cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
CLG Chontae Chill Chainnigh
Na drochlaethanta
Choimeád Cill Chainnigh smacht ar Chúige Laighean sa bhliain 1958 chomh maith. Rinneadh athrú i bhformáid na craoibhe don bhliain seo, agus bhí orthu buaileadh le Tiobraid Árainn sa chluiche leathcheannais. Ní raibh an t-ádh orthu arís, áfach, agus b'iad a gcéile comhraic a bhí le leanúint ar aghaidh sa chluiche deiridh. Bhuadar an tríú corn Laighean as a chéile sa bhliain 1959, ach chríochnaigh cluiche ceannais na hÉireann in éadan Phort Láirge mar chomhscór. Bhí athimirt de dhíth, cluiche ina d'imir leaid óg darbh ainm Éadbhard Ó Cathaoir a chéad chluiche ag an leibhéal seo. Bhí an lá ag na Déisigh fós, áfach. Bhain na Cait an tSraith Náisiúnta amach sa bhliain 1962, rud a thug an fuinneamh agus an spreagadh dóibh Craobh Laighean a bhuachaint arís sa bhliain 1963. Bhí siad i bhfad chun cinn in aghaidh Phort Láirge sa chluiche deiridh, agus throid na Déisigh ar ais ó bhearna d'aon phointe déag. Níor chaill Cill Chainnigh a misneach, áfach, agus bhuaigh siad le dhá chúilín. Bhí an bua acu arís i gCúige Laighean sa bhliain 1964, agus chuaigh siad go díreach isteach sa chluiche ceannais. Bhí na Cait mar rogha na coitiantachta chun seilbh a choimeád ar Chorn Mhic Uidhir, ach ní raibh an script léite ag Tiobraid Árainn agus scrios siad Cill Chainnigh le ceithre chúilín déag idir na foirne ag deireadh an imeartha. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, sa bhliain 1966, bhuaigh na Cait an tSraith arís. Chuir siad Craobh Laighean leis gan mhoill, agus thóg siad a n-áit i gcluiche ceannais eile. Bhí an chuma ar an scéal go mbeadh bua éasca acu i gcoinne foireann óg Chorcaí, ach fuair an óige an ceann is fearr ar an taithí agus tháinig na Ceannaircigh mar bhuaiteoirí. Sa bhliain 1967, bhí na Cait buacach i gCúige Laighean arís agus bhuaigh siad áit ina gceathrú cluiche ceannais sa deichniúr. Bhí Tiobraid Árainn in éineacht leo ar an leo, foireann aosta a bhí ag teacht chun deiridh ré. Ghnóthaigh na Cait cúil luachmhara ag na nóiméid ba thábhachtaí, chun bua cáiliúil a bhaint amach. Ba é an chéad bhua a bhí acu thar na Tiobradaigh ón nuair a bhí 1923 ann.
An fhoireann ab fhearr riamh?
Is iomaí duine atá den tuairim go bhfuil foireann Chill Chainnigh ón thréimhse 1969-1757 ar an gceann ab fhearr riamh. I measc na laochra iomána a bhí san fhoireann seo ná Éadbhard Ó Cathaoir, Oilibhéar Breathnach, Nollaig Ó Sceacháin, Proinsias Ó Coimín, Fan Ó Lorcáin agus Pádraig Mac Éinrí. Chuir siad tús leis an ré seo le bua i gcoinne Loch Garman chun craobh Laighean a thóg ar ais sa bhliain 1969, agus cháiligh siad don chluiche ceannais chomh maith. Bhí Corcaigh ós a gcomhair i bPáirc an Chrócaigh, agus bhí díoltas ar intinn ag na gCait mar ní raibh bua ionadh na bliana 1966 dearmadta acu ar chor ar bith. Chríochnaigh an cluiche i bhfabhar na gCat, le scór deiridh 2-15 go 2-9. Sa bhliain 1970, chuir Loch Garman láimhe ar Chorn Laighean arís, ach thug an caillteanas seo an spreagadh do Cill Chainnigh chun cúig chorn as a chéile a bhaint amach idir 1971 agus 1975. Chomh maith le sin, bhuaigh siad áit i gcúig cluiche ceannais as a chéile freisin, curiarracht a sheasann fós.
B’iad na Tiobradaigh a thug aghaidh ar Chill Chainnigh i gcluiche ceannais na bliana 1971, an chéad cheann a craoladh ar theilifís dhaite in Éirinn. Cé go ghnóthaigh Eddie Ó Cathaoir 2-11, bhuaigh Tiobraid Árainn le scór deiridh 5-17 go 5-14. An bhliain dár gcionn, 1971, bhuail siad le Corcaigh sa chluiche mór, an t-aon chluiche ceannais amháin idir na sean-naimhde seo a mhair ar feadh ochtó nóiméad. Sa dara leath, bhí bearna d’ocht gcúilín oscailte ag na Ceannaircigh, a bhí siadsan ar a gcompord. Ní raibh na Cait réidh éirí as, ámh, agus d’éirigh leo an cluiche a bhuachaint le seacht gcúilín. Cluiche ceannais clasaiceach a bhí ann arís, Cill Chainnigh ag teacht ar ais ón mbás agus bearna de cheithre chúilín déag. Sa bhliain 1973, bhuail siad le Luimneach don chéad uair ón bhliain 1940. Chuir gortuithe, tinneas agus imirce go mór isteach ar na Cait, ámh, agus chailleadar a gcoróin mar churaidh na tíre. Drochlá gan dabht, ach fuair siad an deis cúrsaí a réiteach an bhliain ina dhiaidh sin, 1974. Shocraigh Luimneach síos go tapaigh sa chluiche agus d’oscail chuadar chun cinn go luath. Ní raibh siad in ann fail réidh leis na Cait áfach, agus d’aimsigh siad roinnt chúil chun an bua a fháil le dhá phointe déag.
Cumalas
deas|250px|thumb|Cumalas Clann scamall le hairde leathan agus bun réasúnta cothrománach. Cuimsíonn sé scamaill bheaga chlúmhacha, mar a bheadh ann tráthnóna samhraidh, agus ag foirceann eile, scamaill dhubha bhagracha stoirme is cumalainimbis. Comhiompar is cúis lena bhfaid cheartingearacha. Bíonn a mbun timpeall 450-2,000 m ar airde.
CLG Chontae Chill Chainnigh
An fhoireann ab fhearr riamh?
Ag an am a bhain Cill Chainnigh a gcéad Corn Laighean eile amach sa bhliain 1978, bhí foireann na seachtóidí ag briseadh suas de réir a chéile. D'imir siad in aghaidh Chorcaigh i gcluiche ceannais na bliana seo, ach bhí curaidh Mumhan i bhfad róláidir dóibh agus bhain siad an "trí cinn as a chéile" amach. Sa bhliain 1979, chonacthas instealladh fola nua isteach san fhoireann agus bronnadh an seachtú gcorn Laighean taobh istigh de deich mbliana orthu mar dhuais. Thóg siad Corn Mhic Uidhir freisin, tar éis drochchluiche ceannais in aghaidh na Gaillimhe.
Na hochtóidí agus na nóchaidí
Ag tús na 1980idí, bhí sárfhoireann na seachtóidí beagnach briste suas, agus bhí Uíbh Fhailí tar éis teacht ar an bhfód mar na boic ba mhó i gCúige Laighean. B’éigean do na Cait fanacht go dtí 1983 chun an Sraith Náisiúnta agus Craobh Laighean a bhaint amach arís. I gcluiche ceannais na bliana seo, d’aimsigh Christy Heffernan dhá chúil taobh istigh de daichead nóiméad chun an corn a thabhairt do na Cait. Éacht thábhachtach a bhí ann, ar a dtugtar an “dúbailte dúbailte”, ós rud é gur bhuadar an tSraith, Craobh Laighean agus Craobh na hÉireann dhá bhliain as a chéile. Bhí siad sa tóir ar an “trí as a chéile” sa bhliain 1984, agus cuireadh stad leis na smaointí seo nuair a theip orthu i gCraobh Laighean.
