cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Glynis Johns
Iar-aisteoir, rinceoir, ceoltóir agus amhránaí Briotanach is ea Glynis Margaret Payne Johns a rugadh ar 5 Deireadh Fómhair 1923 i Pretoria, san Afraic Theas. Tá gairm bheatha ag Johns thar níos mó ná seasca bliain. Le linn an ama seo, bhí sí le feiceáil i níos mó ná 60 scannán agus 30 dráma. Is iníon í don aisteoir Mervyn Johns.
Ealaín na Fraince
Thug an ealaín ársa sa bhFrainc tionchair Ghréagacha is Rómhánacha ón 6ú céad RC léi, agus bhí rath uirthi sa tréimhse Ghailleach-Rómhánach suas go dtí an 3ú céad RC. Sa Mheánaois bhí cáil ar ailtireacht, dealbhóireacht is gloine dhaite na n-eaglaisí is na n-ardeaglaisí cosúil leo siúd i Moissac, Saint-Denis, Chartres, agus Notre-Dame i bPáras. Tháinig coincheapa ó Athbheochan na hIodáile i bhfeidhm in ailtireacht na gcaisleán sa 16ú céad in abhantrach an Loire, na páláis ríoga i bhFontainebleau, agus an Louvre. Bhain stíl chlasaiceach na Fraince a buaic amach faoin Rí Louis XIV le péintéireacht Claude Lorrain is Poussin, agus ailtireacht Lemercier (1585-1654), Mansard is le Vau (1612-1670). San 18ú céad tháinig nuachlasaiceas David in ionad stíl Rocócó Boucher is Watteau. Sa 19ú céad tháinig na healaíontóirí cáiliúla Ingres, Courbet is Manet chun cinn. Ó lár an 19ú céad go tús an dara cogadh domhanda, glacadh le Páras mar lárionad ealaíon na hEorpa, maidir le péintéireacht ach go háirithe.
Sluaíocht an Challenger
mion|clé|HMS Challenger An chéad sluaíocht mhór aigéaneolaíochta, a chuir an coirbhéad gaile Challenger i gcrích idir 1872 agus 1876. Chuaigh an t-aistear timpeall an Domhain agus rinne tomhais is staidéar eile ar an Aigéan Atlantach, an tAigéan Indiach is an tAigéan Ciúin. Aistear timpeall 128,000 km a bhí ann. Bhunaigh sí eolaíocht nua-aoiseach na haigéaneolaíochta, ag fionnadh is ag taifeadadh 4,417 speiceas, ina measc 715 speiceas muirí nach raibh ar eolas roimhe sin. Chruthaigh sí go raibh beatha ag gach doimhneacht sa bhfarraige.
National Book Award
Is sraith de ghradaim liteartha SAM iad na 'National Book Awards (Gaeilge:Gradaim Náisiúnta Leabhar''). Ag Searmanas na nGradam Náisiúnta Leabhar, i ndeireadh na Samhna gach bliain, bronnann an National Book Foundation na Gradaim Náisiúnta Leabhar agus dhá ghradam saoil ar údair.
Falscaithe san Astráil
Is minic a bhíonn falscaithe san Astráil, agus rinne siad athrú mór ar an tír ar feadh na millíún bliain. Is beag cuid den domhan is mó a raibh dóiteán ann ná oirthear na hAstráile agus fuair coillte eocalaipe na tíre cothú ó na tinte de bharr na héabhlóide. Ach inniu, deirtear go dtiocfaidh na tinte níos minice de thoradh an téimh dhomhanda. mion|Eanáir 2020... tinte ar dheis mion|Eanáir 2020
Roimh theacht na nEorpach
Tá an tír ag triomú le 15 milliún bliain, rud is cúis le héiceolaíocht agus le timpeallacht a bheith ann a théann trí thine gan dua agus le hainmhithe agus plandaí a bheith ann a bhfuil taithí acu ar an tine. Tá cuid de na plandaí ag brath ar an tine chun iad féin a shíolrú. Bhaineadh na Bundúchasaigh tairbhe as an dóiteán chun an tír a ghlanadh mar áis sealgaireachta agus tá páirceanna náisiúnta agus seanchoillte ann anois ar gá iad a chaomhnú le cúnamh an dóiteáin.
Deir an taighdeoir Tim Flannery (The Future Eaters) tá tine ar na fórsaí is tábhachtai i dtimpeallacht na hAstráile. Tá plandaí ann a bhfuil bealaí acu chun teacht slán ó thine coille nó a bhfuil gá acu léi chun bachlóga eipeachormánacha agus tiúbair adhmaid a mhúscailt. Tá síolta frith-thine nó tine-mhúscailte acu, nó tá olaí inlasta ina gcuid duilleog acu, rud a chuideodh le crainn eocalaipe agus a mbeadh speicis eile thíos leis. Chonaic na chéad taiscéalaithe Eorpacha deatch i mórán áiteanna. Chonaic an taiscéalaí Ísiltíreach Abel Janszoon Tasman agus a chriú deatach ar chósta na Tasmáine in 1642 agus thóg siad ceann do chrainn dhóite agus do chré bhruite sna coillte. Fad is a bhí foireann an Chaptaein James Cook ag mapáil an chósta thoir, chonaic siad tinte sna coillte an t-am ar fad beagnach.
Comhlacht Árachais Taiscí Feidearálacha
Is foras stáit na Stát Aontaithe é an Comhlacht Árachais Taiscí Feidearálacha (Béarlaː Federal Deposit Insurance Corporation).a bhronnann ráthaíocht ar thaiscí bainc.
Falscaithe san Astráil
Roimh theacht na nEorpach
Uaireanta bhí cúiseanna nádúrtha leis na tinte seo. Uaireanta lasadh d’aonghnó iad. I mórán réigiún chuireadh Bundúchasaigh an féarach trí thine chun fás an fhéir a ghríosú agus cangarúnna nó ainmhithe eile a ramhrú agus chun prátaí coille agus plandaí ísle eile a chur ag fás. Ag amanna áirithe den bhliain dhéanfaí bearnaí tine ar eagla na dtinte coille. I lár na hAstráile d’úsáid siad an dóiteán ar feadh na mílte bliain chun an tír a riar.
Deir Flannery gur tarraingíodh tubaiste ar an tír nuair a bhain na hEorpaigh riar na tine de na Bundúchasaigh. Tréigeadh na sean-nósanna dóiteáin agus agus cuireadh béim ar thinte a mhúchadh. Dúirt staidéar a rinneadh in 2001 gurb é an toradh a bhí ar neamart a dhéanamh sna sean-nósanna agus ar lómánaíocht gan srian, tinte móra coille a bheith coitianta i mórán áiteanna, go háirithe sa séasúr tirim. Dhéanadh na Bundúchasaigh dóiteán ag amanna cuí i rith na bliana agus nuair a bhíodh an aimsir oiriúnach chuige. D’fhág seo go mbeadh dóiteán maolaithe ann agus gur bheag an baol go ndófaí barr na gcrann. Rinne na patrúin thraidisiúnta dóiteáin an méid speiceas a mhéadú in áiteanna áirithe, toisc gur dócha go bhfágfadh an dóiteán limistéar ina dhiaidh a bhí breac le plandaí a dhóití ag amanna difriúla. Is léir gurbh iad nósanna dóiteáin na mBundúchasach ba mó a chaomhnaigh timpeallacht oscailte a bhí lán de chrainn scoite agus d’fhéar. Nuair a stad siad den dóiteán d’fhás casarnach agus scrobarnach in áiteanna nach raibh siad le fáil roimhe sin.
De réir staidéir a rinneadh in 2017, nuair a leag Eorpaigh crainn fhásta sna coillte b’fhéidir gurbh é sin ba chúis le toir a fhás go forleathan ann, rud a chothaíonn tinte. In Queensland tugadh féar gamba (Andropogon gayanus) isteach mar bhia d’eallach in 1942 agus cuireadh go forleathan ó 1983 i leith é. Ach thig leis tinte móra a chothú, rud is cúis le dochar fadtréimhseach a dhéanamh don timpeallacht.
