cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Búistéirí na Seanchille
Dúnmharú Stephen McCann
Chuaigh dúnmharú Stephen McCann go mór mór i bhfeidhm ar na péas, chomh cosúil is a bhí sé le duine clainne dá gcuid féin - fear óg míshuaimhneach a bhíodh ag streachailt leis ag iarraidh oideachas a bhaint amach dó féin agus socrú síos sa saol, cé go raibh na Trioblóidí ag cur as dó go dona. D'éirigh le plean Murphy, áfach, nó chuir dúnmharú Stephen ó rian iad, agus tháinig amhras orthu, an raibh Murphy bainteach leis na dúnmharuithe búistéireachta ar aon nós, i ndeireadh na dála.
An Clampar leis an UDA agus Dúnmharú Jim Moorehead
clé|mion|Múrphictiúr de chuid Chumann Cosanta Uladh (an tUDA) Go gairid i ndiaidh mharú Stephen McCann, bhí trioblóidí príobháideacha ag Sam McAllister le Cumann Cosanta Uladh (an tUDA). Ar an 20 Nollaig 1976, mharaigh McAllister i dtroid fear óg darbh ainm Thomas Easton, a bhí ina óglach de chuid an Chumainn. Mar dhíoltas, shocraigh lucht an Chumainn McAllister a lámhach sa ghlúin. Ó bhí a bhean chéile ag iompar clainne, d'iarr sé ar lucht an Chumainn gan é a lámhach sa ghlúin ach sna lámha, agus an lámhach féin a chur ar fionraí go dtí go mbeadh an leanbh saolaithe. Bhí lucht an Chumainn sásta a achainí a dhéanamh, agus sa deireadh thiar thall, níor goineadh go róthromchúiseach é, ionas nach raibh a chuid cneánna ach tamall gairid ag bisiú.
Ar an lá deireanach de Mhí Eanáir 1977, thángthas trasna ar chorpán Jim Moorehead, fear tríocha bliain a bhí ina oifigeach de chuid an UDA. Bhí sé fágtha in aice le ceantar Caitliceach, ach b'iad na Búistéirí a mharaigh Moorehead. Dhá lá roimhe sin, d'fhág Moorehead Club Sóisialta Sráid Rumford le dul ar lorg Jim Craig, cara leis a bhí ina bhoc mór san UDA chomh maith. Bhuail sé isteach i gcúpla teach tábhairne, ach níor tháinig sé ar Craig. Scéal eile ar fad, áfach, go raibh Sam McAllister, Basher Bates, agus William Moore ag ól sa Windsor Bar, agus nuair a chonaic siad Moorehead ag teacht isteach, chinn siad ar é a mharú. Níl a fhios ag aon duine fios fátha an dúnmharaithe seo. Dealraíonn sé nach raibh ann ach gur chuir cosúlacht Moorehead isteach ar an triúr, nó bhí craiceann cuíosach dorcha agus folt dubh gruaige aige, rud a d'fhág go raibh sé ag breathnú cosúil le coimhthíoch - is é an leasainm a bhí air ná an Nigger. Maraíodh Moorehead istigh ar an leithreas, agus tugadh an ghnáthíde dá chorpán le scian. Ansin, d'ordaigh siad do na custaiméirí bailiú leo as an áit, ghlan siad na hiarsmaí fola a bhí fágtha sa leithreas, agus chaith siad an corpán amach faoin aer, taobh istigh de chúlchlós an tí. B'ansin a d'fhág siad thar oíche é, ach an lá arna mhárach, fuair siad amach go raibh óglach de chuid Chumann Cosanta Uladh maraithe acu. Ansin, tháinig deifir orthu fáil réitithe den chorpán.
Ó bhí clampar ag McAllister leis an UDA tamall roimh dhúnmharú Moorehead, d'fhéadfá a shíleadh gur díoltas a bhí i gceist leis an gcoir seo. De réir na ráiteas a bhreac na péas síos ó na Búistéirí ní ba deireanaí, áfach, ní raibh ann ach rud a rith leo, agus sin ar chúiseanna ciníochais thar aon rud eile.
An Lighe Rathairseach
Is caolas suite i gComhairle na Gàidhealtachd é an Lighe Rathairseach.
Búistéirí na Seanchille
An Clampar leis an UDA agus Dúnmharú Jim Moorehead
Rinne Cumann Cosanta Uladh (an tUDA) a bhfiosrú féin ar dhúnmharú Moorehead ina dhiaidh sin, de réir na tuisceana a bhí acu ar dhomhnán beag na nDílseoirí. Chuir lucht an Chumainn le chéile liosta de dhaoine a d'fhéadfadh a bheith ciontach sa choir seo. D'éirigh leis na péas cóip den liosta seo a fháil. D'fhág an Cumann an milleán ar Óglaigh Uladh (an tUVF), cé gur dumpáladh an corpán i Sráid Adela i gceantar Caitliceach leis an dúnmharú a chur i leith an IRA. Is ar éigean is féidir a rá go raibh an Cumann ar an lorg ceart, áfach, nó ní raibh aon duine de na Búistéirí luaite ar an liosta.
Dúnmharú Joseph Morrissey
Caitliceach ab ea an chéad duine eile a tharraing súil na mBúistéirí air féin, fear darbh ainm Joseph Morrissey. Bhí sé dhá bhliain déag is dhá scór d'aois. Fear meánaosta a bhí ann, mar sin, agus é ag caitheamh a chuid ama ag bothántaíocht timpeall agus ag cóstóireacht ó phub go pub. Bhí na Búistéirí ar a ngnáthstádar, nuair a chuir siad sonrú i Morrissey, leathuair tar éis an mheán oíche ar an tríú lá de Mhí Mheán Fómhair 1977.
Thuirling Sam McAllister agus Arthur McClay den charr leis an mbearna a bhaint de Morrissey, agus William Moore ag tiomáint an ghluaisteáin ón taobh eile i dtreo an íobartaigh. Chuir Morrissey troid ar a shon féin, ach nuair a ghabh McClay de thua air, thit sé as a sheasamh. Ansin, agus an gluaisteán ag teacht a fhad leis, d'éirigh Morrissey ina sheasamh arís, agus é ag iarraidh é féin a chosaint. Sa deireadh, áfach, chloígh na dúnmharfóirí é, agus nuair a caitheadh isteach sa charr é, tugadh buille eile tua dó.
Thiomáin an triúr Búistéirí go dtí Bóthar na Seanchille le stopadh ag cara dá gcuid. Ansin dóibh, d'imir siad a gcuid seanchleas ar an bhfear bocht. Ar dtús, chéas siad é le scian búistéara, agus ansin, mharaigh siad é. B'é William Moore a ghearr a scornach, agus é ag déanamh gaisce go bhféadfadh sé dul in iomaíocht le Murphy féin, chomh cruálach is a bhí sé.
Dúnmharú Francis Cassidy
I ndeireadh Mhí Márta, tháinig ordú ó Murphy féin, agus é ina phríosúnach, cuairt a thabhairt ar cheantar na bhFál d'aonturas le Caitliceach a cheapadh is a chéasadh chun báis. Níor éirigh leis an misean seo ar dtús. Thug patról na mBúistéirí greidimíní do Phrotastúnach mheánaosta amháin, ach níor mharaigh siad é, siúd is gur fágadh cithréim air go lá a bháis. clé|mion|Pub i m[[Bóthar na bhFál]] Ar an 29ú Márta, ghlac Moore, Davy Bell – fear a thionlaic Moore ar an turas neamhthorthúil go dtí ceantar na bhFál roimhe sin – fear darbh ainm Norman Waugh agus fear eile nach bhfuair na péas amach faoi ach a leasainm, ”Winkie” - ghlac siad an cinneadh Caitliceach eile a mharú. Ansin, chuaigh siad a fhad le Sráid Spamount i dTuaisceart Bhéal Feirste, áit ar casadh fear singil meánaosta orthu darbh ainm Francis Cassidy. Bhí Cassidy tar éis airneán a dhéanamh i dteach a dheirféar. Ag a haon a chlog istoíche d'fhág sé slán ag bean an tí le filleadh abhaile. Ní raibh a áit féin ach faoi scread asail de theach a dheirféara, ach mar sin féin, bhí sé de mhí-ádh air gur tháinig na Búistéirí an bealach sular bhain sé amach a árasán.