Ar feadh an dhá bhliain ina dhiaidh sin, b’iad Uíbh Fhailí agus Loch Garman a bhí i gceannas i gCúige Laighean. Bhí orthu fanacht go dtí an bhliain 1995 sular bhaineadar an tSraith arís.
Ré Bhriain Mhic Óda
Tháinig Nioclas Ó Braonáin i gceannas ar Chill Chainnigh. Mhair sé sa phost ar feadh dhá bhliain i lár na nóchaidí, ach ba bheag an rath a bhí ag foireann an chontae faoina bhainisteoireacht. An duine a thóg a áit ná an seanimreoir eile Caoimhín Ó Fionnalaigh, agus chonacthas feabhsú san fhoireann. Bhuadar Corn Laighean sa bhliain 1998, ag fail an bua i gcoinne Uíbh Fhailí. Chríochnaigh an chraobh le díomá arís, ámh, le hUíbh Fhailí ag baint díoltas amach orthu sa chluiche ceannais. Bhí rás Uí Fhionnalaigh rite freisin, agus d’éirigh sé as. Bhí cúrsaí iomána an chontae chun feabhsú arís, áfach, nuair a ghlac Brian Mac Óda an post, iarimreoir eile a bheadh ar dhuine de na bainisteoirí is rathúla riamh.
Sa bhliain 1999, thosaigh Mac Óda ag tógáil ar an rath a bhú bainte amach ag an bhfoireann i gCraobh Laighean an bhliain roimhe sin. Bhuadar an corn arís, agus chomh maith le sin bhuaigh siad áit sa chluiche ceannais don dara bhliain as a chéile. Corcaigh a bhí ann rompu mar chéile comhraic ar an lá mór. Chuir an drochaimsir isteach ar caighdeán an imeartha, ach ní raibh aon leithscéal i ndáiríre ag na Cait agus bhí na Ceannaircigh ró-ghlic dóibh. Níor mhéadaigh muinín na foirne ar chor ar bith, agus thosaigh siad ag fail smacht ar Chúige Laighean le bua réasúnta éasca eile sa bhliain 2000. Leis an méid seo déanta acu, shiúil siad isteach sa chluiche ceannais gan mórán stró ach oiread. Bhí géarghá leis an gcorn a bhaint amach, agus spreagadh mór eile a bhí ann go raibh seans ann go mbeadh siad ar an gcéad fhoireann chun trí chluiche ceannais as chéile a chailleadh. Ba mhór an brú a bhí ar ghualainn na foirne, ach i ndeireadh na dála scrios siad Uíbh Fhailí agus bhí tús curtha le ré rathúil nua.
Bhí Craobh Laighean eile curtha ag bailiúchán an chontae, sular bhuadar an tSraith arís sa bhliain 2002. Bhí cáil na foirne ag fás mar an contae is láidre sa tír, agus chuir siad corn Laighean agus corn uile-Éireann eile leis a mbailiúchán sa bhliain 2003. Bhain na himreoirí agus muintir na chontae suntas ar leith as an éacht seo, "dúbáilte dúbailte" eile leis an trí chorn buaite acu don dara bhliain as a chéile.
Teilgean athfhillteach
I gcineamatagrafaíocht, iarmhairtí speisialta ina ndéantar tulteilgean ar scáileán an-fhrithchaiteach coirníneach an-treoch ina n-úsáidtear scathán leathairgeadaithe. Is féidir grianghraf an ghníomhrú réamhionaid is an chúlionaid theilgthe a dhéanamh le chéile ansin tríd an scathán, le ceamara a bhfuil ais an lionsa ag comhthitim ar ais an teilgeora. Mar sin, tugtar tulteilgean aiseach ar an bpróiseas freisin.
CLG Chontae Chill Chainnigh
Ré Bhriain Mhic Óda
Ach sa bhliain 2004, bhí na Cait sa tóir ar eácht ní ba mhó - an tríú craobh as a chéile, sáréacht a dhearbhófaí stádas na foirne mar cheann de na foirne is fearr riamh. Thit siad ag an gcéad cliath, áfach, le Loch Garman ag fáil réidh leo i gCúige Laighean. Bhí an-tús acu sa bhliain 2005, ag tógáil na Sraithe agus Craobh Laighean. Níor mhair siad ní b'fhada ná an babhta leathcheannais, áfach, le Gaillimh ag cur deireadh leo. Bhí rath na foirne chun fheabhsú arís sa bhliain 2006. Choimeád siad an tSraith agus Craobh Laighean, sular ghlac siad áit sa chluiche ceannais in aghaidh Chorcaigh. Bhí foireann Chorcaí ag barr a maitheasa, agus bhí siad ar tí an "trí as a chéile" a bhaint amach dóibh féin. Ní raibh easpa spreagadh ann do na Cait nuair a chuaigh siad chun pháirce, agus bhí an lá leo tar éis bhua cuimsitheach. Lean na Cait ag briseadh na gcuriarrachtaí san athbhliain nuair a bhuaigh siad an naoú gcorn i gCúige Laighean taobh istigh de deich mbliana. Bhuaigh siad ar Luimneach i gcluiche ceannais na hÉireann, agus bhí an 30ú corn acu. Sa bhliain 2008, bhí an deis ag na Cait arís an "trí as a chéile" a bhaint amach. Ócáid stairiúil a bhí ann i bPáirc an Chrócaigh nuair a d'ardaigh captaen na foirne Cha Mac Giolla Phádraig, tar éis bhua thar a bheith cuimsitheach ar Phort Láirge. Sa lá atá inniu ann, is iad foireann iomána Chill Chainnigh is rathúla riamh. Deirtear go minic go bhfuil an fhoireann atá ann inniu ar an gceann is fearr riamh chomh maith. Bhuaigh siad Craobh na hÉireann don cheathrú bliain as a chéile ar an 6 Meán Fómhair 2009.
Foireann Iomána na Mílaoise
Cuimsíodh ceathrar imreoir Chill Chainnigh ar Fhoireann Iomána na Mílaoise a roghnaíodh sa bhliain 1999:
Peil Ghaelach
Níl an pheil chomh láidir is atá an iomáint sa chontae, agus níl bua ag Cill Chainnigh i gcluiche sinsir ar feadh 85 bliain anois. B'é an bua sa bhliain 1929 in éadan Chontae an Lú an ceann is déanaí (0-10 fo 0-4). Is é Cill Chainnigh an t-aon contae amháin nach glacann páirt i gCraobh Pheile na hÉireann, ach d'fhill siad ar ais ar an tSraith Náisiúnta don bhliain 2009.
Stanage Edge
Is scairp i Sasana í Stanage Edge, atá suite i nDerbyshire.
Léon Ernest Gaumont
Ceapadóir, déantúsóir is léiritheoir scannán a rugadh i bPáras ab ea Léon Ernest Gaumont (10 Bealtaine 1864 - 9 Lúnasa 1946). Rinne sé na chéad fhuaimscannáin, a léirigh sé i bPáras i 1910. Thug sé foirm an-luath cineamatagrafaíochta daite isteach i 1912.
