cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mathri
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Mathri, 141.5 km ó Caerdydd agus 345 ó Londain. Tá daonra 559 ann, agus tá 196 (35.1%) in ann Breatnais a labhairt.
You Don't Have to Live Like a Referee
Craoladh an séú heipeasóid déag, "You Don't Have to Live Like a Referee", den cúigiú sraith is fiche The Simpsons ar an 30 Márta 2014. Scríobh Michael Price an eipeasóid seo. D'fhéach 3.91 milliún duine ar an eipeasóid.
Tettenhall
Is ceantar suite i Wolverhampton é Tettenhall.
Eric Richard Kandel
Néarfhiseolaí a saolaíodh i Vín na hOstaire, agus a d'oibrigh sna Stáit Aontaithe is ea Eric Richard Kandel (a rugadh ar 7 Samhain 1929). Sa bhliain 2000 roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis le Arvid Carlsson is Paul Greengard as a thaighde ar thrasduchtú comharthaí sa néarchóras chun gurbh fhéidir drugaí nua a fhorbairt amach anseo mar chóireáil ar ghalair néareolaíocha is shíciatracha. D'fhoilsigh sé a dhírbheathaisnéis In Search of Memory (Ar Lorg na Cuimhne, 2006).
Sceanra
thumb|250px|Meascán sceanra. Sceanra a thugtar ar chnuasach sceana, gabhlóga agus spúnóga agus roinnt uirlisí eile a bhaintear feidhm as chun bia a ullmhú agus a láimhseáil. Ní bhaintear feidhm as gach ceann ag gach béile.
Is féidir sceanra a idirdhealú in dhá aicme - sceanra a bhaintear feidhm as chun bia a ullmhú agus sceanra a bhaintear feidhm as chun bia a ithe. Baintear feidhm as scian mór ar nós scian spólta, gabhlóg mhór, ladar, beangán, liach, teanchair is uirlisí eile nuair atá bia á ullmhú. Baintear feidhm as sceana, gabhlóga agus spúnóga chun béile a chaitheamh. Más béile é i rith an lae, de ghnáth baintear feidhm as scian agus gabhlóg. Má tá anraith nó milseog le n-ithe, baintear leas as spúnóg. Is féidir scian a bheith ann i gcóir im; spúnóg bheag chun siúcra a chaitheamh isteach i tae nó caife agus é a chorraí.
Mawddwy
52.7191°N, -3.6899°W
Nigel Lawson
Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe ba ea Nigel Lawson, Baron Lawson of Blaby (a rugadh i Hampstead, Londain ar an 11 Márta 1932 agus a d'éag ar 4 Aibreán 2023).
Tettenhall Wood
Is ceantar suite i Wolverhampton é Tettenhall Wood.
The Lunt
Is ceantar suite i Wolverhampton é The Lunt.
Robert Kane
Ceimicí a rugadh i mBaile Átha Cliath ab ea Robert Kane (24 Meán Fómhair 1809 - 16 Feabhra 1890). An chéad duine a thairg an eitil fhréamhaí, atá an-tábhachtach sa cheimic orgánach. Rinne sé amach modh chun alcól meitile a íonghlanadh. Rinne sé an chéad sintéisiú sa cheimic orgánach nuair a d'ullmhaigh an chomhdhúil chiorclach meiseitiléin ón gcomhdhúil líneach aicéatón. D'fhoilsigh sé an tuarascáil cháiliúil The Industrial Resources of Ireland (Acmhainní Tionsclaíochta na hÉireann, 1844), saothar ceannródaíoch chun maoin na tíre a chur chun cinn trí thionsclaíocht is fostaíocht a chothú. Scríobh sé Elements of Chemistry (Uraiceacht na Ceimice, 1840-1841), a raibh cáil is rath idirnáisiúnta air. Ceapadh é i 1845 ina stiúrthóir ar Mhúsaem nua Thionsclaíocht na hÉireann, a ndearnadh Coláiste Ríoga na hEolaíochta de i 1867 (agus Roinn an Taoisigh i 1990).
Fabhcún cosdearg
Is éan é fabhcún cosdearg. Is baill d'fhine na Accipitridae é.
Mechell
Baile i Môn, an Bhreatain Bheag, is ea Mechell, 228.4 km ó Caerdydd agus 360 ó Londain. Tá daonra 1,253 ann, agus tá 768 (61.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Manhattan
thumb|220px|Manhattan (~1931)
Manhattan a thugtar go hiondúil ar bhuirg Nua-Eabhrac, ceann de na cúig bhuirg atá i gcathair Nua-Eabhrac, agus ar an oileán ar a bhfuil sé suite. Is cuid den chathair é, maille le Queens, Brooklyn, Oileán Staten agus an Bronx. Tá daonra timpeall 1.4 milliún ar Manhattan féin, ach ar ndóigh bíonn ar a laghad cúpla chéad míle eile ann i rith laethanta gnótha, mar aon leis na mílte turasóirí.
Is ann atá ceantar gnó chathair Nua-Eabhrac. Is ann freisin atá na ceantair chlúiteacha caithimh aimsire. Bíonn raidhse mór drámaí agus ceoldrámaí i gcónaí sa cheantar drámadóireachta Broadway. Tá an Opera Meitreapólach, Bailé Chathair Nua-Eabhrac, agus Ceolfhoireann Fhiolármónach Nua-Eabhrac suite i Látharlann Lincoln. Bíonn raidhse mór de cheol clasaiceach agus de gach sórt eile ag Carnegie Hall, agus bíonn drámaí nua i gcónaí ar off Broadway agus off-off-Broadway.
Portán clismín
Is moileasc é an portán clismín.
Peter Kilfoyle
Polaiteoir de chuid Pháirtí an Lucht Oibre sa Ríocht Aontaithe is ea Peter Kilfoyle. Rugadh é i Merseyside, Sasana ar an 9 Meitheamh 1946. D'fhás sé aníos i dteaghlach mór Éireannach. Bhí sé ina bhall de Pharlaimint do Learpholl Walton ó 1991 go 2010.
Daonlathas Díreach Éireann
Is páirtí polaitíochta Éireannach é Daonlathas Díreach Éireann. Bunaíodh an páirtí sa bhliain 2010.
Fothoghchán Oirthear na Mí, 2013
Ag an Fothoghchán Oirthear na Mí, 2013, roghnaigh an pháirtí Ben Gilroy mar iarrthóir. Tháinig Ben i gceathrú áit le 1,568 vótaí chéad rogha agus 6.5% de na vótaí.
Warstones
Is ceantar suite i Wolverhampton é Warstones.
Ribeadas
Iarmhairt dromchla-theannais ina dtéann leachtanna suas feadáin chaola nó a scaipeann trí sholaid phóiriúla. Tarlaíonn sé mar go mbíonn aomadh mhóilíní an leachta ar an ábhar soladach difriúil ó aomadh mhóilíní an aeir ar an ábhar. Sampla riachtanach is ea gluaiseacht na fola trí na fuileadáin is lú sna fíocháin, na ribeadáin. Sampla eile is ea sú dúigh i bpáipéar.
Meidrim
51.8602°N, -4.4847°W
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Meidrim, 99.7 km ó Caerdydd agus 303 ó Londain. Tá daonra 568 ann, agus tá 296 (52.1%) in ann Breatnais a labhairt.
Utrecht (cúige)
Is cúige de chuid na hÍsiltíre é Utrecht atá suite i lár na tíre.
Is é Utrecht an phríomhchathair.
Constáblacht Speisialta Uladh
Fórsa póilíneachta paraimíleatach, agus cúltacaí Chonstáblacht Ríoga Uladh, ba ea na B-Speisialtaigh nó Constáblacht Speisalta Uladh ("Ulster Special Constabulary", nó de ghnáth, na "B-Specials"), curtha le chéile i mí Dheireadh Fómhair 1920, agus díscaoilte san earrach 1970.
