cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Life
Cúrsa na hAbhann
Ritheann an Life trí bhailte eile, mar shampla Droichead Nua, Cill Droichid, Léim an Bhradáin agus Leamhcán, chomh maith.
Tagairtí di sa chultúr comhaimseartha
Is minic go ndéantar trácht ar an abhainn, agus tá Joyce agus Radiohead orthu sin atá tar éis í a lua sa litríocht agus in amhráin:
thumb|center|600px|An Life i mBaile Átha Cliath
Abèidh
Is sráidbhaile é Abèidh (Albainis:Abyne, Béarla: Aboyne) ar imeall na Gaeltachta i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain, Albain, ar bhruach na habhann Uisge Dhè, timpeall 42 km siar ó Obar Dheathain. Tá linn snámha ag Aboyne Academy, cúirteanna leadóige uile-aimsire, faiche bhollaí agus is ann atá an cúrsa gailf 18 bpoll is sine ar an Royal Deeside. Tá Aboyne Castle agus Loch of Aboyne in aice láimhe. .
Tá go leor gnólachtaí in Abèidh, lena n-áirítear ollmhargadh (Co-op),banc amháin, roinnt gruagairí, búistéirí, siopa nuachtán, bialann Indiach agus oifig an phoist. Ar dtús, bhí stáisiún traenach sa sráidbhaile, ach dúnadh é an 18 Meitheamh 1966. Tá roinnt siopaí sa stáisiún anois agus tá club arm tine sa tollán a ritheann faoin sráidbhaile anois. Fèill Mhìcheil a thugtaí ar lá an mhargaidh in Abèidh.
Beddgelert
53.0117°N, -4.1011°W
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Beddgelert, 181.6 km ó Caerdydd agus 318 ó Londain. Tá daonra 444 ann, agus tá 231 (52%) in ann Breatnais a labhairt.
Micribhitheolaí
thumb|280px|Micribhitheolaí ag obair don "CDC" sna Stáit Aontaithe Tugtar micribhitheolaí ar an bitheolaí a bhíonn ag plé leis an mhicribhitheolaíocht.
Achadh nam Bláth
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Achadh nam Bláth.
Aonad réalteolaíoch
Is ionann an t-aonad réalteolaíoch agus meánfhad an Domhain ón nGrian, nó timpeall ar 149,600,000 ciliméadar. Úsáidtear an t-aonad réalteolaíoch mar aonad faid i gcomhthéacs na réalteolaíochta.
Muir Éireann
Is éard atá i Muir Éireann ná an mhuir idir oileán na Breataine agus oileán na hÉireann. Lastuaidh den mhuir atá Sruth na Maoile idir Tuaisceart Éireann agus Albain, agus laisteas den mhuir atá an Mhuir Cheilteach. Níl a lán iascaireachta ann a thuilleadh de bharr na diomailte tocsainí ó stáisiúin chumhachta nuicléacha na Breataine, Sellafield mar shampla.
Abdelaziz Bouteflika
Polaiteoir agus 15ú Uachtarán na hAilgéire ab ea Abdelaziz Bouteflika (1937 – 2021).
Braille
Clóchóras a dhear Louis Braille i 1829 chun gur féidir le daoine dalla léamh is scríobh i dteanga scríofa. Sraith ceall atá ann, le maitrís 3 × 2 de phoncanna cabhraithe i ngach cill, ar féidir a bpatrún a bhrath leis na méara. Sa bhunchóras, seasann patrún ar leith do gach litir, uimhir, marc poncaíochta is oiread beag focla. Tá córais ríomhaire ar fáil anois le téacs scríofa a aistriú go cló Braille is a mhalairt.
Áisíneacht nuachta
mion mion mion Is comhlacht é áisíneacht nuachta a fhostaíonn foirne nuachta in áiteanna éagsúla ar fud na cruinne le nuacht agus eolas eile a bhailiú agus a ullmhú le soláthar ar conradh do mheáin chumarsáide, nuachtáin, irisí, raidió agus teilifís ar fud an domhain.
Tá Reuters, Bloomberg agus AP ar chuid de na háisíneachtaí nuachta is aitheanta ar fud an domhain.
Airgeadra
Tugtar airgeadra ar an saghas airgid a mbaintear feidhm as i dtíortha éagsúla an domhain. De ghnáth, bíonn airgeadra oifigiúil i dtír a bhaintear feidhm as le fiacha a íoc go dleathúil. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:ExchangeRate%20EUR%20USD%201999-2017.svg|alt=|clé|mion|277x277px|Ráta malairte, EUR USD 1999-2017. Mar shampla, fágadh drochbhail ar an dollar ar na [[Margadh airgeadraí|margaí airgeadra 2002-2008.]]
Stair
Sa stair, bhí iliomad airgeadraí ar domhain, agus ní hamháin nach raibh sé éasca coinneáil suas le rátaí malartúcháin agus leis na bhfoaonaid a bhí bunaithe ar chodáin éagsúla de réir tíre, ach ní i gcónaí a bhí an meáchan nó an ábhar chéanna sna boinn. Ba ar mhiotail luachmhara a bhí an airgeadra bunaithe ar feadh an chuid is mó den ré stairiúil san iarthar, go háirithe ór agus airgead.
Bhaintí, agus baintear fós, feidhm as miotail de luach níos ísle le haonaid níos lú. Lean an scéal mar seo go dtí tús an fichiú haois, nuair a thréigh SAM caighdeán an óir ar an 15 Lúnasa 1971.
Na margaí airgeadraí inniu
I measc mór-airgeadraí an domhain faoi láthair, tá an euro, atá in úsáid i 25 tír de chuid an Aontais Eorpaigh, dollar na Stát Aontaithe, punt na Ríochta Aontaithe, agus an rúbal Rúiseach.
Mar go bhfuil airgeadraí laga ag go leor tíortha eile, baintear feidhm as na haonaid thuas go neamhoifigiúil le ceannach i dtíortha éagsúla ina mbíonn a lán turasóireachta.
Is i ndollar na Stáit Aontaithe, de ghnáth, a dhéantar ceannach agus díol ar ola agus ar bhunearraí eile go hidirnáisiúnta. Is é an dollar ar an airgeadra cúltaca is mó ó na 1920idí ar aghaidh.
Kill Gil, Volumes I & II
Craoladh an naoú heipeasóid, "Kill Gil, Volumes I & II", den ochtú sraith déag The Simpsons ar an 17 Nollaig 2006. Scríobh Jeff Westbrook an eipeasóid seo. D'fhéach 8.96 milliún duine ar an eipeasóid.
Lios Mòr
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Lismore_Island.jpg/220px-Lismore_Island.jpg|mion| Radharc ar an Lios Mór agus ar shléibhte Cheann Gheàrrloch link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Achadun_Castle.jpg/220px-Achadun_Castle.jpg|mion| Caisteal Achanduin i Lios Mór link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/CastleCoeffinLismore-ARuinedMacDougallStronghold%28ColinSmith%29Aug1995.jpg/220px-CastleCoeffinLismore-ARuinedMacDougallStronghold%28ColinSmith%29Aug1995.jpg|mion| Caisteal Choeffin sa bhliain 1995 Ceann de na h-Eileanan a-staigh is ea an Lios Mòr. Tá sé in oirthuaisceart Mhuile san Loch Dubh, in iarthar na hAlban. Bhí sé uair amháin mar chuid den chontae traidisiúnta Earra-Ghàidheal; anois tá sé á riaradh ag Chomhairle Earra-Ghaidheal agus Bòd..
