cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Loch Dearg
De réir laoi na 1600í, ar a dtugtar Seilg Locha Deirg, bhí ollphéist sa loch fadó a d'itheadh oiread mór beithíoch gach lá. Sa laoi seo, téann na Fianna i gcomhrac léi agus slogtar cuid mhór acu. Agus Fionn mac Cumhaill ag iomrascáil leis an ollphéist, léimeann a mhac Dáire isteach i mbéal na péiste agus gearrann bealach amach dá chomhghlacaithe trína hascaill. Is ar an ár seo a rinneadh athbhaisteadh ar an loch:
Is ar struchtúr Agallaimh na Seanórach atá an laoi seo agus laoithe eile, mar a bhfuil Caoilte ag eachtrú imeachtaí na bhFiann do Naomh Pádraig. Tá cur síos sa téacs sin ar an 'smirdris' i Loch Lurgan agus péist eile i nGleann Dá Loch. I dtéacsanna eile, m.sh. Me Guidhir Fhearmanach ó thús na 1700, is é Naomh Pádraig féin a chloíonn an ollphéist. Dar le hÓ hÓgáin, is é sin an leagan is sine den scéal, bunaithe ar scéal Mhaois ag iompú abhann go fuil.
Gareth Bale
Is imreoir sacair é Gareth Bale. Imríonn sé faoi láthair le Real Madrid. D'imir sé le Southampton F.C. agus Tottenham Hotspur roimhe sin.
Wolfram von Eschenbach
File Gearmánach ab ea Wolfram von Eschenbach a mhair sna Meánaoiseanna (rugadh am éigin idir 1160 agus 1180 é, agus básaíodh é i ndiaidh na bliana 1220). Tháinig sé chun saoil, de réir mar a chreidtear, in Obereschenbach in aice le hAnsbach sa Bhaváir i ndeisceart na Gearmáine. (Inniu, tugtar "Wolframs-Eschenbach" ar an áit in ómós don fhile.)
Cosúil leis na filí Gearmánacha eile lena linn, bhí sé ina Mhinnesänger, is é sin, bhí sé ag cumadh amhráin ghrá de réir choinbhinsiúin na filíochta cúirte, an cineál amhrán grá a dtugtar Minnesang air i stair litríochta na Gearmáinise. Tá naoi n-amhrán le Wolfram sa stíl seo fágtha againn. Thairis sin, áfach, scríobh sé laoithe fada eipiciúla. Is é an saothar is tábhachtaí dár scríobh sé ná Parzival, arb é an chéad saothar Gearmáinise ina bpléitear an Soitheach Naofa. Tá an saothar bunaithe ar Perceval le Chrétien de Troyes, file Fraincise, a scríobh sraith de laoithe eipiciúla faoi théamaí agus faoi mhóitífeanna na hArtúraíochta. Chuir Wolfram eireaball dá chuid féin leis an scéal neamhchríochnaithe a tháinig ó pheann Chrétien.
Eipic thábhachtach eile leis is ea Willehalm, agus é ag cur síos ar laochas is ar eachtraí an ridire úd Wilhelm nó Willehalm. Bhí an eipic seo, freisin, bunaithe ar mhianach scéil a tháinig ón bhFrainc. B'é Naomh Uilliam ó Gellone (755-812) ba bhun leis an gcarachtar liteartha sin Willehalm.
Bhí stíl láidir ildaite ag Wolfram a bhí ag cur thar maoil le meafair, le híoróine agus le magadh.
Liosta de charachtair Eastenders (2014)
Sobaldráma Briotanach is ea EastEnders. Is liosta na gcarachtar é seo (tháinig siad ar an gclár den chéad uair sa bhliain 2014):
Tomás Ó Caiside
Manach, saighdiúir agus file ba ea Tomás Ó Caiside (An Caisideach Bán) (c. 1700 – c. 1749).
Is dócha gur i nDriseachán in aice leis an gCaisleán Riabhach i gContae Ros Comáin a rugadh é. B’as Contae Fhear Manach dá shinsir. Deirtear gurbh é Eoghan Ó Caiside, mac le hÉamonn Odhar, a athair. B’fhéidir go raibh cúpla deartháir aige.
Chuaigh sé isteach sna hAgaistinigh, a raibh clochar acu i mBéal Átha hAmhnais. Díbríodh é, agus is éard atá le tuiscint ó na hamhráin gurbh é a phósadh ba chúis leis. Deir sé in Eachtra Thomáis Mhic Chaiside (scéal a bheatha) gur shiúil sé Éire sular fuadaíodh é agus gur díoladh é le hoifigeach Francach in aice le Strasburg.
Chaith sé roinnt blianta ina shaighdiúir. Throid sé i gCogadh Chomharbacht na Polainne (1733–34) agus d’éalaigh, ach cuireadh isteach in arm na Prúise ina dhiaidh sin é. Thréig sé an t-arm sin agus is iomaí contúirt a chuir sé de sular bhain sé Hamburg amach agus ansin Briostó. Tar éis dó cúpla seachtain a chaitheamh in arm Shasana d’éalaigh sé le beirt eile, agus faoi dheireadh thiar thall bhain sé Cionn tSáile amach.
Dhealraíonn sé gur thug sé tamall eile sna hAgaistinigh ach chuaigh sé ar seachrán arís ar fud na tíre:
Deir sé go bhfaca sé Toghthóireacht na Pailitíneachta, an Fhoraois Dhubh, Sandhausen, Hanover, an Phrúis, Braunschweig (Brunswick) agus Bideford.
Saol agus saothar
Tá Eachtra Thomáis Mhic Chaiside le fáil sa chóip a rinne Brian Ó Fearghail sa bhliain 1773 de lámhscríbhinn Uí Chaiside féin (le haguisín) agus atá anois i Músaem na Breataine. Tá lámhscríbhinn eile in Acadamh Ríoga na hÉireann, agus d’áitigh an scoláire Maighréad Nic Philibín go bhfuil an chóip sin níos bunúsaí ná cóip Uí Fhearghail agus gur díreach as scríbhinn an údair a tarraingíodh í.
An Gart Mór
Is baile suite i gComhairle Shruighlea é an Gart Mór.
Sléibhte na hÚraile
Is sliabhraon sa Rúis iad Sléibhte na hÚraile.
Foley, Alabama
Is cathair i gContae Baldwin, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Foley. Bhí 17,607 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Stair
Bunaíodh an chathair, agus baisteadh é, as John B. Foley ó Chicago.
Páirceanna agus Caitheamh Aimsire
Tá níos mó ná 500 cineál rósanna cumhra sa City of Foley Antique Rose Trail.
Inchinn
mion|clé|Maotháin (Lobi) na hInchinne {{legend|#FFF68F|an maothán tosaigh}} {{legend|#B4EEB4|an maothán pairiatach}} {{legend|#B9D3EE|maothán na huisinne}} {{legend|#FFD39B|an maothán cúlphlaice}}
mion|clé|Inchinn In ainmhithe, is í an inchinn ionad riartha an chórais lárnaigh néaróige, atá taobh thiar d'iompar an ainmhí. Is cuid den néarchóras lárnach í in ainmhithe le siméadracht dhéthaobhach, a comhordaíonn is a rialaíonn cuid mhaith de ghníomhaíochtaí na colainne.
Sa cholainn dhaonna, chomh maith le rialú na gluaiseachta, brath ionchuir chéadfaigh, agus raon leathan próiseas fiseolaíochta, feidhmíonn sí mar orgán smaointeoireachta agus cuid mhaith réigiúin tiomnaithe d'fheidhmeanna intleachtúla ar leith (mar shampla, urlabhra, áireamh, measúnú, déanamh cinntí).
Is í an inchinn an ball beatha is mó tábhacht agus, b’fhéidir, is lú a bhfuil tuiscint againn air.