Teilgean fíorfhairsinge
Fortheilgean léarscáile ina léirítear fairsingí cothroma ar an scála céanna (mar shampla, fortheilgean sorcóireach fíorfhairsinge Lambert). Is gá cruthanna a dhíchumadh ag domhanleithid arda. Mar sin, is annamh a úsáidtear é do réigiúin ag domhanleithid níos mó ná 40° thuaidh nó theas.
Savita Halappanavar (Gaillimh, 1981-2012)
Fiaclóir de shliocht Indiach, a bhí ina cónaí i nGaillimh, ab ea Savita Halappanavar (née Savita Andanappa Yalagi; 9 Meán Fómhair 1981 – 28 Deireadh Fómhair 2012). Bhásaigh Savita Halappanavar tar éis di páiste a bhí sí a iompar a chailleadh.
Fuair sí bás mar gheall ar sheipsis ina broinn nuair a bhí sí cúig mhí torrach. Diúltaíodh ginmhilleadh di cé gur iarr sí sin cúpla uair. Chuir bás Savita Halappanavar tús le gluaiseacht shóisialta a ndearnadh leasú ar dhlíthe ginmhillte na tíre mar thoradh air. clé|mion|17 Samhain 2012
clé|mion|Agóid Savita Halappanavar, 17 Samhain 2012
Bás 'de bharr míthapa'
mion|Ospidéal na hOllscoile Gaillimh, áit a d'éag Halappanavar Aon bhliain déag is fiche a bhí Halappanavar sa bhliain 2012 agus  bhí páiste á iompar aici. Fuair Halappanavar "bás de bharr míthapa leighis”, an breithiúnas a thug an coiste cróinéara. Mhair Coiste Cróinéara Halipanavar ocht lá. Bhí faillí á cur i leith an ospidéil.
Ag tráth a báis, glacadh go forleathan leis gur éag sí mar nach raibh fáil aici ar ghinmhilleadh (nó foirceannadh toirchis). mion|2018
2013
Cáineadh roinnt cleachtas maidir le seirbhísí máithreachais in Ospidéal na hOllscoile, Gaillimh i dtuarascáil a d'fhoisigh an tÚdarás um Fhaisnéis agus Cáilíocht Sláinte sa bhliain 2013.
De bharr bás tubaisteach Savita Halappanavar sa bhliain 2012, chuir reachtaíocht nua le chéile, an Bille um Chosaint na Beatha le linn Toirchis (2013). D'éirigh sé dleathach ginmhilleadh a cheadú suas go nóiméad na breithe, má chruthaítear go bhfuil beatha na máthar i mbaol, ag áireamh baol go gcuirfeadh sí lámh ina bás féin.
2014
Ar 11 Meán Fómhair 2014, dúirt an FSS gur smachtaíodh naonúr oibrithe in Ospidéal na hOllscoile Gaillimh mar gheall ar bhás Halappanavar.
2015
Rinne Grúpa Ospidéal an Iarthair agus an Iarthuaiscirt athbhreithniú ar an mbaint a bhí ag deich nduine is fiche le cúram na mná. Cinneadh nach raibh aon chás le cur in aghaidh duine is fiche acu (cé go raibh gníomh smachta ag dul don naonúr eile -féach 2014).
2018ː leasú ar an mbunreacht
Chinn an Rialtas ar 29 Eanáir 2018 go gcuirfí clásal nua in áit Airteagal 40.3.3 den Bhunreacht, nó an t-ochtú leasú mar a thugtar air go coitianta, a chuirfeadh ar chumas an Oireachtais reachtaíocht a thabhairt isteach a cheadódh ginmhilleadh in Éirinn.
I reifreann ar an 25 Bealtaine 2018, vótáil muintir na hÉireann (66% i bhfabhar agus 34% i gcoinne) chun an tOchtú Leasú a aisghairm. Glacadh leis an mBille um an Seú Leasú is Tríocha ar an mBunreacht 2018. D'fhonn na forálacha atá leagtha síos in Airteagal 40.3.3 den bhunreacht a scriosadh agus an méid seo a leanas a chur ina háit:"'Féadfar socrú a dhéanamh le dlí chun foirceannadh toirchis a rialáil.'"
Richard Jordan Gatling
Ceapadóir a rugadh i Maney's Neck, Carolina Thuaidh ab ea Richard Jordan Gatling (12 Meán Fómhair 1818 – 26 Feabhra 1903). D'fhionn sé gunna Gatling i 1861–1862, le bataire rothlaithe agus 10 mbairille comhthreomhar, a bhí in ann 1,200 urchar a chaitheamh i nóiméad amháin. Gunna suntasach marfach ab ea é i gcogadh cathartha na Stát Aontaithe. Tháinig an gunna chun suntais sa chogadh san Iaráic i 1991 de bhrí go raibh sé in úsáid ansin mar phríomhghunna ar eitleáin cogaidh A10 na Meiriceánach. Fuair sé bás i gCathair Nua-Eabhrac.
Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
Bhí Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016 ar siúl i Rio de Janeiro, sa Bhrasaíl, ó 5 Lúnasa go 21 Lúnasa 2016.
Boinn
Náisiún óstach (An Bhrasaíl)
Ríocht na Portaingéile
Ba mhonarcacht é Ríocht na Portaingéile (Laidin: Regnum Portugalliae, Portaingéilis: Reino de Portugal) ar Leithinis na hIbéire agus ba réamhtheachtaí na Portaingéile nua-aimseartha é. Bhí sé ann ón bhliain 1139 go dtí 1910. I ndiaidh 1248, tugadh Ríocht na Portaingéile agus na nAlgarve air freisin, agus idir 1815 agus 1822, tugadh Ríocht Aontaithe na Portaingéile, na Brasaíle agus na nAlgarve air. Cuirtear an t-ainm i bhfeidhm freisin ar Impireacht na Portaingéile go minic, coilíneachtaí fairsinge na Ríochta thar lear san áireamh.
Ba é 'Contae na Portaingéile' croílár stáit na Portaingéile, a bunaíodh sa 9ú haois mar chuid den Reconquista, ag Vímara Peres, a bhí ina vasáilleach de Rí Astúrias. Rinneadh an contae mar chuid de Ríocht de León sa bhliain 1097, agus bhunaigh na cuntaí iad féin mar rialtóirí de ríocht neamhspleách sa 12ú haois, i ndiaidh chath São Mamede. Rialaigh Teaghlach na Burgúine sa Phortaingéil nó an Ríshliocht Alfonso an ríocht go dtí gur tharla an Ghéarchéim sna blianta 1383-1385, roimh an mhonarcacht a bheith aistrithe chuig an Teaghlach de Avis.
Cumann Náisiúnta Audubon
Eagraíocht phríobháideach sna Stáit Aontaithe, ainmnithe as an ealaíontóir is nádúraí Meiriceánach John James Audubon. Stiúrann sé níos mó ná 60 tearmann d'ainmhithe is éanlaith fhiáin.
Tyler, the Creator
Is rapálaí, ceoltóir, agus cumadóir amhrán Meiriceánach é Tyler Gregory Okonma nó Tyler, the Creator, a rugadh ar 6 Márta 1991 in Ladera Heights, California. Bhain sé clú agus cáil amach sna 2010dí mar comhbhunaitheoir an ghrúpa hip hop malartach Odd Future, agus d’obair sé ar beagnach gach rud atá eisithe ag an ghrúpa sin. Tá cloistéip amháin agus cúig albam eisithe aige mar cheoltóir aonarach.
B’é Bastard an chéad cloistéip aonarach a chur Tyler amach i 2009. Tar éis a chéad albam stiúideo Goblin a chur amach i 2011, shínigh sé margadh comhfhiontair le RED Distribution agus le Sony Music Entertainment dó féin agus do lipéad ceoil s’aige, Odd Future Records.
