cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bundún leice
Rinne Séamus Mac an Iomaire cur síos ar an mbundún leice mar a leanas ina leabhar Cladaí Chonamara: Ni mór nach cosúil le ceaig beag é an bundún leice, a bheadh ina shuí ar an gcarraig, an t-éadan uachtair bainte amach agus mar a bheadh ancard beag thíos ann... Bíonn cuid acu cúpla troigh ar airde, agus tuilleadh nach bhfuil chomh mór le hubh dhreoilín, cuid acu a mbíonn deilgne láidre bríomhara orthu agus cuid nach bhfuil orthu ach cluimhreach lag... Tá scoilteadh trasna a n-uachtar agus mar a bheadh méaracha beaga, caola ag éirí amach agus ag sú isteach ó am go ham. Is leo sin a mharaíos sé an dream beag díchéillí nach bhfanann uaidh amach... Bíonn an-tóir ag faoileáin ar an gcuid bheag acu; crochann siad suas sa spéir leo an ceann a bhaineas siad den chloch, agus scaoileann siad anuas ar mhullach crua carraige é le hé a bhriseadh.. Níl aon mhaith in aon chineál acu le haghaidh baoite iascaigh, ná mar bheatha duine.
Emilie Pine
Is acadóir agus údar Éireannach í Emilie Pine (1977 a rugadh í). Is ollamh le drámaíocht nua-aimseartha é Pine sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath (COBÁC). Tá aitheantas forleathan faighte ag a cuid aistí, Notes to self as a cuid taithí pearsanta a nochtadh.
Beathaisnéis
Rugadh Pine i 1977. Tógadh i mBaile Átha Cliath í sular bhog a teaghlach go Londain agus í ina déagóir.
D’fhill sí abhaile go hÉirinn chun céimeanna fochéime agus dochtúireachta a dhéanamh i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath. Agus í ag léachtóireacht i UCD, tá roinnt leabhar acadúla scríofa aici ar streachailt agus litríocht na hÉireann, ag díriú ar an gcaoi a n-oibríonn an cultúr le teistiméireachtaí, cuimhní cinn agus imeachtaí trámacha.
Cé go bhfuil saothair acadúla foilsithe aici roimhe seo, d’fhoilsigh 2019 Pine sraith aistí pearsanta, “Notes to self". Tá aithne bainte amach aici as a leabhar ‘’Notes to Self’’ (‘’Notes to Self’’) a insíonn go dírbheathaisnéiseach faoi neamhthorthúlacht, alcólacht agus comhspleáchas, colscaradh, éigniú, breith anabaí, bochtaineacht, neamhoird itheacháin, gruaig choirp agus náire. Scríobhann an t-athbhreithneoir Josefin Holmström ag  Svenska Dagbladet  "Is é stór mór an leabhair seo go beacht nochtadh macánta Pine ar na nerves pianmhara a ndéanann an chuid is mó againn iarracht teagmháil a sheachaint. Is é seo an chumhacht pléascach iontach na litríochta, an chumhacht infheicthe." Cuireann sí i bhfios go láidir go bhfuil “aon leid féintrua in easnamh sa leabhar – is amhlaidh a osclaíonn sé paidir le haghaidh comhráite nua oscailte, le haghaidh oscailteacht radacach (baineann)." Bhuaigh an leabhar gradam Leabhar na Bliana 2018 ó An Post sa chatagóir núíosach.
I rith 2022 tar éis di bliain a chaitheamh saor ó bheith ag léachtóireacht ar an gcéad úrscéal ficseanúil de chuid Pine, “Ruth & Pen”, foilsíodh scéal beirt bhan thar lá amháin i gcoincheap a fuarthas ar iasacht ó Ulysses Joyce.
Parthalán Aspal
Duine de Dháréag Aspal Íosa ba ea Parthalán.
Harry Belafonte
Amhránaí Meiriceánach ba ea Harry Belafonte,a rugadh Harold George Bellanfanti Jr.' ar an 1 Márta, 1927 agus a d'éag 25 Aibreán 2023.
Evening Echo
Nuachtán táblóideach Éireannach is ea an Evening Echo. Is é Maurice Gubbins an eagarthóir reatha.
Bunghutaí
deas|200px|thumb|Bunghutaí Sraith pointí tagartha a cheap Daniel Jones chun fuaimeanna na ngutaí i dteanga a aithint is a shainiú. Bunaithe ar ghluaiseachtaí na teanga is na ngiall agus iad scartha réasúnta rialta óna chéile. Aithnítear 18 príomhionad teanga, agus léirítear iad ar ghreille gluaiseachtaí ingearacha is cothrománacha.
Inphriontáil (iompar)
Maidir le hiompar, próiseas ina bhfoghlaimíonn ainmhithe go tapa cruth, fuaim nó boladh bhaill shuntasacha dá ghné (mar shampla, tuismitheoir nó sliocht), nó de ghrúpaí tábhachtacha (mar shampla, cinn a fhéadfaidh a bheith mar chéile nó iomaitheoir), fiú nuair nach nochtar dóibh iad ach ar feadh achair ghairid. Nuair is tuismitheoir is a shliocht a inphriontálann ar a chéile, tarlaíonn iompar greamaithe/leanúna mar thoradh air.
Leathanach gréasáin
deas|250px|thumb|Leathanach gréasáin. Is éard is leathanach gréasáin ann ná leathanach eolais gur féidir a léiriú ar an nGréasán Domhanda trí bhrabhsálaí gréasáin. Bíonn an t-eolas seo stóráilte i bhfoirm cód téacs atá marcáilte (ar nós HTML nó XHTML) agus go hiondúil nascann sé le leathanaigh gréasáin eile trí hipirnaisc.
Is féidir leathanaigh gréasáin a stóráil ar ríomhaire logánta nó go cianda ar fhreastalaí gréasáin. D'fhéadfadh an freastalaí gréasáin na leathanaigh a shrianadh taobh istigh de líonra príobháideach (m.sh., inlíon corporáideach) nó d'fhéadfadh sé iad a chur ar fáil ar an nGréasán Domhanda.
Bíonn láithreán gréasáin comhdhéanta de méid áirithe leathanaigh gréasáin. Is féidir le leathanach gréasáin a bheith dinimiciúil – athraíonn sé de réir mar a bhíonn úsáideoirí éagsúla ag plé leis – cuardach ar Google, mar shampla. Bíonn leathanaigh eile statach – ní athraíonn siad ó chuairt go cuairt – mura n-athraíonn úinéir an leathanaigh an t-ábhar atá ann. Is minic go mbíonn láithreáin ghréasáin comhdhéanta de leathanaigh dinimiciúla agus leathanaigh statacha.
Fuadach eitleáin PK-326 (1981)
mion|clé|PIA Boeing 720 i LHR (1964) Tharla fuadach eitleáin PK-326 idir 2 Márta agus 15 Márta 1981.
Bhí Zulfikar Ali Bhutto ina phríomhaire ar an bPacastáin sna 1970idí, sular crochadh é sa bhliain 1979.
Bhí a mhac, Murtaza Bhutto, ag iarraidh díoltas a bhaint amach agus bhunaigh sé an grúpa sceimhlitheoireachta, Al-Zulfiqar, go mór i bhfách leis an eite chlé. Ar an 2 Márta 1981, fuadaíodh Pakistan International Airlines PK-236 agus 143 paisinéir ar bord; coinníodh iad in aghaidh a dtola ar feadh 13 lá.
Athchur na Seacaibíteach
Tharla Athchur na Seacaibíteach (nó an tAthchur) i ríochtaí Shasana, na hAlban agus na hÉireann sa bhliain 1660 nuair a d’fhill an Rí Séarlas II ó dheoraíocht san Eoraip. Tugadh an Idir-ríocht (1649–1660) ar an tréimhse roimhe sin den Chosantóireacht agus de na cogaí sibhialta.
