cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
CLG Stáicéirí de Bhailís
Páirc Imeartha
D’imir Stáicéirí de Bhailís i lárionad pobal Builgidín/Baile Mháirtín I mBaile an Mhághúnaigh go dtí gur cheannaigh an airgeadóir SP Mac Mánais é. D’oscláiodar a pháirc imeartha féin 1km siar ón seanpháirc i mBaile an Scálaigh i gceartlár an pharóiste sa bhliain 2008 agus is anseo a bhfuil an chéad ionad uile-aimsear CLG sa chontae. Bhí Páirc Chuimhneacháin An tAthair Seán Ó Riain oscailte sa bhliain 2013.
Imreoirí Cáiliúla
I measc imreoirí cáiliúla an chlub tá Brian Ó Riain (Brian Ryan) ar imir ar fhoireann iomána sinsear an chontae le linn blianta na 1970í.
Muscicapidae
Tá 150 speiceas san fhine Muscicapidae (ga: cuilirí nó cuilsealgairí) atá dúchasach don seandomhan; tá dhá chlann mhóra eile sa chuid eile den domhan. Is baill d'fhine na Passeridae iad.
Tréithe
Tá sciatháin ghearra leathana ar an cuilire. Seilgeann sé cuileoga eitilte trí shaghas luíocháin, ag fanacht ar chrann nó claí, agus nuair a théann cuileog thart, amach leis de rúid chun í a ghabháil.
Caitheann an cuilsealgaire liath an geimhreadh i ndeisceart na hAfraice, agus bíonn in Éirinn ó Bhealtaine - go Meán Fómhair.
Tógann sé a nead ar bhalla nó stoc crainn as caonach is gruaig. Tógann sé ál amháin sa bhliain. Más fliuch an samhradh, ní dhéanann sé go maith, ceal cuileog.
Clár fichille
mion|300x300px| Clár fichille adhmaid. mion| Cluiche táiplise ar an gclár. Is clár cluiche é clár fichille i gcomhair fichille agus táiplise a imirt.
Mír (gramadach)
Sa ghramadach, tá brí thraidisiúnta ag an téarma mír, mar roinn chainte nach féidir a bheith infhillte, agus freisin tá brí nua-aimseartha aici, mar fheidhmfhocal a bhaineann le focal nó frása eile chun brí a roinnt.
Clár fichille
Tá an clár fichille i gcruth cearnógach i gcoitinne, agus tá patrún eangachúil neamhghnách aige agus dhá dhath idir a fho-ranna. Is as adhmad nó as plaisteach atá sé de ghnáth, ach is féidir úsáid a bhaint as réimse leathan ábhar ar nós leathair, marmair, eabhar, gloine nó miotail.
Mír (gramadach)
Brí nua-aimseartha
Sa ghramadach nua-aimseartha, is feidhmfhocal é mír nach mór a nascadh le focal nó le habairt eile chun na céille a thabhairt, ie, níl a shainmhíniú léacsach féin aige. De réir an tsainmhínithe seo, is cuid ar leithligh den roinn chainte í míreanna agus tá siad an-difriúil le haicmí eile d'fheidhmfhocail, amhail ailt, réamhfhocail, réimnithe agus dobhriathair. Bíonn éagsúlacht mhór sna teangacha maidir le cá mhéad a úsáideann míreanna, cuid acu á n-úsáid go forleathan agus cuid eile ag baint úsáide as gléasanna malartacha ar nós réimíreanna / iarmhíreanna, infhilleadh, briathra cúnta agus ord na bhfocal. De ghnáth, is éard atá i míreanna ná focail a ionchódaíonn catagóirí gramadaí (amhail séanadh, modh, aimsir, nó tuiseal), clíticeanna, nó líontóirí nó marcóirí dioscú (ó bhéal) amhail bhuel cibé, srl. Ní infhilltear míreanna in am ar bith..
Clár fichille
I bhfichille an Iarthair, tá cruth cearnógach ar an gclár, agus tá na taobhanna roinnte ina n-ocht gcodanna, agus ceithre fo-roinn is seasca san iomlán. I leaganacha eile, is féidir le líon iomlán na bhforannta a bheith idir naoi agus céad agus dhá cheann déag. tugtar cearnóg ar gach foroinn den chlár agus faigheann sé aitheantóir uathúil chun nodaireacht cluiche a chleachtadh. I mboird dháthoiseacha, tugtar sraith ar an tacar cothrománach dronlíneacha, tugtar colún ar an tacar ceartingearach dronlíneach, agus tugtar trasnáin ar na tacair chomhleanúnacha de chearnóga daite céanna a thrasnaíonn dhá thaobh in aice láimhe den bhord.shraitheanna comhleanúnacha de na héaltaí daite céanna a thrasnaíonn dhá thaobh in aice láimhe den bhord.
Éilíonn cleachtadh fichille an iarthair go n-úsáidfí clár amháin in aghaidh an chluiche. Mar sin féin, tá malairtí ann a úsáidtear ó dhá cheann go seasca a ceathair clár. Ó thaobh coincheapa de tá an clár teoranta ag a choirnéal nó ag imill na cearnóige ar a bhfuil sé deartha. Mar sin féin, tá cláir sorcóireacha nó toróideacha ann nach bhfuil aon teorainn le coirnéil iontu. Baintear úsáid as formáidí tríthoiseacha agus heicseagánacha freisin chun roinnt leaganacha a chleachtadh.
Nuair a úsáidtear an clár chun táiplise a imirt tugtar clár táipléise ar an gclár.
Bunús agus éabhlóid
thumb|260px|Leagan amach tosaigh na mball sa chluiche ashtāpada, réamhtheachtaí na fichille reatha. Tá cáil ar chláir chluichí ón tseandacht, is iad na taifid is sine de ná na pictiúir sna mastabaí ón Chéad agus an Tríú Ríshliocht de chuid na hÉigipte (3100-2700 RC). Nochtadh an chéad leagan fichille aitheanta thart ar an 6ú haois, agus tugadh 'Caturaṅga' air, agus é á imirt ar chlár gan phatrún seicear, 8 × 8. . Uaireanta bhí marcálacha speisialta ag an gclár, rud nach bhfuil a chiall ar eolas againn, sa lá atá inniu ann. Bhí an clár seo monacrómatach agus roinneadh é ina ocht gcolún le hocht sraith, agus tugadh “caisleáin” orthu sa 1ú, 4ú, 5ú agus 8ú. colúin a, d, eyh, a raibh feidhm acu sa chluiche 'Ashtāpada', ach nach raibh sa chluiche 'Caturaṅga'.
Suíomh agus nodaireacht tosaigh
deas|mion|200x200px| Sampla de nodaireacht thuairisciúil ar an gclár.
Cláir fhichille agus malairtí
clé|mion|174x174px| Boird le linn cluichecluiche fichille tandaim.
Myles Staunton
Polaiteoir Éireannach ab ea Myles Staunton (24 Meán Fómhair 1935 – 22 Meitheamh 2011). Bhí sé ina bhall de Fine Gael.
Hackney Empire
Is amharclann suite sa London Borough of Hackney í Hackney Empire.
Anson, Texas
Is é Anson príomhbhaile Contae Jones, Texas. Bhí 2,430 ina gcónaí in Anson sa bhliain 2010.
Síolta mhór
Is éan í an síolta mhór. Is Anatidae iad.
St John the Baptist, Hoxton
Is eaglais Anglacánach suite sa London Borough of Hackney í St John the Baptist.
Totton and Eling
deas|250px|thumb|Totton and Eling Is baile suite i Hampshire é Totton and Eling.
Arm na hÉireann
Is cuid d'Óglaigh na hÉireann (Fórsaí Cosanta na hÉireann) é Arm na hÉireann. Tá sé roinnte ina dhá pháirt, na Buan-Óglaigh agus Cúltaca an Airm (roimh Meán Fómhair 2005, thugtaí an Fórsa Cosanta Áitiúil ar an gCúltaca). Tá 8,500 fear agus bean san arm faoi láthair.
