cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cogadh Cathartha na hÉireann
An Saorstát ag Sealbhú na gCathrach
Nuair a d'fhéach na Saorstátairí le ceantair thuaithe Chúige Mumhan a shealbhú, áfach, chuir na Poblachtánaigh an-troid orthu, go háirithe timpeall ar Chill Mocheallóg. B'iad Óglaigh sheanchleachta Liam Uí Dhéasaigh a tháinig ina n-araicis ansin, agus thart ar dhá mhíle acu ann. Mar sin, bhí siad ní ba líonmhaire ná díormaí an Dufaigh féin, agus gluaisteáin armúrtha acu a d'fhág na Sasanaigh ina ndiaidh.
B'ansin a cuireadh na cathanna ba mhó le linn an chogaidh ar fad, agus fíorchogaíocht oscailte a bhí i gceist ansin, in áit na headarnaíochta is na luíochánaíochta a bhí i bhfad ní ba choitianta i bpáirceanna áir eile an chogaidh seo. Mhair cathanna Chill Mocheallóg ón dóú lá fichead de Mhí Iúil go dtí an 5 Lúnasa, agus cailleadh lear mór d'fhir ar an dá thaobh. Sa deireadh thiar, b'éigean do Liam Ó Déasaigh agus a chuid fear an ceantar a thréigean, nuair a tháinig trúpaí athneartaithe de chuid an tSaorstáit i dtír ón bhfarraige ag an bPasáiste i gContae Chorcaí agus ag an bhFianait i gContae Chiarraí, agus iad meáite ar na Poblachtánaigh a sháinniú. mion|oifigeach James Hetherington, 7 Samhain 1922, Port Láirge B'iad an Coileánach agus an Dufach a tháinig ar an smaoineamh trúpaí a chur i dtír ón bhfarraige. Bhí eagla orthu go gcaithfeadh na díormaí cath i ndiaidh a chéile a chur agus cuid mhór fear a chailleadh, dá ndéanfaidís a mbealach trí Chúige Mumhan ar thalamh. Mar sin, fuair siad áis chúpla long shibhialta paisinéireachta le thart ar dhá mhíle saighdiúir a shá i gcroí "Phoblacht na Mumhan". Cleas an-chlifeartha cogaidh a bhí ann a chuir deireadh sciobtha le mursantacht na bhfrith-Chonraetheoirí ó dheas. I ndiaidh cathanna troma timpeall ar Bhaile an Róistigh, tuigeadh d'fhrith-Chonraitheoirí Chorcaí go raibh an cluiche caillte, agus chuir siad a mbeairicí trí thine sular scaip siad. Ar an deichiú lá de Mhí Lúnasa, ghabh na Saorstátairí cathair Chorcaigh, agus ar an lá arna mhárach, thréig Liam Ó Loingsigh agus a chuid Óglach Mainistir Fhear Maí, an chathair dheireanach i "bPoblacht na Mumhan".
Chuaigh na Saorstátairí ón bhfarraige i dtír in áit eile freisin, mar atá, i gCuan Modh i gContae Mhaigh Eo. Ceithre chéad fear a bhí ann chomh maith le gluaisteán armúrtha agus gunna mór. B'é Críostóir Ó Máille a bhí i gceannas ar na trúpaí seo, agus ghabh siad Cathair na Mart le fáilte a fhearadh roimh cholún eile de chuid an tSaorstáit, an ceann a bhí ag teacht ó Chaisleán an Bharraigh, agus Seán Mac Eoin mar cheannfort air. Chuaigh colún eile go Contae Dhún na nGall le scaipeadh na mionéan a chur sna fórsaí frith-Chonartha i dTír Chonaill.
An Cogadh faoin Tuath
thumb|Carr armúrtha i gContae Chorcaí i rith an chogaidh Bhí na cathracha gafa ag an Saorstát anois, ach ina dhiaidh sin féin, bhí na frith-Chonraitheoirí ar fud na tuaithe i gcuid nár bheag den tír, agus iad ag cur treallchogaíochta. Bhí trúpaí frith-Chonartha in ann an-troid a chur in Iarthar Chontae Chorcaí agus Chontae Chiarraí, chomh maith le Contae Phort Láirge, Contae Mhaigh Eo agus Contae Shligigh. Cuireadh cathanna timpeall ar Dhún Dealgan fosta, agus Proinsias Mac Aodhagáin i gceannas ar na Poblachtánaigh ansin. Ar dtús, b'fhearr leis an Aodhagánach fanacht neodrach i leith an dá thaobh sa chogadh, ach nuair a chaith na Saorstátairí i dtóin an phríosúin i nDún Dealgan é, d'éalaigh sé agus a chuid fear as an ngéibheann agus d'imir siad díoltas ar na Státairí, agus iad ag cur treallchogaíochta orthu in aice leis an teorainn nua idir an Saorstát agus na Sé Chontae.mion
Thóg sé ocht mí eile ar na Saorstátairí an cogadh a thabhairt chun críche. Bhí an cogadh féin ag dul chun cruálachta, agus an fheallmharfóireacht is an bhrúidiúlacht ag dul i dtreise. Fuair Art Ó Gríofa bás le fuiliú na hinchinne ar an dóú lá déag de Mhí Lúnasa, agus deich lá ina dhiaidh sin, mharaigh na frith-Chonraitheoirí an Coileánach i luíochán i mBéal na mBláth, Contae Chorcaí. B'é Liam Mac Cosgair a tháinig i gceannas ar rialtas an tSaorstáit anois, agus b'é an Ginearál Risteard Ó Maolchatha a ghlac le dualgaisí an ardcheannasaí mhíleata.
I Mí Dheireadh Fómhair, chuir de Valera Rialtas Poblachtánach dá chuid féin ar bun in éineacht le teachtaí frith-Chonartha na chéad Dála. Faoin am seo, áfach, níor thug aon duine aird air. Bhí na Poblachtánaigh ag cailleadh fóid go tapaidh, agus cibé scéal é, bhí siad dílsithe dá gcuid ceannfort míleata, seachas d'aon chineál rialtas sibhialta nó tofa. mion|Fionán Lynch agus Eoin O'Duffy mion|"príosúnach cogaidh", 22 Iúil 1922
Geimhreadh fuar
Sa geimhreadh, tháinig brúidiúlacht i leaba na cogaíochta, agus tosaíodh ar chimí cogaidh a chur chun báis. Bhí an Coileánach ag iarraidh gan dul thar fóir leis an mbrúidiúlacht, agus é ag iarraidh an dá fhaicsean a thabhairt chun síochána. Ní raibh polasaí seo an athmhuintearais rathúil ar aon nós, áfach, nó mar is eol dúinn, b'é cabhóg an Choileánaigh féin é. I ndiaidh a bháis siúd, Rinneadh mórchuid na mbásuithe le linn Cogadh Cathartha na hÉireann faoi na cumhachtaí éigeandála a bhí glactha ag an tríú Dáil ag deireadh Mheán Fómhair 1922, lenar ligeadh do chúirteanna míleata.
Deireadh Brúidiúil an Chogaidh
Contae Brunswick, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Brunswick atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 107,431 duine ann. Is é Bolivia a phríomhbhaile contae.
