cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paddy Canny
Banna Tulla Céilí
Thug Fleadh Cheoil na hÉireann spéis daoine sa cheol traidisiúnta ar ais agus bhain an banna seo leas mór as seo. Ba é an chéad uair a bhí siad san iomaíocht sa Fleadh ná i 1953. Ag seo, bhuaigh Paddy Canny Corn Coleman, arb é an Craobh fidil sinsir Uile-Éireann é. Ag an Fleadh seo freisin, bhuaigh sé craobh na ceathairéad Uile-Éireann in éineacht le Hayes, Joe McNamara agus Martin Talty. mion|Píopaí uileann Bhí a gcéad taifeadadh ag an mbanna i 1956 i mBaile Átha Cliath agus bhain sé seo le HMV.
Níor éirigh leis an mbanna, áfach, i bhFleadh na Mumahan 1956 nuair a bhuaigh a bhfreasúra, banna Céilí Kilfenora. I bhFleadh 1957, bhuaigh an banna Tulla Céilí an chraobh Uile-Éireann den chéad uair agus arís i 1960. Bhuaigh siad craobh an bhanna céilí i 1961 san Oireachtas Náusiúnta i mBaile Átha Cliath. Stop siad ag cur isteah ar iomaíocht agus dhírigh siad ar chamcuairt.
In 2016, bhí clár faisnéise ar TG4 faoin mBanna Tulla Céilí. Léirigh an clár faisnéise seo stair a bhanna atá thar le breis agus seachtó bliain. Thaispeáin sé conas a tugadh traidisiún ceoil ar láimh ó thuismitheoir go pháiste agus léirigh sé freisin go raibh an-tóir ar an mbanna cé gur athruithe leanúnacha aid na hamanna.
Stop Paddy Canny é féin ó bheith ag seinm os comhair daoine, áfach, d'imir sé in éineacht le cúpla seinnteoir ceoil traidisiúnta. D'imir sé in éineacht le O'Loughlin agus Paddy Murphy a sheinneann an consairtín i bParas ag féile ceoil. Ba mhinic freisin ar an seó raidió RTÉ Teach Céilí.
I 1964, scoir Paddy den bhanna mar theastaigh uaidh am a chur isteach chun a pháistí a thógáil agus aire a thabhairt don fheirm freisin. Chuaigh sé go cothrom caoga bliain an Bhanna Tulla Céilí agus d'imir sé ar an stáitse ag an gceiliúradh seo. Tar éis dó gan ceol a thaifeadadh ar feadh tamaill, thaifead sé le Gearóide Ó hAllmhuráin, seinnteoir consairtín. Thaifead sé a albam aonair agus scaoil sé é nuair a bhí sé seachtó a hocht.
An fhidil
mion|An Fhidil Tá an fhidil ar cheann de na huirlisí is mó éilimh a sheinntear sa cheol traidisiúnta. Bhí sé ina huirlisí uair amháin a raibh baint aige leis na daoine bochta ach anois tá ról mór aige i gceol traidisiúnta na hÉireann a chaomhnú. Bhí an fhidil thart sa Mheán-Aois, áfach, ní raibh tóir orthu go dtí an seachtú haois déag. Is é an veidhlín agus an fhidil an uirlis chéanna, ach úsáideann daoine an focal fidil chun na difríochtaí sa chineál ceoil a sheinneann siad agus seinnteoir veidhlín a thaispeáint. Bhí an-tóir air i measc na mbocht mar níor chosain sé mórán, ní raibh mórán cothabhála ann agus bhí sé furasta foghlaim conas é a imirt. Tá an fhidil décanat as adhmad agus bogha gruaige capall. Tá stíleanna éagsúla ann chun an fhidil a sheinnt timpeall na hÉireann mar shampla Dún na nGall, Gaillimh agus Sligeach.
Ceol traidisiúnta ón bhFidléir finscéalaíochta as Oirthear an Chláir
Taifeadadh é seo i nGaillimh agus in Inis. Seinneann Eugene Kelly an pianó agus an giotár ar fud an albaim seo go fánach. Taispeánann an t-albam seo gnéithe Oirthear an Chláir a sheinn Paddy freisin. Rinne Paddy Canny an t-amhrán 'The Caves of Kiltanon' atá le feiceáil ar an albam seo.
Ceol Fidil Traidisiúnta as Oirthear an Chláir
Tá na hamhráin ar an albam seo ná;
The Yellow Tinker, Coppers and Brass, The Repeal of the Union, The Cliffs of Moher, The Star of Munster, the Bunch of Green Rushes, The Graf Spee, The Boys of Ballisodare, The Trip to Athlone, Johnny's Wedding, Lucy Campbell, Bunker Hill, The Heathery Breeze, The Pigeon On The Gate, The Gallowglass, Miss Johnston, The Galtee, The Bunch of Keys, Down the Back Lane, The Maids of Mitchellstown, The Tap Room, The Earl's Chair, Sean sa Cheo, Sean Ryan's, The Mullingar Lea, The Humours of Scarriff, The Steampackey, St.Ruth's Bush, Luckpenny and Father O'Flynn's.
Taifeadadh Stairiúil de Cheol Traidisiúnta na hÉireann ó Chontae an Chláir agus Oirthear na Gaillimhe
Ceoltóirí: Paddy Canny, P.J Hayes, Peadar O'Loughlin and Bridie Lafferty
Tá na hamhráin ar an albam seo ná;
Rolling in the Barrel, In the Tap Room, Bunker Hill, The Bush Reel, Sean Ryan's Jig, The Castle, The Nightingale, Egan's, The Humours of Castlefinn, Lafferty's, The Glen of Aherlow, Kitty Gone A-Milking, Music in the Glen, Doctor O'Neill, The Morning Dew, The Hare in the Heather, Reavy's, The Hunter's House, Grogan's Favourite, Geaghan's, Always Rambler, Trip to Athlone, The Newport Lass, Pipe on the Hob, Dunphy's Hornpipe, Chief O'Neill's Favourite, Carraroe, Portroe, Out in the Ocean, Lucy Campbell, The Boys of Ballisodare.
Nuair a rinneadh an t-albam seo ar CD rinneadh go leor athruithe air ón mbunleagan. Ar dtús, rinneadh athrú ar an teideal. Chuaigh sé ó Seaimpíní Uile-Éireann - Veidhlín go Taifeadadh Stairiúil de Cheol Traidisiúnta na hÉireann ó Chonate an Chláir agus Oirthear na Gaillimhe. Is é an dara hathrú ord na n-amhrán ar an albam. Ar an albam bunaidh, rinneadh amhráin a ghrúpáil le chéile ach ar an CD bhí éagsúlacht éigin ann. Is é tríú athrú ná gur bhain Bridie Lafferty úsáid as an gcorda céanna ag tús gach tiúin agus cheangail sé seo iad le chéile ar an albam bunaidh ach ar an CD tá na cordaí seo tógtha as gach fonn. Is é an t-athrú deiridh ná pictiúir de na ceoltóirí a áireamh ar na nótaí líneacha agus ar na leathanaigh lárnacha.
Scaoileadh an t-albam deiridh de Paddy i 1997 agus níor sheinn sé mórán tar éis bhás a mhná céile.
Gofraid mac Fergusa
Sinsear Chlann Somhairle agus Chlann Domhnaill den 9ú haois a mhaítear ba ea Gofraidh mac Fearghasa (Meán-Ghaeilge Gofraid mac Fergusa). Feictear é i nAnnála na gCeithre Máistrí agus ginealaigh éagsúla. Dá mba fhíor iad, Fearghas mac Eirc (Fergus mac Eirc), de shliocht Cholla Uais, ba ea a athair. Maítear fosta gur rí na rí na nOiriall é, a thug tacaíocht do Chináed mac Ailpín sa bhliain 835, agus a fuair bás sé bliana déag níos deireanaí, ina rí ar ríocht na nOileán.