Maraíodh Cassidy de réir an tsean-nóis imeachta, ach an iarraidh seo, cuireadh deireadh ar an obair le hurchar. Nuair a chuir na péas ceastóireacht ar William Moore i bhfad i ndiaidh na n-imeachtaí, thugadh sé ”an buachaill” ar Cassidy, cé gur fear meánaosta a bhí ann. Is amhlaidh go raibh na fir eile i ndiaidh Cassidy a threascairt as aithne cheana féin nuair a fuair Moore an chéad spléachadh air, agus is é an tátal a bhain sé as éadaí galánta an fhir gur fear óg a bhí ann.
Finné na Corónach
I Mí Bealtaine 1977, d'fhéach na Búistéirí le Gerard McLaverty, fear óg fiche bliain d'aois, a mharú ar an tseandóigh. Thug siad an-íde dó, ach sa deireadh thiar thall, tháinig sé as, beo ar éigean. Nuair a bhisigh sé an oiread agus go raibh cead ag na péas é a chur faoi agallamh, bhí sé in ann mionchur síos a thabhairt ar chomharthaí sóirt na bhfear a chéas é.
Thug na péas McLaverty timpeall na Seanchille i gcarr le go mbainfeadh sé lán a shúl as na fir gharbha ghairgeacha a bhí ag siúl na sráide. D'aithin an finné Sam McAllister agus Benny Edwards, beirt fhear a raibh aithne ag na péas orthu cheana féin. Go gairid ina dhiaidh sin, chuaigh tascfhórsaí péas ag ardú William Moore, Sam McAllister, agus Benny Edwards leo. Ní bhfuair siad Edwards sa bhaile, ach ón taobh eile de, d'aimsigh siad ceárta iomlán de sceana búistéara i dteach McAllister.
Dá bharr seo, bhí na péas ábalta na Búistéirí a chur i dtóin phríosúin, nó an chuid ba thábhachtaí acu, ar aon dul. Is é sin, - an chuid ba thábhachtaí acu, cé is moite den ruifíneach ba mhó ar fad, Lenny Murphy féin.
Maidir le McLaverty, tháinig sé beo as na Trioblóidí, ach fuair sé bás le taom croí i Márta 2008.
Dúnmharú Norman Maxwell
Scaoileadh saor é ó Phríosún Bhóthar Chroimghlinne, áit ar haistríodh é tar éis dó tús a phríosúnachta a chur de ar an gCeis Fhada. An lá arna mhárach, rinne sé an chéad dúnmharú. Nuair a bhí sé ag ceiliúradh a shaoirse le cairde i gceann de na tithe tábhairne cois Bhóthar na Seanchille, tháinig bacach d'fhear isteach arbh ainm dó Norman Maxwell. Protastúnach a bhí ann, fear bocht a chaitheadh a chuid ama ina lóisteoir i dtithe dídine Arm an tSlánaithe, mura raibh luach an phionta aige. Ghlac Murphy col leis an bhfear seo ar an toirt, agus é ag déanamh gur brathadóir nó spiaire de chineál éigin a bhí ann, de chuid an IRA nó na bpéas b'fhéidir, nó ní raibh aithne aige féin ná ag aon duine eile ag a bhord ar Maxwell.
Thug Murphy agus a chairde leadhbairt uafásach do Maxwell, agus ansin, thiomáin Murphy gluaisteán thar an bhfear bocht cúpla uair lena chinntiú go raibh sé marbh i gceart. Ansin, dumpáladh an corpán i gceantar Caitliceach lena thabhairt le fios do na péas gurbh iad an tIRA a mharaigh an fear. Bhí a fhios ag na póilíní nach raibh i Maxwell ach meisceoir bocht nach ndéarfadh le haon duine gur cham a ghaosán. B'é an tátal a bhain na péas as an scéal gur dúnmharú seicteach de dhéantús an IRA a bhí i gceist. Is é an rud a shíl siad nach mbacfadh aon duine ná aon dream le fear chomh neamhthábhachtach le Maxwell a mharú, ach amháin le buille a bhualadh ar phobal na bProtastúnach go léir.
Fuadach agus Dúnmharú Joseph Donegan
I ndiaidh dhúnmharú Maxwell, chuaigh Lenny Murphy ar lorg comhchoirpeach nua le drong búistéireachta dá chuid féin a chur i dtoll le chéile arís. Cé go raibh ceannairí ghluaiseacht na nDílseoirí éirithe míshásta le Murphy, bhí meas an laoich ag roinnt mhaith Protastúnach air i gcónaí, agus iad an-fhonnmhar cabhrú leis.
Ar an 22 Deireadh Fómhair 1982, d'fhuadaigh an tIRA Tommy Cochrane, Protastúnach agus sáirsint in Arm na Breataine. Le díoltas a agairt ar na Caitlicigh as an bhfuadach seo, chinn Murphy ar phríosúnach agus giall a dhéanamh de dhuine acu siúd. Mar sin, shealbhaigh seisean agus a chuid cairde tacsaí dubh den chineál a shamhlaítear le Béal Feirste. Ansin, chuaigh siad ag tiomáint timpeall na bhFál le súil is go dtiocfaidís trasna ar Chaitliceach a d'fhéadfaidís a chimiú leis an IRA a bhrú chun a shaoirse a ligean le Cochrane arís. Nó sin é an tsiocair a bhí ag Murphy. Le fírinne, ní raibh i gceist aige ach an t-íobartach a chéasadh is a mharú mar ba ghnách leis, mar gheall ar an sult saobh Sádach amháin.
Aerárthach
300px|thumb|deas|An Airbus A380, an t-aerlínéar paisinéara is mó ar Domhain Aon fheithicil a dearadh chun eitilte taobh istigh d'atmaisféar an Domhain, tacaithe ag fórsa ardaithe a ghineann na sciatháin nó na liáin, nó córas éigin eile sa bhfeithicil.
Búistéirí na Seanchille
Fuadach agus Dúnmharú Joseph Donegan
Ar an 23ú Deireadh Fómhair, bhí Joseph Donegan, siúinéir dífhostaithe, amuigh ag déanamh aeir. Fear neamhpholaitiúil ar fad a bhí ann nach raibh baint ar bith aige leis na paraimíleataigh, agus é ag caitheamh a chuid ama ag imirt púil agus ag ól i gcuideachta a chuid cairde. Nuair a bhí sé ag filleadh abhaile ón bpub go gairid i ndiaidh an mheán oíche, ní raibh súil ná coinne aige leis go raibh tacsaí bréige ag cúrsáil na bhFál ar lorg Caitliceach le fuadach. Chroith sé lámh i dtreo an chéad tacsaí dhuibh a chonaic sé chuige, ach b'é an mí-ádh a bhí air ná gurbh é Murphy agus lucht a leanúna a bhí ag tiomáint an tacsaí. Chuaigh Donegan ar bord agus dúnadh doras an ghluaisteáin ina dhiaidh. Ansin, thug an tacsaí a haghaidh ar cheantar na bProtastúnach, agus nuair a thug, thosaigh Murphy ag oibriú a dhoirne is a chos ar an bpaisinéir.