Cogadh Cathartha na hÉireann
Geimhreadh fuar
Tháinig an tsíocháin i Mí na Bealtaine sa bhliain 1923, ach níor chuir sé deireadh leis an dúnmharfóireacht seo. Mar shampla, d'fhuadaigh na Saorstátairí Nollaig Lemass, deartháir Sheáin, i Mí Iúil 1923, agus dhumpáil siad a chorpán marbh i sléibhte Chill Mhantáin, i gcóngar do Ghleann Cria, áit ar thángthas air i Mí Dheireadh Fómhair sa bhliain chéanna.mion|22 Iúil 1922, Óstán Granville, Port Láirge mion|18 Iúil 1922, Sráid Uí Conailll, BÁCCruálach is uile mar a bhí an feachtas dúnmharfóireachta seo, ní féidir a rá nach gcuideodh sé leis na Saorstátairí an lámh in uachtar a fháil ar iarsmaí na bhfrith-Chonraitheoirí. Ní raibh na Poblachtánaigh ábalta cath éifeachtúil a chur ar na Státairí, ós rud é nach raibh an daonra sibhialta fonnmhar dídean a thabhairt dóibh anois, mar a bhí le linn Chogadh na Saoirse. Ní raibh an Eaglais Chaitliceach sásta tacú leo ach an oiread, nó d'eisigh easpaig na hÉireann comhráiteas inar fhógair siad go raibh na frith-Chonraitheoirí eascoiteannaithe ón gComaoineach Naofa agus ón bhFaoistin. De cheal tacaíochta, chuaigh feachtas na bhfrith-Chonraitheoirí in éag. Ghéill Liam Ó Déasaigh é féin d'fhórsaí an tSaorstáit i Mí Feabhra 1923, agus é ag áitiú ar na Poblachtánaigh eile a shampla féin a leanúint.
Dílseoirí á n-ionsaí
Fág is gurb é an Conradh ba trúig don chogadh ar dtús, bhí sé de chlaontacht sna frith-Chonraitheoirí an chúis a chomhionannú le cúis na mbocht is na nocht. Mar sin, d'ionsaigh siad úinéirí saibhre talún ar Phrotastúnaigh iad, agus ar ndóigh, ní raibh na feirmeoirí beaga sábháilte ach an oiread, má bhí an creideamh mícheart acu, nó má thaobhaigh siad leis an dream mícheart. Is iomaí duine acu seo a thacaigh leis na Sasanaigh nuair a bhí Cogadh na Saoirse á chur, ach bhí daoine ina measc nár thacaigh, freisin.
Mar sin, bhí blas den tseicteachas ag baint le hionsaithe den chineál seo, siúd is nach raibh mórán luiteamais ag na frith-Chonraitheoirí le Caitlicigh ach an oiread, más dílseoir a bhí ann - is é sin, duine a thacaigh leis na Sasanaigh le linn an chéad chogadh. D'fhéach rialtas an tSaorstáit leis na Protastúnaigh a chosaint ar na hionsaithe seo, agus cuireadh constáblacht ar leith ar bun i gContae Lú ar an séala seo. Ábhar conspóide is ea i gcónaí na hionsaithe seicteacha a rinneadh ar na Protastúnaigh le linn na hainrialach i ndiaidh an Chogaidh Chathartha.
Torthaí
Bhuaigh na Státairí toisc go raibh tacaíocht fhormhór an phobail acu, go háirithe. Bhí olltoghchán ann ar 27 Lúnasa 1923. Seo iad na torthaí: Teachtaí ar thaobh an Chonartha -. 108 teachta;
Poblachtaigh' in éadan an Chonartha - 44 teachta. mion|sochraid Michael Collins: bhí slua ollmhór ag an tórramh, 28 Lúnasa 1922, BÁC Dhiúltaigh na 44 'Poblachtach' glacadh leis an Saorstát agus dhiúltaigh siad freisin suí sa Dáil. Ós rud é gurbh iad Cumann na nGael an páirtí ba mhó, bhunaigh siad rialtas agus dearbhaíodh a gceannaire, Liam Tomás Mac Cosgair, mar Uachtarán ar Dháil Éireann.
Costais
Mhair an cogadh cathartha idir an tIRA. agus 'saighdiúirí rialta' arm an tSaorstáit ar feadh bliana, beagnach. Maraíodh níos mó daoine agus rinneadh níos mó damáiste ná mar a rinneadh i gCogadh na Saoirse in éadan fórsaí Shasana, cogadh a mhair ar feadh dhá bhliain go leith. Is iomaí gníomhaí tábhachtach de chuid ghluaiseacht an neamhspleáchais a bhásaigh dá dheasca, cosúil le Mícheál Ó Coileáin féin. Rinne an dá thaobh ainghníomhartha agus coireanna. Mharaigh na frith-Chonraitheoirí roinnt mhaith Teachtaí Dála, agus chuir siad trí thine tithe a raibh fiúntas agus luach stairiúil ag roinnt leo, cosúil le Halla Uí Mhórdha i Maigh Eo, ó tharla go raibh úinéir na háite in éis suíomh Seanadóra a bhaint amach. clé|mion|175x175px|Ernest Blythe Fiú nuair a bhí siad ag cúlú roimh na Saorstátairí, rinne na Poblachtánaigh an-dochar d'infreastruchtúr agus do gheilleagar na tíre, agus bhí eacnamaíocht na hÉireann i bhfad ag fáil bisigh ón léirscrios sin.
Cuireadh thart ar dhá mhíle déag d'fhrith-Chonraitheoirí i mbraighdeanas i ndiaidh an chogaidh, agus níor scaoileadh an chuid ba mhó acu saor roimh an mbliain 1924. Nuair a d'fhógair Proinsias Mac Aodhagáin deireadh an fheachtais, chuaigh ocht míle cime cogaidh ar stailc ocrais mar agóid in aghaidh an dóigh a rabhthas ina gcoinneáil i bpríosún i gcónaí. mion|262x262px Tá siadsan ann, áfach, a deir nár thiontaigh an cogadh amach leath chomh fuilteach agus a d'fhéadfadh sé: is féidir é a chur i gcomparáid le cogadh cathartha na Spáinne nó na Rúise. Thairis sin, níor ghlac an Garda Síochána, constáblacht úrbhunaithe an tSaorstáit, páirt ar bith sa chogadh. Mar sin, bhí fórsa póilíneachta ag an stát ó thús, fórsa a bhí neamharmtha agus neamhpholaitiúil.
Tuaisceart Éireann
Cuireadh an cogadh idir dhá fhaicsean de náisiúnaithe. Mar sin, rinneadh neamhshuim de cheist an oirthuaiscirt. Dá mb'é an réigiún sin a bheadh i gcroílár an chogaidh, is dócha gur cogadh seicteach amach is amach a bheadh ann, agus na sluaite móra de shibhialtaigh á marú ar chúiseanna seicteacha. Le fírinne, b'é an cogadh cathartha idir na hÉireannaigh féin ba phríomhchúis leis gur tháinig an stáitín Oráisteach slán as an bhfaopach ar fad. Nó bhí sé pleanáilte ag an gCoileánach cheana féin feachtas treallchogaíochta a chur ar an oirthuaisceart, agus b'é an cogadh cathartha amháin a tháinig idir é agus an scéim seo. Mar a fheictear an scéal dúinn inniu, is iontach linn nár chuir na hÓglaigh thuaidh aon troid ar údaráis an stáitín, ach is amhlaidh go raibh an chuid ba mhó acusan sásta dílseacht a thabhairt don Choileánach agus don tSaorstát. Chuaigh tuilleadh is míle óglach ón oirthuaisceart sna saighdiúirí sa Saorstát, fiú. mion|257x257px|Liam Tomás Mac Cosgair
Fianna Fáil
I ndiaidh an chogaidh, bhí Eamon de Valera i bhfad ag iarraidh áitiú ar na frith-Chonraitheoirí i Sinn Féin glacadh leis an Saorstát mar uirlis pholaitiúil a bhféadfaí leas a bhaint aisti le saoirse iomlán a bhaint amach d'Éirinn. Nuair nach raibh formhór an pháirtí sásta leis an smaoineamh seo, thréig de Valera Sinn Féin in éineacht le lucht a leanúna, Proinsias Mac Aodhagáin ina measc, agus bhunaigh siad páirtí Poblachtánach nua, Fianna Fáil - páirtí a bhí "beagáinín bunreachtúil" nó "cineál bunreachtúil", mar a dúirt de Valera féin (slightly constitutional an bunleagan Béarla). Níor fágadh mórán de Shinn Féin ann, mar pháirtí. Bhí an tIRA i bhfad ní ba mhó agus ní ba láidre ná riamh, agus ar feadh tamaill, ba nós leis na hÓglaigh Phoblachtánacha meas "a bpáirtí féin" a bheith acu ar Fhianna Fáil, go dtí gur chuir de Valera cosc ar an bPoblachtánachas míleata sa bhliain 1936.