Is dochreidte é an ginealach seo faoi Ghofraid ó thaobh croineolaíochta de. Níl fianaise dá laghad maidir leis in aon fhoinse chomhaimseartha eile. Le fírinne, is bréagach é, curtha isteach sna hannála an éigin roimh lár na 17ú haoise.
mion|[[Acadamh Ríoga na hÉireann, C iii 3 (Annála na gCeithre Máistrí), fóilió 313r, ACM 835.15]] mion|C iii 3, fóilió 320v, ACM 851.16
Mar thógán ginealaigh, is amhlaidh go seasann Gofraid mac Fergusa may represent d'éileamh Chlann Somhairle ar ríogacht na nOileán, trí ghaol máthairlíneach ó Ghofraid Crobán, sinsear eapainmneach Uí Chrobhán. Bhíodh na clanna úd in iomaíocht le chéile le haghaidh cheannais ar na nOileán le linn na dóú- agus tríú haoiseanna déag. Is léir as léamh filíochta mollta na linne úd cé chomh tábhachtach ba ea an t-ainm 'Gofraid' mar sinsear.
Ní fios conas ar forbraíodh an Gofraid úd go Gofraid mac Fergusa mhic Eirc. Is amhlaidh gur cumadh sinsearacht Gofraid, agus a naisc le Cináed mac Ailpín, chun Clann Domhnaill a nascadh le stair is luaite ríocht na hAlban.
Damhna
mion|Lampa plasma a léiríonn cuid de na feiniméin plasma is casta, lena n-áirítear filiméadh. mion|NO2-N2O4 mion|Quartz oisan Go hiondúil, san fhisic chlasaiceach agus san cheimic ghinearálta, is éard is damhna ann ná ní a líonann spás trí thoirt a bheith aige. agus a mbíonn mais aige, bíodh an rud sin gásach, leachtach nó soladach.
I ndeireadh na dála, tá gach réad laethúil ar féidir teagmháil a dhéanamh leis comhdhéanta d’adamh, atá comhdhéanta de cháithníní fo-adamhacha ag idirghníomhú, agus in úsáid laethúil chomh maith le húsáid eolaíoch. Go ginearálta bíonn adamh i gceist le “hábhar”, agus aon rud atá comhdhéanta díobh, agus aon cháithníní (nó cuingreacha de cháithníní) a ghníomhaíonn amhail is go bhfuil fosmhais agus toirt acu araon. Mar sin féin ní chuimsíonn sé cáithníní gan mhais mar fhótóin, nó feiniméin fhuinnimh nó tonnta eile cosúil le solas. Tá ábhar ann i staideanna éagsúla (ar a dtugtar pasanna freisin). Ina measc seo tá na gnáthstaideanna clasaiceacha, ar nós soladach, leachtach agus gásach - mar shampla tá uisce ann mar oighear, uisce leachtach, agus gal gásach - ach is féidir staideanna eile a bheith ann freisin, lena n-áirítear plasma, comhdhlútháin Bhose-Einstein, comhdhlútháin fheirmíónacha, agus plasma cuarc-glúón.
The Old House, Hereford
Is músaem suite i Herefordshire é The Old House.
Damhna
De ghnáth, is féidir adamh a shamhlú mar núicléas de phrótóin agus neodróin, agus mar “scamall” máguaird de leictreoin a “ghlacann spás” agus iad ag gluaiseacht ar fithis timpeall an núicléis. Níl ach cuid den cheart le seo, áfach, toisc go bhfuil cáithníní fo-adamhacha agus a n-airíonna faoi rialú ag a nádúr chandamach, rud a chiallaíonn nach ngníomhaíonn siad cosúil mar a ghníomhaíonn gnáth rudaí - is féidir leo gníomhú mar thonnta chomh maith le cáithníní agus ní bhíonn a mhéideanna nó a shuíomhanna soiléir. San tSamhail Chaighdeánach um Fhisic Cháithníní, ní coincheap bunúsach é an t-ábhar toisc gur eintitis chandamach iad cáithníní bunúsacha na n-adamh, nach bhfuil “méid” nó “toirt” bunúsach acu sa ghnáth chiall den fhocal. Mar gheall ar phrionsabal an eisiaimh agus idirghníomhaíochtaí bunúsacha eile, cuirtear iallach ar roinnt “ponc-cháithníní” ar a dtugtar feirmíóin (cuairc, leaptóin), agus go leor comhábhar agus adamh, fad a choinneáil ó cháithníní eile faoi dhálaí laethúla; cruthaíonn sé seo airí an damhna a fheictear dúinn mar damhna ag glacadh spáis..
Ar feadh cuid mhaith de stair na n-eolaíochtaí nádúrtha rinne daoine machnamh ar nádúr cruinn an damhna. Bhí an smaoineamh gur tógadh an damhna o bhloic thógála scoite, nó ó cháithníní, mar a thugtar air, chun cinn go neamhspleách san tSean-Ghréig agus san tSean- India freisin i measc Búdaithe, Hiondúigh agus Jainí sa 1ú-mílaoise R. Ch.
Chuir an Gréagach Democritos (~470–380 R.Ch.) i bhfáth an teoiric go raibh na damhnaí uile déanta d'adaimh. De réir an fhealsaimh úd, ní féidir leanúint de roinnt damhna ar bith go síoraí mar go dtiocfaí ar deireadh ar mhionbhair sen samhna nach bhféadfaí a roinnt níos mó. Ar mhíonbhar díobh sin, thug Democritos an t-ainm ἄτομον, atomon (adamh), a chiallaíonn aonad do-roinnte.
I measc na bhfealsúna eile a mhol teoiric na gcáithníní bhí Kanada (c. 6ú haois R. Ch. nó ina dhiaidh sin), agus Leúcippos (~ 490 RC).
Comparáid le mais
Níor cheart damhna a mheascadh le mais, toisc nach ionann an dá rud san fhisic nua-aimseartha. Is téarma ginearálta é an damhna a chuireann síos ar aon ‘substaint fhisiceach’. I gcodarsnacht leis sin, ní substaint í mais ach airí cainníochtúil den damhna agus substaintí nó córais eile; sainmhínítear cineálacha éagsúla maise laistigh den fhisic - lena n-áirítear fosmhais, ach gan a bheith teoranta dóibh; an mhais táimhe, an mhais thámhúil, an mhais choibhneasaíoc agus an mhais le fuinneamh.
Baineann réimsí na n-eolaíochtaí éagsúla úsáid as an téarma damhna ar bhealaí éagsúla, agus uaireanta neamh-chomhoiriúnacha. Tá cuid de na bealaí seo bunaithe ar bhríonna scaoilte stairiúla, ón am nuair nach raibh aon chúis ann mais a idirdhealú ó chainníocht damhna faoi leith. Mar sin, níl aon bhrí eolaíoch amháin leis an bhfocal "damhna" a chomhaontaítear go huilíoch. Go heolaíoch, tá an téarma "mais" sainmhínithe go maith, ach is féidir "damhna" a shainiú ar bhealaí éagsúla. Uaireanta i réimse na fisice is ionann “damhna” agus cáithníní a thaispeánann fosmhais (i.e., nach féidir leo taisteal ar luas an tsolais), mar shampla cuairc agus leaptóin. Mar sin féin, san fhisic agus sa cheimic araon, taispeánann damhnaí airíonna cosúil le tonnta agus airíonna cosúil le cáithníní, déacht toinne is cáithnín mar a thugtar air.