Feidhm
Tá an inchinn suite sa chuas cráiniach, cosanta ag blaosc an chinn, agus i ngiorracht do threalamh príomhúil céadfach; radharc, éisteacht, cothromaíocht, blas agus boladh. Tá inchinn ag na veirteabraigh ar fad, agus tá inchinn lárnaithe ag formhór na n-inveirteabrach. Tig leis an inchinn a bheith an-chasta. Mar shampla, tá thart ar 23 billiún néarón san inchinn dhaonna, agus gach ceann acu sin ceangailte le suas le 10,000 néarón eile.
Tá na néaróga cráiniacha mar chuid den lárchóras néarógach atá ceangailte go dlúth leis an inchinn.
Is féidir an inchinn a roinnt ina 3 chuid: clé|mion|[[hipeatalamas = dearg, amygdala=glas, hipeacampas/fornix=gorm, pons=buí, faireog phiotútach=pinc]] Tá sí leanúnach le corda an dromlaigh ag an medulla oblongata (cuid de stoc na hinchinne).
Cuimsíonn sí na leathsféir chráiniacha agus stoc na hinchinne cuasa (na méadailíní) atá leanúnach le canáil lárnach chorda an dromlaigh, agus is istigh ansin a tháirgtear an sreabhán ceirbrispíonach.
Tagann 12 phéire néaróg chráiniach amach as an inchinn freisin, ag dul síos corda an dromlaigh chuig orgáin is fíocháin sa cholainn. mion|clé|[[Scléaróis iolrach.]]
Neamhord
I measc na neamhord, na ngalar is na n-ionfhabhtuithe a fhaigheann an inchinn tá stróc, pairilis cheirbreach, néaltrú, titimeas, hidriceifealas, agus meiningíteas. D'fhéadfadh sé nach n-aithneofaí an neamhord ar feadh na mblianta.
Máel Muire ingen Cináeda
Iníon le Cináed mac Ailpin, Rí Dhál Riada, ba ea Máel Muire ingen Cináeda. Phós sí dhá rí tábhachtach Éireannacha de chuid Uí Néill. Ba é Aed Finliath den Chenél nEógain, Rí Ailigh agus Ard-Rí na hÉireann a chéad fhear céile. Glúndub|Ba é Niall Glúndub]], sinsear na hUí Neill, mac an phósta seo.
Bhí a dara fear céile Flann Sinna bainteach le 'Clann Cholmáin, an ríshliocht síolraithe ó Cholmán Mór mac Diarmata. Mar iníon, bean chéile agus máthair ríthe, nuair a d’éag Mael Muire sa bhliain 913, thuairiscigh Annála Uladh a bás, rud neamhghnách do chroinicí fireann-lárnach an ama sin.
Cathair Mheicsiceo
Is í Cathair Mheicsiceo príomhchathair Mheicsiceo agus í ar an gcathair is mó sa tír sin freisin. Tá tuairim is naoi milliún duine (8.81 milliún sa bhliain 2009) ina gcónaí sa chathair féin, agus níos mó ná 21 milliún duine sa Mhórcheantar Chathair Mheicsiceo. Dá bhrí sin, is í an chathair is mó a bhfuil pobal a labhraíonn Spáinnis acu, an mhórcheantar is mó sa Leathsféar Thiar, agus an 10ú ceirtleán uirbeach is mó ar domhan. Tá se suite i lár na tíre i nGleann Mheicsiceo.
thumb|Fothrach na [[Templo Mayor, Cathair Mheicsiceo|Templo Mayor|clé]]
Túinis
Is í Túinis (Araibis:تونس - Tūnis) príomhchathair na Túinéise agus í ar an gcathair is mó sa tír sin freisin. Tá cónaí ar 638,845 duine sa chathair agus 1,056,247 sa ghobharnóireacht. Nuair a chuirtear daonra a mbruachbhailte léi, is gaire do 2.2 milliún atá inti.
Cathair Mheicsiceo
thumb|[[Catedral Metropolitana de la Asunción de la Santísima Virgen María a los cielos a thóg na Spáinnigh anuas ar an Templo Mayor|clé]]
An Ré Astacach
Bhunaigh na hAstacaigh a bpríomhchathair, Tenochtitlán, ar oileán i Loch Texcoco sa bhliain 1325. Bhunaigh na Spáinnigh cathair an lae atá inniu ann ar fhothracha Tenochtitlán, príomhchathair na nAstacach, tar éis dóibh Impireacht na nAstacach a chur faoi chois sa 16ú haois.
Túinis
Aeráid
Tá aeráid Mheánmhuirí ag Túinis. Tá séasúr tirim te agus geimhreadh cineálta aici. Tá tionchar mhór ag domhanleithead na cathrach, an ghaireacht leis an bhfarraige agus tír-raon na gcnoc ar aeráid na cathrach. Is é an gheimhreadh an séasúr is fliche. Titeann trian acu sa tréimhse seo. Chomh maith, tá an aimsir cineálta. Bíonn teochtanna chomh ard mar 16°C. Le linn an tsamhraidh, ardaíonn an teocht go dtí na troichaidí. Is annamh a bhíonn báisteach ann.
Caidreamh Idirnáisiúnta
Shínigh Túinis comhaontuithe leis na háiteanna seo a leanas:
Cathair Mheicsiceo
Fás Chathair Mheicsiceo sa tréimhse coilíneach
thumb|[[Caisleán Chapultepec|clé]]
Ré Porfirianach (1876–1911)
thumb|Tithe sa stíl Fhrancach [[Porfirian i gColonia Roma, stíl a bhfuil iarsmaí sa cheantair CM mar Condesa, Zona Rosa, Downtown Mexico City and San Miguel Chapultepec|clé]]
Réabhlóid Mheicsiceo (1910–1920)
thumb|[[Francisco Villa agus Emiliano Zapata ag teacht isteach Cathair Mheicsiceo (1914)|clé]]
20ú haois go dtí an t-am i láthair
Ar an 19 Meán Fómhair 1985, bhí crith talún (8.0 ar an scála Richter) i gCathair Mheicsiceo, agus maraíodh 5,000 - 45,000 duine.
Topagrafaíocht Mharsa
Tá go leor againn ar Thopagrafaíocht Mharsa. Ábhar iontais é chomh difriúil agus atá an dá leath de Mhars le chéile ó thaobh na topagrafaíochta de. Tá na tailte sa tuaisceart mín réidh agus an dóigh ar chlúdaigh na tonnta laibhe iad. An leath dheisceartach den phláinéad, áfach, tá sí criathraithe ag na cráitéir a d'fhág na dreigítí uirthi fadó. Mar a fheictear Mars ar spéir an Domhain, mar sin, tá sé deighilte ina dhá limistéar dhifriúla ó thaobh na hailbéideachta de. Nuair nach raibh tuiscint cheart ag na daoine go fóill ar fhíor-nádúr an tír-raoin ar Mhars, shíltí gur ilchríocha ab ea na machairí geala agus iad clúdaithe ag dusta agus ag gaineamh atá saibhir in iarann. Mar sin, baisteadh ainmneacha ar na machairí seo cosúil le hArabia Terra nó le hAmazonis Planitia. San am céanna, ba nós leis na daoine a cheapadh gur farraigí iad na limistéir dhorcha, agus mar sin, fuair na tailte seo ainmneacha cosúil le Mare Erythraeum, le Mare Sirenum nó le Aurorae Sinus. Is é an ball dorcha is mó is féidir a fheiceáil ná Syrtis Major. thumb|280px|Olympus Mons
Jock Stein
Traenálaí na gCeilteach ab ea John 'Jock' Stein (5 Deireadh Fómhair 1922 - 10 Meán Fómhair 1985) a bhí i gceannas nuair a bhuaigh na Ceiltigh 9 sraith Albanach i ndiaidh a chéile ó 1965 go 1974 agus an Corn Eorpach sa bhliain 1967. Bhí sé ina thraenálaí idirnáisiúnta freisin ar fhoireann na hAlban.