Fuadach eitleáin PK-326 (1981)
Ghéill an Ginearál Zia ul-Haq, ina Uachtarán ar an Pacastáin, don bhrú sa deireadh, agus scaoil an rialtas 55 príosúnach polaitiúil saor.
Athchur na Seacaibíteach
Úsáidtear an téarma an tAthchur (agus an Reistiréisean) freisin, chun cur síos a dhéanamh ar an tréimhse de roinnt blianta ina dhiaidh sin, inar bunaíodh socrú polaitiúil nua. Is minic a úsáidtear é chun réimeas iomlán Rí Séarlas II (1660–1685) a chlúdach agus go minic réimeas gairid a dheartháir níos óige, an Rí Séamas II (1685–1688). I gcomhthéacsanna áirithe d'fhéadfadh sé a úsáid do thréimhse iomlán na Seacaibíteach ina dhiaidh sin a chlúdach chomh fada agus bás na banríona Áine agus le teacht i gcoróin an Rí Seoirse I (de chuid na) Hanófarach sa bhliain 1714.
Fuadach eitleáin PK-326 (1981)
Bhí an fuadaitheoir Murtaza Bhutto in ann imeacht, agus cúpla bliain níos déanaí, d'éirigh idir é agus a dheirfiúr, Benazir Bhutto, ina príomhaire ar an bPacastáin.
Bachlóg Bhruiséile
Is saothróg sa ghrúpa Gemmifera de chuid na cabáistí (Brassica oleracea) í an Bhachlóg Bhuiséile, a fhástar le haghaidh a cuid bachlóga inite. Bíonn na glasraí glasa duilleacha de ghnáth 2.5-4 cm ar thrastomhas, agus amharcann si cosúil le mionchabáiste. Bhí móréileamh orthu le fada an lá sa Bhruiséil, an Bheilg agus d'fhéadfadh sé gur tháinig siad as an tír sin freisin.
Saothrú
Is dócha go raibh réabhtheachtaithe na mbaclóg nua-aimseartha saothraithe san Róimh ársa. Bhí an bhachlóg Bhruiséile mar atá sí faoi láthair againn á fhás b'fhéidir, chomh luath leis an 13ú haois san áit a nglaoitear anois an Bheilg uirthi. Téann an chéad tagairt scríofa dí siar go dtí an bhliain 1587. Le linn an 16ú haois, bhí tóir nach beag uirthi i ndeisceart na hÍsiltíre agus diaidh ar ndiaidh spré an bhachlóg amach ar fud codanna Thuaisceart na hEorpa.
Fásann bachlóga Bruiséile i raon teochta 7-24 ° C, leis an táirgeacht is airde ag 15-18 ° C (59-64 ° F). Bíonn garraithe réidh le haghaidh an fhómhair 90-180 lá tar éis plandaithe. Fásann na péacáin inite cosúil le bachlóga i bpatrúin héiliciúil ar thaobh na n-gas tiubh fada a fhasann thart ar 60-120 cm ar airde. Tagann siad in aibíocht ar feadh roinnt seachtainí ón bhun aníos go dtí uachtar an ghais. Is féidir na beachlóga a bhailiú isteach de láimh i chiseáin, agus sa chás seo déantar roinnt de 5 go 15 bachlóg san am amháin nó tríd an gas ar fad a ghearradh ag an am céanna le haghaidh próiseála, nó trí bhuainteoir meicniúil a úsáid, ag brath ar a héagsúlacht. Is féidir le gach gas 1.1-1.4 kg a tháirgeadh, cé go bhfuil an tairgeadh tráchtála thart ar 900 g in aghaidh an ghais. Sa ghairdín sa bhaile, "bíonn bachlóga níos milse tar éis sioc, sioc crua."
Is saothróg iad na bachlóga Bruiséile den speiceas céanna, lena n-áirítear cabáiste, cóilis ghlas, brocailí, cál, agus cálráib; tá siad vroisiféarach (baineann siad leis an teaghlach Brassicaceae nó Cruciferae). Bíonn neart vitamín A, vitimín C, aigéid fhólaigh agus snáithín cothaitheacha acu. Thairis sin,creidtear go bhfuil siad in ann cosaint a thabhairt i gcoinne ailse drólainne, toisc go bhfuil sinigrin iontu. Cé go bhfuil comhdhúile iontu amhail goitrin, gur féidir leo gníomhú mar goitrigine a chuireann cur isteach ar tháirgeadh an hormóin thíoróidigh, ní bhíonn éifeacht ar bith acu, nuair a bhíonn méideanna réalaíoch sa réim bia, ar an fheidhm atá leis an fhaireog thíoróideach i ndaoine.
An Eoraip
I roinn na hEorpa, is iad na táirgeoirí is mó ná an Ísiltír, ag 82,000 tonna méadrach, agus an Ghearmáin, ag 10,000 tonna. Tá táirgeadh na Ríochta Aontaithe inchomparáide le táirgeadh na hÍsiltíre, ach nach n-onnmhairítear é de ghnáth.
Meiriceá Thuaidh
Thosaigh táirgeadh na mBachlóg Bruiséile sna Stáit Aontaithe sa 18ú haois, nuair a thug lonnaitheoirí ón Fhrainc iad go dtí Louisiana. D'fhás Thomas Jefferson iad i Monticello. Cuireadh tús leis an chéad phlandú i sa Chósta Láir, California sna 1920í, nuair a tosaíodh le táirgeadh suntasach ag tús na 1940idí. Faoi láthair tá roinnt mílte acra curtha i gceantair chósta sna Contaetha San Mateo, Santa Cruz, agus Monterey, áit a thairiscíonn meascán idéalach de cheo chósta agus teochtaí fionnuara ar feadh na bliana. Maireann séasúr an fhómhair ó mhí an Mheithimh trí mhí Eanáir. Cuirtear baclóga freisin i mBaja California, i Meicsiceo, áit a mhaireann séasúr an fhómhair ó mhí na Nollag trí mhí an Mheithimh.
.
Ionsaithe lámhaigh sa tSeirbia, 2023
clé|mion|scoil Vladislav Ribnika Maraíodh naonúr in eachtra lámhaigh, i scoil Vladislav Ribnikar in aice leis an mBéalgrád ar 3 Bealtaine 2023. Ansin an lá dár gcionn, in ionsaí aithrise, scaoileadh ochtar eile tuairim is 60 ciliméadar ó dheas don mBéalgrád.
Murchadh mac Diarmada
Rí na Laigean, Átha Cliath, agus na nOileán de rítheaghlach Uí Chinnsealaigh ba ea Murchadh mac Diarmada (Meán-Ghaeilge Murchad mac Diarmata) (bás 1070). Diarmaid mac Maoil na mBó (bás 1072) ba ea a athair. Bhí triúr mac aige: Domhnall (bás 1075), Donnchadh (bás 1115), agus Éanna. Bunaitheoir eapainmneach chlann Mhic Murchadha is ea é, a ghlac an sloinne 'Mac Murchadha'.
17 Feabhra
Is é an 17 Feabhra an 48ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 317 lá fágtha sa bhliain nó 318 i mbliain bhisigh.
Murchadh mac Diarmada
I mí Iúil 1069, chuaigh Murchadh i gceannas arm i Ríocht na Mí isteach, "áit a loisc sé tuatha agus cealla". Gortaíodh go dona é áfach ag Feichin cosantóir. Is amhlaidh gurbh iad na gortuithe seo, nó aimhréidheanna, ba chúis a bháis sa bhliain 1070 complications. Adhlacadh é i nÁth Cliath.
