cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Breisia
mion|Breisia [[Basalt|basailt ó Las Palmas sna hOileáin Chanáracha sa Spáinn]] Carraig gharbh dhríodrach, meascán atá comhdhéanta as carraig ghéar, táite le chéile ag maitrís mhínghráinneach. Tarlaíonn sé de ghnáth trí phróisis áitiúla cosúil le maidhmeanna talún is éascthaí geolaíocha a scoilteann na carraigeacha.
Landnámabók
mion|deis|Leathanach as an lámhscríbhinn [[párpháipéar|phárpháipéir den Landnáma san Institiúid Léinn Íoslainnigh Árni Magnússon i Reykjavík, Íoslainn]]
Saothar meánaoiseach Íoslainnise is ea Landnámabók (, "An Leabhar Lonnaíochtaí"), giorraithe scaití go Landnáma, a dhéanann chur síos ar lonnú (landnám) na hÍoslainne ag Lochlannaigh sna 9ú agus 10ú haoiseanna.
Ábhar
Tá an Landnámabók roinnte ina chúig mhír agus níos mó ná 100 alt. Insítear sa chéad chuid conas a aimsíodh an t-oileán, le 435 fir (landnámsmenn) ar dtús sa tuaisceart agus san iardheisceart. I ndiaidh sin, áirítear na lonnaitheoirí uile ceathrún ar cheathrún, thiar thuaidh thoir theas, 3,000 duine agus 1,400 lonnaíocht san iomlán. Rianaítear ann eachtraí tábhachtacha agus startha agus ginealaigh clann sa 12ú haois isteach. Feictear gearrscéalta anseo agus ansiúd.
Moltar aon údar amháin ag daoine áirithe, agus creidtear eile gur cumadh é ag þing (tionóil). Is foinse luachmhar é fós ar stair agus ginealach mhuintir na hÍoslainne.
Leaganacha ar marthain
Níl an chéad chóip ar marthain. Téann na cóipeanna is sine siar go dtí an chéad leath den 13ú haois. Tháinig an chéad lonnaitheoirí Lochlannacha go dtí an Íoslainn idir na blianta 870 agus 930, ach déanann an Landnámabók trácht ar a muintir chomh déanach is an 11ú haois.
Tá cúig leagan mheánaoiseacha ann den Landnámabók atá ar marthain:
An Corrán Buí
Is sráidbhaile é an Corrán Buí. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Pat Edo
Is amhránaí gaspal ón Nigéir í Patience Edonmhiaye, ar a dtugtar an t-ainm stáitse Pat Edo, (rugadh 12 Nollaig 1980 i Stát Edo na Nigéire). Sa bhliain 1990, tháinig sí chun suntasachta lena céad albam “His Name Is Jesus”. Thosaigh sí ag canadh le cór nuair a bhí sí seacht mbliana d’aois, agus thug sí cuairt ghairmiúil ar an Ollainn agus d’éirigh léi a céad albam a thaifead ansin.
Caerllion
Baile i Casnewydd, an Bhreatain Bheag, is ea Caerllion, 21 km ó Caerdydd agus 196 ó Londain. Tá daonra 7,871 ann, agus tá 774 (9.8%) in ann Breatnais a labhairt.
Seirbhís Oideachais Leanúnaigh agus Scileanna (SOLAS)
Is é An tSeirbhís Oideachais Leanúnaigh agus Scileanna (SOLAS) an ghníomhaireacht stáit a bhfuil an dualgas air chun earnáil Bhreisoideachais agus Oiliúna a thógáil chun todhchaí na hÉireann a thiomáint chun cinn. Tá athrú ar an earnáil bhreisoideachais á stiúradh ag SOLAS trí chláir a chistiú, a chomhordú agus tacú leo atá dírithe ar riachtanais ár bhfoghlaimeoirí, ár bhfostóirí agus ár sochaí.
Eagraíocht
Bunaíodh SOLAS ar 27 Deireadh Fómhair 2013. Tá a shainordú leagtha amach san AN tACHT BREISOIDEACHAIS AGUS OILIÚNA, 2013. I measc feidhmeanna eile amhail taighde, faireachán agus comhordú ar sholáthar breisoideachais agus oiliúna, cuireann sé airgead ar aghaidh freisin chuig boird oideachais agus oiliúna agus comhlachtaí eile atá ag gabháil do sholáthar clár breisoideachais agus oiliúna. clé|mion|FÁS, [[Muineachán|Muineacháin]] Bunaíodh na sé déag bhord oideachais agus oiliúna (BOOanna) ar lánscor na 33 Coiste Gairmoideachais (CGO). Ag thart ar an am céanna díscaoileadh FÁS freisin, an t-údarás náisiúnta oiliúna agus fostaíochta a bunaíodh i 1987. Ghlac an Roinn Coimirce Sóisialaí an fhreagracht ó FÁS as Seirbhísí Fostaíochta Pobail agus breis 800 iarfhoireann FÁS. Sa bhliain 2014, tugadh chun críche go rathúil aistriú an iar-Líonra d’Ionaid Oiliúna FAS, a 600+ ball foirne agus áiseanna oiliúna chuig na boird oideachais agus oiliúna nuabhunaithe.