Topagrafaíocht Mharsa
Tá caidhpeanna polacha oighir ag Mars agus iad ag athrú de réir theacht agus imeacht an earraigh is an fhómhair. Tá idir oighear uisce agus oighear tirim - is é sin, oighear dé-ocsaíde carbóin - iontu, agus an t-oighear tirim taobh amuigh, ar dhóigh is go n-éalaíonn sé leis nuair a thagann an t-earrach agus an teas, agus an t-uisce is an dusta faoi bhun an oighir thirim ag teacht chun solais.
Is é an sciathbholcán úd Olympus Mons, agus é 26 ciliméadar ar airde, an sliabh is airde ar fud an ghrianchórais ar fad. Tá Olympus Mons suite i ngarbhchríoch Tharsis, agus tuilleadh seanbholcáin le fáil ansin, go háirithe an triúr ar a dtugtar Sliabhta Tharsis, nó Tharsis Montes - is é sin, Pavonis Mons, Arsia Mons agus Ascraeus Mons. Thairis sin, tá na cainneoin is mó sa ghrianchóras le feiceáil i Tharsis, mar atá, Valles Marineris, nó Gleannta an Mhariner. Tá na Gleannta seo ceithre míle ciliméadar ar fad agus seacht gciliméadar ar doimhneacht.
Na dreigítí a d'imbhuail Mars fadó, d'fhág siad roinnt mhaith cráitéir thuinsimh ar an bpláinéad. Is é an ceann is mó acu ná an imchuach thuinsimh úd Hellas, agus í clúdaithe le gaineamh dhearg éadrom.
Tá tír-raon Mharsa i bhfad níos athraithí ó thaobh na hairde de ná an Domhan féin. Tá an difríocht airde idir barr Olympus Mons agus bun Imchuach Hellas beagnachas aon chiliméadar déag is fiche (31 km) ar fad, nó tá bun Imchuach Hellas ceithre éigin ciliméadar faoin bplána tagra. Maidir leis an Domhan, tá Sliabh Everest beagnach naoi gciliméadar os cionn na farraige agus Trinse Marianas beagnach aon chiliméadar déag faoina bun, ach má chuirtear le chéile an dá fhad sin, ní bhfaighfear ach fiche éigin ciliméadar. Nuair a chuimhnítear go bhfuil Mars i bhfad níos lú ná an Domhan, is léir go bhfuil na tailte i bhfad níos gairbhe ansin ná anseo.
Ós rud é nach bhfuil farraigí ar Mhars, táthar i muinín modhanna atá bunaithe ar imtharraingt an phláinéid leis an bplána tagra, nó an nialasairde, a shocrú. Is é an sainmhíniú a úsáidtear ná go bhfuil an nialasairde ann san áit inarb ionann brú an atmaisféir agus 610.5 Pa (6.105 mbar, nó 0.6 % de mheánbhrú atmaisféir an Domhain) agus an teocht 273.15 K ann (is é sin, nialas na gcéimeanna Celsius).
Tá meánchiorcal Mharsa socraithe cheana ag an nádúr féin, nó sainmhínítear é de réir rothlú an phláinéid timpeall ar a ais. Scéal eile ar fad é cá bhfuil "Greenwich" an phláinéid. Na réalteolaithe Gearmánacha Wilhelm Beer agus Johann Heinrich Mädler, d'eisigh siad an chéad mhapa córasach faoi thopagrafaíocht Mharsa thiar sna blianta 1830-32, agus iad tar éis ciorcal beag a aithint ar dhroim an phláinéid a shocraigh siad mar phointe tagartha don phríomh-fhadlíne. Sa bhliain 1877, ghlac Giovanni Schiaparelli leis an bhfadlíne seo agus é ag cromadh ar an obair thábhachtach a rinne sé ag léarscáiliú Mharsa. Nuair a fuarthas an chéad radharc ceart ar dhromchla Mharsa sa bhliain 1972, agus an spástaiscéalaí úd Mariner 9 ag tógáil grianghrafanna den phláinéad, shocraigh Merton Davies an cráitéar beag Airy-2 mar phointe tagartha don phríomh-fhadlíne. Tá an cráitéar seo suite i Sinus Meridiani, ar phríomh-fhadlíne Beer agus Mädler.
An Ghaeilge ar na Meáin Shóisialta
mion|294x294px|Na Meáin Shóisialta Tá an Ghaeilge ar cheann de na teangacha labhartha is sine ar domhan ach an bhfuil an teanga ag maireachtáil ar líne nó an bhfuil ár dteanga dhúchais choilíneach ag teacht i gceannas. Is iad Facebook, Twitter, YouTube, Instagram, Snapchat agus WhatsApp na meáin shóisialta is mó atá úsáidte inniu. Ach cén áit ina bhfuil an Ghaeilge ag aois na meán shóisialta?
Tá na meáin shóisialta mar chuid mhór de shaol daoine óga sa lá atá inniu ann. Bíonn an chuid is mó de dhaoine óga dátheangach agus mar sin d’fhéadfadh go bhfuil ról tábhachtach ag suíomh meáin ar úsáid na mionteangacha agus ag dul i bhfeidhm ar tuiscintí ar an teanga sin. Dar le John Caulfield, is uirlis luachmhar iad na meáin shóisialta don athbheochan sa Ghaeilge mar gheall go bhfuil sé an cineál cumarsáide is mó atá ann faoi láthair, mar sin is féidir leis an Ghaelphobal nasc a dhéanamh le lucht féachana níos mó.
Tá ról iontach mór ag na meáin shóisialta in ag iompú teanga agus tá an Ghaeilge ag fás ar na meáin shóisialta sa lá atá inniu ann. Má thugtar tacaíocht don líonrú sóisialta d’fhéadfadh a bheith in ann líofacht a choinneáil sa teanga agus an teanga a chur ar aghaidh do chainteoirí sa teanga sin.
Dar le staidéar UNESCO, tá timpeall 3,000 teanga atá i mbaol agus is í Gaeilge ceann amháin acu. Moltar sa staidéar go gcabhraíonn na meáin shóisialta le cumhacht na teanga ceannasaí a leathnú ar chostas na teanga atá i mbaol. Luaigh David Crystal go bhfuil sé chúinsí suntasacha le haghaidh athbheochan teanga, ceann amháin ná: “An endangered language will progress if its speakers can make use of electronic technology”. Dar le hÉadaoin Nic Mhuiris, is réabhlóid nó gluaiseacht atá ag tarlú ar na meáin shóisialta sa Ghaeilge faoi láthair ach nach a fhios ag a lán daoine faoi.
Tá pobal de chainteoirí atá paiseanta faoin nGaeilge ar na meáin shóisialta sa lá atá inniu ann agus bíonn siad ag giolcaireacht agus ag cur stádas suas sa teanga. Cabhraítear seo leis an teanga a chur chun cinn agus chun daoine a spreagadh chun an teanga a fhoghlaim agus a fheabhsú.
Twitter
mion|Haischlib Tá Twitter ceann amháin de na hardáin mheáin shóisialta is mó sa domhan faoi láthair, le timpeall trí chéad milliún úsáideoir gníomhach. Is áit iontach maith chun do thuairimí féin a roinnt le daoine eile ar fud an domhain. Soláthraíonn cumarsáid aonair sna meáin shóisialta, cosúil le Twitter, deiseanna chun cuir le mionteanga. Tá tríocha is a ceathair teanga faoi thacaíocht ag Twitter agus níl Gaeilge san áireamh sa liosta sin ach tá tú in ann haischlib Ghaeilge a cuardaigh agus beidh tú in ann go leor giolc a fháil sa teanga agus roinnt leathanaigh a fháil atá bunaithe don Ghaeilge amháin.