An ré choilíneach
Chuir aeráid the agus tinte gaofara coille na hAstráile imní agus uafás ar lonnaitheoirí Eorpacha. In 1851 rinne na tinte slad ar chúig mhilliún heicteár in Victoria; mharaigh siad timpeall dháréag daoine in éineacht le milliún caora agus na mílte beithíoch.
Rinne na lonnaitheoirí iarracht ar a nósanna feirmeoireachta a chur in oiriúint don tír nua: chuir siad barraí glasa ag fás timpeall a gcuid cruach féir, rinne siad bearnaí tine timpeall na bpáirceanna, d’éirigh siad an-aireach agus iad ag dó coinligh agus crann díchoirtithe. Ach bhí tinte móra ann i gcónaí, leithéidí na dtinte a tháinig in 1898 in Gippsland Theas in oirthear Victoria ar “Red Tuesday”. Dhóigh siad 260,000 heicteár agus breis is 2,000 foirgneamh.
Ó chónascadh na stát (1901) i leith
Bhí tinte móra coille ann ar feadh an 20ú haois. Maraíodh níos mó daoine agus scriosadh níos mó maoine de thoradh na dtinte de réir mhéadú an daonra agus leathadh na cathrach isteach sna coillte.
Le deich mbliana anuas nó mar sin tugadh ceadúnais rialtais chun cláir coiscthe tine a chur ar siúl ar thailte Bundúchasacha i dtuaisceart na hAstráile. Sa réigiún sin déantar an chasarnach atá mar bhreosla ag tinte a dhó de réir an mhonsúin. Dóitear an talamh ó phaiste go paiste le tinte “fionnuara” i rith an luathshéasúir thirim idir Mí Mhárta agus Mí Iúil. Thosaigh na cláir seo sna 1980idí agus sna 1990idí nuair a tháinig na Bundúchasaigh ar ais go dtí a dtailte féin. Dhóigh tinte coille sa tuaisceart 57% níos lú acra in 2019 ná mar a rinne siad idir 2000 agus 2010.
Dúirt Oliver Costello ón Indigenous Firesticks Alliance gur lú an meas atá ar riar tine Bundúchasach sa deisceart ná sa tuaisceart. I limistéar an Kimberley reáchtálann an Chomhairle Talún cruinnithe chun a dheimhniú go bhfuil na daoine cearta i mbun dóiteáin. Socraíonn an grúpa na línte dóiteáin ach is iad na maoirseoirí fiadhúlra Bundúchasacha a lasann na tinte le cabhair ó theicneolaíocht a sholáthraíonn tuairiscí ar an aimsir agus aird á tabhairt ar dhála an lae. Deir Costello: “There’s no investment really outside of northern Australia Indigenous fire management of any significance."
Cúiseanna
Is iondúil go mbíonn teas an-mhór, bogthaise íseal agus gaoth ard ann roimh na tinte, rudaí a thagann le chéile chun an timpeallacht is fearr a chruthú chun tine a mhéadú.
Adhaint, breosla agus gaoth
Is í an tintreach is cionsiocair leis an gcuid is mó de thinte ar an iargúil. Rud eile is cionsiocair leo línte cumhachta a leagan nó stuanna leictreacha a theacht as na línte i ngaoth ard. Na tinte a lastar de thoradh coirloisceoireachta nó neamhchúraim is iondúil go mbíonn siad le fáil in áiteanna ar furasta teacht orthu agus cuirtear srian leo gan mhoill. Is iomaí tine a thosaigh de thoradh drithlí as feithiclí feirme nó gléasra (líomhadóirí nó táthairí), tinte campaí, toitíní (uaireanta), agus dóiteáin rialaithe a théann ar seachrán ó bhearnaí tine. Faightear breosla i gcrainn, i gcasarnach agus i bhféar, agus soláthraíonn an ghaoth breis ocsaigine.
Is féidir le tinte móra a ghaoth féin a dhéanamh. Eascraíonn an ghaoth sin ó na cuilithí a dhéantar le teas na gréine, agus nuair a chlaontar na cuilithí seo ó phlána cothrománach go dtí plána ingearach déantar sí gaoithe a fhéadann craobhacha agus smionagar laomtha a chaitheamh achar mór uathu.
Braitheann caoiríl na tine agus a luas ar an teocht thimpeallach, an méid breosla, taise an bhreosla, luas na gaoithe agus an fhána.
mion|"Our house is on Fire", agód i Melbourne, 2019
Athrú aeráide
Déanann tonnta teasa agus triomaigh an chasarnach a thriomú agus géaraíonn riosca an dóiteáin. D’éirigh an scéal níos measa le tríocha bliain anuas. Ó lár na 1990idí i leith tháinig laghdú 15% ar an mbáisteach i ndeireadh an Fhómhair agus i dtús an gheimhridh agus laghdú 25% ar an meánbháisteach i Mí Aibreáin agus i Mí na Bealtaine.
Tá sé ráite ag an bPainéal Idir-rialtais um Athrú Aeráide gurbh fhéidir a bheith cinnte go ndéanfadh athrú antrapaigineach aeráide iomadúlacht agus déine na dtinte a mhéadú san Astráil, tuairim a dheimhnigh a lán tuairiscí eile ó shin.
Mick Barry
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Mick Barry. Tá sé ina ball de Chomhghuaillíocht Frith-Dhéine-Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús.
Nevada
Is stát é Nevada atá suite in iarthar na Stáit Aontaithe. Bhí an daonra i Iúil 2004 measta ag 2,334,771; is méadú de 17% é sin ar an daonáireamh sa bhliain 2000 (1,998,257). Is é Nevada an stát is tapúla fás sa tír. Idir 2000 agus 2003, mhéadaigh daonra Nevada 12.2%; mhéadaigh daonra SAM 3.3% sa tréimhse chéanna. Idir 1990 agus 2000 mhéadaigh daonra Nevada 66.3% i gcomparáid le daonra SAM, a mhéadaigh 13.1%.
Is é "The Silver State" (Stát an Airgid) leasainm Nevada agus is é "All for Our Country" (Gach Rud ar son ár dTírse) mana an stáit. Is é "Home Means Nevada" le Bertha Rafetto amhrán an stáit. Tá "Battle Born" (Rugtha ón gCath) ar an mbratach stáit; Is é Battle Born State (Stát a Rugadh as Cath) é an mana stáit oifigiúil, mar bhí Nevada ligthe isteach i rith an Cogadh Cathartha.
An USS Nevada is ainm do roinnt long Cabhlach SAM, in onóir an stáit.
Stair
Sa bhliain 1850, bhunaigh Comhdháil na Stát Aontaithe Críoch Utah, a chuimsigh na stáit reatha Utah, Idaho agus Nevada. Bhí an Comestock Lode, ceantar óir agus airgid, fionnta agus d'eascair Cathair Virgina. Thug an fhionnachtain sin le an dúrud na mianadóirí, na sirtheoirí, na ceannaí agus duine eile ag súil le saibhreas.
Ar 2 Márta, 1851, dheighil Nevada ón críoch Utah agus ghlac sí ainm reatha, coimrithe ó Sierra Nevada ("sliabhraon sneachtúil" as Spáinnis).
Ar 31 Deireadh Fómhair, 1864, d'éirigh Nevada an 36ú stát san aontas, ocht lá ríomh toghchán an uachtaráin. Bhí stát déanta di an-tapaigh d'ainneoin an daonra beag.
Bhain Nevada a teorainn reatha amach ar 5 Bealtaine 1866 nuair a súigh cuid de Contae Pah-Ute (sa Críoch Arizona, atá taobh thiar de Abhainn Colorado). Thángthas ar ór sa cheantar (inniu Contae Clark) agus bhí sé ceaptha go mbheadh Nevada níos fearr daonra búireach a fheighil.