Seo a leanas tuairisc bhás Mhurchadha i nAnnála na gCeithre Máistrí: ''Murchadh, mac Diarmada, mic Maoil na m-Bó, tigherna Gall & Laighen fri láimh a athar, d'ég i n-Ath Cliath, dia domhnaigh lá feile Muire geimridh do shonnradh.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2005
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2005, a thosaigh ar 15 Bealtaine 2005 agus chríochnaigh ar 11 Meán Fómhair 2005. B'í an 119ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 15 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 30ú huair.
Hannabal
Státaire agus ginearál Cartagach ab ea Hannabal (Púnais: 𐤇𐤍𐤁𐤏𐤋𐤟𐤁𐤓𐤒, brq ḥnbʿl) a rugadh sa bhliain 247 agus a bhásaigh idir na mblianta 183 agus 181 RC). Bhí Hannabal ina cheannasaí ar phríomharm na Cartaige in éadan na Róimhe le linn an Dara Cogadh Púnach (218–201 RC). Aithnítear é mar dhuine de na ceannasaithe míleata is cumasaí dá raibh riamh ann.
Ceannasaí Cartagach mór le rá sa chéad de na Cogaí Púnacha (264–241 RC) a bhí ina athair Hamilcar Barca chomh maith. Ba ghinearáil iad a bheirt deartháireacha ní ba óige Mago agus Hasdrubal.
Carlow Nationalist
Nuachtán réigiúnach Éireannach is ea an Carlow Nationalist. Is é Conal O'Boyle an t-eagarthóir reatha.
Radairéaltra
Is éard is radairéaltra ann ná réaltra ar foinse tonnta diana cosmacha raidió é. Níl ach ceann amháin díobh i ngach milliún réaltra. Bíonn núicléas gníomhach ann, dúpholl is dócha, a tháirgeann sreabh ollmhór leictreon is iad ag taisteal gar do luas forleata an tsolais. Nuair a theagmhaíonn siad seo le réimse maighnéadach, taistealaíonn siad ar feadh línte fórsa an réimse, ag astú radaíocht sincreatróin mar thonnta raidió. Tá cuid de na radairéaltraí an-mhór ar fad, an astaíocht raidió ag teacht ó réigiúin timpeall 300 cileaparsoic amach ó réaltra. Nuair a bhíothas ag déanamh staidéir ar ranna mar seo a thángthas ar chuasáir den chéad uair.
Béite (airgeadas)
Is éard atá i gceist leis an bhéite ná tomhas staitistiúil den riosca a ghabhann le stoc aonair nó le punann stoic.
\beta_{i} an íogaireachta an aisíoc ionchas ar shóchmhainní i don aisíoc farasbairr ionchais ar an bpunann mhargaidh, nó ;
The Anglo-Celt
Nuachtán mórbhileog Éireannach is ea an The Anglo-Celt.
Dún Tealtaig
Is dún cinn tíre atá suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd in Albain é Dún Tealtaig.
Baile Nua na hArda
Is baile mór i gContae an Dúin é Baile Nua na hArda (Newtownards) in Uladh. Tá sé suite in aice le Loch Cuan thart fá 15 ciliméadar ó Bhéal Feirste. Bhí 27,821 duine ina gcónaí i mBaile Nua na hArda, de réir daonáireamh na Ríochta Aontaithe in 2001.
Stair
Bhunaigh na hAngla Normannaigh Baile Nua na hArda. Chan fhuil mórán fágtha ón tseanaois seachas iarsmaí prióireachta Doiminicí a bhunaigh an Normannach Sir Robert Savage sa bhliain 1244.
Féach freisin
Rugadh an tiománaí Foirmle a hAon, Eddie Irvine, agus Leifteanantchoirnéal Paddy Mayne, i mBaile Nua na hArda.
Al Sharpton
clé|250px|mion|Al Sharpton Is gníomhaí cearta sibhialta Meiriceánach é Alfred Charles Sharpton Jr., a rugadh ar an 3 Deireadh Fómhair, 1954 i mBrooklyn Nua-Eabhrac.
Llanegryn
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Llanegryn, 141.5 km ó Caerdydd agus 297 ó Londain. Tá daonra 297 ann, agus tá 148 (49.8%) in ann Breatnais a labhairt.
Samhadh sléibhe
Is speiceas de phlanda bláthanna é an samhadh sléibhe, nó Oxyria digyna, as fine an ruáin, Polygonaceae. Is planda dúchasach é i réigiúin Artacha agus áiteanna sléibhtiúla den Leathsféar Thuaidh.
Úsáidí
Tá blas géar nó blas úr aigéadach (de bharr aigéid ocsalaigh)ar dhuilleoga an tsamhaidh sléibhe agus tá go leor vitimín C iontu. Is féidir iad a ithe amh nó iad a chócaráil.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2007
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2007, a thosaigh ar 27 Bealtaine 2007 agus chríochnaigh ar 2 Meán Fómhair 2007. B'í an 121ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 12 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don 30ú huair.
Marcán
I ndiaidh chéad rí Uí Mhaine dá bhfuil fianaise ann dó, .i. Maine mac Cearbhaill, tháinig dhá rí leathstairiúla, agus Marcán an chéad acu.
Is duine ar leith é Marcán, óir nach bhfeictear é sna ginealaigh, agus níl clann ar bith ann a mhaíonn gurb é a sinsear é.
Níl ach rí amháin eile leis an ainm céanna, .i. Marcán mac Tommáin (maraithe 653), ach ní fios an bhfuil gaol ann eatarthu.
ANSI
Is acrainm ar American National Standards Institute é ANSI nó NSI, an eagraíocht caighdeán is mó le rá sna Stáit Aontaithe. Tá sé roinnte ina choistí a bhfuil freagracht orthu as caighdeáin a mheas i réimsí ar leith, mar shampla i ríomhaireacht. Tá ceanncheathrú na heagraíochta lonnaithe i Washington, D.C. Tá a hoifig oibríochtaí i gCathair Nua-Eabhrac.
The Clare Champion
Nuachtán seachtainiúil Éireannach is ea an The Clare Champion.
Inscne
mion Leagan cainte sóisialta ar an difríocht bhunúsach fhiseolaíoch idir mná is fir. An t-iompar sóisialta a mheastar a bheith oiriúnach don ról baineann nó fireann, a fhoghlaimítear trí shóisialú bunaidh is tánaisteach. Is rud bitheolaíoch é gnéas, ach cinntear inscne go sóisialta.
Tá an coincheap os comhair an phobail le glúin nó dhó mar chuid den díospóireacht ar ghnéasachas sa tsochaí.
An Chipir
Is tír agus oileán sa Mheánmhuir Thoir í an Chipir. Is í an t-oileán is mó de réir daonra agus an tríú hoileán is mó de réir achair sa Mheánmhuir. Tá sí suite laisteas den Tuirc, laistiar den tSiria agus den Liobáin, laistiar lastuaidh d’Iosrael agus den Phalaistín, lastuaidh den Éigipt, agus lastoir laisteas den Ghréig.
Sráid Fhearchair
Is sráid suite i mBaile Átha Cliath, Éire í Sráid Fhearchair, a shíneann ó dheas ó Fhaiche Stiabhna ar feadh thart ar leathchiliméadar.
Stair
Ainmníodh an tsráid i ndiaidh Simon Harcourt, 1ú Iarla Harcourt. Bhí sé ina chéad tiarna leifteanant na hÉireann ó 1772 go 1776.
Sgalasaig
Is baile suite ar an Colbhasa san Earra-Ghàidheal agus Bòd é Sgalasaig.
Sráid Fhearchair
Stair
Tógadh stáisiún traenach sa bhliain 1859. Dúnadh an stáisiún i 1958.
Roimhe seo bhí Municipal Gallery of Modern Art suite ar Shráid Fhearchair.
Nâdiya
Is amhránaí Francach í Nâdiya (19 Meitheamh, 1973).
Sráid Fhearchair
Foirgneamh
Is sampla slán den chuid is mó d’ailtireacht Sheoirseach í Sráid Fhearchair.
