bríde i bParóiste Chill Easra, chomh maith leis an séipéal i Mainistir na gCaipisíneach. Tá cúpla ord rialta eile de chuid na hEaglaise Caitlicí sa cheantar. Ar feadh na gcéadta bliain, roimh do na heaglaisí sa cheantar a bheith tógtha, bhí ar lucht Ráth Eanaigh freastail ar an Aifreann sa Chúlóg nó, ina dhiaidh sin, i gCluain Tarbh, nó fiú i dtithe timpeall na dúiche.
Ba é Arthur Guinness, an Chéad Bharún Ardilaun, a mhaoinigh tógáil an eaglais de chuid Eaglaise na hÉireann, don Pharóiste Anglacánach de Ráth Eanaigh (atá curtha in éineacht le Paróiste Chúlóige sa lá atá inniu ann), Eaglais na Naomh Uile. Tá gnéithe ailtireachta iontacha éagsúla san eaglais seo agus meastar í le bheith ar cheann de na heaglaisí is áille i mBaile Átha Cliath. Sular tógadh an eaglais seo, bhí eaglais níos sine suite i gcroílár Ráth Eanaigh chun freastail ar Anglacánaigh Pharóiste Ráth Eanaigh, Eaglais Naomh Assam, ceann níos sine ná an ceann atá inniu ann, a bhí ann ó 1712, agus foirgneamh eile a bhí ann roimhe sin ó 1609, agus ceann eile roimhe sin chomh maith, leoga. Tá teach reachtaire suite i dtailte Eaglaise na Naomh Uile, chomh maith le halla pobail agus teach geata don ghiolla eaglaise a bhfuil bail mhaith fós air. Fógraíodh in Aibreán 2010 go raibh obair deisiúcháin shuntasach de dhíth chun díon na heaglaise a athchóiriú agus rinneadh ciste airgid a thiomsú chun na críche sin.
Ina theannta sin, tá halla cruinnithe mór de chuid Bhráithre Plymouth i mBettyglen “nua”. Tá eaglaisí do lucht na n-eaglaisí Meitidisteachais agus Preispitéireachais i gCluain Tarbh.
Rudaí Suntasacha le tabhairt faoi deara
Bhíodh an Grove Social Club Disco ar siúl i gColáiste Naomh Pól, Ráth Eanaigh ó 1975 go 1997. Cuireadh ar siúl é cúpla uair ina dhiaidh sin san Old Sheiling Hotel.
Leigh Francis
Is fuirseoir agus aisteoir Sasanach é Leigh Szaak Francis, a rugadh sa bhliain 1973.
Comórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg 2020
Bhí Comórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg 2020 ar an 18ú heagrán bliantúil de Chomórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg.
Zbigniew Brzezinski
Comhairleoir slándála don uachtarán Meiriceánach Jimmy Carter a bhí in Zbigniew Kazimierz Brzezinski (Polainnis: Zbigniew Kazimierz Brzeziński) (a rugadh ar 28 Márta 1928-26 Bealtaine 2017).
Saol
Rugadh Brzezinski i Vársá, sa Pholainn. Ba thaidhleoir Polannach é athair Zbigniew, agus mar sin chaith sé tamall ina chónaí sa Fhrainc agus ansin sa Ghearmáin nuair bhí ina pháiste.
Sa bhliain 1938 chuaigh an teaghlach go Ceanada nuair a chuir rialtas na Polainne a athair chuig post nua thall ansin. Ghlac sé saoránacht na Stát Aontaithe sa bhliain 1958. (Níor ghlac sé saoránacht Cheanadach chuige féin ariamh.)
Níos déanaí, bhí Brzeziński ina ollamh le polasaí eachtrannach Meiriceánach ag Ollscoil Johns Hopkins i mBaltimore, agus ina comhairleoir ag an Center for Strategic and International Sudies (CSIS) i Washington, D.C.
Bronnadh Bonn Saoirse an Uachtaráin sa bhliain 1981. Sa bhliain 1995 ghlac sé ballraíocht in Ord an Iolair Bháin ó uachtarán na Polainne.
Aspermont, Texas
Is é Aspermont príomhbhaile Contae Stonewall, Texas. Bhí 919 ina gcónaí in Aspermont sa bhliain 2010.