Baineann réimsí éagsúla eolaíochta úsáid as an téarma ábhar ar bhealaí éagsúla, agus uaireanta neamh-chomhoiriúnacha. Tá cuid de na bealaí seo bunaithe ar bhríonna scaoilte stairiúla, ó am nuair nach raibh aon chúis ann mais a idirdhealú ó chainníocht ábhair amháin. Mar sin, níl aon bhrí eolaíoch amháin leis an bhfocal "ábhar" a chomhaontaítear go huilíoch. Go heolaíoch, tá an téarma "mais" sainmhínithe go maith, ach is féidir "ábhar" a shainiú ar bhealaí éagsúla. Uaireanta i réimse na fisice ní hionann “ábhar” agus cáithníní a thaispeánann mais scíthe (i.e., nach féidir leo taisteal ar luas an tsolais), mar shampla cairéil agus leaptóin. Mar sin féin, san fhisic agus sa cheimic araon, taispeánann ábhar airíonna cosúil le tonnta agus cosúil le cáithníní, dé-mhaireachtáil na gcáithníní tonn mar a thugtar orthu.
Ní chuirtear san áireamh ranníocaíocht i réimse fuinnimh ná fórsa, nach mbíonn aitheanta mar dhamhna ann féin (cé gur féidir leo cur le mais rudaí). Tá mórán na cruinne inbhraiteach chomhdhéanta de dhamhna, cé nach meastar solas de ghnáth a bheith san áireamh sa chomhthéacs seo. Ar an drochuair, i gcomhair cuspóirí eolaíochta, bíonn sainmhíniú scaoilte ag "damhna".
Bunaithe ar phrótóin, neodróin agus leictreoin
B’fhéidir go mbeadh an shainmhíniú seo a leanas ní ba chumasaí: tá damhna comhdhéanta den rud as a ndéantar adaimh agus móilíní, rud a chiallaíonn aon rud déanta as prótóin luchtaithe go dearfach, neodróin neodracha, agus leictreoin luchtaithe go diúltach. Téann an sainmhíniú seo níos faide ná hadamh agus móilíní, áfach, chun substaintí a dhéantar as na bloic thógála seo nach adaimh nó móilíní amháin iad a áireamh, mar shampla léasacha leictreon i bhfeadán ga-chatóideach ó shean-teilifíseán, nó damhnaí an abhaic bháin- go hiondúil, núicléis charbóin agus ocsaigine i bhfarraige de leictreoin díghrádaithe. Ar leibhéal micreascópach, géilleann comhchodanna na ndamhnaí mar phrótóin, neodróin agus leictreoin do dhlíthe na meicnice chandamacha agus taispeánann siad déacht thonn-cháithnín. Ag leibhéal níos doimhne fós, tá prótóin agus neodróin comhdhéanta de chuairc agus na réimsí fórsa (glúóin) a cheanglaíonn iad le chéile, agus as a dtagann an chéad sainmhíniú eile.
Bunaithe ar chuairc agus leaptóin
Mar a fheictear sa phlé thuas, bhí go leor sainmhínithe luatha ar an ní a dtugtar “gnáthdhamhna” air bunaithe ar a struchtúr nó ar a “bhloic thógála”. Ar scála na gcáithníní bunúsacha, is féidir sainmhíniú a leanann an traidisiún seo a lua mar: "is éard is gnáth-dhamhna ann ná gach rud atá comhdhéanta de chuairc agus leaptóin,"  nó "is éard is  gnáth-dhamhna ann ná gach rud atá comhdhéanta d'aon fheirmíóin bhunaidh seachas frithchuairc agus frithleaptóin" .Seo a leanas an nasc idir na foirmlithe seo.
Comhcheanglaíonn leaptóin (an leictreon a bheith ar an cheann is cáiliúla), agus cuairc (as a ndéantar baróin, mar phrótóin agus neodróin) chun adamh a chruthú, agus móilíní ina dhiaidh sin. Toisc go ndeirtear gur damhna iad adaimh agus móilíní, tá sé nádúrtha é a shainmhíniú mar seo a leanas: "is éard is gnáthdhamhna ann ná neach ar bith a dhéantar as adaimh agus móilíní". (Tabhair faoi deara, áfach, gur féidir damhna nach adaimh nó móilíní iad a dhéanamh as na bloic thógála seo.) Ansin, toisc gur leaptóin iad leictreoin, agus prótóin, agus go bhfuil neodróin déanta as cuairc, mar thoradh ar an sainmhíniú seo, ar a uain, is é an sainmhíniú ar dhamhna ná "cuairc agus leaptóin", gurb iad sin dhá cheann de na ceithre chineál feirmíón bunusach (an dá cheann eile ná na frithchuairc agus na frithleaptóin, ar féidir a mheas mar fhrithdhamhna mar a thuairiscítear níos déanaí). Deir Carithers agus Grannis: "Tá gnáthdhamhna comhdhéanta go hiomlán de cháithníní den chéad ghlúin, eadhon na cuairc [suas] agus [síos], móide an leictreon agus a neodrón.", agus dá bhrí sin ní bhíonn siad go coitianta
Cúrsóir catha
Long chogaidh chumasach atá in ann scuadrún cúrsóirí naimhdeacha a chloí is ea cúrsóir catha. Ar dtús cros-síolrú idir cúrsóir is long catha a bhí ann, ach forbraíodh é go raibh méid long chogaidh ann, ach armtha go héadrom agus an-ghasta.
Damhna
Bunaithe ar fheirmíóin bhunaidh (mais, toirt agus spás)
Sainmhíniú coiteann nó traidisiúnta ar damhna is ea "aon rud a bhfuil mais agus toirt aige (a líonann spás)". Mar shampla, déarfaí go bhfuil carr déanta as damhna, toisc go bhfuil mais agus toirt aige (líonann sé spás). Téann an tuairim go líonann damhna spás siar go dtí na cianaoiseanna. Mar sin féin, ní bhfuarthas míniú go dtí le déanaí ar an bhfáth go líonann damhna spás, agus maítear go bhfuil sé mar thoradh ar an bhfeiniméan a thuairiscítear i bprionsabal eisiaimh Pauli, a bhaineann le feirmíóin. Dhá shampla ar leith ina mbaineann prionsabal an eisiaimh go soiléir le damhna ag líonadh an spáis ná abhaic bhána agus neodrónréaltaí, a phléitear thíos. Mar sin, is féidir damhna a shainiú mar gach rud atá comhdhéanta d'fheirmíóin bhunúsacha. Cé nach mbuailimid orthu sa saol laethúil, is iad frithchuairc (mar shampla an frithphrótón) agus frithleaptóin (mar an posatrón) frithcháithníní an chuairc agus an leaptóin, agus is feirmíóin bhunúsacha iad freisin, agus go bunúsach tá na hairíonna céanna acu le cuairc agus leaptóin, lena n-áirítear infheidhmeacht phrionsabal eisiaimh Paul i. a gcuireann cosc ​​ar dhá cháithnín a bheith san áit chéanna ag an am céanna (sa staid chéanna), .i. go bhfuil ar gach cáithnín "spás a líonadh". Mar thoradh ar an shainmhíniú ar leith seo, cuimsítear aon rud a dhéantar as frithdhamhnaí chomh maith leis an ngnáth cuarc agus lepton, agus mar sin, aon rud atá déanta as méasóin, ar cáithníní éagobhsaí iad atá comhdhéanta de chuarc agus d'fhrithchuarc.
Páirc Dhún Éideann
Is lárionad gnó suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann í Páirc Dhún Éideann.