Tá an Gaelphobal Twitter ollmhór ar líne faoi láthair agus bíonn siad ar fad ag iarraidh an teanga a chur chun cinn ar an aip. Tá timpeall ceithre chéad cuntas Ghaeilge ar fáil ar Twitter agus bíonn siad ar fad ag baint úsáid as an teanga an t-am ar fad. Is iad tuairisceoirí, iriseoirí agus láithreoirí cosúil le @maitiuocoimin agus @siomhanir, grupaí, fiontair agus eagraíochtaí Gaeilge cosúil le @CnaG, @GaelLinn agus @gaelchultur agus stáisiúin raidió agus teilifís cosúil le @TG4TV, @raidionalife agus @RaidioRiRa na cuntais is mó a bhíonn ag baint úsáid as an Ghaeilge ar Twitter an t-am ar fad.
Chomh maith le sin, bíonn cuntais Twitter ag daoine, cosúil le tionchairí, atá ag iarraidh an teanga a scaipeadh go spraíúil agus go heolach. Mar shampla, tá cuntas @coistenabhfocal agus bíonn siad ag giolcaireacht faoi nuafhocail agus Béarlagair i nGaeilge. Chruthaigh Kevin Scannell suíomh gréasáin darbh ainm ‘Indigenous Tweets’ agus an spreagadh a bhí aige ná a spéis phearsanta sa teanga Ghaeilge agus cé chomh minic atá sé úsáidte ar líne.
Dar le suíomh gréasáin Scannell, is é @aonghusoha an cuntas is mó a bhaineann úsáid as an Ghaeilge ar Twitter faoi láthair agus go bhfuil timpeall 14,000 úsáideoirí Twitter ag giolcaireacht go gníomhach as Gaeilge (Feabhra, 2020) .De réir an taighde is déanaí ag Kevin Scannell, cuirtear timpeall ocht míle cúig chéad giolc Gaeilge, ar an mheán, amach gach seachtain.
Baineann daoine úsáid as an haischlib Ghaeilge chun nasc fíorúil a bheith acu le daoine eile ina bhfuil an dearcadh céanna agaibh leis an teanga a úsáid ar líne. Tugann Twitter spás cumarsáideach do dhaoine a ábhar féin a chruthú agus a roinnt le daoine eile agus tugann seo saoirse cainte agus smaointe agus bíonn tionchar ar chultúr agus ar shochaí dá bharr. Is iad #Gaeilge, #Gaelic, #SnaG (Seachtain na Gaeilge), #TG4, #LaGaeilge agus #CLG na haischlib is mó úsáidte nuair a bhí duine ag giolcaireacht i nGaeilge.
Baineann úsáideoirí ar líne úsáid den haischlib Ghaeilge agus mar sin bíonn ceangal eatarthu leis an teanga, chomh maith le téamaí, imeachtaí agus topaicí comhroinnte leis an Ghaeilge. De réir an taighde ag John Caulfield, léiríonn an úsáid de haischlib coitianta atá bainte le hábhar teilifíse, nuachta agus raidió Gaeilge an chaoi gur féidir le Twitter nasc a chruthú idir na daoine a mbíonn suim acu san ábhar agus in ann tuairimí agus taithí a roinnt ar líne .Is sampla é An Dream Dearg ar an chaoi ina bhfuil siad ag chur chun cinn an Ghaeilge ar líne le haghaidh gluaiseachta polaitíochta agus go bhfuil sé cruthaithe acu gur féidir leis na meáin shóisialta an teanga a athspreagadh agus bíonn siad ag baint úsáid as an haischlib chun pobal a bhailiú ar líne don gluaiseacht s’acu.
Instagram
mion|82x82px|Deilbhín InstagramCuireann Instagram ardán nua ar fáil do dhaoine atá ag iarraidh a gcuid buanna, scileanna agus earraí a thaispeáint, ach chomh maith le sin, is spás é do dhaoine atá ag iarraidh foghlaim de réir mar a theagascann daoine eile iad. Sa lá atá inniu ann, tá go leor cuntais ar fáil ar Instagram agus faightear cúrsaí gramadach, bia, taistil, bia, spóirt agus cúrsaí reatha ach as Gaeilge amháin. Megan O’Connor is ainm do bhean óg atá ag dul i bhfeidhm ar fhoghlaimeoirí na Gaeilge agus ar Ghaeilgeoirí ar Instagram. Is múinteoir Gaeilge agus Stair í. Tá sí aithne mar @muinteoirmeg ar Instagram agus tá timpeall 16,000 leantóirí aici. Tá gach uile rud go hiomlán as Gaeilge ar cuntas Instagram s’aici agus faightear cúrsaí bia, faisin, agus taistil chomh maith le cúrsaí gramadach agus focal an lae. Dar le Meg is bealach iontach iad na meáin shóisialta chun daoine sa tír seo a spreagadh an Ghaeilge a fhoghlaim nó a labhairt go rialta. Bíonn stór focal ar fáil sna postálacha ar fad a chuireann Meg suas ar Instagram agus roinneann sí na focail sin toisc go mbeidh daoine in ann teacht ar stór focal nua-aimseartha agus ionas go mbeidh foghlaimeoirí in ann focail nua a fhoghlaim. Dar léi, tá sé níos cruinne na nathanna nó na focail a thabhairt go daoine in ionad na bpostálacha a aistriú go hiomlán go Béarla mar ansin beidh daoine in ann a n-abairtí féin a chruthú leo.
Bean óg eile atá ag dul i bhfeidhm ar fhoghlaimeoirí na Gaeilge ar Instagram ná Múinteoir Murphy agus is múinteoir Gaeilge agus Fraincise. Tá cuntas Instagram aici darbh ainm @muinteoirmurphy, chomh maith le cainéal YouTube agus blag. Foilsítear ábhar bunaithe ar gnáthshaol s’aici, chomh maith le cúrsaí gramadach agus ábhar d'fhoghlaimeoirí na Gaeilge ar na hardáin seo go rialta.
Is é @cuplafocal_ cuntas eile ar Instagram agus bíonn sí ag iarraidh an Ghaeilge a chur chun cinn le cúpla focal as Gaeilge a chur suas ar an aip gach lá. Is scoláire í sa chúigiú bliain agus bíonn sí ag iarraidh a cuid Gaeilge féin a fheabhsú chomh maith. Tá timpeall 15,000 leantóirí acu.
Snapchat
Dar le Ipsos MRBI, tá cuntas Snapchat ag 29% den tír agus bíonn 57% acu ag baint úsáid as an aip go laethúil. Is ardán é ina roinntear an saol laethúil le daoine eile i mbealach éasca ach le cúpla bliain anuas tá an aip tar éis áit a fháil don Ghaeilge. Tá go leor Gaeilgeoirí ag baint úsáid as an aip sa lá atá inniu ann cosúil le Siún Ní Dhúinn (@siunie), Éadaoin Nic Mhuiris (@BandEadd),  Caoimhe Ní Chathail (@caoimhechats) agus blagálaí Gaeilge, Gaeilge Le Glam (@gaeilgeleglam). Bíonn na daoine seo agus gach Gaeilgeoir eile a mbíonn ag baint úsáid as an aip ag caint, ag teagasc agus ag roinnt an teanga lena lucht leanúna. Tá an aidhm den chineál céanna acu go léir agus is é sin ná an teanga a chur chun cinn agus normalú a dhéanamh ar an teanga freisin.