Mianadóireacht
Ba earnáil thábhachtach den gheilleagar é an mhianadóireacht. Sa 1800í dhún an Lód Comstock agus chrap an tionscal mianadóireacht. Ach thángthas ar airgead i Tonopah i 1900 agus ór agus riailít níos déanaí. Inniu bíonn an mhianadóireacht tábhachtach i Nevada fós.
Coir
Bhí cearrbhachas i mbaile mianadóireachta ach cuireadh cosc air sa bhliain 1909 mar chuid de chrosáid in aghaidh an chearrbhachais ar fud na tíre.
An Reithe
Tá an Reithe ar cheann de réaltbhuíonta an stoidiaca. Aries an t-ainm Laidine a thugtar air, a chiallaionn reithe. Tá an Reithe suite idir na hÉisc, atá ar an taobh thiar de, agus an Tarbh, atá ar an taobh thoir de.
Príomhghnéithe
Tá réaltaí an Reithe doiléir go leor, seachas Hamal (α Ari) agus Sharatan (β Ari). I measc a réaltaí suntasacha eile faightear Mesarthim (γ1 Ari) agus Botein (δ Ari).
Réada suntasacha domhainspéire
Níl ach cúpla réad domhainspéire sa Reithe, agus iad go léir an-lag. Faightear ina measc na réaltraí NGC 697 (ar an taobh thiar thuaidh de β), NGC 772 (ar an taobh thoir theas de β), NGC 972 (i gcúinne thuaidh na réaltbhuíne), agus NGC 1156 (ar an taobh thiar thuaidh de δ). Is an-deacair a aimsiú aon cheann díobh.
Miotaseolaíocht
Má chuirtear san áireamh réaltóga níos doiléire, ach infheicthe ag an tsúil fhornocht, tá dealramh ag ceantar seo na spéire le ceann reithe a bhfuil gnáthchruth cinn fhéariteora air agus adharc bhíseach ar a bharr.
I miotaseolaíocht na Gréige, ceaptar gurbh é an reithe a d'iompair Fricseas, mac Athamas, agus a dheirfiúr Heillé go Colcas le héalú óna leasmháthair Ionó atá ann. Thit Heillé anuas sa mhuir sin ar tugadh Muir Heillé ina dhiaidh sin uirthi. Tar éis do Fricseas a theacht slán go Colcas, d'íobair sé an reithe (go han-dhíomuíoch) agus chroch sé a lomra i nGarrán Airéis, áit ar thiontaigh sé ina ór; blianta ina dhiaidh sin tháinig Iasón agus na hArgónátaigh ar a lorg. De réir cosúlachta, bhí na Baibealóinigh, na Gréagaigh, na Peirsigh agus na hÉigiptigh go léir ar aon intinn le chéile gurbh é ainm na réaltbhuíne seo ná an Reithe.
B'fhéidir go mbaineann bunús mhiotas chrios Hipilité (ceann de Dhá Shaothar Déag Earcail) le príomhcheantar na spéire a chomhdhéanann comhartha an Reithe, a chuimsíonn an Phléadach, réaltbhuíon Andraiméide agus páirt de na hÉisc.
Astralaíocht
Baineann comhartha astralaíoch an Reithe (Márta 21–Aibreán 19) leis an réaltbhuíon atá ar aon ainm leis.
De réir cosmeolaíochtaí áirithe, tá baint éigin ag an Reithe le dúil chlasaiceach na Tine, agus mar sin de aithnítear mar chomhartha na tine é (i dteannta leis an Saighdeoir agus an Leon). Is é Mars is pláinéad ceannasach leis. Tá sé freisin ar cheann de na ceithre chomhartha Chairdineálta (i dteannta na Meá, an Ghabhair, agus an Phortáin). Is é an Mheá is frithchomhartha polach leis. Baineann gach comhartha astralaíoch le roinn éigin an choirp, agus tuigtear an roinn seo mar ionad a chumhachta. Rialaíonn an Reithe an ceann. Ar ndóigh, is é an tsiombail atá ar an gcomhartha seo ná an reithe é féin. I measc tréithe an Reithe áirítear nádúr eisdírithe go hionsaitheach, fiosracht is spraoi naíonda, soineantacht athléimneach, agus macnas míshuaimhneach fiáin; ach cuirtear cúpla drochthréith san áireamh freisin, ina measc giorraisce is sochorraitheacht.
Daoine cáiliúla ar rugadh faoin gcomhartha seo iad: Russell Crowe, Ewan McGregor, Kofi Annan, Hans Christian Anderson, Vincent Van Gogh, Heath Ledger, Elle McPherson, Maya Angelou and Victoria Beckham.
Steiréitíopa
mion|399x399px|31 Nollaig 1903ː steiréitíopa na nÉireannach Is ea steiréitíopa (nó buanchruth nó claoníomha) nuair a labhraíonn (nó a smaoiníonn) duine faoi ghrúpa sóisialta mar a bheadh gach duine sa ghrúpa mar an gcéanna.
Geabhróg ghobdhubh
Is éan í gheabhróg ghobdhubh (Gelochelidon nilotica). Is baill d'fhine na Laridae é.
Balley Drine
Is baile beag in oileán Mhanann é Balley Drine (Baile Draighin, Baldrine) i ngar do Laksaa.
Champlevé
deas|250px|thumb|Champlevé ‘Réimse ardaithe’, teicníocht cruanta ar mhiotal ina ndéantar an íomhá a ghreanadh as dromchla an mhiotail ar dtús. Ansin líontar an íomhá seo le taois gloiní de dhathanna éagsúla roimh an iomlán a fhaghairt i bhfoirnéis. Bhí sé an-choitianta sa Mheánaois, agus táirgeadh é ar scála beagnach tionsclaíoch i Limoges na Fraince.
SD Compostela
Is club peile Spáinneach é Sociedad Deportiva Compostela, S.A.D. Bunaíodh an club sa bhliain 1962. Imríonn sé sa chathair Santiago de Compostela (An Ghailís) sa pháirc San Lázaro a bhfuil áit le haghaidh 16,666 lucht féachana.
Leictreacharballagrafaíocht
Staidéar ar na bealaí a ndéanann an teanga tadhall leis an gcarball le linn urlabhra. Cuirtear carball saorga, oiriúnaithe le leictreoidí, i mbéal duine. Nuair a dhéanann an teanga tadhall leis na leictreoidí, tarchuirtear ríoga leictreacha don ghléas monatóirithe. Nuair a labhraíonn duine, is féidir an patrún athraitheach tadhall a léiriú le soilse nó ar scáileán.
Baisteachas
250px|thumb|Baisteachas Is reiligiún é an Baisteachas.
Aigís
thumb|[[Aitéiné ag caitheamh na haigíse, mionsonraí ó radharc a léiríonn Earcail agus Ialás á dtionlacan ag Aitéiné, Apalló agus Heirméas. Bolg de hiodra dubhfhéithe na hAtaicen]] Is gléas í an aegís (Sean-Ghréigis: αγγίς aigís), mar a luaitear san Íliad, a iompraíonn Aitéiné agus Séas, a léirítear go héagsúil mar chraiceann ainmhithe nó mar sciath agus a mbíonn ceann Gorgaine air uaireanta. D'fhéadfadh go mbeadh nasc ann le dia darb ainm Aix (Aιξ), iníon le Héilias agus altra do Shéas nó mar mhalairt air sin leannán luí do Shéas.
Sanasaíocht
Seans gurbh é an bhunbhrí a bhí leis an chéad cheann, agus Ζεὺς Αἰγίοχος Zeus Aigiokhos = "Séas a bhfuil an aigís aige" b'fhéidir gur chiallaigh sé ar dtús  “Spéir/Neamh, ag a bhfuil an stoirm thoirní”. B'fhéidir gur tháinig an t-aistriú go dtí an bhrí "sciath" nó "seithe gabhair" de réir na sanasaíochta daonna i measc daoine a bhí eolach ar chraiceann ainmhí a tharraingt thar an lámh chlé mar sciath.