Stair
Ba Phrotastúnaigh iad formhór na mball den RUC ón uair a bunaíodh é, agus Protastúnaigh amháin iad na mball den B-Speisialtaigh, beagnach, rud a chuir as do Chaitlicigh i dTuaisceart Éireann. Is iomaí Caitliceach a bhí barúlach nach raibh i gceist leis na Speisialtaigh ach fórsa leis na Caitlicigh agus na náisiúnaithe a throid, agus a bhí an Chonstáblacht féin ag iarraidh fíorphóilíneacht a dhéanamh.
Díscaoileadh
Spreag na hionsaithe a rinne "na B-Speisialtaigh” sna 1960idí fuath seicteach. Le linn na scliúchas i Mí Lúnasa 1969, ní raibh na Constáblaí agus na Speisialtaigh in ann an tsíocháin a choimeád, agus tháinig na saighdiúirí dearga isteach ansin.
San earrach 1970, díscaoileadh (nó atheagraíodh) na "na B-Speisialtaigh”, ceann de na príomh-mholtaí sa tuarascáil Hunt ar 10 D.F. 1969, agus tháinig Reisimint Cosanta Uladh in áit na ‘B Specials’.
Luca$
Craoladh an seachtú heipeasóid déag, "Luca$", den cúigiú sraith is fiche The Simpsons ar an 6 Aibreán 2014. Scríobh Carolyn Omine an eipeasóid seo. D'fhéach 4.30 milliún duine ar an eipeasóid.
Juan de Herrera
Ailtire, matamaiticeoir, suirbhéir agus Spáinneach míleata ab ea Juan de Herrera de Maliaño (Roiz, Cantabria, 1530 - Maidrid, 15 Eanáir 1597), a measadh mar cheann de na daoine is mó a léirigh ailtireacht Renaissance Hispanic.
Bhí a stíl ailtireachta sollúnta agus dian, ar a dtugtar Herrerian ina onóir, ionadaíoch do réimeas Felipe II (r. 1556-1598) agus bhí tionchar suntasach aige ar ailtireacht níos déanaí na Spáinne, go príomha ar fud an seachtú haois déag.
Charles Vallancey
Suirbhéir míleata Briotanach a d'oibrigh in Éirinn ab ea an Ginearál Charles Vallancey (6 Aibreán 1731 – 8 Lúnasa 1812). Chuir sé an-spéis sa Ghaeilge agus i seaniarsmaí na hÉireann, agus scríobh sé go leor leabhar agus páipéar ar na hábhair seo. Chomh fada siar leis an 19ú haois, aithníodh go forleathan nach raibh mórán fiúntais in obair acadúil Vallancey, go háirithe a chuid teoiricí áiféiseacha maidir le stair agus sanasaíocht na Gaeilge. Mar sin féin, tugtar creidiúint dó as treabhadh chun cinn sa réimse seo nuair nach raibh mórán spéise ann, agus aird scoláirí níos cúramaí a tharraingt air sna blianta i ndiaidh a bháis.
Luathshaol
Rugadh Charles Vallancé i Westminster (nó b'fhéidir i bhFlóndras) é sa bhliain 1731 de thuismitheoirí Francis Vallancé (Francach i seirbhís na Breataine) agus Mary Preston (iníon Thomas Preston). Phós Francis agus Mary i séipéal Ospidéal Greenwich ar 21 Meitheamh 1724.
D’fhreastail Vallancey ar Eton agus ar an Acadamh Míleata Ríoga, Woolwich, sular coimisiúnaíodh é sa 10ú reisimint de shaighdiúirí coise sa bhliain 1747. Bhí sé ina bhall de na hInnealtóirí Ríoga. Rinneadh leifteanantghinearál de sa bhliain 1798, agus ginearál de cúig bliana ina dhiaidh sin.
In Éirinn
Tháinig Vallancey go hÉirinn roimh 1770 chun cabhrú le suirbhé míleata ar an oileán, agus shocraigh sé cur faoi in Éirinn go buan. Dhírigh sé a aird go láidir ar stair, ar fhocleolaíocht, agus ar sheaniarsmaí na hÉireann tráth nár léirigh mórán scoláirí spéis iontu. Creidtear gur i gCorcaigh a chuir sé spéis sa Ghaeilge den chéad uair agus go bhfuair sé an beagán Gaeilge a bhí aige ón scríobhaí agus file Muiris Ó Gormáin.
D’fhoilsigh sé na leabhair seo a leanas, i measc saothar eile: Collectanea de Rebus Hibernicis, 6 imleabhar, idir 1770 agus 1804; Essay on the Irish Language, 1772; Grammar of the Irish Language, 1773; Vindication of the Ancient Kingdom of Ireland, 1786; Ancient History of Ireland proved from the Sanscrit Books, 1797; Prospectus of a Dictionary of the Aire Coti or Antient Irish, 1802. Bhí sé ina bhall de go leor cumann léinn; toghadh ina bhall den American Philosophical Society i 1780, agus rinneadh comhalta den Chumann Ríoga de sa bhliain 1784. Le linn Éirí Amach 1798, thug sé pleananna don Rialtas chun Baile Átha Cliath a chosaint. Tógadh Droichead na Banríona, Baile Átha Cliath, óna dhearadh. D’éag sé 8 Lúnasa 1812, in aois a 91.
Ag tráth amháin, bhí Leabhar Mór Leacáin ina sheilbh, agus thug sé ar aghaidh go dtí Acadamh Ríoga na hÉireann é.
Athbhreithniú
Idir lár agus deireadh na naoú haoise déag, bhí portráidí de Vallancey in Acadamh Ríoga na hÉireann agus i seomra boird Chumann Ríoga Bhaile Átha Cliath. Sa tréimhse chéanna, léirigh taighde nua-aimseartha nach raibh aon fhiúntas ina chuid teoiricí agus tuairimí — is éard a bhí iontu ná conclúidí neamhchruinne bunaithe ar thuiscint neamhfhoirfe. Dúirt an Quarterly Review: “Cé gur fear léinn é, scríobh an Ginearál Vallancey níos mó seafóide ná aon fhear eile lena linn.”
Scríobh Mícheál Ó Bréartúin beathaisnéis Ghaeilge a foilsíodh in 2009: Charles Vallancey 1725–1812; Ginearál, Innealtóir agus ‘Scoláire Gaeilge’.
Wednesfield
Is ceantar suite i Wolverhampton, Midlands Thiar é Wednesfield.
Tomás Ó Máille
Ba é Tomás Ó Máille an chéad Ollamh le Gaeilge i gColáiste na hOllscoile Gaillimh ó 1909 go lá a bháis i 1938 (30 Márta 1880 - 15 Eanáir 1938). Bhí sé ar dhuine de mhór-scoláirí Gaeilge a linne. clé|mion|Tomás Ó Máille sna 1930idí, i gColáiste na hOllscoile Gaillimh
Beatha
Saolaíodh an Máilleach do theaghlach rathúil i nGleann an Mháma i gConamara in 1880. Bhain sé céim B.A. Ollscoil Ríoga na hÉireann amach sa Cheiltis, sa Bhéarla agus sa Mhata-fisic i 1905. Oileadh é ansin i Manchain (bronnadh MA air ansiúd), Learpholl, Baden, Beirlín, agus Freiburg, áit ar bronnadh dochtúireacht Ph.D air sa bhliain 1909.
Teangeolaí
Ó 1928 ar aghaidh, chruthaigh an Máilleach na céadta taifeadadh fuaime de chainteoirí Gaeilge as Connacht agus as an gClár, agus chuidigh le bailitheoirí agus scoláirí eile taifeadtaí a dhéanamh.