Dar le Siún Ní Dhúinn, taispeánann Snapchat an taobh nuálach den Ghaeilge agus a cainteoirí. Is maith le Caoimhe Ní Chathail focail nua sa Ghaeilge a chur in aithne ar Snapchat dá lucht leanúna s’aici. Chomh maith le sin, tógann sí a lucht leanúna ar an bhóthar léi nuair a bhíonn sí ag tuairisciú do RTÉ. Is blag áilleacht agus nós maireachtála é Gaeilge le Glam agus tá ceathrar múinteoir meánscoile ó Ghaillimh i mbun air. Bíonn siad ag baint úsáid as Snapchat freisin agus bíonn siad ag caint faoi ghnéithe pearsanta a saoil chomh maith le cócaireacht, corpacmhainn agus faisean.Dar leo, léiríonn na tuairimí maith a bhfuair siad ó Snapchat go bhfuil an-aird ag daoine ar an Ghaeilge agus tá siad ag súil go bhfásann an teanga.
Chomh maith le sin, sa bhliain 2016, thosaigh Conradh na Gaeilge feachtas chun geo-scagaire Gaeilge a fháil do gach contae in Éirinn. Tá 32 scagaire ar fáil anois ar Snapchat agus is iad Ciarraí, Corcaigh, Dún na nGall agus Gaillimh na contaetha is mó a baineadh úsáid as na scagairí nua. Tá timpeall 152 milliún ‘amharc’ faighte ar na geo-scagairí ag úsáideoirí Snapchat ar fud an domhain.
Facebook
mion|112x112px|Deilbhín Facebook Is é Facebook ceann amháin de na mórchomhlachtaí teicniúil a chur Gaeilge ar fáil mar Rogha Teanga ar an suíomh gréasáin. Chruthaigh foireann Mark Zuckerberg socruithe teanga ar Facebook ionas go mbeidh úsáideoirí ar fud an domhain in ann a dteanga féin a úsáid ar an aip. Is féidir le húsáideoirí Éireannach a gcuid próifil a aistriú go Gaeilge.
Dar le Niamh Sweeney, ceann polasaí poiblí de Facebook Ireland, bíonn siad ag iarraidh cultúir difriúil a chur chun cinn ar Facebook agus is í an Ghaeilge páirt thábhachtach dár gcultúr agus ár bhféiniúlacht. Chomh maith le sin, go bhfuil an comhlacht paiseanta  d'fheidhm a bhaint as an Ghaeilge.
Léiríonn Facebook comharthaí go bhfuil Gaelphobal beo ar líne faoi láthair. Tá grúpa ar fáil ar Facebook darbh ainm Gaeilge Amháin agus bíonn Gaeilgeoirí ag scríobh i nGaeilge amháin agus ag cur suas naisc agus físeáin i nGaeilge freisin. Tá timpeall 12,000 baill den ghrúpa Facebook seo. mion|104x104px|Deilbhín YouTube
YouTube
Tá an Ghaeilge feicthe ar an ardán comhroinnte físeáin fosta. Tá cainéal YouTube ag "tionchairí" ar líne cosúil le hÉadaoin Nic Mhuiris (BandEadd), Múinteoir Murphy agus Caoimhe Ní Chathail (caoimhe chats). Bíonn siad ag cur vlaganna suas bunaithe ar an saol laethúil as Gaeilge agus físeáin eile ar 'haul' éadaí agus dul siar ar cúrsaí scoile.
Rinne Éadaoin Nic Mhuiris clár faisnéise beag darbh ainm ‘Gaeilge Ar Líne’ agus tá sé faoi conas atá beocht nua tagtha ar an Ghaeilge ó na meáin shóisialta. Dar léi, tá athbheochan don Ghaeilge ag tarlú ar líne. Chuir sí cúigear faoi agallamh: Caoimhe Ní Chathail, Siún Ní Dhuinn, Micheál Ó Ciaraidh, Peadar Ó Caomhánaigh agus Osgur Ó Ciardha. Thug siad a dtuairimí féin ar an Ghaeilge ar na meáin shóisialta agus bhí réimse leathan de thuairimí le feiceáil.
Dar le Peadar Ó Caomhánaigh agus Osgur Ó Ciardha, tá Gaeilgeoirí “ ag glacadh páirt i sórt gluaiseacht shóisialta ar líne ag déanamh simpliú ar an Ghaeilge..nach rud sórt draíochta agus deacair í an Ghaeilge ach gur teanga í” agus dar le Caoimhe Ní Chathail, “tugann na meáin shóisialta deiseanna agus cumhacht don Ghaeilge”. Ina iomláine, ceapann siad ar fad go bhfuil na meáin shóisialta ag cabhrú le fás an teanga agus go bhfuil níos mó daoine ag iarraidh an teanga a fhoghlaim.
Astrebla
mion|Astrebla Géineas féir is ea Astrebla. Mitchell grass nó féar an Mistéalaigh a thugtar ar na speicis seo freisin. Is i an Astráil a dtír dhúchais.
Cur síos orthu
Tá Astrebla go maith chun triomach a sheasamh, agus maireann na plandai 20 - 30 bliain. Bíonn se 30-90 cm ar airde. Tá sé coitianta ar mhachairí iartharacha Queensland agus New South Wales. Bíonn clúdach crua ar an síol. Baineann tábhacht nach beag leis an síol mar bhia Bundúchasach.
Ailléirge
Is ailléirginí na hábhair seo. I ndaoine íogaire, imoibríonn siad seo le hantasubstaintí a tháirgtear taobh istigh den cholainn ag cealla sa chóras imdhíonach.
Fuasclaíonn an t-imoibriú idir an ailléirgin is na hantasubstaintí ábhair a dhéanann dochar do chealla is fíocháin na colainne, ina measc hiostaimín, hiodrocsaitrioptaimín is braidicinín.
Tá an-chuid ábhar sa nádúr — pailin, mar shampla — a fheidhmíonn nó a fhéadfaidh feidhmiú mar ghreannaitheoirí nó ailléirginí agus raon leathan galar a spreagadh, plúchadh is deirmitíteas ina measc.
Leaca oighir Mharsa
Ar an 29ú lá de Mhí Iúil, 2005, tháinig an tuairisc ón mBBC go rabhthas tar éis "loch leacoighir" infheicthe a shonrú i gcráitéar i réigiún an phoil thuaidh ar Mhars. Na grianghrafanna den chráitéar a tógadh le ceamara steiréascópach ardtaifigh a bhí á iompar ag an spásárthach Mars Express de chuid údarás spás na hEorpa, taispeánann siad go soiléir leac leathan oighir i dtóin cráitéir gan ainm agus é suite ar an machaire timpeall ar an bpol thuaidh, is é sin, Vastitas Borealis. Is é an suíomh cruinn atá ag an gcráitéar ná seachtó céim go leith den leithne thuaisceartach agus céad agus trí chéim den fhad oirthearach. Tá an cráitéar féin tríocha cúig chiliméadar ar trastomhas agus dhá chiliméadar, a bheag nó a mhór, ar doimhneacht.
Gleann-Gaoil
Is baile suite i gComhairle Shruighlea é Gleann-Gaoil.
Cill Choca
Is baile beag í Cill Choca atá suite i dtuaisceart Chontae Chill Dara laisteas den Rí, abhainn atá ina teorainn idir Contae Chill Dara agus Contae na Mí. Is gearr an t-achar idir Cill Choca agus Baile Átha Cliath, agus téann go leor oibrithe abhaile chuici. 6,093 daoine atá ina gcónaí i gCill Choca (maidir le daonáireamh 2016). Tá sí suite cois na Canála Ríoga.
Stair
Deirtear gur bhunaigh Naomh Coca, eaglais cois abhainn an Rí sa 6ú haois in aice tobair a bhí tábhacht págánach ag baint leis. Ar 6 Iúil atá féile Naoimh Choca, ach is beag cuimhne thraidisiúnta a bhí uirthi: nuair a bhí Suirbhéireacht Ordanáis Éireann ar siúl sa cheantar sa bhliain 1837 dúradh mar a leanas:
Tá cuntas, mar sin féin, ar chath idir ríthe san 8ú haois láimh le heaglais Naomh Coca, agus í suite ansin i gCairbre. Luaitear Cill Choca arís sa bhliain 1302, nuair ba le hOspidéal Naomh Eoin Iarúisailéim i gCill Mhaighneann í.