Thug drong Murphy an fear bocht go dtí teach folamh ina raibh cónaí ar Murphy roimhe sin. B'ansin a céasadh is a maraíodh é. An iarracht seo, chuaigh Murphy i dtuilleamaí greamaire leis na fiacla a bhaint de dhrandal an íobartaigh. Tharraing sé amach fiacail i ndiaidh a chéile, agus nuair a bhí Donegan básaithe sa deireadh, ní raibh ach cúpla fiacail fágtha istigh – bhí Murphy tar éis an chuid eile acu a réabadh amach is a chaitheamh timpeall.
Bás Murphy
Cé go bhfuair na péas amach go gasta an áit ar céasadh is ar maraíodh Donegan, níor éirigh leo Murphy a chiontú i ndúnmharú an fhir. Ó tharla go raibh cónaí ar Murphy san áit sin ní ba mhoiche, ní chiontódh lorg a chuid méar é: bheadh rian a lámh fud fad an tí cibé, cuma cé acu a bhí baint aige leis an gcoir nó nach raibh.
Mar sin, thit sé ar chrann na sceimhlitheoirí féin pionós a ghearradh do Murphy. Bhí an tUVF agus an tUDA ar aon fhocal go gcaithfeadh Murphy imeacht de dhroim an domhain. Bhí a chuid ainghníomhartha ag tarraingt na sluaite de phéas go dtí na plódcheantair Phrotastúnacha, agus iad ag smúrthacht timpeall is ag cur sonrú sna camghnóthaí a bhí idir lámhaibh ag na paraimíleataigh. An rud is annamh is iontach, bhí an tIRA agus an tINLA ag aontú leis na Dílseoirí air seo.
Ar an 16 Samhain 1982, bhí Murphy díreach ag páirceáil a chairr ar chúl theach a bhanchara, nuair a stop veain ghorm in aice leis. Phreab beirt fhear as an veain agus gach duine acu ag aimsiú a phiostail féin ar Murphy. Criathraíodh cloigeann agus colainn an bhúistéara mhóir le piléir, agus bhí sé marbh a thúisce is a thit sé as a sheasamh.
B'iad na Sealadaigh a ghlac orthu freagracht as marú Murphy. Mar sin féin, bíonn teoiricí éagsúla ag dul timpeall faoi chúlra a bháis. Is iomaí duine a chreideann go ndeachaigh na Dílseoirí is na Poblachtánaigh i gcomhar le chéile le Murphy a chur chun báis.
Príosún
Ar an 20 Feabhra 1979, gearradh téarma príosúin ar Bhúistéirí na Seanchille.
Alagoas
Is stát beag sa Bhrasaíl é Alagoas atá suite in oirthuaisceart na tíre. Is é Maceió príomhchathair an stáit, agus is é Teotônio Vilela an gobharnóir. Tá 2,822,621 duine ina gcónaí sa stát (2000).
Oirthear na hEorpa
Is réigiún san Eoraip é Oirthear na hEorpa.
Contae Desha, Arkansas
thumb|deas|Suíomh sa stát Arkansas.
Tacar treoracha
Is é an grúpa iomlán struchtúrtha é tacar treoracha de charachtair agus de shainithe atá le haistriú chuig an ríomhaire de réir mar a ritear oibríochtaí.
Contae Desha, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Desha. Is é Arkansas City príomhbhaile an chontae, ach is Dumas an chathair is mó daonra.
Tá sé suite in oirdheisceart an stáit, agus tá sé ag críochantacht le:
Srubhán
Is císte tanaí é srubhán nó pancóg a dhéantar le fuidreamh agus a fhuintear ar bhranraí teo nó i bhfriochtán. Fuintear ar taobh amháin iad agus ansin smeachtar nó castar iad chun an taobh eile a fhuineadh. Itear mar scroid iad nó mar bhia ar maidin. Cuirtear bia eile orthu amhail anlann, seacláid, subh, torthaí, uachtar buailte, siúcra, cainéal agus rudaí eile nach iad.
Is iad plúr, uibheacha agus bainne comhábhair srubháin.
Contae Desha, Arkansas
Sa bhliain 2016 bhí 11,876 duine ina gcónaí ann. Tá achar 2,124 ciliméadar cearnach (2,124/km²), agus mar sin, tá dlús daonra 7/km² sa chontae.
Stair
Bunaíodh Contae Desha ar 12 Nollaig 1838. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Benjamin Desha, polaiteoir agus saighdiúir.
Tíreolaíocht
Tá cuid den Tearmann Dúlra Náisiúnta White River (Béarla: White River National Wildlife Refuge) sa chontae seo.
Balliang East
Baile beag is ea Balliang East atá suite 45 km siar ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile.
John Donne
thumb|clé|John Donne
B'fhile meitifisiciúil Sasanach é John Donne nó Dunne (1572 – 31 Márta, 1631) le linn réimeas Rí Séamus I Shasana. Bhí sé ina dhlíodóir agus ina eaglaiseach chomh maith. clé|mion|1639
Saol
Mac le teaghlach Caitliceach séantach ab ea. D'fhreastail sé ar Ollscoil Oxford agus Ollscoil Cambridge freisin. Ach ní raibh sé in ann céim a fháil mar gheall ar a chreideamh ag an am. D'éirigh sé as ina dhiaidh sin, chun teacht isteach in Eaglais Shasana agus bhí ina phoileimiceoir frith-Chaitliceach iomráiteach.
Rinne sé staidéar ar an dlí ag Thavie's Inn, ósta de chuid na seansaireachta. Ligeadh isteach i Lincoln's Inn é sa bhliain 1592, cé nár glaodh chun an Bharra é riamh. Ag an am céanna, bhí Dunne ag dlíodóireacht ar bhealach éigin ar feadh an chuid is mó dá shaol fásta; deireadh a phoist sa rítheaghlach tar éis dó pósadh go neamhfhianaithe ba chúis leis seo den chuid is mó.
Ar iarratas Rí Séamas, oirníodh ina ministir in Eaglais Shasana é sa bhliain 1615. Toisc go raibh oiliúint agus taithí sa dlí aige, iarradh air go minic a bheith ina bhreitheamh eaglasta.
Saothar
File meitifisiciúil a raibh domhan na gcéadfaí á chíoradh agus á cheiliúradh aige go rí-mhinic ba ea Donne.
‘Ní oileán duine ar bith,’ nó ''Ar scáth a chéile a mhaireann na daoine.’' a scríobh John Donne, i gceann dá chuid dánta is cáiliúla.
Kingsville, Texas
Is é Kingsville príomhbhaile Contae Kleberg, Texas. Bhí 26,213 ina gcónaí i Kingsville sa bhliain 2010.
2016 US Open
Ba chomórtas Grand Slam é 2016 US Open a imríodh ag USTA Billie Jean King National Tennis Center. Thosaigh an príomhchomórtas ar 29 Lúnasa 2016 agus chríochnaigh sé ar 11 Meán Fómhair 2016.
B'é 2016 an 136ú heagrán den chomórtas, an 48ú sa ré oscailte agus an ceathrú comórtas Grand Slam an bhliain sin.
Mám Choire Ghearraig
250px|thumb|Mám Choire Ghearraig Is mám suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Mám Choire Ghearraig.
Contae Rusk, Texas
Is contae i Texas é Rusk. Is é Henderson príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 53,330 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Doire Chuais, Ceara
Baile fearainn in iarthar Mhaigh Eo i ngar do Chaisleán an Bharraigh is ea Doire an Chuais (Béarla: Derrycoosh ). Is í áit dhúchais Éanna Uí Chionaoith, polaiteoir, í.
Ialtóg na meas
Is fine laistigh den ord Chiroptera (na hialtóga) é Pteropodidae. Tugtar ialtóga na meas nó ialtóga measa ar bhaill den fhine seo (Béarla: fruit bats nó megabats). Is iad an t-aon bhall den forfhine Pteropodoidea, ceann de dhá fhorfhine san fho-ord Yinpterochiroptera. Tá cur síos déanta ar 197 speiceas ialtóg na meas, suas go dtí 2018.