Poblachtánach
Deartháir ba ea é le Micheál agus Pádraig Ó Máille, TD srl.
Ó 1917 go 1920 bhí sé ina eagarthóir ar An Stoc.
Thacaigh an Máilleach leis na hÓglaigh agus le Colún Reatha Chonamara Thiar. Aithnítear go bhfuil oidhreacht spleodrach Uí Mháille ar chomhchéim le hoidhreacht a chomhghuallaithe i gCogadh na Saoirse, na h-intleachtóirí radacacha agus ceannairí an chultúir agus na polaitíochta, ina measc a chara Pádraig Mac Piarais agus na fir léinn Tomás Mac Donncha agus Éamon de Valera.
Pearsanta
Phós sé Eibhlín Ní Scannláin ón bhFearann Fuar, Co. Chiarraí.. Ni raibh sé 58 bliain d'aois nuair a d'éag 15 Eanáir 1938.
Scamall Beag Magellan
Scamall Beag Magellan (an dá chéad dóú réad déag is ceithre scór ar an Nua-Chatalóg Ghinearálta, mar atá, NGC292, nó an trí mhíle ochtú cúigiú ceann ar Phríomh-Chatalóg na Réaltraí): ceann den dá réaltra bheaga neamhrialta a dtugtar Scamaill Magellan orthu.
thumb|Scamall Beag Magellan
Feictear an Scamall Beag ar imeall réaltbhuíon an Túcáin, in aice leis an réaltbhraisle chruinneogach a dtugtar 47 Tucanae uirthi. Níl pol theas an sféir neamhaí i bhfad ar shiúl ach an oiread, óir tá an Túcán ag críochantaíocht le réaltbhuíon an Ochtamháin atá suite thart ar an bpol. Cosúil leis an Scamall Mór, tá an Scamall Beag ar ceann de na réaltraí atá ag timpeallú Bhealach na Bó Finne, agus ar na cinn is gaire dúinn. Tá an Scamall Beag suite faoi dhá chéad agus deich míle solasbhliain dínn, agus é thart ar deich míle solasbhliain ar fad is ar leithead. Níl sé chomh saibhir i réaltaí agus an Scamall Mór - tá níos mó deannach agus gás ann.
Bernard Bresslaw
B'aisteoir Sasanach é Kenneth Charles Williams  (a rugadh ar an 25 Feabhra 1934 i Stepney, Londain agus a fuair bás ar an 11 Meitheamh 1993 i Regent's Park, Londain).
Crith talún Kantō
Tharla an crith talún i gKantō, an tSeapáin (関東大震災 Kantō daishinsai) in iarthar na tíre ar an 1 Meán Fómhair 1923. Ba é an an crith talún is mheasa sa tSeapáin leis na céadta (7.9 ar Scála Richter). link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Tokyo_Resurrection_Cathedral_-_after_1923_earthquake.jpg|clé|mion|388x388px|[[Ardeaglais i dTóiceo, 1923]] Bhí an iliomad dóiteán ann, a scaipeadh ag na gaotha láidre, agus scriosadh sean-Tóiceó is Yokohama.
Maraíodh níos mó ná 105,000 -143,000, duine trí leagadh foirgneamh nó na dóiteáin a lean é.
Meifod
52.7102°N, -3.2518°W
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Meifod, 136.8 km ó Caerdydd agus 252 ó Londain. Tá daonra 1,288 ann, agus tá 314 (24.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Ribeaflaivin
Ceann de vitimíní B (B2), comhábhar gníomhach riachtanach (comheinsím) in aistriú fuinnimh i gcealla. Faightear í i nglasraí glasa, bainne, uibheacha, ae is giosta. Is annamh a tharlaíonn uireasa shimplí ribeaflaivine: nuair a tharlaíonn, bíonn sí mar chuid d'uireasa vitimíní iomadúla.
Ricardo López Murphy
Polaiteoir agus eacnamaí san Airgintín is ea Ricardo Hipólito López Murphy. Rugadh í in Adrogué, Cúige Buenos Aires ar an 10 Lúnasa, 1951.
Gairdíní Náisiúnta Cuimhneacháin Cogaidh na hÉireann
Is cuimhneacháin cogaidh suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Gairdíní Náisiúnta Cuimhneacháin Cogaidh na hÉireann.
Whitmore Reans
Is ceantar suite i Wolverhampton é Whitmore Reans, siar ó thuaidh ó lár na cathrach.
7 Meitheamh
Is é an 7 Meitheamh an 158ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 159ú lá i mbliain bhisigh. Tá 207 lá fágtha sa bhliain.
Páirc Naomh Éanna
Is páirc suite i gContae Bhaile Átha Cliath í Páirc Naomh Éanna.
Ásgeir Ásgeirsson
Dara hUachtarán na hÍoslainne ab ea Ásgeir Ásgeirsson (13 Bealtaine, 1894 - 15 Meán Fómhair, 1972). Toghadh é ina phríomh-aire san Althing i 1932, agus ina uachtarán idir 1952 agus 1968.
Melindwr
52.4011°N, -3.9438°W
Baile i Ceredigion, an Bhreatain Bheag, is ea Melindwr, 115.1 km ó Caerdydd agus 280 ó Londain. Tá daonra 1,038 ann, agus tá 568 (54.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Tuilte sa Phacastáin, 2022
Bhuail tuilte an Phacastáin idir 14 Meitheamh - Deireadh Fómhair 2022, de thoradh titim throm báistí. Séasúr an mhonsúin a bhí ann, ach bhí an fhearthainn ar scála nach bhfacthas riamh cheana.
Chuaigh aibhneacha sa cheantar thar a mbruacha de bharr na díle báistí. Réabadh dambaí móra agus bhí fuarlaigh ar na bóithre.
Bhí breis is 33 milliún duine, nó duine amháin as seachtar, agus aon trian  den tír, buailte ag na tuilte. Fuair breis is 1,600 duine bás.
Rinneadh tithe a leagan agus a scuabadh chun bealaigh. Scriosadh 218,000 teach, agus damáiste déanta do 2 milliún. mion|frithchaiteas, 2021 vs 2022  (27 Lúnasa  2021  vs 27 Lúnasa 2022)|cléAg deireadh mhí Lúnasa, bhí na seirbhísí éigeandála ar a ndícheall i gcónaí ag iarraidh teacht ar dhaoine i gceantair iargúlta atá sáinnithe de bharr na tubaiste. Tugadh le fios go mbeadh suas le milliún campa ag teastáil ar mhaithe le teacht i gcabhair ar dhaoine ar scriosadh a dtithe cónaithe.
Tharla tuilte sa Phacastáin chomh maith le linn samhradh 2010, agus fuair beagnach 2,000 bás san am sin. Ach bhí na damáistí i bhfad níos measa sa bhliain 2022, agus ag éirí níos deacra a bheith ag maireachtáil sa tír.mion|Báisteach, Karachi, 2002-2022
Eithne Ní Cumhaill
Gníomhaí poblachtach Éireannach ab ea Eithne Ní Cumhaill (Béarla: Eithne Coyle). Bhí sí ar thús cadhnaíochta i gCumann na mBan agus ina ball de Chonradh na Gaeilge. Mar sin féin, bhí a ról sa tréimhse ar a dtugtar ‘Éire réabhlóideach’ anois (c1912-c1924) níos fairsinge ná mar a léiríonn a ballraíocht sa dá ghrúpa seo. I litir ó Pheadar Ó Domhnaill dar dáta 19 Aibreán 1945 ag tacú lena hiarratas ar sheirbhís mhíleata tugadh le fios gur dhírigh fórsaí Shaorstát Éireann uirthi go mór le linn Chogadh Cathartha na hÉireann ‘a thug níos mó aird di mar oifigeach den IRA ná mar eagraí de chuid Chumann na mBan. mar a bhí sí go deimhin’. Bheadh cáil uirthi freisin as a baint le dhá éalú príosúin ardphróifíle sna 1920idí.