John Kenneth Galbraith
Eacnamaí mór le rá as Meiriceá ab ea John Kenneth Galbraith (15 Deireadh Fómhair 1908 – 29 Aibreán 2006). Ba as Ceanada dó ó dhúchas, ach fuair sé a chuid oiliúna in Ollscoil Berkeley, agus chaith sé a shaol ag obair sna Stáit Aontaithe.
Seirbhís Oideachais Leanúnaigh agus Scileanna (SOLAS)
Eagraíocht
Cuireann BOOanna a fhaigheann cúnamh deontais ó SOLAS thart ar 270,000 áit ar fáil ar 20,000+ cúrsa breisoideachais agus oiliúna in aon bhliain amháin.
John Kenneth Galbraith
Thuill a leabhar The Affluent Society an-cháil dó nuair a foilsíodh é i 1958 tar éis dó deich mbliana a chaitheamh ag obair in Ollscoil Harvard. Léirigh sé sa leabhar conas gur éirigh na Stáit Aontaithe saibhir san earnáil phríobháideach ach gur fhan siad bocht san earnáil phoiblí.
Seirbhís Oideachais Leanúnaigh agus Scileanna (SOLAS)
Eagraíocht
Riarann ​​SOLAS córas printíseachta na hÉireann freisin. Foilsíonn SOLAS plean seirbhísí bliantúil ina leagtar amach cad iad na cúrsaí breisoideachais agus oiliúna a chuirfear ar fáil sna sé BOO déag in aon bhliain amháin agus cé mhéad a chosnóidh na cúrsaí sin.
Troisième République (An Fhrainc)
Ba í an Troisième République (Gaeilge: 'An Tríú Poblacht') an córas rialtais a bhí i bhfeidhm sa bhFrainc ón mbliain 1870 go dtí an bhliain 1940. Do bunaíodh an Tríú Poblacht i ndiaidh chliseadh na Fraince sa gcogadh idir an Fhrainc agus an Phrúis, rud a chur deireadh leis an Second Empire (Gaeilge: 'Dara hImpireacht na Fraince'), agus ba é Réimeas Vichy a tháinig i ndiaidh na Tríú Poblachta féin.
John Kenneth Galbraith
Chaith Galbraith tréimhsí ag obair le ceathrar uachtarán, Franklin D. Roosevelt, Harry S. Truman, John F. Kennedy agus Lyndon B. Johnson. Chaith sé cúpla bliain ina ambasadóir san India, 1961–63.
Troisième République (An Fhrainc)
mion|clé|[[Léon Gambetta, agus an Tríú Poblacht á fógairt aige, in Hôtel de ville de chathair Pháras, ar an 4ú lá de Mheán Fómhair sa mbliain 1870.]]
An chéad chóras rialtais a raibh rath fadtréimhseach air sa bhFrainc ó thús Réabhlóid na Fraince sa mbliain 1789 ab ea an Troisième République. I gcaitheamh na mblianta a tháinig i ndiaidh thurnamh mhonarcacht na Fraince, do bunaíodh seacht gcóras rialtais sa bhFrainc: trí mhonarcacht bhunreachtúla; dhá phoblacht, a mhair dhá bliana déag agus ceithre bliana; agus dhá impireacht. Tugann na deacrachtaí a bhí agesna Francaigh teacht ar chóras rialtais buan soiléiriú ar bhraiteoireacht na hAssemblée nationale (Gaeilge: 'An Tionól Náisiúnta'), ónar theastaigh naoi mbliana - ón mbliain 1870 go dtí an bhliain 1879 - chun deireadh oifigiúil a chur leis an mbunreacht monarcachta a bhí i bhfeidhm roimh thús an Chogaidh Fhranc-Phrúisigh agus bunreacht nua, sin le rá an tríú bunreacht poblachta, a mholadh.
Is as bua na Prúise ar an bhFrainc a tháinig an Tríú Poblacht, agus is fé scáth an aighnis a bhí idir an Ghearmáin agus an Fhrainc a mhair an Phoblacht go dtí gur tháinig deireadh léi ar an 11ú lá d'Iúil sa mbliain 1940, lá ar dhein an Marascal Pétain chef de l'État français (Gaeilge: 'Ceann Stát na Fraince') dó féin.
An Aithin
Tá 4.5 milliún duine ina gcónaí sa chathair faoi láthair, níos mó ná an tríú cuid de dhaonra na Gréige. Bhí na chéad Cluichí Oilimpeacha nua-aimseartha ar siúl sa chathair sa bhliain 1896 agus iad ar siúl ann den dara huair sa bhliain 2004.
Stair
thumb|left|200px|An Partanón Téann stair na cathrach siar go dtí an Chlochaois. Bhí an Aithin ar na cathairstáit ba chumhachtaí i gcaitheamh Ré Órga na Sean-Ghréige, idir na blianta 500 is 336 RCh. Ba í an Acrapail nó dún ard áit mhór na ndeasghnáth. Ba é an Partanón, teampall Ataene, an t-áras ba mhó sa chathairstát, agus dealbh Ataene a bhí timpeall ar 10 méadar ar airde in aice leis. Ba é Peiricléas ceannaire na hAithine nuair a bhí an chathair i mbuaic a réime.