Eagraíocht
Dá Briogáid Chosaithe atá i struchtúr an Airm, arna n-eagrú in eagair ilairm, a mbíonn ceanncheathrú briogáide, aonaid chomhraic, aonaid tacaíochta comhraic agus aonaid tacaíochta seirbhísí comhraic i ngach ceann acu. Is iad na Briogáid:
Tacaíonn "Airmheáin Traenála Óglaigh na hÉireann" (ATÓÉ) agus Bunáit Lóistíochta an Churraigh leis na feidhmeanna traenála agus lóistíochta do na Buan-Óglaigh agus do na hÓglaigh Chúltaca.
Naoi gCór Seirbhíse atá ag an Arm faoi láthair, gach ceann acu sannaithe, faoi seach, mar chór comhraic, tacaíochta nó tacaíochta seirbhíse comhraic:
Robert Adams
Is as-san agus William Stokes atá ruaigeanna Stokes-Adams, galar croí, ainmnithe. Cuireadh Adams i Reilig Chnocán Iaróm, i mBaile Átha Cliath.
Príosúnach cogaidh
Is éard is príosúnach cogaidh ann ná duine, cibé comhraiceoir nó neamhchomhraiceoir é/í, atá faoi ​​choimeád ag cumhacht chogaíoch nó faoi ​​choimeád díreach tar éis coinbhleachta armtha. Tá fianaise ann gur baineadh úsáid as an téarma "príosúnach cogaidh " i mBéarla don chéad uair sa bhliain 1660.
Coinníonn comhraiceoirí príosúnaigh faoi choimeád ar chúiseanna éagsúla dlisteanacha agus neamhdhlisteanacha, mar shampla chun iad a scoilt amach ó chomhraiceoirí namhaid eile fós sa láthair choimhlinte (ag scaoileadh agus ag aisdúichiú iad ar bhealach ordúil tar éis cogaíochta), ag léiríú bua míleata, pionós a ghearradh orthu, an dlí a chur orthu le haghaidh coireanna cogaidh, leas a bhaint astu mar sclábhaithe, ag earcú nó fiú le haghaidh iad a choinscríobh mar a chomhraiceoir féin, ag bailiú faisnéise míleata agus polaitiúla uathu, nó iad a dhíonteagasc i gcreidimh pholaitíochta nó reiligiúnacha nua.
Tagairtí
Catagóir : Iarmhairt cogaidh Catagóir : Príosúnacht agus coinneáil
Ucht Dúrois
deas|250px|thumb|Ucht Dúrois Is baile fearainn i gContae Thír Eoghain é Ucht Dúrois.
Almeida Theatre
Is amharclann suite sa London Borough of Islington í Almeida Theatre.
John Esmonde, an 16ú Bairnéad
Polaiteoir Éireannach ab ea John Esmonde (27 Meitheamh 1928 – 16 Bealtaine 1987). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Caisleán Ghallarais
Tá Caisleán Ghallarais suite i mBaile na nGall i gCorca Dhuibhne (i gContae Chiarraí in Éirinn), ciliméadar ó Aireagal Ghallarais (ó Shéipéilín Ghallarais).
Stair
Suíomh oidhreachta atá ann. Ba iad na Gearaltaigh a thóg an foirgneamh seo, sa 15ú céad. Cheann den mbeagán caisleán atá fós ar an leithinis atá ann.
An foirgneamh
Túr cheithre urlár atá ann le síleáil bhogtha ar an gceathrú urlár. Ní féidir aon cheann de na forbhallaí a fheiceáil anois áfach. Tá go leor oibre chaomhnaithe déanta ar an gcaisleán agus tá lánrochtain ar an taobh istigh. Cuireadh doras isteach sa bhalla thuaidh. Bhí rochtain i dtosach báire ar an dara urlár. Ní mhaireann an struchtúr cosanta a bhí dhá urlár chun tosaigh áfach, ach is féidir rian de a fheiceáil ar an mballa seachtrach.
Glasbaidh
Is baile suite in Albain Nua é Glasbaidh.
Preispitéireachas
mion
Is éard atá sa Phreispitéireachas ná cineál Protastúnachais agus foirm rialtas eaglaise. Tá na heaglaisí Preispitéireacha i measc na neaglaisí atá bunaithe ar mhúineadh Eoin Cailvín. Tá na Cúig Sola i measc phríomhphrionsabail an Phreispitéireachais .i. sola scriptura (an Bíobla amháin), sola gratia (grásta amháin), soli Deo gloria (an ghlóir do Dhia amháin), sola fide (creideamh amháin), agus solo Christo (i gCríost amháin).
Baile na nGall (Contae Chiarraí)
Sráidbhaile iascaireachta in Éirinn is ea Baile na nGall. Tá an ceantar suite ar an taobh thoir de Chuan Ard na Caithne, i nGaeltacht Chorca Dhuibhne i gContae Chiarraí (ciliméadar siar ó thuaidh ó shráidbhaile na Muirí). Tá an baile suite ag crosbhóthar, laistigh de ghréasán de bhóithre logánta (L-8031-0, L-12044-0, L-5006-0).
Ainm
Fearann na gCoimhthíoch is brí le Baile na nGall. Meastar gurbh iad na Lochlannaigh na Gaill atá i gceist, mar bhí Cuan Ard na Caithne ina lonnaíocht Lochlannach fadó.
Daonra
Cuid de Thoghroinn Ceantair Chill Maoilchéadair is ea Baile na nGall. Sa bhliain 2006 bhí 511 duine sa TC sin. Ceaptar gurb ionann daonra buanchónaithe Bhaile na nGall agus timpeall trian den daonra samhraidh a bhíonn ann. Is í an talmhaíocht an fhoinse fostaíochta is mó sa cheantar.
Feidhmeanna
Sráidbhaile iascaireachta agus turasóireachta don chuid is mó is ea Baile na nGall. Tá nascanna láidre aige le sráidbhailte eile sa cheantar, mar shampla An Mhuiríoch, An Bóthar Buí agus an Fheothanach.
Caisleán Ghallarais
Tá Caisleán Ghallarais suite i mBaile na nGall, ciliméadar ó Aireagal Ghallarais (ó Shéipéilín Ghallarais). Suíomh oidhreachta atá ann. Ba iad na Gearaltaigh a thóg an foirgneamh seo, sa 15ú céad. Cheann den mbeagán caisleán atá fós ar an leithinis atá ann. Túr cheithre urlár atá ann le síleáil bhogtha ar an gceathrú urlár. Ní féidir aon cheann de na forbhallaí a fheiceáil anois áfach. Tá go leor oibre chaomhnaithe déanta ar an gcaisleán agus tá lánrochtain ar an taobh istigh. Cuireadh doras isteach sa bhalla thuaidh. Bhí rochtain i dtosach báire ar an dara urlár. Ní mhaireann an struchtúr cosanta a bhí dhá urlár chun tosaigh áfach, ach is féidir rian de a fheiceáil ar an mballa seachtrach.
Adanóidí
clé|250px|mion|Adanóidí Carn d'fhíochán limfeach is iad na hadanóidí atá suite mar shraith filltí taobh thiar d'oscailt an fheadán éisteachta. Tugtar céislíní fairingeacha orthu freisin. Nuair a atann siad i bpáiste, is féidir go gcuirfear cosc nó páirtchosc ar an oscailt sa bhfeadán aireachtála is go líonfaidh siad an tsrónfharaing, rud a dhéanfaidh athshondas mínormálta san urlabhra.
Cheshire
Is contae i Sasana é Cheshire atá suite in iarthar na tíre. Is é Chester príomhbhaile an chontae.