Luathbhlianta
Rugadh í mar Annie Coyle ar 3 Eanáir 1897 i gCill Ulta, sráidbhaile in aice leis an bhFál Carrach, Contae Dhún na nGall, do Charles Coyle agus May McHugh (an duine ab óige dá seachtar clainne). D’fheidhmigh a deartháir Donal Coyle mar Cheannfort sa 1ú Roinn Thuaidh d’ Óglaigh na hÉireann. Thosaigh sí le Cumann na mBan i 1917 agus bhí sí gníomhach i bhfeachtais tiomsaithe airgid agus in aghaidh an choinscríofa. Fuair a hathair bás agus é 36 bliana d’aois, droch-ádh a chuir Coyle i leith an bhrú a bhain le déileáil le tiarnaí talún neamhscrupallacha a dhíshealbhaigh a muintir óna dtailte. Tugann sí faoi deara ina páipéir phríobháideacha gur le linn na hóige corraí seo a bhuail sí le Maud Gonne ar dtús 'who dazzled everyone by her beauty, charm, and humility'. Ar feadh tréimhsí sna 1890idí, bhí Gonne i mbun feachtais i nDún na nGall ar son cearta feirmeoirí tionóntaí.
Fás sa ghluaiseacht
Mar cheannasaí ar chraobh Chontae Dhún na nGall de Chumann na mBan bhí ról ceannasach ag Coyle i ngríosadh a cuid ball chun canbhasáil ar son Shinn Féin in olltoghchán 1918. Idir 1918 agus 1919 bhí cónaí uirthi ar feadh tamaill i nDún Geanainn mar eagraí Chonradh na Gaeilge sular bhog sí go Contae Longfoirt chun craobhacha Chumann na mBan a bhunú. Ina dhiaidh sin rinneadh eagraí de Chonradh na Gaeilge di i gContae Ros Comáin.
Le linn Chogadh na Saoirse in Éirinn fad is a bhí Coyle lonnaithe i gceantar Longfoirt-Ros Comáin rinneadh comrádaí gar di d'Óglaigh na hÉireann áitiúil, ag tabhairt sceitsí dóibh de stáisiún póilíní áitiúil a raibh aithne aici orthu. Bhí na Dúchrónaigh á ciapadh go rialta i Ros Comáin, agus a teach scriosta faoi dhó ag baill na heagraíochta, gabhadh í ar Lá na Bliana Nua 1921 agus ina dhiaidh sin gearradh pianbhreith trí bliana uirthi mar gheall ar chúnamh a thabhairt do chomhaltaí an IRA. Ag teacht le polasaí Chumann na mBan, dhiúltaigh sí aitheantas a thabhairt don chúirt le linn a trialach. Thug sí faoi deara ina páipéir phríobháideacha, 'I read a newspaper during the whole comedy and only raised my eyes once to tell the presiding officer that he was wasting his precious time, as I did not recognise his sham court, as I spoke Irish one of the police had to translate my seven words of wisdom. ' '
Ar dtús, chuimhnigh sí ar Constance Markievicz a fheiceáil i bPríosún Mhuinseo, áit a raibh pianbhreith dhá bhliain d'obair chrua á cur isteach aici. Thug Coyle faoi deara; 'we could only wave at her at Mass on Sunday as we were not allowed to kneel beside her at the altar rails..' Bheartaigh Coyle agus a chomhphríosúnach Linda Kearns seift le chéile chun éalú as an bpríosún. Ar an 31 Deireadh Fómhair 1921 dhreap Coyle agus Kearns, chomh maith le beirt phríosúnach eile Mary Burke agus Aileen Keogh, le cabhair ó bhardaí báúla, balla an phríosúin agus d'éalaigh siad i ngluaisteáin a bhí á dtiomáint ag poblachtánaithe ar tugadh treoir dóibh fanacht taobh amuigh. Tar éis an éalaithe sin d'fhan sí i gcampa an IRA i gContae Cheatharlach go dtí sos cogaidh Cogaidh na Saoirse (11 Iúil 1921). After that escape she stayed in an IRA camp in County Carlow until the Irish War of Independence truce (11 July 1921).
Frith-Chonartha
I ndiaidh an Chonartha Angla-Éireannaigh, thacaigh Coyle leis an ngrúpa frith-chonartha. Tar éis an conradh a shíniú, ceapadh í ina heagraí do Chumann na mBan, arbh í an chéad mhóreagraíocht í a d'fhógair i gcoinne an Chonartha Angla-Éireannaigh,  d'Iarthuaisceart na hÉireann. Chuaigh sí ar camchuairt chuig Contae Dhún na nGall, Contae Dhoire agus cuid de Chontae Thír Eoghain agus fuair sí amach gur chaill go leor de na craobhacha áitiúla go leor dá gcuid ballraíochta agus go bhí uirthi an ghluaiseacht i gCúige Uladh a cuíchóiriú.
Sa bhliain 1922, agus Coyle i mbun a gnó, ba mhinic a ghabh fórsaí an tSaorstáit í, cé gur scaoileadh saor gan chúiseamh í ar gach ócáid. I Meán Fómhair 1922, áfach, chinn an Rialtas Sealadach crua a chur ar ghníomhaíochtaí Chumann na mBan agus ba é Coyle an chéad bhall a gabhadh mar chuid den bheart seo. Ar dtús i mBéal Átha Seanaidh chruthaigh sí ceann eile ansin nuair a bhí sí ina ball de Chumann na mBan chun dul ar stailc ocrais, ag diúltú bia ar feadh seacht lá mar nach raibh aon gharda baineann ar dualgas sa phríosún. Tar éis í a bheith coinnithe i nDún Bhun Cranncha ar feadh coicíse, tugadh Coyle go Príosún Mhuinseo i mbád, thart ar ocht seachtaine tar éis a chéad ghabhála.
Faoin am ar shroich Coyle Muinseo bhí roinnt ball de Chumann na mBan sa phríosún cheana féin agus bhí fadhb leis an bplódú. Bhí Coyle i gceannas ar agóidí i gcoinne na gcoinníollacha seo, agus na mná ag caitheamh a gcuid leapacha amach as na cealla agus ag codladh ar an urlár. Mhair sé seo ar feadh sé seachtaine sular cuireadh tús le stailc ocrais eile.
Days of Future Future
Craoladh an t-ochtú heipeasóid déag, "Days of Future Future", den cúigiú sraith is fiche The Simpsons ar an 13 Aibreán 2014. Scríobh J. Stewart Burns an eipeasóid seo. D'fhéach 3.64 milliún duine ar an eipeasóid.
Wightwick
Is ceantar suite i Wolverhampton é Wightwick.
Pyotr Leonidovich Kapitsa
Fisiceoir a saolaíodh i gKronstadt na Rúise ab ea Pyotr Leonidovich Kapitsa (8 Iúil 1894 – 8 Aibreán 1984).
Rinne sé taighde bunúsach ar mhaignéadas an-dian, teocht an-íseal, agus leachtú hidrigine is héiliam. Le Arno Penzias is Robert Wilson, bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1978 as an saothar seo.
An Gairdín Cuimhneacháin
Imeachtaí réabhlóideacha
clé|200px|thumb|An Gairdín Cuimhneacháin
Déantar comóradh in ómós dóibh a chailleadh mar chuid de:
An Aisling
Sa bhliain 1976, chum an Bleácliathach Liam Mac Uistín píosa filiochta dar teideal an Aisling atá scríofa ar bhallaí an ghairdín.
"An Aisling" I ndorchacht an éadóchais rinneadh aisling dúinn.