Cáineadh é mar gheall ar na liricí homafóbach agus frithbhanda a bhí in úsáid aige ina shaothair luatha. Tar éis seo, chuir sé an dá albam Wolf agus Cherry Bomb amach i 2013 agus 2015 faoi seach.
I 2015, coisceadh air dul isteach sa Ríocht Aontaithe ar feadh idir trí agus cúig bliana, agus bhí air turas ceoil a chur ar ceall. D’éirigh go mór le a cheathrú albam Flower Boy i 2017. Bhí an albam seo i gcontrárthacht le saothair eile s’aige, toisc gur chuireadh níos mó béim ar séis an cheoil agus toisc go raibh fuaim an tsnagcheoil le cloisteáil ann.
D’éirigh le cúigiú albam s’aige, Igor, an chéad áit a bhaint amach ar an Billboard 200 sna Stáit Aontaithe. Tugadh duais an Albam Rap is Fearr do Tyler ag na Grammys i 2020.
Gradaim
Tá Gradam Grammy, Gradam Brit, Gradam Fiseáin Ceoil MTV agus Gradam Wall Street Journal buaite ag Tyler. Chruthaigh sé ealaíon clúdaigh do gach saothar atá eisithe ag Odd Future, agus dhear sé éadaí an ghrúpa chomh maith le earraí eile.
Gnó
Bhunaigh Tyler an comhlacht éadaigh Golf Wang i 2011. I 2012, chuir sé tús le féile ceoil bliaintiúil darbh ainm Camp Flog Gnaw Carnival. Chruthaigh sé seirbhís sruthaithe darbh ainm Golf Media a bhí ar siúl idir 2015 agus 2018. Bhí sraith theilifíse a bhí scríofa ag Tyler, chomh maith le beoshruthú de achan Camp Flog Gnaw Carnival, ar fáil ar an tseirbhís sruthaithe seo.
Dolores O'Riordan
mion|26 Márta 2012, Amharclann Enmore, [[Sydney, An Astráil|clé]] B'amhránaí Éireannach í Dolores Mary Eileen O'Riordan (6 Meán Fómhair 1971 i Luimneach - 15 Eanáir 2018 i Londain). An príomhamhránaí sa ghrúpa The Cranberries ab ea í. clé|mion|[[Barcelona, 2010-03-13]]Bhain Dolores O'Riordan cáil idirnáisiúnta amach leis na Cranberries. Dhíol The Cranberries níos mó ná daichead milliún dlúthdhiosca ar fud an domhain. . Ba ag tús na 1990í a tháinig Dolores agus an banna i mbéal an phobail ar dtús leis na halbaim Everybody Else Is Doing It, So Why Can’t We? agus No Need to Argue agus lean cáil mhór idirnáisiúnta sna blianta ina dhiaidh.
Óige
Rugadh Dolores ar an 6ú Meán Fómhair 1971 i mBaile Bricín i gContae Luimnigh, an páiste ab óige i gclann seachtair.
Chuaigh sí ar an mbunscoil i gCathair Éile. Ba ar an meánscoil lán-Ghaeilge Cnoc na Labhras i gCathair Luimnigh a d’fhreastail Dolores ina hóige.
B’fheirmeoirí iad a muintir. Baisteadh mar Chaitliceach í agus bhí mór-thionchar ag a creidimh uirthi agus í ag fás suas.
The Cranberries
Bhunaigh na deartháireacha Maidhc agus Nollaig Ó hÓgáin as Luimneach agus Feargal Ó Leathlobhair ón bPáirtín, Contae an Chláir The Cranberries Saw Us sa bhliain 1989. D'fhág an príomhamhránaí Niall Ó Cuinn an grúpa sa bhliain dár gcionn agus tháinig a chara Dolores isteach sa bhanna.
Bhaineadar cáil idirnáisiúnta amach sa bhliain 1993 lena gcéad albam Everybody Else is Doing It, So Why Can’t We?.
Tar éis iad a gcéad albam, ghearr an grúpa an t-ainm go dtí The Cranberries.
Cé go raibh leanúint láidir ag an mbuíon i Luimneach ar dtús, ba i Meiriceá a bhain siad mór-chlú amach, go mór mór ar chúrsa na n-ollscoileanna. Dhíol an chéad albam go láidir ar dhá bhruach an Atlantaigh agus d’fhoilsigh siad ceithre albam eile ina dhiaidh, "No Need to Argue" (1994), "To the Faithful Departed" (1996), "Bury the Hatchet" (1999) agus "Wake Up and Smell the Coffee" (2001) chomh maith leis an mbailiúcháin “Stars - The Best of 1992 – 2002” (1992).
Is deartháir léi P.S. Ó Ríordáin, bainisteoir na gCranberries.
I ndiaidh na gCranberries
Cé nár bhriseadar suas riamh go hoifigiúil, chan na Cranberries le chéile don uair dheireanach sa bhliain 2003 agus lean na baill a spéiseanna pearsanta féin.
Chan Dolores an t-amhrán “Pure Love” leis an Iodálach Zucchero ar an albam “Zu & Co” (2004) agus sa bhliain chéanna d’oibrigh sí leis an gcumadóir Angelo Badalamenti ar fhuaimrian an scannáin “Evilenko”.
Chan Dolores “Mirror Lover” ar albam “Tripomatic Fairytales 3003” le Jam & Spoon.
Chuir sí a céad albam aonair “Are You Listening?” amach i mí Bealtaine na bliana 2007.
Tháinig Irish Women in Harmony ar an bhfód sa bhliain 2020 agus Ruth-Anne Cunningham, an bunaitheoir. An chéad amhrán a chan an grúpa ná ‘Dreams’ le The Cranberries. Dúirt RuthAnne gur inspioráid í Dolores O’Riordan don ghrúpa.. thumb|Dolores O'Riordan|clé
Saol pearsanta
mion|2010-05-12|cléBhí Dolores pósta leis an gCeanadach Don Burton, iarbhainisteoir an ghrúpa Sasanach Duran Duran. Bhí triúr clainne (Taylor, Molly agus Dakota) aici agus leas-mhac (Donnie). Bhí cónaí orthu i mBinn Éadair, Contae Átha Cliath. Chomh maith le sin, Bhí caibín adhmaid aici in Ontario, Ceanada, graí capaill i gCill Mocheallóg, Contae Luimnigh, agus villa saoire i mBenissa na Spáinne.
Gabhadh Dolores tar éis "buile aeir" a tháinig uirthi agus í ag eitilt abhaile ó Nua-Eabhrac ar an 10 Samhain, 2014. Bhí uirthi sé mhíle euro a chur i mbosca na mbocht mar phionós.
Ba bhreitheamh ar The Voice of Ireland í.
Bás
Ar an 15 Eanáir 2018 i Londain, bhásaigh Dolores go tobann in óstán i Londain. Bá agus meisce na cúiseanna a tugadh le bás an amhránaí. De thionóisc a bádh í, san fholcadán, ar meisce (330 mg alcól / 100 ml), agus 46 bliain d'aois aici ag an am.
Tuigtear go raibh sí i Londain le hamhráin a thaifeadadh i stiúideo ansin. San óstán Hilton i bPark Lane a fuarthas a corp.
Dlí Gauß
Sa leictreastataic, tá an flosc leictreach iomlán trí dhromchla iata i gcomhréir leis an lucht iomlán a iann an dromchla sin. Is é an tairiseach comhréire ná 1/ε, agus is é ε ceadaíocht an aeir nó an mheáin atá mórthimpeall an dhromchla. Ciallaíonn an dlí gur foinse réimse leictrigh é lucht leictreach. An matamaiticeoir agus réalteolaí Johann Karl Friedrich Gauß (1777-1855), ceannródaí i gcur i bhfeidhm na matamaitice ar dhromchlaí cuartha, sa gheodasaíocht, an imtharraingt, an maighnéadas, agus an leictreachas, a d'fhionn é.