I miotaseolaíocht na Gréige
thumb|Tá aigís Aitéiné, le Gorgain, cosúil le craiceann an nathair a thugann cosaint do Lomra an Óir (ag athbheochan Iasón); cupán le Douris, go luath sa chúigiú haois RCR (Iarsmalanna na Vatacáine)
Arnold Schoenberg
Cumadóir ceoil a rugadh i Vín na hOstaire ab ea Arnold Schoenberg (13 Meán Fómhair 1874 – 13 Iúil 1951). Nuair a seinneadh a shiansa aireagail den chéad uair i 1907 tharla círéib de bhrí gur thréig sé coincheap traidisiúnta na tonúlachta. Thug sé coincheap an dá thon shrathacha déag isteach, agus chuir i bhfeidhm ina cheol níos déanaí é. Ghlac sé saoránacht na Stát Aontaithe agus d'éag sé in Los Angeles, California.
1914 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1914.
Na Sìophortaich
mion| Armas na Sìophortach Is reisimint stairiúil d'Arm na Breataine atá sna Sìobhortaich (Béarla: Seaforth Highlanders), ceangailte leis an dúiche ní b'fhairsinge i dtuaisceart Ghaeltacht na hAlban
Harry Clarke
Ealaíontóir Éireannach ba ea Harry Clarke (17 Márta 1889 – 6 Eanáir 1931). Tá clú agus cáil air mar gheall ar a shaothair gloine Tá a lorg fágtha aige ar shéipéil agus ar áiteacha eile timpeall na hÉireann le fuinneoga áille, tarraingteacha gloine dhaite. Dúirt an file W.B. Yeats faoi, agus é ag tagairt do na healaíona in Éirinn, go raibh an ghloine dhaite ab fhearr ar domhan déanta ag Clarke.
Michael Logue
Cheap an Pápa Leo XIII ina Ardeaspag ar Dheoise Ard Mhacha agus Éarlamh na hÉireann Uile sa bhliain 1887 mar comharbha ar an Easpag. Eisean a bhí ina chomharba ar Ardeaspag Daniel MacGettigan. Rinneadh Cairdinéal de ar 19 Eanáir 1893.
Harry Clarke
Cé go raibh a shaol thart roimh a am, b’ealaíontóir bisiúil é a raibh fís aige. clé|mion|Naomh Gobnait, Honan Chapel,, Corcaigh, 1915 / 1916
Michael Logue
D’éag Logue in Ara Coeli, teach cónaithe Easpag Ard Macha taobh leis an Ardeaglais, ar 19 Samhain 1924 in aois 84 dó.
Harry Clarke
Saol
clé|mion|An Díseart, Daingean Rugadh Clarke i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1889. Bhí an-suim aige sa léamh agus san amharclann. Ina chuid ealaíne tá tagairtí ann do dhrámaí, do shíscéalta agus d’fhinscéal ta.
Michael Logue
Polaitíocht
clé|mion|Logue sa bhliain 1908 Bhí an Cairdinéal go láidir in aghaidh na gluaiseachta poblachtaí.
Harry Clarke
Saol
D’fhreastail sé a Scoil Ealaíne Chathair Bhaile Átha Cliath le linn do Austin Molloy agus Margaret Crilley a bheith ag múineadh ann. Phós sé Crilley níos déanaí. Ba é Clarke a mhúineadh an cúrsa ar an léaráidíocht sa Scoil idir 1921 agus 1923
Michael Logue
Polaitíocht
Sa bhliain 1916, nuair a bhí Éirí Amach na Cásca críochnaithe, chuir  Logue teileagram chuig Leo XIII  ag rá ‘"Ar an dea-uair, tá an t-éirí amach thart. Ghéill na ceannaircigh gan choiníoll. Tá súil agam go mbeidh an tsíocháin i réim arís’."Thug sé sin pléisiúr don Phápa. Chorraigh na heachtraí Leo XIII agus d’ordaigh sé do Logue agus na heaspaig a rá le daoine a bheith dílis do Shasana.
Harry Clarke
Saol
Ba chol ceathracha athair Muiris Mac Conghail agus Clarke.
Michael Logue
Polaitíocht
Sa bhliain 1921, ba é an Logue a bhí mar uachtarán ar Chros Bhán na hÉireann.
Harry Clarke
Saol
Ba é Clarke a mhol dó Sheán Keating a dhul go hÁrainn.
Michael Logue
Gaeilge
As Cill Mhic nÉanáin, Contae Dhún na nGall, bhí Gaeilge ag Logue. Ar an 7 Bealtaine 1899, thug sé an Aitheasc ag an tríú Oireachtas ar siúl, san Rotunda i Seomraí an Chonnradh agus i dTeach an Árd Mhéara i mBaile Átha Cliath.
Harry Clarke
Saol
Fuair Clarke bás in 1930 agus gan é ach 41 bliain d’aois.
Tá sé curtha in Chur san Éilvéis, in uaigh gan leac. clé|mion|St. Michael's, [[Béal Átha na Sluaighe]]
Saothar
Bhí tionchar láidir ag an Mhisteachas Ceilteach, an Siombalachas, an Rómánsachas Náisiúnta agus an *Art Noveau *ar shaothar Clarke.
Tá saothar Harry Clarke le feiceáil in ionaid éagsúla, mar shampla Gailearaí Crawford i gCorcaigh, Dánlann Chathrach Hugh Lane don Nua-Ealaín i mBaile Átha Cliath agus Díseart sa Daingean, Contae Chiarraí. Is faoi chúram an Stáit atá an chuid is mó dá shaothar poiblí, rud a chinntíonn saol fada agus ardán poiblí dó.
Cruicéad
Is spórt foirne é cruicéad. Bíonn aon imreoir déag ar an bhfoireann. clé|mion|Don Bradman, 1930
Harry Clarke
Saothar
Tá cuid fuinneog cáiliúil Harry Clarke i gcaife Bewley’s ar Shráid Grafton i mBaile Átha Cliath. Bhí na fuinneoga mar ábhar conspóide idir Campbell’s Catering, úinéirí an chaife, agus Treasury Holdings, úinéirí an fhoirgnimh. Léiríonn na fuinneoga draíochtacha seo colúin na gceithre ord san ailtireacht: an tOrd Dórach, an tOrd Ianach, an tOrd Corantach agus an tOrd Ilchodach. Tá léiriú Clarke ar éin agus ar bhláthanna ar na colúin seo chomh hoilte agus chomh sonraíoch sin gur cúis mhór iontais agus gliondair iad don té a bhreathnaíonn orthu. Rinneadh na fuinneoga i 1927, trí bliana sula bhfuair Clarke bás agus gan é ach 41 bliain d’aois. clé|mion|Fairy Tales le Hans Andersen
Maisitheoir
Nuair nach raibh sé ag obair ar ghloine dhaite, ba mhaisitheoir den scoth é agus is iad na leabhair *Tales of Mystery and Imagination *le hEdgar Allen Poe agus *Fairy Tales *le Hans Christian Andersen na cinn a bhfuil an chuid is fearr dá léaráidí le feiceáil iontu. Ba radharcanna dorcha agus fantaiseacha ba mhó a thug pléisiúr dó.
