cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Músaem Cuimhneacháin an Uileloiscthe, Stáit Aontaithe Mheiriceá (Washington, DC)
mion|clé|USHMM Tá Músaem Cuimhneacháin an Uileloiscthe, Stáit Aontaithe Mheiriceá i Washington, DC (United States Holocaust Memorial Museum, USHMM)). mion|clé|USHMM Óstálann an músaem taispeántais bhuana maidir leis an Uileloscadh agus cinedhíothú (agus ar líne, go leor acmhainní agus ábhair).
Is é is aidhm leis an músaem guth a thabhairt do mharthanóirí an Uileloiscthe, i dtionscadal ar a dtugtar ‘Behind Every Name a Story’. Aistí a scríobh marthanóirí nó a dteaghlaigh atá sa tionscadal seo.
Tom Enders
Is feidhmeannach gnó Gearmánach é an Dr Thomas "Tom" Enders. Faoi láthair tá sé ina phríomhfheidhmeannach ar an chomhlacht European Defence and Space Company nó (EADS), tar éis a réamhtheachtaí Louis Gallois éirí as an phost céanna, i Mí na Bealtaine 2012. Bhí Enders ina phríomhfheidhmeannach ar Airbus, roimh theacht go dtí EADS. Bhí, roimhe seo, roinnt post feidhmiúcháin aige le DaimlerChrysler Aerospace agus laistigh den Aireacht Cosanta i bPoblacht Chónaidhme na Gearmáine.
Nuair a chéad bunaíodh EADS, bhí dhá príomhfheidhmeannach ar leith ann- ceann amháin ón Fhrainc agus ceann eile ón Ghearmáin. Dá éis sin, ghlac Enders an cheannaireacht aonair. I mí Iúil 2010, d'áitigh sé go mbeadh torthaí i bhfad níos fearr ar fáil le chomhtháthú na dtionscal cosanta Eorpacha ná an brú ar mhaithe le caomhnaitheacht a bheith i bhfeidhm orthu.
Tá sé freisin ina chathaoirleach ar an Bundesverband der Deutschen Luft- und Raumfahrtindustrie e.V. nó an (BDLI), cumann lucht na dtionscal aeraspás de chuid na Gearmáine.
Cath Messines (1917)
Troideadh Cath Messines ar 7 - 14 Meitheamh 1917 le linn an Chéad Chogadh Domhanda i bhFlóndras na Beilge. Bhí na fórsaí Gearmánacha daingnithe go maith i dtrinsí ar Iomaire Messines. Ach bhí sé d’ádh ar na trúpaí ionsaithe, as Éirinn cuid mhaith acu, fórsaí Gearmánacha, a ruaigeadh as Messines, suíomh a raibh an-tábhacht leis. Ní fhacthas réamhbhombardú airtléire riamh a bhí chomh fíochmhar leis – phléasc trí shliogán ar línte na nGearmánach gach soicind go ceann 12 lá.
Maraíodh b'fhéidir 42,000 in iomlán, 35,000 as an nGearmáin agus 17,000 as an Ríocht Aontaithe, clé|mion
Cath
Chuaigh an 16ú Rannán (Éireannach) agus an 36ú Rannán (Ulaidh) chun cogaidh le chéile chun an sráidbhaile Beilgech Wytschaete a thógáil in ionsaí dea-phleanáilte ar Iomaire Messines. Fuair an Ginearál Plumer samhail de réir scála den iomaire déanta ionas go mbeadh a raibh rompu le feiceáil ag na trúpaí.
Chuir sé mianaigh á dtochailt le haghaidh pléascán faoi chosaint na Gearmáine. Thuairgneáil thart ar 3 mhilliún sliogán Messines ar feadh os cionn seachtaine. Mhaolaigh an baráiste nuair a mhaidhmigh Plumer 9,500 tonna pléascáin faoi na Gearmánagih i 19 mianach, faoi línte na nGearmánach. Maraíodh 10,000 saighdiúír Gearmánach.
Cuimhneachán
Tá Páirc Shíochána agus Túr Oileán na hÉireann le fáil i Messines inniu.
Delbna
Fine Ghaelach ba ea na Dealbhna' (Sean-Ghaeilge Delbna), gaolta a maíodh le Dál Chais trí Dhealbhna mac Cais. Ar dtús dream mór amháin, d'imigh siad óna chéile ina ngéaga sna Connachta, i ríocht na Mí agus sa Mhumhain.
De réir na seanscéalta is luaite, tá an Dealbhna ainmnithe as Delbáeth, mac nó Áengus nó Ogma, dia na dTuath Dé Danann a tháinig i gcomharbacht ar an Dagda nó Eochaid Ollathair mar Ardrí na hÉireann, agus a deirtear le haghaidh cúiseanna éagsúla gurb ionann é agus Tuireann. Insítear i scéal níos deireanaí gur de shliocht Suman mhic Lugh Delbáeth mhic Cais, sinsear eapainmneach Dhál Chais, iad an Dealbhna.
Fíachu Tolgrach
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí seanscéalach na hÉireann ab ea Fiacha Tolgrach (Sean-Ghaeilge Fíachu Tolgrach) mac Muiredach Bolgrach, de réir foinsí ar leith.
I Leabhar Gabhála na hÉireann, níorbh Ard Rí é. Mharaigh sé an t-iar-ard-rí, Art mac Lugdach, achi rith réime Ailill Finn mac Airt, maraíodh é i gcomhrac ón éadan Airgetmar. Rinneadh a mhac Dui Ladgrach ina Ard- Rí i dheireadh na dála.
I bhForas Feasa ar Éirinn agus Annála na gCeithre Máistrí ámh, tháinig sé i gcomharbacht ar Art agus bhí sé i réim ar feadh seacht nó deich mbliana, sular mharaigh a chomharba Ailill Finn é.
Séamas VI, Albain agus Séamas I, Sasana agus Éire
Óige
Mac le Máire I, banríon na nAlban ach agus leis an Tiarna Darnley ab ea é. Col ceathrair le Máire ab ea Eilís I, banríon Shasana, agus b'í Eilís máthair bhaistí Shéamais. Bhí Máire ina Caitliceach, ach ós rud é gur Protastúnaigh ab ea na tiarnaí Albanacha, bhí a lán cogaidh agus coimhlinte ann.
Nuair a bhí Máire torrach le Séamas, chuaigh cuid de na tiarnaí i gcomhcheilg le David Rizzio a dhúnmharú. Rúnaí agus cara le Máire ab ea Rizzio. D'fheall Darnley ar a bhean, agus bhí Séamas agus a mháthair i gcontúirt i dtólamh.
Sa deireadh, dúnmharaíodh Darnley féin, agus phós Máire an dúnmharfóir, an Tiarna Bothwell. Ach bhí fearg agus frustrachas ar na tiarnaí Albanacha anois. Mar sin caitheadh Máire i dtóin an phríosúin. Ghair na tiarnaí rí de Shéamus, cé nach raibh sé ach aon bhliain amháin d'aois.
Ard rí Alban agus Triath nan Eilean 1567–1625
Bhí an choróin ag an mbuachaill, ach bhí an chumhacht ag na tiarnaí agus ag airíoch an rí. Bhí a lán uisce faoi thalamh ar siúl in aghaidh Shéamais, ach tháinig sé slán.
Chuir Séamas an Tiarna Morton, an t-airíoch, chun báis sa bhliain 1581, agus fuair sé seilbh cheart ar an ríchathaoir faoi dheoidh. Bhí sé cúig bliana déag d'aois san am, agus comhchealga eile ag bagairt air sna blianta a bhí le teacht. Tríd is tríd, bhí blianta a óige lán contúirte agus dhoirteadh fola.