Lasamar solas an dóchais agus níor múchadh é.
Chuireamar crann na crógachta agus tháinig bláth air.
I ngeimhreadh na daoirse rinneadh aisling dúinn.
Chuireamar ár n-aisling ag snámh mar eala ar an abhainn. Rinneadh fírinne den aisling.
Wolfgang Borchert
Áirítear Wolfgang Borchert (20 Bealtaine 1921, Hamburg - 20 Samhain 1947, Basel, an Eilvéis) ar dhuine de na scríbhneoirí móra i dtréimhse an chineál litríochta iarchogaidh, ar a dtugtar Trümmerliteratur, nó litríocht na bhfothrach, i stair litríochta na Gearmáine. clé|mion|1940
An Gairdín Cuimhneacháin
An Aisling
Rinneadh samhradh den gheimhreadh. Rinneadh saoirse den daoirse agus d'fhágamar agaibhse mar oidhreacht í.
Óiliongó scothánach
Is ainmhí é an óiliongó scothánach (Bassaricyon gabbii). Mamach atá ann. Tá sé dúchasach i ndeisceart Mheiriceá Láir.
An Gairdín Cuimhneacháin
An Aisling
A ghlúnta na saoirse cuimhnígí orainne, glúnta na haislinge.
Sarcóma Kaposi
mion|Sarcóma Kaposi ar an srón Is é rud is Sarcóma Kaposi ann ná sceachaill urchóideach ailse atá timpeall 20,000 uair níos dóchúla i ndaoine le SEIF ná daoine eile. Ní fios cad a spreagann é, ach de bhrí go dtarlaíonn sé níos minice i ndaoine a fuair SEIF ar mhodh gnéasach ná ar aon mhodh eile, meastar go bhfuil gníomhaí tarchurtha trí ghnéas i gceist.
Francisco Suárez
Meastar go bhfuil a chuid oibre mar phointe tosaigh i stair an Dara Scholasticism, ag marcáil an aistrithe ón Renaissance go fealsúnacht nua-aimseartha. Dar le Christopher Shields agus Daniel Schwartz, "fuair figiúirí chomh difriúil óna chéile in áit, in am, agus i dtreoshuíomh fealsúnachta mar a fuair Leibniz, Grotius, Pufendorf, Schopenhauer, agus Heidegger cúiseanna lena lua mar fhoinse inspioráide agus tionchair." mion| Prima pars Summae theologiae. De Deo vno et trino (1607).
Wolfgang Borchert
Saol
Níor scaoileadh saor é go fóill, áfach, nó bhí sé tar éis Hitler a cháineadh ina chuid comhfhreagrais phríobháidigh. Chaith sé sé seachtaine i mbraighdeanas dá thoradh sin, agus ansin, cuireadh ar ais go dtí an cathéadan thoir é. Bhí sé ag dul ó ospidéal go hospidéal, agus na Naitsithe ag cur an dlí air uair i ndiaidh a chéile, go dtí gur fhill sé abhaile i Mí na Bealtaine den bhliain 1945. Faoin am seo, bhí sé an-tinn, agus ní raibh sé le biseach a fháil choíche.clé|mion|Generation ohne Abschied, le Wolfgang BorchertI ndiaidh an chogaidh, rinne sé iarrachtaí áirithe a chuid a shaothrú ag amharclannaíocht, ach níor cheadaigh a dhrochshláinte dó leanúint leis an obair seo. Nuair a dúirt na dochtúirí nach raibh ach bliain nó dhó fágtha aige, chrom sé ar an scríbhneoireacht, agus chum sé thart ar fiche gearrscéal i dtréimhse ghairid. Bhí sé ábalta a phríomhshaothar, an dráma Draussen vor der Tür ("Amuigh ar an tairseach") a chríochnú sular shíothlaigh sé i dteach téarnaimh i mBasel, an Eilvéis. mion|clé
Saothar
Bhí Borchert go mór mór faoi thionchar an eispriseanachais, ach d'fhág leithéidí Kurt Tucholsky agus Erich Kästner a lorg air chomh maith. Fuair sé bás go ró-óg le páirt cheart a ghlacadh i saol liteartha na tíre. Bhí sé ag éileamh go dtabharfaí droim láimhe lena raibh ann roimh an gcogadh, ó bhí an litríocht féin náirithe ag an Naitsíochas.
Chuaigh an dearcadh seo go mór mór i bhfeidhm ar lucht a chomhaimsire, go háirithe scríbhneoirí Gruppe 47. "Ní hí an dea-ghramadach atá uainn", a dúirt sé, "ach scríbhneoirí a thugann crann ar chrann agus bean ar bhean. Ní mór gach sórt a scríobh go simplí soiléir, gan dul i dtuilleamaí an mhodha choinníollaigh." clé|mion|Eppendorfer Landstraße in Eppendorf
=== Dánː 'Versuch es' === Stell dich mitten in den Regen, glaub an seinen Tropfensegen  spinn dich in das Rauschen ein - und versuche gut zu sein!
Stell dich mitten in das Feuer, liebe dieses Ungeheuer in des Herzens rotem Wein - und versuche gut zu sein!
Leagan Gaeilgeː 'Dein Iarracht'
Seas faoi thulca na fearthainn   Aithin na beannachtaí sna braonaíocha    Tarraing an monabar thart ort mar bhrat     Is dein iarracht a bheith go maith!
Seas i mbéal na gaoithe   Creid inti agus bí id leanbh     Scaoil an scríob isteach ionat     Is dein iarracht a bheith go maith!
Seas i gcorplár na tine   Gráigh an tarrachtach     Le fíon dearg do chroí-se      Is dein iarracht a bheith go maith! Leagan Gaeilge le Aogán Ó Muircheartaigh bunaithe ar leagan le Dominique Lieb/Púca Press
Doire Chuais
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Doire Chuais air:
Buncháithnín
Is iad na cáithníní bunúsacha ná cáithníní fo-adamhacha atá mar fho-chodanna damhna nach féidir a fhoroinnt a thuilleadh, meastar.
Ina measc tá cáithníní damhna (cuairc, neoidríonónna, leictreoin, muóin is tónna) agus cáithníní fórsa (glúóin, fótóin, bósóin W, bósóin Z is graibheatóin).
Alfred Russel Wallace
Nádúraí, taiscéalaí, tíreolaí, antraipeolaí agus bitheolaí Breatnach ba ea Alfred Russel Wallace (8 Eanáir 1823 - 7 Samhain 1913). Bhain sé clú amach dó féin mar gur mhol sé teoiric na héabhlóide go neamhspleách, rud a thug ar Charles Darwin a teoiric féin a fhoilsiú.
Coiscín
thumb|375px|Coiscín neamhchorntha Clúdach a chuirtear ar an mbod sula dtosaíonn comhriachtain is ea coiscín. As laitéis is sileacón a dhéantar coiscíní.
Bailítear seamhan (nó síol) an fhir i mealbhóg ag barr an choiscín, ionas nach mbeidh sé in ann dul isteach i gcorp mná chun toircheas a sheachaint.
Cuireann coiscín bac ar scaipeadh galar, amhail SEIF. Is cosaint mheicniúil an-éifeachtach é i gcoinne giniúna, agus i gcoinne SEIF is galar eile a tharchuirtear trí ghnéas. Is annamh a theipeann coiscíní. Mar sin, úsáidtear coiscíní go forleathan san iarthar. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Condom_use.gif|clé|mion|220x220px|Coiscín|alt= Is féidir blasanna éagsúla a bheith ar na coiscíní ar nós sú talún, banana, oráiste is araile. Cinntíonn sin go mbíonn blas deas ar an gcoiscín má tá duine ag diúl ar bhod agus coiscín á chaitheamh.