Bart's Comet
Craoladh an ceathrú heipeasóid déag, "Bart's Comet", den séú sraith The Simpsons ar an 5 Feabhra 1995. Scríobh John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 18.7 milliún duine ar an eipeasóid.
Dioscliosta Camila Cabello
Is éard atá i ndioscliosta an amhránaí Camila Cabello ná cúig shingil.
Corcrán coille
thumb|Pyrrhula pyrrhula europoea Is éan beag pasaireach Eoráiseach é an Corcrán coille (Pyrrhula pyrrhula), a bhaineann leis an bhfine Fringillidae (na glasáin). Bíonn siad ina gcónaí agus ag ithe ina mbeirteanna, ar imeall coille nó fáil. Teitheann sé go gasta má dhéantar teagmháil leis. Is cuairteoir rialta é ar ghairdíní beaga, go háirithe i réigiúin atá saibhir in úlloird. Bíonn sé an-fhaiteach, agus fanann sé i bhfolach sa bhfásra.
An Ríl Deal
Is comórtas amhránaíochta teilifíse é An Ríl Deal, a tosaíodh in Éirinn sa bhliain 2016.
B'iad Breandán de Gallaí, Sibéal Davitt agus Roy Galvin na breithiúna ar an seó. Bhuaigh Rossa Ó Snodaigh agus Úna Ní Fhlatharta an seó ar son Focus Ireland.
Seachtain a Dó: 4 Nollaig 2016
Bhí Linda Bhreathnach slán don tseachtain seo.
Loch Chuaich
Is loch suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Loch Chuaich.
Tráth inné is mé tnáite tréith
Aisling thipiciúil den saghas a shamhlaítear leis an údar Eoghan Rua Ó Súilleabháin is ea Tráth inné is mé tnáite tréith.
Ábhar
Tá an file ag fálróid leis go dubhach nuair a bhuaileann maighdean álainn - Éire i gcolainn dhaonna - leis. Cé go gcaíonn sí riocht dearóil a clainne tá teachtaireacht dóchais aici don fhile freisin - tá na "géanna fíáine" ar tí filleadh ar ais ar Éirinn chun na Gaill a ruaigeadh.
Dáta
Sa dán maíonn an spéirbhean go bhfuil "Arnold...ag fáil an lae" ar fhórsaí na Breataine i gCogadh Saoirse Mheiriceá. Ceaptar mar sin gur cumadh an aisling sa chéad leath den bhliain 1776, sula raibh a fhios ag muintir na hÉireann go raibh teipthe ar ionradh Benedict Arnold ar Cheanada. Ceithre bliana dár gcionn (sa bhliain 1780), d'iompaigh Arnold a chóta agus thaobhaigh sé le fórsaí na Breataine. Mar sin, tá an tagairt mholtach dó sa dán seo ar iarraidh i roinnt de na lámhscríbhinní.
Tús an dáin
Tráth inné is mé tnáite tréith / ar fán i gcéin gan duine im ghaire / tharla tréimhse i ndoire coille / im fhaon-luí ar neoin.
Daithí Mac Gearailt
Chaith sé tamall beag mar shaineolaí ar an gclár spóirt The Sunday Game, ach sa tsamhradh 2008 ghlac sé post nua mar bhainisteoir ar fhoireann idirchontae Phort Láirge.
Cam Loch
Is loch suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Cam Loch.
Suantraí dá Mhac Tabhartha
Chum an Ciarraíoch cáiliúil Eoghan Rua Ó Súilleabháin (1748 – 29 Meitheamh 1782) an dán Suantraí dá Mhac Tabhartha san ochtú céad.
An Baile Nua, Contae Phort Láirge
Is baile suite i gContae Phort Láirge é an Baile Nua.
Ialtóg nochtúil
Ainmhí is ea an ialtóg nochtúil. Mamach eitilte in ord na Chiroptera is ea í.
Lucy Liu
Is ban-aisteoir í Lucille Alexis "Lucy" Liu, a rugadh ar 2 Nollaig, 1968.
Marc Silk
Is aisteoir Sasanach é Marc Silk, a rugadh sa bhliain 1972.
Aonaid ama
Tomhaistear am le haonaid éagsúla:
Baineann eolaithe úsáid as aonaid eile, mar shampla an milleasoicind (0.001 soicind).