Ocsaiginiú (comhshaoil)
Is féidir le hocsaiginiú comhshaoil a bheith tábhachtach d’inbhuanaitheacht éiceachórais áirithe. D’fhéadfadh go mbeadh ocsaigin easnamhach (hiopocsa chomhshaoil) le fáil i ndobharlaigh ar nós locháin agus aibhneacha, a mbíonn claonadh iontu orgánaigh aeróbach a chosc, amhail iasc. Méadaíonn dí-ocsaiginiú daonra coibhneasta na n-orgánach anaeróbach, a leithéid agus plandaí agus roinnt baictéar, agus mar thoradh air sin faigheann na héisc bás agus  d’fhéadfadh go mbeadh teagmhais dhíobhálacha eile ann freisin. Is í an iarmhairt ghlan ná cothromaíocht an dúlra a athrú trí thiúchan anaeróbach na speiceas a mhéadú níos mó ná speicis aeróbach. ]]
Cruicéad
Stair
Tugadh ‘Cluiche na nUasal’ ar an gcruicéad ón am ar ceapadh é ar dtús in iardheisceart Shasana timpeall na bliana 1611. Luadh an t-ainm sin leis mar go mba iad an aicme sin ba mhó a chleacht é, ach ba mhian leo siúd a mb’ansa leo é a thabhairt le fios go raibh ionracas ag baint leis nach raibh le cluichí eile. clé|mion|Bodyline cricket Ní i gcónaí a bhí sin fíor fiú sa gcomórtas is measúla dá bhfuil ann. Ba iad na Sasanaigh a bhí ceannasach sa gcruicéad go dtáinig aimsir an Chogaidh Mhóir, ach as sin go dtí 1925 níor bhuaigh siad ach ceann amháin de na 15 Teist a imríodh.
Ach faoin mbliain 1930 ba ag na hAstrálaigh a bhí an t-imreoir ab fhearr ar domhan – Don Bradman. As féin, ba nós le Bradman pé foireann a bhí ag imirt ina choinne a chéasadh. Scóráil sé 974 rith in aghaidh Shasana i Sraith 1930 – curiarracht a mhaireann go dtí an lá atá inniu ann. Sa tSraith a lean shocraigh na Sasanaigh seift a tharraingt chucu féin faoina ndíreodh siad caitheamh na liathróide ar fhear an bhata féin, seachas ar an ngeata. D’fhágfadh sin go mbeadh seisean ag díriú air é féin a chosaint agus gan de thriail aige a bheith ar thóir scóranna. ‘Bodyline’ a tugadh air.
Cé gur áitigh siad go diongbháilte nach raibh siad ag sárú aon riail, tharraing a mbeartas clampar, fiú tarraingíodh anuas é i bparlaimintí na dtíortha a bhí i gceist. Níos deireanaí cuireadh athrú ar na rialacha lena leithéid a sheachaint.
Céad bliain dár gcionn meastar ‘Bodyline’ a bheith chomh tábhachtach go bhfuil cláracha teilifíse á ndéanamh fós faoi. thumb|240px|Cluiche cruicéid
Maoiniú
Is gaire cruicéad an lae inniu don chluiche cúirtéiseach, dea-bhéasach a bhí i gceist acu siúd a chéadcheap é, agus tá a rian féin fágtha ar an airgead air.
Cuirfidh sé iontas ort gur i gcruicéad na hIndia atá an pá is gaire dó sin á íoc – meánteacht isteach $5.3m ag imreoirí i bPríomhroinn Chruicéid na tíre sin.
Bíonn cuid d’imreoirí Shasana agus na hAstráile páirteach ansiúd agus saothraíonn a mbunáite idir €1m agus €2m as sin le cur leis an €1m a íoctar sa mbaile leo.
Cruicéad in Éirinn
Tá an spórt seo ag éirí níos coitianta in Éirinn le déanaí agus bhuaigh an fhoireann náisiúnta i gcoinne na Pacastáine sa Chorn Domhanda ar Lá Fhéile Pádraig sa bhliain 2007.
Bunscoill Anagh Coar
Is bunscoil i nDoolish, Oileán Mhanann í Bunscoill Anagh Coar (Anagh Coar School). Bunaíodh an scoil sa mbliain 1976 agus inniu tá 117 dalta ann.
Ealaín na Gréige
Ealaín na Gréige clasaicí, a roinntear i 4 thréimhse: an tréimhse Gheoiméadrach (11ú-8ú céad RC) a aithnítear ón bpotaireacht phéinteáilte; an tréimhse Ársa (déanach san 8ú céad-480 RC) nuair a chuaigh iarmhairtí oirthearacha i bhfeidhm is a tháinig an fhoirm dhaonna amach mar théama lárnach; an tréimhse Chlasaiceach (480-323 RC) nuair a bhain an tsibhialtacht ársa a buaicphointe amach maidir le hailtireacht, dealbhóireacht is péintéireacht álainn agus mothú comhréire idéalach, ag leagan amach ardchaighdeán don ealaín fhíortha nár sáraíodh fós; agus an tréimhse Heilléiníoch (323-27 RC) inar táirgeadh sárshaothair a bhí oilte ó thaobh teicníochta is dráma, déanta i raon stíleanna ón réalachas go dtí an Barócachas. Lean na Rómhánaigh leis an traidisiún seo agus d'fhadaigh an tréimhse seo.
Ealaín na Gearmáine
mion|Altóir Gotach déanach le [[Tilman Riemenschneider (b. 1531)]] Ealaín lár is oirthear na hEorpa, ar thosaigh a traidisiún faoi na himpirí Otto sa 10ú-11ú céad. Tógadh baisleaca Rómhánúla i Mainz, Worms is Speyer. Tháinig lárionad dealbhóireachta cré-umha chun cinn i Hildesheim, agus bhain maisiúchán lámhscríbhinní barr maitheasa i Reichenau. Tugadh an stíl Ghotach isteach ón bhFrainc sa 13ú céad. Sa 15ú céad d'fhorbair an phéintéireacht faoi thionchar na bPléimeannach. D'éirigh leis an ngreanadóireacht adhmaid is an greanadh líneach go háirithe, agus ba é Dürer an sármháistir Gearmánach. Chuir an Reifirméisean isteach ar an ealaín i dtuaisceart na Gearmáine, ach i ndeisceart na tíre bhláthaigh maisiúchán is ailtireacht Bharócach go déanach sa 17ú céad. Bhí an ghluaiseacht Nuachlasaiceach is an ghluaiseacht Rómánsach bríomhar go déanach san 18ú céad is luath sa 19ú céad, agus é sin léirithe i radhairc cháiliúla tíre Casper Davis Friedrich (1774-1840). I measc cuid na Gearmáine d'ealaín an 20ú céad, bhí an tEispriseanachas agus an Bauhaus.
Gloucestershire
Is contae i Sasana é Gloucestershire atá suite in iarthar láir na tíre.
Bailte
mion|1. [[Gloucester 2. Borough of Tewkesbury 3. Cheltenham 4. Cotswold District 5. Stroud District 6. Forest of Dean District 7. South Gloucestershire]] mion|Gray's Book of Roads, Glocestershire, 1824
Aided Chrimthaind maic Fhidaig ocus Trí mac Echach Muigmedóin
Scéal
Brian ba ghile lena mháthair, Mongfionn (Mongfind) deirfiúr Chriomhthainn mhic Fhiodhaigh (Crimthann mac Fidaig) (bás 367), rí Mumhan. Bhí sé ar intinn aici go dtiocfadh Brian i gcomharbacht ar a athair Eochaid mar Ardrí, ach tar éis a bháis, tharla cogadh idir Brian agus a leas-mhac Niall Naoighiallach (bás 405). Agus an cogadh ag dul amú uaithi, shocraigh sí go ndearnadh Ardrí de Chriomhthann agus chuir sí Brian amach chun ceird chogaidh a fhoghlaim. Agus Brian ar ais tar éis seacht mbliana, thug Mongfionn nimh dá deartháir chun go mbeadh Brian ina Ardrí. Bhain Niall an ard-ríogacht amach ámh, agus cheap sé Brian ina churadh leis.
Ghabh Brian ríogacht na gConnacht, agus tharla cogadh dá bharr idir é agus a dheartháir, Fiachra. Chloígh Brian Fiachra i gCath Damchluain (Dúchluain, gar de Thuaim, Contae na Gaillimhe) agus tógadh i ngéibheann é chuig Teamhraigh. D'athchruinnigh, Nath Í mac Fiachrach a airm ámh, agus cloíodh agus maraíodh Brian sa dara Cath ag Dúchluain. Adhlacadh Brian ag Ros Cam.