Tá Lios Mór 12 chiliméadar ar fad agus 2 chiliméadar ar leithead le 5,809 acra cearnacha i méid. Is é Achad na Croise an baile is mó. Is é Barr Mòr (127 méadar; 416.7 troigh) an sliabh is airde ar an oileán. Tá Teach Solais an Leasa Mhò ir suite ar an Oileán Musdile san airde thiar theas den Lios Mór. Ba é Robert Stevenson a thóg an teach solais. Tá Broch Cruithneach in aice le Tír Fhuar (Béarla:Tirfuir), a bhallaí chomh hard le 15 troigh agus chomh tiubh le 19 troigh. Tá dhá chaisleán ón 13ú haois ann freisin, Caisteal Choeffin agus Caisteal  Achadh an Dúin.
Sa bhliain 2001 bhí 146 duine ina gcónaí ann. De réir an daonáirimh sa bhliain 2011, bhí 192 duine ina gcónaí i Lios Mòr anois. Níl ach siopa amháin ann, áit a bhfuil oifig an phoist ann freisin. Tá bunscoil i Lios Mòr  ach don mheánscoil caithfidh na páistí dul go dtí an t-Òban.
Tá Lios Mòr ceangailte le mórthír na hAlban ag dhá bhád farantóireachta. Téann an bád farantóireachta do charranna go dtí an t-Òban, agus bád farantóireachta do dhaoine amháin idir tuaisceart an oileáin agus Port na h-Apann.
Ba é Lios Mòr lárionad na Críostaíochta. Bhí mainistir ann a bhunaigh Naomh Moluag, (530 - 592), manach as Éirinn comhaimseartha le Calum Cille.. Sna Meánaoiseanna bhí easpaig Earra-Ghàidheal ina gcónaí i gCaisteal Achadh an Dúin go dtí an 16ú haois.
Muir Cheilteach
Tá an Mhuir Cheilteach (Breatnais: Y Môr Celtaidd; Coirnis: An Mor Keltek; Briotáinis: Ar Mor Keltiek; Fraincis: La Mer Celtique) suite idir An Bhreatain Bheag, Corn na Breataine agus Éire. Ó thuaidh ón muir seo tá Muir Éireann, ó dheas uaithi tá Cuan Biscay agus siar uaithi tá An tAigéan Atlantach.
Maywood, Illinois
Baile atá suite i gContae Cook, Illinois, na Stáit Aontaithe is ea Maywood. Sa bhliain 2000 bhí 26,987 duine ina gcónaí ann.
Bunaíodh an baile sa bhliain 1869.
Treehouse of Horror XXIX
Craoladh an ceathrú heipeasóid, "Treehouse of Horror XXIX", den tríochadú sraith de The Simpsons ar an 21 Deireadh Fómhair 2018. Scríobh Joel H. Cohen an eipeasóid seo. D'fhéach 2.95 milliún duine ar an eipeasóid.
Ruth Negga
Is aisteoir Aetópach-Éireannach í Ruth Negga (/ˈneɪɡə/; a rugadh ar an 7 Eanáir 1982). Tá rólanna glactha aici sna scannáin Capital Letters (2004) (a scaoileadh mar Trafficked i roinnt tíortha), Isolation (2005), Breakfast on Pluto (2005) agus Warcraft (2016), agus ar teilifís chomh maith, mar shampla ar an mion-sraith Criminal Justice de chuid an BBC, Love/Hate ó RTÉ, Misfits de chuid E4, agus Marvel's Agents of S.H.I.E.L.D ar ABC. Ghlac sí an príomhról mar Tulip O' Hare i Preacher ar AMC sa bhliain 2016.
Mar gheall ar a cuid oibre mar Mildred Loving sa scannán Loving (2016), ainmníodh Negga do na duaiseanna seo a leanas: Academy Award for Best Actress, Golden Globe Award for Best Actress in a Motion Picture - Drama, Independent Spirit Award for Best Female Lead, Critics' Choice Movie Award for Best Actress agus bhuaigh sí gradam Irish Film and Television Award (IFTA) don Aisteoir is Fearr, chomh maith leis an ngradam BAFTA Rising Star Award.
Saol a hóige agus oideachas
Rugadh Negga i 1982 in Adas Ababa, an Aetóip, b'Éireannach í a mháthair, Norra, agus b'Aetópach é a hathair, an Dr. Negga. Bhuail a tuismitheoirí le chéile nuair a bhí a mháthair ag obair mar altra san Aetóip. Bhí cónaí ar Negga sa tír sin go dtí go raibh sí ceithre bliana d'aois. Is páiste aonair í. Fuair a hathair bás mar gheall ar thimpiste ghluaisteáin nuair a bhí sí seacht. Tógadh i Luimneach, Éire í, anois tá cónaí uirthi i Londain ó 2006.
Rinne Negga staidéar ag Ionad Samuel Beckett ag Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, áit a bhain sí céim BA i Staidéar Aisteoireachta amach.
A gairm proifisiúnta
Rinne Negga a céad ról ar scáileán sa scannán Éireannaigh Capital Letters (2004), ag glacadh an phríomhróil mar Taiwo. Ghlac sí an phríomhróil mar Mary i Isolation an bhliain dár gcionn. Roimhe seo, bhí sí ag obair den chuid is mó san amharclann. Tar éis do aisteoireacht Negga a fheiceáil, d’athraigh an stiúrthóir Neil Jordan an script Breakfast on Pluto ionas go bhféadfadh sí a bheith sa scannán. Ina theannta sin, ba phríomhaisteoir í sa scannán Color Me Kubrick (2005), le John Malkovich, agus sna gearrscannáin The Four Horsemen, 3-Minute 4-Play agus Stars.
deas|mion|Negga ag Féile Cannes i 2016 Ar an teilifís ghlac Negga páirt in Dochtúirí, Criminal Justice agus sa tsraith Éireannaigh Love is the Drug. Ghlac sí an phríomhróil mar Doris "Sid" Siddiqi sa tsraith BBC Three Personal Affairs, in éineacht le Laura Aikman, Annabel Scholey agus Maimie McCoy. Léirigh Nessa an charactair Rosie sa chéad dá sraith de Love/Hate.
Rinne Negga páirt Dame Shirley Bassey i léiriú an BBC darb ainm Shirley sa bhliain 2011 agus bhuaigh sí gradam an IFTA Aisteoir is Fearr (Teilifís) as a cuid oibre. Ina measc a saothar amharclainne tá a cuid róil in Lacha, inTitus Andronicus agus in Lay Me Down Softly. Ó 2007 amach, thosaigh sí ag obair leis an ngrúpa amharclainne Éireannaigh Pan Pan Theatre. Sa bhliain 2010, rinne sí páirt Ophelia sa léiriú Hamlet san Amharclann Náisiúnta. Chomh maith leis sin, chuir sí a guth ar fáil san fhíschluiche, Dark Souls II, le haghaigh an róil Shanalotte, nó an "Emerald Herald" mar is fearr aithne uirthi.
Sa bhliain 2013, fógraíodh go raibh Negga curtha in áirithe le haghaidh ról reatha mar Raina sa tsraith theilifíse Meiriceánach Agents of S. H. I. E. L. D.. Tá sí le feiceáil i 17 eipeasóid an chláir. Ghlac sí páirt sa scannánSteve McQueen 12 Years a Slave a bhuaigh gradaim Oscar, ach faoi dheireadh gearraíodh a ról as an scannán. I mí Márta 2015, fuair Negga an ról Tulip O'Hare sa tsraith drámaíochta Preacher de chuid AMC, a bhí ar an scáileán an bhliain ina dhiaidh sin.
Sa bhliain 2016, ghlac Negga an phríomhróil in Loving, a léiríodh den chéad uair i bhFéile Scannánaíochta Cannes 2016 agus ina dhiaidh sin ag Féile Scannánaíochta Idirnáisiúnta Toronto. Tá an scannán bunaithe ar fíorscéal na Lovings, lánúin pósta idirchiníoch i Virginia i rith na 1950idí agus na 1960idí, agus an cinneadh Supreme Court Loving v. Virginia mar thoradh a gcaidrimh. Fuair Negga ardmholadh le haghaidh a cuid oibre sa scannán seo, agus thuill sí go leor ainmniúcháin, lena n-áirítear the Academy Award for Best Actress, the Golden Globe Award for Best Actress in a Motion Picture – Drama, agus the BAFTA Rising Star Award.
