cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Cumann Camógaíochta
An tSraithchomórtas Náisiúnta urraithe ag Littlewoods Ireland
Is í an tSraithchomórtas Náisiúnta an chéad chomórtas idirchontae camógaíochta a bhíonn ar siúl gach bliain.
I 1976, bhuaigh Tiobraid Árann an chéad Sraithchomórtas Náisiúnta a bhí ar siúl.
Tá cúig roinn sa tSraithchomórtas Náisiúnta. Imríonn na foirne is fearr i roinn a haon.
Xiu Xiu
Is banna ceoil indie é Xiu Xiu. Tá siad lonnaithe i San José, California agus ó am go ham i Seattle, Washington. Is é Jamie Stewart príomhamhránaí an bhanna agus an t-aon ball fanta ón tosach. Is iad Caralee McElroy (col ceathar Stewart) agus an ceoltóir avant-garde Ches Smith baill eile den ghrúpa. Tógtar ainm an ghrúpa ón scannán Síneach "Xiu Xiu: The Sent Down Girl".
Deantar plé ar roinnt ábhair gruama cosúil le féin-mharú, AIDS agus cogadh in amhráin Xiu Xiu. Tá tionchar ag ceol punc, fuam, electro agus ceol claiseacach, chomh maith le h-indie Meiriceánach agus ceol ón Bhreatain ó na 1980í orthu.
An Cumann Camógaíochta
Comórtas Scoileanna na hÉireann
Ritheann na ranna ó roinn A go dtí roinn E. Tugann sé deis do scoileanna ag gach leibhéal páirt a ghlacadh i gcomórtas na scoileanna.
Is iad Tesco Ireland urraitheoirí an chraobhchomórtais seo.
Urraitheoirí
Tá urraitheoirí an-tiomanta ag an gCumann Camógaíochta; AIB, Liberty Insurance, Tesco agus Littlewoods Ireland.
Tá rannpháirtíocht na n-urraitheoirí i gcur chun cinn na camógaíochta ríthábhachtach. Tá an infheistíocht a rinne siad i bhfeachtais an Chumainn tar éis táirge nuálach a chur chun cinn i measc an phobail.
Déanann AIB urraíocht ar Chraobhchomórtas Clubanna Camógaíochta na hÉireann. Déanann Liberty Insurance urraíocht ar Chraobhchomórtas idirchontae na hÉireann agus déanann Littlewoods Ireland urraíocht ar an tSraith Chomórtas Náisiúnta Camógaíochta. Déanann Tesco urraíocht ar Chraobhchomórtas na Meanscoileanna.
Déanann Littlewoods Ireland urraíocht ar an gCumann Camógaíochta agus CLG. Tá athnuachan déanta acu go dtí 2022 ag daingniú a dtiomantas do na Cluichí Gaelacha.
Tá Littlewoods Ireland tar éis urraíocht a dhéanamh ar Shraitheanna Camógaíochta na hÉireann ó 2017.
Chabhraigh Littlewoods Ireland le feasacht a mhéadú i spórt na mban le Sraitheanna Camógaíochta Littlewoods Ireland, ag soláthar sruthú beo de phríomhchluichí go dtí os cionn 140,000 i 2019.
Realta Camógaíochta
Bíonn searmanas bronnta ‘All-Stars’ an Chumainn Chamógaíochta ar siúl gach bliain in Óstán an City West i mBaile Átha Cliath.
Téann an fhoireann ‘All Star’ a roghnaítear gach bliain go dtí Nua-Eabhrac ar thuras ‘All-Stars’.
Eagraíocht Leasa Imreoirí - WGPA (Women's Gaelic Players Association)
Is é mana an WGPA na ‘ar son na himreoirí, de réir an imreora’.
Imríonn baill an WGPA Peil Ghaelach na mBan agus Camógaíocht, cluichí atá dúchasach d’Éirinn agus na spóirt is mó tóir i measc mná na hÉireann.
Seoladh WGPA i 2015 chun ionadaíocht a dhéanamh ar leasanna na n-imreoirí idirchontae; na lúthchleasaithe amaitéaracha a imríonn ar an leibhéal is airde de na spóirt seo.
Tá an bhallraíocht méadaithe go dtí os cionn 1,350 imreoir reatha.
Tá an WGPA comhcheangailte leis an GPA i mbliana. Is é an GPA an leagan fireann
Francbhéarla
Is é is francbhéarla ann ná teanga atá in úsáid mar theanga ghnáthchumarsáide ag daoine nach bhfuil sí ó dhúchas acu, cosúil leis an dóigh a n-úsáidtear an Béarla inniu sa chuid is mó den domhan. Tá an téarma féin bunaithe ar lingua franca, an meascán d'fhocail Iodáilise, Tuircise, Fhraincise, Pheirsise, Ghréigise agus Araibise a bhí á labhairt ag taidhleoirí agus ag tráchtálaithe na Meánmhara sna Meánaoiseanna. Ón am sin i leith, fairsingíodh an téarma ar na teangacha eile a d'éirigh coitianta i gcomhchaidreamh na ndaoine ó thíortha éagsúla ina dhiaidh sin.
Inniu, áfach, ní thagraíonn an focal sin "francbhéarla" do theanga na dtaidhleoirí an oiread agus a thagraíonn sé do theangacha na cumarsáide béil.
Na Francbhéarlaí sa Stair agus sa tSochaí
San Impireacht Rómhánach, b'í an Ghréigis an francbhéarla san Oirthear, agus an úsáid seo á baint as an Laidin san Iarthar. Ón seachtú haois déag ar aghaidh, b'í an Fhraincis teanga idirnáisiúnta na taidhleoireachta. San eolaíocht, áfach, b'í an Ghearmáinis a bhí chun tosaigh ar na teangacha eile, go dtí gur tháinig an Béarla ina háit i ndiaidh an dá chogadh domhanda. Inniu, is é an Béarla an francbhéarla is tábhachtaí ar fud an domhain. Mar sin féin, bíonn teangacha eile ag déanamh an ghnó chéanna anseo agus ansiúd. Sna tíortha tearcfhorbartha iar-choilíneacha, bíonn teanga na hiar-mháthairthíre coilíní tábhachtach i gcónaí, agus má tá an tír breac le dreamanna eitneacha agus le mionlaigh theanga, mar is gnách san Afraic ach go háirithe, tá sé ag teacht isteach áisiúil aon teanga amháin a bheith seanbhunaithe sa chóras oideachais agus sa saol cultúrtha.
Go minic, áfach, ní hé an leagan oifigiúil den teanga sin an francbhéarla i mbéal na cosmhuintire. Ina áit sin, cuireann na daoine ar leataobh an chuid den ghramadach nach bhfuil ach ag cur isteach ar an ngnáth-thuiscint, agus iad ag labhairt leaganacha simplithe den teanga eatarthu a bhfuil na teangacha is na canúintí áitiúla i ndiaidh a dtionchar a imirt orthu. Nasctheanga (pidgin) a thugtar ar an gcineál seo teanga. Níl an nasctheanga ó dhúchas ag aon duine. Nó má tá, ní nasctheanga í a thuilleadh, ach fásteanga (creole).
Ealing Studios
deas|250px|thumb|Wembley Arena Is stiúideo suite sa London Borough of Ealing é Wembley Arena.
Cill na Sí
Is baile suite i gContae an Longfoirt í Cill na Sí.
Domhnach Broc
Is ceantar cathrach é Domhnach Broc (Donnybrook as Béarla) atá suite i ndeisceart Bhaile Átha Cliath, príomhchathair na hÉireann. Tá an ceantar suite i gceantar poist Bhaile Átha Cliath a Ceathair, agus is minic a thugtar le fios go bhfuil "meon BhÁC 4" - scothaicmeachas agus Gallbhá - láidir i nDomhnach Broc. Mar sin, tugann Gaeilgeoirí áirithe Domhnach Brocach ar an áit uaireanta.