Rí Shasana agus na hÉireann 1603–1625
Sa bhliain 1586, chuir Eilís a col ceathrair, Máire, chun báis. Ó nach raibh clann ar bith ag Eilís, ba é Séamas a bhí ar an chéad oidhre ar choróin Shasana, de réir an chomharbais.
Sa bhliain 1603, fuair Eilís I bás, agus fuair Séamas coróin Shasana mar ba dhual dó. Tugadh Séamas I air, mar Rí Shasana. Aontas pearsanta idir Sasana agus Albain a bhí ann ansin, ach níor tháinig an t-aontas polaitiúil ar an bhfód roimh an mbliain 1707.
Bhí Cogadh an Tríocha Bliain ar siúl san Eoraip ar na saolta sin, agus Albain is Sasana ag tacú le taobhanna contrártha sa chogadh.
Bhí Séamas agus an Pharlaimint in achrann a chéile...
Séamas agus Éire
Bhí ceannairí Éireannacha i gcoitinne sásta nuair a tháinig Séamas I i réim mar rí tar éis bhás Bhanríon Éilís I i 1603. , clé|mion|Plandáilː comóradh i nDoire sa Guildhall, 1913 Toisc gur fhág géillsinigh Rí Séamas Éire gan a chead, bheartaigh oifigigh ríoga gur cheannaircigh iad, agus dúradh gur leis an rí a dtailte ansin. Tomhaiseadh formhór Chúige Uladh, rinneadh mapaí de agus glacadh cuntas ar cér leis cén talamh, go hoifigiúil. Ansin d’ullmhaigh siad scéim phlandála, bunaithe i bpáirt ar ar fhoghlaim siad ó Phlandáil na Mumhan. Ansin bhronn Séamas I an talamh maith sa cheantar ar eachtrannaigh as an Bhreatain.
Saol agus Clann
Cailleadh Áine sa bhliain 1619 agus Séamus féin sa bhliain 1625. Tugtha don ól, tháinig an gúta air, agus ansin  thóg sé dinnireacht i Márta 1625. Chuir stróc na hordóga air faoi dheireadh.
Thit an choróin lena mac, Séarlas I, ansin.
Virgin Media Two
Is stáisiún teilifíse chábla agus satailíte atá ar fáil in Éirinn í Virgin Media Two. Saolaíodh an stáisiún faoin ainm Channel 6 ar an 30 Márta, 2006. Bhí aithne air mar 3e ó 2009 go Lúnasa 2018.
Géinteiripe shómatach
Coincheap gur féidir géin ar leith a chur isteach i gcealla sómatacha duine a bhfuil an ghéin sin lochtach aige nó as láthair. Bheadh sé i gceist an ghéin theiripeach a sheachadadh go díreach isteach sa cholainn in vivo, nó ar bhealach indíreach trí na cealla a bhaint as an gcolainn, na géinte teiripeacha a chur isteach iontu sa tsaotharlann, agus iad a chur ar ais sa cholainn ansin. Tá gealladh mór faoin bpróiseas seo, ach tuilleadh taighde le déanamh chun é a dhéanamh éifeachtach.
Meisias
Is fuascailteoir tairngire sa Sean-Tiomna é meisias. Creideann Críostaithe gurb é Íosa an Meisias a chomhlíon tairngreachtaí na bhfáith agus gurb é an slánaitheoir.
Iúdáia
Tháinig an t-ainm ón ainm Eabhraise יְהוּדָה‎ (Yəhūda), a scríobhtar mar Iúdá i nGaeilge de ghnáth, mac leis an bpatrarc Iacób/Iosrael sa Bhíobla. Chuimsigh sliocht Iúdá treibh thábhachtach sa Bhíobla, treibh Iúdá, as ar tháinig Ríocht Iúdá níos déanaí.
Rinne rialtas Iosrael athbheochan ar an téarma Iúdáia sa 20ú haois mar chuid den ainm Limistéar Iúdáia agus na Samáire ar an réigiún a dtugtar An Bruach Thiar air de ghnáth.
Cumann Ríoga na Réalteolaíochta
deas|200px|thumb|Cumann Ríoga na Réalteolaíochta Cumann a bunaíodh i Londain i 1820 chun réalteolaíocht is geoifisic a chur chun cinn. Foilsíonn sé torthaí taighde, coinníonn sé leabharlann chuimsitheach, agus eagraíonn sé comhdhálacha go rialta. Fuair sé cairt ríoga i 1831.
Contae Arapahoe, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Arapahoe atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 572,003 duine ann. Is é Littleton a phríomhbhaile contae. mion|Mórbhealaigh ag teacht le chéile i gContae Arapahoe, [[Colorado ]]
Chimera (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an séú heipeasóid déag, "Chimera" den seachtú sraith The X-Files ar an 2 Aibreán 2000. Scríobh David Amann an eipeasóid seo. D'fhéach 12.89 milliún duine ar an eipeasóid.
Dioscliosta Cheryl
Is éard atá i ndioscliosta an amhránaí í Cheryl ná ceithre albaim stiúideo agus aon shingil déag mar ealaíontóir ceoil aonréadach.
Teirmeasféar
Ciseal uachtarach an atmaisféir os cionn an mheiseastad (ag airde timpeall 80 km) mar a bhfuil dlús an atmaisféir an-íseal. Sa chuid íochtarach de, nítrigin (N2) is oscaigin ina foirm mhóilíneach (O2) is adamhach (O) is mó atá san atmaisféar, ach os cionn 200 km ocsaigin adamhach is flúirsí ná aon ghás eile. Sa teirmisféar éiríonn an teocht leis an airde, de bharr ionsú na radaíochta ultraivialaite ón nGrian ag an ocsaigin adamhach. Tugtar an t-ianaisféar air freisin.
Dobhriathar
Is focal é an dobhriathar a athraíonn ciall na haidiachta, an bhriathair nó dobhriathair eile, chun modh, áit, am, céim, nó eolas eile a chur in iúl. Is focal nó grúpa focal é an dobhriathar a cháilíonn focal (nó focail) eile seachas ainmfhocal nó forainm. Tugtar co-ghnìomhair air i nGaeilge na hAlban.
Géinitíopa
thumb|right|An gaol idir géinitíopa agus [[feinitíopa á léiriú le cearnóg Punnett, agus dath na bpeiteal ar phlandaí piseanna mar eiseamláir. Seasann na litreacha B agus b do na géinte i gcomhair dhath agus taispeánann na pictiúir na bláthanna a thagann mar thoradh orthu.]]
Contae Archuleta, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Archuleta atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 12,084 duine ann. Is é Pagosa Springs a phríomhbhaile contae.
1955 Tubaiste Le Mans
clé|250px|mion|Cuimhneachán Tharla Tubaiste Le Mans na bliana 1955 i rith an rása caranna úd '24 Uair Le Mans' sa Circuit de la Sarthe i Le Mans, an Fhrainc, ar an 11 Meitheamh, nuair a thit blúirí smionagar as tuairt mhór sa slua. Bhí triúr is ochtó daoine den lucht féachana agus tiománaí Francach Pierre Bouillin (Pierre Levegh) maraithe agus 180 nach mór gortaithe.
Cumasc (ailtireacht)
deas|200px|thumb|Cumasc An ceann ba mhaisithe de 5 phríomhord na hailtireachta clasaicí, ag cur na cuairsce Iónaí le chéile le duilleoga acantais an oird Chorantaigh, le stoic chuisleannacha nó shimplí.
Contae Baca, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Baca atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 3,788 duine ann. Is é Springfield a phríomhbhaile contae.
Focal
mion|Aibítir Fuaim béil nó grúpa litreacha a chiallaíonn rud ar leith is ea focal.
Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense
Is club peile é Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense a imríonn sa Bhrasaíl. Ar a dtugtar Grêmio, tá siad lonnaithe i Porto Alegre, Rio Grande do Sul. Imríonn an club sa Campeonato Brasileiro Série A, an tsraith is fearr i gcóras sraithe peile na Brasaíle, agus an sár-stáit is fearr i Campeonato Gaúcho, Rio Grande do Sul. Bunaíodh an club i 1903.
Tá iomaíocht ghéar le Internacional ag Grêmio, a meastar go forleathan gurb í an té is mó téite sa Bhrasaíl agus ceann de na cinn is mó a théitear sa domhan. Tugtar Grenal ar chluichí idir an dá fhoireann.
Geir
Sholadach a úsctar as fíocháin is taiscí saille ainmhithe. Agus í íon, bíonn sí bán gan bholadh gan bhlas. D'úsáidtí í chun gallúnach, coinnle is ábhair le cur in ionad ime a dhéanamh. Fadó d'úsáidtí mar ábhar bealaithe í.
Teirmeastat
Gléas a úsáidtear chun lasc leictreach a dhúnadh nó a oscailt, nó comhla gáis a stiúradh de réir teochta. Feistítear an teirmeastat ionas go ndúntar an lasc nuair a thiteann an teocht faoi bhun leibhéil áirithe, agus cuireann sé seo téitheoir leictreach nó gáis ar siúl. Ansin nuair a ardaítear an teocht os cionn leibhéil shocraithe, braitheann an teirmeastat é sin agus scoireann an lasc don téitheoir. Feidhmíonn an stiall dhémhiotalach mar theirmeastat. Is féidir teagmháil na laisce a dhruidim isteach nó amach le cnaipe stiúrtha agus an teocht stiúrtha ag a lascann sé a shocrú. Ar an gcaoi seo feidhmíonn an stiall dhémhiotalach mar theirmeastat i ngléasanna mar théitheoirí, oighinn, coirí, cuisneoirí, seomraí is tithe.
Diwali
mion|clé|Féile na soilse mion|clé|'Chakri craker'
Féile Hiondúch na soilse is ea Diwali, de ghnáth le linn mhí na Samhna (agus mí Dheireadh Fómhair uaireanta, í de réir fhéilire na gealaí).
Déanann muintir na hIndia ceiliúradh ar feadh cúig lá. Ceiliúrann Suícigh agus Búdaithe áirithe an t-am seo chomh maith ar fud na Áise (úsáideann siad ainmneacha difriúla b'fhéidir).
Seasann an Fhéile seo do bhua na maithe ar an olc. Ceiliúradh an fhómhair atá ann freisin. mion|clé|Ravana
Nósanna
mion|clé|Déantar [[Milseán|milseáin Indiacha nó ‘mithai’ le seimilín, plúr cruithneachta, plúr sciphiseánaigh nó bainne tiubhaithe. ]]
Chevy Chase
Is aisteoir Meiriceánach é Cornelius Crane "Chevy" Chase a rugadh ar an 8 Deireadh Fómhair, 1943.
Islamabad
Ba í Karachi, i ndeisceart na tíre, an phríomhchathair suas go dtí 1958.
Tógadh Islamabad sna 1960í chun a bheith ina príomhchathair nua. Rinneadh príomhchathair di go hoifigiúil sa bhliain 1967. mion|Islamabad
Teirmeastar
Teirmiméadar leictreonach leathsheoltóra, bunaithe ar phíosa an-bheag sileacain nádúrtha. Titeann a fhriotaíocht go tapa nuair a mhéadaíonn an teocht. Is giorrú an t-ainm Béarla thermistor ar fhriotóir teirmeach. An-bheag, agus toisc nach gcuireann sé isteach ar an gcóras intomhaiste, is iontach é mar bhrathadóir teochta. Déanta as cóbalt, nicil is ocsaíd mhaignéisiam, measctha le púdar copair. I 1946 cuireadh os comhair an phobail den chéad uair é chun radaíocht infridhearg nó teasradaíocht a bhrath. Úsáidtear teirmeastóir i gciorcaid leictreonacha chun teocht a thomhas nó a rialú, i dtonntreoruithe chun an chumhacht tarchurtha a thomhas, agus i gciorcaid mhoill ama.
Cumarsáid mhalartach breise
deas|200px|thumb|Cumarsáid mhalartach breise Modh cumarsáide a ceapadh chun cabhrú le daoine atá míchumasaithe go dian nach féidir leo labhairt nó scríobh i gceart. Córas formhéadaithe atá i gceist chun cur le gnáth-theanga. I gcórais eile baintear feidhm as teanga eile, lánéagsúil ó ghnáth-theanga. Samplaí de seo is ea teanga comharthaíochta, cláir siombailí, sintéiseoirí urlabhra, agus Braille. De réir cineáil, caitheann an t-úsáideoir gaireas, nó suíonn os a chomhair, ar a bhfuil litreacha, focail nó teachtaireachtaí, agus cuireann sé an eilimint chuí in iúl, ag baint úsáid as pé ball inghluaiste dá cholainn (cos, béal, mala nó eile) is féidir: á clóbhualadh, ag teagmháil léi, ag síneadh méire ina treo. Tá an-dul chun cinn á dhéanamh sa réimse seo le forbairtí i dteicneolaíocht leictreonaice is ríomhaire.
Contae Bent, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Bent atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 6,499 duine ann. Is é Las Animas a phríomhbhaile contae.
All things (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an seachtú heipeasóid déag, "all things" den seachtú sraith The X-Files ar an 2 Aibreán 2000. Scríobh Gillian Anderson an eipeasóid seo. D'fhéach 12.18 milliún duine ar an eipeasóid.
Prinknash Abbey
Is mainistir Beinidicteach suite i gGloucestershire é Prinknash Abbey.
Ráschúrsa Cheltenham
Is ráschúrsa suite i gGloucestershire é Ráschúrsa Cheltenham.
Emil Jannings
B'aisteoir Gearmánach é Emil Jannings (rugadh Theodor Friedrich Emil Janenz, 23 Iúil 1884 – 2 Eanáir 1950). Bhuaigh sé an chéad ghradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1929.
Cumhacht
deas|250px|thumb|Cumhacht Sa bhfisic, an ráta déanta oibre le ham, nó an ráta ídithe fuinnimh le ham. Úsáidtear an tsiombail P chuici, agus an t-aonad vata (W). Is gá oiread éigin fuinnimh (nó oibre) chun réad a ardú fad éigin suas san aer, ach chun an obair a dhéanamh níos tapa, ní mór breis cumhachta a úsáid.
Admiral Graf Spee
mion|clé|288x288px Ba long chogaidh de chuid na nGearmánach í an Admiral Graf Spee, cúrsóir trom nó "cathlong póca" mar a dúirt na Sasanaigh sna 1930idí agus ar cheann de na longa cogaidh ba nua-aoisí sna 1930idí.
Cath Río de la Plata, 1939
Chuir an captaen an long go tóin poill sa chath Río de la Plata ar 17 Nollaig 1939. Sa chath seo, rinne longa cogaidh de chuid na Sasanach díobháil trom don Admiral Graf Spee. Ní bhfuair an captaen de chuid na Naitsithe aon dara rogha ach an long a pholladh é féin ina dhiaidh sin. clé|mion|An turas deireanach a rinne an Admiral Graf Spee Ós rud é go raibh an Admiral Graf Spee, ar cheann de na longa cogaidh ba nua-aoisí sna 1930idí, ba mhór an bua a bhí ann do na Sasanaigh, cé gur chaill siad cuid mhór mairnéalaigh sa chath.