Glaschu Ùr
Is baile suite in Albain Nua é Glaschu Ùr.
2015 Estoril Open
Ba chomórtas ATP World Tour é 2015 Estoril Open a imríodh ag Clube de Ténis do Estoril. Thosaigh an príomhchomórtas ar 26 Aibreán 2015 agus chríochnaigh sé ar 3 Bealtaine 2015.
B'é 2015 an chéad eagrán den chomórtas. Bhuaigh Richard Gasquet comórtas na singlí le Treat Huey agus Scott Lipsky ag bua comórtas na mbeirteanna.
Baile Inbhir Nis
Is baile suite in Albain Nua é Baile Inbhir Nis.
Rath Deargain
deas|250px|thumb|Rath Deargain Is baile fearainn i gContae Thír Eoghain é Rath Deargain.
Lacha earrfhada
mion|clé|Baineann mion|clé|Lacha earrfhada agus í ar eitilt
Is éan í an lacha earrfhada (Clangula hyemalis). Is ball d'fhine na nAnatidae í agus an t-aon bhall den ghéineas Clangula.
Tá an lacha earrfhada dúchasach sna réigiúin thuaidh in Alasca, i gCeanada, san Eoraip agus sa Rúis. Bíonn a gnáthóga goir i locháin agus riascanna sna tundraí agus freisin feadh chóstaí na farraige agus na locha móra sna sléibhte. Tógann an lacha a nead ar an talamh in aice uisce. Tógann siad na neadacha as ábhar plandaí le clúmh mar líonáil. Éan imirceach atá inti.
An Chapadóic
Is ceantar suite san Tuirc í an Chapadóic.
Aodh Allán
Rí Ailigh agus Ard-Rí na hÉireann ba ea Aodh mac Fearghail (Sean-Ghaeilge Áed mac Fergaile) (bás 743), ar a glaodh Aodh Allán (Áed Allán) air. Fergal mac Máele Dúin, Ard-Rí, ba ea a athair. Ba bhall an rítheaghlach de Chineál Eoghain, géag d'Uí Néill an Tuaiscirt.
Teacht i réim
Mharaigh a athair, Fearghal, sa bhliain 722 ag Cath Alúine, in éadan Murchadh mac Brain Uí Dhúnlainge. Bhí Flaithbheartach mac Loingsig de Chineál Chonaill ina rí Uí Néill an Tuaiscirt ag an am sin. Cloíodh Aodh Allán i mbinn chatha in aghaidh Flaithbheartaigh ag Cath Mag nÍtha sa bhliain 734. In ainneoin sin, d'éirigh nó cuireadh Flaithbheartach as a choróin go gairid ina dhiaidh sin, agus chuaigh sé sa joined the mhainistir ag Ard Mhacha isteach.
Chun freastal ar riachtanais bheith ina Ard-Rí, b'éigean don té bheith rathúil i mbun catha. Chuaigh Aodh in aghaidh na nUlad, a chéilí comhraic san a oirthear, faoi cheannas Aodha Róin den Dál Fiatach ag Fochaird. Chloígh Aodh Allán na hUlaid, agus mharaigh sé Aodh Róin agus ríking of Uí Eachach Chobha, agus bhain sé ceannas ar Chonaille Muirthemhne amach.
Cathal mac Finghin
Sa bhliain 737, bhuail Aodh Allán le Cathal rí na nEoghanacht ag Tír Dhá Ghlas, is dócha ar thalamh neodrach don bheirt. Deir Byrne nach dócha é gur aithin Cathal údarás Aodha — ba bheag an tionchar a bhí ag Uí Néill sa deisceart — ach dá mbeadh Cathal ag súil le leas éigin ón gcruinniú, bheadh díomá air.
Is amhlaidh ámh go raibh cléirigh Ard Mhacha rí-shásta, óir go n-insítear i nAnnála Uladh, san iontráil i ndiaidh tuairisc an chruinniú, go raibh Cáin Phádraig i bhfeidhm in Éirinn. Is dócha dá bharr gur shocraigh siad áit speisialta i gcaitheamh na heaglaise, a cuid tailte agus tionóntaí, mar atá ordaithe sa Cháin.
Cath Átha Seanaigh
Sa bhliain 738, throid Aodh Allán in éadan airm na Laigean i gCath Átha Seanaigh — Cath na Groans. Gortaíodh Aodh Allán agus maraíodh rí na Laigean, Aodh mac Colgan Uí Chinnsealaigh. Maraíodh fosta Bran Beag Uí Dhúnlainge, mac Mhurchadha mhic Bhrain Mut a chloígh athair Aodha Alláin sa bhliain 722. Déantar cuir síos fada sna hAnnála Éireann faoin gcath seo, mar shampla i nAnnála Uladh:
Is amhlaidh gur treascraíodh Uí Chinnsealaigh leis an maidhm seo, óir go raibh Uí Dhúnlainge i gceannas sa Laigin le trí chéad bhliain ina dhiaidh.
Bás agus comharba
D'éag Aodh Allán sa bhliain 743, i mbun catha ag Seredmag, clóite ag Domhnall na Mí de Clann Cholmáin. Faightear rann sna hannála a chum Aodh Allán mar dhea ar lá an chatha:
Tháinig Domhnall Mí i gcomharbacht ar Aodh Allán mar Ard-Rí. De réir Réine ríliostaí, tháinig Niall Frasach i gcomharbacht air mar Rí Ailigh, ach séanann foinsí eile. Ina thásc sa bhliain 764, tugadh an teideal 'rí an Tuaiscirt' ar Aodh Muindearg mac Flaithbheartaigh, rud a chuireann in iúl gur phríomhrí Uí Néill é, agus b'fhéidir ionadaí is Domhnaill ann. Rinneadh rí Ailigh de Mhaol Dúin mac Aodha Alláin (bás 788) in am trátha.
Québec
mion|240px|dheis|Radharc ar Montréal Is náisiún i Meiriceá Thuaidh agus an cúige is mó (ó thaobh achair de) i gCeanada é Québec. An dara cúige Ceanadach is mó de réir daonra (8.215) milliún i mí Iúil 2014, nó 24% de mhuintir Cheanada) atá ann.
Is í an Fhraincis an t-aon teanga oifigiúil. Is é Québec an t-aon chúige i gCeanada ina bhfuil an Béarla ina mhionteanga, agus tá sé ar cheann den dá chúige ina bhfuil an Fhraincis ina teanga oifigiúil, in éineacht le New Brunswick.
Is í Cathair Québec an phríomhchathair, agus is í Montréal an chathair is mó. Is é François Legault den PLQ príomhaire Québec.
Teangacha
Bhí cónaí ar 7,903,001 duine i Québec sa bhliain 2011. Is í an Fhraincis an t-aon teanga oifigiúil i Québec agus í mar an t-aon mháthairtheanga do 78% do dhaonra Québec. Tugtar Québécois ar mhuintir Québec as Fraincis.
Ba mhaith leis na Québécois a dteanga a choinneáil gan tionchar ón Bhéarla. Léirítear é seo ar chomharthaí bóithre mar shampla; sa dóigh is go gcuirtear "ARRÊT" (an bhriathar stad sa Fhraincis) in ionad "STOP". Is é "STOP" an focal roghnaithe in úsáid ámh i mórchuid na dtíortha eile a bhfuil Fraincis mar phríomhtheanga acu. Is dócha gur sampla é seo den bhród atá acu dá dteanga agus dá gcultúr. Deir cuid mhór daoine eile áfach gurb ionann é seo agus frith-Shasanachas nó frith-Bhéarlachas i bhfeidhm go hoifigiúil.