Tógadh séipéal nua paróiste sa bhliain 1867 ar £10,000, agus do Naomh Choca a tíolacadh é. Mar a dúirt na suirbhéirí Ordanáis, níl fothraigh féin an tseanteampaill le fáil anois. thumb|left|Radharc an bhaile
Iarnród
Tháinig an t-iarnród sa bhliain 1847 ach dhún an stáisiún arís ar 1 Iúil 1848, agus cúis leis: é a bheith suite ar ardú 1 ar 100, grádán ar dheacair leis na hinnill ghaile é a shárú. Bhí an stáisiún seo beagán lastoir den stáisiún atá anois ann. D'oscail stáisiún nua laistiar den bhaile sa bhliain 1850 ach dhún sé sa bhliain 1963; cuireadh stáisiún eile ar bun sa bhliain 1998. Tá Cill Choca suite ar an iarnród idir Baile Átha Cliath agus Sligeach. right|thumb|Bóithre iarainn na hÉireann
Bóithre
Seachnaíonn an mótarbhealach M4 Cill Choca ar an taobh theas, agus táthar ag brath ar mhótarbhealach a thógáil a rachadh ó Nás go Droichead Átha trí Chill Choca.
Ferme Ornée
Cruthaíodh Larchill mar ferme ornée san 18ú haois, agus tá sé ar an ngairdín is iomláine den chineál sin san Eoraip. Tá siúlóidí ann faoi scáth na bhfáibhilí idir bréagáin chlasaiceacha agus ghotacha; tá loch ann agus dhá bhréagán ar oileáin ann, gairdín foirmiúil faoi bhalla agus túr sliogán ann, agus clós feirme gotach.
CLG DCU
clé|mion|Suaiteantas CLG DCU Cumann Lúthchleas Gael Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath- Seo é an t-ainm ag an cumann GAA i DCU. Idir an dá champais, DCU Glasnevin agus Coláiste Naomh Pádraig, tá go leor foireann ann idir fear agus mná, idir peil Gaeilic, Camógaíocht agus liathróid láimhe. Imríonn na foireannn sin i a lán comórtais difriúil, mar shampla; An Corn Sigerson, An Corn O’Byrne, An Corn Fitzgibbon, An Corn O’Connor agus An Corn Ashbourne. Anois tá Coláiste Naomh Pádraig ag imirt leis DCU mar foireann amháin. Tá páirc Peil an ag an campais Droim Conrach agus freisin is iomraca páirceanna ann suas ag an bpríomhchampas spóirt i Glas Naíon. Fresin suas i coláiste Glas Naoíon tá páirc astroturf an agus freisin ionad aclaíochta. Tá na Páirceanna seo ar sráid Baile Munna. Is é ‘Bank Of Ireland’ an príomhurraitheoir leis Cumann Luth Chleas Gael i DCU, agus faigh an roinn GAA a lán maoiniú as ‘Bank Of Ireland’. Is mórán leis coláiste Naomh Pádraig a bhfuil an teanga Gaeilge níos  mór le rá.
Peil na bhFear
Imir na foireann bhfear i comórtais difriúil, ag brath ar a cuid grád no leibhéal. Na príomh corn a raibh agus a bhfuil na foireann na bhfear ag imirt i na, an Corn Sigerson agus an Corn O’Byrne.
Freisin bhí DCU ag imirt i Corn O’Byrne le cúpla bliain. Sa bhliain 2010 bhí siad an céad foireann ollscoil leis an O’Byrne Cup a bhuaicaint. Imríonn foireann as contaetha difriúil agus bhuaigh siad in aghaidh le contae Lú an bhliain sin.
Peil na mBean
Imríonn na foireann difriúil seo i a lán comórtais difriúil; ‘Corn O’Connor’, Sciath O’Connor, Corn O’Rourke agus Corn Giles. Bhuaigh DCU an Corn O’Connor ar ceathair ócáid.( 2009,2010,2011,2018).
Bhuaigh siad an sciath O’Connor ar ócáid amháin sa bhliain 2019. Bhuaigh siad an Corn O’Rourke ar ceathrair ócáid.(2011,2012,2015,2017). An Corn eile na an Corn Giles. Bhuaigh siad an Corn Giles ar ócáid amháin sa bhliain 2017.
Camógaíocht
Leis an bhfoireann camógaíocht tá píosa rath agaibh. Níor bhuaigh an fhoireann shinsearach aon tideál riamh ach bhuaigh an fhoireann idirmheánach an Corn Purrcell ar dhá ócáid, sa bhliain 2012 agus 2013.
Iománaíocht
An príomhcomórtais i iománaíocht na hollscoill na an Corn Fitzgibbon. Níor bhuaigh an fhoireann iománaíocht aon Corn Fitzgibbon riamh. Sa bhliain 2018 agus 2019 caill siad an cluiche gceannais, ach fós is foireann maith agaibh. Comórtais eile na an Corn Keogh, An Corn Ryan agus An Corn Fergal Maher. Bhuaigh siad An Corn Ryan sa bhliain 1998 agus 2002 agus níor bhuaigh siad aon tideál sna comórtais eile. lár|mion|Foireann Fergal Maher
Réabhlóideach ....
Réabhlóideach....seo leabhar leis an bhfile Éireannach Colette Nic Aodha. Saothar breá fileata í seo, ina bhfuil breis le dhá scór dán a d'eascair as tobar na smaointe agus sruth an liriceora. Sa cnuasach seo tá an t-údar ag féachaint siar ar na daoine a bhí tábhachtach di le linn a hóige, na carachtair a bhuail sí leo thar na mblianta agus a thugann sí ómós dóibh sa leabhar seo.
An Comhlacht foilsitheoireachta Coiscéim a d’fhoilsigh an leabhar sa bhliain 2020 agus tá 60 leathanach ann.
Satailítí nádúrtha Mharsa
mion|clé|280px|Phobos. Stickney an cráitéar mór a fheictear thuas ar chlé. Tá dhá ghealach ag timpeallú an phláinéid, mar atá, Phobos agus Deimos. B'é an réalteolaí Meiriceánach Asaph Hall ba túisce a shonraigh iad, thiar sa bhliain 1877. Bhí bean chéile Hall, Angeline Stickney, ina matamaiticeoir, agus í ag tacú go dílis le hiarrachtaí a fir chéile gealacha Mharsa a fháil amach. D'ainmnigh Hall an cráitéar mór ar thaobh Phobos as a bhean chéile - cráitéar Stickney.
Bullarook
Bailecheantar atá suite thart ar 100 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea Bullarook.
Satailítí nádúrtha Mharsa
Téann Phobos timpeall ar Mhars níos sciobtha ná an tsolasteorainn féin. Mar sin, feictear ag éirí thiar agus ag dul faoi thoir é. Níl Deimos chomh sciobtha céanna, agus mar sin, éiríonn sé ar an spéir thoir agus téann sé faoi ar an spéir thiar.
An tSean-Éigipt
Is iad na pirimidí na siombalaí is so-aitheantaí don sibhialtacht ársa na hÉigipte. Is seansibhialtacht í an tSean-Éigipt a bhí suite in oirthuaisceart na hAfraice sa réigiún timpeall na Níle ina bhfuil an Éigipt nua-aimseartha ina seasamh sa lá atá inniu ann.
Deirtear gur cuireadh tús leis an tsibhialtacht timpeall na bliana 3150 RC leis an aontú polaitiúil idir an Éigipt Uachtarach agus an Éigipt Íochtarach faoi cheannas an chéid Fharó (tá fianaise ón snoíodóireachtaí na carraigeacha ar na lochtáin na Níl), agus lean sí ar aghaidh ag forbairt le linn na trí mhílaois ina dhiaidh sin.