Teirmiceimic
Staidéar ar na hathruithe fuinnimh a ghabhann le himoibrithe ceimiceacha. Bíonn luachanna cruinne acu seo maidir le himoibreáin is táirgí sainmhínithe. Baintear feidhm as modhanna oibre teirmiceimiceacha (le calraiméadar, mar shampla) chun luachanna fuinnimh bianna a aimsiú.
Eintracht Frankfurt
Is club peile ó Frankfurt sa Ghearmáin é Eintracht Frankfurt. Bunaíodh an club i 1899 faoin ainm Frankfurter Fußball-Club Victoria.
Contae Boulder, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Boulder atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 294,567 duine ann. Is é Boulder a phríomhbhaile contae. mion|Radharc ar South Boulder ó na Sléibhte Flagstaff
Eintracht Frankfurt
Imríonn an fhoireann a gcuid cluichí sa staid "Deutsche Bank Park" (Waldstadion) (do 57,706) in Frankfurt.
Tewkesbury Abbey
Is eaglais Anglacánach suite i gGloucestershire é Tewkesbury Abbey.
Växjö
mion|Radharc ar Växjö, locha thart timpeall air Cathair agus ionad riaracháin i gContae Kronoberg, i Småland, i ndeisceart na Sualainne is ea Växjö (ˈvɛkːˈɧøː). Sa bhliain 2010, bhí cónaí ar 60,887 duine féin agus 79,562 i mórcheantar Växjö. Ionad tionsclaíochta agus suíomh eaglasta atá ann. Tá Ollscoil Linnaeus suite ann. Ar na daoine cáiliúla arbh as Växjö iad tá Carolus Linnaeus, Pär Lagerkvist agus Jonas Jonasson.
Murray Gell-Mann
Fisicí teoiriciúil a rugadh i Nua-Eabhrac is ea Murray Gell-Mann (a rugadh ar 15 Meán Fómhair 1929). I 1953 thug sé isteach coincheap an choimhthís, uimhir chandamach nua is gá a imchoimeád in aon idirghníomhú núicléach láidir idir buncháithníní. Bhain sé feidhm as an gcoimhthíos —mar a rinne Yuval Ne'eman, neamhspleách air — chun méasóin, núicléóin (prótóin is neodróin) agus hipearóin a rangú. Bhí siad in ann réamhinsintí a dhéanamh maidir le núicléis, ar an dóigh chéanna a ndearna Dmitri Mendeleev maidir leis na dúile le clár peiriadach na ndúl. Réamhinis sé an cáithnín óimige-míneas (ω-), agus braitheadh i dturgnaimh é i 1964. Le George Zweig, thug sé isteach coincheap an chuairc, gach ceann le trian de lucht an leictreoin agus uimhir baróin ar leith. 6 chuarc a réamhinis siad: íoschuarc, uaschuarc, cuarc coimhthíoch, briochtchuarc, bunchuarc, is barrchuarc. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice i 1969 as seo.
Mary Pickford
Ba bhan-aisteoir Ceanadach í Mary Pickford (rugadh Gladys Louise Smith, 8 Aibreán 1892 – 29 Bealtaine 1979). Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy i 1930.
Janet Gaynor
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Janet Gaynor (rugadh Laura Augusta Gainor, 6 Deireadh Fómhair 1906 – 14 Meán Fómhair 1984). Bhuaigh sí an chéad ghradam Ban-Aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy sa bhliain 1929.
Warner Baxter
B'aisteoir Meiriceánach é Warner Baxter (rugadh Warner Leroy Baxter, 29 Márta, 1889 – 7 Bealtaine, 1951). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1930.
Tulach fhada
deas|250px|thumb|Tulach fhada Is leacht réamhstairiúil as an ré neoiliteach go hiondúil í tulach fhada.
Cumhacht tochrais
Córas a stórálann fuinneamh daonna i bhfoirm mheicniúil nó leictreach agus a scaoileann amach é mar obair dhéanta ar bhealach a rialaítear thar thréimhse ama, cosúil le clog traidisiúnta. Foirm mheicniúil is ea sprionga bíseach, ar féidir é a thochras agus ansin fuinneamh a scaoileadh as chun obair a dhéanamh go rialta. Foirm leictreach is ea dineamó, ar féidir é a thochras agus fuinneamh leictreach a ghiniúint is a stóráil i mbataire in-athluchtaithe: is féidir lampa a lasadh nó raidió nó ríomhaire a rith an fad is atá an bataire luchtaithe.
Clástrafóibe
deas|250px|thumb|Clástrafóibe Is faitíos neamhréasúnach as cuimse roimh áiteanna cúnga í an chlástrafóibe (nó an t-uamhan clóis).
Teileascóip Gemini
Dhá theileascóp, ceann suite ar shliabh Mauna Kea i Haváí, ceann ar shliabh Cerro Pachon sa tSíle. Tháinig Gemini Thuaidh i Haváí i bhfeidhm i 1999, é 8.1 m ar trastomhas, le hoptaic oiriúnaitheach a lúbann na scátháin an t-am ar fad chun iarmhairtí dífhócasacha atmaisféar clamparach an Domhain a chealú agus taifeach fíoríogair a bhaint amach. Is féidir réada fíorbheaga fíordhoiléire a fheiceáil leis nach raibh le feiceáil riamh roimhe. Tháinig a leathchúpla ó dheas i bhfeidhm i 2002.
Contae Chaffee, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Chaffee atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 17,809 duine ann. Is é Salida a phríomhbhaile contae.
Contae Cheyenne, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Cheyenne atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 1,836 duine ann. Is é Cheyenne Wells a phríomhbhaile contae.
Ógie Ó Céilleachair
Múinteoir is scríbhneoir é Ógie Ó Céilleachair, as Gaeltacht na nDéise.
Oideachas
Tar éis dó freastal ar an mbunscoil agus ar an meánscoil sa Rinn, bhain sé céim onórach amach sna hEalaíona i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh. Chuaigh sé ar aghaidh in 2017 chun Ard-Dioplóma san Oideachas a dhéanamh in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh agus ina dhiaidh sin d’éirigh leis máistreacht a bhaint amach i dTeagasc Teangacha in Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge.
Gairm
Caitheann Ógie a chuid ama idir an Rinn agus Luimneach. Múinteoir Gaeilge, staire agus drámaíochta é i nGaelcholáiste Luimnigh, áit a scríobhann agus a léiríonn sé dráma leis an idirbhliain go bliantúil.
Saothar
Tá téacsleabhar staire don Teastas Sóisearach, An Cúrsa Iomlán Staire, foilsithe aige. Sa bhliain 2011 d’fhoilsigh sé úrscéal do dhéagóirí, Cúpla, le Cló Iar-Chonnacht.
Is é Katfish agus Scéalta Eile an tríú foilsiúchán aige.
Tionscadal Gemini
mion|deas|Lógó An dara glúin de lainseálacha ag NASA, i ndiaidh Mercury agus díreach roimh Apollo. Réamhtheachtaire ar chláir Gemini is Apollo.
Beirt spásairí a bhí ar gach ceann, ag tástáil na gcóras i gcomhair oibre taobh amuigh den spásárthach, ionad coinne idir dhá spásárthach is iad á nascadh, agus fulaingt iomlán na spásairí chun déanamh cinnte de gurbh fhéidir leo turas ar an nGealach a fhulaingt. clé|mion|Gemini Bhí Neil Armstrong i gceannas ar Gemini 8 sa bhliain 1966.. agus Apollo 11 i 1969.
Bhí Michael Collins ina bhall de scéim Gemini 10.
Tulach
deas|250px|thumb|Tulach Is dumha anallód í tulach.