Stair
Thug Uachtarán na Fraince, Charles de Gaulle, cuairt ar Québec ar an 24 Iúil 1967. Chruthaigh sé atmaisféar deacair do chaidreamh polaitíochta idir an Fhrainc agus Ceanada nuair a scairt sé i láthair slua mhóir ar an taobh amuigh de Halla na Cathrach i gCathair Québec "Québec go brách! Québec saor go brách!" . Ina dhiaidh sin, chuir sé le sin, á rá "Ceanada Francach go brách! Agus an Fhrainc go brách!" .
Cé gur léir ón scannán seo gur thacaigh an chuid is mó den tslua a bhí bailithe len é a fheiceáil leis an mhéid a bhí le rá aige, léirigh an rialtas in Ottawa a mhíshuaimhneas, á rá "Ní gá do Cheanadaigh a bheith saortha. Muise, chaill na mílte Ceanadach a mbeatha ar son shaoirse na Fraince agus tíortha Eorpacha eile" Cheap na náisiúnaithe go raibh de Gaulle ag tacú leofa, agus d'ardaigh a gcuid den vótáil san olltoghchán ina dhiaidh.
I reachtaíocht a cuireadh i bhfeidhm siar sna 1970idí ba í an Fhraincis an t-aon teanga ar féidir úsáid i gcúrsaí gnó ó thaobh ainmnithe de. Mar shampla athraíonn comhlachtaí móra a n-ainmneacha agus iad lonnaithe i Québec de réir an dlí, m.sh. tugtar Shoppers Drug Mart ar shiopa áirithe i dToronto, ach cuirtear Pharmaprix ar bhrainse den tsiopa céanna i Montréal, agus i gCathair Québec labhraítear ar Bureau en Gros in áit Staples i Vancouver.
Bhí dhá reifreann i Québec fá dtaobh de scoilteadh ón chuid eile de Cheanada. Tharla an chéad cheann i 1980 agus an darna ceann i 1995. Ba mhór an tacaíocht a fuair siad ón Parti Québécois (na náisiúnaithe Québecois agus an páirtí polaitíochta is mó sa chúige) os rud é gurbh iadsan a chuir toiseacht leis an fheachtas. Theip orthu. Diúltaíodh an chéad cheann le 59.56% (in aghaidh neamhspleáchais) agus 40.44% (ar a shon). Léiríodh níos mó tacaíochta don reachtaíocht an dara babhta ámh, nuair a diúltaíodh í le 50.58% (ina aghaidh) agus 49.42% (ar a shon).
mion|225px|clé|Bóthar i Mont-St.-Grégoire, baile beag tipiciúil in Québec, é feistithe le haghaidh na Nollag
Leabhair
Mac Aodha Bhuí, Fionntán (1968). Anam do-chloíte Quebec. FNT.
Tagairtí
5.http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=24&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=Quebec&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&GeoLevel=PR&GeoCode=24
Doireann Ní Ghríofa
File Éireannach is ea Doireann Ní Ghríofa a scríobhann i nGaeilge agus i mBéarla. Rugadh í sa bhliain 1981 i gContae na Gaillimhe agus tógadh i gContae an Chláir í. Faoi láthair tá cónaí uirthi i gCorcaigh.
Tá dánta foilsithe aici ar irisí in Éirinn agus thar lear. Bhuaigh sí duais i gcatagóir na scríbhneoirí nua in Oireachtas na Gaeilge sa bhliain 2010, agus bhí sí ar an ngearrliosta in dhá chomórtas eile: Siarscéal sna blianta 2011 agus 2012 agus Comórtas Uí Néill sna blianta 2011 agus 2012. Fuair sí sparánacht liteartha ó Chomhairle Ealaíon na hÉireann. Is ball í den Aosdána.
Brendan Toal
Polaiteoir Éireannach ab ea Brendan Toal (1 December 1940 – ). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Naomh Gréagóir Nazianzus
Naomh is ea Gréagóir Nazianzus, a rugadh i 329 san Arianzum, an Chapadóic agus a fuair bás ar an 25 Eanáir 390, in Arianzum, an Chapadóic.
Ráth Caorthainn Beag
Is baile fearainn i gContae Thír Eoghain é Ráth Caorthainn Beag.
Réigiúin na Fraince
thumb|280px|Carte des régions de France métropolitaine Tá an Fhrainc roinnte ina 26 réigiún riaracháin (Fraincis: régions), 22 díobh sa Fhrainc mhetrapolaiteach, agus ceithre cinn díobh thar lear. Is 'comhchríoch' í an Chorsaic (Fraincis:collectivité territoriale) ach meastar í mar réigiún in úsáid phríomhshrutha, agus is mar sin a bhíonn sí léirithe ar an suíomh gréasáin INSEE. Foroinntear gach réigiún mórthíre agus an Chorsaic i rannóga (Fraincis: département) eile, agus a líon idir 2-8 in aghaidh na réigiún sa mhórthír, ach thar lear ní bhíonn ach département amháin i gceist.
Lomaire faiche
deas|220px|thumb|Lomaire faiche Is meaisín a ghearann féar é lomaire faiche (inneall bainte uaireanta).
An Ghailís
Is réigiún agus comhphobal féinrialaitheach in Iarthuaisceart na Spáinne í an Ghailís (Galiza as Gailísis agus Galicia as Spáinnis). Tá an Ghailís ag críochantacht leis an bPortáingéil agus le dhá chomhphobal féinrialaitheacha eile, mar atá, comhphobal na Caistíle agus Leon agus Comhphobal Asturias.
Tabhair faoi deara nach ionann an Ghailís sa Spáinn agus an Ghailís in Iarthar na hÚcráine in Oirthear na hEorpa. Fuair an dá réigiún an t-ainm ó na Ceiltigh, áfach, agus is ionann sanasaíocht an dá ainm, a bheag nó a mhór.
Seanstair
Bhí cónaí ar dhornán treibheanna sa réigiún roimh theacht na Rómhánach, mar a deir staraithe Clasaiceacha ar nós Strabó, Heireadótas, agus Phlinias. Dealraíonn sé gur Ceiltigh a bhí iontu, agus go raibh siad measartha cosúil le chéile ó thaobh an chultúir de. De réir na fianaise atá ann, bhí teanga Cheilteach de shórt éigin á labhairt sa Ghailís go dtí an 15ú haois.
Teacht na Rómhánach
Mar a deir Livias, d'ionsaigh na Rómhánaigh faoi cheannasaíocht Decimus Iunius Brutus an Ghailís sna blianta 137-136 roimh bhreith Chríost, ach i ndáiríre, ní raibh an chumhacht ná an cultúr Rómhánach greamaithe go ródhomhain in ithir an réigiúin i réimeas Ágastas féin. Níor chuir na Rómhánaigh mórán suime sa chúige seo ach amháin mar fhoinse mianraí is mianaigh, ach sa deireadh, rinne siad proibhinse de faoi ainm Gallaecia. Tháinig cultúr ábhartha na Rómhánach agus a dteanga isteach i ndiaidh an ghabháltais a rinne siad, agus iad ag gearradh bóithre nua agus ag cur caoi ar na cathracha, mar ba dual dó. Ní dhearna siad iarrachtaí gníomhacha teanga na mbundúchasach a bhaint dá mbéal, áfach. Sa deireadh, rinne an Chríostaíocht féin a fódú sa Ghailís, de thoradh na nasc idir an cúige agus lárionaid chultúrtha na himpireachta.
Gabháltais na Suevi agus na Moslamach
D'fhorghabh na Suevi, treibh a raibh canúint Ghearmánda á labhairt aici, an Ghailís sa bhliain 411 AD. Ba iad na Suevi a bhunaigh an chéad ríocht mheánaoiseach sa chuid seo den Eoraip i ndiaidh Impireacht na Róimhe. Sa bhliain 584, áfach, d'ionsaigh na Viseagotaigh an Ghailís faoi cheannas an taoisigh Leovigild, agus chloígh siad ríocht na Suevi. Chuir Leovigild an Ghailís le tailte a ríochta féin, ach níor éirigh leis na Viseagotaigh a dteanga a chur á labhairt go forleathan ina ríocht. Ba iad na canúintí Rómánsacha, cosúil leis an nGailísis féin, a rug an chraobh leo.