Zhuang (dream eitneach)
Is iad na Zhuang (na Bouчcueŋь nó na Bouxcuengh ina dteanga féin; 壮族 nó Zhuàngzú i Sínis) an ceann is líonmhaire de na mionlaigh eitneacha neamh-Shíneacha sa tSín. Tá timpeall ar ocht milliún déag acu ann, agus an chuid is mó acu ina gcónaí i gCúige Guangzi i nDeisceart na Síne, áit a bhfuil féinrialtas dá gcuid féin acu. An teanga a labhraíonn siad, baineann sí le cine na dteangacha Tai-Kadai, agus gaol éigin aici leis an Téalainnis, mar sin. thumb|clé
An Aithin
Ainm
Meastar go bhfuil baint idir ainm na cathrach agus an bandia Aitéiné. An Àithne a deirtear i nGaeilge na hAlban, agus Yn Atheen i nGaeilge Mhanann.
Marjorie Estiano
Aisteoir Brasaíleach is ea Marjorie Dias de Oliveira (8 Márta, 1982 a rugadh í).
Caersws
52.516°N, -3.4282°W
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Caersws, 116.4 km ó Caerdydd agus 252 ó Londain. Tá daonra 1,530 ann, agus tá 324 (21.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Peter McReynolds
Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Peter McReynolds (Peadair Mac Raghnaill). Is ball é de Pháirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Bhéal Feirste Thoir, ó 2022 ar aghaidh.
Cluainte Cille
Is sráidbhaile iad Cluainte Cille. Tá an baile suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
S. Subramania Iyer
clé|mion Dlíodóir, breitheamh agus feachtasóir ar son shaoirse na hIndia ab ea S. Subramania Iyer (Tamailis: சுப்பையர் சுப்பிரமணிய ஐயர்; 1 Deireadh Fómhair 1842 – 5 Nollaig 1924)) ar a tugadh an "Grand Old Man of South India".
Saol
Bhí Iyer ina dhlíodóir ó 1869 go dtí 1888. Ceapadh ansin ina phléadálaí rialtais é, sa bhliain 1891 ina bhreitheamh gníomhach agus sa bhliain 1895 ina bhreitheamh de chuid Ard-Chúirt Madras (Chennai inniu). Sa bhliain 1907 a d'éirigh sé as, agus é ina Phríomh-Bhreitheamh.
Bhí Iyer ar dhuine de bhunaitheoirí na Comhdhála Náisiúnta sa bhliain 1885 .Ghlac sé pháirt ghníomhach inti go dtí gur ceapadh ina bhreitheamh é. Ghlac sé leis an iarratas a rinne Annie Best air a bheith ina Uachtarán ar Chonradh na hUile-India um Rialtas Dúchais tráth ar bunaíodh é sa bhliain 1916.
De bharr an cheangail a bhí ag Iyer le Besant agus leis an gConradh, go pointe áirithe toisc go raibh spéis aige sa diasúnacht, sheas sé an fód in éadan an Rialtais. D'éirigh sé níos míleataí de réir a chéile agus thug sé suas a ridire acht sa bhliain 1918.
Bhí Iyer ina phátrún ar an ardoideachas agus staidéar creidimh Hiondúch, chomh maith le scoláireacht an dlí san India Theas.
Éire
Bhí an-suim ag Subramania Iyer i gcúrsaí in Éirinn ar feadh a shaoil. Chuaigh na himeachtaí in Éirinn sna 1900idí go mór i bhfeidhm ar Iyer roimh a bhás.
Sœur Emmanuelle
Bean rialta Fhrancach ba ea Sœur nó Siúr Emmanuelle, N.D.S. (née Madeleine Cinquin 16 Samhain 1908 – 20 Deireadh Fómhair 2008). clé|mion|Asmae 2019 clé|mion|ar 'Trône du Roi de la Forêt' sa bhliain 2000
Polaplóideacht
Riocht in orgánach ar leith ina mbíonn níos mó ná an dá thacar normálta crómasóm homalógach a fhaightear in orgánaigh dhioplóideacha. An-choiteann i bplandaí. Tarlaíonn sí nuair a mhacasamhlaítear na crómasóim uile taobh istigh den núicléas ach nach dtarlaíonn deighilt an núicléis ina dhiaidh sin mar is gnách. Is féidir go mbeidh 3 thacar (trioplóideach), 4 thacar (teitreaplóideach), nó fiú 8 dtacar (ochtaplóideach).
Sœur Emmanuelle
Saol
Chaith Siúr Emmanuelle an chuid is mó dá saol ag maireachtáil leis na daoine ba bhoichte, go háirithe i gCaireo, lucht na ngiobal nó iad siúd a mhaireann ar pé rud a fhaigheann siad ar na sráideanna. ‘Mo mhuintir féin,’ a thugadh sí orthu. Ba mhór an meas a bhí ag muintir na Fraince ar a cuid oibre agus ar an mbealach in ar éirigh léi idir pholaiteoirí agus lucht na meán cumarsáide a spreagadh chun cabhrú léi. Tá bonneagar fágtha ina diaidh aici a chinntíonn go leanfar leis an obair ar chuir sí tús léi. clé|mion D’insíodh sí go minic an scéal gur shocraigh sí lá gur cheart di a chur in iúl don phápa, Eoin Pól II a bhí ann, go raibh sí ag cur frithghinniúint ar fáil do na mná a bhí faoina cúram. Scríobh sí chuige agus thug sí an litir do chara dílis léi ag rá, ‘Déan cinnte go dtugann tú féin an litir seo dó.’ Nuair nár tháinig aon scéal ar ais ón phápa ag cur dogma na heaglaise i gcuimhne di, dúirt sí gur ghlac sí leis go raibh an pápa ar aon intinn léi maidir lena raibh ar siúl aici.