Damhna
I dteoiric ghinearálta na coibhneasachta agus na cosmeolaíochta
I gcomhthéacs na coibhneasachta, ní cainníocht bhreiseánach í an mhais, sa chiall nach féidir le fosmhaiseanna na gcáithníní a chur i gcóras chun fhosmhaiseanna iomlán an chórais a fháil. Mar sin, sa choibhneasacht de ghnáth is dearcadh níos ginearálta é nach é suim na bhfosmaiseanna, ach teinseoir an mhóimintim fhuinnimh a chainníonn méid an damhna. Tugann an teinseoir seo an fhosmhais i gcomhair an chórais go léir. Dá bhrí sin, uaireanta meastar "damhna" mar rud ar bith a chuireann le móiminteam fuinnimh an chórais, is é sin, aon rud nach domhantarraingt amháin é. Tá an dearcadh seo coitianta i réimsí a dhéileálann le coibhneasacht ghinearálta mar chosmeolaíocht. Is é an dearcadh seo, go bhfuil cáithníní agus réimsí éadroma agus mais eile go léir mar chuid den “damhna”.
Struchtúr
I bhfisic na gcáithníní, is cáithníní iad feirmíóin a ghéilleann do Staitistic Fermi-Dirac. Is féidir le feirmíóin a bheith bunúsach, cosúil leis an leictreon - nó comhchodach, cosúil leis an bprótón agus an neodrón. Sa tSamhail Chaighdeánach, tá dhá chineál feirmíón ann: cuairc agus leaptóin, a phléitear ina dhiaidh seo.
Cuairc
Tugtar cuairc ar na codanna a bhfuil na hadróin - grúpa de cháithníní a chuimsíonn na núicléóin, is é sin, an prótón is an neodrón - déanta astu. (Is gá a phointeáil amach nach bhfuil na leaptóin, ar nós an leictreoin, déanta as cuairc!) An focal cuarc féin, tháinig sé as an úrscéal úd Finnegans Wake le James Joyce.
Is cáithníní ollmhóra guairne-1⁄2 iad na cuairc, rud a thugann le tuiscint gur feirmíóin iad. Tá lucht leictreach de- 1⁄3 e (íoschuairc) nó + 2⁄3 e (uaschuairc) acu. Chun comparáid a dhéanamh, tá lucht daite −1 e ag leictreon. Bíonn lucht daite orthu freisin, arb ionann é agus an lucht leictreach den idirghníomhú láidir. Bíonn cuairc faoi réir meatha radaighníomhaigh freisin, rud a chiallaíonn go bhfuil siad faoi réir an idirghníomhaithe laig.
Baróin
Is feirmíóin iad na baróin a idirghníomhíonn go láidir; agus mar sin tá siad faoi réir staitisticí Fermi-Dirac. Tugtar "barón" ar cháithnín fo-adamhach atá déanta as trí chuarc. Is iad an prótón agus an neodrón na baróin is coitianta a aimsítear sa dúlra, agus a bhíonn istigh i núicléas an adaimh, ach tá go leor barón éagobhsaí eile ann freisin. De ghnáth tagraíonn an téarma "barón" do thríchuairc - cáithníní déanta as trí chuarc. Chomh maith leis sin, tugtar peinteachuaird ar baróin "coimhthíocha" déanta as ceithre chuarc agus frithchuarc amháin, ach ní ghlactar go ginearálta go bhfuil siad ann.
Chuid den chruinne atá déanta as baróin (gach adamh san áireamh) is ea an damhna barónach. Ní chuimsíonn an chuid seo den chruinne fuinneamh dorcha, damhna dorcha, dúphoill nó cineálacha éagsúla damhna díghrádaithe, mar shampla réaltaí abhaic bhána chumadh agus neodrónréaltaí. Tugann solas micreathonnach a chonaic an taiscéalaí WMAP le fios nach bhfuil ach thart ar 4.6% den chuid sin den chruinne laistigh de raon na dteileascóp is fearr (is é sin, damhna a d’fhéadfadh a bheith infheicthe toisc go bhféadfadh solas teacht chugainn uaidh). déanta as damhna barónach. Damhna dorcha is ea thart ar 26.8%, agus fuinneamh dorcha thart ar 68.3%. Go deimhin, ní fheictear formhór mór an ghnáthdhamhna sa chruinne, ós rud é go bhfuil réaltaí agus gáis infheicthe taobh istigh de réaltraí agus réaltbhraislí freagrach as níos lú ná 10 faoin gcéad den ghnáthdhamhna a chuireann le dlús maise-fuinnimh na cruinne.
Damhna hadrónach
Is féidir le damhna hadrónach tagairt a dhéanamh do ‘gnáth’ damhna barónach, déanta as hadróin (baróin agus méasóin), nó damhna cuairc (ginearálú den núicléas adamhach), .i. an damhna crómaidhinimiciúil chandamach (CDC) atá ag teocht 'íseal'. Cuimsíonn sé damhna díchineálach agus toradh imbhuailtí núicléacha troma ardfhuinnimh. Seachas ó dhamhna dorcha.
Damhna díchineálach
San fhisic, tagraíonn damhna díchineálach do bhunstaid gháis fheirmíóin ag teocht gar do nialas iomlán. Éilíonn prionsabal eisiaimh Pauli nach féidir ach dhá fheirmíóin a bheith i staid chandamach, ceann amháin an ghuairne-suas agus an ceann eile an ghuairne-anuas. Dá réir sin, ag teocht nialasach, líonann na feirmíóin leibhéil leordhóthanacha chun freastal ar na feirmíóin go léir atá ar fáil - agus i gcás go leor fheirmíón, éiríonn an uasfhuinneamh cinéiteach (ar a dtugtar fuinneamh Fermi) agus brú an gháis an-mhór, agus braitheann sé ar líon na bhfeirmíón seachas an teocht, murab ionann agus gnáthstaid an damhna.
Ceaptar go bhfaightear damhna díchineálach le linn éabhlóid na réaltaí troma. Ba chúis leis an léiriú le Subramanayan Chandrasekhar go bhfuil uasmhéid maise ceadaithe ag abhaic bhána mar gheall ar phrionsabal an eisiaimh, réabhlóid i dteoiric éabhlóid na réalta.
Cuimsíonn damhna díchineálach an chuid den chruinne atá comhdhéanta de neodrónréaltaí agus abhajc bhána.
Damhna coimhthíoch
Is cineál áirithe cuairc quark é damhna coimhthíoch, a mheastar de ghnáth mar leacht d'uaschuarc, d'íoschuarc agus de chuarc coimhthíochh. Tá sé i gcodarsnacht le damhna núicléach, atá ina leacht de neodróin agus prótóin (a thógtar iad féin as uaschuairc agus íoschuairc), agus le damhna de chuarc neamhchoimhthíoch, ar cuarc leachtach é nach bhfuil ann ach uaschuairc, íoschuairc. Ag dlús ard go leor, táthar ag súil go mbeidh damhna coimhthíoch dath-forsheoltach. Ceaptar go bhfuil dmhna coimhthíoch le fáil i gcroílár neodrónréaltaí, nó, níos tuairimí, mar bhraoiníní aonraithe a bhféadfadh méideanna éagsúla díobh a bheith ann ó feimtiméadair (strangelet) go ciliméadair (réaltaí cuairc).
Dhá chiall den téarma "damhna coimhthíoch "
I bhfisic na gcáithníní agus sa réaltfhisic, úsáidtear an téarma ar dhá bhealach, ceann níos leithne agus an ceann eile níos sainiúla.
Leaptón
Is cáithníní de ghuairne-1⁄2 iad leaptóin, rud a chiallaíonn gur feirmíóin iad. Tá lucht leictreach de −1 e (leaptóin luchtaithe) nó de 0 e (neoidríonónna) acu. Murab ionann agus cuairc, ní lucht daite ar leaptóin, rud a chiallaíonn nach bhfeidhmíonn an fórsa láidir orthu. Déantar meath radaighníomhach ar leaptóin freisin, rud a chiallaíonn go bhfuil siad faoi réir na hidirghníomhaíochta lag. Is cáithníní ollmhóra iad na leaptóin, dá bhrí sin tá siad faoi réir na domhantarraingthe.