Nuair a tháinig na Múraigh - na Moslamaigh ó thuaisceart na hAfraice - le Leithinis na bPiréiní a ghabháil sna blianta 711-718, níor éirigh leo an Ghailís a chur faoi smacht. Bhí an réigiún cosúil le garastún faoi léigear ar feadh i bhfad, ach sa deireadh, tháinig Alfonso I, Prionsa Asturias, chun fortachta do mhuintir na Gailíse sa bhliain 739. Ón lá sin ar aghaidh, bhí an Ghailís ar ceann de na ríochtaí Críostaí i dTuaisceart Leithinis na bPiréiní ina raibh canúint Rómánsach á labhairt.
Ionad Oilithreachta
Sa naoú haois AD, thosaigh cultas Naomh Séamas ag éirí tábhachtach i measc na gCríostaithe, agus dá réir sin, thosaigh na hoilithrigh ag teacht go dtí Santiago de Compostela sa Ghailís, na sluaite flúirseacha acu. Inniu féin, tugann na mílte daoine Turas Naomh Séamas go Santiago de Compostela in aghaidh na bliana, agus siombalaíonn sé tábhacht stairiúil na hoilithreachta seo do na Críostaithe go dtugann na Spáinnigh "bealach Naomh Séamas" (el camino de Santiago) ar Bhealach na Bó Finne ina dteanga.
An Ghailís faoi Fhorlámhas na Caistíle
Sa bhliain 1063, roinn Ferdinand I, Rí na Caistíle, tailte a ríochta idir a chuid mac. Ba é Garcia II, Rí na Gailíse, a fuair an Ghailís, ach má fuair féin, d'fhorghabh a dheartháir, Rí na Caistíle, Alfonso VI, an cúige, agus rinne sé cuid dá ríocht féin di. Mar sin, bhí an Ghailís á rialú mar chúige de chuid Ríocht na Caistíle agus Leon ón am sin i leith, cé go raibh féinrialtas de shórt éigin aici ó am go ham.
Sa 13ú haois, thosaigh an rí Alfonso X ag cur na Caistílise chun cinn mar theanga oifigiúil sa Chaistíl. Faoin mbrú seo, tháinig meath ar shaothrú liteartha na Gailísise, agus fuair an Spáinnis an lámh in uachtar. De thoradh na forbartha seo, fágadh an Ghailísis ina canúint bhocht i mbéal chosmhuintir an chúige, agus ba é an dearcadh oifigiúil nach raibh ann ach Spáinnis bhriste.
Sa dara leath den 16ú haois, b'éigean do Bhanríon Leon agus na Caistíle, Isibéil I, cath polaitiúil a chur ar an nGailís faoi cheist na corónach. Is amhlaidh gur tháinig éilitheoir mná ar an bhfód, bean darbh ainm Juana (Siobhán), agus ba í Siobhán Phortaingéalach, bean Annraoi IV, rí na Caistíle, a máthair. Ba í Siobhán óg an t-aon pháiste amháin a rugadh dá máthair riamh, agus ba é an chuma ar an scéal gurbh ise iníon Beltrán de la Cueva, leannán leapa na banríona - sin é an tuige go dtugtaí La Beltraneja ar Shiobhán. Sa deireadh, cloíodh Siobhán agus lucht a leanúna, agus de thoradh na n-imeachtaí seo, bhain Isibéil an neamhspleáchas nó an féinrialtas dá lán foras réigiúnach sa Ghailís. Dúirt an staraí ríoga Jerónimo Zurita y Castro gurb é an rud a rinne Isibéil ná Ríocht na Gailíse a choilleadh is a cheansú.
Tháinig deireadh deifnídeach leis an nGailís mar ríocht ar leith sa bhliain 1833, nuair a haontaíodh seanríochtaí na Spáinne in aon mhonarcacht amháin. Roimhe sin, bhí seacht bproibhinse agus lár-rialtas réigiúnach sa Ghailís, ach anois, rinneadh ceithre chúige di. Cé gur tugadh aitheantas di mar "réigiún stairiúil", ní raibh an Ghailís á rialú mar shlánaonad inti féin. Bhí muintir an réigiúin míshásta leis seo, agus tháinig gluaiseachtaí ar an bhfód a bhí ag éileamh tuilleadh aitheantais do réigiúin na Spáinne.
An Rexurdimento - athbheochan an Ghailíseachais
Go luath san fhichiú haois, tháinig gluaiseacht nua ar an bhfód leis an réigiúnachas a chur chun cinn sa Ghailís: Solidaridad Gallega, nó "Dlúthpháirtíocht na Gailíse". Níor mhair an ghluaiseacht seo beo ach ar feadh na mblianta 1907-1912, ach ina dhiaidh sin, tháinig na hIrmandades da Fala, is é sin, na Cuallachtaí Teanga. Ar dtús, ní raibh iontu ach cumainn chultúrtha, ach de réir a chéile d'iompaigh siad ina ngluaiseacht náisiúnaíoch Ghailíseach. Bhí Vicente Risco agus Ramón Otero Pedrayo ar thús cadhnaíochta ag cur chultúr na Gailíse chun cinn san am. Scríbhneoir a bhí i Risco a scríobhadh aistí Gailísise faoi litríocht an domhain, mar iarracht le stádas intleachtach na Gailísise féin a ardú agus le réamhshamplaí a sholáthar do scríbhneoirí nua. Sa pholaitíocht, ba é Lois Peña Novo príomhionadaí na gluaiseachta náisiúnta. Ba í an iris úd Nós ("Sinne") a d'fhoilsíodh saothar na scríbhneoirí is na n-intleachtóirí Gailíseacha i dteanga dhúchasach an réigiúin.
Sa bhliain 1931, tháinig Dara Poblacht na Spáinne ar an bhfód. San am seo, bhí roinnt páirtithe náisiúnaíocha ag obair sa Ghailís, ach ba é an Partido Galeguista an ceann ba thábhachtaí acu. Faoi stiúir na Poblachta, cuireadh ceist an fhéinrialtais ar vóta, agus ba é toradh na pobalbhreithe gur bronnadh féinrialtas ar an nGailís. Chuir Cogadh Cathartha na Spáinne bac ar an bhféinrialtas, áfach. Cé go ndeachaigh an t-acht féin ar leabhar na reacht, níor tháinig sé i bhfeidhm riamh, nó i ndiaidh an chogaidh, ba é Francisco Franco a ghabh cumhacht, agus é go tréan in aghaidh ghluaiseachtaí féinrialtais na réigiún uile, gan trácht a dhéanamh ar na teangacha réigiúnacha. Íorónta go leor, Gailíseach a bhí ann féin, ach mhothaigh sé é féin ina Spáinneach thar aon rud eile.
Actinopterygii
Áirítear na hActinopterygii (uimhir iolra de Actinopterygius) sa rang ina bhfuil na héisc ga-eiteacha ar fáil.
An Ghailís
Deachtóireacht Franco
I ndiaidh chogadh cathartha na Spáinne, bhí Franco ag rialú na Spáinne ina dheachtóir go lá a bháis sa bhliain 1975. Chuir sé béim ar an Spáinnis mar phríomhtheanga chultúrtha agus mar shiombail do "mhórgacht na Spáinne" sna laethanta a bhí, agus ní raibh sé ceadaithe an Ghailísis a chur chun cinn mar theanga chultúrtha nó liteartha. Bhí baiclí beaga de radacaigh chlé ag cur in aghaidh na deachtóireachta faoi cheannasaithe ar nós "O Piloto" (fíorainm: Xosé Castro Veiga), ar mharaigh na póilíní míleata i Chantada é sa bhliain 1965, nó Foucellas (fíorainm: Benigno Andrade) a cuireadh chun báis in A Coruña sa bhliain 1952.