Loch Dùghaill
Is loch suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Loch Dùghaill.
Baird, Texas
Is é Baird príomhbhaile Contae Callahan, Texas. Bhí 1,496 ina gcónaí i mBaird sa bhliain 2010.
Béar dubh Meiriceánach
Béar mheánmhéide is ea an béar dubh Meiriceánach (Ursus americanus), agus tá sé dúchasach do Meiriceá Thuaidh.
Tacsanomaíocht agus éabhlóid
clé|mion|Mionsonraí faoin cheann – tógtha ag an Cincinnati Zoo mion|Béar dubh cainéaldathach  ag  ithe caisearbháin i bPáirc Náisiúnta Waterton Lakes
Nósanna cothaithe
clé|mion|Béar dubh ag ithe ar tor mion|Béar dubh ag glacadh bradáin mhairbh aice le Hyder, Alaska mion|Béar dúbh agus bradán bándearg aige
Sa bhéaloideas, mhiotaseolaíocht agus chultúr
mion|Harry Colebourn agus Winnie, an béar as a d’eascair Winnie the Pooh a hainm
Kate Higgins
Is amhránaí agus aisteoir Meiriceánach í Catherine Davis "Kate" Higgins, a rugadh sa bhliain 1969.
Músaeim Náisiúnta, Tuaisceart Éireann
mion|clé|Fir ag iompar feacanna, réidh chun oibre. Péintéireacht i mbailiúcháin MNTÉ Tá Músaeim Náisiúnta, Tuaisceart Éireann (Béarla: National Museums Northern Ireland, roimhe seo National Museums and Galleries of Northern Ireland) freagrach as ceithre mhúsaem i dTuaisceart na hÉireann. Tá na hoifigí lonnaithe i gCúl Trá, in aice le Béal Feirste. Is iad na ceithre mhúsaem faoina chúram ná Músaem Daonchultúir agus Iompair Uladh, Músaem Chontae Ard Mhacha, an Daonpháirc Ultach-Mheiriceánach, agus Músaem Uladh. Tá MNTE (NNNI) freagrach fosta as W5 ag an lárionad Odyssey i mBéal Feirste.
Déanann an Roinn Cultúir, Ealaíon agus Fóillíochta urraíocht ar MNTÉ chun dul chun cinn a spreagadh i measc mhuintir Thuaisceart na hÉireann i stair, ealaín, eolaíocht agus cultúr.
Ballinger, Texas
Is é Ballinger príomhbhaile Contae Runnels, Texas. Bhí 3,767 ina gcónaí i mBallinger sa bhliain 2010.
Ardach, Contae an Longfoirt
deas|250px|thumb|Ardach Is baile suite i gContae an Longfoirt é Ardach.
Ceo Draíochta
Chum an file Éireannach Eoghan Rua Ó Súilleabháin (1748 – 29 Meitheamh 1782) an dán Ceo Draíochta san ochtú céad déag.
Tús an dáin
Ceo draíochta i gcoim oíche do sheol mé / trí thíorthaibh mar óinmhid ar strae, / gan príomhcharaid díograis im chóngar / is mé i gríochaibh tar m'eolas i gcéin
Mainistir Shruthla
Baile in Éirinn is ea Mainistir Shruthla (Abbeyshrule). Tá an baile suite in iardheisceart na tíre i gContae an Longfoirt.
Gainéad
Éan mór farraige atá dúchasach don Atlantach thuaidh, tuaisceart na hAfraice, an Astráil, is an Nua-Shéalainn is ea an gainéad. Sruthlíneach, le gob gorm fada gan phollairí seachtracha. Paistí loma dubha ar a aghaidh. Beireann sé ar éisc trí thumadh go hingearach isteach sa bhfarraige. Tá saic aeir faoi chraiceann na haghaidhe a mhaolaíonn turraing an imbhuailte leis an uisce.