Pasanna
frame|right|Learáid ag taispeaint na gcéimeanna seo a leanas: an pas soladach, an pas leachtach, agus an pas gásach i ngnáthábhar simplí An 3 phas nó staid ar féidir go mbeidh damhna iontu: solad, leacht is gás, chomh maith le staid níos coimhthíocha (mar shampla plasmaí, sárshreabháin, sáesholaid, comhdhlútháin Bose-Einstein. Braitheann pas damhna ar leith ar an teocht is an brú atá i bhfeidhm air. Tugtar an pastrasdul ar an athrú ó phas amháin go pas eile, cosúil le fiuchadh nó leá. Léiríonn pasléaráid pasanna damhna ag teochtaí is brúnna éagsúla.
Frithdhamhna
Nuair a rinne Paul Dirac iarracht ar theoiric choibhneasachta Einstein a chuingriú le teoiric an chandaim sa bhliain 1927, fuair sé toradh neamhghnách: thug na cothromóidí dhá réiteach, le luachanna dearfacha agus luachanna diúltacha le haghaidh fhuinneamh leictreoin shaor. Bheadh sé cathaitheach an réiteach diúltach a dhíbhe mar cheann “neamhfhisiciúil”, ach ní raibh Dirac sásta glacadh leis seo. Chreid sé go raibh na cothromóidí ag iarraidh rud éigin a insint dúinn. Ba é an míniú ba shoiléire ar an toradh ar leith sin a tháinig ón matamaitic ná go raibh cáithníní ag a raibh “airíonna contrártha” agus a bhí ag an leictreon, an cáithnín a bhí faoi bhreathnú i gcothromóidí Dirac. Ní raibh Dirac sásta a phostaláidiú go raibh a leithéid de cháithnín ann, toisc go raibh aeráid iomlán na dtuairimí in aghaidh aonáin nua a chur leis an liosta de “bhloic bhunúsacha thógála an damhna”. Faoi dheireadh, bhí sé soiléir go raibh réaltacht fhisiciúil a thagann leis na torthaí a thugann an mhatamaitic. Thuar Dirac go raibh “frithcháithnín” chun an leictreoin. Bheadh a chuid airíonna, amhail lucht leictreach, cothrom le méid an leictreoin, ach bheadh na hairíonna siúd contrártha leo freisin. Roinnt blianta ian dhiaidh sin thug Carl C. Anderson cáithnín den sórt sin faoi deara nuair a shainaithin sé rianta den dís “leictreon-posatrón” a cruthaíodh ó fhuinneamh trí radaíocht chosmach. Tá a fhios againn anois go bhfuil macasamhail atá comhdhéanta d’fhrithdhamhna ní amháin ag gach leictreon, ach ag gach cáithnín. Tá ár gcuid den chruinne comhdhéanta de rud ar a dtugann muid “damhna”, ach tá samplaí d’fhrithdhamhna ar ár bpláinéad i láthair ar scála an-bheag.
Imchoimeád an damhna
Caomhnaítear dhá chainníocht ar féidir leo méid na ndamhnaí a shainiú sa chiall chuarc-leaptón (agus frithdhamhna sa chiall frithchuarc-frithleaptón), uimhir bharóin agus uimhir leaptóin, sa tSamhail Chaighdeánach. Tá uimhir bharóin de a 1 (a haon) ag barón, mar phrótón nó neodrón, agus tugtar uimhir bharóin de 1/3 (aon trian) do chuarc, toisc go bhfuil trí cinn i mbarón. Mar sin tá glanmhéid an dhamhna, arna thomhas ag líon na gcuarc (lúide líon na frithchuarc, a bhfuil uimhir bharóin −1/3 ag gach ceann acu) i gcomhréir le huimhir bharóin, agus uimhir na leaptón (lúide frithleaptóin), ar a dtugtar uimhir na leaptón, agus atá do-athraithe go praiticiúil in aon phróiseas. Mar sin, fiú amháin i mbuama núicléach, ní dhéantar aon cheann de na baróin (prótóin agus neodróin ina bhfuil na núicléis adamhacha comhdhéanta as) a scriosadh - tá an oiread barón ann tar éis an imoibrithe agus a bhí roimhe. Mar sin ní scriostar aon cheann de na cáithníní seo agus ní mhalartaítear aon cheann díobh fiú do cháithníní neamh-dhamhna (cosúil le fótóin solais nó radaíochta). Ina áit sin, scaoiltear fuinneamh nascach núicléach (agus b’fhéidir crómaidinimiciúil), de réir mar a bhíonn na baróin seo ceangailte i núicléis mheánmhéide a bhfuil níos lú fuinnimh acu (agus, mar an gcéanna, níos lú maise) in aghaidh an núicléóin i gcomparáid leis na núicléis bhunaidh bheaga (hidrigin) agus mhóra (plútóiniam srl.). Fiú amháin maidir le díothú leictreon-posatrón, níl aon glandhamhna á scriosadh, toisc go raibh glandhamhna nialasach (uimhir leaptóin agus uimhir iomlán nialasach) i dtosach roimh an díothaithe - is ionann 1 leaptón lúide 1 fritjleiptón agus glan-uimhir leaptóin 0 (nialas) - agus ní athraíonn glanmhéid an damhnna toisc go bhfanann sé go díreach ag nialas tar éis an díchothaithe.
Cineálacha eile
Is éard atá i ngnáthdhamhna, mar a shainmhínítear le haghaidh cuarc agus leaptón, thart 4% d'fhuinneamh na cruinne inbhraite. Teoiricítear go bhfuil an fuinneamh atá fágtha mar gheall ar fhoirmeacha suaithinseacha, a bhfuil 23% ina dhamhna dorcha agus 73% ina fhuinneamh dorcha. and 73% is dark energy.
Damhna dorcha
San réaltfhisic agus sa chosmeolaíocht, is éard is damhna dorcha ann ná damhna de chomhdhéanamh anaithnid nach scaoileann nó nach fgrithchaitheann go leor radaíochta leictreamaighnéadaí le bheith tugtha faoi deara go díreach, ach ar féidir a láithreacht a thuiscint ó éifeachtaí imtharraingthe ar dhamhna infheicthe. Éilíonn fianaise breathnóireachta ar an chruinne luath ruinne agus ó theoiric na hollphléisce go bhfuil fuinneamh agus mais ag an damhna seo, ach nach bhfuil sé comhdhéanta de ghnáth-baróin (prótóin agus neodróin). Is é an dearcadh a nglactar leis go coitianta ná go bhfuil an chuid is mó den dhamhna dorcha neamhbharónach i nádúr. Dá bhrí sin, tá sé comhdhéanta de cháithníní nár tugadh faoi deara go fóill sa tsaotharlann. B’fhéidir gur cáithníní forshiméadrachta iad, nach cáithníní den tSamhail Chaighdeánach iad, ach iarsmaí cruthaithe ag fuinneamh an-ard i gcéim luath na cruinne agus atá fós ag snámh thart.
Fuinneamh dorcha
Fuinneamh aineoil is ea an fuinneamh dorcha i gcosmeolaíocht fhisiciúil agus i réalteolaíocht; tá sé le fáil ar fud an spáis agus tá claonadh aige chun leathnú na cruinne a ghéarú de réir dhlí Hubble. Is í teoiric an fhuinnimh dhorcha is fearr a dhearbhaíonn na grinnithe a rinneadh ó na 1990idí i leith, grinnithe a thaispeánann go bhfuil leathnú na cruinne ag brostú.