William Lamb, 2ú Bíocunta Melbourne
Ba é William Lamb, 2ú Bíocunta Melbourne príomh-aire na Ríochta Aontaithe agus ceannaire an Pháirtí Fuig. Rugadh é ar an 15 Márta 1779 agus fuair sé bás ar an 24 Samhain 1848.
Domhnach Broc
Tá ceanncheathrúna a lán eagraíochtaí éagsúla lonnaithe i nDomhnach Broc, ar nós Raidió Telefís Éireann (RTÉ), chomh maith le ceanncheathrú rugbaí Chúige Laighean. Tá príomhoifigí Chumann Rugbaí na hÉireann ag obair os comhair an staidiam i nDomhnach Broc, agus foireann rugbaí Laighean ag imirt a gcluichí baile sa staidiam.
Stair
Ciallaíonn Domhnach Broc Cill Naomh Broc. Bean de sheachtar iníonacha Dhallbhronaigh ó Chontae na Mí ab ea Broc. Deirtear gur bhunaigh Broc clochar ar bhruach na Dothra san ochtú haois, agus tá stáisiún na nGardaí agus reilig suite ansin anois.
I ngnáthchaint an Bhéarla, baintear úsáid as leagan Béarla an logainm, Donnybrook, le tagairt do chíréibí is do scliúchais. Creidtear gurbh é aonach Dhomhnach Broc is bunús don fhocal seo. Bhí aonach aithnidiúil i nDomhnach Broc ón meánaois i leith, ach má bhí, chuala an saol mór iomrá ar an meisceoireacht a bhain leis an aonach agus ar an mbruíonachas is ar an mbrilsce a tháinig sna sálaí ag an meisce. Bhí an foréigean chomh dona is gur éiligh an Eaglais Chaitliceach cosc a chur leis an aonach, agus sa bhliain 1855, tháinig deireadh leis. Níl de chuimhne ar an aonach inniu ach ainm an ollmhargaidh úd Donnybrook Fair.
Futebol Clube do Porto
Is club spóirt Portaingéalach é Futebol Clube do Porto ar a dtugtar Porto nó FCP de ghnáth, as Porto. Bunaíodh an club sa bhliain 1893.
Ucht Buí
Is baile fearainn i gContae Thír Eoghain é Ucht Buí (Béarla: Oughtboy). Tá 57 duine ina gcónaí inniu ann. Tá 14 theach ann, chomh maith le hailíniú liag ársa (séadchomhartha stairiúil sceidealta uimhir 5959 9733).
Lisa the Vegetarian
Craoladh an cúigiú heipeasóid, "'Lisa the Vegetarian", den seachtú sraith The Simpsons ar an 15 Deireadh Fómhair 1995. Scríobh David S. Cohen an eipeasóid seo. D'fhéach 14.6 milliún duine ar an eipeasóid.
CLG Chontae Bhaile Átha Cliath
Is é Cumann Lúthchleas Gael Chontae Bhaile Átha Cliath an eagraíocht ina imrítear na cluichí Gaelacha atá sa Cumann Lúthchleas Gael i gContae Bhaile Átha Cliath. Is iad peil Ghaelach, iomáint, Peil Ghaelach na mBan agus camógaíocht na cluichí a imrítear sa chontae, ach is é an peil an ceann is coitianta.
Peil Ghaelach
Tá na Dubs i measc na foirne is láidre sa spórt seo, agus tá 24 bua acu sa Craobh Peile Sinsearach na hÉireann. Bhí an bua deireanach acu sa bhliain 2013.
Stair
Bhí an céad bua sa chomórtas ag na Dubs sa bhliain 1891, nuair a fuair siad an lámh in uachtar i gcoinne Corcaigh (2-1 - 1-1). Lean an rath ar aghaidh an bhliain ina dhiaidh, le bua i gcoinne Ciarraí. Ach, b'é an tréimhse is rathúla a bhí acu ná na 1970í, agus meastar go bhfuil an fhoireann ón ré seo i measc na cinn is fearr riamh. Bronnadh an Corn Sam Mhic Uidhir ar Kevin Heffernan agus "Heffo's Army" i 1974, 1976, 1977 agus arís i 1983.
Imreoirí cáiliúla
Tuilleadh eolais ag Craobh Sinsear Peile Bhaile Átha Cliath.
Stair
Go traidisiúnta, fágadh an iománaíocht in áit na leathphingine sa phríomhchathair agus an pheil agus na cluichí iasachta araon ag fáil an ceann is fearr uirthi. Cuireadh infheistiú mór isteach sa chontae le blianta beaga anuas, agus tá athbheochan iomána le feiceáil.
Tá sé teideal buaite acu i gCraobh Iomána Sinsearach na hÉireann, an ceann deireanach sa bhliain 1938. Thit an fhoireann síos go dtí Sraith 2 den Sraithchomórtas Iomána Náisiúnta sa bhliain 2005. Bhuaigh an fhoireann mionúir Craobh Laighean sa bhliain chéanna, an chéad bua a bhí acu ó 1983.
Bhí dul chun cinn déanta acu sa bhliain 2006, agus cuireadh ar ais iad sa Sraith 1, tar éis bua in éadan Ciarraí sa chluiche ceannais Sraith 2 (0-17 - 1-06). Ní raibh tús maith acu sa bhliain nua, ach choimeád siad a áit sa Sraith mór.
Iar-Uachtaráin
Bhí triúir fear a bhí bainteach le CLG Bh.Á.C mar Uachtaráin ar an CLG go dtí seo.
An lucht leanta
Glaotar Na Dubs ar lucht leanta Átha Cliath agus is minic aithne orthu mar an lucht leanta is fearr nó an lucht leanta is measa sa tír. Tá an contrárthacht seo ann toisc go ndeirtear gur lucht sacair iad lucht leanta na Dubs cé go mbíonn an-atmaisféar agus an-dhath le feiscint aon áit go dtéann siad. Seans chomh maith gur eascraigh sé seo ó na seachtóidí nuair a bhí Heffo's Army i mbarr a réime. I gcraobh peile na hÉireann i 1974 thosaigh lucht leanta na Dubs ag canadh amhráin a fuaireadar ó phríomhroinn shacar Shasana ar nós You'll Never Walk Alone. Tá amhráin fós an-choitianta i measc na sluaite a leanann foirne B.Á.C ach is dírithe ar Bh.Á.C a bhíonn amhráin an lae inniu mar shampla Molly Malone agus Dublin in the Rare Old Times nó dírithe ar an bhfoireann féin cosúil le Come on you boys in blue. Is ar Chnoc a 16 i bPáirc an Chrócaigh a bhailíonn cuid mhaith de lucht leanúna Bh.Á.C agus is minic go mbíonn sé lán le dubs agus gan ach cúpla tacadóirí ón bhfoireann eile ann. Is mar gheall ar seo a tosaíodh an liú Hill 16 is Dublin only.
Glaotar na Jacks ar fhoirne na bhfear i mB.Á.C uaireanta agus na Jackies a ghlaotar ar fhoirne na mban. Tháinig an dá fhocal seo ó ghiorrúcháin den leasainm ata ag tuathánaigh ar Bh.Á.C na Jackeens.
Tá an t-iar-Thaoiseach Bertie Ahern agus an t-aisteoir Colm Meaney i measc lucht leanta cáiliúil na foirne.