Daoine
Áirítear ar na daoine a raibh baint acu le Sráid Fhearchair ná:
Nâdiya
Rugadh i Tours, an Fhrainc i dteaghlach Ailgéarach Nadia Zighem. Bhí sí ina crann cosanta ag foireann na Fraince i rás 800 méadar sa bhliain 1989. D'fhág sí a teaghlach agus an lúthchleasaíocht agus bhog sí go Páras nuair nach raibh sí ach fiche bliain d'aois.
Clare Courier
Nuachtán táblóideach Éireannach is ea an The Clare Champion.
Dún Meadhonach
Is dún suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Dún Meadhonach.
The Corkman
Nuachtán táblóideach Éireannach is ea an The Corkman.
Am Barra Calltainn
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é am Barra Calltainn.
Nollaig Mac Craith
Is fear spóirt Éireannach é Nollaig Mac Craith (Noel McGrath), a saolaíodh i gContae Thiobraid Árann ar an 17 Nollaig 1990. Tá sé ag imirt iomána le foireann Thiobraid Árann agus leis a chumann áitiúil Luchma - Caisleán Laighnigh. Bhris sé isteach san fhoireann sinsir sa bhliain 2009, agus tá Craobh Mhumhan buaite aige go dtí seo. Tosaí atá ann, a imríonn sa chúinne de ghnáth.
Buntáistíocht mheicniúil
deas|250px|thumb|Buntáistíocht mheicniúil I meaisín, cóimheas an fhórsa feidhmithe leis an mbuniarracht (mar shampla, i gcás luamháin, cóimheas an mheáchain ardaithe leis an bhfórsa iarrachta). Is bunairí meaisín í, agus is féidir léi a bheith níos lú ná 1, cothrom le 1 nó níos mó ná 1. Le fírinne, bíonn an fhíorbhuntáiste mheicniúil níos lú ná an luach réamhinste, mar gur gá iarracht breise a dhéanamh chun frithchuimilt a shárú.
Láithreán Gréasáin
mion|Láitheán gréasáin wikipedia.org sa bhliain 2005 Séard is láithreán nó suíomh Gréasáin ann ná bailiúchán leathanach gréasáin atá curtha i dtoll a chéile faoi ainm fearainn áirithe ar an nGréasán Domhanda. Bíonn na leathanaigh scríofa mar théacschód marcáilte (ar nós HTML nó XHTML) agus iad nasctha go hiondúil le leathanaigh eile taobh istigh nó taobh amuigh den láithreán. Ní féidir breathnú ar láithreán gan cheangal Idirlín agus brabhsálaí. Coinnítear láithreáin ghréasáin ar fhreastalaithe Gréasáin agus déantar rochtain orthu tríd an bprótacal HTTP.
Lá Fhéile Seoirse
Is é an 23 Aibreán Lá Fhéile Seoirse de ghnáth in Iarthar na hEorpa. Tá Sasana, Málta, agus an Phortaingéil faoi phátrúnacht an Phalaistínigh naofa, Naomh Seoirse. Tugtar La Diada de Sant Jordi nó El Dia de la Rosa nó fiú El Dia del Llibre ar an 23 Aibreán sa Chatalóin, áit eile a bhfuil Naomh Seoirse ina éarlamh air (chomh maith leis an Aragóin agus Valencia).
Láithreán Gréasáin
Cineálacha láithreán
Tá neart láithreán ar an nGréasán Domhanda, cuid acu beag (cúpla leathanach) agus cuid eile mór (na mílte leathanach). Is féidir leis na leathanaigh a bheith dinimiciúil agus iad ag athrú de réir úsáide – cuardach ar Google, mar shampla. Bíonn leathanaigh eile statach: ní athraíonn siad ó chuairt go cuairt, mura n-athraíonn úinéir an leathanaigh an t-ábhar atá ann. Is minic láithreáin déanta de leathanaigh dinimiciúla agus leathanaigh statacha araon.
Inseamhnú saorga
Sreabháin seamhnach a thabhairt isteach sa bhfaighin le hionstraim chun an t-ubhán a thoirchiú. Is féidir gur seamhan céile nó deontóra a bheidh in úsáid. Úsáidtear an teicníocht go forleathan i bhfeirmeoireacht ainmhithe.
The Kerryman
Nuachtán seachtainiúil Éireannach is ea an The Kerryman.
Llanegwad
51.8721°N, -4.1496°W
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Llanegwad, 80.1 km ó Caerdydd agus 280 ó Londain. Tá daonra 1,428 ann, agus tá 847 (59.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Jack Doyle
Dornálaí Éireannach ab ea Joseph "Jack" Doyle a rugadh ar an 31 Lúnasa 1913 sa Chóbh, Contae Chorcaí agus a fuair bás ar an 13 Nollaig 1978 i bPaddington, Londain. Tá aithne air mar The Gorgeous Gael.
Llaneilian
53.4093°N, -4.3022°W
Baile i Môn, an Bhreatain Bheag, is ea Llaneilian, 227.7 km ó Caerdydd agus 353 ó Londain. Tá daonra 1,151 ann, agus tá 653 (56.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Radaiteileascóp
Córas aeróg íogair a ghlacann tonnta leictreamaighnéadacha a tarchuireadh ag réaltaí, réaltraí, is reanna spéire eile i bhfad amach uainn sa Chruinne. Glacann gnáth-theileascóp an raon tanaí tonnfhad leictreamaighnéadach ar a dtugtar solas infheicthe, ach is amhlaidh a astaíonn reanna spéire raon i bhfad níos leithne tonnfhad, an-chuid de dofheicthe do-bhraite ag gnáth-theileascóp. Mar sin, is féidir i bhfad níos mó reanna spéire a iniúchadh le radaiteileascóip ná gnáth-theileascóip, agus is féidir tonnchomharthaí a fháil leo a astaíodh go luath tar éis na hOllphléisce.
Llanelidan
53.0423°N, -3.3342°W
Baile i Sir Ddinbych, an Bhreatain Bheag, is ea Llanelidan, 174 km ó Caerdydd agus 277 ó Londain. Tá daonra 292 ann, agus tá 131 (44.9%) in ann Breatnais a labhairt.
Bunteoirim an chalcalais
deas|250px|thumb|Bunteoirim an chalcalais Sa mhatamaitic, faoi chúinsí áirithe, is fíor gur (d/dx)(∫0x f(t) dt) = f(x). Aontaíonn an teoirim seo calcalas difreálach le calcalas suimeálach. Luaitear Gottfried Leibnitz is Isaac Newton mar cheapadóirí na teoirime bunúsaí seo.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2009
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2009, a thosaigh ar 30 Bealtaine 2009 agus chríochnaigh ar 6 Meán Fómhair 2009. B'í an 123ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 12 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don 32ú huair.
Inslitheoir
Ábhar a chuireann bac ar, nó a laghdaíonn, seoladh leictreachais, teasa nó fuaime. Bíonn gach feiste leictreach inslithe ar mhaithe le sabháilteacht. Coinníonn inslitheoirí teirmeacha rudaí te, fuar, nó ag teocht chothrom. Feidhmíonn inslitheoirí fuaime mar chiúnadóirí.