Stair
mion In Éirinn sna 1980idí, ’éirigh leis na dlíthe frithghiniúna a dhéanamh ní ba shaoire. Ritheadh an tAcht Sláinte (Pleanáil Clainne) sa bhliain 1985. Dá bharr sin, bhí coiscíní le fáil in Éirnn don chéad uair!
Corn Uí Bhroin
Is duais spóirt Éireannach é Corn Uí Bhroin (Béarla: O'Byrne Cup) i bPeil Ghaelach. Is é Cumann Lúthchleas Gael a eagraíonn an comórtas. Imrítear na cluichí gach bliain i mí Eanáir. Bhain an Lú an comórtas is déanaí in éadan DCU leis an scór 1-17 go 1-10.
Tá an corn ainmnithe in ómós do Matt O'Byrne, iar-oifigeach club le Cill Mhantáin.
Sciath Uí Bhroin
Imríonn na foirne a chailleann sa chéad bhabhta de chorn Uí Bhroin sa chomórtas seo. Tosaíodh Sciath Uí Bhroin i 2006.
Luis de Góngora
Ba fhile agus drámadóir Spáinneach ón Ré Órga é Luis de Gongora y Argote (Córdoba, 11 Iúil, 1561 ib., 23 Bealtaine, 1627), an duine ba mhó a léirigh an ghluaiseacht liteartha ar a dtugtar níos déanaí, agus simpliú buan ar feadh na gcéadta bliain, mar culteranismo nó gongorismo, a ndéanfar aithris ar a chuid oibre ar feadh na gcéadta bliain san Eoraip agus i Meiriceá. Amhail is gur clasaiceach Laidineach a bhí ann, bhí a chuid saothar áibhéalacha cheana féin ina am féin. mion|388x388px| Clúdach Lámhscríbhinn Chacón, a tharchuir saothar fileata Luis de Góngora mion|397x397px| Leathanach baile Las soledades (l. Mise, lch. 193) i Lámhscríbhinn Chacón
Pontfadlen
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Pontfadlen (Béarla: Merlin's Bridge), 128.9 km ó Caerdydd agus 336 ó Londain. Tá daonra 2,126 ann, agus tá 307 (14.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Peter Butterworth
B'aisteoir coiméideach Sasanach é Peter William Shorrocks Butterworth (a rugadh ar an 4 Feabhra 1919 agus a fuair bás ar an 16 Eanáir 1979 i gCoventry). Aithnítear é as a pháirt sna scannáin Carry On. Bhí sé go rialta ar chláracha do pháistí idir raidió agus theilifís. Rinne sé an pháirt Monk ar Doctor Who. Bhí sé pósta ar Janet Brown, aisteoir freisin.
Rinne na Gearmánaigh príosúnach de le linn an Dara Cogadh Domhanda. Rinne sé roinnt iarrachtaí éaló ó champaí géibhinn sa Ghearmáin. D'éirigh leis uair amháin agus bhain sé 27 míle slí amach sular ghabh leaid de chuid Óige Hitler é.
Domnall mac Murchada meic Diarmata
Rí na Laighean mar éilitheoir agus Átha Cliath de rítheaghlach Uí Chinnsealaigh ba ea Domhnall mac Murchadha (Meán-Ghaeilge Domnall mac Murchada (bás 1075),    Murchad mac Diarmata ba ea a athair, Domnall agus Diarmaid mac Maoil na mBó a sheanathair.  Sinsear chlann Mhic Mhurchadha ba ea Domhnall, géag Uí Chinnsealaigh ainmnithe as a athair.
Wood End, Wolverhampton
Is ceantar suite i Wolverhampton é Wood End.
Domnall mac Murchada meic Diarmata
Sa bhliain 1071, roimh bhás a sheanathar, throid Domhnall agus gaol Uí Chinnsealaigh leis, Donnchadh mac Domhnaill Ramhair, le haghaidh ceannais sa Laigin. Cé go dtugtar an teideal 'rí Lagen' ar Dhomhnall i ríliosta amháin, is amhlaidh nach raibh seisean ach i ndáiríre Donnchadh an té níos cumhachtaí, agus Domhnall ach rí in ainm amháin.
Tháinig Domhnall i réim i nÁth Cliath sa bhliain 1075, tar éis dó Thoirdhealbhach Ó Briain, rí Mumhan an éigin a chur ar a ionadaí ann, Gofraid mac Amhlaoibh mhic Raghnaill. Ní fios go cruinn conas a tharla seo: ar chuidigh Domhnall le Gofraid chun seilbh a glacadh ar an ríchathaoir ó mhuintir Uí Bhriain, é sin nó ar chuir Toirdhealbhach féin i gcoróin é. Pé scéal é, fuair Domhnall bás laistigh den bhliain, agus chuir Toirdhealbhach a mhac féin, Muircheartach, i gcoróin.
Ginealach
Seo a leanas ginealachh simplí Uí Chinnsealaigh, le Domhnall agus a phríomhchéile comhraic, Donnchadh mac Domhnaill Ramhair, san áireamh. Sinsear eapainmneach de chlann Mhic Mhurchadha ba ea athair Dhomhnaill, agus sinsear eapainmneach
Uí Dhomhnaill ba ea athair Dhonnchadha.
Stair
Murchadh mac Diarmada,   ba ea athair Dhomhnaill, agus Diarmaid mac Maoil na mBó a sheanathair. Bhí beirt dheartháireacha ag Domhnall: Donnchadh, rí Laigean, agus Éanna. Ba é Domhnall an chéad duine de cháin Mhic Murchada,
Sa bhliain 1052, rinne seanathair Dhomhnaill treascairt ar ríocht Átha Cliath, ag cloí Eachmarcaigh mhic Raghnaill, rí Átha Cliath agus na nOileán. Go gairid i ndiaidh sin, cheap sé Murchadh mar rí Átha Cliath. Timpeall is deich mbliana níos deireanaí, is amhlaidh gur chuir Murchadh an ruaig ar Echmarcach as Oileán Mhanann amach,    agus d'éirigh seisean ina rí na nOileán.
Mhair údarás daingean Dhiarmada i nÁth Cliath na nGael-Ghall ar feadh fiche bliain, an-éacht mar bhain rí Gaelach amach riamh. Ar an drochuair do chlann Uí Chinnsealaigh, d'éag beirt mhac of Dhiarmada — Murchadh agus Glún Iairn — gan choinne roimh a n-athair sa bhliain 1070,      agus thit Diarmaid féin i mbun catha dhá bhliain i ndiaidh sin.
John Fetterman
Is polaiteoir Meiriceánach agus seanadóir toghaí SAM as Pennsylvania é John Karl Fetterman (rugadh 15 Lúnasa, 1969). Is ball é den Pháirtí Daonlathach, agus bhí sé ina 34ú leifteanant gobharnóir ar Pennsylvania ó 2019 i leith. Roimhe sin bhí sé ina mhéara ar Braddock ó 2006 go 2019. Is é Fetterman an buaiteoir i dtoghchán Sheanad na Stát Aontaithe 2022 i Pennsylvania, ag fáil an ceann is fearr ar a gcéilí comhraic Poblachtach Mehmet Oz.
Domnall mac Murchada meic Diarmata
Leann Chualann
Tá dán mollta Meán-Ghaeilge den 11ú haois ann maidir le ríogacht Dhomhnaill sa Laigean:
''Cuirn Chualann, cia 'sin chiciud noscongbann? ''Do Domnall dailter in buiden buaball Coirn Chualann, cé sa chúige a choinníonn? Do Dhomhnall a dháiltear an cur buabhall.