2016 European Open
Ba chomórtas ATP World Tour é 2017 Estoril Open a imrítear in Antuairp, An Bheilg. Thosaigh an príomhchomórtas ar 17 Deireadh Fómhair 2016 agus chríochnaigh sé ar 7 Deireadh Fómhair 2016.
B'é 2016 an chéad eagrán den chomórtas. Bhuaigh Richard Gasquet comórtas na singlí le Daniel Nestor agus Édouard Roger-Vasselin ag bua comórtas na mbeirteanna.
Vladimir Kramnik
thumb|Vladimir Kramnik i 2005.|clé
Is imreoir fichille é Vladimir Kramnik (rugadh 25 Lúnasa, 1975 i dTuapse, sa Rúis).
Bhuaigh sé an chraobh dhomhanda "chlasaiceach" sa bhliain 2000 tar éis an bhua a fháil ar Garry Kasparov i Londain, Shasana. Choimeád sé an chraobh tar éis cluiche cothrom le Pétér Léko i mBrissago, an Eilvéis sa bhliain 2004.
Bhí an bua aige i gcluiche conspóideach le Veselin Topalov (a bhuaigh craobh dhomhanda FIDE sa bhliain 2005) in Elista, An Rúis sa bhliain 2006.
Chaill sé an teideal nuair a bhuaigh Viswanathan Anand Comórtas Chraobh an Domhain i gCathair Mheicsiceo sa bhliain 2007. Tugadh seans dó an teideal a athghabháil ach chaill sé sraith cluichí (+1 -3 =7) i gcoinne Anand i mí Deireadh Fómhair 2008 i mBonn, An Ghearmáin.
Stephen Roche
Ba Stephen Roche an t-aon Éireannach riamh a bhuaigh an rás rothaíochta, an Tour de France ar an 26 Iúil 1987. Rugadh Stephen Roche, ar an 28 Samhain 1959 i nDún Droma, i mBaile Átha Cliath.
Tour de France
Ag deireadh an tséasúir rothaíochta i 1986 agus an Tour buaite cúig huaire aige, thug Bernard Hinault le fios go raibh sé lena rothar a fhágáil le claí agus le dul ag feilméaracht sa mBriotáin, áit ar tógadh é. I dtús na bliana dár gcionn goineadh an seaimpín reatha, Greg Lemond, de thimpiste agus é ag foghlaeireacht agus nuair a bhuaigh Stephen Roche an Giro, tosaíodh ag tuairimíocht go raibh an seans ann go dtabharfadh sé an Tour leis freisin – rud nach raibh déanta ach ag Hinault, Eddy Merckx, Faustino Coppi agus ag Jacques Anquetil.
Bhí coimhlint ghéar idir Roche agus Pedro Delgado le linn Tour na bliana 1987. Ceathracha soicind farasbarr a bhí ag Roche ar a chéile comhraic nuair a cuireadh críoch leis an rás ar na Champs Élysées tar éis trí seachtaine rásaíochta. clé|mion|223x223px|Stephen Roche, "Bonjour le Tour" in [[Düsseldorf, 2017.]] Léim Stephen Roche ar a rothar i Creteil ar an Domhnach ar an 26 Iúil 1987 agus a fhios aige go mbeadh sé ar an gcéad Éireannach a bhuaigh an Tour de France nuair a shroichfeadh sé Páras a bhí 119k uaidh. Léim Charlie Haughey ar bord eitleáin i mBaile Átha Cliath agus bhí sé ansin roimhe.
Contae Zapata, Texas
Is contae i Texas é Zapata. Is é Zapata príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 14,018 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Eamonn Coghlan
Lúthchleasaí Éireannach é Eamonn Coghlan, a rugadh ar 21 Samhain 1952 i nDroimneach, Contae Bhaile Átha Cliath, Éireann. Bhuaigh Coughlan bonn óir sa rás 3,000 méadar ag Comórtas Lúthchleasa an Domhain sa bhliain 1983.
Coillte
mion|clé Is comhlacht stát-tionscanta é Coillte. Is é an tAire Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia a phiocann na stiúrthóirí.
Tá thart ar 1,000,000 acra acu faoi bhainistíocht, coillte an chuid is mó.
Stair
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Coill_Leitir_Creamha_Rua_(Lettercraffroe_Wood)_-_geograph.org.uk_-_1291693.jpg|alt=|mion|clé|Coill [[Leitir Creamha Rua (Lettercraffroe Wood), Gaillimh]] Don mhílaois cuirtear tús le "Foraoiseacha Mílaoise an Phobail": chuir an rialtas crann dúchasach amháin sa talamh do gach uile theaghlach sa tír.
Chiswick House
Is teach mór suite sa London Borough of Hounslow é Chiswick House.
Ionad Ealaíne na Sruthaile
Is ionad ealaíon san Ómaigh, i gContae Thír Eoghain é Ionad Ealaíne na Sruthaile (Béarla: Strule Arts Centre).
Aerfort Londain-Gatwick
Tá dhá chríochfort ag an aerfort - An Críochfort Thuaidh agus An Críochfort Theas.
Rory Gallagher (albam)
Ceirnín de chuid Rory Gallagher é Rory Gallagher. Seoladh i mbliain 1971 é.
Fuaimrianta
Agus seoladh na fuaimrianta breise seo go speisialta i mbliain 1999:
Aci Bonaccorsi
deas|250px|thumb|Aci Bonaccorsi Is baile suite sa tSicil, an Iodáil é Aci Bonaccorsi (Sicilis: Jaci Bonaccossi). Bhí 2,695 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2004.
Pittsburgh, Pennsylvania
Is cathair de chuid stát Pennsylvania, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Pittsburgh. Is í Pittsburgh an dara chathair is mó sa stát Pennsylvania. Ainmníodh Pittsburgh sa bhliain 1758 in onóir William Pitt, an státaire Sasanach a bhunaigh Pennsylvania.
Tá Ollscoil Pittsburgh suite sa chathair. Tá timpeall is 306,211 (2012) duine ina gcónaí sa chathair agus is é an príomhbhaile contae é i gContae Allegheny. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1758. Is é Bill Peduto méara na cathrach.
Willie Redmond
Teachta Parlaiminte don Chlár Thoir, deartháir le ceannaire an Pháirtí Parlaiminteach na hÉireann (John Redmond), saighdiúir agus duine dár bpríomh-earcaitheoirí d’Arm na Breataine in Éirinn ab ea William Hoey Kearney Redmond nó Willie Mac Réamainn (13 Aibreán 1861 – 7 Meitheamh 1917). link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:William_Redmond_leading_Irish_troops_during_the_First_World_War.jpg|alt=|clé|mion|258x258px|earcaíocht in Éirinn: an Captaen [[Willie Redmond, Bealtaine 2016ː bolscaireacht sa Illustrated London News, 6 Bealtaine 1916]]
Luathshaol
Rugadh William Redmond sa bhliain 1861 i Loch Garman do mhuintir mór le rá sa saol polaitiúil agus gnó. Ar chuireadh ó Pharnell chuaigh John Redmond, deartháir William, isteach i bParlaimint Westminster in 1881. clé|mion|281x281px Ag an am bhí William Redmond in a oifigeach i gcathlán Loch Garman den Royal Irish Regiment. D’éirigh sé as a choimisiún chun páirt a glacadh i gCogadh na Talún, agus chaith sé seal i bPriosún Chill Mhaighneáin de bharr a chuid gníomhaíochta sa chogadh sin.
I dteannta a dhearthár, agus ar iarratas ó Pharnell, chuaigh sé ag bailiú airgid san Astráil. Le linn dó a bheith ann chas sé leis an mbean a phós sé, Eleanor Dalton, iníon le hoifigeach dlí Astrálach.