Saol pearsanta
Bhí Negga i gcaidreamh leis an aisteoir Dominic Cooper ó 2010. Bhí an bheirt acu ina gcónaí le chéile i Londain ar Chnoc Primrose. Bhí siad ag siúl amach ar feadh sé bliana; ach chuir Negga in iúl gur thóg lucht an preas cúpla blianta chun foghlaim go raibh deireadh leis an gcaidreamh, leis an gcéad tuairisc i mí Aibreáin 2018. Tá Negga ag obair os coinne Cooper sa tsraith Preacher ar AMC, ina bhfuil léiríonn siad leanúin, agus dúirt sí gur dlúthchairde iad.
Duaiseanna agus ainmniúcháin
Bhí Nega ainmnithe mar an Most Promising Newcomer 2003 ag na gradaim Olivier. Bhí sí roghnaithe mar Shooting Star na hÉireann sa bhliain 2006 ag Féile Scannánaíochta Bheirlín. Fuair sí go leor gradaim le haghaidh a ról mar Mildred Loving sa scannán Loving, lena n-áirítear Academy Award, Critic's Choice, agus ainmnúcháin Golden Globe Award le haghaidh Best Actress.
Bermo
52.7235°N, -4.0563°W
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Bermo nó Abermaw (uaireanta freisin Y Bermo, Abermo, agus Bermo neu Abermawddach). Tá an baile suite 150.8 km ó Caerdydd agus 300 ó Londain. Tá daonra 2,422 ann, agus tá 1,005 (41.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Catacóm
deas|250px|thumb|Catacómaí Catacóm.... Is iad Catacómaí na Róimhe (2ú–4ú haois AD) agus Catacómaí Pháras (deireadh na 18ú haoise) na samplaí is clúití.
James Murnaghan
Ba bhreitheamh Éireannach é James Augustine Murnaghan (19 Aibreán 1881 – 20 Eanáir 1973) a d’fhóin mar Bhreitheamh sa Chúirt Uachtarach ó 1925 go 1953 agus ina Bhreitheamh san Ard-Chúirt ó 1924 go 1925.
Bhí sé ina Ollamh le Dlí-eolaíocht agus le Dlí na Róimhe i Scoil Dlí COBÁC ó 1911 go 1924, áit ar mhúin sé an dlí idirnáisiúnta. clé|mion|[[Bunreacht Shaorstát Éireann idir lámha sa bhliain 1922; Murnaghan Xú (?) ó chlé go deas]] Bhí Murnaghan ina bhall den Choiste an Bhunreachta 1922, a dhréachtaigh Bunreacht Shaorstát Éireann.
Charles Brenton Huggins
mion|Androgen Máinlia a rugadh san Àrd-Bhaile, Albain Nua ab ea Charles Brenton Huggins (22 Meán Fómhair 1901 – 12 Eanáir 1998). Rinne sé taighde forleathan bunúsach ar úsáid hormón chun cóireáil ar ailsí éagsúla, ailse chíche ina measc.
Siméon Denis Poisson
Matamaiticeoir a rugadh i bPithiviers na Fraince ab ea Siméon Denis Poisson (21 Meitheamh 1781 – 25 Aibreán 1840). Rinne sé taighde ar mheicnic neamhaí, leictreamaighnéadas, airíonna meicniúla ábhar (cóimheas Poisson), agus dóchúlacht, inar bhunaigh sé an dlí a rialaíonn dáileacháin mhóra uimhreacha randamacha (dáileadh Poisson).
Charles Brenton Huggins
Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1966 le Francis Peyton Rous as an saothar seo. Bhí saoránacht Mheiriceánach aige.
Glafkos Clerides
Uachtarán ar an gCipir idir 1993 agus 2003 ab ea Glafkos Clerides (Gréigis: Γλαύκος Ιωάννου Κληρίδης; 24 Aibreán 1919 – 15 Samhain 2013).
Saol
Rugadh Glafkos Clerides in Nicosia. Bhí Clerides in Aerfhórsa Ríoga na Breataine le linn an Dara Cogadh Domhanda. Chaith sé na blianta 1942 go 1945 mar phríosúnach cogaidh sa Ghearmáin.
Tar éis dó staidéar a dhéanamh ar an dlí i gColáiste an Rí, Londain, glaodh air mar abhcóide de chuid Ósta Gray sa bhliain 1948.
Ar ais sa Chipir, bhíodh chun tosaigh mar abhcóide cosanta i gcásanna in éadan bhall de chuid EOKA, eagraíocht treallchogaíochta Ghréagaigh na Cipire (a raibh Clerides féin ina bhall di). Mar sin chas sé ar a sheanchara Rauf Denktaş, a bhí ina cheannaire ar an TRNC ar feadh blianta fada ina dhiaidh sin.
Bhain an Chipir a neamhspleáchas amach sa bhliain 1960 agus bhí páirt thábhachtach ag Clerides sna himeachtaí ag an am; chuir sé bunreacht na tíre i dtoll a chéile,.
Ina dhiaidh sin, rinneadh Uachtarán Theach na nIonadaithe de (1960-1976). Bhí sé ina Uachtarán gníomhach ar an bPoblacht ar feadh tamaill sa bhliain 1974, sular tháinig an tArdeaspag Makarios i réim an athuair. An t-am ar fad a bhí sé ina Uachtarán ar Theach na nIonadaithe, bhí ról ríthábhachtach ag Clerides i mbun idirbheartaíochta le pobal Turcach na Cipire agus leis na Briotanaigh.
I gcaitheamh an dá théarma a chaith sé mar Uachtarán na Poblachta, rinneadh an bhunobair le haghaidh aontachas na Cipire leis an Aontas Eorpach. Mar sin féin, chaill sé toghchán na huachtaránachta sa bhliain 2003, go pointe áirithe toisc gur thacaigh sé leis an bPlean Annan le haghaidh na Cipire, ar diúltaíodh dó sa bhliain 2004 ag na toghthóirí sa chuid de Phoblacht na Cipire nach raibh faoi smacht na Tuirce.
Tre war Venydh
Sráidbhaile agus paróiste sibhialta ar an gcósta i gCorn na Breataine, Iardheisceart Shasana is ea Tre war Venydh  (Béarla: Tintagel nó Trevena) "Trevena" an t-ainm  a bhí ar an sráidbhaile go dtí gur thosaigh Oifig an Phoist ag úsáid "Tintagel" sa 19ú haois. Go dtí sin, bhí "Tintagel" teoranta d'ainm an chinn tíre agus an pharóiste.
Ag Daonáireamh 2011 bhí daonra 1,782 sa pharóiste sibhialta.
Tá sean-chaisleán ann, atá nasctha le finscéal an Rí Artúr ó roimh an 12ú haois. Is é an foirgneamh is suimiúla sa sráidbhaile ná sean-oifig an phoist, a tógadh sa 14ú haois, agus atá faoi úinéireacht an Iontaobhais Náisiúnta anois. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Fore_Street_Tintagel_-_geograph.org.uk_-_1478909.jpg/350px-Fore_Street_Tintagel_-_geograph.org.uk_-_1478909.jpg|faic|mion|350x350px| Siopaí sa sráidbhaile
Norah Patten
Is innealtóir aerloingseoireachta agus spáis eolaí Éireannach í Norah Patten ó Bhéal an Átha, Contae Mhaigh Eo.
Luathshaol agus Oideachas
Rugadh Patten i mBéal an Átha, Contae Mhaigh Eo agus bhí sí an-tógtha ag an spás mar leanbh. Thug sí cuairt ar NASA nuair a bhí sí 11. Chríochnaigh sí céim fochéime agus a dochtúireacht i innealtóireacht aeraspáis ag Ollscoil Luimnigh.