Burley, Rutland
Is baile suite in Rutland Shasana é Burley. Tá Burley suite in oirthear láir na tíre. Bhí cónaí ar 577 duine ann sa bhliain 2001.
Clipsham
Is baile suite i Rutland é Clipsham.
Burley, Rutland
mion|clé|Burley on the Hill, teach mór in Burley
Cogadh Cathartha na hÉireann
Oidhreacht
mion|280x280px|Richard (Risteárd) Mulcahy agus a bhean Josephine, Meán Fómhair 1922 Mar is dual do gach cogadh cathartha, d'fhág Cogadh na gCarad in Éirinn goimh fhadsaolach ina dhiaidh, agus má tháinig cneasú thar an ngoimh sin, ní leigheas iomlán a bhí ann. Idir 1920idí - 2020idí, b'iad Fianna Fáil agus Fine Gael an dá pháirtí is cumhachtaí sa tír, is é sin, an dá pháirtí a sheasann do dhá thaobh an chogaidh seo.
Thairis sin, chuaigh cuid mhór de shliocht na bhfear seo agus de shliocht a sleachta leis an bpolaitíocht, rud a choinnigh an tseanghoimh beo. Sna tríochaidí, i ndiaidh d'Fhianna Fáil na toghcháin a bhaint an chéad uair, bhí an chuma ar an scéal ar feadh tamaill go raibh an cogadh cathartha le pléascadh amach arís, agus na Léinte Gorma, eagraíocht armtha de chuid na Saorstátairí, ag siúl na sráideanna. Ar ámharaí an tsaoil, maolaíodh ar an ngéarchéim de réir a chéile. Nuair a tháinig na caogaidí, bhí sé sábháilte a rá gur fhág an gunna an pholaitíocht ar an taobh theas den teorainn.
Contae Bladen, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Bladen atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 35,190 duine ann. Is é Elizabethtown a phríomhbhaile contae.
Ceann Ear
Is oileán é Ceann Ear, i ngar d'Eilean Heisgeir.
Eitleonaic
Tugtar eitleonaic ("eitilt" + "leictreonaic") ar an ngléasra leictreonaice a úsáidtear leis an eitleán a phíolótú is a threorú le linn na heitilte. Cuid den eitleonaic iad na córais chumarsáide agus aerloingseoireachta, an t-uathphíolóta agus an córas bainistíochta eitilte (FMS). Uaireanta, tugtar eitleonaic ar ghléasanna leictreonacha eile ar bhord an eitleáin freisin, cosúil leis an gcóras físeáin le haghaidh na bpaisinséirí, siúd is nach bhfuil baint dá laghad ag an ngléasra seo le riachtanaisí na haerloingseoireachta. Sa lá atá inniu ann, tá ríomhairí leabaithe i gcuid mhaith den eitleonaic. Eitleonaic a thugtar freisin ar na córais aerloingseoireachta ar bhord an spásbháid.
Stair
Tá gutháin raidió, nó raidiónna gutha déthreo, á n-úsáid ar bhord na n-eitleán ón tréimhse roimh an Dara Cogadh Domhanda anuas, agus iad ina gcuidiú tábhachtach leis na misin eitilte a chomhordnú agus leis an eitleán a choinneáil ar an treo. Bhí na gléasanna ba mhoiche bunaithe ar na folúsfheadáin, agus iad an-mhór. Mar sin, ní raibh ach an painéal stiúrtha i gcábán an eitleáin, agus an chuid eile den ghuthán suiteáilte in áit éigin eile den chabhail. Go gairid i ndiaidh an chogaidh, caighdeánaíodh na han-ardmhinicíochtaí raidió, agus tháinig na trasraitheoirí in áit na bhfolúsfheadán. Níor tháinig mórán athrú orthu ó na seascaidí anuas, áfach.
Ar dtús, chaithfeadh an píolóta nó an t-aerloingseoir cluasáin a chur air agus láine na fuaime i leathchluasán amháin a chur i gcomparáid leis an gceann eile, leis an treo ceart a choinneáil. Ina dhiaidh sin, d'fhorbair cineálacha éagsúla de chórais aerloingseoireachta:
An rabhchán raidió neamhthreo
B'é an rabhchán raidió neamhthreo an chéad chóras leictreonach a tháinig in úsáid go fairsing san aerloingseoireacht. Na chéad stáisiúin raidió le haghaidh aerloingseoireachta, ba rabhcháin raidió neamhthreo ardchumhachta iad, agus iad curtha ar feadh bealtaí eitilte oíche a bhí marcáilte le rabhcháin daite sholais roimhe sin. An chuid den chóras atá suiteáilte ar bhord an eitleáin le comharthaí a ghlacadh ón rabhchán raidió, tugtar uathaimsitheoir treo nó aimsitheoir treo uirthi. Taispeánann snáthaid na hionstraime don eitleoir, cá bhfuil an rabhchán. Baineann na rabhcháin raidió úsáid as na bannaí ísealmhinicíochta agus meánmhinicíochta, agus ós rud é nach bhfuil siad costasach, bíonn siad coitianta go maith ar na haerphoirt is lú i gcónaí, siúd is go bhfuil an Córas Suite Domhanda (GPS) ag cur ruaigeadh orthu de réir a chéile.
An córas uileraoin an-ardmhinicíochta
Tá an córas uileraoin an-ardmhinicíochta níos díonaí ar an trasnaíocht a thagann as na stoirmeacha toirní, agus cuireann sé leis an gcruinneas. Tá sé ina chrann taca don aerloingseoireacht i gcónaí. Cuireann sé ar chumas an aerloingseora an líne ghathach a aimsiú, is é sin, an líne ón tarchuradóir amach ar uillinn áirithe ón tuaisceart maighnéadach. Ansin, taispeánfaidh gléas ar leith, táscaire an diallta ón gcúrsa, an oiread atá an t-eitleán ag tréigean an treo cheaptha. Tá gléas fadtomhaiste curtha le cuid mhaith tarchuradóirí agus glacadóirí córais uileraoin, lena thaispeáint cá fhad atá an stáisiún ón eitleán.
An córas tuirlingthe ionstraimí
Foireann ionstraimí is ea an córas seo a chuireann ar chumas an aerloingseora ceann tuirlingthe an rúidbhealaigh a aimsiú. Tá lógánóir ann leis an treo ceart a fháil, fána sleamhnaithe mar threoir airde, agus rabhcháin mharcála leis an bhfad a thaispeáint. Is féidir gléasra fadtomhaiste a bheith ann freisin, chomh maith le lógánóir compáis, is é sin, rabhchán raidió agus é ag taispeáint tús na coda deireanaí den chúrsa tuirlingthe roimh an rúidbhealach.