Fuair an tSiúr Emmanuelle bás sa bhliain 2008 agus í beagnach céad bliain d’aois.
Polapróipiléin
Teirmeaplaisteach a dhéantar trí phróipéin (própailéin) a shreabhadh thar aigéad fosfarach (a fheidhmíonn mar chatalaíoch) ag teocht réasúnta ard, nó a rith trí heaptán le catalaíoch. Úsáidtear í mar ábhar múnlaithe nó scannán easbhrúite.
Caerwys
53.2463°N, -3.3061°W
David Brooks
Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é David Brooks (Dáithí de Brúc). Is ball é de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Bhéal Feirste Thoir, ó 2022 ar aghaidh.
Liosta na Leabhar Gaelach
mion|Anéis Bhirgil, leabhar a haon maille le brollach, míniughadh is foclóir. An tAthair [[Pádraig Ua Duinnín M.A. D.Litt. do chuir i n-eagar.]]
mion|Seamus Ó Grianna - Cith is Dealán Seo é liosta na leabhar Gaelach. Leabhair iad atá scríofa i gceann de na teangacha Gaelacha, mar atá, Gaeilge na hÉireann, Gaeilge na hAlban, nó Gaeilge Mhanann, nó leabhair i dteangacha eile a thugann cur síos ar na teangacha seo nó ar ábhar Gaelach, is é sin, béaloideas, nósanna, miotaseolaíocht ná stair na bpobal a labhraíonn ceann de na teangacha Gaelacha. Tá na leabhair go léir in ordú aibítreach de réir an teidil.
A
mion|An Cléireach - [[Darach Ó Scolaí]]
B
mion|Astronár - [[Piaras Béaslaí|Piaras Beaslaí]]
D
thumb|right|Seán Ó Mulláin (1953). "An Dubhchrónach  Clúdach an leabhair.   Oifig an tSoláthair
S
thumb|right|Clúdach an leabhair agus pictiúr le Jack B. Yeats díreach i lár báir
Breith anabaí
Deireadh toirchis gan an féatas a bheith beo. Meastar go dtarlaíonn sé am éigin le linn toirchis i 15% de chásanna cruthaithe, suas le 50% de na cásanna go léir.
Mínormáltacht sa bhféatas, an phlacaint nó an bhroinn, galar ag an máthair nó drugaí a bheith tógtha aici: seo iad na cúiseanna a luaitear léi.
mion|clé|[[Bíosún Meiriceánach|bíosún agus breith anabaí]]
Jack Butler Yeats
Ba é an mac is óige é den phortráideoir Éireannach John Butler Yeats, agus an file William Butler Yeats, a bhuaigh an Duais Nobel, ina dheartháir aige.
Ealaíon
Ba é an téama is iomadúla a bhí ag Yeats ná 'Iarthar na hÉireann' agus 'teach a óige', i Sligeach. thumb|Léaráid a rinne Jack B. Yeats don leabhair 'Ceachta beaga Gaedhilge' Tá an ráiteas seo a leanas faoin léaráid; "Tá bhur sicín sa tsligh orm."
Impiriúlachas teanga
Sainmhínítear an t-impiriúlachas teanga mar “ "teanga cheannasach a aistriú chuig daoine eile ". Tarlaíonn "an t-aistriú"  teanga seo (nó forchur aontaobhach) mar gheall ar an impiriúlachas. Meastar gur comhartha cumhachta é an t-aistriú; cumhacht mhíleata go traidisiúnta ach freisin, sa domhan comhaimseartha, cumhacht eacnamaíoch. De ghnáth, aistrítear gnéithe den chultúr ceannasach in éineacht leis an teanga. I dtéarmaí spásúla, úsáidtear teangacha dúchasacha mar theangacha oifigiúla (stáit) san Eoráise, agus níl ach teangacha neamhdhúchasacha impiriúla (Eorpacha) sa "Rest of the World". Sa saol comhaimseartha, féadfar an t-impiriúlachas teanga a mheas freisin i gcomhthéacs na forbartha idirnáisiúnta, a dhéanann difear don chaighdeán trína ndéanann eagraíochtaí amhail an Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta agus an Banc Domhanda meastóireacht ar iontaoibh agus luach na n-iasachtaí coigeartaithe struchtúracha.
Ó thús na 1990idí, tharraing an t-impiriúlachas teanga aird i measc scoláirí na teangeolaíochta feidhmí. Go háirithe, tá díospóireacht shuntasach mar thoradh ar leabhar 1992 Robert Phillipson, 'Linguistic Imperialism', faoina fhiúntas agus a easnaimh. Ó na 1990idí luatha, tharraing an impiriúlachas teanga aird i measc scoláirí na teangeolaíochta feidhmeacha. Go háirithe, is cúis le leabhar Robert Phillipson ó 1992, Linguistic Imperialism, go leor díospóireachta faoina bhuanna agus a easnaimh. Fuair Phillipson cáintí ar an impiriúlachas teanga a chuaigh siar go dtí léirmheasanna Naitsíoch ar an British Council (bhí uasaicme na hEorpa ag aontú, ag an am, ar úsáid an Bhéarla), agus ar anailísí Sóivéadacha ar an mBéarla mar theanga an chaipitleachais de chuid an domhain agus an forlámhas an domhain. Ar an mbealach seo, is minic a bhíonn cáineadh an Bhéarla mar theanga dhomhanda fréamhaithe san fhrithdhomhandachas.