Scaoileadh Fiachra saor, rinneadh rí Connacht de released agus cheap Niall é ina churadh leis in ionad Bhriain. Chuaigh Fiachra agus Ailill ar ruathar rathúil sa Mhumhain isteach, ag glacadh giall. Fuair Fiachrae goin a bháis agus d'éag sé ag Féarach (Ferrach) sa Mhí ar a shlí abhaile. Cuireadh ina ómós gialla na Mumhan leis agus iad beo.
Tar éis bhás Fhiachra, gabhadh Ailill agus executed by Eochaid mac Crimthainn na Mumhan. Deirtear sa sean-nós gur adhlacadh é i mBaile an Chairn, Contae Shligigh.
Phoenix (albam Rita Ora)
Is é Phoenix an dara halbam ón amhránaí Rita Ora. Bhí sé scaoilte ar an 23 Samhain, 2018.
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Geabhróg Chaispeach
Is éan í gheabhróg Chaispeach (Hydroprogne caspia). Is baill d'fhine na Laridae é.
Cormac Ó Dúlacháin
Tá Cormac Ó Dúlacháin ina abhcóide ón mbliain 1986 i leith. Roimhe sin, bhí sé ag obair le Connemara West agus Threshold. Tá sé ina Abhcóide Sinsearach ó 2002 i leith agus é i mbun cleachtas ilghnéitheach. Tá suim aige i gcúrsaí cultúir agus timpeallachta. Chaith sé seal ar an stáitse le hAisteoirí Bulfin. Bíonn sé ag plé, le fada an lá, leis an tsléibhteoireacht, an gcadhcáil agus an rothaíocht. Bhain sé MA sa Ghaeilge amach mí Mheán Fómhair na bliana 2022. Tá sé ina Chathaoirleach ar Chumann Barra na Gaeilge.
Achd na Croitearachd (1886)
Is dlí de chuid Pharlaimint na Ríochta Aontaithe é Achd na Croitearachd (1886) nó Achd Chroitearachd (Alba) 1886 (Béarla:Crofters Holdings (Scotland) Act 1886) atá i bhfeidhm go dtí an lá atá inniu ann. Chruthaigh an t-acht seo sainmhínithe dlíthiúla do na téarmaí 'paróiste crochtóireachta' agus 'crochtóir'. Don chéad uair, fuair na crochtóirí daingneacht tionachta ar a gcuid talún agus mar sin chuir an t-acht seo deireadh le Fuadach na nGael. Ar go leor bealaí, múnlaíodh an tAcht ar Achtanna Talún na hÉireann 1870 agus 1881 den chuid is mó.
Tíreolaíocht na hÉireann
Is oileán í Éire i dTuaisceart na hEorpa san Aigéan Atlantach Thuaidh. Tá an t-oileán suite ar scairbh ilchríochach na hEorpa, cuid den Phláta Eoráiseach. I measc príomhghnéithe geografacha an oileáin tá machairí ísle lárnacha timpeallaithe ag sléibhte cósta. Is é an  Corrán Tuathail an bhinn is airde, atá 1.039 méadar os cionn leibhéal na farraige. Tá cósta an iarthair garbh, le go leor oileán, leithinsí, ceann tíre agus cuanta. Tá an t-oileán déroinnte ag an Sionainn, atá ag 360.5 km le hinbhear 102.1 km. an abhainn is faide in Éirinn agus sreabhann sé ó dheas ó Chontae an Chabháin in Ulaidh chun freastal ar an Atlantach díreach ó dheas de Luimneach. an t-oileán roinnte ag an tSionainn, ag 360.5 km le hinbhear 102.1 km. Is é an abhainn is faide in Éirinn agus a shreabhann ó dheas ó Chontae an Chabháin in Ultaibh, agus sníonn sé isteach san Atlantach díreach ó dheas de Luimneach. Tá roinnt lochanna móra feadh aibhneacha na hÉireann, agus is é Loch nEathach an ceann is mó díobh.
John Robert Schrieffer
Fisiceoir a rugadh in Oak Park, Illinois is ea John Robert Schrieffer (1931-2019). Roinn sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1972 le John Bardeen is Leon Cooper as teoiric BCS (Bardeen-Cooper-Schrieffer) na forsheoltachta a shaothrú.
Carthanacht Chlíodhna
Sraith raidió ghreanndrámaíochta ar RnaG é Carthanacht Chlíodhna atá lonnaithe i siopa carthanachta i mbaile beag samhalta darb ainm Cur Siar. Bainisteoir sa siopa is ea Clíodhna agus í sa tóir sa tóir ar dhuais ‘Seamipín Shiopaí Carthanachta na hÉireann’ a bhaint amach. Ach tá siopa carthanachta eile trasna na sráide agus an aidhm chéanna aige, chomh maith le hiarchoirpeach atá tagtha chun an bhaile, rud a fhágann go bhfuil obair mhór roimh Chlíodhna an duais mhór a bhaint amach.
Wayne Brady
Is aisteoir agus stiúrthóir Meiriceánach é Wayne Alphonso Brady, a rugadh ar an 2 Meitheamh 1972.
Carthanacht Chlíodhna
“Tá sé fada ó chuala mé sraith drámaíochta a bhí chomh greannmhar agus greann chomh géar agus chomh leanúnach.” Tristan Rosenstock ar An Cúinne Dána, RnaG.
Craoladh an tsraith ghrinn suímh 8 gclár go seachtainiúil ar Raidió na Gaeltachta, ón 8 Meitheamh 2023.
Clár grinn, ar an stíl chéanna le Father Ted a mhaítear, a bhfuil cumhacht dhrámata ann chomh maith, í Carthanacht Chlíodhna. Sa chliar tá Bairbre Ní Chaoimh, Donncha Crowley, Marcus Lamb, Áine Ní Laoghaire agus Eoin P. Ó Murchú. Ba iad comhbhunaitheoirí Pinch of Sult, Dorothy Cotter agus Cillian Ó Donnachadha, comhscríbhneoirí na sraithe ocht gclár. Is togra cómhaoinithe idir RTÉ agus Údarás Craolacháin na hÉireann (faoin scéim Fís agus Fuaim) í Carthanacht Chlíodhna.
Comhscríbhneoirí na Sraithe
Chomhléirigh Dorothy 19 n-eipeasóid uair an chloig de The Pickle and Kumquat Show ar East London Radio. Léirigh sí an gearrscannán White Rabbit agus réamhfhógrán bolscaireachta le haghaidh The EleventyFour Show.
Tá Cillian ag léiriú lena chomhlacht léiriúcháin Biscuits for Breakfast ó 2004 i leith. Áirítear lena léiriúcháin amharclannaíochta Aul Divina and Me, Hushabye Mountain, Naked Will, Gay and Confused, agus A Fit Wife For A Revolutionary. Léirigh sé Somewhere Under The Rainbow – The Liza Minnelli Story a bhuaigh gradam agus a comhléiríodh ina dhiaidh sin le Donal Shiels/Verdant Productions in Amharclann an Olympia i mBaile Átha Cliath agus a chuaigh ar chamchuairt idirnáisiúnta ansin, go Londain agus Féile Imeallach Dhún Éideann i measc láithreacha eile. Léirigh Cillian an gearrscannán The Parting Glass le Martin McNamara le deireanaí.
I measc na saothar a stiúir Cillian tá A Little Heart – The Puppet Musical (Amharclann Scabhat Smock), Tóraíocht an Yummy Mummy (An Taibhdhearc), A Fit Wife for a Revolutionary (London Irish Centre, Amharclann Scabhat Smock) agus Bodach an Chóta Lachtna (Ionad Ealaíon Bhéal an Mhuirthead). I measc na saothar eile a stiúir sé tá Hushabye Mountain le Jonathan Harvey, Aul Divina and Me agus Somewhere Under The Rainbow - The Liza Minnelli Story a bhuaigh gradaim agus I Run, I Swim, I Sing, I Dive le Refractive Lens. Stiúir Cillian a chéad ghearrscannán le deireanaí, The Parting Glass le Martin McNamara.