Gairme
D'oibrigh Patten ag Ionad na Cumaiscí ag an Ollscoil Luimnigh ar feadh trí bliana, nuair a d' éirigh sí an tionscadal "An t-aon Bhealach Suas". Chuir sé seo an chéad turgnamh mhic léinn Éireannach chun an Stáisiún Spáis Idirnáisiúnta. Tar éis sin d'oibrigh ag Boeing.
Achadh nan Cat
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Achadh nan Cat.
An Phéacóg
Réaltbhuíon dheisceartach is ea an Phéacóg, ceann den dá réaltbhuíon déag a chruthaigh Pieter Dirkszoon Keyser agus Frederick de Houtman idir na blianta 1595 agus 1597 ar son an réalteolaí Phléimeannaigh Petrus Plancius, agus a thug isteach an réalteolaí amaitéarach Gearmánach Johann Bayer ina léarscáil neamhaí Uranometria sa bhliain 1603.
Cónaidhm Éireannach
Ba ghluaiseacht neamhspleáchais náisiúnach Éireannach í An Chónaidhm Éireannach a bunaíodh ar 13 Eanáir 1847 ag baill den ghluaiseacht Éire Óg a d’éalaigh ó Chumann Aisghairm Dhónaill Uí Chonaill. Chuir an staraí TW Moody síos air mar "the official organisation of Young Ireland"
An Phéacóg
Tugtar Pavo mar ainm Laidine ar an réaltbhuíon seo, rud a chiallaíonn "péacóg". I measc lucht na hAstráile tugtar an Sáspan ar astaireacht atá le feiceáil sa cheantar seo den spéir (féach fosta an Caimileon) agus a bhfuil scothchosúlacht sáspain uirthi.
Stair
Ba iad an bheirt mhairnéalach Ollannacha Pieter Dirkszoon Keyser agus Frederick de Houtman a chruthaigh réaltbhuíon na Péacóige idir na blianta 1595 agus 1597. Ar an 2 Aibreán 1595 chuir ceithre long chun na farraige ó Texel san Ollainn; ba é sin an chéad loingeas Ollannach a thaistil ar na hIndiacha Thoir. Bhí Keyser mar ardmháta agus ardphíolóta ar bord na loinge Hollandia sa loingeas.
Roimhe sin, áfach, rinne an ministir Pléimeannach Petrus Plancius teagmháil leis. Bhí Plancius ar cheann de bhunaitheoirí Chomhlacht Dúitseach na hIndia Thoir, ach bhí sé ina réalteolaí agus a chartagrafaí chomh maith. Sa bhliain 1589 rinne sé cruinneog neamhaí, ach níorbh fhéidir leis réigiún an phoil neamhaí theas a líonadh toisc nach raibh mórán eolais ar fáil i dtaobh cheantar sin na spéire. Mar sin de, thug sé gléasra réalteolaíoch do Keyser agus mhúin sé é conas é a úsáid chun réaltléarscáil a tharraingt den leathsféar neamhaí theas.
Fuair Keyser bás sa bhliain 1596, ach chríochnaigh a chúntóir Frederick de Houtman (in éineacht le mairnéalach eile, Vechter Willemsz) an léarscáil. Sa bhliain 1597 tháinig an loingeas ar ais go dtí an Ollainn, agus thug de Houtman an léarscáil neamhaí agus réaltchatalóg do Plancius. Bhí 12 réaltbhuíon nua ar an léarscáil agus 135 réalta ar an gcatalóg. Sa bhliain 1592 rinne Plancius cruinneog neamhaí nua a thug isteach na réaltaí agus na réaltbhuíonta nua (chomh maith le réaltbhuíon eile a chruthaigh sé féin, .i. an Colm). Sa bhliain 1603 tháinig na réaltbhuíonta nua amach i gcló don chéad uair ar réaltatlas Uranometria de chuid an réalteolaí amaitéaraigh Gearmánaigh Johann Bayer.
Sa lá atá inniu ann, glacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta le gach ceann de na réaltbhuíonta a chruthaigh Keyser agus de Houtman (féach an bosca thíos) – agus an Phéacóg san áireamh. Is é an t-ainm Ollainnise a thug an bheirt mhairnéalach ar an réaltbhuíon seo ná De Pauww, ach d'aistrigh Plancius go Laidin é mar Pavo. Ceaptar gurbh í péacóg ghlas Iávanach a bhí i gceist ag Keyser agus de Houtman seachas an phéacóg Indiach.
Miotaseolaíocht
Ós rud é gur réaltbhuíon nua-aimseartha í an Phéacóg, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht léi.
Bethesda
53.1792°N, -4.0594°W
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Bethesda, 198.2 km ó Caerdydd agus 325 ó Londain. Tá daonra 4519 ann, agus tá 3501 (77.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Sefton Park
deas|250px|thumb|Sefton Park Is páirc suite i Learpholl é Sefton Park.
Uí Chléirigh
Clann léannta Ghaelach ba ea  Uí Chléirigh,  de mhuintir Uí Fhiachrach a bhí i réim sna Connachta le dhá mhíle aois. De shliocht Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Uí Chléirigh féin, a bhí i réim sa tuath le 800 bliain.
The Wife Aquatic
Craoladh an deichiú heipeasóid, "The Wife Aquatic", den ochtú sraith déag The Simpsons ar an 7 Eanáir 2007. Scríobh Kevin Curran an eipeasóid seo. D'fhéach 13.90 milliún duine ar an eipeasóid.
Betws
51.6077°N, -3.0258°W
Uí Chléirigh
Is é a sinsear ná Fiachrae mac Eochaid Mugmedon, deartháir níos sine le Niall Naoighiallach. De réir seanscéal, rianaítear a sinsearacht siar chuig na Fir Bolg agus Míl Easpáine dís, agus dá mba fhíor chuig Japheth mac Naoi.
mion|150px|Armas Uí Chléirigh
Is é Ó Cléirigh an sloinne is sine atá taifeadta san Eoraip, ag dul siar go dtí 916, ainmnithe as Cléireach mac Ceadaigh.
Le linn ionradh na Normannach ar Éirinn, cuireadh an ruaig orthu as a gcuid críoch, agus a ngaoil Uí Sheachnasaigh curtha ina n-ionad. Ón 11ú nó 12ú haois ar aghaidh, bhíodar lonnaithe i dTír Chonaill, áit a bhí agat i mbun seirbhíse mar filí agus staraí Uí Dhomhnaill. Scríobh siad mar shampla idir Leabhar Ginealach Uí Chléirigh agus Annála na gCeithre Máistrí.
Feictear géaga Uí Chléirigh in Albain de thairbhe na naisc stairiúla idir an dá thír (cosúil le Clann Chaimbéil).
Cíle chliatháin
Sa tseoltóireacht, is éard is cíle chliatháin ann, ná scragall tógála a úsáidtear i mbád seoil, cosúil le clár láir, ach lonnaithe ar thaobh na fothana sa bhád. Úsáidtear taobh na fothana toisc nach n-éiríonn an chíle seo as an uisce nuair a chlaonann an bád roimh fhórsa na gaoithe.
Poitéinseal
Cainníocht scálach a bhaineann le réimse a chuireann fórsa i ngníomh, a bhfuil ráta athraithe an fhórsa le fad díreach i gcomhréir leis an bhfórsa féin. Úsáidtear an tsiombail V dó. I réimse imtharraingteach, is ionann é agus fuinneamh poitéinsiúil reada de mhais 1 kg. I réimse leictreach, is ionann é agus fuinneamh poitéinsiúil lucht 1 C.
1 Deireadh Fómhair
Is é an 1 Deireadh Fómhair an 274ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 275ú lá i mbliain bhisigh. Tá 91 lá fágtha sa bhliain.
Stoneycroft
Is ceantar suite i Learpholl é Stoneycroft.