Actinopterygii
Tacaíonn spíone nó lepidotrichia, a bhíonn comhdhéanta de cnámh nó d'adharc, eiteacha na n-iasc seo, murab ionann is na heití fheolmhara liopacha atá mar chomhartha sóirt ag na héisc san aicm Sarcopterygii ag a mbíonn lepidotrichia freisin acu. Greamaíonn ga-eiteacha na n-actinopterygii do díreach leis na heilimintí cnámharlaigh neasacha  nó bunaidh, na radúlacha, a seasann don nasc nó an ceangal idir na heití seo agus an cnámharlach inmheánach (na criosanna peilbheacha agus brollaigh).
An Ghailís
Deachtóireacht Franco
Cheadaigh Franco do pholaiteoirí pragmatacha ar nós Manuel Fraga Iribarne forbairt eacnamaíoch a dhéanamh ar an réigiún, ar acht go dtabharfaidís aird ar threoracha na hEaglaise - go praiticiúil, b'ionann sin agus Opus Dei, an chuallacht eaglasta choimeádach a bhí ag comhoibriú go dlúth le Franco. Níor bhac na forbróirí eacnamaíocha sin le cúrsaí an dúlra ná le leas mhuintir an réigiúin, áfach, nó is é an dearcadh a bhí acu ná go raibh amhábhair agus acmhainní nádúrtha na Gailíse ag teastáil ón Spáinn ar fad. Mar sin, nuair a bhí an comhlacht úd Fenosa, a raibh monaplacht aige i gcúrsaí an fhuinnimh leictrigh sa Spáinn ag an am, - nuair a bhí an comhlacht sin ag tógáil dambaí hidrileictreacha sa Ghailís, bháigh sé a lán gleannta sa Ghailís, agus b'éigean do mhuintir na ngleannta sin aistriú go háit éigin eile. Faoi na himthosca seo, is iomaí Gailíseach a chuaigh ar imirce go tíortha eile san Eoraip nó i Meiriceá Laidineach féin.
Actinopterygii
Go huimhriúil, is iad na hactinopterygii an rang is mó i dtreis sna veirteabraigh, a chuimsíonn beagnach 99% de na níos mó ná 30,000 speiceas. Tá siad uileláithreach ar fud na dtimpeallachtaí mara agus fionnuisce, ón fharraige mhór dhomhain chun na sruthanna sléibhe is airde. Téann   méide na speiceas a mharthain i raon ó Paedocypris, ag 8 mm, go dtí an tIasc Gréine ollmhór, ag 2,300 kg, agus an Rámhach fad-chollainneach, ar 11 m.
An Ghailís
Deachtóireacht Franco
De réir a chéile, áfach, thosaigh cuma nua-aimseartha ag teacht ar eacnamaíocht na Gailíse. Bhunaigh Citroën monarcha gluaisteán i Vigo, agus tháinig borradh nua faoi ghnó na hiascaireachta agus na feirmeoireachta féin nuair a tugadh modhanna oibre tionsclaíocha isteach, sa déiríocht ach go háirithe, nó i stánú an éisc. Bhí ról tábhachtach ag Euloxio Gómez Franqueira san fhorbairt seo. Polaiteoir measartha a bhí ann agus é ag iarraidh idirghabháil agus eadráin a dhéanamh idir córas cumhachta Franco agus cosmhuintir na Gailíse. Theastaigh uaidh mar fhear gnó tionscal na feirmeoireachta a thabhairt chun nua-aimsearthachta sa réigiún, agus bhunaigh sé an chéad chomharchumann feirmeoireachta sa Ghailís.
Nuair a bhí réimse cumhachta Franco ag druidim chun deiridh, tháinig borradh faoin náisiúnachas sa Ghailís arís. Bhí na mic léinn ag léirsiú agus an lucht oibre is na feirmeoirí ag dul ar stailc. Sa bhliain 1972, fuair Amador Rey agus Daniel Niebla bás nuair a chuir na fórsaí slándála stailceanna faoi chois i Vigo agus in Ferrol. Ní raibh an Eaglais Chaitliceach sásta tacú le Franco a thuilleadh, ach an oiread, nó sa bhliain chéanna, d'eisigh easpag Mondoñedo agus Ferrol, Miguel Anxo Araúxo Iglesias, tréadlitir inar cháin sé cruálacht na bhfórsaí slándála. Ba é ba spreagadh don tréadlitir seo ná gur maraíodh beirt fhear oibre nuair a tháinig na póilíní míleata go Bazán - comhlacht longcheártaíochta in Ferrol - le léirsiú na bhfear oibre a stopadh.
Actinopterygii
Saintréithe
Bíonn éisc ga-eiteacha le fáil i bhfoirmeacha éagsúla go leor. Taispeántar sa léaráid, ar thaobh na láimhe clé, na gnéithe is mó den iasc ga-eiteach tipiciúil
An Ghailís
I nDiaidh Franco
I ndiaidh do Franco bás a fháil, tháinig an daonlathas ar ais go dtí an Spáinn, agus mar chuid den fhorbairt seo, fuair an Ghailís a féinrialtas ar ais, rud a socraíodh i Reacht Féinrialtais na Gailíse sa bhliain 1981. Is éard a deirtear i dtús an Reachta ná: Ós náisiúntacht stairiúil í an Ghailís, gairtear Comhphobal Féinrialaitheach de, le go mbeidh féinrialtas aici de réir mar a fhorálann Bunreacht na Spáinne agus an Reacht seo. Bíonn náisiúnachas Gailíseach le haithint i saol polaitiúil na Gailíse go fairsing, ach is é Bloc Náisiúnaíoch na Gailíse (Bloque Nacionalista Galego) an t-aon pháirtí náisiúnaíoch amháin a bhfuil tábhacht leis ó thaobh na vótála de. Páirtí clé atá ann a bunaíodh sa bhliain 1982, nuair a tháinig roinnt páirtithe clé le chéile faoi stiúir Xosé Manuel Beiras, ollamh le heacnamaíocht agus duine d'intleachtóirí móra na Gailíse san fhichiú haois.
Actinopterygii
Aicmiú
Go traidisiúnta bhí na hactinopterygii roinnte i bhfo-aicmí  'Chondrostei'  agus  'Neopterygii' . Bhí na Neopterygii, faoi seach, roinnte sna hinfrearanganna  'Holostei'  agus  'Teleostei' . Tugann roinnt fianaise moirfeolaíocha le fios go bhfuil na Neopterygii paraifíliginiteach; mar sin féin, d'eagraigh obair le déanaí, bunaithe ar ord na dtacsón, an seicheamh éabhlóideach síos go dtí leibhéal an oird, bunaithe go príomha ar an stair fhada an staidéir moirfeolaíocha. Tá an t-aicmiú seo, mar aon le tacsanomaíocht ar bith eile, bunaithe ar taighde fíliginiteach,ata ag síorathrú.