Carachtair Shínise shimplithe
Is éard is carachtair Shínise shimplithe (An tSínis: 简化字; jiǎnhuàzì) ann ná carachtair Shínise  chaighdeánaithe, fhorordaithe sa Tábla Ginearálta de Charachtair Shínise Chaighdeánacha (Pinyin: Tōngyòng Guīfàn Hànzì Biǎo)), le húsáid ar mhórthír na tSíne. Chomh maith leis na carachtair Shínise thraidisiúnta, ceann den dá sraith de charachtar caighdeánach is ea iad de leagan comhaimseartha na Sínise scríofa. Chuir rialtas  Dhaon-Phoblacht na Síne ar mhórthíra na tSíne iad chun cinn le haghaidh úsáide i bpriontáil ó na 1950í agus sna 1960í chun na litearthachta a spreagadh .  Úsáidtear iad go hoifigiúil i nDaon-Phoblacht na Síne agus Singeapór. mion|clé|125px|"Carachtar Sínise" scríofa le carachtair shimplithe mion|clé|125px|"Carachtar Sínise" scríofa le carachtair thraidisiúnta
Úsáidtear carachtair Shínise thraidisiúnta faoi láthair i Hong Cong, Macao, agus i bPoblacht na Síne (Taiwan). Cé gur féidir carachtair thraidisiúnta a bheith léite agus a bheith intuigthe go fóill ag go leor daoine ar mhórthír na Síne agus ag pobal na Síne i Mhalaeisia agus Singeapór, go ginearálta, baineann na grúpaí seo úsáid as na carachtair shimplithe. Go hiondúil, baineann na Sínigh ar an gcoigríoch úsáid as carachtair thraidisiúnta.
Agrafóibe
deas|250px|thumb|Agrafóibee Is faitíos neamhréasúnach as cuimse roimh áiteanna plódaithe í an agrafóibe (nó an t-uamhan sráide).
Contae Clear Creek, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Clear Creek atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 9,088 duine ann. Is é Georgetown a phríomhbhaile contae.
Samuel Cunard
Úinéir long a rugadh i Halifax, Albain Nua ab ea Samuel Cunard (21 Samhain 1787 – 28 Aibreán 1865). Chabhraigh sé le bunú an chomhlachta British and North American Royal Mail Steam-Packet Company sa bhliain 1839, an Cunard Steamship Company, Ltd ó 1879 ar aghaidh. Longa cúrsála den chuid is mó a bhíonn ag an gcomhlacht inniu, cuid den chomhlacht Carnival.
Eochaid mac Ailella
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí seanscéalach na hÉireann ab ea Eochaid (Sean-Ghaeilge Eochu) mac Ailella Fhionn.
Hiodraisín
Comhdhúil dhénártha nítrigine agus hidrigine é an hiodraisín a bhfuil dhá adamh nítrigine agus ceithre adamh hidrigine inti, agus nasc comhfhiúsach amháin idir an dá adamh nítrigine. Mar sin, is í an fhoirmle cheimiceach atá ag an hiodraisín ná NH2NH2. Le teas an tseomra agus faoi bhrú aeir an tseomra, is leacht gan dath é an hiodraisín agus boladh na hamóinia as - tá sé an-ghaolmhar leis an amóinia ó thaobh na ceimice de. Nimh láidir atá ann don orgánach dhaonna, agus is dual dó dul trí thine go furasta. Úsáidtear mar bhreosla sna spásárthaí é.
Nimh láidir atá sa hiodraisín. Cosúil leis an amóinia is bun í, is é sin imoibrionn sí leis na haigéid.
Mongán mac Fiachna
Prionsa na gCruithne ba ea Mongán mac Fiachna (Sean-Ghaeilge Mongán mac Fíachnai) (bás c. 625). Ba é Fiachna mac Baotáin a athair. Ní fios ach fíorbheagán go cruinn maidir lena shaol. Ní fhaightear ach tuairisc a bháis sna hannála Éireann. Feictear é mar phearsa i Scéalaíocht na Ríthe, ina ndeirtear gur mhac Manannán mac Lir é, agus b'fhéidir athionchollú an laoich sheanscéalaigh, Fionn mac Cumhaill den Fhiannaíocht.
Is é Coimpeart Mhongáin (Compert Mongáin) scéal a bhreithe agus a shaoil óig, caomhnaithe i Leabhar Buí Leacáin agus Leabhar na hUidhre.
Compert Mongáin
Sa scéal Compert Mongáin, d'fhág dia na mara Manannán mac Lir, mac ar Cáintigern, bean chéile Fiachna, agus eisean ar fheachtais le Áedán mac Gabráin Dhál Riada. Aontaíonn na leaganacha uile go ndearnadh margadh éigin inár lig Manannán a bheo le Fiachna, ar son oíche le Cáintigern. ''
Faightear leagan luath den scéal in Iomramh Bhrain,áit a thugann Manannán tuar faoi bhreith agus meon diaga Mhongáin do Bhran. Maidir leis na rannta úd, deir Charles-Edwards gur "deismireacht liteartha" atá ann, agus de réir Carney, "urtheilgean fileata". Is dócha gurbh é an rún bunaidh na mairnéalacht Mongán a nholadh go hárd..
Tugann Manannán Mongán leis go dtí Tír Tairngire — alltar cisil le Tír na nÓg — áit a d'fhoghlaim sé shapeshifting agus eolas diamhair eile. Déantar tagairt ar chumas Mongáin a riocht a athrú sa scéal den 9ú haois, De chophur in dá muccida, réamhscéal don Táin Bó Cuailnge le fáil sa Leabhar Laighneach.
Croineolaíocht
Ní ionann croineolaíocht an scéil seo agus taifid na n-annál (m.s. Annála Uladh agus Annála Tiarnaigh):
Alltar
Caomhnaítear dhá scéal gearra maidir le Mongán agus an t-alltar, a théann siar go dtí deireadh na 10ú haoise ní go go luath san 11ú haois.
I scéal amháin, Scél Mongáin, buaileann Mongán agus an file Forgoll le dalta bocht. Glacann Mongán trua ar an dalta agus cuireann sé go dtí an t-alltar é chun ór, airgead agus séad lómhar a thabhairt ar ais leis, agus gur féidir an dalta an t-airgead a choinneál do féin. Tarlaíonn pas beag eile sa scéal ach chur síos ar mhórgacht an alltair.
Deirtear go dtarlaíonn scéal eile, Tucait Baili Mongáin ("Tucaid Buile Mhongáin"), sa bhliain 549 agus a bhfuair Ciarán Chluain Mhic Nóis bás agus a rinneadh Diarmaid mac Cearbhaill ina Rí na Teamhrach éis bhás Thuathail Mhaolghairbh. Iarrann Findtigernd a bhean chéile ar Mhongán an scéal faoina thuras go dtí an t-alltar a insint. Agus iad ag Cnoc Uisnigh, tarlaíonn casairneach osnádúrtha. Agus í, tagann Mongán, a bhean, a fhile agus seachtar comrádaí ar áras le crainn thart timpeall air. Téann siad isteach agus tugann na háitritheoirí fáilte rompu. Tugtar deoch do Mhongán agus insíonn sé scéal a thurais théis sin. Cé gurb amhlaidh é nach raibh siad san áras ach le tamall gairid, nuair a imíonn siad, tá bliain caite, agus tá siad anois ag baile Mhongáin i Ráth Mór, gar de Latharna, 150 míle ar shiúl.
Mná chéile agus clann
Sa scéal faoi Forgoll agus Fothad, deirtear go bhfuil Mongán pósta le Breothigernd, ach sa scéal Tucait Baili Mongáin, Findtigernd is ainm di. Sa Bhanseanchas fáil sa Leabhar Laighneach leat file na Laigean Gilla Mo-Dutu (bás 1147), Dubh Lacha is ainm di.