Poitéinseal scannáin
An difríocht voltais trasna an chillscannáin sa chuid is mó de na cealla beo, agus an taobh istigh diúltach i leith an taobh amuigh. Tugtar an poitéinseal tras-scannáin air seo freisin. Cinneann tiúchan na n-ian ar an dá thaobh a luach, ach bíonn sé idir -9 is -100 mV, ag brath ar nádúr na cille.
Y Pwll Mawr
Is é Y Pwll Mawr (Béarla : Bulmore nó Bullmoor ) an t-ainm a thugtar ar shráidbhaile nó cnuasach tithe in oirdheisceart bharda Chaerllion i gcathair Casnewydd, an Bhreatain Bheag Theas.
I nGaeilge, ciallaíonn an t-ainm 'Y Pwll Mawr' 'An Linn Mhór'
Sa bhliain 1934, ceannaíodh píosa talún a bhí mar chuid d’Fheirm Bulmore agus linn snámha lasmuigh ar a dtugtar Bulmore Lido, a tógadh agus a osclaíodh i mí Iúil na bliana sin. Tá an coimpléasc 8½ acra, atá suite ar bhruach Afon Wysg, ina bhfuil linn mhór do dhaoine fásta agus linn leanaí níos lú le faichí in aice leo, ina “cheann scríbe lasmuigh den bhaile” do mhuintir Chasnewydd.
William Huggins
Réalteolaí a rugadh i Londain ab ea an Ridire William Huggins (7 Feabhra 1824 – 12 Bealtaine 1910). Thóg sé réadlann i 1855, agus cheap an speictreascóp réaltach a bhí an-tábhachtach in anailísiú chomhdhéanamh fisiciúil na réaltaí, na bpláinéad, na gcóiméad, is na néalta. Rinne sé amach gur astaigh na cóiméid solas gás carbóin lonraigh (1868), agus ríomh an méid teasa a shroicheann an Domhan ó chuid de na réaltaí.
An Baile Úr
Is sráidbhaile é an Baile Úr. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Louis Braille
Oideachasóir a rugadh i gCoupvray na Fraince ab ea Louis Braille (4 Eanáir 1809 – 6 Eanáir 1852). Bhí sé dall ó 3 bliana d'aois de bharr taisme le meana. clé|mion Sa bhliain 1829 d'fheabhsaigh sé córas scríofa le pointí ardaithe a cheap Charles Barbier le húsáid mar scríobh oíche ar pháirc an áir. Ag obair le meana ar pháipéar, laghdaigh sé líon na bponcanna ó 12 go dtí 6, d'eagraigh in ionaid ar leith iad chun litreacha na haibítre a chódú, agus chuir ar chumas daoine dalla léamh is scríobh. clé|mion|Louis Braille le Étienne Leroux (1909)
Córas Airgeadaíochta Eorpach
mion|[[Comhairle Eorpach sa Bhruiséil ar 4/5 Nollaig 1978]] Sular tugadh isteach an euro, bhí roinnt d’airgeadraí Bhallstát an Aontais Eorpaigh (nó an CEE ag an am) nasctha le chéile sa Córas Airgeadaíochta Eorpach (CAE nó EMS, an European Monetary System). Bhí an CAE ann idir 1979 agus 1999. Is í an phríomh thréith a bhain leis ná meicníocht an ráta malairte.
Imeachtaí
Thit an córas Bretton Woods as a chéile i dtús na seachtóidí. Bhí cúrsaí airgeadais thar a bheith neamhchobhsaí dábharr.
Chun an éagobhsaíocht seo a chomhrac, chruthaigh na naoi mBallstát den CEE (a bhí ann ag an am) an Córas Airgeadaíochta Eorpach, a tháinig i bhfeidhm sa bhliain 1979. Tháinig an Córas Airgeadaíochta Eorpach ar an bhfód ar 4 Nollaig 1978 ag Comhairle Eorpach sa Bhruiséil.
Bhí an CAE bunaithe ar aonad airgeadra Eorpach nua agus tugadh an “tECU” air ag an am. mion|chruthaigh na naoi mBallstát den [[Comhphobal Eorpach|CEE an CAE]] Bhí trí phríomh chomhpháirt ag an CAE:
An euro agus ré nua
clé|mion|[[ráta malairte ECU/EUR - ór ó  1975 go dtí 2012  (ECU "athchruthaithe" ó 1975-1978)]] Ar 1 Eanáir 1999 tháinig an Mheicníocht Rátaí Malairte II in áit an CAE. D'éirigh an "ecu" an euro níos déanaí sna blianta 1999/2002, bíodh is go raibh an modus operandi den "ecu" an-difriúil ar fad.
Braisle chruinneogach
deas|200px|thumb|Braisle chruinneogach Saithe seanréaltaí eagraithe go sainiúil mar a bheadh i sféar dlúth. Cuimsíonn sí 10,000 suas go dtí na milliúin réalta a cruthaíodh ag an am céanna go luath i stair ár réaltra. Tá níos mó ná 100 díobh ar eolas i mBealach na Bó Finne.
Clark Leonard Hull
Síceolaí Meiriceánach a rugadh in Akron, Nua-Eabhrac ab ea Clark Leonard Hull (24 Bealtaine 1884 – 10 Bealtaine 1952). Shaothraigh sé teoiric mhatamaiticiúil ar an bpróiseas foghlama, a rinne iarracht iompar foghlama a leagan amach i roinnt prionsabal simplí aicsímeach. Tháinig teoiric an athneartaithe isteach go mór ina theoiric, a d'fhoilsigh sé ina leabhar Principles of Behavior (Prionsabail an Iompair, 1943).
Betws Garmon
53.0876°N, -4.1734°W
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Betws Garmon, 191.2 km ó Caerdydd agus 326 ó Londain. Tá daonra 239 ann, agus tá 131 (54.8%) in ann Breatnais a labhairt.
Barr na Coilleadh (Iorras)
Sliabh agus baile fearainn in Iorras, i gContae Mhaigh Eo is ea Barr na Coilleadh (260 m).
Revenge Is a Dish Best Served Three Times
Craoladh an t-aonú heipeasóid déag, "Revenge Is a Dish Best Served Three Times", den ochtú sraith déag The Simpsons ar an 28 Eanáir 2007. Scríobh Joel H. Cohen an eipeasóid seo. D'fhéach 8.09 milliún duine ar an eipeasóid.
Poitéinseal teagmhála
Fórsa leictreaghluaisneach (emf) a tháirgtear trasna cumair idir dhá mhiotal éagsúla ag an teocht chéanna. Bíonn an emf seo díreach i gcomhréir leis an difríocht idir feidhmeanna oibre an dá mhiotal. Is amhlaidh go n-ascnaíonn leictreoin ó mhiotal amháin go dtí an miotal eile, rud a mhéadaíonn an emf go mbíonn an deacracht chéanna ag leictreon aistriú ón dá mhiotal. Tarlaíonn an feiniméan céanna i leith dhá miotal chomhionanna ach iad a bheith ag teochtaí difriúla. Baintear feidhm as an bhfeiniméan seo i dteirmeachúplaí.
Toxteth
clé|250px|mion|Toxteth Is ceantar suite i Learpholl é Toxteth.
An tOchtamhán
Miotaseolaíocht
Ós rud é nár cruthaíodh réaltbhuíon an Ochtamháin go dtí an 18ú haois, níl aon bhaint aici le miotaseolaíocht an tSeansaoil. Lena chois sin, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht leis an réaltbhuíon seo ós rud é gur scoir Lacaille den thraidisiún sin ar dá réir a d'ainmnítí na réaltbhuíonta as carachtair mhiotaseolaíocha; ina áit sin roghnaigh sé go formhór ainmneacha uirlisí a úsáidtear sna heolaíochtaí.