Sainmhíniú
Tagraíonn an téarma 'impiriúlachas' do cheannasacht. In impiriúlachas teanga, gníomhaíonn teanga mar fhoinse cumhachta.
Tá go leor cineálacha impiriúlachais teanga ann agus go leor cúiseanna leis. I measc na gcúiseanna tá inimirce, concas, trádáil agus barr feabhais chultúrtha. Is féidir le scaipeadh reiligiúin a sháraíonn cultúir agus teangacha áitiúla an t-impiriúlachas teanga a chur chun cinn freisin. Is féidir athruithe den sórt sin i dteanga a chur i bhfeidhm nó is féidir iad a chur i bhfeidhm trí athruithe nádúrtha.
Arron Banks
Fear gnó agus deontóir polaitiúil de chuid na Breataine is ea Arron Fraser Andrew Banks (a rugadh ar an 22 Márta 1966), ar a dtugtar ó am go chéile Aaron Banks. Comh-bhunaigh sé (le Richard Tice) an feachtas Leave EU. Bhí Banks ar cheann de na deontóirí is mó chuig Pháirtí Neamhspleáchais an Ríochta Aontaithe nó (PNRA) (Béarla: United Kingdom Independence Party, or UKIP); cuireadh ar fionraí é ón pháirtí i mí an Mhárta 2017.
Breatimeacht
Ag maíomh go bhfuil ballraíocht na Breataine ar san AE ""is like having a first class ticket on the Titanic" dúirt Banks ó thaobh an gheilleagair de nach mbeadh sé inbhuanaithe  fanacht san AE;  "Economically, remaining in the EU is unsustainable."."
Mhaígh Banks go raibh de pholasaí aige le linn fheachtai na Breatimeachta ná  ""bore the electorate into submission", sa tsúil go gcuideodh ráta vótála íseal le bua na Breitimeachta.
Insiombóis
Téarma do dhá orgánach dhifriúla ag maireachtáil le chéile, amháin laistigh den cheann eile. Is sampla í de shiombóis, (siombóis) a dtagann éabhlóid insiombóiseach, b’fhéidir.
Cnoc na Lobhar
Is baile fearainn é Cnoc na Lobhar. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Polaragrafaíocht
Staidéar ar an ngaol idir an sruth is an voltas i gcill leictriceimiceach. Chuige seo, athraítear voltas na leictreoide gníomhaí sa chill leictriceimiceach go forchéimnitheach i leith caighdeáin tagartha, agus tomhaistear an sruth. Bíonn méaduithe géara srutha ag voltais ar leith sainiúil d'iain ar leith sa tuaslagán leictrilíteach, agus is féidir iad a úsáid le haghaidh anailíse cainníochtúla is cáilíochtúla.
Caldicot
51.5861°N, -2.756°W
Baile i Sir Fynwy, an Bhreatain Bheag, is ea Caldicot, 31.3 km ó Caerdydd agus 182 ó Londain. Tá daonra 9,278 ann, agus tá 984 (10.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Alastair MacIlleMhìcheil
Is polaiteoir Daonlathach Liobrálach é Alastair MacIlleMhìcheil (Béarla: Alistair Carmichael) agus ball de Pharlaimint Westminster thar ceannn Inse Orc agus Shealtainn ó 2001.
Ó Dheireadh Fómhair 2013 go Bealtaine 2015 bhí sé ina Rúnaí Stáit ar Albain.
Rugadh é in Íle, rinne sé staidéar in Ollscoileanna Ghlaschú agus in Obar Dheathain. D’fhóin sé mar dhlíodóir agus mar leas-procadair na Corónach go dtí 2001.
Conspóid
Ar an 4 Aibreán 2015, le linn fheachtas an olltoghcháin bhí baint ag MacIlleMhìcheil le meamram a sceitheadh ​​ó Oifig na hAlban faoi ráitis a líomhnaítear a rinne ambasadóir na Fraince Sylvie Bermann faoi Nicola Sturgeon, ag maíomh go ndúirt Sturgeon go príobháideach gur fearr léi “David Cameron remain as PM", i gcodarsnacht leis a taifead poiblí, nuair a dúirt sí go raibh sí in éadan rialtas Coimeádach. Go gasta, shéan ambasadóir na Fraince, Ard-Chonsal na Fraince agus Sturgeon í féin fírinneacht an mheamraim. Ag am an sceite, shéan MacIlleMhìcheil gach eolas faoi sceitheadh ​​an mheamraim in agallamh teilifíse le Channel 4. News. Tar éis an toghcháin, ghlac MacIlleMhìcheil go raibh ábhar an mheamraim mícheart, agus d’admhaigh sé gur inis sé bréag, agus gur údaraigh sé an meamram míchruinn a sceitheadh ​​chuig na meáin. Tharla sé seo tar éis d’fhiosrúchán ón Oifig Comh-Aireachta ról MacIlleMhìcheil sa sceitheadh ​​a aithint. Fuair ​​an fiosrúchán taifid teileafóin a chruthaigh go ndearna Euan Roddin, Comhairleoir Speisialta MacIlleMhìcheil, teagmháil leis an Telegraph an 1 Aibreán, dhá lá sula raibh an scéal le feiceáil. Ghabh MacIlleMhìcheil leithscéal agus ghlac sé leis dá mba rud é go raibh sé fós ina aire rialtais, gur ábhar é seo a mbeadh éirí as oifig ag teastáil uaidh.