Skara Brae
Grúpa ceoil as Ceanannas i gContae na Mí, Éire, is ea Skara Brae. Thosaigh Clann Uí Dhomhnaill ag seinm uirlisí ceoil nuair a bhí siad ana-óg agus iad ag fás aníos i gCo. na Mí. Cé gur chónaí siad ansin le linn a hóige, ba as Rann na Feirste, Contae Dhún na nGall tuismitheoirí s'acu agus d'fhoghlaim siad a lán amhráin Conallach uatha. Agus ansin a chas siad le ar Dáithí Sproule, mac léinn óg as Doire.
Thaifead siad an chéad ceirnín Skara Brae sa bhliain 1971, agus go dtí an lae inniu ann, molaítear é mar cheann de na ceirníní traidisiúnta is tábhachtaí a rinneadh ariamh. Chuir siad tionlacáin agus an giotár le seanamhráin, rud nár rinneadh choíche roimhe sin.
Dioscliosta
Eisíodh an t-aon albam ariamh i 1971, dar teideal Skara Brae. Seo i leanas na hamhráin:
Taobh 2
Myrniong, Victoria
Baile i Victoria na hAstráile is ea Myrniong (fuaimnítear:/ˈmɜrnɒŋ/, ach [ˈmɜːnɔŋ] sa cheantar). Tá an bailte suite in aice leis an Mótarbhealach Thiar, 72 km siar ó thuaidh de príomhchathair an stáit, Melbourne, agus 15 km siar ó Bhacchus Marsh. Sníonn an Abhainn Lerderderg cóngarach don bhaile. De réir Daonáireamh na bliana 2006, bhí 210 duine ina gcónaí ann.
Stair
D’osclaíodh Oifig an Phoist ar 6 Meán Fómhair sa bhliain 1858 (tugadh ‘Pentland Hills’ air ar dtús). Baistíodh ‘Myrniong’ air sa bhliain 1872, agus dúnadh í sa bhliain 1970.
Tá clú agus cáil ar an mbaile mar gheall ar na foirgnimh sa bhaile atá déanta as carraigeacha gorma, mar shampla, an t-óstán áitiúil (‘The Plough Hotel’), an tséipéal Anglacánach, agus an siléar ag ‘St. Anne’s Winery’.
An Ghaeilge
Eagraítear coláiste samhraidh cóngarach don bhaile gach Mí Eanáir ag Loch Dewar, faoi chúram Chumann Gaeilge na hAstráile.
CLG Cnoc an Doire (Luimneach)
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Cnoc an Doire.
Suíomh
Tá an club bunaithe i bparóiste Cnoc an Doire/Cluain Cath in Iarthar Chontae Luimnigh idir An Caisleán Nua Thiar agus Baile an Gharrdha, 40km siar ó dheas ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór dá imreoirí ó shráidbhailte Cnoc an Doire agus Cluain Cath agus ó na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Lios an Uisce, Áith Liní agus Ráth Bhroíle.
Cluichí
Cé go bhfuil traidisiún an iomána níos láidre sa pharóiste, imrítear peil agus hiomáint i gCnoc an Doire. Tá béim an chlub dírithe go láidir i dtreo na hiomána.
Stair
Bhí an iomáint ag leathnú siar trí Chontae Luimnigh nuair a ghlacadh le rialacha caighdeánacha an spóirt i ndiaidh bhunú CLG sa bhliain 1884. Eagraíodh foirne ar dtús sna bailte margaidh ar nós Cromadh, Brú na Déise, Baile an Gharrdha agus An Caisleán Nua Thiar agus, ina dhiaidh sin, sna paróistí tuaithe máguaird. Thosnaigh iománaithe Cnoc an Doire ag teacht le chéile chun imirt i gcoinne a gcomharsana agus, sa bhliain 1887, bunaíodh club sa pharóiste faoin ainm Peadar Ó Néill Ó Cruadhlaíoch i cuimhne Fhínínigh cháiliúil na háite.
Ghlac an club páirt i gcomórtais a eagraíodh i lár agus in iarthar an chontae le linn blianta na 1880í agus na 1890í agus is cosúil gur ghlacadar Cluain Cath mar ainm orthu féin nuair a thosnaíodar ag imirt i gcraobhacha oifigiúla an chontae. Tá tuairiscí ann ón mbliain 1903 faoi chluichí iomána agus peile a chailleadar i gcoinne Fíodhnach i gcomórtas Fíodhnach. Tháinig feabhas ar an iomáint sa pharóiste ina dhiaidh sin agus bhí an club ag imirt faoin ainm Cnoc an Doire sa bhliain 1911 nuair a bhuaigh Ráth Caola orthu i gcluiche ceannais Craobh Iomána Idirmheánach Chontae Luimnigh.
Tá tuairisc ann faoi chluiche i gcomórtas iomána Na Feothanaí a imríodh ar Dhomhnach Cásca na bliana 1916 inar bhuaigh Cill Mhíde ar orthu ach ba bheag iomáint a d’imríodar sna blianta díreach ina dhiaidh sin de dheasca na dTrioblóidí agus ba chlub iomána sóisear é Cnoc an Doire nuair a atosaíodh craobhacha an chontae le teacht na síochána.
Tháinig foireann láidir chun chinn le linn blianta na 1920í agus, i ndiaidh dóibh buachaint ar Ráth Caola chun Craobh Iomána Sóisear an Iarthair na bliana 1929 a ghabháil, shroicheadar cluiche ceannais an chontae ach chailleadar i gcoinne Clochán. Buadh Craobh an Iarthair arís sna blianta 1931 agus 1936 ach, nuair a d’éirigh imreoirí na glúine sin as an imirt, tháinig cúlú ar iomáint Chnoc an Doire.
Níor chuireadar foirne dá gcuid féin ar an bpáirc idir na blianta 1943 agus 1946 nuair a thángadar le chéile le Ráth Caola faoin ainm An Drom Ard/Ráth Caola chun páirt a ghlacadh i gCraobh Iomána Sinsear an Chontae. Bhíodar ar ais ag imirt ar a son féin sa bhliain 1947 nuair a bhuadar ar Ardach chun Craobh Iomána Sóisear an Iarthair a ghabháil don cheathrú uair. Leanadar ar aghaidh i Mí Shamhna na bliana céanna chun sárú ar Bhrú na Déise i gcluiche ceannais Craobh an Chontae.
220px|thumb|right|Cnoc an Doire v [[CLG An Cheapach (Luimneach)|An Cheapach (geansaithe buí), Craobh Peile Sóisear A Iarthar Chontae Luimnigh i mBaile an Gharrdha, 9ú Iúil 2009]] Ba chlub iomána sinsear é Cnoc an Doire idir na blianta 1948 agus 1952 ach ní raibh a dhóthain imreoirí acu chun fanacht i bhfad sa phríomghrád. I ndiaidh dóibh filleadh ar an ngrád sóisear, thosnaigh a gcomharsanna Fíonach/Cill Mhíde, Greanach Baile an Gharrdha agus An Caisleán Nua Thiar ag teacht chun chinn, mhealladar imreoirí ó Chnoc an Doire agus thit an club as a chéile sna grádanna fásta idir na blianta 1959 agus 1964. Idir an dá linn, bhí an obair á dhéanamh acu sna grádanna óga agus, i ndiaidh dóibh filleadh ar an iomáint sóisear, bhuadar Craobh Iarthair na bliana 1967.