I leagan eile de Compert Mongáin, darb ainm Compert Mongáin ocus Serc Duibe Lacha do Mongán (Coimpeart Mhongáin agus Searc Dhuibhe Lacha do Mhongán), faightear tochmharc fada idir Mongán agus Dubh Lacha iníon Fhiachna mac Deamáin, ina bhfeictear Brandub mac Echach mar mhórphearsa. Sa scéal seo, baineann Mongán go minic usual as a chuid cumhachtaí athrú riochta agus draíochta Mhongáin.
Tá tríú scéal ann a insíonn mar dhea an fáth a raibh Mongán gan clanna. Agus Mongán agus file leis, Eochaid Rígéiges (bunaithe arís b'fhéidir ar Dhallán Forgaill) ar turas, fiafraítear díobh cialla logainmneacha a mhíniú, agus i ngach cás, cuireann Mongán náire ar Eochaidh, agus cuireann Eochaidh dá bharr mallacht air nára raibh clann uaisle aige agus gura tuathánaigh a shleachta.
Yeats agus Clarke
Thóg Yeats Mongán mar phearsa ina cuid scríbhneoireachta, na dánta "Mongan laments the Change that has come upon him and his Beloved" agus "Mongan thinks of his past Greatness" (The Wind Among the Reeds, 1899) san áireamh.
Is dráma grinn é The Plot Succeeds; a Poetic Pantomime (1950) le ''hAustin Clarke, bunaithe ar scéal Mhongáin agus Dhuibhe Lacha.
Bás
De réir thaifead a bháis i nAnnála Tiarnaigh mharaigh Mongán de chloch caite ag Artúr mac Bicior, Briotanach a deirtear, nó Cruithneach de réir Kuno Meyer. Tá dán i dteannta leis, luaite le Bécc Bairrche mac Blathmaic, rí Ulad: do fuil oca i Cínd Tire, do-genat gnim amnus de, mairbfit Mongan mac Fiachnae. Fuil aice i gCinn Tíre déanfar gníomh amhnas de, marófar Mongán mac Fiachna.
Féach freisin Mionannála as Egerton 1782: 615–643
Scardinius
Is é an Rudd Gréagach iasc den chineál céanna, thart ar 40 cm ar fad. Tá sé le fáil, ach amháin sa rinn theas an mhórthír na Gréige. Tá sé ina chónaí i lochanna agus aibhneacha a sníonn go mall, agus a bheith “compordach” ina scoileanna móra. Sceithean sé thart ar Aibreán-Meitheamh i measc plandaí faoin uisce ins an uisce éadomhain. Cothaíonn sé ar crústaigh bheag, ar larbhaí agus pupaí na feithidí, agus ar ábhar plandaí. Tá an chuid is mó de na bia a ghlacadh ar an dromchla nó in aice le dromchla an usine. Níl an t-iasc le fáil de ghnáth san uisce domhain. Níl eolas go leor againn maidir le bitheolaíocht an speicis seo. Tá sé tábhachtach go háitiúil, chun iascairí agus cuideachtaí tráchtála araon.
Norma Shearer
B'aisteoir Ceanadach-Mheiriceánach í Edith Norma Shearer (11 Lúnasa 1902 – 12 Meitheamh 1983).
Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1930. Ainmníodh í don ngradam Ban-aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1930, 1931, 1935 agus 1937.
Beinidictigh
Is ord rialta de chuid na hEaglaise Caitlicí iad na Beinidictigh.
Hidreafóibe
Is faitíos neamhréasúnach as cuimse roimh uisce í an hidreafóibe.
Ailill Finn
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí seanscéalach na hÉireann ab ea Ailill Fionn (Sean-Ghaeilge Ailill Finn') mac Airt mhic Lugdach.
De réir Leabhar Gabhála na hÉireann, tháinig sé i gcoróin tar éis marú a athar le Fíachu Tolgrach agus a mhac Dui Ladgrach. Tar éis dhá bhliain a réime, maraíodh Fíachu Tolgrach i mbun troda in éadan Airgeadmhar mhic Síorláimhe. Chuir fir na Mumhan, agus Eochaidh mac Ailealla agus Lughaid mac Eochada Fhiamhuine i gceannas, ar deoraíocht thar lear é. Seacht mbliana ina dhiaidh sin, tháinig Airgeadmhar ar ais go hÉirinn agus mharaigh sé Ailill le cabhair Dui Ladrach agus a mhic Fiacha. Theip air an choróin a ghabháil, a thóg Eochaid ina áit.
De réir Foras Feasa ar Éirinn agus Annála na gCeithre Máistrí, tháinig Fiacha Tolgrach i gcoróin tar éis dó Art a mharú. Mharaigh Ailill é dá réir sin, agus tháinig i gcoróin féin. Bhí seisean i réim ar feadh naoi nó aon bhliain déag, sular mharaigh Airgetmar é agus tháinig Eochaid i gcomharbacht air.
Sliocht
Creidtear gur sinsear é na nGamarad as Néifinn, Contae Mhaigh Eo.
Cuntraiteanór
deas|250px|thumb|Cuntraiteanór Guth cuachach an fhir fhásta, traenáilte is saothraithe chun páirteanna altacha a chanadh, in ilfónacht eaglasta go príomha.
George Arliss
B'aisteoir Sasanach é George Arliss (10 Aibreán, 1868 – 5 Feabhra, 1946). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1930.
Geodasaíocht
Brainse eolaíochta a phléann méid is cruth an Domhain, a réimse domhantarraingthe agus ionaid phointí fosaithe. I suirbhéireacht gheodasach, ní hionann is suirbhéireacht phlánach, cuirtear cuaire an Domhain san áireamh. Sainmhínítear cruth an Domhain (an gheoid) mar an bhfíor atá ingearach le treo na domhantarraingthe ag gach pointe, agus neasaíonn sé do sféaróideach oblátach, rud a mhol Newton den chéad uair mar thoradh ar bhreathnuithe cruinne réalteolaíocha.
Ráschúrsa
deas|250px|thumb|Ráschúrsa Is talamh nó rian do rásaíocht chon nó capall. é ráschúrsa.
Alberto Santos-Dumont
Ceapadóir agus ceannródaí eitlíochta ab ea Alberto Santos-Dumont (20 Iúil 1873 – 23 Iúil 1932). Cheap sé an t-eitleán. D'éirigh leis eitilt fhada fhuinnmhithe faoi stiúir a dhéanamh den chéad uair in aerárthach níos troime ná an t-aer sa bhliain 1906 i bPáras. clé|mion|Alberto Santos-Dumont agus an "Demoiselle", 1908 i b[[PárasInternational Phonetic Alphabet - SIL|177x177px]]Fíordheimhníodh na heitiltí sa bhliain 1906 don chéad uair riamh. Deimhníodh na heitiltí Wright níos déanaí, i 1908, agus níor bhunaigh siad comhlacht déantúsaíochta aerárthach ach i 1909. Tar éis an éacht seo, dhear sé eitleáin fuinnmhithe eile sna blianta ina ndiaidh, mar shampla an "Demoiselle", 1908 i bPáras.
Dearmadta inniu, ní raibh sé dána riamh i gcúrsaí gnó agus thit scléaróis iolrach air.
Tagairtí
clé|mion|Alberto Santos-Dumont, 1922|234x234px
Marie Dressler
Ba bhan-aisteoir Ceanadach-Mheiriceánach í Marie Dressler (9 Samhain 1868 – 28 Iúil 1934).
Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy i 1931. Ainmníodh í don ghradam Ban-aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1932.