An Trasfhreagróir
Is é is trasfhreagróir ann ná trasghlacadóir a ghlacann le "ceistiúcháin" ó radarchóras rialaithe an aerthráchta agus é ag tarchur cód digiteach mar fhreagra. Cuidíonn an radar tánaisteach seo leis an radarchóras an t-eitleán a aimsiú níos fearr ná mar a bheadh indéanta i dtuilleamaí an radar talún amháin. An córas seo atá bunaithe ar chomhoibriú stáisiún an radair agus an radarghléasra breise ar bhord an eitleáin, tugtar córas radar-rabhcháin rialaithe aerthráchta air.
Maidir le trasfhreagróir den chineál "modh C", tugann sé freisin airde eitilte an eitleáin, agus í tomhaiste de réir bhrú an aeir timpeall. Tá trasfhreagróirí nua-aimseartha den chineál "modh S" ábalta freagra fada digiteach a thabhairt a cheadaíonn d'fhoireann rialaithe an aerthráchta an t-eitleán a aithint thar gach eitleán eile fiú gan oiread is focal a bhéith á labhairt ag an bpíolóta leis an bhfoireann rialaithe. Is féidir le trasfhreagróir den chineál seo, freisin, eolas digiteal i dtaobh na n-imthosca tráchta a ghlacadh ón bhfoireann rialaithe agus a thaispeáin don phíolóta.
Seasann na litreacha úd IFF don chineál trasfhreagróra a úsáidtear ar eitleáin mhíleata. Is é is brí leis na litreacha ná "aithint an namhad thar an gcara" (identification friend or foe). Is léir go bhfuil gléasra breise ag dul leis an gcineál seo trasfhreagróra agus é ag freastal ar shainriachtanaisí na heitleoireachta míleata.
Gléasra fadtomhaiste
Úsáidtear an gléasra fadtomhaiste (Distance Measurement Equipment, DME) leis an bpíolóta a chur ar an eolas faoi cá fhad atá a eitleán ón chéad stáisiún VOR eile. Mar sin, is féidir leis an bpíolóta a áit a aimsiú go cruinn, ach treo-uillinn agus fad a bheith aige ón stáisiún VOR. Ar ndóigh, caithfidh sé go bhfuil a fhios aige cá bhfuil an stáisiún féin suite ar an mapa. Is gnách tagairt a dhéanamh do chórais den chineál sin mar "VOR/DME". Cuid is ea an gléasra fadtomhaiste freisin den chóras loingseoireachta míleata a úsáidtear go forleathan sna Stáit Aontaithe, is é sin, TACAN (TACtical Air Navigation, nó aerloingseoireacht oirbheartaíochta). Tugtar VOR-TAC ar stáisiún talún a bhaineann úsáid as an gcóras VOR agus as TACAN in éineacht. Tá minicíochtaí na radathonnta a mbaineann VOR agus DME nó VOR agus TACAN leas astu ceangailte dá chéile de réir na gcaighdeán idirnáisiúnta. Má shocraíonn an píolóta a ghléasra ar mhinicíocht ar leith VOR, roghnóidh an gléasra an mhinicíocht cheart le haghaidh DME nó TACAN go huathoibríoch
An Córas Suite Domhanda (GPS)
Nuair a tháinig an Córas Suite Domhanda in úsáid, d'athraigh an aerloingseoireacht go mór, le linn na heitilte agus na tuirlingthe araon.
Contae Burke, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Burke atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 90,912 duine ann. Is é Morganton a phríomhbhaile contae.
Eitleonaic
An Córas Suite Domhanda (GPS)
Go traidisiúnta, bhíodh na heitleáin ag dul ó áis loingseoireachta raidió amháin go háis loingseoireachta raidió eile, ó chóras uileraoin an-ardmhinicíochta amháin go córas uileraoin an-ardmhinicíochta eile mar shampla. Aerbhealaí a thugtar ar na bealaí ó áis amháin go háis eile. Ní hé an t-aerbhealach den chineál seo an bealach is giorra ó aerfort go haerfort de ghnáth, ach ní bhíodh an dara rogha ann a cheadódh don eitleán a bealach a dhéanamh go sábháilte nuair nach raibh de leideanna agat ach na hionstraimí le teacht ar aghaidh. D'athraigh an Córas Suite Domhanda an scéal go hiomlán, nó cuireann sé ar chumas fhoireann an eitleáin an loingseoireacht a dhéanamh go díreach, gan cabhair a iarraidh ón talamh. Spárálann sé cuid mhaith breosla agus ama ar na heitleáin.
San am céanna, áfach, tarraingíonn an "ródú díreach" seo cuid mhaith fadhbanna do chóras rialaithe an aerthráchta. Is é is bunchuspóir don chóras sin ná na heitleáin a choinneáil scartha ó chéile, ar eagla an imbhuailte. Dá mbeadh gach eitleán ag déanamh a bealaigh as a stuaim féin, gan cuidiú a lorg ó na stáisiúin talún, ní bheadh aon nasc idir na heitleáin a chuirfeadh ar eolas iad faoi áit a chéile.
D'athraigh an Córas Suite Domhanda an eitlíocht le linn an bhealaigh anuas ón aer i dtreo an aerfoirt, chomh maith. Nuair nach féidir bheith i muinín an radhairc, agus an t-aer chomh lán le scamaill agus ceo, caithfidh foireann an eitleáin cloí leis na rialacha faoin eitilt ionstramach. De réir na rialacha seo, caithfidh an t-eitleán dul i muinín an ghléasra loingseoireachta le treoir a fháil idir ingearach agus cothrománach agus le rúidbhealach áirithe a aimsiú le haghaidh laindeála.
Go traidisiúnta, bhí áiseanna talún de dhíth leis an tuirlingt a dhéanamh i muinín na n-ionstraimí, áiseanna cosúil leis an gcóras uileraoin an-ardmhinicíochta, an rabhchán raidió neamhthreo agus an córas tuirlingthe ionstraimí. Má úsáidtear an Córas Suite Domhanda, is féidir tuirlingt ionstraimí a dhéanamh gan trealamh talún, rud a bhaineann go mór den chostas. Mar sin, is féidir le haerfoirt bheaga inniu an tuirlingt ionstraimí a cheadú, cé nach bhfuil trealamh daor sa talamh acu le cuidiú leis na heitleáin a mbealach anuas a dhéanamh i muinín na n-ionstraimí. Na glacadóirí a úsáidtear ar bhord na n-eitleán féin le teacht i dteagmháil leis an gCóras Suite Domhanda, tá siad níos saoire ná an trealamh traidisiúnta, níl ach aon aeróg bheag amháin de dhíth orthu, agus is sár-annamh is gá iad a chalabrú.
Cottesmore, Rutland
Is baile suite i Rutland é Cottesmore.
Ceann Iar
Is oileán é Ceann Iar, i ngar d'Eilean Heisgeir.
Àird Chrònaidh
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Àird Chrònaidh.
Contae Buncombe, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Buncombe atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 238,318 duine ann. Is é Asheville a phríomhbhaile contae.
Steve Claridge
Is iarimreoir agus bainisteoir é Steve Edward Claridge (r.10 Aibreán, 1966). D'imir sé le Fareham Town ón séasúr 1983-1984. D'imir sé le Bournemouth ón séasú 1984-1985. D'imir sé le Weymouth ó 1985 go 1988. D'imir sé le Aldershot ó 1988 go 1990. D'imir sé le Cambridge United ó 1990 go 1994. D'imir sé le Birmingham City F.C. ó 1994 go 1996. D'imir sé le Leicester City ó 1996 go 1998. D'imir sé le Portsmouth F.C. ó 1998 go 2001. D'imir sé le Millwall ó 2001 go 2003. D'imir sé le Weymouth ón séasúr 2003-2004. D'imir sé le Brentford agus Bradford City ó 2004 go 2005. D'imir sé le Bournemouth arís 2006 go 2007. D'imir sé le Harrow Borough ó 2007.