An Ghailís
I nDiaidh Franco
Sna blianta 1990-2005, bhí an rialtas agus an parlaimint réigiúnach, an Xunta, faoi smacht an Partido Popular, nó Páirtí an Phobail, arb é páirtí coimeádach na Spáinne é. Ba é Manuel Fraga Iribarne, a bhí ina Aire agus ina ambasadóir i mblianta Franco, a bhí i gceannas ar rialtas na Gailíse san am. Sa bhliain 2002, chuaigh an Prestige, tancaer mór artola, i dtóin phoill in aice le cósta na Gailíse, agus rinne an artola dochar mór do dhúlra an chósta. Bhí muintir na Gailíse den bharúil nach ndearna Fraga a dhícheall leis an gcósta a ghlanadh ná leis an dlí a chur ar na daoine a bhí freagrach as an doirteadh, agus i dtoghcháin na bliana 2005, chaill an Partido Popular an dearbhthromlach sa pharlaimint réigiúnach, agus thit an chumhacht le comhrialtas na Sóisialaithe (PSdeG nó Partido dos Socialistas de Galicia nó Páirtí Sóisialach na Gailíse, arb é craobh Ghailíseach an pháirtí Shóisialaigh uile-Spáinnigh, PSOE) agus na Náisiúnaithe (BNG). Ó ba é PSdeG an páirtnéir sinsearach sa chomhrialtas, rinneadh Uachtarán na Gailíse de chathaoirleach an pháirtí sin, Emilio Pérez Touriño. Fuair Anxo Quintana, cathaoirleach na náisiúnaithe, suíochán an Leas-Uachtaráin. I dtoghcháin na bliana 2009, tháinig an PP i seilbh na cumhachta arís, agus is é an coimeádach Alberto Núñez Feijóo an tUachtarán inniu.
Actinopterygii
Aicmiú
Céad-Láithreáin Siolúracha atá ar marthain
An Ghailís
Teanga
mionsamhail|deas|290px|An Ghailísis. Is iad an Spáinnis agus an Ghailísis (Galego) na teangacha a labhraítear sa Ghailís. Teanga Rómánsach í an Ghailísis, is é sin, teanga a d'fhorbair as an Laidin labhartha. Tá gaol aici leis an Spáinnis chomh maith, ach is í an Phortaingéilis an teanga is gaolmhaire léi. Bhí an Spáinnis ar an t-aon teanga oifigiúil ar feadh níos mó ná ceithre chéad bliain (ón gceathrú haois déag go dtí an naoú haois déag), ach i ndiaidh bhás Franco, fuair an Ghailísis ar ais a stádas oifigiúil sa tír agus í á múineadh sna scoileanna Gailíseacha chomh maith leis an Spáinnis inniu. Tá muintir na Gailíse ar aon fhocal gur chóir an teanga a choinneáil á labhairt agus a stádas a ardú sa tsochaí.
Ar dtús, aon teanga amháin - an teanga Gailísise-Portaingéilise - a bhí i gceist leis an nGailísis, agus í á labhairt sa Ghailís féin agus taobh thuaidh den abhainn úd Douro - is é sin, sa chuid is faide thuaidh den Phortaingéil, de réir thíreolaíocht ár linne féin. Sa Mheánaois, thosaigh an dá theanga ag scaradh ó chéile, agus chuir an scarúint pholaitiúil luas leis an bhforbairt seo. Inniu féin, tá an dá theanga an-chosúil le chéile. Faigheann muintir Thuaisceart na Portaingéile furasta adhmad a bhaint as an nGailísis labhartha, ach bíonn sé níos deacra ag muintir an deiscirt.
Tíreolas
thumb|250px|Armas na Gailíse Ón 15ú aois go dtí 1833 roinneadh an tír i seacht gcúige:
Is iad Vigo, A Coruña, Pontevedra, Lugo, Ferrol, Ourense, agus Santiago de Compostela, na príomhchathracha is tábhachtaí. Is í Santiago de Compostela príomhchathair an réigiúin agus cathair an Easpaig. Freisin is é an áit ina chríochnaíonn an "camino de Santiago", an ionad oilithreachta crábhaidh is cáiliúla ón méanaois.
<br \>
Ó thaobh na tíreolaíochta de, an rud is tábhachtaí mar gheall ar Galicia ná na heangacha ar an gcósta, inbhir a bháígh le héirí leibhéil an t-uisce tar éis na hoighearaoise dheireanaí. Glaonn siad "rías" orthu agus tá siad roinnte sna Rías Altas, Rías Medias, agus Rías Baixas. Cónaíonn cuid mhaith den phobal in aice na Rías Baixas, áit a bhfuil cathracha lárnacha móra, ina measc Vigo agus Pontevedra. Tá na rias tábhachtach don iascaireacht agus dá bharr sin, tá an cósta an-tábhachtach do na hiascairí. Tagann a lán turasóirí chun na radharcanna iontacha a fhéicéal. Glaotar "A Costa do Marisco" (sé sin: "An Cósta Bia mara") in Gailísis) ar an chuid ghlas seo den Spáínn.
Foinsí
An Vicipéid as Béarla tar éis chuid mhaith de aistrithe; http://en.wikipedia.org/wiki/Galicia_%28Spain%29
Sléibhteoireacht
Stair
Tá fianaise ann gur dhreap daoine sna hAlpa chomh fada siar agus 5,300 bliain ó shin, mar is léir ón mumaí a bhfuarthas i Meán Fómhair 1991 sna hAlpa Ötztal, in aice le Hauslabjoch ar an teorainn idir an Ostair agus an Iodáil.
Naisc sheachtracha
Klättring
Leabhar Gabhála na hÉireann
Is cnuasach dánta agus scéalta próis é Leabhar Gabhála na hÉireann (Meán-Ghaeilge Lebor Gabála Érenn) a mhaíonn gur stair na hÉireann agus na nGael é, ó chruthú an domhain go dtí an mheánaois. Caomhnaítear roinnt leaganacha, an ceann is luaite tiomsaithe ag scriobhneoir anaithnid san 11ú haois, le scéalta ársa an béaloidis.
Meascán de stair, miotaseolaíocht, finscéal, béaloideas agus staireagrafaíocht Chríostaí atá i gceist. Glactar leis gur cumadh an saothar mar aithris ar chuntas an Bhíobla ar bhunús chlann Iosrael.
Insíonn an Leabhar Gabhála gur lonnaigh (nó 'ghabh') sé dhream ceann ar cheann in Éirinn: muintir Ceasrach, muintir Pharthaláin, Neimhidh, na Fir Bholg, na Tuatha Dé Danann, agus an Chlann Mhíle. Díothaíodh an chéad cheithre dhream, nó b'éigean dóibh Éire a thréigeadh. Seasann an chúigiú dream do (dhea)dhéithe págánach na hÉireann, agus an séú dream dosna Gaeil féin. Tá dream eile ann sna scéalta, na Fomhóraigh, a sheasann ar an taobh dorcha den fhórsa.
Meastar inniu gur miotas nach mór é an Leabhar Gabhála. Is amhlaidh go bhfuil sé bunaithe ar bhréagstair Chríostaí den mheánaois, ach faightear ann chomh maith roinnt de mhiotaseolaíocht réamhChríostaí na nGael. Creideann scoláirí go raibh sé mar chuspóir ag na scríbhneoirí ná stair eipice na hÉireann a chumadh arbh fhéidir a chur ar chomhchaighdeán le staraithe na nIosraelíteach nó na Rómhánach, agus a thug miotas págánach le chéile le cruinneshamhail Chríostaí na staire. Creidtear, mar shampla, go bhfuil sé ghabháil ann chun bheith mar an gcéanna le "Sex Aetates Mundi". Maítear go bhfuil an Leabhar Gabhála "an-údarásach ... scríofa chun an bhearna idir an chruinneshamhail Chríostaí agus réamhstair na hÉireann a dhruidim".
Bunúis
In anailís chriticiúil le Thomas F O'Rahilly, maíonn sé go raibh aidhm faoi thrí ag an Leabhar Gabhála na hÉireann (LGÉ):
''ar dtús, na daoine a aontú á ghlanadh cuimhní cinn d'iardhreamanna eitneacha; sa dara, tionchar na reiligiúin págánacha a laghdú á thiontú a ndéithe ina ndaoine daonna; agus dá tríú háit,  ginealaigh a chumadh ina cuireadh  go furasta ríshleachta éagsúla na nGael
Moladh gur iarracht is ea é an saothar um stair scríofa na nGael a chumadh, den chineál céanna mar a chum na hIosraelítigh dóibh féin sa Sean-Tiomna. Chuir paraidímí bíobalta scéalta réamh-dhéanta ar fáil do na scríbhneoirí le measctha le miotais phágánacha Gaelacha. Dá réir sin, faightear sinsir na nGael faoi dhaoirse i dtír iasachta, ag teitheadh ar deoraíocht, ag fánaíocht san fhiántas, agus ag fáil radharc ar an "Tír Tairngire" ó fhad i gcéin.