Muirshaothrú
Saothrú iasc muirí, sliogiasc is algaí. Idirdhealaithe ó dhobharshaothrú a chuimsíonn orgánaigh uisce úir is sáile. Comhlachtaí móra atá i mbun cuid mhaith den mhuirshaothrú ar fud an Domhain. I gcásanna áirithe fástar na horgánaigh i gclóis chosanta, ach i gcásanna eile scaoiltear bradáin ó ghorlanna amach sa bhfarraige le súil go bhfillfidh siad do na huiscí céanna blianta ina dhiaidh sin agus go ngabhfar iad ansin. Tá an saothrú sliogiasc rathúil in iarthar na hÉireann is na hAlban, an Fhrainc (oisrí), agus an Spáinn (diúilicíní), na hainmhithe ar fhrámaí crochta san uisce amach ón gcósta. Tá daoine eile ag saothrú sceireacha saorga chun táirgeadh iasc a chur chun cinn i réigiúin neamhthorthúla an chósta.
White Peak
deas|250px|thumb|White Peak Is ceantar sa Pheak District suite i nDerbyshire é White Peak.
Abhainn Dart
Is abhainn suite in Devon í Abhainn Dart. Ceaptar go bhfuil sanasaíocht an fhocail Dart bainte leis an bhfocal Ceilteach dair.
Teilgean ortagrafach
Córas chun radhairc dhéthoiseacha ghaolmhara ar rud a léiriú de réir scála. Samhlaítear an réad istigh i mbosca gloine, agus bíonn 3 radharc sa líníocht de: trí bharr an bhosca (an plean), trí thosach an bhosca (an t-aghaidhchló), agus trí thaobh amháin de (an taobhchló), iad leata amach ina leathán maol. Léirítear mionphointí inmheánacha le trasradhairc.
Magnus Carlsen
Tháinig sé i gcomharbacht ar Viswanathan Anand mar Churadh Domhanda Fichille i Mí na Samhna 2013, nuair a bhuaigh sé Comórtas Chraobh an Domhain i Chennai.
Cumann Náisiúnta Geografach
deas|250px|thumb| Is é atá i gceist leis an gCumann Náisiúnta Geografach ná eagraíocht eolaíochta is oideachais sna Stáit Aontaithe, a bunaíodh sa bhliain 1888. Foilsíonn sé torthaí an taighde is na staidéir a mhaoiníonn an cumann ina iris cháiliúil mhíosúil National Geographic. Bhí 10 milliún ball ann i 2006.
Charlie Puth
Is amhránaí agus scríbhneoir amhrán Meiriceánach é Charles Otto "Charlie" Puth, Jr.. Rugadh é ar an 2 Nollaig 1991 i Rumson, New Jersey.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 8 ngradam buaite ag Puth. Tá 35 ainmniúchán faighte aige.
Páirc náisiúnta
deas|250px|thumb|Páirc náisiúnta Páirc náisiúnta.
Robert Sanderson Mulliken
Ceimicí is fisicí a rugadh i Newburyport, Massachusetts ab ea Robert Sanderson Mulliken (7 Meitheamh 1896 - 31 Deireadh Fómhair 1986). Bhuaigh sé Duais Nobel sa cheimic i 1966 as a shaothar ar naisc cheimiceacha is struchtúr leictreonach móilíní trí mhodh na bhfithiseán móilíneach.
Bleachtaire
clé|150px|mion|Bleachtairí Is duine, go háirithe póilín, a dhéanann imscrúdú agus coireanna a réitiú é bleachtaire.
Lewis Mumford
Socheolaí is scríbhneoir a rugadh i bhFlushing, Nua-Eabhrac ab ea Lewis Mumford (19 Deireadh Fómhair 1895-26 Eanáir 1990). Scríobh sé ar ailtireacht agus cathrú i leabhair cosúil le The Story of Utopias (Scéal na nÚtóipí, 1922) is The City in History (An Chathair sa Stair, 1961), ag díriú aird an phobail ar dhrochiarmhairtí na teicneolaíochta ar an tsochaí.
Íbis bhán Mheiriceánach
Speiceas éan san bhfine Threskiornithidae is ea an Íbis bhán Mheiriceánach nó Eudocimus albus. Bíonn sí le fáil ó Virginia tríd Chósta na Murascaille de chuid na Stáit Aontaithe, ó dheas tríd an chuid is mó de chósta trópaiceach an Oileáin Úir. Íbis mheánmhéide is ea an t-éan seo, le chlumh atá bán ina iomláine, gob cluimhreach geal-deargoráiste cosa fada, agus sciatháin dhubhbhioracha a mbíonn, de ghnáth, le feiceáil le linn eitilte amháin. Bíonn na fireannaigh níos mó agus bíonn a ngob níos faide ná na baineannaigh. Leathnaíonn an réimse porúcháin ar feadh na Murascaille agus Chósta an Atlantaigh, agus ar chósta Mheicsiceo agus Mheiriceá Láir.
Lasmuigh den tréimhse goir, síníonn an raon níos faide intíre i Meiriceá Thuaidh agus sa mhuir Chairib chomh maith. Tá sé le fáil, freisin, ar feadh chósta Iar-thuaiscirt Mheiriceá Theas, sa Cholóim agus Veiniséala. Forluíonn líon na n-éan i lár Veiniséala agus idirphóraíonnin siad leis an íbis scarlóideach. Bhí an dá cheann acu rangaithe ag roinnt údaráis mar speiceas amháin.
Cur síos
clé|mion|Éan fásta ag eitilt i Huntington Beach State Park, Carolina Theas, Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Dáileadh agus gnáthóg
deas|mion|Ibis bhán Mheiriceá ag Páirc Riverside, Jacksonville, Florida deas|mion|Éin fhásta in uisce éadomhain ag Merritt Island National Wildlife Refuge in aice le cósta an Atlantaigh, Florida.
Cothú
clé|mion|Éan fásta ag ithe éisc
Paraisítí agus mortlaíocht
Níl mórán eolais againn faoi chúiseanna bás an éin.
.
An Éigipt Íochtarach
deas|250px|thumb|An Éigipt Íochtarach Is réigiún suite san Éigipt thuaidh í an Éigipt Íochtarach.
Joseph Louis Gay-Lussac
Ceimicí is fisicí a rugadh i St Léonard na Fraince ab ea Joseph Louis Gay-Lussac (1778-1850). Chuaigh sé in airde i mbalúin arís is arís eile chun staidéar a dhéanamh ar an maighnéadas domhanda agus samplaí aeir ag airdí éagsúla a bhailiú len iad a anailísiú. Óna chuid taighde, dhíorthaigh sé dlí na dtoirteanna, a dtugtar dlí Gay-Lussac air, i 1808. Is é an dlí seo ná nuair a chuingríonn dhá ghás le chéile, cuingríonn siad de réir toirte ar aon dul lena gcuingriú de réir maise. Mar shampla, nuair a chuingríonn 1 g hidrigine le 8 g ocsaigine, faightear 9 g galuisce mar thoradh. Nuair a chuingríonn 2 m 3 hidrigine le 1 m 3 ocsaigine, is é 3 m 3 galuisce an toradh. Uaidh seo, dhíorthaigh Avogadro coincheapanna na maise adamhaí, na maise móilíní, agus an mhóil.
1931 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1931.