D'oibrigh sé sé ina bhainisteoir le Portsmouth F.C. ó 2001 go 2002. Bhí sé ina bhainisteoir le Weymouth ó 2003 go 2004. D'oibrigh sé le Millwall ar an bhliain 2005.
The X Factor (sraith 12 an RA)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é The X Factor, a thosnaigh sna Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Thosaigh an dara sraith déag de The X Factor ar an 29 Lúnasa, 2015 agus chríochnaigh sé ar 13 Nollaig, 2015.
Steinileas
Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na Gréige agus stair na Gréige é Steinileas (Σθένελος, nó Sthenelos as Sean-Ghréigis[4]; Sthenelus as Béarla[1][2]).
The X Factor (sraith 12 an RA)
Breithiúna agus Láithreoirí
D'fhág Dermot O'Leary ar an 27ú Márta 2015 agus tá Caroline Flack agus Olly Murs ann ina áit. Tá Caroline ag filleadh tar éis briseadh bliana agus Olly ag filleadh tar éis briseadh dhá bhliain.
Steinileas
Rí ar chathair Micéanae ab ea Steinileas[3]. Ba iad Peirséas agus Andraiméide a thuismitheoirí. Ba é Eoraistéas a mhac.
The X Factor (sraith 12 an RA)
Breithiúna agus Láithreoirí
D'fhógair Sarah-Jane Crawford go raibh sí ag imeacht ar an 11 Bealtaine 2015. Fógraíodh ar an 18 Meitheamh go raibh Rochelle Humes agus Melvin Odoom, le teacht in áit Crawford.
D'fhill Simon Cowell agus Cheryl Fernandez-Versini. Ní bheidh Louis Walsh ag filleadh. D'fhógair sé go raibh sí ag imeacht ar an 14 Bealtaine 2015 ag rá: "The truth is I've done it for 11 years; I never thought I would even be on TV for four or five. To get 10 was great, to get 11 was amazing - I'm not hanging around for them this year." Dúirt sé ina dhiaidh sin, "But I wasn't sacked, I haven't been hired and I'm not hanging around." Fógraíodh ar an 16 Meitheamh go raibh Fernandez-Versini ag filleadh le breithimh nua, sraith 9 aoi-hbreitheamh, Rita Ora agus BBC Radio 1 DJ, Nick Grimshaw, in áit Walsh agus iar Spice Girl Mel B.
Campa Tosaithe
Thóg an campa tosaithe ar siúl ón 27 Iúil go 31 Iúil.
Six Chair Challenge
Thóg an Six Chair Challenge ar siúl ar an 1 agus 2 Meán Fómhair.
Débhéascna
Coincheap sochtheangeolaíoch is ea an débhéascna. Ciallaíonn sí go bhfuil an tsochaí iomlán dátheangach, i gcruth is go n-úsáidtear teanga amháin i réimsí áirithe den tsaol agus den chultúr, agus teanga eile sna réimsí eile. Débhéascna atá i gceist freisin má tá an teanga scríofa chomh difriúil leis an teanga labhartha agus nach féidir í a úsáid go nádúrtha sa ghnáthchumarsáid.
Níl débhéascna i gceist leis an ngnáthdhifríocht idir an teanga scríofa agus an teanga labhartha, nó idir teanga na huasalaicme agus teanga na hísealaicme. Faoi imthoscaí na débhéascna, ní rithfeadh sé leis na huaisle féin an teanga scríofa, nó an "leagan ard", a úsáid le scéal magaidh a insint dá gcairde, ó bheadh sé mínádúrtha ar fad.
Samplaí den débhéascna:
Contae Cabarrus, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Cabarrus atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2016, bhí daonra 201,590 duine ann. Is é Concord a phríomhbhaile contae.
An Úisbéiceastáinis
Teanga Tuircice is ea an Úisbéiceastáinis nó an Úisbéicis (O‘zbek tili nó Ўзбек тили). Labhraíonn 23.5 milliún duine í, go háirithe san Úisbéiceastáin. Tá cuid mhór canúintí ann, agus iad an-difriúil le chéile, ach mar sin féin, tuigeann na hÚisbéicigh go léir an chanúint chaighdeánaithe.
Cosúil leis na teangacha Tuircice eile, fuair an Úisbéiceastáinis a lán focal ar iasacht ón bPeirsis agus ón Araibis. Thairis sin, áfach, d'imir an Pheirsis (nó an Táidsícis) an-tionchar ar fhuaimeanna na hÚisbéiceastáinise, ionas nach bhfuil comhcheol na ngutaí sa teanga chaighdeánach, cé gur ceann de na saintréithe is tábhachtaí é ag na teangacha Tuircice. Bíonn sé le fáil ina lán canúintí, áfach.
Roimh bhlianta an tSóivéadachais, ba nós leis na hÚisbéicigh a gcuid scríbhneoireachta a dhéanamh san aibítir Arabach. Tugtar "Chagatay" nó "Chag'otay" ar an gcineál caighdeán a bhí acu san am sin. Bhí an teanga Chagatay á saothrú ag lucht labhartha na dteangacha Tuircice ar fud Lár na hÁise go dtí gur thosaigh na húdaráis Shóivéadacha ag forbairt leaganacha caighdeánacha de na canúintí áitiúla agus ag cur na haibítre Coireallaí i bhfeidhm orthu. B'ansin a tháinig an Úisbéicis ar an bhfód an chéad uair mar theanga scríofa ar leith.
Nuair a tháinig deireadh le ré an Aontais Shóivéadaigh, chinn na hÚisbéicigh, cosúil lena lán eile de na náisiúin iar-Shóivéadacha a raibh teangacha Tuircice á labhairt acu, ar na litreacha Laidineacha a chur in ionad na litreach Coireallach. Murab ionann agus na náisiúin eile den chineál sin, áfach, ní dhearna siad aithris ar chóras litrithe na Tuircise. Roghnaigh siad scéim thraslitrithe nach mbeadh aon litir ann nárbh fhéidir a scríobh ar an méarchlár caighdeánach Meiriceánach. Mar sin, in áit sínte fada nó comharthaí foghraíochta eile den chineál sin a ghreamú de na litreacha, chuaigh siad i dtuilleamaí uaschamóga.
Empingham
Is baile suite i Rutland é Empingham.
Sibhinis
Is oileán í Sibhinis, i ngar d'Eilean Heisgeir.
Áird Heisleag
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Áird Heisleag.
Essendine
Is baile suite i Rutland é Essendine.
Double Dutchess
Is é Double Dutchess an dara halbam ó Fergie. Scaoileadh ar an 22 Meán Fómhair 2017 é.
Cúlra
Dúirt Fergie i Meitheamh 2015 go raibh sí beagnach críochnaithe leis an albam. Dúirt sí ar Facebook go mbeadh an t-albam amach ag tús 2017.
Limburg (an Ísiltír)
Is cúige de chuid na hÍsiltíre é Limburg atá suite in oirdheisceart na tíre. Is é Maastricht an phríomhchathair. Tá teorainneacha aige leis an mBheilg ó dheas, le Brabant Thuaidh ó thiar, le Gelderland ó thuaidh, agus leis an nGearmáin ó thoir.
Naisc
http://www.limburg.nl
Áird an Dreaghainn
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Áird an Dreaghainn.
Geomoirfeolaíocht
Is éard is Geomoirfeolaíocht ann (ón Ghréigis: γῆ, gê, "talamh", μορφή morphḗ, "foirm", agus λόγος, lógos "staidéar") ná an staidéar eolaíoch ar bhunús agus éabhlóid na ngnéithe  topagrafacha agus  bataiméadracha  cruthaithe ag na próisis fhisiceacha, cheimiceacha nó bhitheolaíocha, a fheidhmionn ar nó in aice dhromchla an Domhain. Bíonn geomoirfeolaithe ar thóir na tuisceana ar; cén fáth a mbreathnaíonn na tírdhreacha mar a amharcann siad, chun staire agus dinimice na n-athruithe ar na tírghnéithe a thuiscint.