Má dhéantar talamh slán de go bhfuil bunus le samhail chomhréireachta na cosmeolaíochta, cuireann na tomhais is fearr in iúl go bhfáisctear 68% den fhuinneamh sa chruinne inbhraite as an bhfuinneamh dorcha. Tá dlús an fhuinnimh dhorcha an-íseal (~ 7 × 10−30 g/cm3), i bhfad níos ísle ná dlús an ghnáthdhamhna nó an fhuinnimh dhorcha laistigh de réaltraí. Ach tá tábhacht ar leith leis i maisfhuinnimh na cruinne toisc go bhfuil sé aonfhoirmeach trasna an spáis. Maítear go bhfuil dhá chineál fuinnimh dhorcha ann: an chomhréireacht chosmeolaíoch a líonann an spás go haonchineálach mar dhlús buan fuinnimh, agus réimsí scálacha ar nós saineisinte nó moduli, cainníochtaí dinimiciúla ar féidir lena ndlús fuinnimh athrú san am agus sa spás.
Ó tá cosmeolaíocht na comhréireachta ag brath ar shamhail shimplí, creidtear go bhféadfaí fáil réidh le teoiric an fhuinnimh dhorcha dá dtabharfaí cuntas níos beaichte ar na struchtúir atá le fáil ar gach scála sa chruinne.
Damhna coimhthíoch
Is éard is damhna coimhthíoc ann ná coincheap fhisic na gcáithníní, a bhféadfadh damhna dorcha agus fuinneamh dorcha a chuimsiú, ach a théann níos faide chun aon dhamhna hipitéiseach a sháraíonn ceann amháin nó níos mó d'airíonna aitheanta na ndamhnaí D’fhéadfadh go mbeadh airíonna hipitéiseacha cosúil le mais dhiúltach ag roinnt damhnaí den sórt sin.
Seandacht (c. 600 RC - c. 322 RC)
San tSean-India, d’fhorbair na Búdaithe, na Hiondúigh agus na Jainí teoiric cháithníneach faoi dhamhnaí, ag cur i láthair mar fhíricíin go bhfuil gach damhna déanta as adaimh (paramanu, pudgala) agus go bhfuil siad féin atá ann ” go síoraí, doscriosta agus neamhiomlán” agus a chomhcheanglaíonn agus a dícheanglaíonn de réir dhlíthe bunúsacha nádúrtha áirithe chun ábhar níos casta a dhéanamh nó a athrú le himeacht ama. Cheangail siad a gcuid smaointe faoi anam, nó easpa anama, ina dteoiric ar dhamhna. Ba iad na forbróirí agus na cosantóirí ba láidre den teoiric seo ná an scoil Nyaya-Vaisheshika, le smaointe an fhealsaimh Kanada (c. 6ú haois RC) an ceann is mó a raibh tóir air. D’fhorbair na Búdaithe na smaointe seo freisin ag deireadh an 1ú mílaois RCR, smaointe a bhí cosúil le scoil na Vaishashika, ach ceann nár áiríodh aon anam ná coinsias.
Mary Cassatt
mion|Mary Cassatt, féinphortráid circa 1878 Péintéir agus déantóir priontaí Meiriceánach ab ea Mary Cassatt (22 Bealtaine 1844 – 14 Meitheamh 1926). Rugadh in Allegheny City, Pennsylvania, í.
Saol
Rugadh Cassatt in Allegheny City, bruachbhaile de chuid Pittsburgh anois. Bhí a muintir ina suí go te. Stocbhróicéir agus amhantraí talún a bhí ina hathair, Robert Simpson Cassat (Cassatt ní ba dhéanaí). Ba de shliocht duine darbh ainm Jacques Cossart í, Úgóineach ón bhFrainc a chuir faoi in Amstardam Nua i 1662. Baincéirí a bhí i muintir a máthar, Katherine Kelso Johnston, duine an-léannta a chuaigh i gcion go mór ar Mary.
Thug an teaghlach a aghaidh soir nuair a bhí Mary óg agus d'fhás sí aníos i Lancaster agus i gceantar Philadelphia. Chaith sí cúig bliana freisin san Eoraip, mar ar fhoghlaim sí Fraincis agus Gearmáinis.
Thosaigh Mary ag freastail ar ranganna Pennsylvania Academy of the Fine Arts i bhPhiladelphia in aois a 15 bliana ar neamhthoil a muintire. Sa bhliain 1866 chuir sí fúithi i bPáras.
Saol sa Fhrainc
clé|mion|236x236px|1910 Chaith Cassatt cuid mhaith dá saol sa Fhrainc. Chuaigh sí go mór faoi anáil Degas agus an Impriseanachais.
Sa bhliain 1894, rinne Gustave Geffroy cur síos uirthi mar dhuine de "les trois grandes dames" ("triúr bhan uasal") an Impriseanachais, in éineacht le Marie Bracquemond agus Berthe Morisot.
Diaibéiteach ba ea í agus le forbairt finn ag cur as di, d’éirigh sí dall de réir a chéile, ó 1914 ar aghaidh.
Níor phós Cassatt riamh.
Cheannaigh Cassatt Château de Beaufresne san Oise, 90km ó Pháras, sa bhliain 1894. A teach samhraidh ba ea é. Ba sa mhainéar sin a fuair Cassatt bás ar 14 Meitheamh 1926.
Worcestershire Beacon
Is cnoc i Sasana é Worcestershire Beacon, atá suite i Herefordshire.
Waverley Dhún Éideann
Is stáisiún suite in Comhairle Cathair Dhún Éideann é Waverley Dhún Éideann.
Grinling Gibbons
Dealbhóir is snoíodóir adhmaid a rugadh i Rotterdam na hOllainne ab ea Grinling Gibbons (1648-1721). Tháirg sé oiread ollmhór torthaí is bláthanna snoíte, cinn ceirbíní agus maisiúchán Barócach eile i mBurghley, Chatsworth is tithe móra eile i Sasana.
Teoiric na bhfrídíní galair
Gur fionnadh an micreascóp sa 17ú céad, ní raibh aon eolas ná tuiscint ar cad ba bhun leis na galair thógálacha, agus mar sin ní raibh córacha leighis cuí orthu ar fáil. Leis an micreascóp, bhí daoine in ann neacha beo micreascópacha a fheiceáil den chéad uair. Tar éis 100 bliain eile, d'fhás an tuiscint ar an gceangal idir na horgánaigh fhíorbheaga sin is galair éagsúla, go mór mór tar éis don bhaictéireolaí Gearmánach Robert Koch a thaispeáint i 1876 go raibh baictéir ar leith ciontach as antrasc. Lean an dochtúir Sasanach Edward Jenner is an ceimicí Francach Louis Pasteur leis an obair seo, agus d'fhorbair siad córacha leighis i gcoinne galair bhaictéar ar a dtugtar vacsaíní. Faoi seo tá na mílte baictéar aitheanta ag eolaithe, is víris freisin, agus mar thoradh ar sin tuiscint mhaith ar a lán galar. Tá modhanna chun bia a láimhseáil, bealaí díonta, drugaí frithghalair ar leith, córais sláinte poiblí, coraintín, modhanna steirilithe obráide, agus a lán eile bunaithe ar an teoiric seo.
Nascáil ghnéasach
Géinte a iompraíonn an X-chrómasóm is an Y-chromasóm agus na tréithe a rialaíonn siad. Tugtar X-nasc air freisin. I mamaigh, bíonn dhá X-chrómasóm ag an mbaineannach, agus X-chrómasóm is Y-chrómasóm ag an bhfireannach. Tarchuireann bean X-chrómasóm chuig a mac nó a hiníon, agus tarchuireann fear X-chrómasóm chuig a iníon amháin. Gné shainiúil d'oidhreacht X-nasctha is ea neamhláithreacht aon tarchur ó fhireannach go fireannach. An chuid is mó de na galair X-nasctha i ndaoine, faightear le hoidhreacht chúlaitheach iad, agus cuireann siad isteach ar na fireannaigh amháin (mar a tharlaíonn le haemifile is diostróife mhatánach Duchenne). Is beag géin fheidhmeach atá ar an Y-chrómasóm sa duine, agus mar sin glactar leis go bhfuil na téarmaí ‘nasc gnéasach’ is ‘X-nascadh’ ar comhchiall.