Toisc go raibh foirne iomána láidre ar nós Cill Íde agus Tuar na Fola san Iarthar ag an am gcéanna, níor éirigh leis an nglún sin tuilleadh a bhuachaint. Cé gur shroicheadar cluiche ceannais Craobh Iomána Sóisear an Iarthair sna blianta 1974, 1977, 1993, 1995 agus 2002, bhíodh club eile ag teacht chun chinn i gcónaí agus bhí ar Chnoc an Doire fanacht go dtí an bhliain 2004 sular éirigh leo faoi dheiridh. Nuair a bhuadar ar An Ospidéal/Cathair Fuinse i gcluiche ceannais Craobh Iomána Sóisear an Chontae, d’éiríodar as an ngrád sin don chéad uair i leath-chéad bliain agus tá siad ag imirt iomáint idirmheánach o shin i leith.
Ós rud é go raibh an bhéim dírithe i gcónaí ar an iomáint, cuireadh iarracht isteach sa pheil ach amháin sna blianta sin inar bhuadh ar an bhfoireann iomána go luath sa samhradh. D’éirigh leo ó am go ham i gCraobh Peile Sóisear B an Iarthair agus bhí foireann sách-láidir ag Cnoc an Doire le linn blianta na 1990í. Chailleadar cluiche ceannais Craobh Sóisear B an Chontae na bliana 1998 i ndiaidh athimirt i gcoinne Áth Dara ach, nuair a thángadar ar ais sa bhliain dár gcionn, bhuadar ar Bhaile Bricín chun an teideal a ghabháil. D’imríodar sa ghrád sóisear A ar feadh roinnt blianta agus, i ndiaidh dóibh titim ar ais go dtí an bunghrád, bhuaigh Cnoc Áine orthu i cluiche ceannais an chontae sa bhliain 2005.
Páirc Imeartha
Tá páirc imeartha an chlub suite 100m ó dheas ó phríomhshráid sráidbhaile Cnoc an Doire taobh thiar d’Oifig an Phoist. Ba pháirc an phobail í nuair thosnaigh Cnoc an Doire ag imirt inti sa bhliain 1936 ach ceannaíodh í sular chothromaíodh an dromchla imeartha timpeall na bliana 1980. Osclaíodh go hoifigiúil í sa bhliain 1986.
Imreoirí Cáiliúla
I measc imreoirí cáiliúla an chlub, tá an Mícheál Ó Dualainn (Mike Dowling) a bhuaigh bonn Sraithchomórtas Iomána Náisiúnta ar fhoireann Luimnigh sa bhliain 1971, Tomás Condún (Tom Condon), iománaí idirchontae blianta na 2000í, agus Seán Ó Loideáin (John Lydon) a d’imir ar fhoireann Luimnigh le linn blianta na 2000í.
Léim an Bhradáin
Baile is ea Léim an Bhradáin atá suite ar an teorainn idir Contae Chill Dara agus Contae Átha Cliath. Bhí daonra 15,504 i Léim an Bhradáin sa bhliain 2016.
Tim Armstrong
Is scríbhneoir ficsin Meiriceánach agus scoláire é Tim Armstrong a chónaíonn ar an Eilean Sgiathanach in Albain.
Léim an Bhradáin
Bus
Freastalaíonn Bus Átha Cliath ar Léim an Bhradáin.
Tim Armstrong
Is as Seattle do Tim Armstrong ó thús. Tá sé ag cur faoi in Albain ó bhí bliain an dá mhíle ann. Is i measc cheoltóirí punc Dhún Éideann a d'fhoghlaim sé Gaeilge na hAlban i dtosach, agus é ina bhall den bhanna ceoil, Mill a h-Uile Rud. Bhí baint aige le roinnt bannaí ceoil punc in Brunswick, Maine go déanach sna hochtóidí; Officer Friendly ina measc.
Léim an Bhradáin
Iarnród
Tá dhá stáisiún traenach i Léim an Bhradáin, Stáisiún traenach Léim an Bhradáin, Droichead Louisa agus Stáisiún Léim an Bhradáin Confaí.
Tim Armstrong
Tháinig Mill a h-Uile Rud le chéile sa bhliain 2003. mion|[[Sabhal Mòr Ostaig]] Sa bhliain 2005, bhog Armstrong go hAlbain le staidéar lánaimseartha a dhéanamh ar an tsochtheangeolaíocht. Thosaigh sé amach ina thaighdeoir bitheolaíochta, ach sa bhliain 2009, bronnadh PhD air sa tsochtheangeolaíocht, ó Ollscoil Obar Dheathain agus ó Shabhal Mòr Ostaig.
Léim an Bhradáin
Oideachas
Tá dhá meánscoil i Léim an Bhradáin, Coláiste Phobal Confey agus Coláiste Chiaráin.
Tim Armstrong
Tá sé ina léachtóir sinsearach agus ina thaighdeoir i Sabhal Mòr Ostaig faoi láthair.
Léim an Bhradáin
Tionscal
Is fostóir áitiúil é Intel. Bunaíodh an campas i Léim an Bhradáin sa bhliain 1989. Fostaíonn Intel níos mó ná 4,500 duine sa bhaile. Ba é an príomh-fhostóir áitiúil eile Hewlett-Packard, ach dúnadh an gnó sa bhliain 2017.
Tim Armstrong
Foilsíodh go leor saothar dá chuid le blianta anuas, i nGaeilge na hAlban agus i mBéarla araon; ar an micribhitheolaíocht, ar an gceol, sa teoiric shóisialta agus sa phleanáil teanga chomh maith leis an bhficsean. Bhí baint aige freisin le bannaí ceoil eile, Nad Aislingean, agus Na Gathan.
Léim an Bhradáin
Comhchathracha
Tá Léim an Bhradáin nasctha le na háiteanna seo a leanas:
Tim Armstrong
Tá sé ag obair faoi láthair ar a dhara húrscéal, An Luingeas Dorcha air Fàire.
Holodomor
300px|mion|clé|Aitheantas don Holodomor mar chinedhíothú: {{legend|#005bbb|Aitheanta go hoifigiúil mar ghníomh cinedhíothú}} {{legend|#65a6e0|Cáineadh go hoifigiúil mar ghníomh díothaithe}} {{legend|#cccccc|Ní aithnítear go hoifigiúil gur gníomh cinedhíothaithe é}}
Tochmarc Luaine acus aided Athirni
I Miotaseolaíocht na nGael, scéal de chuid na Rúraíochta is ea Tochmharc Luaine agus Anbhás Aithirne (Meán-Ghaeilge Tochmarc Luaine acus aided Athirni). Is amhlaidh gur scríobhadh síos é déanach sa 12ú nó moch sa 13ú haois, ach caomhnaítear leaganacha níos luaithe. Is 'iarscéal' do Longes mac nUislenn é an scéal seo.
Iris pseudacorus
thumb| Iris pseudacorus Is bláth é Iris pseudacorus nó feileastram a aimsítear in uiscí éadomhain ar fud na hEorpa, oirthear na hÁise agus iarthuaisceart na hAfraice. Is speiceas é den ghéineas Iris nó Iridaceae.
Tochmarc Luaine acus aided Athirni
Achoimre
Tar éis féinbhás Dheirdre, bhí Conchúr mac Neasa go domhain faoi ghruaim. D'impigh a Gefolgsleute air bean chéile nua a aimsiú agus gheall Leabharcham, an té a thug Deirdre agus Naoise le chéile, go gcabhródh sí leis. Agus cailín á lorg aici, bhuail sí le Luan álainn, iníon tiarna an alltair. Bhí Conchúr chomh tógtha sin le cur síos díocasach Leabharchaim, gur shocraigh sé ar an dtoirt an cailín a phósadh. Thug sé cuairt ar an sidhe, thit i ngrá le Luan, d'íoc an choidhche lena hathair agus chuaigh ar ais go hEamhain Mhacha chun an bhainis a ullmhú.