Uí Echach Arda
Ainm roinnt tuath nó ceantar stairiúil éagsúil is ea Aird Uladh, go léir suite san Aird i gContae an Dúin, Tuaisceart Éireann, an lae inniu.
mion
Luathstair
Tuath ársa Gaelach ab ea an Aird, a bhí tráth i seilbh dreama darbh ainm Uí Echach Arda, agus ba é sin an na haite le linn na 7ú agus 8ú haoiseanna as Aird Ua nEchach, agus na hArda i Leabhar na gCeart den 10ú haois. Ba chuid de riocht na nUlad é na críocha úd, agus mhaígh a lonnaitheoirí gurbh iad de shliocht Eochaid Gonnat an Dáil Fiataigh. Sa 9ú haois, scrios na Lochlannaigh cumhacht Uí Echach san Aird, glaodh ach Aird Uladh orthu. Níos deireanaí, chloígh clann Mhic Ghiolla Mhuire an Aird.
Insítear i nAnnála na gCeithre Máistrí go ndearna Cenél nEógain ionsaithe agus creacha ar na hArda sna blianta 1011 agus 1130. Timpeall na bliana 1172, tharla cath Doire-Ceite idir rí na nUlad, Cuailgne Ó Flathri, agus Donnsléibhe an Dáil Fiataigh, inár maraíodh daoine an Aird Uladh agus Uí Blathmaic.
De réir Leabhar na gCeart, b'éigean do rí na hArda cáin a íoc mar a leanas : "Ochtar gall, ocht n-each fierce, ocht gcorn óil, ocht mbrat ''ring-clasps' agus ocht long fíoráille.".
Fuarthas sa cheantar in aice láimhe, Uí Blathmaic, cuid bheag de bharúntacht Arda le teacht, mar atá cuid de Bheannchar agus Baile Nua na hArda an lae inniu.
Contae na hArda
Tar éis concas na nUladh ag John de Courcy, cuireadh le chéile na ceantar in aice láimhe, Aird Uladh agus Uí Blathmaic, i gcontae aontaithe, darbh ainm "Comitatus de Arde" agus "Comitatus Novae Villae". Roinneadh an chontae seo ina dhá bháillcheantar: "Balliva del Art" agus "Balliva de Blathewick", le príomhchathair ag Nove Ville de Blathwyc (Baile Nua na hArda an lae inniu). Tugadh faoi ndeara go raibh an contae úd, litrithe "del Art", ar cheann desna seacht gcontaetha in Iarlacht Uladh.
Sa bhliain 1345, ceapadh Roberta de Halywode ina shirriam "Comitatus Nove Ville de Blawico" ag Edward III. Ceapadh Robert Savage ina shirriam ar "de Arte in Ultonia" ag Henry IV ina chéad bhliain mar rí (1399).
Barúntacht na hArda
Ag deireadh na 16ú haoise, is amhlaidh gur roinneadh an bharúntacht ina dá leath — "Great Ardes" agus "Little Ardes".
Greer Garson
Ba bhan-aisteoir í Greer Garson (a rugadh ar an 29 Meán Fómhair 1904 agus a fuair bás ar an 6 Aibreán 1996). B'Éireannach í a máthair.
Carlos Knight
Is fuirseoir agus aisteoir é Carlos Knight, a rugadh sa bhliain 1993.
Maoracht Fukushima
Maoracht de chuid na Seapáine is ea Fukushima (福島県). Tá sí suite i laroirthear na tíre ar an oileán Honshu. Tá 2,028,752 duine ina gcónaí in Fukushima (daonáireamh 2010).
1920idí
Ba thréimse deich mbliana é na 1920idí de réir fhéilire Ghréagóra a thosaigh ar an 1 Eanáir 1920 agus a chríochnaigh ar 31 Nollaig 1929.
Béal Átha na Lao
Is sráidbhaile bheag atá suite i dtuaisceart Chontae an Longfoirt í Béal Átha na Lao. Seasann sí ar bhruach na Camlinne, ceann de chraobh-aibhneacha na Sionainne.
Gabhar fia
Ainmhí is ea an gabhar fia. Mamach le crúba atá ann.
Thomas Mitchell
Ba aisteoir Gael-Mheiriceánach é Thomas Mitchell a rugadh ar an 11 Iúil 1892 agus a fuair bás ar an 17 Nollaig 1962.
Eas Allt an Tairbh
Is eas ar Diúra, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Eas Allt an Tairbh .
Bay City, Texas
Is é Bay City príomhbhaile Contae Matagorda, Texas. Bhí 17,614 ina gcónaí i Bay City sa bhliain 2010.
Deilf choiteann
Ainmhí mara is ea an deilf choiteann.