Polaitíocht
clé|mion Toghadh Willie mar M.P. do Loch Garman in 1883 agus d’Fhear Manach in 1885. Sheas sé le Parnell nuair a scoilt an Páirtí Éireannach mar gheall ar Kitty O’Shea agus bhuaigh sé suíochán in Oirthear an Chláir in 1890, suíochán a choinnigh sé go dtí go bhfuair sé bás i 1917.
Mar fheisire i Westminster, bhí Willie Redmond faoi scáth a dhearthár. Ní dhearna sé aon éacht pharlaiminte, ach bhí meas air i measc a chomfheisirí.
Fear ionraic cróga ab ea Willie Redmond, fear a thug géillsine do Rí Impire na Breataine agus a bhí dílis dó go bás. Chreid sé sa Ríocht agus san impireacht úd, agus gurbh é leas na hÉireann a bheith mar dhlúthchuid díobh, ach Rialtas Dúchais a bheith aici. Is léir, ámh, nár chreid sé sa scarúnachas ná i neamhspleáchas na hÉireann. clé|mion clé|mion
An Chéad Chogadh Domhanda
Nuair a d’fhógair an Bhreatain cogadh ar an nGearmáin chuaigh Willie i mbun earcaíochta in Éirinn d’arm na Breataine, agus go háirithe don 16ú Rannán.
1914
Cé go raibh sé ina theachta Parlaiminte agus os cionn gnáthaois saighdiúr achta (in aois 53 dó sa bhliain 1914), liostáil Willie agus lorg sé ceapachán sna línte tosaigh.
Ar an 22 Samhain 1914 i gCorcaigh, thug Willie Redmond óráid cáiliúil, a eagraíodh chun fir Éireannacha a spreagadh chun liostáil le hArm na Breataine agus dul ag troid ar an Mór-Roinn.
1917
Is ar an óráid deiridh a thug sé i Westminster is mó atá cuimhne air. Ar an 7 Márta 1917, chuidigh Willie Redmond le rún a mhol T.P O’Connor go gcuirfí an tAcht um Rialtas Dúchais, a bhí ar fionraí, i bhfeidhm láithreach. Rinne sé mór den aontas a mhaígh sé a bheith idir shaighdiúirí as Éirinn in arm na Breataine, ba chuma ar Chaitlicigh nó Protastúnaigh iad, as Uladh nó eile, a bhí ag troid i dteannta a chéile in aghaidh namhad chomónta.
Thagair sé don tacaíocht, ar an gcoinníoll go nglacfadh Protastúnaigh na Sé Chontae leis, a bhí léirithe sa pharlaimint don Acht D’impigh sé ar Edward Carson  aontú agus thairg sé glacadh le coinníollacha a chuirfeadh chun suain imní na bProtastúnach roimh an móramh Caitliceach, cé nár chreid sé féin go raibh gá lena leithéid. Ar ndóigh, níor aontaigh Carson, theip ar an rún agus d’fhill Willie Redmond go brónach ar na trínsí.clé|mion|[[Uaimh (foirgneamh)|Uaimh Willie Redmond]]
Bás
clé|mion|[[Uaimh (foirgneamh)|Uaimh Willie Redmond inniu]]Gortaíodh go marfach an Captaen Willie Redmond (in aois 56 bliain dó) ar an 7 Meitheamh 1917 i gCath Messines. Mar mhaor san Royal Irish Regiment a ghlac sé páirt san ionsaí ar an lá sin. Goineadh é agus tógadh ar ais go dtí ionad garchabhrach é, áit a bhfuair sé bás.
Oidhreacht
Tar éis bhás Bhall Phairliminte Willie Redmond, reachtáladh toghchán áitiúil in Oirthear Clár. Buaigh Éamonn de Valera, iarrthóir Shinn Féin, ar Patrick Lynch ó Pháirtí Parlaiminteach na hÉireann nuair a fuair sé tromlach 2,975 vóta.
Zapata, Texas
Is é Zapata príomhbhaile Contae Zapata, Texas. Bhí 5,089 ina gcónaí i Marfa sa bhliain 2010.
Frigéad
Is éan é an frigéad. Is baill d'fhine na Fregatidae iad.
Contae Conway, Arkansas
thumb|deas|Suíomh sa stát Arkansas.
Griffin Park
Is staidiam sacar suite sa London Borough of Hounslow é Griffin Park.
Contae Conway, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Conway. Is é Morrilton príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra.
Tá sé suite i lár an stáit, agus tá sé ag críochantacht le:
Sa bhliain 2016 bhí 20,937 duine ina gcónaí ann. Tá achar 1,469 ciliméadar cearnach (1,469/km²), agus mar sin, tá dlús daonra 15/km² sa chontae.
Tíreolaíocht
Tá cuid den Foraois Náisiúnta Ozark (Béarla: Ozark National Forest) sa chontae seo.
Muir Mheoid
Tá Muir Mheoid (Muir Azov) suite in oirdheisceart na hEorpa. Tá nasc ann idir Muir Mheoid agus an Mhuir Dhubh, atá suite ar an taobh ó dheas de. Ba í an Úcráin an tír a bhí ar an gcósta thuaidh de roimh Márta 2022. Tá an Rúis suite ar an gcósta thoir agus tá an Chrimé (cuid den Rúis anois) ar an gcósta thiar den loch.
Calafort fíorthábhachtach ar Mhuir Mheoid is ea Mariupol. clé|mion|177x177px|Ionsaí Kerch Strait, 25 Samhain 2018
2018
Ar an 25 Samhain 2018, rinne an Rúis ionradh armtha ar thrí longa cogaidh de chuid na hÚcráine i gcaolas Ceirts. Ghabh an Rúis smacht ar an Mhuir Mheoid mar sin, gníomh a cháin an tAontas Eorpach aon uair arís..
2022
Rinne an Rúis ionradh ar an Úcráin ar an 24 Feabhra 2022.
Tháinig trúpaí na Rúise thart timpeall ar chalafort Mariupol ag tús an chogaidh. Fuair an Rúis bealach idir an Chrimé agus oirthear na Rúise. Mhair léigear Mariupol dhá mhí. Sa deireadh, bhí sibhialtaigh agus saighdiúirí teanntaithe i monarcha cruach Azovstal, an daingean deireanach ag an Úcráin sa chathair chalafoirt. Dúirt an Rúis go raibh na saighdiúirí a bhí ag seasamh an fhóid sa mhonarcha an áit a fhágáil dá ngéillfidís. Bhí Mariupol ar an gcathair is mó a bhí gafa ag an Rúis (daonra 450,000 a bhliain 2017).
Na h-Eileanan Nis
Is oileáin suite i gComhairle na Gàidhealtachd iad na h-Eileanan Nis.
Stadio Olimpico
Is í an Stadio Olimpico príomhstaid na Róimhe san Iodáil. Imríonn Lazio agus Roma ann.
Aodh Buí Mac Cruitín
File, teagascóir agus saighdiúir ab ea Aodh Buí Mac Cruitín (c.1680–1755). Bhí Mac Cruitín ar dhuine de na filí ba bhisiúla ó Chontae an Chláir a scríobh i rith an 18ú céad, cé gur chaith sé tréimhsí i mBaile Átha Cliath agus ar mhór-roinn na hEorpa.
Beathaisnéis
I gCill Mhic Creiche in aice le Lios Ceannúir, in iarthar an Chláir, a rugadh é. Ba de shliocht teaghlach fileata as Thuamhain Mac Cruitín. Conchubhar Óg ab ainm dá athair. Bhí a mhuintir ina n-ollúna le seanchas ag na Brianaigh, príomhtheaghlach an Chláir, leis na cianta. D’fhoghlaim sé Béarla agus Gaeilge óna athair agus bhí ar scoil ag a fhear gaoil, Aindrias Mac Cruitín, agus bhí in ann Laidin a léamh. Dhealródh an scéal gur chaith sé tamall i gCiarraí agus é ina ógfhear. Phós Aodh agus bhí beirt iníonacha aige.