Iris pseudacorus
Bíonn sé faoi bláth ó deireadh Mí Bealtaine go Lúnasa. Tá sé le feiscint ar fúd na hÉireann agus athnaítear mar planda dúchasach é. Bíonn bláth buí le peiteal chomh mór le 8cm go 10cm.
Sa bhfomhair tá faighneog mór trí-dhéagláin lán de síolta ar a bharr.
Tochmarc Luaine acus aided Athirni
Achoimre
D'éirigh Aithirne, file an rí, caidéiseach, agus shocraigh sé cuairt a thabhairt ar Luan i dteannta lena beirt mhac, ag súil le bronntanais shaibhre ón bhanríon le teacht. Tógtha go dall lena háilleacht, d'impigh an triúr uirthi éisteacht leo, nó eile chloífidís le grá. Ach ní ghéillfeadh Luan do phlámás, do ghealltanais nó do bhagairtí. D'aithris Aithirne agus a mhic ansin glámh dícheann thar an gcailín, gur fhás ar a ghrua neascóid dubh (aithis), dearg (easonóir) agus bán (masla). Náirithe dá bharr, d'éag Luan de chroí briste. Nuair a chuala Conchúr an scéala, mharaigh sé an triúr agus dhóigh sé a dtithe go talamh, ach níorbh fhéidir leis ámh Luan a fháil ar ais.
I gCeithre leagan den scéal, déantar tagairt ar dhia na mara Manannán mac Lir – faoi thrí mar rí Mhanann, uair amháin als draoi Manannán mac Alloit as Eamhain Úllach, leasainm don Oileán úd.
Benjamin, Texas
Is é Benjamin príomhbhaile Contae Knox, Texas. Bhí 258 ina gcónaí i mBenjamin sa bhliain 2010.
Henderson, Texas
Is é Henderson príomhbhaile Contae Rusk, Texas. Bhí 13,712 ina gcónaí in Henderson sa bhliain 2010.
Pàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh
Is páirc náisiúnta suite i gComhairle na Gàidhealtachd í Pàirc Nàiseanta a’ Mhonaidh Ruaidh.
Viswanathan Anand
Is ficheallaí é Viswanathan Anand (11 Nollaig 1969 a rugadh i Chennai, san India). thumb|200px|Vishy Anand|clé
Tús a shaoil
Bhuaigh Anand Comórtas Chraobh Fichille na hIndia nuair nach raibh sé ach 16 bliana d'aois. Bhí cáil air i gcónaí ó thaobh cé chomh tapaidh a d'imríodh sé. Aithníodh é mar cheann de na himreoirí is fearr ar domhain é ó thús na 1990í i leith.
Gairm
Tháinig sé i gcomharbacht ar Vladimir Kramnik mar Churadh Domhanda Fichille ar an 29 Meán Fómhair 2007, nuair a bhuaigh sé Comórtas Chraobh an Domhain i gCathair Mheicsiceo. Fuair sé an ceann is fearr ar Kramnik i sraith cluichí don chraobh dhomhanda i mBonn, an Ghearmáin i mí Deireadh Fómhair 2008 (+3 -1 =7).
Choimeád Anand an chraobh dhomhanda nuair a bhuaigh sé ar Veselin Topalov i sraith cluichí i Sóifia sa bhliain 2010. Bhí na fir dubha aige sa chluiche deireanach ar an 11 Bealtaine ach fuair sé an ceann is fearr ar Topalov chun bua 6.5-5.5 a fháil.
Chaill Anand an teideal sa bhliain 2013 tar éis dó cailliúnt i sraith cluichí i gcoinne Magnus Carlsen (+0 -3 =7).
Matt Cardle
Is ceoltóir popcheoil é Matt Cardle (rugadh é 15 Aibreán, 1983). Bhuaigh sé an seachtú sraith The X Factor le 44.61% na vótaí sa bhliain 2010.
Loch Titicaca
Loch atá suite ar an teorainn idir an Bholaiv agus Peiriú i Meiriceá Theas é Loch Titicaca. Is é an loch leis an toirt chiúbach agus an dromchla is mó ar an mór-roinn úd. mion|Loch Titicaca
Aerasól
200px|mionsamhail|deas|Spraechanna Is éard atá i gceist leis an aerasól sa chiall eolaíoch ná cineál meascán collóideach ina bhfuil cáithníní beaga soladacha nó deora beaga leachta scaipthe ar fud an gháis nó an aeir. Is minic a shíltear gurb ionann aerasól agus ábhar spraeáilte, ach san eolaíocht is coincheap i bhfad níos cuimsithí é: mar shampla, glactar leis na scamaill mar cineál aerasól, ós rud é gur deora beaga uisce atá ann agus iad scaipthe san aer.
Bhíodh clórafluaracarbóin (CFCanna) in úsáid le fada mar iompróir an ábhair le deascadh is é faoi bhrú i spraechanna, ach tá deireadh curtha leis an úsáid seo de bharr an dochair don chiseal ózóin.
Sliabh Kazbek
Is bolcán suanach i Sléibhte Cugais é Sliabh Kazbek (Rúisis:Казбек, Kazbek; Oiséitis:Урсхох, Urskhokh). Tá an sliabh suite ar an teorainn idir an Rúis agus an tSeoirsia. Is é Sliabh Kazbek an tríú ball is airde sa tSeoirsia. Tugtar Mqinvari air sa tSeoirsis, focal a chiallaíonn "Sliabh Oighir".
Cath Phwll Melyn
Bí Cath Phwll Melyn, ar a dtugtar an Cath Usk, mar chuid de Chogadh Breatnach ar son na saoirse i gcoinne riail Shasana agus mhair sé ar aghaidh ón bhliain 1400 gp dtí 1415. Troideadh an cath an-tábhachtach seo le linn Éirí Amach Owain Glyndŵr in earrach na bliana 1405. Treascraíodh na reibiliúnaithe Breatnacha agus cailleadh ceannairí agus fir tábhachtacha. Tugann croinic chomhaimseartha le fios go raibh sléacht déanta ar na Breatnaigh agus "Ba anois a thosaigh ar an taoide dul i gcoinne Owain agus a chuid fear."
Dátú
Tá roinnt éiginnteachta ann faoi dháta an chatha agus a seasamh maidir le cath eile i dTeyrnas Gwent ag Y Grysmwnt. Mar sin féin, creideann RR Davies go raibh Cath y Grysmwnt i mí na Márta agus Cath Phwll Melyn i mí na Bealtaine.
Cur síos
Tar éis an bhriste ag Cath y Grysmwnt dealraíonn sé go raibh na reibiliúnaithe Breatnacha ag iarraidh móiminteam a bhaint amach in athuair i limistéar Gwent Thuaidh. Dealraíonn sé gur thosnaigh an cath ar dtús le hionsaí sciobth scinneadach ag fórsaí na mBreatnach, faoi stiúir an mac ba shine d'Owain, sé sin Gruffudd ab Owain Glyndŵr, i gcoinne Chaisleán Usk. Ruaig fórsaí an chaisleáin an ionsaí agus theith na Breatnaigh agus trúpaí an gharastúin faoi stiúir Richard de Grey, 1ú Barún Grey de Codnor, an Tiarna John Greyndour, Dafydd ap Llewelyn ap Hywel (nó Dafydd Gam) agus an Tiarna John Oldcastle de Herefordshire - fórsa an-suntasach, sa tóir orthu. Chuaigh cúlú na mBreatnch thar an abhainn inátha an 'Afon Wysg' (Béarla: Usk) agus isteach san fhoraois 'Coed y Mynach' (Béarla: Monkswood), Sir Fynwy (Béarla: Monmouthshire) i dtreo Mynydd Pwll Melyn (Gaeilge: Cnoc na Linn Buí. Tugann tuairisc comhaimseartha Adda o Frynbuga (Béarla: Adam of Usk) pictiúr beoga de na hionsaithe ar chúlú na mBreatnach: mharaigh siad a lán díobh le tine agus le faobhar an chlaímh go leor acu, ach thar gach uile ní an tAb ar Llanddewi (Béarla: Llanthony), agus bhrúigh siad iad gan scor, ag tiomáint iad trí choill na manach, áit ar gabhadh Gruffudd ab Owain. Dar leis an chroiniceoir Albanach 'Walter Bower', d'imir Dafydd Gam, a bhí in aghaidh an éirí amach, agus ina Bhreatnach ó dhúchas as Aberhonddu (Béarla: Brecon) agus seilbh a bheith aige ag Llandeilo Gresynni, Sir Fynwy, páirt shuntasach i mbua na Sasanach.