Familiar to Millions
Is albam beo leis an mbanna rac-cheoil Sasanach Oasis é Familiar to Millions. D'eisigh Big Brother Recordings é ar 13 Samhain 2000. Taifeadadh an t-albam ag Staid Wembley ar 22 Iúil 2000. Thosaigh sé ag uimhir 5 ar chairteacha na Ríochta Aontaithe agus díoladh 57,000 cóip sa chéad seachtain. Go dtí seo, tá Familiar to Millions tar éis thart ar 310,000 cóip a dhíol sa Bhreatain amháin (platanam), thart ar 70,000 cóip sna Stáit Aontaithe, agus tuairim is 1 milliún cóip ar fud an domhain. Eisíodh an t-albam ar sé fhormáid éagsúla san am céanna: DVD, VHS, CD dúbailte, caiséad dúbailte, vinil triarach, agus MiniDisc dúbailte.
An Phrúis
Stát stairiúil a raibh an-chuid tionchair aige ar stair na hEorpa ar feadh na gcéadta bliain ab ea an Phrúis (Gearmáinis: Preußen) (Polainnis: Prusy). Beirlín an phríomhchathair a bhí aici. Cuireadh tús leis an bPrúis i gceantar beag atá anois i dtuaisceart na Polainne. Prúisigh a bhí ina gcónaí ann agus rinne Gearmánaigh coilíniú ar an gceantar sa tríú haois déag. Chruthaigh na Ridirí Teotónacha stát neamhspleách san áit ina bhfuil coda den Eastóin, den Laitvia agus den Liotuáin anois. Bhí ceannas ag Rí na Polainne orthu ó 1466. I 1525 d'iompaigh ceannaire na Ridirí ina Phrotastúnach agus cruthaíodh Diúcacht na Prúise, an chéad stát Phrotastúnach.
Ríocht
Faoi Friedrich I rinneadh ríocht den Phrúis i 1701, agus chuir an rí sin an-bhéim ar an arm. D'úsáid a mhac Friedrich II (Feardorcha Mór) chun cúigí eile a ghabháil agus tar éis Cogadh na Seacht mBliana leis an Ostair ba í an Phrúis an stát ba chumhachtaí sa Ghearmáin. Ghnóthaigh an Phrúis tailte eile ar fud na Gearmáine trí phósadh nó mar oidhreacht. Ba sa tréimhse seo a cuireadh córas éifeachtach maorlathach ar bun a bhí mar chnámh droma don Ghearmáin go dtí 1945.
Nuair a tharla Réabhlóid na Fraince chuaigh an rí Friedrich Wilhelm II ar an ionsaí ach buadh ar a arm ag Valmy agus b'éigean dó a thailte san iarthar a ghéilleadh don Fhrainc. Chuaigh Friedrich Wilhelm III chun cogaidh leis an Fhrainc arís ach bualadh go tubaisteach é ag Jena agus ghéill sé tuilleadh talaimh fós don Fhrainc tar éis Chonradh Tilsit.
I 1813 shéan an Phrúis an conradh seo agus thosaigh ag troid arís in aghaidh Napoléon, agus tar éis Chomhdháil Vín fuair sí a cuid tailte uile ar ais. Gnóthaigh sí tailte an Ruhr chomh maith, agus méadaíodh daonra an stáit faoi dhó. Ba i ngleann an Ruhr a cuireadh tús leis an réabhlóid thionsclaíoch sa Phrúis, agus bhí sí anois níos cumhachtaí ná an Ostair.
Impireacht
Cheap rí na Prúise, Wilhelm I, Otto von Bismarck ina phríomhaire i 1862. Theastaigh ó Bismarck an Ghearmáin a aontú faoi cheannas aicme rialaithe na Prúise agus d'éirigh leis é sin a dhéanamh trí chogadh a spreagadh trí huaire, leis an Danmhairg i 1864, a thug Schleswig-Holstein don Phrúis, leis an Ostair i 1866, trínar gabhadh Hanover agus tailte éagsúla i dtuaisceart na Gearmáine, agus leis an Fhrainc i 1870, rud a thug an deis dó Mecklenburg, an Bhaváir, Baden, Wǖrtemberg agus Sacsain a chuir faoi smacht na Prúise. Ar an dóigh seo cruthaíodh Impireacht na Gearmáine, agus bhí Wilhelm I ina Impire (Kaiser). Ní raibh na himpirí a tháinig i gcomharbacht ar Wilhelm I chomh cumasach leis féin, agus cé gur éirigh leo níos mó tailte a ghabháil, agus arm ollchumhachtach a chruthú, ba é an toradh a bhí ar a gcuid uaillmhiain ná go raibh iomaíocht ghéar idir an Ghearmáin agus an Bhreatain ar thaobh amháin, agus leis an Rúis ar thaobh eile, a chuir tús le Cogadh Domhanda, cogadh a chaill an Ghearmáin, agus a d'fhág briste agus laghdaithe í.