Buamáil Guernica (1937)
Tharla buamáil Guernica, i dTír na mBascach, ar an 26 Aibreán 1937 le linn Chogadh Cathartha na Spáinne.
Scriosadh trí cheathrú den bhaile agus maraíodh na céadta (ar a laghad) ar an lá fuilteach úd, mion|clé|Tionchar ollmhór ag 'The tragedy of Guernica' le George Steer, sa Times of London Thug Hitler agus Mussolini tacaíocht do na Faisistigh de chuid Franco le linn an chogaidh. D'ionsaigh na buamadóirí ón ón Aviazione Legionaria agus ón Léigiún Condor den Luftwaffe an baile Bascach, agus cuireadh turgnamh i gcrích, táithí a bhí tábhachtach le linn an Dara Cogadh Domhanda,
Samhailchomhartha
Don chéad uair riamh, scriosadh cathair ón aer. Mar sin tá tábhacht shiombalach ag baint leis an ruathar buamála ar an lá úd inniu.
Rinne Picasso an múrmhaisiú Guernica mar fhreagairt ar eachtraí an 26 Aibreán agus cuireadh ar taispeáint sa Phailliún Spáinneach é.
Níl mórán den seanbhaile ársa fágtha sa lá atá inniu ann, taobh amuigh de chúpla foirgneamh mar an tseaneaglais i lár an bhaile, a sheas go dúshlánach in éadan bhuamadóirí Hitler agus Mussolini.
Convolvulaceae
Fine de thart ar 60 ghéineas, agus níos mó ná 1,650 speiceas, d'fhíniúnacha luibheacha den chuid is mó, ach freisin crainn, toir agus luibheanna is ea Convolvulaceae (an ainleog, nó an t-ialus, nó glóir na maidine).
Cur síos
Is féidir na convolvulaceae a aithint trína chuid coróinín foiséadaigh ga-shiméadraigh; tá cúig sheagal ag an bhfoirmle bláthanna don teaghlach, cúig seipeal comhleáite, cúig staimín eipipeitealach (staimíní comhtháite leis na peitil), agus gínéiciam dépháirteach sioncarpach agus uachtarach. De ghnáth bíonn gais lúbacha ag na bplandaí seo, dá bhrí sin, a n-ainm Laidine (ó convolvere, "lúbann"). Tá na duilleoga simplí agus malartach, gan stípeoga. Sa phlanda seadánach, an clamhán, laghdaítear iad go scálaí. Is féidir an toradh a bheith ina chapsúl, ina chaor nó sméar, nó ina chnó, iad ar fad le dhá shíl sa loculus (ubhúlach/ubhagán amháin acu)
Wild Youth
Is banna buachaillí as Baile Átha Cliath é Wild Youth. Tá ceathrar sa ghrúpa David Whelan, Conor O’Donohoe, Ed Porter agus Callum McAdam.
Stair
Bunaíodh an banna ceoil sa bhliain 2016. Eisíodh a gcéad singil in 2017, All or Nothing agus bhí siad ar stáitse le Zara Larsson agus Niall Horan.
Sheinn siad ag Electric Picnic den chéad uair in 2019, ar an bpríomhstáitse le Years and Years, The 1975 agus The Strokes.
Comórtas Amhrán Eoraifíse, 2023
Ar 3 Feabhra 2023, toghadh Wild Youth mar iontráil na hÉireann 2023 don Chomórtas Amhrán Eoraifíse, an Eurovision i Learpholl, leis an amhrán, We Are One. Chan siad sa chéad bhabhta leathcheannais ar an 9ú Bealtaine 2023 ach níor éirigh leo áit a fháil sa bhabhta ceannais.
Aloysius Lilius
Dochtúir, réalteolaí,fealsamh agus croineolaí, agus chomh maith le sin uilig, ina "údar príomhúil " ab ea Aloysius Lilius, a chuir an moladh sin ar aghaidh (tar éis é a bheith modhnuithe) le haghaidh an fhéilire Ghréagóra, sa bhliain 1582.
Tá an cráitéar Lilius ar an Ghealach ainmnithe as, mar atá an astaróideach 2346 Lilio. San eolaíocht ríomhaireachta, is éard is an 'Dáta Lilius' ann ná líon na laethanta ó ghlacadh leis an féilire Ghréagóra ar an 15 Deireadh Fómhair 1582.
Saol agus saothar
Ní mórán ar eolas againn faoi luathshaol Lilius/Lilio/Giglio. Tá sé ar eolas gur tháinig sé ó Chalabria, an Iodáil, ó Chiro. Rinne sé staidéar ar leigheas agus réalteolaíocht i Napoli, agus ina dhiaidh rinne sé seirbhís don Iarla Carafa. Shocraigh sé síos i Verona agus a fuair se bás sa bhliain 1576. Cé go raibh sé fós beo ag an am nuair a chuiread a mholtaí i láthair sa Róimh, is cosúil nach ndearna sé féin an cur i láthair; láimhseáladh a dheartháir Antonio  (a bhí ina dhochtúir agus réalteolaí freisin). ) an gnó.