The Sixth Extinction II: Amor Fati (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an dara heipeasóid, "The Sixth Extinction II: Amor Fati " den seachtú sraith The X-Files ar an 14 Samhain 1999. Scríobh David Duchovny agus Chris Carter an eipeasóid seo. D'fhéach 16.15 milliún duine ar an eipeasóid.
Cináed Ciarrge mac Cathussaig
Rí Dhál Araí na gCruithne, de chlann Eilne, ba ea  Cináed Cairge mac Cathasaigh (Sean-Ghaeilge Cináed Cairge mac Cathussaig) (bás 776). Cathasach mac Ailealla (bás 749), iar-rí Dhál Araí agus Ulad, ba ea a athair. bhí sé i réim ón mbliain 774 go dtí 776.
Bhí achrann cathartha ar siúl in measc Dhál Araí le linn réimeas Chináed, agus sa bhliain 776, throideadar Cath Sliab Mis earraí féin. An bhliain chéanna, tharla in Cath Drong eatarthu, le cabhair óna gcomharsana. Maraíodh Cináed agus a chomhghuaillí, Dúnghal rí Uí Thoirtre, ag Tomaltach mac Ionrachtaigh (bás 790) agus a chomhghuaillí, Eochaidh mac Fiachna (bás 810) de Dhál Fhiatach.
Néné
Gé thearc, dúchasach do thalamh ard ar oileáin Haváí is ea an néné nó an ghé Haváíoch (Branta sandvicensis; Haváis: nēnē). Na sciatháin gearr, scamall laghdaithe ar na cosa. Itheann sí torthaí is luibheanna. Níos lú ná 50 cinn díobh fágtha i 1950, ach le pórú i mbraighdeanas tá níos mó ná 2,000 anois ann.
Naomh Macdara
mion|[[Oileán Mhic Dara|Oileán Mhic Dara]] Naomh den 6ú haois ba ea é Mac Dara, ina phátrún ag pobal Mhaírois agus ag na hiascairí áitiúla i gConamara Theas. Tugtar Mac Dara fós mar ainm ar go leor páistí sa bparóiste mar gheall ar an naomh.
Tá an-mhuinín ag na daoine as an naomh i gcónaí, go mór mór lucht farraige. Is iomaí scéal ata ann faoin gcaoi ar shábháil Mac Dara iascairí a bhí i mbaol ar farraige. mion|bíonn rásaí báid ann
Lá Mhic Dara
Ceiliúrtar Lá Fhéile Mhic Dara (nó Lá Mhic Dara) ar an 16 Iúil. Is nós le bádóirí an cheantair na seoltaí a ísliú trí huaire agus iad ag dul thar Oileán Mhic Dara in ómós don naomh. Go traidisiúnta, téann na céadta isteach ar an oileán ar an lá seo gach bliain don aifreann, agus ansin níos deireanaí bíonn rásaí báid ann, agus craic agus ceiliúradh ar an mórthír. clé|mion
Thomas Charles-Edwards
Ollamh emeritus ag Ollscoil Oxford is ea  Thomas Mowbray Charles-Edwards, FRHistS, FLSW, FBA (rugadh 11ú Samhain 1943)  Bhí sé ina Jesus Professor of Celtic agus ceapadh ina chomhalta é ag an ollscoil úd.
Beatha
Cuireadh oideachas air ag Ampleforth College sula ndeachaigh sé chun Stair a dhéanamh ag Corpus Christi College, Oxford, áit a bhain sé doctorate amach tar éis dó Diploma in Celtic Studies a dhéanamh faoi Sir Idris Foster. Rinne sé staidéir ag Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath ón mbliain 1967 go dtí 1969. Chuaigh sé ansin go Corpus Christi College mar Comhalta Taighde Sóisearach agus Comhalta Staire siar ceapadh é ina Ollúnacht Ceilteach.
Tá sé ina Chomhalta an Royal Historical Society, Comhalta an British Academy Comhalta Bunaidh an Learned Society of Wales. Toghadh é mar bhall onórach d'Acadamh Ríoga na hÉireann sa bhliain 2007.
Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
Ceantar chomhairle de chuid na hAlban is ea Comhairle Shiorrachd Rinn Friù.
Comhairle an Aontais Eorpaigh
Is í Comhairle an Aontais Eorpaigh (Council of the European Union) glór rialtais an Aontais, a ghlacann dlíthe AE agus a chomhordaíonn beartais AE. Mar aon le Parlaimint na hEorpa, is í an Chomhairle an príomhchomhlacht cinnteoireachta san Aontas Eorpach. Bíonn an uachtaránacht ag gach Ballstát ar feadh 6 mhí ar bhonn uainíochta. clé|mion|2013ː Bhí [[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny i mbun na Comhairle. Anseo ag an G8, ag labhairt le Christine Lagarde]]
mion|clé|Foirgneamh Europa mion|clé|Foirgneamh Europa
Déantar ionadaíocht ar gach Ballstát ar an gComhairle, tríd an Aire atá freagrach as an ábhar atá á phlé a bheith i láthair. Mar shampla, tá an Chomhairle Talmhaíochta comhdhéanta de na hAirí Talmhaíochta agus mar sin de. Cé go gcruinníonn an Chomhairle i gcomhdhéanaimh dhifriúla, meastar gur aon institiúid amháin í. Dá bharr sin, feidhmíonn an Chomhairle na feidhmeanna cur chun feidhme maidir leis an gComhbheartas Eachtrach agus Slándála. Tarlaíonn sé amanna go mbíonn feidhmeannaigh taidhleoir (An Buanionadaí nó an Leas-Ionadaí Buan, ag brath ar an gComhairle) i láthair thar ceann na nAirí.
Foirmíochtaí na Comhairle
clé|mion|[[Éanna Ó Coinnigh|Enda Kenny le Barack Obama, srl, Trade and Investment meeting at G8 summit, 2013 ]]
Is eintiteas dlíthiúil amháin í Comhairle an Aontais Eorpaigh, ach tagann sí le chéile i ndeich gcinn 'd'fhoirmíochtaí' éagsúla, de réir an ábhair a bhíonn á phlé.
Níl aon ordlathas i gceist le foirmíochtaí na Comhairle, ach mar sin féin tá ról speisialta comhordúcháin ag an gComhairle Gnóthaí Ginearálta agus tá sí freagrach as gnóthaí institiúideacha, as gnóthaí riaracháin agus as gnóthaí cothrománacha. Tá sainchúraimí ar an gComhairle Gnóthaí Eachtracha freisin.
Féadfaidh ceann ar bith den deich bhfoirmíocht atá ag an gComhairle gníomh a ghlacadh a thagann faoi shainchúram foirmíochta eile. Ní luaitear an fhoirmíocht, mar sin, nuair a ghlacann an Chomhairle gníomh reachtach.
Is iad seo a leanas na foirmíochtaí:
Ullumhúcháin foirmíochtaí na gComhairle - COREPER
Ullmhaíonn Coiste na mBuanionadaithe foirmíochtaí na gComhairle. Cé nach bhfuil ach coiste amháin de na mBuainiondaithe go dlíthúil, i ndáiríre tá dhá choiste, COREPER I agus COREPER II (as an bhFraincis Comité des représentants permanents a thagann an t-ainm).
Is éard atá in Coreper Coiste Bhuanionadaithe Rialtais Bhallstáit an Aontais Eorpaigh. Mínítear ról agus comhdhéanamh fhoirmíochtaí éagsúla an Choiste in Airteagal 240(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh.
Ní comhlacht cinnteoireachta de chuid an Aontais é, agus is féidir leis an gComhairle féachaint arís ar aon chomhaontú a dtagann Coreper air, óir is ag an gComhairle féin amháin atá an chumhacht cinntí a dhéanamh.