Cuireadh deireadh leis an ríocht tar éis an chogaidh, agus rinneadh poblacht den Ghearmáin. Fuair an Pholainn cuid de na tailte agus bhí an Phrúis Thoir deighilte ón chud eile den Ghearmáin as sin go dtí an Dara Cogadh Domhanda. Nuair a ghabh na Rúisigh seilbh ar oirthear na Gearmáine i 1945 cuireadh an Phrúis ar ceal mar aonad polaitiúil.
Daonra
i 1871, bhí an daonra na Prúise 24.69 milliún, ag tabhairt cuntas i 60% an daonra na hImpireachta Gearmáinigh. i 1910, d'ardaigh an daonra go dtí 40.17 milliún (62% an daonra na himpireachta). I 1914, Bhí achar ag an Phrúis 354,490 ciliméadar cearnach. I mBealtaine 1939 bhí achar na Prúise 297,007 ciliméadar cearnach agus daonra 41,915,040 áitritheoirí.
Reiligiún
Cé go raibh an Phrúis smachtaithe leis na Protastúnaigh, bhí go leor Caitliceach san iarthar agus sa Pholainn.
Maoracht Ibaraki
Maoracht de chuid na Seapáine is ea Ibaraki (茨城県). Tá sí suite i laroirthear na tíre ar an oileán Honshu. Tá 2,964,141 duine ina gcónaí in Ibaraki (daonáireamh 2010).
Odetta
Ba cheoltóir Meiriceánach agus gníomhaí ar son chearta sibhialta í Odetta Holmes, nó Odetta, mar a b'fhearr aithne uirthi. Is minic a thugtar "Glór na Gluaiseachta Chearta Sibhialta" uirthi. Rugadh ar an 31 Nollaig 1930 í, agus d'éag sí i Nua-Eabhrac ar an 2 Nollaig 2008.
Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh
Contae de chuid na hAlban is ea Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh.
Maoracht Tochigi
Maoracht de chuid na Seapáine is ea Tochigi (栃木県). Tá sí suite i laroirthear na tíre ar an oileán Honshu. Tá 2,005,096 duine ina gcónaí i dTochigi (daonáireamh 2010).
Eas nan Coireachan
Is eas ar Diúra in Earra-Ghàidheal agus Bòd, Albain é Eas nan Coireachan. Tá an t-eas taobh thíos den Choire Gorm agus é suite timpeall 80 méadar os cionn na farraige. Tá an chuid sin den oileán neamháitrithe.
Béal Átha na Muc
Is baile suite i gContae an Longfoirt é Béal Átha na Muc. clé|250px|thumb|Béal Átha na Muc
Feolin
Is fánán ar Diúra, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Feolin.
Baile Nua an Chaisil
Is baile suite i gContae an Longfoirt é Baile Nua an Chaisil.
Halle Berry
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Halle Berry (a rugadh ar an 14 Lúnasa 1966), a tháinig chun cinn go mór i Hollywood nuair a bhain sí Gradam an Acadamh don phríomhpháirt a bhí aici sa scannán Monster's Ball i 2001.
An Ghiúdais
mion|clé|Bratach Teanga Ghearmáinice í an Ghiúdais atá bunaithe ar chanúintí Gearmáinise an Iarthair, go háirithe ar na canúintí a labhraítear i ngleann na Réine. Bhí sí á labhairt ag na Giúdaigh Ghearmánacha a shocraigh síos sa Pholainn faoi dheireadh na meánaoiseanna le teacht slán ó na géarleanúintí ní b'fhaide siar. Faoi thionchar na Polainnise agus na dteangacha eile in Oirthear na hEorpa, d'athraigh an Ghiúdais go mór, agus d'fhorbair a teanga scríofa go neamhspleách ar an nGearmáinis eile. Mar sin, ní mór a rá inniu gur teanga ar leith atá ann seachas canúint na Gearmáinise.