John Fetterman
Ag tosú ar a ghairm bheatha ghairmiúil sa tionscal árachais, rinne Fetterman staidéar ar airgeadas ag Albright College agus thuill sé MBA ó Ollscoil Connecticut. Ina dhiaidh sin, chuaigh sé le AmeriCorps agus bhain sé céim Mháistir i mBeartas Poiblí amach ó Ollscoil Harvard. Thug seirbhís Fetterman le AmeriCorps go Braddock é, áit ar bhog sé in 2004 agus toghadh é ina mhéara an bhliain dár gcionn. Mar mhéara, d’fhéach Fetterman leis an iar-bhaile cruach a athbheochan trí chláir ealaíne agus óige.
Domnall mac Murchada meic Diarmata
Leann Chualann
Siombal ársa ríogachta ba ea an deoch fhlaithis, leann Chualann, saincheart ríthe na Laigean. Dar le Scéla Cano meic Gartnáin den 9ú haois maidir le tiarna den 7ú, ní féidir bheith ina Ardrí Éireann gan an léann úd a ól,  agus dá bharr ar dtús bheith ina rí Laigean.
John Fetterman
Sheas Fetterman do shuíochán Seanad Pennsylvania i 2016, ag críochnú sa tríú háit i dtoghchán tosaigh na nDaonlathach. Sheas sé le haghaidh leifteanant - ghobharnóir Pennsylvania in 2018, ag bhuaigh sé ar réimse iarrthóirí a chuimsigh an sealbhóir Mike Stack i dtoghchán tosaigh na nDaonlathach, agus bhuaigh sé an toghchán ar an nGobharnóir reatha Tom Wolf. Le linn a thréimhse oifige, thuill Fetterman aird náisiúnta ar a chuid iarrachtaí an chnáib a dhéanamh dleathach ar fud an stáit agus ar éilimh bhréagacha an Uachtaráin Donald Trump i leith calaois toghcháin i Pennsylvania a shéanadh.
Domnall mac Murchada meic Diarmata
Ríogacht na Laigean
Roimh bhás Diarmada, bhí achrann cathartha i measc mhuintir Uí Chinnsealaigh, mar thoradh is léir de bhásanna roimh am mhic Dhiarmada. Faightear ach go háirithe i nAnnála Inis Faithlinn (11ú-14ú haois) agus Annála na gCeithre Máistrí (17ú haois), gur throid Domhnall in éadan a choil chúigir, Donnchadh mac Domhnaill Ramhair, sular chuir chomhghuaillí Dhiarmada, Toirdhealbach Ó Briain, ord ar bun arís sa Laigin.
Cé go maítear sa Leabhar Laighneach den 12ú Harry's gur tháinig Domhnall i gcomharbacht ar a sheanathair mar rí Laigean, is léir é gurbh é Donnchadh an t-éilitheoir níos chumhachtaí. I ndáiríre, ní fheictear Domhnall i ríliosta Uí Chinnsealaigh san fhoinse chéanna. Deirtear ann gur tháinig Donnchadh i ndiaidh Dhiarmada mar rí Uí Chinnsealaigh. Molann gabháil Donnchadha in Áth Cliath gurbh é siúd an mórcheannaire Uí Chinnsealaigh. '' Is amhlaidh más fíor nach raibh Domhnall ach ina ainm is a bheith ina rí Laigean.
Ríogacht Átha Cliath
Faightear caoin fiche líne i nAnnála na gCeithre Máistrí i dteannta le tásc Murchadh sa bhliain 1070, ag tús le:
Molann gabháil Dhonnchadha i nÁth Cliath fosta go raibh sé i mbun an baile a úsáid mar phríomhchathair na Laigean.
Más féidir Annála Inis Faithlinn a chreidiúint, tháinig Toirdhealbhach i gceannas i nÁth Cliath nuair a thug na hÁth Cliathaigh féin a ríogacht dó. Cé gur bolscaireacht Uí Bhriain é seo is dócha, b'fhéidir é gur mhian leis na hÁth Cliathaigh rí Mumhan i bhfad i gcéin, seachas duine dá gcomharsana, na Laigin. Laistigh den bhliain, bhí Gofraidh mac Amhlaoibh mhic Raghnaill i réim, gaol le hEachmarcach, mar ionadaí is dócha faoi phátrúnacht Thoirdhealbhach.
Sa bhliain 1075, chuir Toirdhealbhach an ruaig ar Ghofraidh as a choróin agus as Éirinn féin,       agus tháinig Domhnall i gcomharbacht air. Tharla seo b'fhéidir toisc go raibh Gofraid ag cuidiú leis an bhfrithbheartaíocht Angla-Dhanmhargach in éadan na Normannach, dream a raibh deachaidreamh ag Toirdhealbhach leo. Is dóigh i ndáiríre go raibh easaontas Uí Chinnsealaigh á chur chun a tairbhe dóibh féin ag Uí Bhriain, agus Domhnall agus a chol ceathrar á chur chun cinn acu.
Tá tuairim eile ann gur thit Gofraidh toisc go ndearna sé comhaontas leis na Laigin in éadan Uí Bhriain. Más fíor, b'fhéidir gur éirigh le fir Uí Chinnsealaigh Áth Cliath a ghabháil in ainneoin titim Ghofraí.
Pé scéal é, ba ghearr í ré Uí Chinnsealaigh i nÁth Cliath. Insítear i nAnnála Inis Faithlinn, na gCeithre Máistrí agus Uladh uile gur éag Domhnall laistigh den bhliain tar éis tinnis trí lá. Tugtar ach an teideal rí Átha Cliath dó i nAnnála Inis Faithlinn agus Uladh.
I ndiaidh bhás Dhomhnaill, chur Toirdhealbhach a mhac féin, Muircheartach, i gcoróin i nÁth Cliath. Lean Toirdhealbhach á dhéanamh le fasach tosaithe ag seanathair Dhomhnaill grandfather, inár cheapadh éilitheoir ar ard-ríogacht na hÉireann a rídhamhna féin i ríogacht Átha Cliath.
Merthyr Cynog
52.0397°N, -3.5008°W
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Merthyr Cynog, 66.1 km ó Caerdydd agus 240 ó Londain. Tá daonra 238 ann, agus tá 44 (18.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Barry Bostwick
Is aisteoir Meiriceánach é Barry Knapp Bostwick, a rugadh sa bhliain 24 Feabhra 1945.
Beathaisnéis
Aisteoir darbh ainm a bhí ina athair, Bud Bostwick. Aithnítear é as roinnt rólanna a bhí aige i scannáin agus ar an teilifís, ról Brad Majors in The Rocky Horror Picture Show, scannán ceolmhar cultais ó na 1970idí, agus a ról in Spin City. Bronnadh Gradam Tony air sa bhliain 1977 chomh maith le Gradam Golden Globe sa bhliain 1989. Rinne sé ról George Washington i mionsraith theilifíse faoi shaol an uachtaráin Mheirceánaigh úd.
Duais Nobel na Litríochta
mion|Bonn 1975 ag Richard Renninger Bronntar Duais Nobel na Litríochta gach bhliain ar shár-scríbhneoir i bprós, drámaíocht nó filíocht.
Bhain ceathrar scríbhneoirí Éireannacha Duais Nobel amach: William Butler Yeats (sa bhliain 1923), George Bernard Shaw (1925), Samuel Beckett (1969), agus Seamus Heaney (1995). Rugadh an chéad triúr acu i mBaile Átha Cliath.
An Carn Mór
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Carn Mór air:
Droichead Abhainn na Life
Is droichead suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Droichead Abhainn na Life.
Caitian
Ian le lucht dearfach leictreach a shíobann i dtreo na catóide i gcill leictriceimiceach.
Fabhcún Lanner
Is éan é fabhcún Lanner (Falco biarmicus).
Woodcross
Is ceantar suite i Wolverhampton é Woodcross.