Ullmhaíonn COREPER II na forimíochtái a leanas:
An Níl Bhán
Is abhainn suite san Afraic í an Níl Bhán.
Comhairle an Aontais Eorpaigh
Ullumhúcháin foirmíochtaí na gComhairle - COREPER
Ullmhaíonn COREPER I na foirmíochtaí a leanas:
Tá an coiste comhdhéanta de Bhuanionadaithe Bhallstáit an Aontais Eorpaigh, atá, i ndáiríre, ina n-ambasadóirí náisiúnta chuig an Aontas. Is é an Ambasadóir Tom Hanney atá mar ionadaí buan na hÉireann (COREPER II) faoi láthair agus an Ambasadóir Barbara Cullinane atá mar leas-ionadaí buan na hÉireann (COREPER I).
Tagann an dá Coreper (Coreper I agus II) le chéile ar a laghad gach seachtain agus go hinodúil níos mincí ná sin. Mar sin, mar go bhfuil sé lonnaithe sa Bhruiséil, bualann COREPER i bhfad níos minicí ná foirmíochtaí na gComhairle iad féin.
Comhdhéanamh
Níl aon chomhaltaí buana i gComhairle an Aontais Eorpaigh. Ina ionad sin, tagann an Chomhairle le chéile i ndeich gcumraíocht éagsúla, gach ceann ag freagairt don réimse beartais atá faoi chaibidil. Ag brath ar an gcumraíocht, seolann gach tír an t-aire atá freagrach as an réimse beartais sin chuig an gcruinniú.
Mar shampla, nuair a thionóltar cruinniú na Comhairle ar ghnóthaí eacnamaíocha agus airgeadais (Comhairle Ecofin) freastalaíonn aire airgeadais gach tíre air.
Cé a bhíonn mar chathaoirleach ar na cruinnithe?
Tá cathaoirleach buan ag an gComhairle um Ghnóthaí Eachtracha - Ard-Ionadaí an Aontais Eorpaigh do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála. Is é aire ábhartha na tíre ag a bhfuil an uachtaránacht AE rothlach a bhíonn ina chathaoirleach ar chruinnithe eile uile na Comhairle. Sin í an Phortaingéil an Uachtaránacht faoi láthair.
Mar sin, aon chruinniú den Chomhairle Comhshaoil sa tréimhse ina bhfuil an uachtaránacht ag an Phortaingéil, is é aire comhshaoil na Phortaingéile a bheidh ina chathaoirleach air.
Tíortha an Limistéir Euro
Comhordaíonn tíortha an Limistéir Euro a mbeartas eacnamaíoch tríd an nGrúpa Euro, atá comhdhéanta dá n-airí geilleagair agus airgeadais. Tagann sé le chéile an lá roimh chruinnithe Chomhairle na nGnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais. Déantar na comhaontuithe ar a dtagtar i gcruinnithe an Ghrúpa Euro a chinneadh go foirmiúil sa Chomhairle an lá dár gcionn, gan ach airí na dtíortha atá sa Limistéar Euro ag vótáil ar na ceisteanna sin. Is é Paschal Donohoe an Uachtarán den nGrúpa Euro.
Cén chaoi a n-oibríonn an Chomhairle?
Tagann airí an Aontais le chéile go poiblí nuair a bhíonn dréachtghníomhartha reachtacha á bplé acu nó nuair a dhéanann siad vótáil orthu. De ghnáth, teastaíonn tromlach cáilithe sula nglacfar le cinntí:
Féadfaidh tú féachaint ar sheisiúin phoiblí beo i ngach teanga oifigiúil de chuid an Aontais. Nuair is cruinniú poiblí a bhíonn ag an gComhairle (cúrsaí reachtaíochta, de ghnáth), bíonn teacht ag an bpobal ar mhiontuairiscí agus ar vótáí an chruinnithe sin.
Stop a chur le cinneadh
De ghnáth, chun stop a chur le cinneadh, teastaíonn 4 thír ar a laghad (a sheasann do 35% ar a laghad de dhaonra iomlán an Aontais.
An Níl Ghorm
Is abhainn suite san Afraic í an Níl Ghorm.
Eoghan Ó hEidhin (II)
Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Eoghan Ó hEidhin (bás 1340).
Is é an duine deireanach dá mhuintir ar a tugadh an teideal rí Uí Fhiachrach Aidhne. Ba é a chomhainmneach Eoghan Ó hEidhin, a d'éag sa bhliain 1253, an t-iar-dhuine leis an teideal úd. Sna hannála Éireann, feictear idir an dá linn beirt fhear Uí Eidhin, cé nach deirtear gur ríthe iad:
Teilgeoir scannáin
mion Gaireas chun íomhá fhormhéadaithe de gach fráma i ndiaidh a chéile a léiriú ar scáileán, nuair a bhíonn scannán á ghluaiseacht go leanúnach, is ea teilgeoir scannáin.
Eoghan Ó hEidhin (II)
De réir na hannála, maraíodh Eoghan ag a mhuintir féin, gan sonraí eile inste. Bhíodh a mhuintir ina thaoisigh Choill Ua bhFiachrach go dtí gur ruaigeadh iad ag Cromwell sna 1650í. Bhí Ceann na Fine ina chónaí ámh gar de Chinn Mhara chomh déanach is 1840.
Teilgeoir scannáin
Greamaíonn an cró nochtaithe leis an scannán, coinnítear an fráma fosaithe sa chró ar feadh gearrthréimhse léirithe fráma, agus ansin cuirtear an cró céim chun tosaigh le roth fiaclach trí na poill ar imeall an scannáin, an solas á chosc le comhla le linn na gluaiseachta sin. Atáirgtear an fuaimrian ar an scannán le ceann eile fuaime de réir mar a ghluaiseann an scannán ar aghaidh go leanúnach. clé|mion Chun scannán a léiriú i bpictiúrlann, is gá foinsí cumhachtacha solais. Ar dtús bhíodh lampaí carbóin in úsáid chuige seo, ach lampaí xeanóin 2-5 kW a úsáidtear anois, agus fócasaítear an solas ar an gcró le scáthán mór parabólóideach. I gcás scannáin 35 mm, tógann na spóil suas le 1,800 m den scannán le dhá cheann suite os cionn is faoi bhun an teilgeora, ceann acu chun an chuid den scannán atá léirithe a stóráil.
Scairp (tíreolaíoch)
mion|300x300px| Scairp sa stát [[Georgia (stát S.A.M.)|Georgia i Meiriceá]] Is éard is scairp ann ná fána géar nó aill fhada idir dhá cheantar réasúnta cothrom ar airdí difriúla, agus a fhoirmíonn mar thoradh ar éascadh nó ar chreimeadh.
Teilgeoir scannáin
Tá córais le lúba leanúnacha in úsáid go forleathan freisin ar féidir scannán iomlán 7,500 m, a mhairfeadh 4½ uair, a léiriú leo, agus na spóil seo (a dtugtar trinsiúir orthu) suite go cothrománach ar chaschláir.
Tá teilgeoirí ann i gcomhair scannán 16 mm is scáileán réasúnta beag, agus úsáideann siad seo lampaí tungstain/halaigine 250-500 W le spóil scannáin 500 m.
Teangacha na Slóivéine
Is í an tSlóivéinis príomhteanga agus teanga oifigiúil na tSlóvéine. Tá an Iodáilis á labhairt in áiteanna ar leithinis Istria Slóivéanach agus tá an Ungáiris á labhairt in áiteanna in oirthuaisceart na tíre ar an teorainn leis an Ungáir. Tá an Iodáilis agus an Ungáiris oifigiúil in áiteanna ina bhfuil go leor cainteoirí.