Children of the Revolution (scannán 2010)
Scannán faisnéise é Children of the Revolution a rinne an scannánóir Éireannach, Shane O’Sullivan sa bhliain 2010. Beirt bhan iomráiteacha is ábhar don saothar seo: Ulrike Meinhof a bhí ina ceannaire ar bhrainse d’Arm Dearg na Gearmáine agus Fusako Shigenobu a bhí ina ceann feadhna ar Arm Dearg na Seapáine. Réabhlóid na mac léinn sa bhFrainc (1968) agus an sléacht i Vítneam a ghríosaigh na mná seo chun iarracht a dhéanamh deireadh a chur leis an gcaipitleachas trí réabhlóid dhomhanda a spreagadh.
mion|clé|Rote armee fraktion
Rinne siad a mbealach chuig an Meánoirthear, áit ar chuir na Palaistínigh faoi oiliúint mhíleata iad. Is iad agus Leila Khaled na mná is mó atá luaite le réabhlóideachas na ré sin agus tharraing a ngníomhartha clú agus cáil orthu. Údair agus iriseoirí iad iníonacha na mban seo, Bettina Röhl and Mei Shigenobu, agus sa scannán seo tugann siad léargas faoi leith dúinn ar shaol agus ar oidhreacht na gceannairceach cáiliúil seo.
Instealladh
Dáileadh druga, nó ullmhóid nó fuaidreán eile cógaseolaíochta, le steallaire trí shnáthaid tríd an gcraiceann, faoin gcraiceann (instealladh fochraicneach), isteach sa bhfíochán matánach (ionmhatánach), nó isteach i bhféith (infhéitheach).
Radharc imrothlach
San ealaín, tugtar radharc imrothlach ar radharc tíre atá rómhór le feiceáil ina iomláine ag an am céanna ach ar féidir a oscailt de réir a chéile don fhéachadóir nó a léiriú mórthimpeall an tseomra, a fhéadfaidh a bheith ciorclach. Sa Háig tá radharc imrothlach de chathair Scheveningen le Hendrik Willem Mesdag (1831–1915) ar cheann de phríomhtharraingtí na cathrach do chuairteoirí. lár|mion|500x500px|Radharc iomrothlach ar [[Qom, san Iaráin]]
Líon an Dúlra
Nuachtlitir spreagúil spraíúil is ea Líon an Dúlra, faoin dúlra agus faoi chúrsaí timpeallachta. Tá na nuachtlitreacha a foilsíodh go dtí seo, leagtha amach ar an leathanach gréasáin de chuid Fhoras na Gaeilge.
Leagan Gaeilge atá ann den fhoilseachán 'Nature’s Web', a fhoilsíonn Stáisiún Mara Inis Arcáin. Tá an t-ábhar ann ag teacht lena bhfuil leagtha síos i gCuraclam na Bunscoile.
New Plymouth
Cathair sa Nua-Shéalainn is ea New Plymouth.
Líon an Dúlra
Tá míreanna spéisiúla ann faoin saol mórthimpeall orainn mar aon le cuardaigh focal, oidis etc.
Foilsítear eagrán uair in aghaidh an tséasúir.
Coimisinéir na Breatnaise
Cuthaíodh dualgais Choimisinéir na Breatnaise i mBeart na Breatnaise (An Bhreatain Bheag) 2011, (Breatainis: Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011,a tháinig i bhfeidhm an 1 Aibreán 2012 ), agus é mar aidhm úsáid na Breatnaise a chur chun cinn agus a éascú. . Is éard atá i gceist leis seo feasacht a mhúscailt faoi stádas oifigiúil na Breatnaise sa Bhreatain Bheag agus trí chaighdeáin a fhorchur ar eagraíochtaí. Mar thoradh air seo, bunófar cearta do chainteoirí Breatnaise dá bharr.
De réir shuíomh Gréasáin an Choimisinéara, tá dhá phrionsabal atá mar bhonn agus taca le hobair an Choimisinéara, eadhon:
Níor chóir caitheamh leis an mBreatnais le níos lú fabhar ná an Béarla sa Bhreatain Bheag
Ba cheart go mbeadh daoine in ann a saol a chaitheamh sa Bhreatain Bheag trí mheán na Breatainise más mian leo.
Tá obair an Choimisinéara neamhspleách go polaitiúil. Ba é Meri Huws an chéad Choimisinéir, agus tháinig Aled Roberts i gcomharbacht uirthi an 31 Márta 2019.
Limerick Post
Nuachtán seachtainiúil saor in aisce Éireannach is ea an '''Limerick Post '''.
Coimisinéir na Breatnaise
Ról an Choimisinéara Féadfaidh an Coimisinéir aon rud a dhéanamh a mheasann sé nó sí a bheith iomchuí chun:
Limerick Leader
Nuachtán seachtainiúil Éireannach is ea an Limerick Leader.
Coimisinéir na Breatnaise
Áirítear leis seo deiseanna a chur chun cinn chun an Bhreatnais a úsáid agus an cleachtas is fearr in úsáid na Breatnaise a spreagadh ag daoine a phléann le daoine eile, nó a sholáthraíonn seirbhísí do dhaoine eile. Cuimsíonn réimsí a chuid nó a cuid oibre saincheisteanna dlí freisin, tuarascálacha, taighde, gníomhaíochtaí oideachais agus moltaí i scríbhinn a ullmhú agus a fhoilsiú d’Airí Rialtas na Breataine Bige. Is féidir leis an gCoimisinéir comhairle a thabhairt do dhaoine freisin.
Féach freisin
Naisc sheachtracha
Tagairtí
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2010
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2010, a thosaigh ar 22 Bealtaine 2010 agus chríochnaigh ar 5 Meán Fómhair 2010. B'í an 124ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 13 fhoireann páirt. Bhuaigh Tiobraid Árann an comórtas don 26ú huair.
Radar
200px|mionsamhail|deas|Radar fadraoin Córas, bunaithe ar thonnta raidió, chun ionaid réada is struchtúr a dhéanamh amach. Bíonn aeróg rothlaithe ar bhád nó ag an aerfort a tharchuireann bíog aontreoch raidió nó micreatoinne. Nuair a imbhuaileann an tonn seo aon struchtúr, frithchaitear macalla bíge ar ais go dtí an aeróg. Airítear fad amach an struchtúir ón moill ama idir tarchur na bíge is glacadh an mhacalla. Déantar an t-áireamh céanna i ngach treo gathach amach ón aeróg, agus déantar is athdhéantar íomhá chiorclach ar scáileán luascóip nó teilifíseáin de réada is struchtúir mórthimpeall ar ionad na haeróige. Feidhmíonn an córas seo sa dorchadas, sa cheo is sa bháisteach, agus is iontach cabhrach é chun eitleáin is longa a dhíriú i ngach saghas aimsire. Úsáidtear córas frithchaithimh radair bunaithe ar iarmhairt Doppler chun luasanna réada a thomhas, ina measc gluaisteáin.
Elliott Gould
Is aisteoir Meiriceánach é Elliott Gould a rugadh ar an 29 Lúnasa 1938.
Llanelli
51.8261°N, -3.1135°W
Baile i Sir Fynwy, an Bhreatain Bheag, is ea Llanelli, 38.7 km ó Caerdydd agus 209 ó Londain. Tá daonra 3,818 ann, agus tá 337 (8.8%) in ann Breatnais a labhairt.
Céad Litir Naomh Pól chuig na Corantaigh
Is leabhar sa Bhíobla agus sa Tiomna Nua í Céad Litir Naomh Pól chuig na Corantaigh.
Graham Ó Cáinte
Duine spóirt Éireannach is ea Graham Ó Cáinte (Béarla: Graham Canty), a rugadh i mBeanntraí i gContae Chorcaí sa bhliain 1980. Peileadóir is ea é, a imríonn le Gorma Beanntraí agus a bhí ina bhall d'fhoireann sinsir Chorcaí idir 2001 agus 2013.
Roghnaíodh mar chaptaen na foirne é don chéad uair sa bhliain 2008, agus sa bhliain 2009 arís. Eisean a d'ardaigh Corn Mhic Uidhir nuair a bhuaigh Corcaigh craobh na bliana 2010.