Siolaigh
Is oileán é Siolaigh, i ngar d'Eilean Heisgeir, Comhairle nan Eilean Siar.
Edith Weston
Is baile suite i Rutland é Edith Weston.
Áird Mhéar
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Áird Mhéar.
RMS Lusitania
mion|clé|An bialann sa chéad ghrád, stíl [[Louis XVI na Fraince|Louis XVI, cárta phoist]] Bhí an RMS Lusitania ina long phaisinéirí de chuid na Ríochta Aontaithe. Ba cheann de loinge an Líne Cunard í. Seoladh í i mí Mheán Fómhair 1907 agus d'fhreastail sí ar an mbealach idir Learpholl agus Nua-Eabhrac.
mion|clé
Long ollmhór
Bhí an Lusitania ar cheann de na loinge ba mhó agus ba ghasta ar domhan í ag an am sin.
Bhí sé dheic aici, cinn faoi leith do na paisinéirí sa chéad ghrád, cinn eile sa dara ghrád agus sa tríú ghrád. Fiú sa tríú ghrád bhí cábáin le 2, 4 6 agus 8 leaba iontu.
Bhí radaiteileagrafaíocht, solas leictreach agus ardaitheoirí leictreacha inti chomh maith le córas aerchóirithe. Bhí 50% níos mó spáis ag na paisinéirí ná i longa eile agus bhí an troscán agus an fearas ar ardchaighdeán.
Bhí sí in ann seoladh ar luas 25 mhuirmhíle san uair, agus níor thóg sé ach ceithre lá go leith air an turas trasna an Atlantaigh a chur di.
Bá
mion|clé|Scannán The Sinking of the Lusitania le Winsor McCay mion|clé|Cuimneachán, [[An Seancheann, inniu]]
Ar an 1 Bealtaine 1915, d’fhág an Lusitania Nua-Eabhrac ar thuras farraige go Sasana, ar a 202ú turas trasna an Atlantaigh. Ba é a turas deireanach. mion|Muintir Riley, a tháinig slán as Ar 7 Bealtaine 1915 bhuail toirpéad an Lusitania, beagán míle ó dheas ó chósta Chorcaí, gar don Seancheann, agus aon mhíle déag amach ó Chionn tSáile. Fomhuireán leis an nGearmáin a chaith toirpéad léi agus a chuir go tóin poill í. U-bhád Gearmánach, an U-20, a bhí freagrach as an ionsaí.
Tharla pléasc inmheánach sa long. Chuaigh sí go tóin poill taobh istigh de 18 nóiméad. Bhí 1,962 paisinéir agus criú ar bord. Cailleadh 1,198 díobh agus tháinig 761 slán. I measc na marbh, bhí 128 saoránaigh de chuid Stát Aontaithe Mheiriceá. Tríocha is naonúr Éireannach a bhí ar an Lusitania agus ní fios cé mhéad a tarrtháladh. I measc na n-íospartach, fuair an dhéileálaí ealaíne Hugh Lane bás.
B'shin an líon ba mhó a cailleadh in aon eachtra mara amháin sa Chéad Chogadh domhanda.
Rabhadh
Bhí a fhios ag na na paisinéirí go raibh siad i mbaol a mbáis. D'eisigh an Ghearmáin rabhadh seachtain roimh ré. Ar 1 Bealtaine, bhí Ambasáid na Gearmáine tar éis fógraí a fhoilsiú sna nuachtáin Mheiriceánacha chun rabhadh a thabhairt do dhaoine gan taisteal ar an Lusitania.
'Fógraíodh dóibh (na paisinéirí) roimh dul ar an long dóibh go gcuirfí síos í ach bhí lucht na loinge chomh muiníneach astu féin nár chuireadar spéis san fhógra. Shíleadar leis nach bhféadfadh bád fo-uisce teacht suas le soitheach chomh mór leis an Lusitania.' mion|Cuimhneachán i gCóbh
Arm lón
Bhí an Lusitania ar “Liosta an Chabhlaigh” de chuid an Cabhlach Ríoga, agus sin an fáth a d'ionsaigh na Gearmánaigh é. Bhí arm lón á iompar ar an long (shéan rialtas Sasana ag an am go raibh arm lón air). Bhí ór á iompar aici freisin."'Bhí an Lusitania ar “Liosta an Chabhlaigh” go dtí mí Eanáir (1916). B’ionann é sin is a rá gur long den chabhlach cogaidh í.'"Níl míniú sásúil againn don dara pléasc a chur an long go tóin poill chomh tapa sin (laistigh de 18 nóiméad). Arbh é armlón rúnda nó deannach alúmanaim ba chúis léi? mion|clé|Master Edgar Palmer, íospartach 184. Maraíodh muintir Palmer go léir, curtha san olluaigh, Old Church Graveyard, in aice leis an [[Lidl i gCóbh inniu]] Dúirt rialtas na Breataine sa blhliain 1982 go raibh lastas arm ann (750 thonna nó níos mó), agus d'fhéadfadh dainséar a bheith ag baint leis sin. Tá an Lusitania fós ina luí thíos faoin uisce, 15 chiliméadar amach ó chósta Chorcaí, agus mianaigh thart timpeall na loinge. Deir tumadóirí inniu go bhfuil an long cosúil le cáis Eilvéiseach anois agus go bhfuil a lán mianach agus urchar in aice léi ar ghrinneall na farraige.
Bolscaireacht
D’úsáid rialtas Shasana an eachtra ina gcuid bolscaireacht a agus iad ag iarraidh ar Stáit Aontaithe Mheiriceá teacht isteach sa chogadh. Níor tharla sin go dtí mí Aibreáin 1917. Ach de bharr na bolscaireachta thacaigh a lán daoine i Meiriceá agus in Éirinn cúis na Sasanach sa chogadh.
Éiginnteacht
Scaoil Raimund Weissbach an toirpéad ar bord an an U-20. Tháinig sé ar ais go hÉirinn an bhliain dár gcionn in éineacht le Roger Casement. Ach sa bhliain 1966, cuireadh fáilte is fiche roimh Weissbach in Éirnn, le linn Comóradh 50 Bliain 1916.
Martin Coleman
Iománaí is ea Martin Coleman. As Contae Chorcaí dó, agus imríonn sé le foireann a chontae. Is coimeádaí cúil é.
Contae Camden, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Camden atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 9,980 duine ann. Is é Camden a phríomhbhaile contae.
Flannbhuí (dath)
Is é flannbhuí an dath idir buí agus dearg, ach is iondúil go mbaintear úsáid as an téarma oráiste ina ionad, sa lá atá inniu ann, do speictream an tsolais infheicthe. Braitheann súile an duine flannbhuí nuair a bhreathnaíonn siad solas le tonnfhad ceannasach idir thart ar 585 agus 620 nanaiméadar. I dteoiric na ndathanna traidisiúnta, is dath tánaisteach na líocha é, a tháirgtear trí buí agus dearg a mheascadh le chéile. Sa tsamhail datha Dearg-Glas-Gorm, is dath treasach é. Is é flannbhuí an 5,809ú focal is minice úsáid sa Ghaeilge. Tagann sé chun cinn uair amháin i ngach 270,537 focal.
Tugtar 'dath oráiste' ar go leor torthaí agus glasraí, mar shampla cairéid, puimcíní, prátaí milse, agus oráistí, ó charaitéiní, cineál lí fótaisintéisí. Tiontaíonn na líocha seo an fuinneamh solais a ionsúnn plandaí ón nGrian go fuinneamh ceimiceach le haghaidh fás na bplandaí. Ar an gcaoi chéanna, tá dath duilleoga an fhómhair ón lí céanna tar éis an clóraifill a bainte.