Uí Mhuireadhaigh
Rítheaghlach na Laighean de mhuintir Uí Dhúnlainge ba ea  Uí Mhuireadhaigh / Mhuirí (Meán-Ghaeilge Uí Muiredaig).
Stair
Muireadhach mac Murchadha de chlann Uí Dúnlainge (bás 760), duine de thriúr mac Murchadha mhic Bhrain Mut ba ea sinsear eapainmneach Uí Mhuireadhaigh. Idir na blianta 785 agus 1042, rí Laighean de ceathrar duine déag dá chlann, ar seal lena ngaoil Uí Fhaoláin et Uí Dhúnchadha.
Bhí a lárionad acu ag Mullach Maistean i ndeisceart Contae Chill Dara. Bhí ann ina gcuid críoch na barúntachtaí Cill Chá agus Maoin, An Fhorrach agus an Réabán Thiar agus Thoir, cuid de Connail agus níos déanaí, et críocha Uí Mháil. Cuireadh an ruaig uirthi as a gcríocha le linn ionradh na Normannach ar Éirinn agus lonnaigh siad i sléibhte Chill Mhantáin chomh maith lena ngaoil, Uí Fhaoláin.
Ginealach
Dar le Rawlinson B 502, is é seo a leanas ginealach Uí Mhuireadhaigh le seacht nglúin déag:
Earrach Phrág
mion|Tanc T-54A (taispeántas 2008) Is éard a bhí in Earrach Phràg (Pražské jaro sa tSeicis) ná tréimhse sa bhliain 1968 nuair a d'éirigh cúrsaí polaitíochta ní ba liobrálaí sa tSeicslóvaic.
Cúlra
clé|mion|244x244px|Antonín Novotný 1968 Chuir ceannaireacht an Pháirtí Chumannaigh san Aontas  Sóivéadach deireadh le riail Chruistsiof sa bhliain 1964 mar nach raibh siad sásta le cuid dá pholasaithe. Ghlac Leonid Brezhnev, a bhí níos radacaí ná é a áit. Ba é an chéad mhórfhadhb a bhí le socrú aige géarchéim na Seicslóvaice sa bhliain 1968. mion|277x277px|[[Leonid Brezhnev- Samhain 1974]]
Athruithe sa tSeicslóvaic
Thosaigh Earrach Phrág ar 5 Eanáir le toghchán an leasaitheora Alexander Dubček mar Phríomh-Rúnaí Pháirtí Cumannach na Seicslóvaice. clé|mion|[[Alexander Dubček - Meán Fómhair 1968]] In Eanáir 1968 ghlac Alexander Dubcek (cumannaí measartha ba ea é) áit Novotny a bhí ní ba dhiongbháilte. D’éirigh Novotny as mar go raibh sraith agóidí i ndiaidh titim amach sa tír. Bhí siad seo ann de bharr easpa ceart sibhialta sa tír agus an chaighdeáin ísil mhaireachtála a bhí ag na daoine i ndiaidh 20 bliain faoi na Cumannaithe.
Ba mhian le Dubcek go bhfanfadh an tSeicslóvaic leis an chumannachas. Ach thuig sé go mbeadh leasuithe de dhíth le go mbeadh na daoine sásta glacadh leis seo. Ba é ‘sóisialachas le haghaidh daonnachta’ an aidhm a bhí aige.
Chuige sin, chuir Dubcek leasuithe eacnamaíocha agus polaitiúla i bhfeidhm. Ina measc bhí:
Cuireadh fáilte fhorleathan roimh na leasuithe seo. Tugadh ‘Earrach Phrág’ ar an atmaisféar nua seo.
Freagra ar pholasaí Dubcek
Chuir Dubcek ina luí orthu go raibh sé tiomanta don sóisialachas agus go bhfanfadh an tSeicslóvaic i gComhaontú Vársá. Ina ainneoin seo, chuir Brezhnev 400,000 saighdiúir isteach sa tír ar 20/21 Lúnasa 1968. Mar sin, tháinig Earrach Phrág chun críche ar 21 Lúnasa nuair a tháinig fórsaí Chonradh Vársá isteach sa tír.mionMhaígh Brezhnev gur iarr baill shinsearacha den pháirtí chumannach air seo a dhéanamh. Cé gurbh fheachtas de chuid Chomhaontú Vársá é seo go hoifigiúil, agus go raibh saighdiúirí ón Bhulgáir, ó Oirthear na Gearmáine agus ón Pholainn ann ba iad na Sóivéadaigh ba mhó a bhí chun tosaigh.
"Dúnghaois Brezhnev"
mion I Samhain 1968, chosain Brezhnev na gníomhaíochtaí a chuir se i gcrích sa tSeicslóvaic. Mhaígh sé go raibh sé de dhualgas ar thíortha cumannacha gníomhú le chéile le cosc a chur ar thír chumannach eile tiontú ar an chaipitleachas. Tugadh "Dúnghaois Brezhnev" ar an pholasaí seo. Níor thug tíortha an Iarthair níos mó ná focail chomhbhróin mar thacaíocht don tSeicslóvaic, mar a bhí amhlaidh leis an Ungáir 12 bhliain roimhe sin.
Bhí SAM sáite i Vítneam agus bhí siad den tuairim nárbh fhiú dóibh a ladar a chur isteach i ngnóthaí taobh thiar den Chuirtín Iarainn. Ní raibh siad ag iarraidh damáiste a dhéanamh den dea-chaidreamh a bhí le sonrú idir an tIarthar agus an tOirthear le blianta beaga anuas. Tugadh Détente ar an fheabhas seo sa chaidreamh.
Boighreán
Is éard is boighreán nó baighreán ann ná coirce a chuirtear ar maos in uisce nó go dtagann dath bán ar an uisce. Uaireanta fágtar é go mbíonn blas géar air. D'úsáidtí é nuair a bhíodh bainne gann. Is cosúil go dtugtaí do dhaoine i dtithe na mbocht é le linn an Ghorta Mhóir. Tá cineálacha éagsúla bia tar éis teacht chun cinn ó shin a dtugtar an t-ainm céanna orthu. Làgan a thugtar ar leagan na hAlban.
Ealaín na hAstráile
Thosaigh ealaín na nEorpach san Astráil san 18ú céad le tithe coilíneacha aonurláir le véarandaí, cosúil le stíl Sheoirseach is Leasríochta Shasana. Sna 1830idí baineadh feidhm as stíl Ghotach d'eaglaisí Anglacánacha (Ardeaglais Aindriú i Sydney, 1837, mar shampla), agus stíl Ghréagach d'fhoirgnimh phoiblí. Tharraing na healaíontóirí grafacha ar ainmhithe is fásra na hAstráile ón 18ú céad ar aghaidh, agus rinne péintéirí tír-radharc cosúil le John Glover (1767-1849) is Conrad Martens (1801-1878) iarracht ar ghairbhe na tíre a léiriú. Bhí tionchar beag ag stíleanna is faisin na hEorpa ar Frederick McCubbin (1855-1917) is Tom Roberts (1856-1931), ach shaothraigh siad dearcadh Astrálach ar an nádúr. Ba bheag tionchar na healaíne teibí nó osréalaíche ar an nglúin ina dhiaidh sin ach an oiread, agus chloígh William Dobell (1899-1970), Russell Drysdale (1912-1991) is Sydney Nolan (1917-1992) le healaín oirirc Astrálach.
Peireacairdiam
mion|clé Bíonn an croí faoi chosaint sa pheireacairdiam, an sac cosanta nó an sac snáithíneach timpeall an chroí, ina mbíonn roinnt beag sreabháin. Sraitheanna de bhalla an chroí atá ann, lena n-áirítear peireacairdiam an ionathair, agus an peireacairdiam pairiatach.