Camros
51.8407°N, -5.0086°W
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Camros (Béarla: Camrose), 132.7 km ó Caerdydd agus 339 ó Londain. Tá daonra 1,707 ann, agus tá 293 (17.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Aloysius Lilius
Saol agus saothar
Mar "an t-údar príomhúil " is fearr aithne air, údar an tsaothair  'An Féilire Ghréagóra': scríobh sé an togra (tar éis iad a bheith modhnuithe) ar a raibh leasú an fhéilire bunaithe. Bhronn Antonio, deartháir Lilius an lámhscríbhinn ar an Phápa Gréagóir XIII; cuireadh ar aghaidh é chuig an Choimisiúin um Athchóiriú an Fhéilire sa bhliain 1575. D'eisigh an coimisiún achoimre chlóite dar teideal Compendium novae rationis restituendi kalendarium (Coimre de Phlean Nua le haghaidh Athdheisiúcháin an Fhéilire), i gcló sa bhliain 1577 agus scaipeadh é laistigh den dhomhan Caitliceach Rómhánach, go luath sa bhliain 1578 mar cháipéis chomhairliúcháin. ní fios dúinn ar tháinig lámhscríbhinn Lilius féin slán; is éard an 'Compendium' clóite an  fhoinse is gaire, atá ar fáil againn go fóill.
Mar gheall ar chúinsí na bpróiseas comhchomhairle agus plé, ní fhaca an Féilire solas an lae go dtí 1582, sé bliana tar éis bháis Lilius i 1576. Faoin am sin, fuair an t-athchóiriú roinnt modhnuithe i bpointí mioneolais ag an gCoimisiún um Athchóiriú. Bhí Christophorus Clavius ar cheann de na príomhchomhaltaí ar an Choimisiún, agus ina dhiaidh sin scríobh sé cosaintí agus míniú ar an fhéilire athchóirithe, lena n-áirítear aitheantas láidir a thabhairt d'obair Lilius, ach go háirithe ar a shaothar úsáideach le haghaidh athchóiriú ar an chiogal Mheatóin: "We owe much gratitude and praise to Luigi Giglio who contrived such an ingenious Cycle of Epacts which, inserted in the calendar, always shows the new moon and so can be easily adapted to any length of the year, if only at the right moments the due adjustment is applied." Eisíodh an bulla de chuid an Phápa (Inter gravissimas) ar 24 Feabhra 1582, ag tabhairt orduithe don chléir Chaitliceach glacadh leis an fhéilire nua, agus ag gríosú  na bhflatha Caitliceacha déanamh amhlaidh.
Ba í an bhliain 2010 an 500 bliain ó bhreith lá Lilius; d'eagraigh réalteolaithe na hIodáile roinnt gníomhaíochtaí d'fhonn aitheantas a thabhairt don obair iontach a rinne sé dó. Go háirithe, i Torretta di Crucoli (Crotone, an Iodáil), cruthaíodh grúpa nua réalteolaíoch agus iad a bheith tiomanta do Aloysius Lilius: Circolo Astrofili Luigi Lilio Torretta (C. A. L. L. T.).
Baile Shealbhaich
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Baile Shealbhaich.
Disléicse
mion|266x266px Is é rud is disléicse ann ná míchumas léite i ndaoine le cumais oiriúnacha intleachtachta is tuisceana agus dóthain deiseanna oideachais, de réir dealraimh. Tugtar ailéicse uirthi freisin.
Polaraiméadracht
Teicníocht anailíse ina radaítear solas atá polaraithe go líneach trí shampla ábhair atá gníomhach go hoptúil, agus tomhaistear céim rothlaithe an phlána pholaraithe. Baintear feidhm aisti sa cheimic is an bhitheolaíocht chun tuaslagáin thrédhearcacha (cosúil le tuaslagáin siúcra) a aithint is a dtiúchan a thomhas.
Polaraíocht
Sa cheimic, airí buan ábhair a chiallaíonn scaradh nádúrtha luchta leictrigh ann. Malairt inpholarachta, airí ionduchtaithe an ábhair.
Disléicse
Tréithe
Is féidir le duine le disléicse dhromchlach focail ina bhfuil gnáthchomhfhreagairt idir litriú is fuaimniú a léamh (plough sa Bhéarla, mar shampla), ach ní féidir nuair nach bhfuil an ghnáthchomhfhreagairt ann (tough, mar shampla).
Cúiseanna
Ní thuigtear cad is bun le disléicse. Is eol go dtarlaíonn míchumais chosúla do bhaill éagsúla den chlann chéanna go coitianta.
Tá an disléicse go hannamh sa tSín agus sa tSeapáin.
Oideachas
Tá cláir éagsúla oideachais ar fáil chun cabhrú le daoine an ceann is fearr a fháil uirthi.
Stanisław Lem
Bhí an Pólannach Stanisław Herman Lem ((12 Meán Fómhair 1921 – 27 Márta 2006), ina scríbhneoir ficsin eolaíochta agus aistí ar ábhair éagsúla, lena n - áirítear fealsúnacht, fáistineolaíocht, agus léirmheastóireacht liteartha. Is iomaí scéal ficsin  eolaíochta dá chuid atá aorach agus greannmhar. Aistríodh leabhair Lem go níos mó ná 50 teanga agus tá níos mó ná 45 milliún cóip díolta acu. Ar fud an domhain, tá aithne air mar údar an úrscéil Solaris ó 1961. I 1976 scríobh Theodore Sturgeon gurbh é Lem an scríbhneoir ficsean eolaíochta is mó léamh ar domhan.