Tá sé le haithint go soiléir i gcónaí ar an nGiúdais gur canúint ó Iarthar na Gearmáine atá ann, áfach. Mar shampla, deirtear eppes as Giúdais in áit etwas "rud éigin", agus is foirm é eppes a chloistear ina lán canúintí san Iarthar (ebbes a deirtear i Lucsamburg, mar shampla).
Is í aibítir na hEabhraise a úsáidtear leis an nGiúdais a bhreacadh síos, agus tá an teanga breac le focail iasachta ón Eabhrais, mar is dual do theanga Ghiúdach.
Tús a Staire
Breacadh an chéad abairt Giúdaise síos i leabhar urnaithe sa bhliain 1272:
Tá an rann beag seo timpeallaithe ag téacs glan-Eabhraise. Is féidir a aithint air gurb é an cineál Giúdaise a bhí á labhairt san am ná gnáth-Mheán-Ard-Ghearmáinis agus í breac le hiasachtaí Eabhraise cosúil le makhazor, leabhar urnaithe, agus beis hakneses (is mar beit ha-kneset a fhuaimnítear i Nua-Eabhrais é), sionagóg, nó "teach cruinnithe", "teach pobail".
Sa cheathrú haois déag thosaigh borradh éigin ag teacht faoi litríocht na Giúdaise. San aois sin agus sa chéad aois eile chuaigh téacsanna éagsúla Giúdaise i gcló: amhráin, dánta agus téacsanna greannmhara i meascán Gearmáinise agus Eabhraise. San am chéanna thosaigh na Giúdaigh ag cur leaganacha Giúdaise de litríocht shaolta Ghearmánach i bprionta freisin. Is é an sampla is luaithe de ná Dukus Horant, dán fada eipiceach agus é bunaithe ar mhóitíf Ghearmánach.
Clóbhuailteoireacht
Nuair a tháinig an preas prionta in úsáid, is léir gur chuir sé go mór leis an bhfoilsitheoireacht Giúdaise freisin. Ceann de na leabhair ba thábhachtaí dár cuireadh i gcló sa tséú haois déag a bhí sa Bovo-Bukh ("Bovo-Leabhar" nó "Leabhar faoi Bovo") le hElia Levita. Is é Levita an chéad údar Giúdaise is aithnid dúinn ina ainm. Scríobh sé an leabhar go luath sa tséú haois déag, ach níor foilsíodh an chéad eagrán ach sa bhliain 1541. Bhí an-ráchairt ar an mBovo-Bukh, áfach, agus tháinig dhá scór atheagrán i gcló, ar a laghad. Rómáns laochais agus ridireachta atá ann, agus é bunaithe ar an scéal Normannach Fraincise faoin laoch úd Boeve de Haumtone - nó Sir Bevis of Hampton, mar is eol do lucht an Bhéarla é. Saothar tábhachtach eile ón tréimhse chéanna é Widuwilt nó Kinig Artus Hof, agus mar a deir an dara teideal, is scéal Artúraíochta é. Tá an saothar seo bunaithe ar Wigalois, rómáns a tháinig ó pheann Wirnt von Grafenberg i ré na Meán-Ard-Ghearmáinise. Scríbhneoir mór le rá eile a bhí in Avraham ben Schemuel Pikartei, a d'fhoilsigh athinsint Giúdaise de leabhar Iób sa bhliain 1557.