Rud amháin a chuir go mór le fás na Sean-Éigipte ná an méid sochair a bhain siad amach as na dálaí a bhí ar fáil i ngleann abhann na Níle. Le huisciú an ghleanna, bhí siad ábalta táirgí barrachais a chruthú, rud a spreag forbairt sóisialta agus cultúrtha. Le hacmhainní breise, rinne na húdaráis urraíocht ar saothrú mianraí an ghleann, luathfhorbairt ar chóras scríbhneoireachta, tionscadail tógála agus talmhaíochta, trádáil leis an réigiún máguaird, agus arm a bhí in ann an tír a chosaint ó namhaid agus ceannas na sibhialtachta a dhearbhú. Na daoine a spreag agus a eagraigh na gníomhaíochtaí seo ná na scoth-scríobhaithe, na ceannairí, agus na riarthóirí a bhí go léir faoi smacht an Fharó, an ceannaire diaga a chinntigh comhoibriú agus aontacht na nÉigipteach le córais reiligiúnacha ilchasta.
Nestlé Bear Brand
Is deoch agus branda bainne phúdraithe é Bear Brand a thug an Bernese Alps Milk Company isteach sa bhliain 1892 sna hOileáin Fhilipíneacha, agus atá faoi úinéireacht Nestlé faoi láthair. Tá an branda ar fáil i bhformhór Oirdheisceart na hÁise, Oirthear na hÁise, agus Oirthear na hAfraice. Díoladh é faoin ainm branda “Marca Oso”, an Spáinnis atá ar “Branda Béir”. Tugtar “Susu Cap Beruang” air san Indinéis.
Dùn Phàrlain
Is baile suite i bhFìobha é Dún Phárlain.
Shane Warne
Cruicéadaí Astrálach ab ea Shane Keith Warne. Rugadh é ar 13 Meán Fómhair, 1969. Fuair sé bás ar 4 Márta 2022.
Obar Phuill
Is sráidbhaile suite i Comhairle Shruighlea é Obar Phuill (Béarla: Aberfoyle). Tá an baile suite timpeall 43 ciliméadar siar ó thuaidh ó Ghlaschú (Gaeilge na hAlban:Glaschu), ag bun na Creige Móire (Gaeilge na hAlban:A' Chreag Mhór ). Is cuid de Loch Laomainn agus de Phàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Tròisichean é. Is iad seo a chomhordanáidí: 56 ° 10 ′ 52.32 ″ ó thuaidh agus 4 ° 23 ′ 15.72 ″ Thiar.
Rugadh an tUrramach Robert Kirk in Obar Phuill sa bhliain 1644. Ba é an chéad duine a d’aistrigh Leabhar na Salm go Gaeilge na hAlban.
D'fhás cáil an bhaile do thurasóirí, nuair a d’fhoilsigh Sir Walter Scott a dhán cáiliúil: The Lady of the Lake sa bhliain 1810. Insíonn rainn an dáin faoi bhóidheacht Loch Ceiteirein, in aice le hObar Phuille.
Gaeltacht na nDéise
Is í Gaelainn na nDéise an chanúint atá le fáil inti. Tá traidisiún láidir Gaelainne, ceoil, amhránaíochta, ealaíona agus spóirt sa cheantar.
An Seanphobal
Tá an Seanphobal suite in iarthar Chontae Phort Láirge i nGaeltacht na nDéise os cionn na lonnaíochtaí seo leanas: Maoil a’ Chóirne, Baile na nGall, Heilbhic. Limistéar ciúin tuaithe atá ann, gar d'Aird Mhór. Paróiste cuibheasach mór atá ann (cúig chiliméadar cearnach is tríocha).
Tá roinnt seirbhísí poiblí ar fáil ann, mar shampla bunscoil agus séipéal. Sa bhliain 2003, ceadaíodh pleanáil d’ionad pobail agus do naíolann in aice leis agus soir ón séipéal, le rochtain go talamh cúil agus páirc sacair sa todhchaí.
Stair
Deirtear gur bhunaigh Naomh Colmán an Seanphobal i bhfad sular tháinig Naomh Pádraig go hÉirinn agus fiú sular tháinig Naomh Deaglán go dtí Aird Mhór. Roimh an Drochshaol bhí an daonra i bhfad níos mó ná mar atá sé anois.
Teach solais
An ghné is mó de dhéantús an duine ar líne an chósta ná teach solais Mhion Ard is ea -- téann a stair siar go dtí an bhliain 1851. Tá líne an chósta contúirteach go leor agus mar sin is léir tá an teach solais riachtanach.
Oidhreacht nádúrtha
Cuimsíonn líne an chósta (in aice leis an mbá, an Mheá) muirdhreach aillte, thart ar seachtó méadar in airde, agus roinnt silteán sruthanna agus bánna beaga freisin. Meallann an féarach ar na haillte a lán éan mara. Taitníonn an ceantar leo siúd a bhfuil suim acu sa dúlra agus sna héin.
Paudge Brennan
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick "Paudge" Brennan (18 Feabhra 1922 – 10 Meitheamh 1998). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Gaeltacht na nDéise
Spórt
Tá cumann de chuid CLG sa cheantar - is í an pheil an spórt is mó a imrítear ann. Bhuaigh na Shocks Craobh Shóisear an Chontae sa bhliain 1949. Imríonn iománaithe an cheantair le foireann na Rinne.
Chicago
Is de shliocht Maurice Daley iad Richard J. Daley agus Richard M. Daley, a bhí mar mhéaraí ar Chicago ar feadh tamaill fhada. D'fhág Maurice An Seanphobal sa dara leath den 19ú céad. mion|Coláiste na Rinne, Rinn Ó gCuanach, Iúil 1924 mion|Comhartha bóthair in aice le Reilig an tSléibhe i nGaeltacht na nDéise, reilig a theann siar go dtí aimsir an Górta Mór.
An ceantar
Tá an Rinn lonnaithe in iarthar Chontae Phort Láirge timpeall is seacht míle lasmuigh de bhaile Dhún Garbhán. Is iomaí baile fearainn atá ann ach tá an príomhbhaile suite i mBaile na nGall. Tá bunscoil, dhá mheánscoil, bialann, cúig theach tábhairne, oifig an phoist, Séipéal San Nioclás agus siopa ann. Tá dhá chuan sa cheantar (Heilbhic agus Baile na nGall) chomh maith le dhá thrá (Coinigéar agus Baile na nGall) agus cuas i Heilbhic. Is í an Ghaelainn an teanga bhaile atá ag breis is 60% de mhuintir na Rinne.
Bíonn cúrsaí Gaeilge á reáchtáil sa réigiún i nGaelscoil chónaithe i Maoil a' Chóirne, Coláiste na Rinne. Tagann déagóirí ó gach áit sa tír go dtí an coláiste i rith laethanta saoire an tsamhraidh. Bíonn Daonscoil na Mumhan á reáchtáil go bliantúil sa Rinn chomh maith. Tá an Rinn suite in aice leis an bhfarraige agus tá a lán tránna sa réigiún seo. Is é Ceann Helbhic an trá is cáiliúla sa réigiún. Tá timpeall is míle duine ina gcónaí sa réigiún agus tá dhá shiopa le fáil ann freisin.
An Ghaelainn sa Rinn
mion|Radharc ː Tá cuid den chósta seo faoi chosaint speisialta agus deiseanna go leor ag daoine gur suim leo an timpeallacht agus éanbhreathnú ach go háirithe Deirtear gurbh é bunú Choláiste na Rinne a shábháil Gaelainn na Rinne ón uaigh; comhfhiontar de shaghas a bhí ann idir muintir an cheantair agus lucht athbheochan na teangan. Thug an Coláiste stádas don Ghaeilge agus chuir sé ina luí ar an bpobal go raibh fiúntas ag baint léi agus nár bhain sí leis an mbochtanas agus leis an drochshaol amháin. Baineann tábhacht eacnamaíoch le Coláiste na Rinne.