Treoluas
San fhisic, ach go háirithe san chinéimitic, is ionann an téarma treoluas agus ráta athraithe suíomh coirp i leith an ama. Toisc gur chainníocht veicteoireach is ea suíomh coirp, is féidir leis athrú in dhá slí: athrú méide agus/nó athrú i dtreo.
Aodh Buí Mac Cruitín
Beathaisnéis
D’aistrigh sé go Baile Átha Cliath tuairim 1713 agus chaith deich mbliana ann. Bhí sé ina bhall den ghrúpa arbh iad an triúr ba thábhachtaí díobh Tadhg Ó Neachtain, Risteárd Tuibear, agus Aodh féin; is dóigh gurbh é an scoláire ba mhó orthu é; ‘an crann os coill’ an cur síos air i ndán Thaidhg (‘Sloinfead scothadh na Gaoidheilge grinn’)
Chum Aodh Buí idir dhánta siollacha do phátrúin, amhráin pholaitiúla do phobal níos leithne, agus dornán aistí ar théamaí pearsanta I measc baill eile dá theaghlach bhí an ceoltóir, Gilla Duibin Mac Cruitín (d’éag 1405), agus na filí Aindrias Mac Cruitín (c.1650-c.1738) agus Séamus Mac Cruitín (1815-1870).
Ríocht na Fraince
Ba mhonarcacht mheánaoiseach agus luath-nua-aimseartha in Iarthar na hEorpa é Ríocht na Fraince. Bhí sé i measc na stát is cumhachtaí san Eoraip agus ina chumhacht mhór ón Ard-Mheánaois ar aghaidh, le sealúchais ar fud an domhain.
Aoife Ní Thuairisg
Is láithreoir teilifíse í Aoife Ní Thuairisg. Rugadh agus tógadh in Indreabhán í. Thosaigh sí ag obair i TG4 i 1997. Sula raibh sí ag obair in earnáil na teilifíse, bhí a gnólacht féin aici, siopa soghluaiste milseán.
Bhain sí cáil mhór amach mar láithreoir an chláir teilifíse faisin, Paisean Faisean, ar TG4. Ach spreagadh conspóid nuair a tuairiscíodh sna meáin chumarsáide gur dhiúltaigh Ní Thuairisg leagan aerach den chlár a chur i láthair, de bharr an chreidimh reiligiúnaigh atá aici mar is Finné Iehova í.
Charles Fleischer
Is aisteoir Meiriceánach é Charles Fleischer (rugadh sa bhliain 1950 é).
CLG Eas Géibhtine
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Eas Géibhtine.
Cluichí
Tá cáil níos mó bainte amach ag Eas Géibhtine sa pheil ach imrítear ach an iomáint amháin sa chlub faoi láthair agus tá sé nasctha le Baile Stiabhana i gcomhair na peile. Cé go bhfuil an bheirt acu bunaithe sa pharóiste chéanna, is clubanna ar leith iad le coistí riaracháin ar leith acu.
Stair
Cé go bhfuil tagairtí ann faoi imirit na hiomána idir Eas Géibhtine agus Cill Díoma roimh bhunú CLG sa bhliain 1884, ceaptar gur bhunáiodh an club timpeall na bliana 1890 mar Deasúnaigh Eas Géibhtine agus d’imríodar iomáint agus peil ó thús. D'eagraigh Na Deasúnaigh comórtas iomána sa bhliain 1891 agus tá tuairiscí ann faoi chluichí a d'imríodar i gcoinne Saor Theas agus An tAthair Ó Murchú Faing. Ghlacadar páirt i gCraobh Iomána Sinsear Chontae Luimnigh sa bhliain 1895 nuair a atheagraíodh coiste na chontae i ndiaidh scoilt An Pháirnéalaigh agus bhíodar gníomhach i gcomórtaisí peile agus iomána a eagraíodh in iarthar agus i lár an chontae le linn blianta na 1890í.
Tá stair an chlub ceangailte go mór le Baile Stiabhana, an dara chlub sa pharóiste. Ó am go ham, d’imríodar le chéile faoin ainm Eas Géibhtine/Baile Stiabhana nó ní raibh aon chlub ann i mBaile Stiabhana nó d’imiríodar faoin ainm Eas Géibhtine bliain amhín agus faoin ainm Baile Stiabhana sa bhliain dár gcionn nó d’imríodar peil faoin ainm Baile Staibhana agus iomáint faoin ainm Eas Géibhtine nó d’imríodar i gcoinne a chéile mar chlubanna ar leith. Ba iad Baile Stiabhana a bhuaigh Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh sa bhliain 1964 agus bhuaigh na himreoirí céanna arís é sa bhliain dár gcionn faoin ainm Eas Géibhtine. Ach cé go bhfuil naisc láidir eatharthu, ba chlubanna ar leith i gcónaí iad.
Bhí béim an pharóiste ar an bpeil ar dtús agus chaill na Deasúnaigh cluiche ceannais Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh i gcoinne Na Trádálaithe sa bhliain 1905. D’aistrigh an bhéim i dtreo na hiomána le linn blianta na 1930í agus bhuadar ar An gCeapach Mór chun Craobh Sóisear Iomána an Chontae]] a ghabháil sa bhliain 1935.
Ba chlub sinsear peile é Eas Géibhtine suas go dtí an bhliain 1992 ach bhíodar ar ais sa ghrád uachtar nuair a bhuadar Craobh Peile Idirmheánach an Chontae sa bhliain chéanna. Thiteadar síos arís sa bhliain 1998 agus bhí Eas Géibhtine ar tí ísliú go dtí grád sóisear A sa bhliain 2001 nuair a chin an club ar éirí as an bpeil agus imirt ach an iomáint amháin sa ghrád sóisear A. Bhí an dá chlub ag imirt le chéile i gcomórtaisí óga chomh maith le Cill Chuarnáin faoin ainm Na Deasúnaigh le linn na mblianta díreach roimhe sin.
Páirc Imeartha
D’imir Eas Géibhtine i “bPáirc na Siúicre” i Máigh an Iarla, leathbhealach idir Eas Géibhtine agus Baile Stiabhana, ar dtús ach cheannaíodar a bpáirc imeartha féin ar Shráid na hEaglaise i mbaile Eas Géibhtine sa bhliain 1954. Imríonn Baile Stiabhana ar an bpáirc céanna. Le linn blianta na 1980í, d’imir foireann peile an chontae formhór dá cuid cluichí ansin.
Imreoirí Cáiliúla
I measc peileadórií cáiliúla Eas Géibhtine, tá Pádraig Baróid (Paddy Barrett) ar imir ar fhoireann na hÉireann i gcoinne na hAstráile sa bhliain 1988 agus Seán Ó Gallachóir (Shane Gallagher) agus Pádraig Ó Reannacháin (Pa Ranahan) atá ar fhoireann sinsear an chontae faoi láthair.
Leakey, Texas
Is é Leakey príomhbhaile Contae Real, Texas. Bhí 425 ina gcónaí i Leakey sa bhliain 2010.
Rockwall, Texas
Is é Rockwall príomhbhaile Contae Rockwall, Texas. Bhí 37,490 ina gcónaí i Rockwall sa bhliain 2010.
Osterley Park
Is teach mór suite sa London Borough of Hounslow é Osterley Park.
Ĉ
Otharlann Chontae Thír Eoghain
Is ospidéal san Ómaigh, i gContae Thír Eoghain í Otharlann Chontae Thír Eoghain.