Lapita
deas|mion| Réigiún ina bhfuarthas potaireacht na Lapita mion| Atógáil aghaidh mná Lapiteach. Ard-Mhúsaem na hEitneolaíochta, Osaka. Léirigh an t-athchruthú go raibh liopaí tiubh, srón leathan, gruaig dhíreach aici Is é Na Lapita an t-ainm a thugtar do dhaoine Astrainéiseacha réamhstairiúla a d'fhág fianaise ar a slí bheatha ar roinnt oileán san Aigéan Ciúin, i bhfoirm réada ceirmeacha a théann i dáta ó thart ar 1600 RCR go dtí thart ar 500 RCR. Creideann roinnt seandálaithe gurb iad na Lapita sinsear na gcultúr stairiúil sa  Pholainéis, sa Mhicrinéis, agus i gceantair chósta áirithe na Meilinéise. Creideann daoine eile gur dhá chultúr ar leith iad seo a tháinig chun cinn leo féin laistigh de limistéir chomhroinnte. Is é an tréith a aithnítear go stairiúil de chultúr na Lapiteanach ná dearadh geoiméadrach sainiúil ar photaireacht le stampáil fiaclach.
Dub Calgaid mac Laidcnén
Rí Uí Chinnsealaigh na Laigean Theas ba ea Dubh Cealgadh mac Laoghchinn (Sean-Ghaeilge Dub Calgaid mac Laidcnén (bás 769). Ba bhall é de Shíol Chormaic, atá go háirithe ceannairí Uí Dhróna (Uí Dhróna Thoir/Thiar mar atá inniu ann).  Crannmhaol Anbholg (bás 655), a shean-sin-seanathair, ba ea a shinsear deireanach a bhí ina rí.  Donnghal (bás 761) ba ea a dheartháir agus réamhtheachtaí.  Bhí sé i réim ón mbliain 761 go dtí 769.
Húmas
mion|Húmas atá sa chiseal dorcha uachtarach den ithir sa phictiúr seo. Is é is húmas ann ábhar orgánach dianscaoilte, i láthair i gcisil uachtaracha na hithreach de ghnáth. Feabhsaíonn sé struchtúr na hithreach. Tugann sé an dath sainiúil dorcha don ithir, agus bíonn sí níos éasca a saothrú dá bharr.
Barr na Trá
Is sráidbhaile é Barr na Trá. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Betws Gwerful Goch
53.0079°N, -3.4425°W
Baile i Sir Ddinbych, an Bhreatain Bheag, is ea Betws Gwerful Goch, 170.8 km ó Caerdydd agus 281 ó Londain. Tá daonra 341 ann, agus tá 204 (59.8%) in ann Breatnais a labhairt.
Dúglas (Oileán Mhanann)
Is é Dúglas (Doolish as Gaeilge Mhanann; Douglas i mBéarla) príomhchathair Oileán Mhanann agus is é an baile is mó ar an oileán. Tá 27,938 duine ina gcónaí ann, an tríú cuid de phobal an oileáin. Tionóltar Tinbheal (parlaimint Mhanann) sa bhaile. Meastar gur ciall lena ainm Glais Dhubh (focal seanfhaiseanta i nGaeilge an dá thír ar 'sruth' is ea 'glais') ar son na hAbhann Dubh, a ritheann i gcóngar leis an mbaile, nó b'fhéidir Dubh-Ghlas, ar son na habhann sin agus na hAbhann Glas, abhainn eile a aontaíonn leis an Abhainn Dhubh.
Radharc ar Bhá Dhúlais
thumb|760px|center|Radharc ar Bhá Dhúlais
Little Big Girl
Craoladh an dara heipeasóid déag, "Little Big Girl", den ochtú sraith déag The Simpsons ar an 11 Feabhra 2007. Scríobh Don Payne an eipeasóid seo. D'fhéach 8.27 milliún duine ar an eipeasóid.
FC Persepolis
Club sacair atá suite in Tehran na hIaráine is ea Persepolis Football Club..
Coláiste Chiaráin, Contae Chill Dara
Is coláiste suite i gContae Chill Dara é Coláiste Chiaráin.
Leabhar Iób
Is leabhar sa Bhíobla é Leabhar Iób.
Poitéinseal veicteoireach maighnéadach
Cainníocht veicteoireach a mbíonn a ráta athraithe in aghaidh an fhaid gaolta leis an réimse maighnéadach. Úsáidtear an tsiombail A dó, leis an aonad Wb m -1 (véibear in aghaidh an mhéadair). Sruth leictreach a fheidhmíonn mar fhoinse an phoitéinsil veicteoirigh mhaighnéadaigh.
Betws yn Rhos
53.2472°N, -3.638°W
Baile i Conwy, an Bhreatain Bheag, is ea Betws yn Rhos, 199 km ó Caerdydd agus 307 ó Londain. Tá daonra 1020 ann, agus tá 473 (46.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Béal an Átha Buí, Contae Mhaigh Eo
Is sráidbhaile é Béal an Átha Buí. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Braisle nótaí
deas|250px|thumb|Braisle nótaí Is éard is braisle nótaí ann sa cheol, grúpa nótaí cóngaracha, ar ghléas méarchláir ach go háirithe, a fhuaimnítear le chéile ar son a n-iarmhairtí buailte nó sonda. Faightear braislí i gceol chumadóirí an 20ú céad cosúil le Cowell is Bartók, ach i sonáidí Scarlatti freisin.
1803
Tarluithe
mion|Chuir Trevithick agus Vivian a ngalchóiste os comhar an tsaoil i [[Londain Shasana]]
Poitéinsiméadar
Gléas tábhachtach chun difríocht poitéinsil leictrigh a thomhas go cruinn nó a rialú. Cuirtear difríocht poitéinsil atá ar eolas i bhfeidhm ar feadh sreinge fada aonfhoirmí (go minic i lúbanna) le bataire, agus úsáidtear tadhall sleamhnáin chun aon chodán is gá den difríocht iomlán poitéinsil a shampláil. Úsáidtear poitéinsiméadair i gciorcaid leictreonacha, agus mar rialaitheoir fuaime i raidió is gléasanna fuaime eile.
Betws-y-Coed
53.0914°N, -3.8007°W
Baile i Conwy, an Bhreatain Bheag, is ea Betws-y-Coed, 184.1 km ó Caerdydd agus 306 ó Londain. Tá daonra 542 ann, agus tá 252 (46.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Droichead an Humber
Droichead crochta aonréise a tógadh i 1973-1981 trasna Abhainn Humber gar do Hull i Sasana. Is é 1.14 km fad na príomhréise, agus 2.22 km a fhad iomlán. I ndiaidh Droichead Akashi-Kaikyo sa tSeapáin, an dara droichead crochta is faide ar Domhan.
Liosta na ranganna ón Aicmiúchán Deachúil Dewey
Tá cur chuige ag an Aicmiúchán Deachúil Dewey (ADD) curtha le chéile thart ar deich rang a chlúdaíonn domhan an eolais ar fad; tá gach príomh-rang rangaithe a thuilleadh i ndeich rannán ordlathach, agus tá sainiúlacht na rannán seo ag méadú. Mar chóras rangaithe leabharlainne tá an ADD "eagraithe de réir disciplín, ní de réir ábhair", mar sin, tá ábhar cosúil le éadach rangaithe bunaithe  ar an mbealach a ndéileálfaí leis mar disciplín (tionchar síceolaíochta an éadaigh ag 155.95, custaim a bhaineann le héadaí ag 391, agus dearadh faisin éadaí ag 746.92) laistigh den creat coincheapúil. Léiríonn an liosta thíos na deich rang is mó anna, céad rannán, agus míle roinn.
Braisle oscailte
deas|250px|thumb|Braisle oscailte Grúpa de na céadta réaltaí réasúnta óg (de réir cineáil, níos lú ná cúpla céad milliún bliain d'aois) a cruthaíodh ag an am céanna is atá fós gar dá chéile. Tugtar braisle réaltrach ar a leithéid freisin. Tá timpeall 1,000 díobh i mBealach na Bó Finne. Samplaí is ea an Phléadach is an Hiádach.