Ní bhíodh na mná sa tsochaí thraidisiúnta Aisceanásaíoch in ann Eabhrais a léamh, nó ní raibh cead acu freastal ar na scoileanna Eabhraise. Scéal eile áfach go raibh léamh agus scríobh na Giúdaise acu. Mar sin tháinig litríocht sa teanga sin ar an bhfód agus í dírithe ar na mná ach go háirithe. Is dócha gurbh iadsan ba mhó a léadh rómánsaí ridireachta cosúil leis an mBovo-Bukh, agus thairis sin, scríobhtaí saothair chráifeacha sa teanga lena n-aghaidhsan, ar nós Tseno Ureno - cé gur Giúdais atá sa leabhar féin, Eabhrais atá sa teideal, agus is é is brí leis ná "Tagaigí go bhfeice sibh" - tagairt atá ann do Laoi na Laoithe 3:11 sa tSean-Tiomna: Tagaigí go bhfeice sibh, a iníona Iarúsailéim... Tá teanga Tseno Ureno i bhfad níos glaine ó iasachtaí Eabhraise ná, cuir i gcás, Giúdais na fichiú haoise, ó bhí an leabhar dírithe ar mhná nach raibh léann ná Eabhrais acu, agus chomh moch sin i bhforbairt na Giúdaise ní dheachaigh na hiasachtaí léannta greamaithe go smior sa teanga go fóill. Tugtar "Bíobla na mBan" ar Tseno Ureno go minic, nó is saothar teagascúil é a mhíníonn an Sean-Tiomna agus an dlí Giúdach do na mná.
The Terminator
Scannán is ea The Terminator.
Féach Freisin
Terminator 2: Judgment Day
Contae Haskell, Texas
Is contae in iarthuaisceart Texas é Haskell. Is é Haskell príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 5,899 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 6,093 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 82.8% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 16.7%.
Olympique de Marseille
Is club peile é Olympique de Marseille a imríonn i gcraobh na peile sa Fhrainc, nó an Ligue 1. Tá an club lonnaithe sa chathair Marseille.
Stair
Bhí sé an club is mó agus an club is rathúla sa Fhrainc sna 1980idí agus na 1990idí.
Maoracht Gunma
Maoracht de chuid na Seapáine is ea í Gunma (群馬県). Tá sí suite i lár na tíre ar an oileán Hoinsiu sa cheantar Cantó. Tá 1.951.183 duine ina gcónaí i nGunma de réir na meastachán 2018. Is é Maebashi an príomhbhaile maorachta.
Olympique de Marseille
Stair
Bhuaigh Marseille Sraith na Seaimpíní sa bhliain 1993, an bhliain chéanna inár bhuaigh an club Ligue 1, don cheathrú huair.
Áfach, níor bhuaigh Marseille aon rud tábhachtach ó shin.
In ainneoin sin, tá tacaíocht láidir ag Marseille. De ghnáth bíonn an staidiam, an Vélodrome, lán; 60,013 suíochán atá ann.
Is é mana an chlub "Droit Au But", as Gaeilge; "Díreach sa Cúl".
Conall mac Maoil Chobha
Ard-Rí na hÉireann a mheastar ba ea Conall mac Maoil Chobha (Sean-Ghaeilge Conall mac Máele Coba) (bás 654) ar a glaodh Conall Caol (Conall Cóel) air. Maol Cobha mac Aodha (bás 615) ba ea a athair. Bhí sé i gcoróin ó 643 go 654.
De réir annála Éireann bunaithe ar Chroinic na hÉireann, chomh-Ard-Rí ba ea é lena dheartháir, Ceallach mac Maoil Chobha, tar éis bhás a n-uncail, Domhnall mac Aodha sa bhliain 642. Deirtear i nAnnála Uladh don bhliain 643:
Comhghuaillthe Dhomhnaill a bhí na ceithre chomharbaí uile, nuair a cloíodh Conall Caoch ag Cath mór Mhaigh Roth sa bhliain 637, agus d'fhéadfadh é dáiríre go raibh an ceathrar i réim le chéile. Insítear go raibh Conall i gceannas arm Dhomhnaill ag Cath Shailtír, cath cabhlaigh a tharla ar an lá gcéanna, inár cloíodh cabhlach Chineál Eoghain agus Dál Riada.
De réir na ríliosta, bhí Ceallach agus Conall i gcoróin roimh Diarmaid agus Blathmac. Ní fheictear Ceallach nó Conall ámh sa ríliosta is luaite, Buile Choinn.
Sa tuaisceart, thug a gcol ceathrar a dhúshlán iad, ach chloígh Conall agus Ceallach é ag Cath Dhún Criomhthainn sa bhliain 650.
Maraíodh Conall Caol sa bhliain 654. Deirtear i ngluais le hAnnála Uladh, athinste i nAnnála na gCeithre Máistrí gur mharaigh Diarmaid é.