Eilean Musdile
deas|250px|thumb|Eilean Musdile Is oileán suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Eilean Musdile.
Gunnersbury Park
deas|250px|thumb|Gunnersbury Park Is páirc suite sa London Borough of Hounslow í Gunnersbury Park.
Kimberley Walsh
Is ceoltóir agus amhránaí Béarla í Kimberley Jane Scott (née Walsh; rugadh 20 Samhain 1981. Bhíodh sí ina ball de popghrúpa Girls Aloud ó 2002 go 2013. Tháinig sí sa dara háit le Pasha Kovalev ar an naoú sraith Strictly Come Dancing sa bhliain 2012.
CLG Baile Stiabhana
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Baile Stiabhana.
Suíomh
Tá sé bunaithe i bparóiste Eas Géibhtine/Baile Stiabhana in Iarthar Chontae Luimnigh ar bhruach theas Bhéal na Sionainne, 28km siar ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór dá imreoirí ó shráidbhaile Baile Stiabhana, ó bhaile Eas Géibhtine agus ó na ceantracha tuaithe máguaird ar nós An Bán Riamhach, Máigh an Iarla agus Cluain Riasc.
Cluichí
Imrítear ach peil sa chlub agus tá sé nasctha le Eas Géibhtine i gcomhair na hiomána.
Páirc Imeartha
Níl aon páirc dá gcuid féin ag Baile Stiabhana agus baintear úsáid as páirc imeartha Eas Géibhtine atá suite ar Shráid na hEaglaise i mbaile Eas Géibhtine.
Imreoirí Cáiliúla
I measc peileadóirí cáiliúla Baile Stiabhana, tá Antóin Ó Móráin (Anthony Moran) a bhí ar fhoireann Luimnigh le linn blianta na 1980í agus Seán Ó Gallachóir (Shane Gallagher) agus Pádraig Ó Reannacháin (Pa Ranahan) atá ar fhoireann sinsear an chontae faoi láthair.
Naisc sheachtracha
220px|thumb|right|Baile Stiabhana v [[CLG Áth Dara|Áth Dara, Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh i bPáirc na nGael ar an 8ú Bealtaine 2009.]]
Claonaíocht
Is éard atá i gceist leis an gclaonaíocht ná coincheap socheolaíochta a thagraíonn do scinneadh an duine ó noirm na sochaí. Cuid den chlaonaíocht é an coirpeachas, arb ionann é agus scinneadh ón dlí, ach thairis sin, claonaíocht de chineál eile atá i gceist nuair a bhristear nós nó béas.
Claonaíocht mar shárú na norm sóisialta
Is iad na noirm na treoracha a dtugann baill na sochaí aird orthu de ghnáth. Is féidir an norm a shainmhíniú mar riail, nó mar rud a bhfuiltear ag súil leis de réir na nósanna. Is féidir go bhfuil noirm dhá chultúr ag teacht salach ar a chéile, ionas go nglacann cultúr amháin le rudaí ar claonaíocht ghlan iad sa chultúr eile.
Gé ghiúrainn
Is speiceas éan é Branta leucopsis, ar a dtugtar an ghé ghiúrainn, nó an ghé giúrainn de réir an Chaighdeáin nua.
Gasail ghainimh
Is ainmhí í an ghasail ghainimh. Mamach atá ann.
2017 European Open
Ba chomórtas ATP World Tour é 2017 European Open a imrítear in Antuairp, An Bheilg. Thosaigh an príomhchomórtas ar 16 Deireadh Fómhair 2017 agus chríochnaigh sé ar 22 Deireadh Fómhair 2017.
Snyder, Texas
Is é Snyder príomhbhaile Contae Scurry, Texas. Bhí 11,202 ina gcónaí i Snyder sa bhliain 2010.
Criól Háítí
D'eascair an teanga ó theagmháil idir coilínigh Fhrancacha agus sclábhaithe Afracacha le linn thrádáil sclábhaithe an Atlantaigh sa choilíneacht Fhrancach Saint-Domingue (Háítí anois) sa 17ú agus 18ú haois. Cé go dtagann an chuid is mó dá stór focal ó Fhraincis na 18ú haoise, baineann an ghramadach le brainse teangacha Volta-Congó san Afraic Thiar, go háirithe an Fhonais agus an Íogbóis. D'imir teangacha eile tionchar air freisin; Spáinnis, Béarla, Portaingéilis, Taino, agus teangacha eile de chuid Iarthar na hAfraice san áireamh. Cé gur eascair sé ón bhFraincis, tá a ghramadach féin ag Criól Háítí, agus ní féidir le cainteoirí Fraincise caighdeánaí an teanga labhartha a thuiscint. Creidtear gurb iad na Háítígh an pobal is mó ar domhan a labhraíonn criól, cé gur féidir cás a dhéanamh ar son Phidsean na Nigéire, criól bunaithe ar an mBéarla, go háirithe má chuirtear cainteoirí neamhdhúchasacha san áireamh.
Tá úsáid Chríol Háítí, agus oideachas trí mheán na teanga, ina cnámh spairne chomh fada siar leis an 19ú haois. Creidtear daoine áirithe i Háítí gur cuid d'oidhreacht an choilíneachais é an teanga, agus caitear Frainciseoirí anuas air mar Fhraincis a labhraíonn daoine gan oideachas. Go dtí deireadh na 20ú haoise, níor labhair uachtaráin Háítí ach Fraincis chaighdeánach lena gcomhshaoránaigh, agus go dtí an 21ú haois, bhí an teagasc go léir i mbunscoileanna Háítí trí mheán na Fraincise caighdeánaí, an dara teanga ag formhór na ndaltaí.
Labhraítear Criól Háítí in áiteanna éagsúla a bhfuil pobal mór eisimirceach ó Háítí iontu: oileáin eile i Muir Chairib, Guáin na Fraince, an Fhrainc, Ceanada (go háirithe Québec) agus na Stáit Aontaithe. Tá gaol aige le Criól na nAintillí a labhraítear sna Mion-Aintillí agus le crióil eile atá bunaithe ar an bhFraincis.
Eilean Chathastail
deas|250px|thumb|Eilean Chathastail Is oileán suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Eilean Chathastail.
Syon House
clé|250px|mion|Syon House Is teach mór suite sa London Borough of Hounslow é Syon House.
Tagairtí
ĉ
Nika Futterman
Is fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach í Nika Futterman, a rugadh ar 25 Deireadh Fómhair 1969 i gCathair Nua-Eabhrac. Thar aon ní eile, déanann sí aisteoireacht ghutha. Cónaíonn sí in Los Angeles.
Leimín Artach
Is ainmhí é an leimín Artach. Mamach atá ann.
Treehouse of Horror VI
Craoladh an séú heipeasóid, Treehouse of Horror VI, den seachtú sraith The Simpsons ar an 29 Deireadh Fómhair 1995. Scríobh John Swartzwelder, Steve Tompkins agus David S. Cohen an eipeasóid seo. D'fhéach 19.7 milliún duine ar an eipeasóid.
Cheiliúradar an eipeasóid seo Oíche Shamhna, agus is an séú eipeasóid a cheiliúrtar Oíche Shamhna í.
David Jason
Is aisteoir Sasanach é David Jason a rugadh ar an 2 Feabhra 1940 in Edmonton, Londain Thuaidh.
Droichead Hammersmith
clé|250px|mion|Droichead Hammersmith Is droichead suite sa London Borough of Richmond upon Thames é Droichead Hammersmith.
Eilean a' Chlèirich
Is oileán suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Eilean a' Chlèirich nó An Clèireach.