Litríocht
mion Díolaim scríbhinní í an litríocht a bhaineann feidhm as an gcumadóireacht chun smaointe suntasacha ardsuimiúla a chur in iúl. Déantar é seo le filíocht, le scéalta, le haistí, le drámaíocht agus eile. Ina theannta sin is féidir an focal a úsáid i dtaobh na scríbhinní go léir a bhaineann le teanga áirithe, le ré áirithe, le tír áirithe agus msd.
Is iad ficsean agus neamhfhicsean na catagóirí is bunúsaí ina roinntear litríocht scríofa.
Leictreachardagrafaíocht
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:SinusRhythmLabels.png|mion|ECG / [[Leictreachardagrafaíocht]] Tá i gceist le leictreachardagrafaíocht ná scrúdú ar ghníomhaíocht leictreach an chroí le leictreoidí ar an gcraiceann.
Taifeadtar voltais leictreacha athraitheacha thréimhsiúla a tharlaíonn le bualadh tréimhsiúil an chroí, a dtugtar an ECG nó EKG (an leictreachardagram) orthu.
Greamaítear leictreoidí ar na géaga is ionaid shainiúla ar an gcliabhrach, agus taifeadtar na voltais idir grúpaí caighdeánacha na leictreoidí seo.
Rose Heilbron
clé|mion|333x333px Ceannródaí ar son na mban i measc abhcóidí agus breithiúna Shasana agus na Breataine Bige ab ea Rose Heilbron (19 Lúnasa 1914 – 8 Nollaig 2005),agus an chéad bhreitheamh mná ina suí sa Sean-Bhábhún (sa bhliain 1972). clé|mion|Gray's Inn
Saol
Rugadh Rose Heilbron i Learpholl ar (19 Lúnasa 1914. Óstánaí Giúdach ab ea a hathair, Max Heilbron.
D'fhreastail sí ar Ollscoil Learphoill, agus ba ea í an chéad bhean a bhain céim sa Dlí amach le céadonóracha, sa bhliain 1935.
Bhí sí mar dhuine den chéad bheirt bhan ar ar glaodh chun an Bharra Laistigh riamh, agus an chéad bhean a bhí ina príomhabhcóide (ar son an chosantóra) i dtriail dúnmharaithe ab ea í. clé|mion|Old Bailey - An Seanbhábhún Sa bhliain 1956 a ceapadh ina Cláraitheoir í (an chéad bhean a raibh an post sin aici). Ansin sa bhliain 1957 ceapadh ina Coimisinéir Seisiúin (an chéad bhean arís).
Baineadh garsprioc ríthábhachtach i stair dhlí Shasana amach ar 4 Eanáir 1972 nuair a bhí Heilbron ina suí sa Sean-Bhábhún, an Phríomh-Chúirt Choiriúil le haghaidh Shasana agus na Breataine Bige, an chéad bhreitheamh mná san áit sin riamh. Ceapadh ina breitheamh den Ard-Chúirt dhá bhliain dár gcionn.
Bhí Heilbron ina breitheamh ceannais ar an gCuaird Thuaisceartach ó 1979 go 1982. Chuaigh sí ar scor sa bhliain 1988.
Led By Donkeys
Is grúpa feachtais pholaitiúil na Breataine é Led By Donkeys (Gaeilge:Ar Adhstar ag Asail), a bunaíodh i mí na Nollag 2018 mar ghrúpa frith-Bhreatimeachta, ach a bhfuil gníomhartha eile de chuid an rialtais Coimeádach cáinte acu freisin. Ó cruthaíodh an grúpa tá a cheathrar bunaitheoirí ag fógairt i gcomhair ruda a thugann siad "thermonuclear hypocrisy" (Gaeilge: "fimíneacht teirmeanúicléach ") agus bhain siad úsáid as aoir atá dírithe ar pholaiteoirí ar son an Bhreatimeachta. Is éard atá i bpríomhfheachtas an ghrúpa 'Ar Adhstar ag Asail' ná cláir fhógraí ina bhfuil tvuíteanna ón am atá thart ó pholaiteoirí a bhí ar son an Bhreatimeachta, nó comharthaí athfhriotail a chuirtear i láthair mar tvuíteanna. Luann na tvuíteanna seo seasaimh pholaitiúla na bpolaiteoirí roimhe seo, agus dar leis an ngrúpa, nár sheas siad seo teist na mblianta.
An Bíobla
mionsamhail|250px|[[Leabhar Cheanannais, Marcas 15]] Is éard atá sa Bhíobla ná focal Dé, de réir mar a mheasann na Críostaithe agus na Giúdaigh. Tagann "Bíobla" ón nGréigis: (τα) βιβλια, (ta) biblia, "na leabhair", iolra an fhocail βιβλιον, biblion, "leabhar". Tá dhá phríomhroinn sa Bhíobla, an Sean-Tiomna agus an Tiomna Nua. Baineann an Sean-Tiomna leis an Seanreacht, conradh nó beartas sollúnta slánaithe a socraíodh le linn Mhaois, agus tá an Tiomna sin scríofa in Eabhrais, cé is moite de shleachta i nDainéil agus in Eazrá atá scríofa in Aramais. Baineann an Tiomna Nua leis an Reacht Nua, ré Íosa Críost, agus i nGréigis atá sé scríofa.
Ní féidir liosta buan a dhéanamh de leabhair an tSean-Tiomna mar athraíonn siad de réir an leagain atá i gceist. Is ionann na chéad seacht leabhair a leanas i ngach Bíobla.
Na litreacha caitliceacha
Is éard is brí le caitliceach anseo gur scríobhadh na litreacha seo chun gach duine seachas chun duine áirithe nó grúpa áirithe amháin.
Leabhair an Bhíobla
Tá difríochtaí idir na leaganacha den Bhíobla a bhaineann leis na creidiúna difriúla - Eabhraigh, Caitlicigh, Eaglaisí an Oirthir agus na Protastúnaigh. Ní ghlacann an Giúdachas le cuid ar bith den Tiomna Nua. Ní ghlactar gach dream ach an oiread le Tóibít, Iúidit, Macabaeigh I agus II, Barúch, litreacha Irimia, Leabhar na hEagna, Ecclesiasticus (leabhar Shíorach) agus cuideanna de leabhar Eistir agus Dainéil. Cé go nglacann na heaglaisí Caitliceach is Protastúnacha leis an dTiomna Nua céanna, tá cuid leabhar sa Sean-Tiomna a nglacann an Eaglais Chaitliceach amháin leo:
Stair
Ní raibh aon leabhar naofa oifigiúil ag na Giúdaigh roimh an Deoraíocht (587 - 537 R.Ch.). Bhí leabhair, doiciméid, cáipéisí, téacsanna liotúirgeacha agus a leithéid eile acu. Tar éis na Deoraíochta bheartaigh siad ar a raibh fágtha dá n-oidhreacht a bhailiú is a chaomhnú.
Lean an bailiú seo na céadta bliain. Le himeacht aimsire fógraíodh ranna áirithe go hoifigiúil ina scrioptúir - cáipéisí a bhí ina dtreoir sa tsionagóg. Glacadh leo sna Canónacha, agus bhí dhá chanóin nó riail ann, ceann Eabhrach agus ceann Gréagach.
Is féidir cumadh na Canóine Eabhraigh a roinnt ina dtrí chéim: an Dlí thart ar 444 R.Ch., na Fáithe timpeall na bliana 200 R.Ch. agus na Scríbhinní le linn Íosa Chríost.
Faoi am na Scríbhinní bhí dhá leagan den Chanóin ann sa domhan Gréagach-Eabhrach timpeall Chathair Alastair. Ghlac an Eaglais Chaitliceach leis an gCanóin Ghréagach, agus tá níos mó leabhar ann ná mar atá sa Bhíobla Protastúnach, mar gur leis an gCanóin Eabhrach a ghlac na Protastúnaigh.