An téarma Gaeilge
Má chuardaíonn tú “oráiste” mar dhath i de Bhaldraithe, ní bhfaighidh tú “oráiste” ach gheobhaidh tú "flannbhuí". Má chuardaíonn tú "oráiste" san Fhoclóir Gaeilge-Béarla (Ó Dónaill, 1977), gheobhaidh tú amach gur toradh é, ach ní dath é. Tá "dath oráiste", ceart go leor, ar an mbealach céanna go bhfuil "dath féir" nó "dath sneachta".. Deirtear uaireanta gur 'flannbhuí' an leagan ceart ar an dath agus gurb é an toradh atá i gceist le oráiste. Mar sin féin is coitianta i bhfad oráiste anois. Mar shampla, is é 'oráiste' an 3,105ú focal is minice úsáid sa Ghaeilge agus is é 'flannbhuí' an 5,809ú focal, a thagann chun cinn uair amháin i ngach 72,639 focal.
Cáiliú Corn FIFA an Domhain 2018 – Grúpa G UEFA
Ba é Cáiliú Corn FIFA an Domhain 2018 Grúpa G UEFA ceann de naoi ngrúpa UEFA don Cháiliú Corn FIFA an Domhain 2018. Bhí An Spáinn, An Iodáil, An Albáin, Iosrael, An Mhacadóin agus Lichtinstéin sa ghrúpa.
Ward Cunningham
Is ríomhchláraitheoir é Howard G. Cunningham (rugadh 26 Bealtaine, 1949) a bhfuil aithne air mar gheall ar chumadh WikiWikiWeb. Is ceann de phríomh-cheannródaithe phatrúin dearaidh agus Extreme Programming é freisin. Bhunaigh sé an chéad suíomh vicí, ag an Portland Pattern Repository, ar 25 Márta, 1995. Tá sé ina chónaí faoi láthair i Portland, Oregon.
Geografaíocht chósta
thumb|Carnán [[aolchloch|aolchloiche Ordaivísí sleabhctha, ag taispeáint creimthe cósta. Osmussaar Thiar Thuaidh, an Eastóin.]]
Is éard is tíreolaíocht cósta ann ná an staidéar ar an comhéadan dinimiciúil idir an fharraige agus an talamh, ag ionchorprú an gheografaíocht fhisiceach (i.e. geomoirfeolaíocht chósta, geolaíocht agus aigéaneolaíocht) agus geografaíocht dhaonna (socheolaíocht agus stair) an chósta araon. Baineann sé le próisis síonchaithimh chósta a thabhairt chun soiléire, go háirithe tonnghníomhú, gluaiseacht dhríodair  agus freisin an aimsir, agus na bealaí ina mbíonn daoine ag idirghníomhú leis an chósta.
Contae Caldwell, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Caldwell atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 83,029 duine ann. Is é Lenoir a phríomhbhaile contae.
Contae Carteret, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Carteret atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2016, bhí daonra 68,890 duine ann. Is é Beaufort a phríomhbhaile contae.
Stocaigh
Is oileán é Stocaigh, i ngar d'Eilean Heisgeir.
Tuusula
Ceantar (Fionlainnis: kunta) ar aon leibhéal le cathair é Tuusula (Sualainnis: Tusby) agus é suite sách cóngarach do Heilsincí (An Fhionlainn), cé nach bhfuil sé ag críochantacht leis an bpríomhchathair.
Is iad na cathracha is na ceantair a bhfuil teorainneacha ag Tuusula leo ná Järvenpää, Vantaa, Nurmijärvi, Hyvinkää, Mäntsälä, Sipoo, agus Kerava. Tá Tuusula suite timpeall an locha úd Tuusulanjärvi. Tá trí shráidbhaile nó áitreabh i dTuusula, mar atá, Hyrylä (Sualainnis: Skavaböle, 20,000 duine), Kellokoski (Sualainnis: Mariefors, 4,300 duine), agus Jokela (5,300 duine). Bhí an áit dátheangach go dtí an bhliain 1943, ach anois, níl ach an Fhionlainnis oifigiúil sa cheantar. Mar sin féin, maireann pobal beag Sualainnise i ndeisceart an cheantair.
Ba luath a thosaigh Tuusula ag dul chun tionsclaíochta, agus inniu féin, níl an dífhostaíocht go dona san áit. Sa bhliain 1915, bunaíodh ospidéal siciatrach i gKellokoski.
Tá iomrá ar Tuusula mar áit mhór chultúrtha freisin. Sa bhliain 1872, fuair scríbhneoir náisiúnta na Fionlainne, Aleksis Kivi, bás i mbothán beag i dTuusula. Timpeall ar chasadh an chéid, shocraigh a lán ealaíontóirí síos in aice leis an loch, cois bhóthar na trá. Ina measc, bhí an scríbhneoir Juhani Aho, a bhí pósta ar an bpéintéir Venny Soldan-Brofeldt; an ceolchumadóir cáiliúil Jean Sibelius, an file J. H. Erkko agus a lán eile.
Sna 1990idí, bhí clú agus cáil ar an dráma úd Skavabölen pojat ("Na Buachaillí ó Skavaböle"), a thug cur síos ar shaol beirt bhuachaillí óga i Hyrylä sna seachtóidí agus sna hochtóidí. Cé gur dráma Fionlainnise a bhí ann, bhí ainm Sualainnise ar an áit sa dráma, toisc go dtagadh na stócaigh ar cuairt chuig a seanmháthair i Hyrylä, bean a raibh Sualainnis ó dhúchas aici. Ba é an drámadóir Antti Raivio a scríobh an dráma agus a stiúraigh an chéad léiriú de. Tá leagan scannánaithe le dul ar an scáileán sa bhliain 2009.
I Mí na Samhna 2007, mharaigh fear óg darbh ainm Pekka-Eric Auvinen ochtar daoine agus é féin le piostal i scoil i Jokela.
André-Marie Ampère
Fisiceoir agus matamaiticeoir Francach ab ea André-Marie Ampère (20 Eanáir 1775 – 10 Metheamh 1836). Bhunaigh Ampère (le Faraday) an leictreamaighnéadas.
Rinne Ampère taighde ar leictridinimic agus an gaol idir leictreachas is maighnéadas. Tá aonad an tsrutha leictrigh (SI), an t-aimpéar, ainmnithe as.
D'fhorbair Ampère bealaí chun sruth leictreach a thomhas agus chruthaigh sé dlí sa bhliain 1827 (tugtar an 'Dlí Aimpéir' inniu go minic) le cur síos ar an réimse ciorclach maighnéadach a thimpeallaíonn sreang sruthiompartha. Inniu Tomhastar sruth in aimpéir agus is scálach é.
Fisic
Tá clú agus cáil ag Ampère i gcúrsaí eolaíochta de bharr an naisc a rinne sé idir leictreachas agus maighnéadas, agus ag chuir tús le staidéar an leictreamaighnéadais. Ar an 11 Meán Fómhair 1820, chuala Ampère faoi aimsiú H. C. Ørsted, go ndéanann sruth voltach gníomh ar snáthaid maighnéadach. Seachtain ina dhiaidh sin, léirigh Ampère páipéar ag míniú céard a bhí ag tarlú.
Léirigh Ampère, gur aomadh dhá shreang chomhthreomhara i dtreo a chéile nuair a bhí sruth ag sreabhadh tríd an dá cheann sa treo céanna. Mar sin féin, d’éar na sreanga a chéile nuair a bhí na sruthanna ag sreabhadh sna treonna contrártha.