Oileáin Bhriotanacha na Maighdean
Críoch thar lear de chuid na Ríochta Aontaithe is ea iad Oileáin Bhriotanacha na Maighdean. Tá an chríoch suite i Muir Chairib. Is é Road Town an príomhbhaile.
Planxty
Banna ceoil traidisiúnta Éireannach é Planxty a bhunaigh Christy Moore, Andy Irvine, Donal Lunny agus Liam Ó Floinn i mBaile Átha Cliath sna seachtóidí.
Díon
deas|250px|thumb|Díon Is é is díon ann ná an struchtúr a dhéanann an clúdach uachtair atá ar fhoirgneamh nó fheithicil.
An Ghaeilge san Airgintín
Is beag trácht a dhéantar ar an nGaeilge san Airgintín, ach sa 19ú haois bhain idir 40,000 agus 45,000 Éireannach amach an tír sin. Níor fhán ach timpeall 20,000 duine acu sa tír ó chuaigh an oiread sin acu ar ais go dtí Éire nó go dtí Meiriceá Thuaidh, an Astráil agus tíortha eile. As an 20,000 duine a d’fhan ann, bhí idir 10,000 agus 15,000 gan sliocht nó scoite amach ón bpobal Éireannach áitiúil. Dá bhrí sin ní raibh de bhunús ag an bpobal úd ach idir 4,000 agus 5,000 duine.
Tháinig a lán daoine ó limistéar ag teorainn Chontae Longfoirt agus Chontae na hIarmhí, agus Baile Átha Luain, Meathas Troim, an Muileann gCearr agus Cill Bheagáin ar a imeall. I lár an limistéir bhí an Baile Mór le fáil, agus chuaigh beagnach gach duine ón gceantar máguaird chun Buenos Aires sna 1860s. Meastar gur tháinig 43.35% de na himircigh ó Chontae na hIarmhí, 14.57% ó Chontae Longfoirt agus 15.51% ó Chontae Loch Garman. Is minic gurb iad an chlann ab óige de na feirmeoirí láidre a d’imigh, cé go n-íocadh feirmeoirí caorach san Airgintín pasáiste na n-aoirí oilte freisin. thumb|Iarthar na hAirgintíne
Is féidir eolas ar staid na Gaeilge i mbarúntachtaí dúchais na n-imirceach a fháil ó dhaonáirimh de chuid an 19ú haois, ach ní mór a bheith san airdeall agus feidhm á baint astu, ós dócha go raibh níos mó cainteoirí dúchais ann ná mar a léiríonn na figiúirí. An figiúirí daonáirimh a bhaineann le Contae na hIarmhí (a sholáthair mórán imirceach don Airgintín) taispeánann siad céatadán na gcainteoirí dúchais mar a leanas: 17% sa tréimhse 1831-41, 12% sa tréimhse 1841-51, agus 8% sa tréimhse 1851-61. Ní chuirfí an scéal as a riocht dá gcuirfí cúpla pointe céatadáin leis na figiúirí sin. Má chuimhnítear go mbeadh na fíorfhigiúirí níos airde, is cosúil go raibh roinnt éigin cainteoirí dúchais i measc na ndaoine a d’imigh idir daichidí agus seascaidí an 19ú haois, cé nach dócha gur mhór é a líon.
I Mí Eanáir 1884 tháinig an tAthair Antaine Ó Fathaigh, Beinidictíneach agus ceannaire na gCaitliceach ó Éirinn san Airgintín, agus paróiste nua aige a bhí níos leithne ná Éire ar fad. . Rugadh é i mBaile Locha Riach i gContae na Gaillimhe, agus ní dóichí rud ná go raibh Gaeilge ar a thoil aige.
Bhí neart ban ag teacht anall ó Éirinn faoi na 1850í, agus é de nós acu Éireannaigh a phósadh sa tír nua agus a n-aghaidh a thabhairt ar an tuath. Níor dheacair fear a aimsiú agus a laghad sin ban ann, agus cuid de na fir nár toghadh phós siad mná nárbh Éireannaigh iad. Bhí leathantas amuigh faoin tuath, agus anuas go dtí na 1870í ní raibh séipéil ná scoileanna ag na hÉireannaigh. Ní thagaidís le chéile ach le haghaidh bainisí, tórramh agus bhearradh na gcaorach. Ní raibh na hÉireannaigh rómhór leis na hIndiaigh agus leis na leath-Indiaigh. Thiocfadh leis an nGaeilge agus leis an mBéarla araon maireachtáil níos faide ann, b'fhéidir, de bharr an uaignis, neart an dúchais agus daoine a bheith gar dá chéile, rud nach dtarlódh chomh furasta sin dá bpósfadh na Éireannaigh lucht labhartha Spáinnise.
Sna 1920í tháinig rabharta nua inimirceach ó Éirinn ar dhaoine oilte cathrach a bhformhór agus a lán Protastúnach ina measc. Ní cosúil go raibh Gaeilge ag mórán acu. thumb|Buenos Aires (San Telmo)
Daoine a raibh sáite i gcúrsaí náisiúnachais in Éirinn is mó a chuir suim sa teanga san Airgintín. Náisiúnaí Éireannach ba ea William Bulfin, agus údar gearrscéalta agus leabhair thaistil. Ba é eagarthóir an Southern Cross, nuachtán Gael-Airgintíneach, é agus suim aige sa Ghaeilge. Ba é Éamon (1892-1968) an mac ba shine aige, agus nuair a d’fhill an teaghlach ar Éirinn chuaigh Éamon ar scoil ag an bPiarsach. Bhí sé páirteach in Éirí Amach na bliana 1918, agus cheap de Valera mar an gcéad ionadaí Éireannach san Airgintín é nuair a bunaíodh an Saorstát. Bhí scoth Gaeilge aige. Gníomhaí eile a bhí i bPádraig Mac Maghnuis (1864-1929), fear a rugadh i dTamhnach an tSalainn i gContae Dhún na nGall. Eisean a bhunaigh craobh de Chonradh na Gaeilge i mBuenos Aires. Bhunaigh sé an iris phoblachtach Fianna i mBuenos Aires sa bhliain 1912, agus d’fhill sé féin agus a bhean chéile ar Éirinn faoi dheireadh.
Tábla
Ag seo figiúirí Gaeilge ón daonáireamh maidir leis na ceantair is mó a sholáthair imircigh don Airgintín. Ba chóir i ndáiríre cúpla pointe ar a laghad a chur leis na céatadáin.
{| class="wikitable" style="margin:0 0 0.5em 1em;font-size:85%; float: centre;" !width="70" style="background-color:LightGreen;"| Ceantair i gCo na hIarmhí !width="40" style="background-color:LightGreen;"| Barúntachtaí !width="360" style="background-color:LightGreen;"| Tréimhse agus céatadán {| class="wikitable" style="margin:0 0 0.5em 1em;font-size:85%; float: centre;" !width="70" style="background-color:LightGreen;"| Ceantair i gCo an Longfoird !width="40" style="background-color:LightGreen;"| Barúntachtaí !width="360" style="background-color:LightGreen;"| Tréimhse agus céatadán
Rio Grande City, Texas
Is é Rio Grande City príomhbhaile Contae Starr, Texas. Bhí 13,834 ina gcónaí i Rio Grande City sa bhliain 2010.
Jimmy Johnstone
Ba imreoir sacair Albanach é James Connolly 'Jimmy' Johnstone (30 Meán Fómhair 1944 – 13 Márta 2006). Vótáileadh Johnstone, ar a dtugadh "Jinky", an t-imreoir ab fhearr Ceilteach riamh ag tacadóirí Celtic. Rugadh é i Viewpark, South Lanarkshire. D'imir sé a chéad chluiche le Celtic i 1963 agus bhí sé ar an bhfoireann a bhuaigh Corn na hEorpa i 1967 i gcoinne Inter, Leoin Liospóin.