Páirc Naomh Áine
Is páirc phoiblí atá suite i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath í Páirc Naomh Áine, agus í lonnaithe idir Ráth Eanaigh agus Cluain Tarbh. Tá sí ar cheann de na páirceanna poiblí is mó sa chathair (240 acra/97 heicteár). Síolraíonn ainm na páirce ó Thobar Naomh Áine, tobar naofa atá ann leis na blianta fada.
Bhíodh an pháirc mar chuid d'eastát curtha i dtoll a chéile ag baill den teaghlach Guinness, sliocht an ghrúdaire aitheanta Arthur Guinness. Tá an pháirc roinnte ina dhá leath ag abhainn bheag (an Nainicín) a shníonn ó bhun go barr.
Maistín Mallarcach
thumb|240px|Maistín Mallarcach Is madadh clóis é maistín Mallarcach.
John Boste
Naomh Caitliceach is ea John Boste. Rugadh é ar an 1544 i Westmorland é agus cuireadh chun bás ar an 24 Iúil 1594, i nDryburn, Contae Durham.
Caithreachas
Tréimhse athraithe ina mbaineann duine aibíocht ghnéasach agus cumas iomlán atáirgthe amach. Tosaíonn sé níos luaithe i gcailíní (timpeall 10-11 bliain d'aois) ná i mbuachaillí (timpeall 11-12 bliain), agus maireann 3 bhliain nó mar sin. Braitheann a thosú ar iarmhairtí géiniteacha is comhshaoil, stádas cothaithe ina measc. Tarlaíonn fás géaraithe sa dá chás (an rábóg fáis ógánta), aibiú na ngónad, agus forbairt tréithe tánaisteacha gnéasacha. I gcailíní, forbraíonn na cíocha, fásann gruaig phúbasach, agus tosaíonn an míostrú. I mbuachaillí, fásann gruaig phúbasach is gruaig aghaidhe, méadaíonn an péineas is an cadairne, agus éiríonn an guth níos toille.
Merthyr Mawr
51.485°N, -3.6074°W
Baile i Pen-y-Bont ar Ogwr, an Bhreatain Bheag, is ea Merthyr Mawr, 30 km ó Caerdydd agus 241 ó Londain. Tá daonra 260 ann, agus tá 32 (12.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Droichead Annesley
Is droichead suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Droichead Annesley.
Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022
mion Reáchtáladh Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann ar 5 Bealtaine 2022. Bhí 90 suíochán ar fad sa chomhthionól; toghadh 5 feisire tionóil as gach ceann de 18 toghlach ar fud Thuaisceart Éireann. mion
Torthaí
D'éirigh le Sinn Féin 27 suíochán a bhuachan, 2 cheann sa bhreis ar an bpríomh-pháirtí aontachtach,an DUP. Don chéad uair riamh, ní raibh ag páirtí aontachtach an móramh sa Tuaisceart
Seo an toradh iomlán agus comparáid leis an toghchán deiridh i 2017 idir na lúibíní.
Bhí Alliance sásta le toradh an toghcháin go háirithe, a líon suíochán dúbailte aige go 17. Maidir le Páirtí Aontachtach Uladh (UUP) agus an páirtí náisiúnach SDLP, chonaic siadsan laethanta i bhfad ní ab fhearr sa Tuaisceart, an 2 pháirtí ba láidre ag bunú an chomhthionóil i 1998. Ní raibh aon suíochán ag Comhaontas Glas i gComhthionól Stormont sa bhliain 2022 i ndiaidh dhó an péire a bhí aige ón toghchán 2017 a chailleadh.
De réir na bhforálacha, ba le Sinn Féin post na céad-aireachta, cé go raibh an stádas céanna aige go hoifigiúil le post na leaschéad-aireachta a gcaithfear é a bhronnadh sa gcás seo ar an DUP.
What to Expect When Bart's Expecting
Craoladh an naoú heipeasóid déag, "What to Expect When Bart's Expecting", den cúigiú sraith is fiche The Simpsons ar an 27 Aibreán 2014. Scríobh John Frink an eipeasóid seo. D'fhéach 3.45 milliún duine ar an eipeasóid.
Jason Alexander
Is aisteoir Meiriceánach é Jay Scott Greenspan nó mar is fearr aithne Jason Alexander a rugadh ar an 23 Meán Fómhair, 1959.
Biddulph
Is baile suite i Staffordshire é Biddulph.
James Stephens (scríbhneoir)
Scríbhneoir agus náisiúnaí Éireannach a bhí ag scríobh faoi Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916 ba ea Séamus Mac Stiofáin (26 Nollaig 1950), nó James Stephens mar a thugtaí air as Béarla.
Saol
Chláraigh Stephens le Conradh na Gaeilge sna 1900idí agus d’fhreastail sé ar ranganna Gaeilge. Sa bhliain 1907, thosaigh sé ag scríobh don iris Sinn Féin. Sa bhliain 1911, bhí ról aige sa dráma Bairbre Ruadh le Pádraic Ó Conaire.
Sa bhliain 1912, d'fhoilsíodh na leabhair The Charwoman’s Daughter agus The Crock of Gold (agus cnúsach filíocha The Hill of Vision). D’admhaigh Stephens féin go ndeachaigh James Joyce agus Edward Plunkett (18ú Barún Dhún Samhnaí) go mór i bhfeidhm air. Bhí fantaisíocht, fealsúnacht, greann agus éagsúlacht carachtair mar théamaí iontu.
Chuaigh Éirí Amach 1916 go mór i bhfeidhm ar Stephens. Sa leabhar leis, Insurrection, tugann Stephens cur síos beomhar ar imeachtaí Sheachtain na Cásca ón taobhlíne. mion|clé|Sir Peter Courtney Quennell agus James Stephens (1929)
Chuir Stephens spéis i mbéaloideas na hÉireann agus i litríocht ársa na tíre, agus is orthu siúd a bhí trí leabhar a d’fhoilsigh sé sna 1920idí – Irish Fairy Tales (1920), Deirdre (1923) agus In the Land of Youth (1924). Chuir Stephens a chruth féin ar na scéalta. Bhí an-éileamh ar na leabhair ag an am.
Foinsí
Éist le Stephens anseo : "Glórtha na Réabhlóide ar RTÉ Raidió na Gaeltachta", ar reabhloid.ie.
Ernest Hemingway
clé|mion|298x298px|1918, leis an Chros Dhearg i [[Milano|Milan]] Scríbhneoir, údar agus iriseoir Meiriceánach ab ea Ernest Miller Hemingway (21 Iúil, 1899 – 2 Iúil, 1961). Bronnadh an Duais Nobel na Litríochta air clé|mion|177x177px|lena bhean nua Pauline Pfeiffer, 1927 i bPáras
Saol
Ba dhochtúir é a athair agus b'eisean an dara as seisear clainne. Chaith sé a shaol mar ógánach i mbruachbhaile Siceago, Oak Park. clé|mion|177x177px|sa Spáinn, 1927 Thosaigh sé ag obair mar iriseoir don Kansas City Star i 1917. An bhliain ina dhiaidh sin chuaigh sé go dtí an Iodáil ag obair mar thiománaí otharchairr ar an bhfronta, áit a goineadh go dona é. Fuair sé dhá bhonn mar gheall air.
An Spáinn
Bhain sé an-sásamh as turais thar lear i gcónaí agus chaith sé roinnt mhaith ama ann sa Spáinn sna 1920idí agus 1930idí.
Go háirithe, chonaic sé lena shúile féin uafás chogaíocht le linn Chogadh Cathartha na Spáinne, Scríobh séː"“I gcogaíocht an lae inniu, níl aon rud faoin bhás atá caoin ná cuí. Cuirfear chun báis thú mar a dhéanfaí le madadh agus gan aon chúis mhaith leis.”"agus 'Is cuma cad é an gá a bheadh le cogadh, fiú an cogadh ceart. Is coir é an cogadh.;