1938 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1938.
Contae Mineral, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Mineral atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 712 duine ann. Is é Creede a phríomhbhaile contae.
Teoiric na corraíola
Sa mhatamaitic, teicníocht a úsáidtear go minic chun neasréitigh a fháil ar chothromóidí a chuireann síos ar chórais fhisiciúla, a bheadh róchoimpléascach le réiteach go cruinn. Scríobhtar na cothromóidí in dhá chuid, cuid amháin ar féidir a réiteach go cruinn, agus cuid níos lú (an chorraíl) a ligeann ceartúcháin ar an gcéad réiteach a ríomh i bhfoirm seichimh téarmaí a laghdaíonn de réir a chéile an t-am ar fad. An-luachmhar i gcuid mhaith réimsí innealtóireachta is fisice, an teoiric chandamach go háirithe.
Eska TV
Eska TV is cainéal teilifíse Polannach é le próifíl ceoil agus siamsaíochta. Thosaigh sé ag craoladh 8 Lúnasa, 2008 ar an Idirlíon, agus go hoifigiúil an 28 Bealtaine, 2009. Ar 10 Iúil, 2015, seoladh leagan HDTV den chainéal, ag an am céanna le feiceáil i bpacáiste an ardáin dhigitigh N - Style Moda Muzyka.
mion|clé|Lógó cainéil a úsáideadh roimhe seo (8 Lúnasa, 2008 - 24 Meitheamh, 2011)
Is forbairt é an cainéal teilifíse Eska ar ardán ilmheán Idirlín Radio Eska. Ó 2017 Tá sé faoi úinéireacht Telewizja Polsat, agus ó 2008 go 2017 ba le ZPR Media. Tá ceanncheathrú an chainéil Eska TV istigh Vársá, ag 77 Sráid Ostrobramska.
Glenn Hammond Curtiss
Ceannródaí eitlíochta agus gluaisrothaíochta Meiriceánach a rugadh i Hammondsport, Nua-Eabhrac ab ea Glenn Hammond Curtiss (1878-1930). I 1908 bhuaigh sé duais Scientific American don chéad duine a d'eitleodh 1 km go poiblí. I 1911 léirigh sé praiticiúlacht an mhuireitleáin.
James Gibbs
Ailtire a rugadh in Obar Dheathain na hAlban ab ea James Gibbs (23 Nollaig 1682 - 5 Lúnasa 1754). Cara is deisceabal le Christopher Wren, ceapadh é ina choimisinéir ar thógáil eaglaisí nua i Londain i 1713. I measc a chuid dearaí bhí St Mary-le-Strand (1717) agus St Martin-in-the-Field (1726). Ina Book of Architecture (Leabhar na hAiltireachta, 1728) cáiliúil chuir sé le scaipeadh na stíle Pallaidíche, rud a d'fhág lorg ar an-chuid eaglaisí den tréimhse choilíneach i Meiriceá.
Contae Moffat, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Moffat atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 13,795 duine ann. Is é Craig a phríomhbhaile contae.
Metallica
Is banna miotal trom as Meiriceá é Metallica. Bunaíodh iad sa bhliain 1981 i Los Angeles, California nuair a d'fhreagair James Hetfield fógra sa nuachtáin. Is iad:
1939 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1939.
Garbhán carraige
Grúpa giúrann gan rangú is ea Sessilia, a chuimsíonn na giúrainn gan gas, a dtugtar na garbháin charraige orthu go coitianta (Béarla: acorn barnacle). Is grúpa monaifíléiteach é, agus is dócha gur eascair siad ó na giúrainn ghais. Roinntear Sessilia ina dhá ord: Verrucomorpha, ina bhfuil dhá fhine (Verrucidae agus Neoverrucidae), agus Balanomorpha, ina bhfuil an 14 fhine eile.
How Lisa Got Her Marge Back
Craoladh an t-ochtú heipeasóid déag, How Lisa Got Her Marge Back, den seachtú sraith is fiche The Simpsons ar an 10 Aibreán 2016. Scríobh Jeff Martin an eipeasóid seo. D'fhéach 2.55 milliún duine ar an eipeasóid.
Brian mac Maolruanaidh
Rí Mhaigh Sheola ba ea Brian mac Maolruanaidh (bás 1003).
Beatha
Ní fios go cruinn maidir le Brian ach gur maraíodh é ag a mhuintir féin sa bhliain 1003. Tugtar an teideal tigherna Iarthair Connacht dó ina thásc.
Sa bhliain chéanna, tharla cath idir Uí Fhiachrach Aidhne le fóirithint Iarthar Connacht agus Uí Mhaine le fóirithint Iarthair Mhí. Ní fios an raibh ceangal éigin idir an aighneas seo agus dúnmharú Bhriain.
Comhghuaillithe Bhriain Bóramha, nia Urchadha mhic Mhurchadha, ba ea Muintir Mhurchadha agus Uí Fhiachrach Aidhne.
Harvey Williams Cushing
Néaramháinlia is fiseolaí a rugadh i gCleveland, Ohio ab ea Harvey Williams Cushing (8 Aibreán 1869 - 7 Deireadh Fómhair 1939). Rinne sé máinliacht is taighde ar an inchinn, an fhaireog phiotútach go háirithe, agus chuir síos ar shiomptóim mífheidhmiú pitiútaigh a dtugtar siondróm Cushing air anois.
Teoiric na cumarsáide
Feidhmiú teoiric na faisnéise go ginearálta don chumarsáid dhaonna. Déanann foinse an eolais an teachtaireacht a chódú is a tharchur thar chainéal go dtí glacadóir, mar a ndíchódaítear an teachtaireacht le ciall a bhaint aisti. Is é an príomhchuspóir i gcumarsáid innealtóireachta idir ríomhairí, mar shampla, ná tarchur éifeachtach gan bhotún. Ní hionann an scéal i ngach saghas cumarsáide, mar tagann fachtóirí eile isteach, cosúil le haischothú, comhthéacs sóisialta, ról gníomhach glacadóirí daonna is eile i dtáirgeadh na céille atá á haistriú.
Contae Montrose, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Montrose atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 41,276 duine ann. Is é Montrose a phríomhbhaile contae.
Ceannaire rialtais
mion|Angela MERKEL, agus Boyko BORISSOV, 2018 Is é ceannaire rialtais an t-oifigeach is airde nó an dara oifigeach is airde sa bhrainse feidhmiúcháin de stát ceannasach, stát cónaidhme, nó coilíneacht fhéinrialaithe, réigiún uathrialach, nó rialtas eile a bhíonn i gceannas go minic ar chomh-aireacht, grúpa airí nó rúnaithe a stiúrann ranna feidhmiúcháin.
Glaoch na hÉireann
Is amhrán é Glaoch na hÉireann (Ireland's Call sa Bhéarla) a úsáidtear mar aAmhrán náisiúnta ag roinnt iomaitheoirí spóirt in Éirinn, ar dtús agus go háirithe Cumann Rugbaí na hÉireann (CRÉ). Ba é an CRÉ a choimisiúnaigh é do Chorn an Domhain 1995, toisc gur aontachtaithe Uladh as Tuaisceart Éireann iad líon beag de bhaill an CRÉ a thabharfadh aird ar úsáid Amhrán na bhFiann mar rud míchuí.
1940 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1940.
Contae Montezuma, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Montezuma atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 25,535 duine ann. Is é Cortez a phríomhbhaile contae.