Tháinig meath ar an nGaelainn sa cheantar i rith na gcaogaidí agus na seascaidí ach tá feabhas tagtha ar an scéal ó na seachtóidí ar aghaidh. Ach cothaíonn líon íseal na ndaoine sa cheantar deacrachtaí maidir le hiompar teanga agus cúrsaí sochtheangeolaíochta. Leithinis bheag is ea an Rinn atá ceithre mhíle ar fhad agus míle amháin ar leithead agus í ar thairseach Dhún Garbháin agus na Galltachta. Tá go leor daoine ón nGalltacht ag cur fúthu sa cheantar agus is minic nach mbíonn Gaolainn acu. mion|An Imearlann, An Rinn
Cultúr
Tá cáil an cheoil agus na hamhránaíochta ar an gceantar tá traidisiún an tsean-nóis fós beo.
Tá go leor ealaíontóirí sa Rinn agus iad ag plé le meáin dhifriúla: adhmad, gloine, cré, péintéireacht. Tá borradh tagtha ar chúrsaí scríbhneoireachta freisin. Foilsítear irisleabhar gach bliain (An Linn Bhuí) ina mbíonn eolas ar fáil faoi sheanchas, stair agus rudaí eile a bhaineann le Gaeltacht na nDéise.
Coláiste na Rinne
Tá Coláiste na Rinne suite i Rinn Ó gCuanach i nGaeltacht na nDéise i gContae Phort Láirge.
Dún na Mainistreach
Sráidbhaile in Éirinn is ea Dún na Mainistreach. Tá an baile suite i ndeisceart na tíre i gContae Phort Láirge. Tá club de chuid CLG ann, agus club sacair freisin. Rugadh an t-eolaí Ernest Walton sa cheantar.
Denis Shapovalov
Is imreoir leadóige gairmiúla as Ceanada é Denis Shapovalov. Rugadh é ar an 15 Aibreán 1999.
Inbhir Snàthaid
deas|250px|thumb|[[Pluais|Uaimh Raibeart Ruadh MacGriogair]] Is baile suite i gComhairle Shruighlea é Inbhir Snàthaid.
Ailléirge bia
Fíorfhrithghníomh ailléirgeach d'ábhar bia éigin, fianaise ar fhreagairt mhínormálta imdhíoneolaíoch. Cuirtear tús leis an bhfrithghníomh le déanamh imdhíonaglóbailiní (IgE, IgG nó IgM) a chuireann tús le fuascailt ábhar (a dtugtar cininí orthu) a chuireann tús ar a seal le hathlasadh is damáiste d'fhíocháin. Is féidir go mbeidh coimpléisc imdhíonacha in imshruthú na fola tar éis an bia a ithe, agus is féidir an riocht a dhiagnóisiú go héasca trí ardú i leibhéal imdhíonaglóbailine (IgE) sa bhfuil nó, roimh an mbia a ithe, an craiceann a thástáil is freagairt imdhíonach a mhúscailt air leis an ábhar bia.
Meanstraidh
Is baile suite i gComhairle Shruighlea é Meanstraidh.
Santiago de los Caballeros
Is í Santiago de los Treinta Caballeros, lena hainm iomlán a thabhairt di, príomhchathair chúige Santiago sa Phoblacht Doiminiceach, agus tá sí suite 115km siar ó thuaidh ó phríomhchathair na tíre Santo Domingo. Bhunaigh Críostóir Colóim dún Santiago sa bhliain 1495.
Tá talamh an-torthúil sa réigiún agus eacnamaíocht na cathrach bunaithe ar an talmhaíocht. Timpeall leathmhilliún duine a chónaíonn sa chathair anois.
Hustle (clár teilifíse)
Clár teilifíse Sasanach is ea Hustle.
Leac Croit
Is paróiste suite i gComhairle Shruighlea é Leac Croit.
Pádraig Faulkner
Polaiteoir Éireannach ab ea Pádraig Faulkner (12 Márta 1918 – 1 Meitheamh 2012). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Saskatchewan
Is cúige é Saskatchewan atá suite ar na féarthailte i gCeanada, i lár na mórthíre. Tá achar 588,276 ag an gcúige agus daonra de 1,023,810 (de réir meastachán 2009). Bíonn an chuid is mó den phobal ag cur fúthu san taobh theas den chúige. Tá 233,923 ina gcónaí sa chathair is mó, Saskatoon, agus tá 194,971 ina gcónaí i Regina, an phríomhchathair.
Tagann ainm an chúige ón abhainn Saskatchewan. "Abhainn a ritheann go tapa" an chiall atá le "Saskatchewan" sa teanga Cree.
mion|200px|dheas|Breacán Saskatchewan, a toghadh go hoifigiúil sa bhliain 1961 mion|225px|clé|Gránardaitheoir, radharc coitianta faoin tuath i Saskatchewan
Geilleagar
Ba C$77.929 bn. an olltáirgeacht intíre (OTI) a bhí ag Saskatchewan sa bhliain 2012.
Gulf Shores, Alabama
Is cathair agus ionad saoire cois trá i gContae Baldwin, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Gulf Shores, ar an gcósta Murascaill Mheicsiceo. Bhí 11,689 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Greamanna Fáis
Is í Isobel Ní Riain údar an leabhar seo Greamanna Fáis, atá faoi chailín óg grámhar atá ag dul i ngleic le dúshláin agus cúraimí an tsaoil. Seo a scéal agus í ag fás aníos, óna hóige mar ghirseach i sciorta pholcaphonct. Na turais chuig na hospidéil mar gheall ar thinneas cinn. A céad grá, na fir eile ina saol, agus an spraoí sna clubanna oíche. Am ag freastal ar an ollscoil di agus a cuid ama ag maireachtáil sa Ghaeltacht agus thar lear. Gearrscéal beo bríomhar atá an-so-léite agus suimiúil.
Ollscoil Simon Fraser
Is ollscoil poiblí í Ollscoil Simon Fraser atá suite in aici le Vancouver, sa Colóim Bhriotanach, Ceanada.
Búnaíodh é sa bhliain 1965, agus glaodh an ollscoil i ndiaidh Simon Fraser, taiscéalaí an cheantair i Vancouver.
Cnoc na Gainimhe
Is sráidbhaile é Cnoc na Gainimhe. Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Ceol '07
Cumann na ceoltóirí amhrán as Gaeilge, nó déanann siad aistriúchán ó amhrán éigean as Béarla. I measc na ceoltóirí cáiliúla a ghlac páirt sa bhliain seo ná Bell X1, Paddy Casey, The Hothouse Flowers, The Corrs agus Damien Dempsey.
Bunscoil Phobal Feirste
mion|[[Bóthar na bhFál]] Gaelscoil is ea Bunscoil Phobal Feirste. Tá an scoil suite ar Bhóthar na bhFál i nGaeltacht Bhéal Feirste. Bunaíodh sna 1970idí í. Ba í Bunscoil Phobal Feirste an chéad Ghaelscoil riamh i dTuaisceart Éireann.
Stair
Bhí baint mhór ag Albert Fry le bunú agus forbairt Bhunscoil Phobal Feirste sna 1970idí.
Port Teadhaich
Is baile suite i gComhairle Shruighlea é Port Teadhaich.
Coirthín Breac
Is sráidbhaile é Coirthín Breac. Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Windows 7
Is córas oibriúcháin de chuid Microsoft é Windows 7 atá deartha le rith ar ríomhairí pearsanta. Díoladh don phobal é don chéad uair ar an 22 Deireadh Fómhair 2009. Measann formhór na ndaoine a bhain feidhm as go fóill gur fheabhsú ar Windows Vista é.