Is í an Cróitis an teanga iasachta is mó sa tSlóivéin agus 59% don daonra in ann í a labhairt de réir suirbhé a dhein Eurobarometer sa bhliain 2005. Is í an Béarla an tarna teanga is mó eolas agus 57% in ann í a labhairt. Is í an Ghearmáinis an tríú teanga iasachta is mó agus 50% in ann í a labhairt. Dúirt 15% go bhfuileadar in ann an Iodáilis a labhairt.
Tagairtí
(as Béarla agus as Fraincis) http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf
1932 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1932.
Jeremy Bentham
Fealsamh, teoiricí an dlí agus leasaitheoir sóisialta ba ea Jeremy Bentham (15 Feabhra 1748 - 6 Meitheamh 1832). D'fhorbair sé idé-eolaíocht an fhóntachais. clé|mion|Bentham le Thomas Frye, 1760-1762
Saol
clé|mion|Bentham le Joseph Wright Céimí de chuid Choláiste na Banríona, Ollscoil Áth na nDamh ba ea Bentham sa bhliain 1763 (Master 1766). Glaodh chun an Bharra air sa bhliain 1769 ach ní raibh sé i gcleachtadh riamh.
Thug smaointe Bentham ugach tábhachtach do na daoine a chuir Ollscoil Londan (UCL faoi láthair) ar bun mar an gcéad ollscoil lántuata i Sasana. Ní raibh baint dháiríre ag Bentham le bunú na hinstitiúide nua, ach amháin go ndearna sé cinnte de gur ceapadh a protégé John Austin ina chéad Ollamh le Dlí-eolaíocht ar an ollscoil. Mar sin féin, mar aitheantas ar an spreagadh a thug sé dá bunú, tá a chnámharlach mar chreatlach don "féin íocón" a bhíonn ar taispeáint i UCL de ghnáth. clé|mion|Teach tábhairne Benthan, [[Bloomsbury, Londain]]Cé nach raibh sé ina Ollamh le Dlí-eolaíocht in Ollscoil Londan ach ar feadh ocht mbliana, is téacs bunaidh an phosaitíbheachais dhlíthiúil é The Province of Jurisprudence Determined (1832) le John Austin.
Fealsúnacht
Mar bhunaitheoir fhealsúnacht an fhóntachais i bhfoirm nua-aimseartha, rinne Bentham cáineadh géar ar choincheapa mar an dlí nádúrtha agus na cearta nádúrtha ("seafóid ar chosa taca").
Teoiricí an dlí
Moladh sé go díograiseach cuíchóiriú a dhéanamh ar dhlí Shasana agus, go háirithe, é a chódú. Ina theannta sin, feictear an bhéim a chuir sé ar luach na trédhearcachta (agus an fhaireachais) sna mholtaí a rinne sé maidir le hathchóiriú an chórais choiriúil, an Panopticon go mór mór. Cé nár tógadh a leithéid sin d'áras riamh réir na sonraíochta a chuir Bentham chun cinn, bhí tionchar ag an smaoineamh sin ar dhearadh na bpríosún sa naoú haois déag agus, mar mheafar don smacht sóisialta agus don easpa príobháideachais, is slat tomhais é fós i ndíospóireachtaí comhaimseartha.
Bhí Bentham i measc na bhfealsamh nua-aimseartha a rinne an cás is luaithe san Iarthar ar son chearta ainmhithe agus gníomhartha homaighnéasacha a dhéanamh dleathach (sa dara cás, argóint nár foilsíodh den chéad uair roimh 1931).
Baile an Bharúnaigh
Is baile fearainn suite i gContae Loch Garman é Baile an Bharúnaigh.
Hergé
Cartúnaí Beilgeach a rugadh in Etterbeek, an Bheilg, ba ea Georges Prosper Remi nó (22 Bealtaine 1907 – 3 Márta 1983).
Dárasalám
Iar-phríomhchathair na Tansáine is ea Dárasalám (Araibis: دار السلام‎ Dār as-Salām). Tugadh Mzizima uirthi níos luaithe. Le daonra 250,000, is í Dárasalám an chathair is mó sa tír, agus an áit is saibhre. Cé gur bhogadh an phríomhchathair go dtí Dodoma le linn na 1970í, is cathair tábhachtach í fós agus tá roinnt den rialtas le fáil anseo fós.
Baile an tSionóidigh
Is baile fearainn suite i gContae Loch Garman é Baile an tSionóidigh.
Teilgeoir sleamhnán
Teilgeoir a léiríonn íomhá fhormhéadaithe de shleamhnán tréshoilseáin ar scáileán. Is féidir suas le 80 sleamhnán caighdeánach a lódáil ar thrádaire cothaithe, díreach nó ciorclach, agus aon cheann acu a roghnú le léiriú trí chianrialú nó le comharthaí ó théip mhaighnéadach. Chun na tréimhsí dorcha idir na sleamhnáin a sheachaint, baintear feidhm as péire teilgeoirí ag an am céanna chun gur féidir íomhá amháin a shleamhnú go réidh isteach sa chéad cheann eile. Is féidir léirithe ilíomhá a dhéanamh le roinnt mhaith péirí díobh.
Karl Friedrich Hieronymous Münchhausen
Saighdiúir a rugadh i mBodenwerder na Gearmáine ab ea Karl Friedrich Hieronymous Münchhausen (1720-1797). Throid sé i bhfeachtais mhíleata sa Rúis i gcoinne na dTurcach, agus ina dhiaidh sin bhain cáil amach mar scéalaí ar a ghaiscí. Ach rinne sé an oiread sin áibhéile seafóidí gur úsáideadh a ainm chun cur síos ar scéal áibhéileach seafóideach.
Teilicine
Fearas chun fístéip i gcomhair taifeadta nó craolta a dhéanamh as scannán pictiúr reatha. I gcóras spota gluaiseachta, scantar an scannán le spota solais a ghintear le feadán ga-chatóideach. Tiontaítear an solas tarchurtha (tríd an scannán) ina gcomharthaí dearga, glasa is gorma le córas léas-scoilte trí fheadán fóta-iolróra. Le forbairtí i scanadh digiteach is féidir maisíocht a chur isteach le linn an tiontaithe.
Edvard Munch
mion|clé|"Skrik" (Scread), péintéireacht le Munch Péintéir a rugadh i Löten na hIorua ab ea Edvard Munch (12 Nollaig 1863 – 23 Eanáir 1944). Dhírigh sé ar ábhair cosúil leis an mbás is an grá, agus bhain feidhm as stíl shiombalach eispriseanaíoch le dathanna geala is dearadh fíorchuartha a léiríodh sa phictiúr cáiliúil dá chuid, Skrik (Scread, 1893). Goideadh an pictiúr seo, nó dréacht de, is pictiúr eile le Munch, "Madonna". clé|mion|"Madonna", ó Mhúsaem Munch in Osló
Tagairtí
mion|clé|"Strand" (Cladach), 1904
Gaston Thorn
Bhí Gaston Thorn (3 Meán Fómhair 1928 – 26 Lúnasa 2007) ina iar-Fheisire de Pharlaimint na hEorpa ó 1959 go 1969. Agus níos déanaí, bhí sé ina Phríomh-Aire ar Lucsamburg ó 1974 go 1979 agus ina Uachtarán ar an gCoimisiún Eorpach ó 1981 go 1985.
Saol
Agus é ina dhéagóir gabhadh é toisc gur chuir sé in aghaidh fhorghabháil Ghearmánach Lucsamburg. Cuireadh i campa géibhinn é ar feadh roinnt míonna. clé|mion|10 Nollaig 1984