An Bhaváir
Is í an Bhaváir, nó Saorstát na Baváire (Freistaat Bayern) an stát is faide ó dheas sa Ghearmáin. Is í München an phríomhchathair. Is í an Bhaváir an dara stát Gearmánach is mó daonra (is é an stát Nordrhein-Westfalen an ceann is mó daonra). Tá an Bhaváir ag críochantacht leis na stáit Ghearmánacha Hessen, Baden-Württemberg, Thüringen, agus an tSacsóin. Thairis sin, tá teorainneacha aici le Poblacht na Seice, leis an Ostair, agus leis an Eilvéis.
mion|clé|300px|Caisleán Neuschwanstein, caisleán cáiliúil sa Bhaváir
Go traidisiúnta, roinntear Saorstát na Baváire ina thrí chúige, mar atá, Allgäu - an Sváib Baváireach (Allgäu - Bayerische Schwaben), an Fhrancóin (Franken), an Bhaváir Uachtarach (Oberbayern), agus Oirthear na Baváire (Ostbayern). Is codanna den tSean-Bhaváir iad an Bhaváir Uachtarach (Oberbayern), an Bhaváir Íochtarach (Niederbayern), agus an Phalaitíneáit Thuas (Oberpfalz).
Tá clú agus cáil ar an mBaváir mar gheall ar na hAlpa Baváireacha (Bayerische Alpen) sa Bhaváir Uachtarach. Is é Zugspitze an sliabh is airde, 2962m os cionn leibhéal na farraige. Bhí na Cluichí Oilimpeacha Gheimhridh ar siúl ansin i 1936, in Garmisch-Partenkirchen, baile gar don Zugspitze.
Im Krebsgang
mion|clé|Gunter Grass Úrscéal le Günter Grass is ea Im Krebsgang (Siúl an Phortáin nó Crabwalk) a foilsíodh sa bhliain 2002. Is é an rud atá ann ná súil leathfhicseanúil, leathfhírinneach ar eachtra stair iúil agus an dóigh a bhfuil sí ag imirt a tionchair ar an saol comhaimseartha.
An Scéal
Iriseoir darb ainm Paul a insíonn an scéal, fear a rugadh ar an lá céanna, an 30 Eanáir 1945, ar bádh an long ollmhór úd Wilhelm Gustloff. Long paisinéirí a bhí ann agus í ag iompar sibhialtaigh ón bPrúis Thoir, an cúige Gearmánach a bhí díreach ar tí titim leis an Arm Sóivéadach. Tháinig máthair Paul, Tulla Pokriefke, slán as an tubaiste, agus í ar dhuine den deich míle a bhí ar bord. Bhí sí ag iompar clainne, agus ansin, rugadh Paul di ar bord an Löwe ("An Leon"), an bháid toirpéid a shábháil í. mion|Ionsaí ar [[30 Eanáir 1945]] In imeacht na mblianta, tháinig Paul i mbun a mhéide, phós sé, agus saolaíodh mac dó, Konny, sula bhfuair sé colscaradh óna bhean. B'í a sheanmháthair ba mhó a chuaigh i bhfeidhm ar an stócach, agus í á spreagadh chun rud éigin fiúntach a dhéanamh le cuimhne na ndaoine a maraíodh ar bord an Wilhelm Gustloff a urramú. Rinne sé dianstaidéar ar an idirlíon ar an bhfear ar hainmníodh an long as, mar atá, Wilhelm Gustloff, feidhmeannach Naitsíoch sna tríochaidí. Fuair sé bás nuair a scaoil mac léinn óg Giúdach darbh ainm David Frankfurter urchar leis.mion Chuaigh an eachtra lámhaigh seo go mór i gcion ar Konny. Ar an idirlíon, casadh Wolfgang, buachaill ar comhaois leis féin, air, agus d'éirigh siad cairdiúil le chéile. Gearmánach óg a bhí ann, agus é an-bháúil le cás na nGiúdach.
Lionel Barrymore
B'aisteoir Meiriceánach é Lionel Barrymore (28 Aibreán, 1878 – 15 Samhain, 1954). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1931.
Im Krebsgang
An Scéal
Shocraigh siad bualadh le chéile, agus chuaigh siad ag baint lán a súl as dealbh Wilhelm Gustloff in éineacht. Cheap Konny go raibh maslú á dhéanamh ag Wolfgang ar chuimhne Gustloff. Anois ghlac seisean ról David Franfurter agus shamhlaigh sé Wolfgang in áit Gustloff na blianta roimhe agus dhúnmharaigh sé Wolfgang. Daoradh chun príosúin é. Rinneadh mairtíreach de i súile na Nua-Naitsithe.
Fuair níos mó daoine bás tubaisteach i suncáil na loinge sin ná in aon tubaiste mhara roimhe sin nó ina dhiaidh sin, agus rinne na Nua-Naitsithe siombail den long don éagóir a shíl siad a bheith á himirt ar na Gearmánaigh i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda. San úrscéal seo, snaidhmeann Grass an eachtra stairiúil agus na fadhbanna comhaimseartha dá chéile leis an máistreacht is dual dó.
Contae Conejos, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Conejos atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 8,256 duine ann. Is é Conejos a phríomhbhaile contae.
Geoiceimic
Brainse den gheolaíocht a phléann le líonmhaireacht na ndúl is a n-iseatóp sa Domhan agus na próisis a chinneann a ndáileadh. Tagann na próisis cheimiceacha in éabhlóid an Domhain is an Ghrianchórais san áireamh. Bíonn feidhmeanna trádálacha i gceist, sirtheoireacht gheoiceimiceach ina measc, chun acmhainní mianach folaithe a bhrath trí anailís cheimiceach ar ithreacha, moirteanna is uiscí sruthán.
Ramayana
mion Dán eipiciúil is ea an Ramayana, nó scéal Rama agus Sita, scríofa i Sanscrait, idir an 7ú-3ú haois roimh Chríost.
Cuireann an scéal síos ar bhua na maithe ar an olc, agus an dóchas sa dorchadas, srl. Tá cosúlachtaí ann idir scéal Rama agus Sita agus scéal Mhuire agus Iósaf, nó an scéal faoi imeacht na nGiúdach ó Iarúsailéim, dídeanaithe iad go léir.
Deoraíocht
Ag tarraingt dó ar dheireadh a réimis roghnaigh Dasaratha, rí Ayodha, a mhac Rama le bheith mar oidhre air. Ba mhian lena bhean Kaikeyi go mbeadh Bharata, mac eile dá gcuid, mar oidhre ina áit. Bhí Kaikeyi den bharúil go dtiocfadh mí-ádh uirthi mura ndéanfaí rí de Bharata agus mura ndéanfaí Rama a dhíbirt chun na coille go ceann ceithre bliana déag.
D’aontaigh an rí go drogallach, mar sin chaith Rama ceithre bliana déag ar deoraíocht lena bhean álainn Sita agus lena dheartháir Laksmana. D’fhág siad a raibh acu de mhaoin shaolta agus chaith siad saol crua faoin choill. mion|Ramayana, Udaipur (1652)
Fuadach
Nuair a chuala Ravana, rí deich-gceannach na ndeamhan a bhí ina rí ar oileán darbh ainm Lanka, iomrá ar áilleacht Sita shocraigh sé go mbeadh sí aige féin. Chuaigh sé i riocht fir naofa agus chas sé uirthi sa choill. I ndiaidh dó intinn Rama agus Laksmana a bhaint di, sciob sé leis Sita go Lanka.