Contae Tarrant, Texas
Is contae i Texas é Tarrant. Is é Fort Worth príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 1,809,034 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Guildford
Is baile suite i Surrey é Guildford.
Féach Freisin
Ceathrar Guildford
John Dolan
Is Seanadóir Éireannach é John Dolan. Ar an Rolla Riaracháin atá sé.
Speiceas
mion|Léaráid de dó dhéag speiceas de phlandaí bláthanna sna "[[Asteraceae".]] Sa bhitheolaíocht tá an speiceas ar cheann de na haonaid bhunúsacha i rangabháil na n-orgánach beo. Mar sin, i rangú na n-orgánach bitheolaíoch, is speiceas an grúpa as gné ar féidir na baill nádúrtha de a chrosphórú le chéile, ionas go bhfanann siad aonraithe ó ghrúpaí cosúla sa ghné chéanna, nach féidir le hábhar géiniteach aistriú eatarthu (de bharr go bhfuil bac speiceasach ann).
Uaireanta déantar speiceas a mhíniú mar ghrúpa orgánach ar féidir leo atáirgeadh a dhéanamh in éineacht le ball eile den ghrúpa céanna.
Crosphórú
Ní féidir leis an gcuid is mó de na speicis crosphórú le speicis eile. Iad sin atá in ann é a dhéanamh, sleachta neamhthorthúla a bhíonn orthu de ghnáth. Sainítear na speicis seo ar bhonn comparáideach moirfeolaíoch.
De ghnáth, taobh istigh de ghné, bíonn roinnt speiceas atá dlúthghaolta le chéile go moirfeolaíoch.
Ainrnniú
mion|Leon nó Panthera leo.  Is é Panthera ainm na gné, agus leo ainm an speicis. In ainrnniú orgánach sa chóras tacsanomaíoch, úsáidtear dhá fhocal Laidin eacha (mar shampla, Horno sapiens, an duine)ː
Sampla eile is ea Panthera leo, an leon:
Féach freisin
clé|mion|[[Carl von Linné - ainmníocht déthéarmach]]
Haslemere
Is baile suite i Surrey é Haslemere.
Pàirc-gheòlais iar-thuath na Gàidhealtachd
deas|250px|thumb|Pàirc-gheòlais iar-thuath na Gàidhealtachd Is geopháirc suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Pàirc-gheòlais iar-thuath na Gàidhealtachd.
Barkstead
Bailecheantar atá suite thart ar 100 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea Barkstead.
Sliabh Takahe
Is bolcán suanach é Sliabh Takahe atá suite 64 km thoir theas ó Sliabh Toney i gCríoch Marie Byrd in Antartaice.
Universidade Federal de Goiás
Is ollscoil í Universidade Federal de Goiás atá suite i Goiânia, Goiás, sa Bhrasaíl.
Léigear Dhroichead Átha, 1649
Sa bhliain 1649, le linn choncas Chromail na hÉireann, d’éignigh an Modh-Arm Nua, faoi stiúir Oilibhéar Cromail, Droichead Átha agus rinne ár ar an ngarastún agus ar a lán sibhialtach, is cosúil.
Cogadh cathartha idir Cromail agus an Rí. idir lucht labhartha an Bhéarla i Sasana agus in Éirinn, idir na Maolchinn agus na Ríogaithe. Bhí an slad i nDroichead Átha dírithe níos mó ar an gcóilineacht Shasanach in Éirinn, na Ríogaithe.
mion|Fíorscéal agus finscéalː "History of Ireland from 400 to 1800", 1868 le Henry Edward Doyle|clé
Imeachtaí
In 1649, chuir Oilibhéar Cromail baile Dhroichead Átha faoi léigear. Ní raibh na ríogaithe sásta géilleadh do na maolchinn. Bhí garastún Dhroichead Átha faoi cheannas Arthur Aston, saighdiúir ríogaí, Sasanach agus Caitliceach.
I ndiaidh ocht lá, ar an 11 Meán Fómhair 1649, gabhadh an bhaile, tar éis ionsaí fíochmhar le gunnaí móra.
Rinne na parlaiminteoirí sléacht ar na Ríogaithe. Is cosúil go raibh timpeall 2,700 saighdiúir ríogaí ann ar dtús. Mharaigh na parlaiminteoirí cúpla céad duine ar a laghad... ach b'fhéidir i bfhad níos mó, suas le 3,500 duine, níl a fhios againn. Ach dúirt Cromail féin gur tharla sléacht as éadan. Ach bolscaireacht a bhí ann b'fhéidirː bhí Cromail ag iarraidh eagla a chur ar dhaoine ar fud na tíre
Gabhadh 400 saighdiúir, agus cuireadh chuig Barbadós iad. Inniu tá an fíorscéal fite fuaite leis an bhfinscéal is cosúil.
An slad mór a rinne Cromail i nDroichead Átha ba iad lucht labhartha Bhéarla na cathrach sin a d’fhulaing, na Ríogaithe. Fágadh na Gaeil in Irishtown gan ionsaí.
Toradh
Chuir scéal Dhroichead Átha eagla ar dhaoine ar fud na tíre agus ba ghairid gur ghéill siad uilig d’arm Chromail.
An tSraith dhá Tógáil
Cnuasach gearrscéalta Gaeilge leis an scríbhneoir Éireannach Máirtín Ó Cadhain a foilsíodh ag Sáirséal agus Dill sa bhliain 1970 is ea An tSraith Dhá Tógáil. Tá 260 leathanach ann.
Léirmheastóireacht
Filleann sé ar an nGaeltacht sa chnuasach seo ach is Gaeltacht eile ar fad í, Gaeltacht atá athraithe ag saol nua-aoiseach na tíre.
Tír na mBascach Theas
Is comhphobal féinrialaitheach í Tír na mBascach Theas (nó Euzkadi as Bascais) atá suite i ndeisceart Thír na mBascach (in oirthuaisceart stáit na Spáinne). Is í Vitoria-Gasteiz (is í Gasteiz an t-ainm as Bascais, agus Vitoria as Spáinnis) an phríomhchathair.
Sa bhliain 1978 tugadh stádas mar náisiún do Tír na mBascach. Tá a chuid cumhachtaí leagtha amach i Reacht Féinriail Tír na mBascach a thugann creatlach i gcomhair forbairt na mBascaigh sa Spáinn cé go raibh Navarre fágtha amach lena chomhophobal féinrialaitheach féin. Go hoifigiúil níl aon príomhchathair ag an réigiúin ach tá Parlaimint an chomhphobail agus teach an uachtaráin suite i Vitoria-Gasteiz agus mar sin is í sin an phríomhchathair de facto. Is é Vitoria-Gasteiz, Álava, an Bardas is mó de réir achar le 277 cm2 de ach is í Bilbao na Bioscáine an chathair is mó de réir daonra de le 353,187 daoine ina gcónaí inti le ceirtleán uirbeach 75,500 daoine. Déanann Tír na mBascach tagairt ar ndóigh don réigiúin iomláin culturtha Bascach.