Eagraíocht Idirnáisiúnta na gCaighdeán
Is comhlachas idirnáisiúnta í Eagraíocht Idirnáisiúnta na gCaighdeán nó International Organization for Standardization (ISO) le haghaidh socrú na gcaighdeán. Bunaíodh ar an 23 Feabhra 1947 í. Tá a ceanncheathrú lonnaithe i nGinéiv na hEilvéise. Tá eagraíochtaí náisiúnta ó 157 tír ina mbaill den eagraíocht.
Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha
Is tír sa Meán-Oirthear í Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha. Is aontas seacht Éimíríocht í atá faoi cheannaire amháin, Khalifa bin Zayed Al Nahayan anois, ach bhí a athair, Sheikh Zayed bin Sultan Al Nahyan ina cheannaire ó thús an stáit sa bhliain 1971 go dtí 2004. Feictear mar laoch é sna hÉimíríochtaí. Is tír Ioslamach í ach tá méid an-mhór daoine anseo ó thíortha eile, go háirithe an India nach bhfuil Ioslamach. Tá 3.23 milliún duine as daonra 4.02 milliún anseo ó thíortha eile.
Cruthaíodh an t-aontas sa bhliain 1971 nuair a cheangail sé dena stáit le chéile. Chuaigh Ras al-Khaimah isteach ann i 1972. Roimhe sin, bhí aontú ag na sheikh sa réigiún leis na Breatanaigh. Ach ní raibh ann ach gaineamh de fhormhór. Ach faigheadh ola sa réigiún. Ceaptar Zayed bin Sultan Al Nahyan mar an duine a d'úsáid an ola chun tír nua-aimseartha a chruthú. Anois tá tionscal neart turasach ann se réigiún, go háirithe i nDubai. Tá siad ag iarradh tionscail nua a chruthú toisc go raibh na gustal ola neamhsíor. Tá caighdeán saol an-mhaith ag na daoine, inchurtha le tíortha forbairte Eorpa.
Is iad seo a leanas na hÉimíríochtaí san Aontas:
An Rubha Bhódaich
Is baile suite ar an Eilean Bhóid in Earra-Ghàidheal agus Bòd é an Rubha Bhódaich.
Bunús na beatha
deas|250px|thumb|Bunús na beatha Tá na saghsanna éagsúla beatha ar Domhan tar éis athrú trí éabhlóid ó na bunsaghsanna a bhí ann timpeall 3,000 milliún bliain ó shin, orgánaigh aoncheallacha. Tá próiseas na héabhlóide seo á staidéar trí gheolaíocht, anatamaíocht is bitheolaíocht mhóilíneach. Ní raibh ann sa chéad 2,000 milliún bliain ach miocrorgánaigh, cosúil le baictéir nó algaí. Timpeall 1,000 milliún bliain ó shin tháinig orgánaigh le cealla is núicléas iontu ar an bhfód, agus ba thapa a tharla an éabhlóid ina dhiaidh sin. Tháinig orgánaigh chasta ilcheallacha chun tosaigh le linn an 500 milliún bliain dheiridh.
Radharcmheastóireacht
Measúnú fheidhmiú na súl, go príomha maidir le hearráidí athraonta, agus soláthar lionsaí cuí ceartaithe, spéaclaí is lionsaí tadhaill. Déantar scrúdú ar leith ar an tsúil le hoftalmascóp chun raon leathan éalang a bhrath, ina measc neamhoird i raon an radhairc, sa lionsa, sa lionn uisciúil, is ar an reitine. Déantar measúnú ar an mbrú insúilí chun glácóma a bhrath. Déanann radharcmheastóir cáilithe cláraithe na measúnuithe seo.
Ásgaig
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Ásgaig.
Mary Whelan
Saol
Bhain Mary Whelan céim máistir sa Stair Idirnáisiúnta Comhaimseartha amach in Ollscoil Uladh, chomh maith le céim mháistir sa Bhainistíocht Straitéiseach i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath.
Tá Whelan pósta ar Kevin O’Malley, oifigeach i gCabhlach na Stát Aontaithe, agus tá beirt iníonacha agus beirt ghariníonacha acu.
Gairmré
Chuir Whelan tús lena gairmré taidhleoireachta mar Thríú Rúnaí sa bhliain 1973.
Ceapadh Whelan mar Bhuan-ionadaí na hÉireann chuig an Eagraíocht um Thoirmeasc ar Airm Cheimiceacha (OPCW) ar 19 Samhain 2009. Rinneadh Ambasadóir Urghnách agus Lánchumhachtach chuig an Ísiltír di sa bhliain chéanna.
Dara Litir Naomh Pól chuig na Corantaigh
Is leabhar sa Bhíobla agus sa Tiomna Nua í Dara Litir Naomh Pól chuig na Corantaigh.
Maggie Wheeler
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Margaret Emily Wheeler a rugadh ar an 7 Lúnasa 1961. Ghlac sí an pháirt mar Janice sa chlár Friends.
Plána anatamaíoch
Is plána hipitéiseach é plána anatamaíoch a úsáidtear chun an corp a thrasghearradh, chun cur síos a dhéanamh ar shuíomh struchtúir nó ar threo gluaiseachtaí. San anatamaíocht dhaonna agus ainmhithe, úsáidtear trí phríomhphlána:
Téarmaíocht
D'fhéadfadh go mbeadh líon ar bith plánaí saighdeacha ann; mar sin féin, níl ann ach plána saighdeach cairdinéalach amháin. Tagraíonn an téarma cairdinéalach don phlána amháin a roinneann an corp ina dheighleoga cothroma, agus go díreach leath den chorp ar gach taobh den phlána cairdinéalach. I dtéacsanna áirithe baintear leas an téarma príomhphlána  in ionad plána cairdinéalach. Tá na téarmaí seo idirmhalartaithe.
Anatamaíocht dhaonna
San anatamaíocht dhaonna, sainmhínítear na plánaí anatamaíocha mar thagairt don samhail anatamaíoch a bheith sa treoshuíomh ceartingearach, nó ina seasamh.
Niall MacLeòid
Rugadh Niall MacLeòid (1843-1913) i nGleann Dail, An t-Eilean Sgitheanach, i mí an Mhárta 1843. Bhí an-tóir air mar fhile agus mar amhránaí i measc Ghaeil na hAlban sa naoú haois déag.
Beatha
Rinne athair Néill, Dòmhnall MacLeòid, cineálacha éagsúla oibre. Bhí sé ina fhile cáiliúil freisin — tugadh 'Dòmhnall na nAmhrán' air — agus d'fhoilsigh sé dhá leabhar filíochta, ceann amháin sa bhliain 1811 agus ceann níos lú sa bhliain 1871.
Ní bhfuair Niall óg mórán teagaisc rialta, ach d'fhoghlaim sé léamh agus scríobh an Bhéarla gan mórán stró, oideachas a bhí go maith úsáideach ag an am. Is óna athair a fuair sé eolas ar fhilíocht na nGael, agus théadh sé go céilithe sa cheantar, áit ar casadh amhráin agus ar aithrisíodh scéalta.
Thosaigh MacLeòid ar an bhfilíocht agus é fós óg. Foilsíodh go leor amhrán dá chuid i nuachtáin Ghaelacha agus bhain sé beagán clú amach. Sa bhliain 1883, foilsíodh "Clàrsach an Doire", bailiúchán amhrán leis féin, agus fuair an leabhar moladh mór, ní amháin in Albain ach thar sáile freisin. Cuireadh an dara heagrán den leabhar amach sa bhliain 1893, ina raibh tuilleadh amhrán agus ceithre scéal le fáil; foilsíodh an tríú heagrán (méadaithe arís) sa bhliain 1902, agus an ceathrú (le níos mó arís) sa bhliain 1909. Mar sin ba é MacLeòid amháin, i measc filí Gàidhlig, a chonaic ceithre eagrán de leabhar ina shaol féin. Tháinig an cúigiú heagrán amach sa bhliain 1924, agus an séú sa bhliain 1975. Chuir MacLeòid leabhar eile, "Wallace", i gcló sa bhliain 1896.