An fháinne
mion|Yuddha Kanda (cath), Udaipur (1652) Chaith Sita a cuid ama faoi bhrón i ndiaidh Rama i ngairdín Ravana ar Lanka. Ag an am céanna chuaigh Rama agus Laksmana le cuidiú a iarraidh ar Hanuman, rí na moncaithe, teacht uirthi. Thosaigh Hanuman ar chuardach Sita trí choiscéim mhór a ghlacadh anonn go Lanka. Tháinig sé ar Sita agus chuir sé in iúl di gur theachtaire ó Rama é trí fháinne Rama a thaispeáint di. Bhí lúcháir an tsaoil ar Sita; d’éalaigh Hanuman agus d’inis sé do Rama cá raibh sí. mion|Cath Lanka, Udaipur (1652)
Tarrtháil
Thóg Rama, Laksmana, Hanuman, agus a arm de mhoncaithe droichead trasna go Lanka le tarrtháil a thabhairt ar Sita. I ndiaidh dóibh cath fada a dhéanamh le sléanna, boghanna agus saigheada, mharaigh Rama rí deich-gceannach na ndeamhan Ravana. mion|Bás Kumbhakarna, Udaipur (1652)
Diva
Cionn is go raibh na ceithre bliana déag caite, d’fhill Rama agus Sita ar Ayodha agus rinneadh rí agus banríon díobh. Bhí an oiread sin áthais ar na daoine iad a fheiceáil ar ais gur chuir siad soilse beaga taobh amuigh de na tithe acu ionas go bhfeiceadh Rama agus Sita an bealach rompu. Tugadh diva ar na soilse seo agus sin an fáth ar tugadh ‘Diwali’ ar an fhéile.
Grand National
mion|Aintree Is rás capall cáiliúil é an Grand National. Bíonn an rás ar siúl gach bliain ar ráschúrsa Aintree in aice le Learpholl, i Sasana. Is rás an-dúshlánach é.
Jessica Walter
B'aisteoir Meiriceánach í Jessica Walter. Rugadh é i Nua-Eabhrac ar 31 Eanáir 1941. Bhí cáil bainte amach aice mar an carachtar Lucille Bluth ar an gclár teilifíse Arrested Development. Fuair sí bás ar 24 Márta 2021.
Grand National
Stair
Ar an 26 Feabhra, 1839 tharla an chéad rás Grand National in Aintree. Bhuaigh an capall 'Lottery' an léimrás (is maith a d'fheil an t-ainm sin don chapall léimrása). Baisteadh 'Becher's Brook', nuair a thit Captaen Becher, ar "Conrad", i sruthán.
Cuntraphointe
deas|250px|thumb|Cuntraphointe Sa cheol, cuingriú comhaimseartha dhá dhual shéiseacha nó níos mó. Éagsúil ó armóin, a chiallaíonn go ginearálta comhdhéanamh cordach ag tionlacan líne séisí amháin nó níos mó. I gcuntraphointe do-inbhéartaithe, is féidir go ndéanfaidh aon cheann de na duail shéiseacha dordlíne shásúil do na duail eile.
Wallace Beery
B'aisteoir Meiriceánach é Wallace Beery (1 Aibreán 1885 – 15 Aibreán 1949).
Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1932. Ainmníodh é don ngradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1930.
Cúpla (meicnic)
deas|250px|thumb|Cúpla Sa mheicnic, dhá fhórsa den mhéid céanna, ag feidhmiú i dtreonna urchomhaireacha, ach nach bhfuil na línte feidhmithe comhthitimeach, a chuireann gluaiseacht chasta ar siúl. Léiríonn na fórsaí maighnéadacha ar shnáthaidí compáis cúpla.
Contae Crowley, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Crowley atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 5,823 duine ann. Is é Ordway a phríomhbhaile contae.
Príomh-Aire na hAstráile
Taispeánann an liosta seo Príomh-Airí na hAstráile ón lá ar tháinig an chéad rialtas parlaiminteach ar an bhfód ansin, in Eanáir 1901:
Contae Custer, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Custer atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 4,255 duine ann. Is é Westcliffe a phríomhbhaile contae.
Foisgéin
Gás nimhe í an fhoisgéin nó an chlóiríd charbóinile a bhfuil an fhoirmle cheimiceach COCl2 aige. Níl dath ar bith ann, agus is deacair an fhoisgéin a aithint ar an mboladh nuair nach bhfuil tiús ard ann san aer: leis an bhféar nuaghearrtha is mó a dhealrófá é. San am chéanna, is nimh láidir í an fhoisgéin a oibríonn ar na scamhóga cosúil leis an gclóirín, is é sin spreagann sí éidéim na scamhóg: carntar leacht sna scamhóga a thachtfaidh an t-othar.
Bhaintí úsáid as an bhfoisgéin mar arm ceimiceach ollscriosta sa Chéad Chogadh Domhanda. Ba mhinic a mheasctaí tríd an gclóirín é, agus is é an t-ainm a bhí ar an meascán seo ná an White Star, toisc gur ghnách na coimeádáin a mharcáil le réalta bhán. Tá an fhoisgéin níos nimhiúla ná an clóirín, agus ní aithneofá boladh na foisgéine thar bholadh an fhéir i machaire an áir. Ón taobh eile de, an dochar a dhéanann an fhoisgéin do na scamhóga bíonn sé sách fadaraíonach ag teacht i gcrann: is féidir leis an saighdiúir a ndeachaigh an gás i bhfeidhm air lá amháin a chaitheamh ag cur catha fós sula dtitfidh sé as a sheasamh.
Ba iad na Francaigh a bhain an chéad úsáid as an bhfoisgéin i bpáirc an áir sa bhliain 1915. Maidir leis na Gearmánaigh d'úsáid siad foisgéin an chéad uair i Mí na Nollag den bhliain chéanna, measctha tríd an gclóirín, i Wieltje in aice le hYpres sa Bheilg. De na saighdiúirí a maraíodh le gás sa chogadh sin ba í an fhoisgéin ba trúig bháis don fhormhór mhór acu. Mar sin féin níor chuimhnigh an saol mór uirthi i ndiaidh an chogaidh mar a chuimhnigh sé ar an ngás mustaird (an "chros bhuí").
Teirminéal ríomhaire
Aon fheiste is féidir a cheangal le ríomhaire, b'fhéidir thar líne teileachumarsáide, chun gur féidir leis an úsáideoir idirghníomhú leis an ríomhaire. Mar shampla, aonad amharcthaispeána is ríomhaire pearsanta nasctha le ríomhaire eile.
Cúpla (daoine)
deas|250px|thumb|CúplaBeirt sleachta a shaolaítear sa bhreith chéanna. Tagann cúpla bráthartha (déshíogótach) ó dhá ubhán scoite a thoirchítear le chéile. Tagann cúpla comhionann (monaisíogótach) ó ubhán toirchithe amháin, agus mar sin bíonn na leathchúplaí comhionann go géiniteach.
Airgetmar
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard-Rí seanscéalach na hÉireann ab ea Airgeadmhar (Sean-Ghaeilge Airgetmar) mac Síorláimhe.
Insítear i Leabhar Gabhála na hÉireann gur mharaigh sé Fíachu Tolgrach i mbun comhraic, le linn réim Ailealla Fhionn. Chuir Eochaid mac Ailella, Lughaid mac Eochada Fhiamhuine agus fir na Mumhan ar deoraíocht ámh é. Tháinig sé ar ais go hÉirinn seacht mbliana ina dhiaidh, agus mharaigh sé Ailill le cuidiú Dui Ladrach. Rinneadh Eochaid ina rí, ach mharaigh Airgeadmhar agus Dui eisean ar ball beag ina dhiaidh, agus tháinig Airgeadmhar i gcoróin.
Fredric March
B'aisteoir Meiriceánach é Fredric March (31 Lúnasa, 1897 – 14 Aibreán, 1975).