Nátalas páipéir
mion|Baineannach de speiceas A. Hians Iasc sliogánach muirí i bhfine na nArgonautidae, agus é cosúil le hochtapas. Dhá adharcán air is iad athraithe sa bhaineannach chun blaosc bhriosc sheachtrach uibhe a thál (an sliogán, mar a thugtar air). An baineannach timpeall 30 cm ar fhad, an fireannach 1 cm amháin. Dáilte go forleathan sna farraigí trópaiceacha is fo-thrópaiceacha.
Gibneoireacht
Teicníocht choitianta i míochaine oirthearach is iartharach is ea Gibneoireacht, ina gcruthaítear folús taobh istigh de phróca nó cupán (an ghibne), le lasair go minic, agus a gcuirtear béal na gibne ar chraiceann an duine atá le cóireáil. Tarraingíonn an folús sa ghibne craiceann is fíocháin an duine píosa beag isteach inti, agus coinnítear mar sin é ar feadh ceathrú uaire. Baineann snáthaidpholladóirí feidhm aisti, ach tá a húsáid imithe i léig i measc gnáthdhochtúirí le fada.
Nathair choiréalach
Nathair nimhiúil is ea nathair choiréalach, é dúchasach don Domhan Úr (2 ghéineas, 65 speiceas) agus iarthar na hÁise (3 ghéineas, 16 speiceas). Is baill de fhine na nElapidae iad, cé nach grúpa tacsanomaíochta iad. Le bandaí géara ailtéarnacha dubha, buí is dearga de ghnáth. An nimh láidir, ach níl an nathair ionsaitheach. Ní féidir leis na goineoga gearra an nimh a instealladh go héasca. Faigheann an nathair greim ar an gcreach ina béal i ndiaidh an buille a bhualadh, nó beireann greim fiacla uirthi arís is arís eile.
Xenophon
Saighdiúir agus scríbhneoir ón Ghréig ba é Seineafón Xenophon (Gréigis: Ξενοφῶν), timpeall 427–355 RC), ón Aithin.
Contae Morgan, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Morgan atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 28,159 duine ann. Is é Fort Morgan a phríomhbhaile contae. mion|400px|Faoin tuath i dtuaisceart Chontae Morgan
Teoiric na dóchúlachta
Staidéar matamaiticiúil ar dhóchúlachtaí coibhneasta is ea teoiric na dóchúlachta, i bpróisis ina mbíonn neamhchinnteacht (mar shampla, caitheamh boinn nó díslí).
Stair
Leag Pascal is Fermat bunsraith an ábhair sa 17ú céad. Lean Abraham Demoivre (1667-1754) ar aghaidh leis an staidéar a rinne de Fermat ar ar dhóchúlacht.
Chuir an matamaiticeoir Rúiseach Andrei Nicolaevich Kolmogorov (1903-1987) tuilleadh eagair air sa 20ú céad.
Nathair choparcheannach
Nathair bhéaldearg atá dúchasach d'oirdheisceart na Stát Aontaithe. Barr an chinn scothdhearg/donn. Baineann sí greim as níos mó daoine ná aon nathair nimhiúil eile, ach is nimh lag a bhíonn aici agus is annamh a fhaigheann duine bás aisti.
Menachem Elon
Dlíodóir agus polaiteoir Iosraelach ab ea Menachem Elon (Eabhrais: מנחם אלון‎) (1 Samhain 1923 – 6 Feabhra 2013). Pearsa an-tábhachtach sa ghluaiseacht Mishpat Ivri ab ea Menachem Elon, gluaiseacht a bhíonn ag iarraidh dlí Stát Iosrael a athrú ó bhonn chun cloí leis an Halakha (an dlí Giúdach traidisiúnta). clé|mion|Menachem Elon i lár
Saol
Céimí de chuid Scoil Dlí agus Eacnamaíochta Tel Aviv (Ollscoil Tel Aviv faoi láthair) agus de chuid Ollscoil Eabhrach Iarúsailéim ab ea Elon. clé|mion|Menachem Elon agus [[Chaim Herzog, 1983]] Bhí postanna teagaisc sa dara institiúid ag Elon ó 1955 ar aghaidh agus bhí sé ina Ollamh leis an Dlí Giúdach ansin ó 1972. Ina theannta sin, thugadh sé comhairle d'oifig an Ard Aighne idir 1959 agus 1966 faoin gcomhréir idir dlíthe a bhí molta agus an Halakha.
Ceapadh ar Chúirt Uachtarach Iosrael Elon sa bhliain 1977 agus bhí sé sa phost sin go dtí 1993, agus é ina Leas-Uachtarán uirthi ar feadh na cúig bliana deiridh. Chuaigh sé isteach sa saol acadúil arís tar éis dó éirí as an gcúirt agus ba é an bunaitheoir agus an chéad stiúrthóir ar Choláiste Sha'arei Mishpat (Ionad Acadúil Eolaíocht an Dlí faoi láthair). clé|mion Agus Elon ina bhreitheamh, rinne sé iarracht tionchar an Halakha a leathnú níos faide ná na cúirteanna raibín eacha a dhéileálann le pósadh agus colscaradh na nGiúdach in Iosrael, ionas go mbeadh tionchar aige ar réimse níos mó den dlí sibhialta. Go pointe áirithe dá bharr sin, ba mhinic nach raibh sé ar aon fhocal leis an mBreitheamh Aharon Barak, a bhí ar an gCúirt Uachtarach ó 1978 go 2006 agus ina Uachtarán uirthi ó 1995 go 2006.
I bpíosa a scríobh sé sa bhliain 1998, bhreathnaigh An tOllamh Elon ar an gcaoi a n-idirghníomhaíonn an ghné dhaonlathach agus an ghné Ghiúdach de Stát Iosrael (cásanna ina dtugtar tús áite don dara gné ar an gcéad cheann san áireamh) i gcomhthéacs an dlí leighis. clé|mion|Uaimh, קברו של השופט פרופ' מנחם אלון בהר המנוחות בירושלים
Polaitíocht
Iarrthóir ar son Likud agus a chuid comhghuaillithe d'uachtaránacht Iosrael sa bhliain 1983 ab ea Elon; is ar éigean a chaill sé an toghchán sin i gcoinne Chaim Herzog, dlíodóir Iosraelach ba mhó le rá eile, a rugadh in Éirinn.
The SpongeBob SquarePants Movie
Scannán beochana Meiriceánach is ea The SpongeBob SquarePants Movie a rinneadh sa bhliain 2004.
An Àird, Earra-Ghàidheal
Is lomán creagach suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é  An Àird.
Siondróm Cushing
Neamhord de thoradh leibhéil ró-arda hormón glúcacortacóideach. Is féidir go dtarlóidh sé de thoradh cóireáil stéaróideach, róthál na nglúcacortacóideach ag na faireoga aidréineacha mar gheall ar shiad éadrom aidréineach, nó róspreagadh na bhfaireog aidréineach ag hormóin táirgthe sa bhfaireog phiotútach. Tarlaíonn raon siomptóm, ina measc aghaidh chruinn dhearg, craiceann tanaí a bhallbhrúitear go héasca, raimhre, cnaí na matán, oistéapóróis, hipirtheannas, míostrú suaite, agus eile. Ainmnithe as Harvey Williams Cushing.
James Jerome Gibson
Síceolaí a rugadh i McConnelsville, Ohio ab ea James Jerome Gibson (27 Eanáir 1904 - 11 Nollaig 1979). Le linn an dara cogadh domhanda, ina stiúrthóir ar aonad taighde de chuid aerfhórsa Mheiriceá a bhí dírithe ar shíceolaíocht aerloingseoireachta. Shaothraigh sé teoiric shuntasach an radhairc ina leabhar The Perception of the Visual World (Aireachtáil Dhomhan an Amhairc, 1950). Thairg sé gurb é atá in aireachtáil radhairc ná brath díreach na réad do-athraitheach sa Domhan os ár gcomhair, agus nach bhfuil aon infeiriú ná próiseáil eolais i gceist.