Llanelltud
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Llanelltud, 150.4 km ó Caerdydd agus 293 ó Londain. Tá daonra 500 ann, agus tá 287 (57.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Mikhail Kalashnikov
Leifteanant-ghinearál in arm an Aontais Shóivéadaigh ba ea Mikhail Kalashnikov (10 Samhain 1919 – 23 Nollaig 2013). Dhear sé an raidhfil ionsaithe, an AK-47, siar sa bhliain 1945. Bíonn an AK-47 ar cheann de na dearaí is clúití agus is íocónaí riamh. Sna 2010idí, bhain beagnach leath de na hairm ar domhan le raidhfilí de dhéantús Kalashnikov. clé|mion|Mikhail Kalashnikov ar chlé, 1949 clé|mion
Freagracht
"“Cuireann daoine ceist orm go minic an mothaím ciontach mar gheall ar an fhulaingt daonna a dhéantar in ionsaithe leis an AK-47. Insím dóibh gur dhear mé an gunna chun Máthairthír na Rúise a chosaint óna namhaid. Dar ndóigh, bíonn brón agus frustrachas orm nuair a fheicim coimheascair armtha agus m’arm á úsáid ar mhaithe le cogaí creachóireacha agus ar mhaithe le cuspóirí sceimhlitheoireachta agus coiriúlachta. Ach ní hiad na dearthóirí a chaithfeas freagracht a ghlacadh as cá háit a gcríochnaíonn siad suas; is iad na rialtais a chaithfeas smacht a choinneáil ar a dtairgeadh agus ar a n-easpórtáil.” " clé|mion Fuair Kalashnikov bás in 2013 agus é 94 bliana d’aois.
Ceann a' Gharaidh
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Ceann a' Gharaidh.
Cromluí coise
mion| Léaráid ó théacsleabhar anatamaíochta a thaispeánann cromluí (pronation) agus droimluí (supination) na coise. Is gluaiseacht na coise a tharlaíonn go nádúrtha le linn siúil nó reatha é cromluí coise. Tarlaíonn trí ghluaiseacht ar leith ar aon uain mar chuid den chromluí: eisbhéartú fo-rúitín, cúlfhleisceadh an rúitín, agus abduchtú na coise tosaigh. Is cuid nádúrtha, inmhianaithe, agus riachtanach den choisíocht é. Is é an cromluí coise an chéad leath den chéim seasaimh, i gcodarsnacht leis an droimluí a thosaíonn an chéim tiomána nuair a ardaítear an tsáil ón talamh.
Cromluí Mínormálta
Tarlaíonn cromluí mínormálta nuair a dhéanann an chos cromluí le linn na céime droimluí, nó nuair a dhéanann sí an iomarca cromluí le linn na gnáthchéime cromluí. Tá thart ar cheithre chéim (4°) cromluí agus droimluí ag teastáil ionas go mbeidh an chos in ann an corp a thiomáint ar aghaidh. Má tá an chos ag cromluí nó ag droimluí le linn na céime seasaimh den timthriall coisíochta, d'fhéadfadh fadhb bhithmheicniúil a bheith ann.
Ró-chromluí
mion| Ró-chromluí Nuair a dhéanann daoine an iomarca cromluí, brúnn siad amach beagnach go hiomlán ón ladhar mhór agus ón dara ladhar. Mar thoradh air sin, ní leathnaíonn an turraing go cothrom tríd an gcos nuair a bhuaileann sí an talamh, agus bíonn deacracht ag an rúitín an chuid eile den chorp a chobhsú. Ina theannta sin, tarlaíonn uillinn mhínádúrtha idir an chos agus an rúitín agus leathann an chos amach go mínormálta.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2011
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2011, a thosaigh ar 14 Bealtaine 2011 agus chríochnaigh ar 4 Meán Fómhair 2011. B'í an 125ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 14 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don 33ú huair.
Institiúid Éireannach um Chosaint Raideolaíoch
Eagraíocht neamhspleách phoiblí reachtúil a rialaíonn úsáid, iompar is cur de láimh ábhar radaighníomhach is foinsí radaíochta is ea an Institiúid Éireannach um Chosaint Raideolaíoch (RPII). Déanann sí monatóireacht ar a leithéidí, nádúrtha nó saorga, agus eolas is comhairle a chur ar fail maidir leis na hábhair seo don phobal, ospidéil is comhlachtaí. Tháinig sí i gcomharbacht ar an mBord Fuinnimh Núicléach i 1992.
Ardmháistir (Máisiúnachas)
Is teideal onóra é Ardmháistir chomh maith le hoifig san Mháisiúnachas, a thugtar do mháisiún a toghadh chun maoirseacht a dhéanamh ar dhlínse an Mháisiúnachais, a dhíorthaítear ó oifig na nArdmháistrí sna hoird ridireachta Bíonn sé i gceannas ar Ardlóiste, agus bíonn cearta áirithe aige sna Comh-Lóistí inq dhlínse. I bhformhór na gcásanna, ach ní i ngach cás, tugtar "An tArdmháistir is urramaí" ar an Ardmháistir
Skype
Is bogearra é Skype (a fhuaimítear mar scaidhp /ˈskaɪp/) a ligeann do dhaoine glaoch ar dhaoine eile saor in aisce tríd an ngréasán domhanda. Is féidir é a shuiteáil ar ríomhairí nó ar ghutháin shoghluaiste. Is féidir glaoch ar ghnáthghutháin freisin, ach caithfear íoc as na glaonna sin. Is féidir comhrá a dhéanamh le daoine, comhaid a aistriú agus físchomhdháil a rith ar Skype freisin.
An Bhealarúis
Is tír í an Bhealarúis (an Bhealarúis an leagan Gaeilge eile a fheictear i bhfoclóirí áirithe; thugtaí an Fhionnrúis uirthi freisin) atá suite in Oirthear na hEorpa, agus í ag críochantacht leis an Rúis, leis an Liotuáin, leis an Úcráin, agus leis an Laitvia. Is í Mionsc an phríomhchathair, agus cathracha tábhachtacha eile is ea iad Biareście, Hrodna, Homiel, Mahiloŭ, agus Viciebsk. Is é an t-ainm oifigiúil Poblacht na Bealarúise (Bealarúisis: Рэспубліка Беларусь/Respublika Biełaruś), ach is gnách An Bhealarúis (Беларусь/Biełaruś) a thabhairt ar an tír go simplí. Tá an tír lán coillte, agus 9,498,700 duine ina gcónaí ansin.
Skype
Baineann na milliúin de dhaoine feidhm as Skype gach lá.
An Bhealarúis
B'í an Bhealarúis an tír ba mhó a bhí thíos leis an radachur ó Thubaiste Searnóbail, cé gur san Úcráin a tharla an tubaiste féin.
Stair
Tháinig na Slavaigh go dtí an Bhealarúis idir an séú agus an ochtú haois. De réir a chéile, tháinig na Luath-Shlavaigh Oirthearacha i dteagmháil leis na Væringjar nó na hUigingigh Oirthearacha - is é sin, na Lochlannaigh a tháinig ón tSualainn go dtí an Rúis. B'iad na hUigingigh seo a bhunaigh an chéad stát a dtugtaí "An Rúis" air, is é sin, Rúis Chíév. Sa 13ú haois, áfach, bhí na prionsachtaí Slavacha thíos go mór le hionradh na Mongólach, agus b'í Ard-Diúcacht na Liotuáine a shealbhaigh iarsmaí na bprionsachtaí seo ina dhiaidh sin. San am seo, bhí an Liotuáin ag cur cogaidh ar a lán naimhde éagsúla, idir na Mongólaigh agus na Ridirí Teotanacha, a bhí ag iarraidh an taobh seo de Mhuir Bhailt a shealbhú le haghaidh coilíniú agus míntíreachais. Faoi dheireadh, bhris an Pholainn agus an Liotuáin an cath ar na Ridirí i gCath Grunwald (a dtugann na Gearmánaigh Cath Tannenberg air) sa bhliain 1410, agus ón lá sin ar aghaidh, ní raibh na Ridirí ábalta bagairt ar chumhacht na Liotuáine sa Bhealarúis a thuilleadh.