Pitch Perfect 2
Scannán de chuid Gold Circle Films is ea Pitch Perfect 2 a seoladh (sna pictiúrlanna) sa bhliain 2015. Leanann sé ar aghaidh le scéal Pitch Perfect.
Seanchrois Ard Bó
deas|250px|thumb|Seanchrois Ard Bó Is ardchros in Ard Bó i gContae Thír Eoghain í Seanchrois Ard Bó.
Sterling City, Texas
Is é Sterling City príomhbhaile Contae Sterling, Texas. Bhí 1,081 ina gcónaí i Sterling City sa bhliain 2010.
Kew Gardens
deas|250px|thumb|Kew Gardens Is gairdín lusanna suite sa London Borough of Richmond upon Thames é Kew Gardens.
Krum
Cán ar Chéad Impireacht na Bulgáire ab ea Krum (An Bhulgáiris: Крум; Gréigis: Κρούμος/Kroumos). Rialaigh sé ag tosnú am éigin idir 796 agus 803 go dtí a bhás sa bhliain 814. Faoina réimeas méadaíodh críocha na himpireachta faoi dhó, iad ar síneadh ón Danóib láir go dtí an Dnieper agus ó Chathair Aidrian go dtí na Sléibhte Tatra. Faoina réimeas cumasach tháinig idir shiocháin agus ord i réim sa Bhulgáir chomh maith le forbairt in eagrú an stáit.
Limistéar Schengen
mion|RannpháirtíochtIs limistéar de chuid Aontas na hEorpa é an Limistéar Schengen. Níl aon rialú teorann idir na tíortha sa limistéar, an chuid is mó. Ach tá rialú teorann i gcónaí idir na tíortha sa limistéar agus na tíortha nach bhfuil.
Síníodh an Comhaontú Schengen ar 14 Meitheamh 1985 agus tháinig an Limistéar i bhfeidhm ar 26 Márta 1995. mion|1985ː siníodh an comhaontú don chéad duair (socrú idir tíortha ag an am)
Ballraíocht
Tháinig méadú ar an limistéar de réir a chéile agus cuimsíonn sé anois nach mór gach ballstát AE chomh maith leis an Eilvéis, an Iorua, an Íoslainn agus Lichtinstéin. mion|Baile Schengen, [[Lucsamburg]] Ní cuid de limistéar tíortha áirithe fós. Tá cúig thíortha san Aontas Eorpach - Éire, an Chipir, an Bhulgáir, an Rómáin agus an Chróit - nach bhfuil ina mball acu den Limistéar. Tá stádas tír is iarrthóir ag na tíortha seo a leanas: an Bhulgáir, an Chipir, an Chróit agus an Rómáin.
Tá gach ball Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa - an Iorua, an Eilvéis, an Íoslainn agus Lichtinstéin - sa Limistéar freisin.
Tá Eire fós sa Comhlimistéar taistil les an Ríocht Aontaithe.
Prionsabal na saorghluaiseachta
Ó cuireadh limistéar Schengen ar bun siar sa bhliain 1995, tá deireadh le teorainneacha inmheánacha sa chuid is mó den Eoraip. Is féidir le saoránaigh, lucht gnó agus turasóirí gluaiseacht gan srian agus gan a bheith faoi réir seiceálacha teorann.
Is ceann de na héachtaí is mó atá bainte amach ag an Aontas Eorpach é an Limistéar Schengen. mion|tá cead saorghluaiseachta ag daoine san Aontas Eorpach Tá prionsabal na saorghluaiseachta ar cheann de na héachtaí is mó atá bainte amach ag an Aontas Eorpach.
Tá ag gach saoránach den Aontas Eorpach an ceart chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse áit ar bith i mballstáit an Aontais. Ag an am céanna, is féidir le teifigh a thagann isteach sa Lmistéár taisteal ar aghaidh chuig tír ar bith eile sa limistéar sin gan aon bhac teorann eile orthu – dá mba mhian leo.
Ó thaobh na praiticiúlachta de, caithfidh na taistealaí dul trí rialú pasanna uaireanta idir na tíortha sa limistéar Schengen ó 2016, mar gheall ar an mbaol ó sceimhlitheoireacht, Covid nó mar sin de.
Rí (ficheall)
Is é an rí (♔♚ ) an fear fichille (nó 'fichillín') is tábhachtaí, arb é a ghabháil an t-aon chuspóir atá ag an gcluiche. I dtíortha na hÉireann, na Spáinne agus na Portaingéile, léirítear an rí ag an litir R sa nodaireacht fichille ailgéabraigh. Sa chás nach féidir é a athrú le linn an chluiche, meastar gur fichillín luachmhar é. Is fiú 20 pointe é; mar sin féin, tugann roinnt údair dhá nó ceithre phointe de luach coibhneasta, ar scála 1-1, bunaithe ar a shoghluaisteacht, a shábháilteacht agus an ról gníomhach a imríonn sé ag deireadh an chluiche.
Le linn cluiche, ní féidir leis an rí fanacht faoi bhagairt namhad ag am ar bith, má dhéantar ionsaí air caithfear é a chur in áit shábháilte láithreach bonn,. Léiríonn rialacha na nósmhaireachta i bhfichille go bhféadfadh an t-ionsaitheoir tost an chluiche a bhriseadh agus "sáinn !" a fhógairt agus, sa chás nárbh fhéidir leis an rí éalú ó ghabháil, "marbhsháinn!" a fhógairt. Meastar na gothaí seo a bheith roghnach de réir rialacha an chluiche.
Socrúchán agus gluaiseacht
Tosaíonn an Bán leis an rí ar an gcéad rang ar thaobh na láimhe deise den bhanríon. Tosaíonn an Dubh leis an rí go díreach trasna ón rí bán. Tosaíonn an rí bán ar e1 agus an rí dubh ar e8. Féadfaidh rí a bhogadh go dtí cearnóg amháin in aon treo (go cothrománach, go hingearach, nó go trasnánach) mura bhfuil fear cairdiúil sa chearnóg cheana féin nó go gcuirfeadh an t-aistriú an rí i sáinn. Mar thoradh air sin, ní fhéadfaidh ríthe a bheith curtha i gcearnóga in aice láimhe (féach an freasúra), ach is féidir leis an rí ionsaí nochta a dhéanamh trí easpag, chaiseal, nó bhanríon a thabhairt le fios. Tá baint ag an rí freisin leis an aistriú speisialta caisliú.
Cill (bitheolaíocht)
thumb|right|280px|
Is í an chill (ón Laidin "cella", rud a chiallaíonn "seomra beag") an t-aonad bunúsach struchtúrach, feidhmiúil, agus bitheolaíoch de gach orgánach beo, agus an t-aonad is lú gur féidir a mhacasamhlú go neamhspleách. Go minic, tugtar bloic thógála na beatha orthu. Glaoitear Bitheolaíocht cheallach ar staidéar na gceall.
Bíonn cealla comhdhéanta de chíteaplasma a bhíonn scannánfholaithe, ina bhfuil go leor bithmhóilíní, mar shampla próitéiní agus aigéid núicléasacha. Is féidir orgánaigh a rangú mar aoncheallach (comhdhéanta de chill aonair; lena n-áirítear baictéir) nó ilcheallach (lena n-áirítear plandaí agus ainmhithe). Cé nach ionann líon na gceall i bplandaí agus ainmhithe ó speiceas go speiceas, bíonn thart ar 100 trilliún (1014) cill san duine. Tá an chuid is mó de na cealla i bplandaí agus ainmhithe sofheicthe ach amháin faoin micreascóp, le toisí idir 1 agus 100 micriméadar.