Stair
Tá stair iontach suimiúil ag an gceantar seo, tá a chultúr iontach difriúil ón gcultúr Spáinneach é féin. Tá teanga na Bascaise go hiomlán difriúil ní hamháin ó Spáinnis, ach ó na teangacha Eorpacha go forleathan. Creideann a lán de mhuintir na háite go mba cheart gur tír neamhspleách í. Tugann ETA tacaíocht míleata don aidhm seo. Faoi láthair tá rialtas na Spáinne ag déanamh idirbheartaíochta leo rud nár tharla riamh roimhe. Fuair siad a lán neamhspleáchais tar éis na dtoghchán sa bhliain 1935, agus throid cuid mhaith dóibh i gcoinne arm Francisco Franco i gCogadh Cathartha na Spáinne.
Riaracháin agus Daonra
Tá an comhphobal roinnte i dtrí cúigí. Seo iad a leans:
Mar sin tá an Aragóin roinnte i dtrí cúige, ainmnithe dona bpríomhchathair: Huesca, Zaragoza agus Teruel. Tá na cúige roinnte i 33 contaetha agus tá 732 bardais sa réigiún. thumb|right|Léarscáil contaetha Tír na mBascach Theas
thumb|right|Léarscáil bardais Tír na mBascach Theas
Seo iad a leanas na cathracha de réir daonra i dTír na mBascach Theas:
Gé Cheanadach
Is pór éin í an ghé Cheanadach.
Mám
deas|250px|thumb|Mám Is bealach trí sliabhraon nó thart droim é an mám.
Calcúta
Cathair Indiach í Calcúta (Beangáilis: Kolkata কলকাতা), nó Calcutta mar a thugtaí uirthi roimh na bliana 2001, atá suite in oirthear na tíre ar bhruach oirthearach na hAbhainn Hooghly. Príomhchathair an stáit Beangál Thiar atá inti, agus príomhchathair na hIndia suas go dtí an bhliain 1911, le tinn ré an Raj Briotanach.
Tá daonra thart ar 4.5 milliún sa chathair féin, le timpeall 9 milliún eile sa cheantar máguaird. Is í an tríú ceirtleán uirbeach is mó sa tír, agus an ceathrú cathair is mó chomh maith.
̪
Maura Hopkins
Is iar-sheanadóir Éireannach le Fine Gael í Maura Hopkins (rugadh ar 25 Bealtaine 1984). Ar an Rolla Riaracháin a bhí sí.
Nasctheanga
Is é is nasctheanga nó pidgin ann ná teanga nach bhfuil ó dhúchas ag aon duine, agus í á húsáid mar ghléas comhchumarsáide nó francbhéarla idir dreamanna eitneacha éagsúla. Bíonn na nasctheangacha bunaithe ar na teangacha móra domhanda, de ghnáth, ach amháin nach bhfuil ach freastal an ghéar-riachtanais fágtha d'fhoclóir agus de ghramadach na bunteanga sin.
Teangacha is ea na nasctheangacha a thagann ar an bhfód go spontáineach, de thoradh na teagmhála idir teangacha éagsúla. Mar sin, ní nasctheanga í an teanga Esperanto, siúd is go bhfuil bunlitríocht an-saibhir aici, agus go bhfuil a córas gramadaí go hiomlán neamhspleách ar aon teanga náisiúnta. Tugtar teanga phleanáilte uirthi, bíodh is go bhfuil sí ag fás is ag forbairt san úsáid laethúil ar fud an domhain le breis is 120 bliain anuas.
Cé go mbíonn na nasctheangacha simplí, ní hionann sin is a rá nach mbeadh gramadach ar leith acu. Ní féidir leat, abair, an Béarla a shimpliú mar is mian leat agus nasctheanga a thabhairt air sin.
Comhthréithe na nasctheangacha
Bíonn na nasctheangacha cosúil le chéile ó thaobh na gramadaí, is é sin, is féidir comhchlaontachtaí a aithint fiú i nasctheangacha a d'fhorbair beag beann ar a chéile:
Contae Drew, Arkansas
thumb|deas|Suíomh sa stát Arkansas.
Tá sé suite in oirdheisceart an stáit, agus tá sé ag críochantacht le:
Sa bhliain 2016 bhí 18,651 duine ina gcónaí ann. Tá achar 2,165 ciliméadar cearnach (2,165/km²), agus mar sin, tá dlús daonra 8/km² sa chontae.
Stair
Bunaíodh Contae Drew ar 26 Samhain 1846. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Tomas Stevenson Drew, 3ú Gobharnóir an stáit Arkansas.
Beremboke, Victoria
Bailecheantar i Victoria na hAstráile is ea Beremboke, atá suite 94 km siar ó Mhelbourne, príomhchathair an stáit. Bhí 490 duine ina gcónaí sa bhaile de réir daonáireamh na bliana 2006.
Tulia, Texas
Is é Tulia príomhbhaile Contae Smith, Texas. Bhí 4,967 ina gcónaí in Tulia sa bhliain 2010.
Argain Dinn Rí
I Miotaseolaíocht na nGael, scéal de chuid Scéalaíocht na Ríthe is ea Argain Dinn Rí (Sean-Ghaeilge Orgain Denna Ríg). Scríobadh é is amhlaidh sa 9ú haois, agus caomhnaítear i dtrí lámhscríbhinn é: sa Leabhar Laighneach, i Leabhar Buí Leacáin agus i Rawlinson B 502 den 12ú haois.
Achoimre
B'éigean do Labhraid Maon mac Ailealla Áine rí na Laighean, dul ar deoraíocht i dteannta lena cláirsí Craiftine agus a fhile, Ferchertne.
Bhí athair agus seanathair Labhraí tar éis bheith maraithe ag a uncail Cobthach Cóel Breg agus thóg seisean an choróin. Insítear i leagan amháin gur imir Cobhthach cleas gránna: lig sé air féin go raibh sé marbh, cuireadh é os cionn cláir – le scian bearrtha sa láimh aige – agus nuair a chrom a dheartháir thairis le brón, sháigh sé tríd a scornaigh é. I leagan amháin den scéal, bhí ar Labhraid croíthe a athar agus a sheanathar a shlogadh siar le luchóg beo, agus chaill sé le seal beag dá bharr cumas a theangan.
Victor Boyhan
Is Seanadóir Éireannach é Victor Boyhan, a rugadh ar an 30 Aibreán 1961. Ar an Rolla Talmhaíochta atá sé.
Horley
Is baile suite i Surrey é Horley.
Sergey Kovalev
Dornálaí Rúiseach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Sergey Alexandrovich Kovalev, a rugadh ar 2 Aibreán 1983 i gKopeysk, an Rúis.
Thomas Stevenson Drew
3ú Gobharnóir an stáit Arkansas ba ea Thomas Stevenson Drew. Rugadh é sa bhliain 1802 i gContae Wilson, Tennessee, agus fuair sé bás sa bhliain 1879 i Lipan, Texas. Ainmníodh an contae Drew, Arkansas i gcuimhne air.
Sliabh Napier
Is bolcán suanach é Sliabh Napier atá suite i Victoria na hAstráile. Ceann amháin de chuid na bolcán is óige sa tír, tá sé lonnaithe i bPáirc Náisiúnta Sliabh Napier 270 km thiar ó Mhelbourne agus 17 km theas ó Hamilton, Victoria.
Tyler, Texas
Is é Tyler príomhbhaile Contae Smith, Texas. Bhí 96,900 ina gcónaí in Tyler sa bhliain 2010.
Sliabh Recheshnoi
Is bolcán suanach atá suite i Sliabhraon Ailiúit ar oileán Umnak é Sliabh Recheshnoi.
Cluain Saileach
Is ceantar i dTuaisceart Bhaile Átha Cliath í Cluain Saileach (Béarla: Clonsilla).