Toy Story
Scannán de chuid Disney is ea Toy Story (1995). Ba é John Lasseter an scríbhneoir agus ba iad Stanton agus Lee Unkrich na stiúrthóirí. Rinne Pixar Animation Studios agus Walt Disney Pictures é. Ghlac Tom Hanks, Tim Allen, Jim Varney, Don Rickles, Wallace Shawn, John Ratzenberger, Annie Potts, John Charles Morris, Erik Von Detten, Sarah Freeman, R. Lee Ermey agus Laurie Metcalf páirt ann.
Seán FitzPatrick
Gairm
Mionbhanc tráchtála a bhí ann nuair a thosaigh FitzPatrick ag obair ann i 1986.
Iasachtaí a thabhairt d'fhorbróirí maoine a bhí i gcuid shuntasach de ghnó an bhainc faoi stiúir Sheáin FitzPatrick agus b'in a rinne a aimhleas nuair a tháinig an cúlú eacnamaíochta in 2007/2008. Faoin am a thit Anglo-Irish as a chéile, bhí sé ar an tríú banc ba mhó sa tír.
I mí na Nollag 2009, thuairiscigh Anglo Irish caillteanais €12.7 billiún agus aistríodh luach iasachtaí an bhainc go dtí an Ghníomhaireacht Náisiúnta um Bainistíocht Sócmhainní.
In 2010, dearbhaíodh FitzPatrick ina fhéimheach agus dúradh go raibh fiacha €147 milliún air. Urscaoileadh ón bhféimheacht é ceithre bliana ina dhiaidh sin.
Cuireadh FitzPatrick ar a thriail faoi dhó é faoi chaimiléireacht. Fuarthas neamhchiontach é in 2014 agus arís in 2017.
Cháin breitheamh an chaoi ar thug Oifig an Stiúrthóra um Fhorfheidhmiú Corparáideach faoin gcás in aghaidh Sheáin FitzPatrick a fhiosrú.
In 2019, díbríodh as Cuntasóirí Cairte Éireann agus gearradh fíneáil €25,000 air.
Bhuail taom croí Fitzpatrick agus d'éag 8 Samhain 2021, in aois 73 dó.
Cinnsealach mac Brain
Rí Uí Chinnsealaigh na Laigean ba ea Cinnsealach mac Brain (Sean-Ghaeilge Cinnselach mac Brain (bás 770). Ba bhall de Shíol Maoluír é.  Bran ó Maoil Dúin (died 712), iar-rí, ba ea a athair.  Bhí sé i gcoróin ón mbliain 769 go dtí 770.
Bhí achrann i measc Uí Chinnsealaigh le linn na tréimhse seo. Sa bhliain 769, chloígh Cinnsealach a réamhtheachtaí Dub Calgaid mac Laidcnén, a maraíodh, ag Cath Fhearna. Ní raibh duine de Shíol Maoluír i gcoróin ón mbliain 727. Cloíodh agus maraíodh Cinnsealach féin i mbun catha sa bhliain 770 ag a chomharba, Eidirscéal mac Aodha (bás 778).
Springfield Up
Craoladh an tríú heipeasóid déag, "Springfield Up", den ochtú sraith déag The Simpsons ar an 18 Feabhra 2007. Scríobh Matt Warburton an eipeasóid seo. D'fhéach 8.80 milliún duine ar an eipeasóid.
Beulah
52.0864°N, -4.4963°W
Baile i Ceredigion, an Bhreatain Bheag, is ea Beulah, 113.1 km ó Caerdydd agus 307 ó Londain. Tá daonra 1591 ann, agus tá 841 (52.9%) in ann Breatnais a labhairt.
Coláiste Phobal Confey
Is gairmcholáiste comhoideachais idirchreidmheach í Coláiste Phobal Confey agus í suite i Léim an Bhradáin i gContae Chill Dara. Bunaíodh an scoil sa bhliain 1986. Tá isteach is amach le 750 mac léinn ag an scoil in éineacht le 50 duine ar fhoireann na scoile. Is iad gorm agus bán dathanna na scoile. Is é mana na scoile ná "Meas ar chách".
Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath
Is ollscoil atá suite i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath í Ollscoil Chathair Átha Cliath nó OCBÁC (Béarla: Dublin City University nó DCU). Freastalaíonn thart ar 10,000 mac léinn uirthi. Is é uachtarán na hollscoile an tOllamh Ferdinand von Prondzyski.
Stair
Cruthaíodh an institiúid in 1975; ,ar 18 Meitheamh 1975 toghadh an Dr Danny O'Hare mar stiúrthóir.
Tháinig na chéad mic léinn isteach i 1980. Bunaíodh an ollscoil in 1980 faoin ainm An Foras Náisiúnta um Ard-Oideachas, Baile Átha Cliath nó National Institute for Higher Education, Dublin (NIHE) as Béarla, mar chuid den Fhoras Náisiúnta um Ard-Oideachas, in éineacht le hinstitiúid eile i Luimneach. Tugadh stádas ollscoile di in 1989 agus athbhaisteadh í.
Áiseanna
Tá leabharlann, lárionad taighde agus innealtóireachta, stiúideonna teilifíse agus fuaime, saotharlanna ríomhaireachta, saotharlanna teanga agus ateangaireachta, rannóg físchomhdhála, saotharlanna cló agus grafaicí ann. Chomh maith leis sin tá trí bhialann, ionad na mac léinn (The Hub) agus lóistín ar champas do 1,000 mac léinn. Tá ionad The Helix ann ón mbliain 2002.
Eacnamaí
mion| "Is gnách gurb iad fir phraiticiúil, a chreideann go bhfuil siad díolmhaithe go leor ó thionchair intleachtúla, ina sclábhaithe d'eacnamaí éagtha airithe." - John Maynard Keynes
Cleachtóir is ea eacnomaí i ndisciplín na heacnomaíochta de chuid na heolaíochtaí sóisialta.
Féadfaidh an duine aonair freisin staidéar, forbairt, agus coincheapa a chur i bhfeidhm faoi chúrsaí eacnamaíochta agus scríobh faoi bheartas eacnamaíoch. Laistigh den réimse seo tá go leor fo-réimsí, ó na teoiricí fealsúnacha leathana do dtí an staidéar atá dírithe ar minutiae laistigh de mhargaí sonracha, anailís mhaicreacnamaíoch, anailís mhicrea-eacnamaíoch nó anailís ar ráiteas airgeadais, lena mbaineann modhanna anailíseacha agus uirlisí cosúil le heacnaiméadracht, staitisticí, samhlacha ríomhaíochta eacnamaíochta, eacnamaíocht airgeadais, airgeadas matamaitice agus eacnamaíocht mhatamaiticiúil.
San saol acadúil
Rinne cur síos ar ghairmiúlú na heacnomaíochta, san saol acadúil, mar "an t-athrú is mó san eacnamaíocht ó thart ar 1900." Bíonn eacnamaithe ag plé an bhealaigh a chreideann siad gur cheart a ngairm a ghlacadh. Díospóireacht idir claonadh i dtreo an scolaíoch, dírithe ar theicnící matamaitice, agus treoshuíomh dioscúntais phoiblí, atá dírithe níos mó ar chumarsáid a dhéanamh chun prionsabail eacnamaíocha ábhartha a leagan síos mar a bhaineann siad le beartas poiblí. Léiríonn suirbhéanna i measc eacnamaithe rogha le haghaidh na coda deiridh.
Bíonn dámh na heacnamaíochta ag ollscoileanna móra, áit a bhronn céimeanna acadúla san eacnamaíocht. Tógann sé sé bliana ort, ar an meán, PhD san eacnamaíocht a bhaint amach, le hairmheán de 5.3 bliana.