Lean Ampère ag staidéar ar an leictreamaignéadas, agus d'fhionn sé teoiric mhatamaiticiúil a mhínigh na heachtraí a bhí feicthe cheana féin.
Saol
Rugadh Ampère i Lyon, sa Fhrainc, agus bhí cónaí air sa sráidbhaile, Poleymieux-au-Mont-d'Or, ón mbliain 1775 go 1836. Mar pháiste éachtach, bhí an-suim aige i bhfoghlaim agus eolas a aimsiú; deirtear gur bhain sé úsáid as clocha agus brioscaí le suimeanna móra a dhéanamh amach, sular fhoghlaim sé a chuid uimhreacha.
Thosaigh a athair ag múineadh Laidine dó, ach stop sé nuair a bhí sé soiléir go raibh sé níos fearr ag an mata. Chun saothar Euler agus Bernoulli a thuiscint, bhí air an Laidin a fhoghlaim pé scéal é.
Sa bhliain 1796 bhuail Ampère le Julie Carron, iníon ghabha a bhí ina cónaí in aice le Lyon. Sa bhliain 1799 pósadh iad. Ón mbliain 1796 ar aghaidh, mhúin Ampère an matamaitic, an cheimic agus teangacha. clé|mion|[[Reilig Montmartre inniu]]Sa bhliain 1801 chuaigh sé go Bourg, le bheith mar ollamh le fisic agus ceimic. D'fhán a bhean chéile, breoite, agus a mhac óg (Jean Jacques Ampère) i Lyon. Fuair Julie bás sa bhliain 1804, agus bhí an-tionchar ag a báis ar Ampère. Sa bhliain chéanna, ceapadh é mar ollamh mata sa lycée i Lyon.
Fuair Ampère bás tobann i scoil i Marseille ar 10 Metheamh 1836 agus in aois 61 bliain dó; ní raibh cáil ar bith air ag an am.
Sa bhliain 1869, cuireadh é sa Cimetière de Montmartre, i bPáras.
Amfabóil
clé|200px|mion|Amfabóil den chineál treimilít
Woody Guthrie
Thaistil Guthrie leis na spailpíní fánacha ó Oklahoma go California, ag foghlaim na hamhráin traidisiúnta agus gormacha a bhí acu ar an dturas. Bhí a chuid cumadóireachta bunaithe ar a thaithí le linn an Spealta Mhóir, agus tá aithne air mar "Troubadour na Dúiche ". Bhí baint aige le grúpaí Cumannacha sna Stáit Aontaithe, ach níor chláraigh sé le páirtí ar bith.
Murray Bridge
Cathair san Astráil Theas is ea Murray Bridge. Bhí 18,364 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2006.
Woody Guthrie
Phós Guthrie trí huaire agus bhí ochtar clainne aige, an ceoltóir Arlo Guthrie ina measc. Is gariníon leis í an ceoltóir Sarah Lee Guthrie. Bhásaigh Guthrie de bharr deacrachtaí le Galar Huntington. In ainneoin an tinneas, chaith Guthrie a laethanta deireanacha ag tabhairt inspioráid do ghlúin nua cheoltóirí, agus bhí sé ina bhéal múinte ar dhaoine ar nós Ramblin' Jack Elliott agus Bob Dylan.
Eolaíocht an domhain
mion| Eolaíocht an domhain Is téarma cuimsitheach é eolaíocht an domhain do na heolaíochtaí go léir a bhaineann leis an Domhan. Úsáidtear na príomhdhisciplíní - fisic, tíreolaíocht, matamaitic, ceimic agus bitheolaíocht - chun tuiscint a fháil ar phríomhthréithe nó réimsí chóras an Domhain.
Seo liosta neamhchríochnaithe de na disciplíní atá le fáil faoi eolaíocht an Domhain:
Sulfáit alúmanaim
Is comhdhúil cheimiceach í sulfáit alúmanaim leis an bhfoirmle Al2(SO4)3. Tá sí intuaslagtha in uisce agus úsáidtear í go príomha mar ghníomhaire téachta (imbhualadh cáithníní a chur chun cinn trí lucht a neodrú) i nglanadh uisce óil  agus i ngléasraí cóireála fuíolluisce, agus i ndéantúsaíocht páipéir freisin.
Tarlaíonn an fhoirm ainhidriúil go nádúrtha mar mhilloscevichít mhianrach annamh, a fhaightear m.sh. i dtimpeallachtaí bolcánacha agus i sméaróidí dearga i gcairn dramhaíola na mianadóireachta guail. Is annamh a fhaightear sulfáit alúmanaim ann mar shalann ainhidriúil. Cruthaíonn sí roinnt hiodráití difriúla, a bhfuil an heicsideacaihiodráit Al2(SO4)3•16H2O agus ochtaideacaihiodráit Al2(SO4)3•18H2O na cinn is coitianta. Tarlaíonn an heiptideacaihiodráit, ar féidir a fhoirmle a scríobh mar [Al(H2O)6]2(SO4)3•5H2O go nádúrtha mar an alúnaigéin mhianrach.
Sa tsaotharlann
Is féidir sulfáit alúmanaim a dhéanamh trí hiodrocsaíd alúmanaim,Al(OH)3, a chur le haigéad sulfarach, H2SO4:
Contae Caswell, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Caswell atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 23,719 duine ann. Is é Yanceyville a phríomhbhaile contae.
Na Briogáidí Idirnáisiúnta
Bhí Na Briogáidí Idirnáisiúnta mar aonaid míleata poblachtánach a throid i Cogadh Cathartha na Spáinne. Bhunaigh óglaigh ó thíortha difriúla, gan baint ag stáit ar bith, iad agus taisteal siad go dtí an Spáinn le tacaíocht a thabhairt do Dara Poblacht na Spáinne agus a chuid fórsaí sa Cogadh Cathartha ó 1936 go dtí an bhliain 1939. Bhí thart ar 32,000 daoine ó 53 náisiún i measc na briogáidí seo. Throid siad i gcoinne fórsaí Náisiúnacha na Spáinne a d'éirigh amach faoi cheannas an Ginearál Francisco Franco le chabhair ón Ghearmáin agus an Iodáil.
Sonraí
thumb|right|200px|Bratach na hIodáile Cathlán Garibaldi
Steve Staunton
Traenálaí agus iarimreoir sacair gairmiúil is ea Steve Staunton (rugadh 19 Eanáir, 1969 i nDroichead Átha, Éire), a d'imir le Liverpool agus Aston Villa i Sasana agus a d'imir dá thír. Scaoileadh é óna phost mar imreoir/traenálaí cúnta leis an bhfoireann Sasanach Walsall ar 12 Eanáir 2006, agus an lá ina dhiaidh sin fógraíodh é ina chomharba ar Brian Kerr mar thraenálaí ar fhoireann náisiúnta sacair Phoblacht na hÉireann.
Níor mhair sé sa phost ach dhá bhliain. Tar éis droch-thorthaí i gcomórtas cáilíucháin do Chraobh na hEorpa, cuireadh chun bóthair é ar an 23 Deireadh Fómhair, 2007. D'oibrigh sé mar bhainisteoir d'fhoireann Darlington sna blianta 2009-2010.
Liosta na n-orduithe Echinodermata
Baineann liosta na n-orduithe Echinodermata leis na ranganna agus orduithe éagsúla ina rangaíonn na tacsanomaithe na thart ar 7000 speiceas atá fós beo, chomh maith leis na speiceas de chuid an fhílim eisiaigh mara Echinodermata, atá imithe in éag.
Rang Crinoidea
thumb|right|240px|Críonóideach
Rang Paracrinoidea †
Níl aon orduithe ar eolas, ach is eol 13 go 15 genera.