Nuair a bhí an Liotuáin ag rialú na Bealarúise, bhí an tSean-Bhealarúisis - nó teanga seansailéireachta na Rúise Thiar, teanga ar féidir Sean-Úcráinis nó Sean-Bhealarúisis a thabhairt uirthi - ina teanga oifigiúil sa chuid den Liotuáin ina raibh cónaí ar na Slavaigh. Le fírinne, b'é ba chiall leis an "Liotuánach" san am seo ná "Bealarúiseach", ós rud é nach raibh cónaí ar na fíor-Liotuánaigh ach in iarthuaisceart na tíre, agus na Bealarúisigh i bhfad ní ba líonmhaire ná iadsan.
I ndeireadh na cúigiú haoise déag, thosaigh na Rúisigh - is é sin, muintir Ard-Diúcacht Mhoscó - ag cúngú isteach ar thailte na Liotuáine. Thairis sin, bhí na Tataraigh ag foghlaíocht sa tséú haois déag, agus rinne siad an-chreachadh agus an-ródach. Nuair a tháinig deireadh na hochtú haoise déag, áfach, rinne an Rúis, an Phrúis, agus an Ostair críochdheighilt ar an bPolainn agus ar an Liotuáin, agus thit an Bhealarúis leis an Rúis.
Sa Chéad Chogadh Domhanda, shealbhaigh arm na Gearmáine an Bhealarúis. Ar an 25ú Márta 1918, i ndiaidh Chonradh Síochána Brest-Litovsk, d'fhógair an Bhealarúis neamhspleáchas mar Phoblacht Náisiúnta na Bealarúise. Ní raibh fad saoil i ndán don Phoblacht seo, nó nuair a tharraing na Gearmánaigh ar ais, shealbhaigh na Boilséivigh an tír, agus bhaist siad Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Bealarúise uirthi. Nuair a d'fhorghabh na Boilséivigh an Liotuáin chomh maith, bhunaigh siad Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine is na Bealarúise. Nuair a tháinig deireadh leis an gcogadh idir an Rúis Shóivéadach agus an Pholainn sa bhliain 1921, arís, rinne an dá thír seo críochdheighilt ar an mBealarúis. Bhunaigh na Boilséivigh Poblacht Shóivéadach na Bealarúise arís sa leath thoir, agus bhí an Phoblacht seo ina ballstát den Aontas Sóivéadach ón tús.
thumb|280px|left|Mionsc an lae inniu Sa bhliain 1941, d'ionsaigh an Ghearmáin an tAontas Sóivéadach, agus ní raibh na Naitsithe i bhfad ag teacht i seilbh na tíre seo. Bhí siad ag rialú na tíre go dtí an bhliain 1944, agus idir an dá linn, maraíodh dhá mhilliún Bealarúiseach. Rinne an tUileloscadh eirleach uafásach ar an mBealarúis. Roimh an Dara Cogadh Domhanda, bhí cultúr beo breabhsánta ag na Giúdaigh ansin, agus an Bhealarúis ar an gceann ba mhó Giúdachais san Aontas Sóivéadach ar fad. Fuair formhór mór na nGiúdach seo bás san Uileloscadh, agus níor tháinig an cultúr áitiúil Giúdach chuige arís ina dhiaidh sin. Maidir leis an daonra Bealarúiseach féin, níor shroich sé a leibhéal réamhchogaidh roimh an mbliain 1971.
Cé nach raibh sa Bhealarúis ach "poblacht" de chuid an Aontais Shóivéadaigh i ndeireadh an Dara Cogadh Domhanda, tá sí ina ballstát sna Náisiúin Aontaithe ó bhunú na heagraíochta sin i leith. I ndiaidh an chogaidh, rinne na húdaráis Shóivéadacha forbairt chuimsitheach ar an tionsclaíocht sa Bhealarúis, agus na mílte oibrithe ag tonnadh isteach ó Phoblacht Shóivéadach na Rúise, ó bhí jabanna ar fáil.
Chuaigh blianta an tSóivéadachais go mór mór chun dochair do theanga náisiúnta na tíre. I dtúsbhlianta idéalacha an Aontais Shóivéadaigh, bhí polasaí na "dúchasaíochta" i bhfeidhm, is é sin, bhí iarrachtaí á ndéanamh go hoifigiúil le teangacha na bpoblachtaí beaga a athbheochan agus a fhorbairt. Mar sin, rinne an Bhealarúisis an-dul chun cinn mar theanga oifigiúil sa Bhealarúis sna fichidí. Nuair a tháinig Stailín i gcumhacht, áfach, d'athraigh an port go hiomlán. Ansin, cuireadh srianta le húsáid oifigiúil na Bealarúisise arís, agus thosaigh an stát ag brú na Rúisise anuas ar chách mar "theanga chomhchumarsáide an lucht oibre". Níor thaise do Nikita Khrushchev é, ach an oiread. B'é a thuairimsean ná go gcaithfeadh muintir an Aontais Shóivéadaigh glacadh leis an Rúisis mar theanga a gcomhdhúchais, ó chuideodh sé leo an Cumannachas a thógáil ní ba luaithe.
Nuair a thosaigh Mikhail Gorbachev, ceannaire an Aontais Shóivéadaigh, ar pholasaithe an pheireastráice agus an ghleasnaist, sheachaid muintir na Bealarúise achainí chuige i Mí na Nollag 1986, agus iad ag déanamh a ngearáin faoin ródach a rinneadh ar a gcultúr náisiúnta. Níos luaithe sa bhliain chéanna, thit radachur ar Phoblacht Shóivéadach Shóisialach na Bealarúise i ndiaidh phléascadh stáisiún cumhachta Shearnóbail san Úcráin in aice leis an mBealarúis. I Meitheamh 1988, tháinig an seandálaí Zianon Paźniak ar shlua-uaigheanna in aice le cathair Kurapaty, uaigheanna a raibh timpeall is 250 míle duine marbh ó bhlianta Stailín. Ba dóigh le cuid de na Bealarúisigh gur fianaise a bhí ann go raibh an rialtas Sóivéadach d'aonturas ag iarraidh náisiún na mBealarúiseach a chur de dhroim an tsaoil, agus ba spreagadh é, mar sin, do na Bealarúisigh neamhspleáchas a éileamh.
Polaitíocht
Is é an tUachtarán a cheapann an rialtas, nó Comhairle na nAirí (nó Sóivéid na nAirí, Савет Міністраў/Saviet Ministraǔ) a bhfuil an Príomh-Aire ina cheannasaí air. Ní gá go mbeadh comhaltaí na Comhairle sin ina gcomhaltaí den reachtas, mar sin. Maidir leis an gcumhacht bhreithiúnach is airde sa Phoblacht, tá Cúirt Uachtarach ann chomh maith le sainchúirteanna, cosúil leis an gCúirt Bhunreachtúil. Tá sé faoin gCúirt Bhunreachtúil tabhairt faoi cheisteanna ar leith a bhaineann leis an dlí bunreachtúil agus leis na dlíthe gnó. Is é an tUachtarán a cheapann breithúna na cúirte náisiúnta, ach caithfear na ceapacháin sin a chur faoi bhráid Chomhairle na Poblachta freisin. Is í an Chúirt Uachtarach an chúirt achomhairc is airde i gcásanna coiriúla. Níl sé ceadaithe sa Bhunreacht cúirteanna speisialta seachbhreithiúnacha a chur ar bun.