Arna bhunú ag Sveriges Riksbank sa bhliain 1968, bronntar Duais Cuimhneacháin Nobel na hEacnamaíochta gach bliain le haghaidh ranníocaíochtaí intleachtúla den scoth i réimse na heacnamaíochta. Fógraítear na buaiteoirí duaiseanna i mí Dheireadh Fómhair gach bliain. Faigheann siad a gcuid dámhachtainí (duais, bonn óir agus dioplóma) ar 10 Nollaig, cothrom an lae a bhásaigh Alfred Nobel.
Gairmeacha
mion| Fianaise a thabhairt ag Cathaoirleach Bhanc Cúlchiste Feidearálach Alan Greenspan roimh Choiste Teach na Stát Aontaithe ar Sheirbhísí Airgeadais
Eacnamaithe suntasacha
I measc na n-eacnamaithe atá ar eolas faoi láthair tá:
Citations
<references group="" responsive="">
Braisle réaltaí
deas|220px|thumb|Braisle réaltaí Grúpa réaltaí a bhaineann le chéile go fisiciúil sa spás. I mbraislí oscailte nach bhfuil dlúth le chéile is iad i bplána an réaltra, ní bhíonn ach idir cúpla dosaen is cúpla céad iontu, agus iad óg go leor. Faightear braislí dlútha cruinneogacha scaipthe i bhfáinne timpeall réaltraí. Bíonn siad seo cruinn, na céadta míle réalta iontu is iad an-sean, chomh sean leis an réaltra féin.
An Coláiste Sailéaiseach, Cill Droichid
Is coláiste suite i gContae Chill Dara é an Coláiste Sailéaiseach.
Birchgrove
Baile i Abertawe, an Bhreatain Bheag, is ea Birchgrove (Y Gellifedw), 52.5 km ó Caerdydd agus 259 ó Londain. Tá daonra 7030 ann, agus tá 1022 (14.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Poitigéir
Seantéarma don chógaseolaí, nuair a bhíodh na drugaí garbh, díorthaithe go díreach ó phlandaí den chuid is mó. Sa tír seo is an Bhreatain, ba lianna ginearálta na poitigéirí. Bhunaigh an Rí Séamas I Cumann na bPoitigéirí i 1617, agus d'éirigh leo a n-údarás a mhéadú sna blianta ina dhiaidh sin.
Tuebrook
Is ceantar suite i Learpholl é Tuebrook.
Peigeasas (réaltbhuíon)
Tugtar Pegasus mar ainm Laidine ar an réaltbhuíon seo.
Peter Schrijver
Teangeolaí agus múinteoir na dteangacha Ceilteacha ón Ísiltír é Peter Schrijver (Delft, 1963), saineolaí ar theangacha na Breataine Bige, Chorn na Breataine, na Briotáine agus na hÉireann,
Béal Deirg Beag
Is sráidbhaile é Béal Deirg Beag. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Peter Schrijver
Is ollamh é in Ollscoil Utrecht agus taighde oir ar theangacha ársa an Ind-Eorpaigh. Roimhe sin d'oibrigh sé in Ollscoil Leiden agus in Ollscoil München.
Tá go leor leabhar agus líon mór alt foilsithe aige ar stair agus ar theangeolaíocht na dteangacha Ind-Eorpacha, go háirithe ar chur síos, ar athchruthú agus ar chomhréir na dteangacha Ceilteacha, agus le déanaí fiosraíonn sé na hathruithe a tháinig ar na teangacha sin mar gheall ar theagmháil idir. teangacha na sean-Eorpa.
Joseph Bramah
Ceapadóir agus glasadóir a rugadh i Stainborough Shasana ab ea Joseph Bramah (13 Aibreán 1748 – 9 Nollaig 1814). Cheap sé fáisceán hiodrálach, meaisín chun uimhreacha a chur ar bhancnótaí, agus glas sábhála a d'fhan gan piocadh ar feadh 50 bliain.
Henry Cecil John Hunt
Sliabhadóir a rugadh i Marlborough Shasana ab ea Henry Cecil John Hunt (1910-1998). I gceannas ar an gcéad aistear a bhain buaic Shliabh Everest amach, i 1953.
Alexander von Humboldt
Ba é Wilhelm von Humboldt a dheartháir níos sine.
Yokel Chords
Craoladh an ceathrú heipeasóid déag, "Yokel Chords", den ochtú sraith déag The Simpsons ar an 4 Márta 2007. Scríobh Michael Price an eipeasóid seo. D'fhéach 9.09 milliún duine ar an eipeasóid.
Vauxhall, Learpholl
Is ceantar suite i Learpholl é Vauxhall.
Teanga (cumarsáid)
mion|clé|Teangacha an domhain
mion|clé|[[Múrphictiúr i Theotihuacán, Meicsiceo (ca. 200 AD) a léiríonn duine agus scrolla ag teacht amach as a bhéal]]
Béal Átha Mó, Barúntacht, Contae Ros Comáin
Stair
Bhí barúntacht mhór amháin ann i dtús báire darbh ainm Béal Átha Mó laistigh de Chontae na Gaillimhe. Níos déanaí, tugadh timpeall an cúigiú cuid den bharúntacht — an chuid lastuaidh d'Abhainn na Suca — do Chontae Ros Comáin.
Bhí Richard Malone, 1ú Bharún Sunderlin (c. 1738 – 1816) ina úinéir talún sa cheantar. Bhí achrann talmhaíochta sa bharúntacht sna 1840í.
Buamáil Bishopsgate (1993)
mion|clé|Séipéal Naomh Ethelburga scriosta Ar 24 Aibreán 1993, phléasc buama de chuid an IRA i dtrucail dumpála i gCathair Londan, díreach taobh amuigh 99 Bishopsgate, Londain.
Dé Sathairn a bhí ann agus ní raibh mórán daoine sa cheantar, agus tugadh rabhadh chomh maith. D'ainneoin sin maraíodh fear mí-ámharach, grianghrafadóir de chuid News of the World, Ed Henty, agus gortaíodh 44 eile.
Scriosadh an túr NatWest, Séipéal Naomh Ethelburga agus go leor eile. Rinne luach £350 milliún de dhamáiste, damáistí suntasacha agus an t-onsaí sceimhlitheoireacht a is costasaí riamh i Sasana.
Cúiseamh
Chuir McGuinness tús lena shaol mar choirpeach sna 1980idí. Agus é i bpríosún i Sasana, chuir McGuinness aithne ar bhaill den IRA. Dúirt sé go gcuideodh sé le feachtas s’acu. Mí Aibreáin 1993, b'eisean a thiomáin an leoraí a raibh buama ann isteach go Bishopsgate (agus timpeall in aois 28 nó 29 dó ag an am). Scríobh David Shayler, iarchomhalta de chuid MI5: “Two months after the Bishopsgate attack, police issued a photofit. It was clearly McGuinness. By that time he had gone on the run to the Irish Republic. There was no chance of extraditing him.”
Biwmares
53.2629°N, -4.0911°W
Béal Deirg Mór
Is sráidbhaile é Béal Deirg Mór. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Richard Timothy Hunt
Bitheolaí a rugadh i Neston Shasana is ea Tim Hunt (1943-).
Biwmares
Baile i Ynys Môn, an Bhreatain Bheag, is ea Biwmares, 207.7 km ó Caerdydd agus 332 ó Londain. Tá daonra 1892 ann, agus tá 748 (39.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Blaenafon
51.7736°N, -3.0841°W
Baile i Torfaen, an Bhreatain Bheag, is ea Blaenafon, 33.2 km ó Caerdydd agus 206 ó Londain. Tá daonra 5823 ann, agus tá 581 (10%) in ann Breatnais a labhairt.
Polacrómatacht
San ealaín, cleachtas dhathú dealbhóireachta. San ailtireacht freisin, úsáid marmar éagsúil, brící, breochloiche, cloiche is a leithéid i bhfoirgnimh mar mhaisiúchán.