Is amhlaidh go raibh tionchar ar leith ag ceithre shaothar áirithe Críostaí ar fhorbairt an LGÉ:
Níor scriosadh riamh go hiomlán ámh na hábhair réamhChríostaí. Déantar cur síos i ndán amháin, mar shampla, conas a ghlac roinnt bandéithe na dTuath Dé fir chéile as na Gaeil agus iad tagtha mar ionróirí in Éirinn. Furthermore, the pattern of successive invasions is reminiscent of Timagenes of Alexandria's account of the origins of the Gallach of continental Europe. Luaite ag an staraí den 4ú haois, Ammianus Marcellinus, déanann Timagenes (1d aois RC) cur síos ar na Gallaigh, conas a cuireadh an ruaig orthu óna dtíortha dúchais in oirthear na hEorpa ag sraith cogaí agus tuilte.
Caomhnaítear inniu óna 7ú agus 8ú haoiseanna blúirí líonmhara de stair mhiotasach na hÉireann. Ina sraith léachtaí Lectures on the Manuscript Materials of Ancient Irish History, déanann Eugene O'Curry, Ollamh le Stair Ghaelach agus Seandálaíocht ag Ollscoil Chaitliceach na hÉireann cur síos ar na genres éagsúla lóiste sna lámhscríbhinní úd:
Inimirce nó teacht choilíneachta ab ea Tochomladh; agus faoin ainm seo, déantar cur síos ar choilíneachtaí Parthalon, Nemedh, na Firbolgs, na Tuatha Dé Danann, na Milesians, srl., isteach in Éirinn, i scéalta dá gcuid féin. Is amhlaidh gur tiomsaíodh an luathchuid de na Leabhair Ghabhála éagsúla ó bhuntaifid na scéalta ársa seo.
Caomhnaítear an cur síos is luaite de bhréagstair na hÉireann atá ar marthain san Historia Brittonum nó " Stair na mBriotanach," a creidtear tráth gur scríobh an sagart Breatnach Nennius in 829–830 é. Tá dhá cur síos ar leith ann sa téacs seo de luathstair Gaelach. Sa chéad chuid, tagann sraith choilíneachtaí de chiníocha réamhCheilteacha ón Ibéir go hÉirinn, gach ceann acu a fhaightear san LGÉ. Sa dara cuid, déantar cur síos ar bhunúis an Chlainne Mhíle, conas ar chloígh siad an tír agus ar éirigh siad ina sinsir na nGael go léir. Rinneadh tuilleadh forbartha ar an dá scéal seo ag staraithe-filí Gaelacha i rith na 9ú haoise. Sna 10ú agus 11ú haoiseanna, scríobhadh roinnt dánta fada stairiúla, agus seo a leanas ceithre údar agus a ndánta mar a fhaightear sa leagan 11ú haois den LGÉ:
Déanach san 11ú haois, is amhlaidh gur tharraing aon scoláire amháin gan ainm na dánta seo agus go leor eile le chéile, agus chuir sé go healaíonta iad i gcreatlach phróis MheánGhailge, idir a chumadh féin agus foinsí níos sine nach mhaireann (.i. na tochomlaidh luaite thuas ag an gCamhraí).
Foinsí agus leaganacha
Ón tús, is léir gur leabhar an-cháiliúil agus údarásach é an LGÉ, ag éirí go tapaidh ina shaothar canónta. Athraíodh téacsanna níos sine um bheith maraon lena leagan na staire, agus scríobhadh a lán dánta nua agus cuireadh isteach ann. Laistigh de chéad bhliain dá thiomsú, bhí raidhse cóipeanna agus leaganacha, leis an oiread is 136 dán eatarthu. Caomhnaítear inniu cúig athleagan den leabhar, le fáil in deich go fiche lámhscríbhinn meánaoiseach:
Seo á leanas achoimre de lámhscríbhinní atá ar marthain ina bhfaightear leaganacha den LGÉ iontu. Is as an eagrán criticiúil le R. A. S. Macalister iad an chuid is mó desna giorrúcháin (féach foinsí thíos lá haghaidh sonraí):
Nualéirmheas
Ar feadh na gcianta, glacadh leis an LGÉ gan cheist ar bith mar chur síos cruinn iontaofa ar stair na hÉireann. Chomh deireanach is an 17ú haois, bhain Seathrún Céitinn leas as agus a shaothar Foras Feasa ar Éirinn á scríobh aige, agus maraon go mór ag údair Annála na gCeithre Máistrí.
Le déanaí ámh, rinneadh iniúchadh níos criticiúla ar an saothar. De réir scoláire an lae inniu, cuid de "nós cumadóireachta stairiúla, nó bréagstair" is ea é. Scríobh eile go bhfuil sé "gan bhunús", ag lua a "fhinscéalaíochta" le háireamh, while acknowledging that it "embodies some popular traditions." Léirigh an seandálaí Éireannach R. A. Stewart Macalister, a d'aistrigh an leabhar go Béarla,  drochmheas ar leith don leabhar: "Níl le fáil sa saothar iomlán, aon mhionsonra fíorstairiúil amháin". Mhaolaigh Macalister níos deireanaí a thuairim.
Cé go bhfuil an chuid is mó de scoláirí den tuairim gur miotas seachas stair é an saothar, molann roinnt eile go bhfuil sé bunaithe cé go garbh ar fíor-imeachtaí. Sna 1940í, chruthaigh T. F. O'Rahilly samhail de réamhstair na hÉireann bunaithe ar a chuid anailís den LGÉ i dteannta leis an nGaeilge ársa. Mhol sé go raibh ceithre rabharta imircí de dhreamanna Ceilteacha: na of the Cruthin(c. 700–500 RC), na Builg nó Érainn (c. 500 RC), ba Laigin, Fir Domnann agusFir Gálioin (c. 300 RC), agus na Gaeil (c. 100 RC). Tá sé den tuairim go raibh roinnt ionraí san LGÉ bunaithe ar siúd, ach gur chum na scríbhneoirí cuid eile dóibh. Molann sé chomh maith gur lean na ciníocha réamhCheilteacha na hÉireann faoi rath ar feadh na gcianta i ndiaidh 100 RC.
Ina leabhar The White Goddess (1948) leis an bhfile agus miotaseolaí Robert Graves, cháin sé Macalister (lena raibh sé i mbun comhfhreagrais ar an ábhar siúd) agus mhaígh gur "sochreidte ó thaobh seandálaíochta de" iad roinnt traidisiúnta an LGÉ. Tá neart cáinte tarraingthe ag The White Goddess féin ámh ag seandálaithe agus staraithe.
Aistríodh an LGÉ go Fraincis i 1884. Rinne R. A. Stewart Macalister an chéad aistriúchán iomlán idir 1937 agus 1942, in éineacht le apparatus criticus, nótaí agus réamhrá le Macalister ina phléann sé a thuairim gur cónaidhmiú dhá bhunfhoinse é an LGÉ: Stair na nGael, bunaithe ar stair na nIosraeilíteach san tSeanTiomna, agus cur síos ar roinnt lonnaíochtaí réamh-Gaeleacha. Cuireadh an dara isteach i lár an chéad, ag briseadh an scéil ag céim chinniúnach. Mhol Macalister gur shaothar léannta as Laidin ab sa an chéad téacs darbh ainm Liber Occupationis Hiberniae. Mhíneodh seo an fáth nach bhfuil ach aon "ghabháil" amháin san teideal Gaeilge, cé go bhfuil a sé inste sa leabhar.