Is é Lem an t-údar ar an saothar fealsúnach bunúsach " Summa Technologiae ", ina thuar sé cruthú na réaltachta fíorúla agus na hintleachta saorga. Freisin, d'fhorbair sé smaointe na huathéabhlóide daonna, cruthú domhan saorga, agus go leor eile. Scrúdaíonn a shaothair ficsin eolaíochta téamaí fealsúnachta trí thuairimíocht ar theicneolaíocht, nádúr na hintleachta, neamhfhéidearthacht na cumarsáide agus na tuisceana le hintleacht choimhthíoch agus, éadóchas faoi shrianta daonna, agus áit na daonnachta sa chruinne. Clúdaíonn a chuid aistí agus leabhair fealsúnacha iad seo agus go leor ábhar eile.
Bíonn sé deacair a shaothair a aistriú mar gheall ar nuafhocail mionsaothraithe Lem agus imeartas focal nathach.. D’fhógair Parlaimint na Polainne 2021 Bliain Stanisław Lem.
Luathshaol
mion| Teach Uimh. 4 ar Shráid Bohdan Lepky i Lviv, áit ar chaith Lem a óige, de réir a dhírbheathaisnéise Highcastle. Rugadh Lem i 1921 i Lwów, an Pholainn idirchogaidh (Lviv, an Úcráin anois). De réir a chuntais féin, rugadh é ar 13 Meán Fómhair i ndáiríre, ach athraíodh an dáta go dtí an 12ú ar a theastas breithe mar gheall ar bhaothchreideamh. Ba mhac é le Sabina née Woller (1892–1979) agus Samuel Lem [note 1] (1879–1954), laraingeolaí saibhir agus iar-lia in Arm na hOstra-Ungáire,  agus col ceathrair  leis an bhfile Polannach Marian Hemar (mac deirfiúr athar Lem). Sna blianta ina dhiaidh sin mhaígh Lem uaireanta gur tógadh é ina Chaitliceach Rómhánach, ach chuaigh sé chuig ceachtanna reiligiúnacha Giúdacha le linn a bhlianta scoile. D 'éirigh sé ina aindiachaí ina dhiaidh sin "ar chúiseanna morálta ... is cosúil go bhfuil an domhan curtha le chéile ar bhealach chomh pianmhar gur fearr liom a chreidiúint nár cruthaíodh é ... d'aon ghnó". Sna blianta ina dhiaidh sin thabharfadh sé agnóisí agus aindiachaí air féin.
Tar éis fhorghabháil Shóivéadaigh in iarthar na hÚcráine agus na Bealarúise sa bhliain 1939, ní raibh cead aige staidéar a dhéanamh i bPolaiteicnic Lwow mar ba mhian leis mar gheall ar a “bhunús bourgeois ”, agus ach amháin de bharr thionchar a athar glacadh leis chun staidéar a dhéanamh ar leigheas in Ollscoil Lwów i 1940. Le linn fhorghabháil na Naitsithe ina dhiaidh sin (1941–1944), sheachain teaghlach Giúdach Lem socrúchán sa Geiteo Naitsíoch i Lwów, agus iad ag maireachtáil le páipéir bhréagacha. Chuimhnigh sé níos déanaí: "Le linn na tréimhse sin, d'fhoghlaim mé ar bhealach an - phearsanta, praiticiúil nach Airianach mé. Bhí a fhios agam go raibh mo sinsear Giúdaigh, ach ní raaibh a fhios agam aon rud faoin gcreideamh Maoiseach agus, ar an drochuair, dada ar bith den chultúr Giúdach. Mar sin, ó cheart, ní raibh ann ach an reachtaíocht Naitsíoch a thug an tuigbheáil domh go raibh fuil Ghiúdach i mo chuid féitheacha." Le linn na tréimhse sin, thuill Lem slí bheatha mar mheicneoir gluaisteáin agus mar tháthaire,  agus ó am go chéile ghoid sé muinisin ó thithe stórais (a raibh rochtain aige orthu mar fhostaí de chuid comhlachta Ghearmánaigh) chun iad a chur ar aghaidh go dtí trodaí frithbheartaíochta Pholannach.
Sa bhliain 1945, ionghabhadh Lwow leis an Úcráin Shóivéadach, agus athlonnaíodh an teaghlach, mar aon le go leor saoránach Polannach eile, go Kraków, áit a ndeachaigh Lem, ar éileamh a athar, i mbun staidéir leighis san Ollscoil Iagailleonach. Ní dhearna sé a chuid scrúduithe deiridh d'aon ghnó, chun gairm an dochtúra míleata a sheachaint, rud a cheap sé a d'fhéadfadh a bheith ar feadh a shaoil. Tar éis dó absolutorium a fháil (téarma Polainnis mar fhianaise ar chríochnú an staidéir gan dioplóma), rinne sé obair mhíosúil éigeantach in ospidéal, ag barda máithreachais, áit ar chuidigh sé le roinnt breitheanna linbh agus gearradh Caesarach. Dúirt Lem go raibh radharc na fola ar cheann de na cúiseanna ar shocraigh sé gan leigheas an chleachtadh..
Cáil a bhaint amach
mion| Stanislaw Lem agus [[spásaire bréagáin, 1966]] Chuir Lem tús lenachuid oibre liteartha i 1946 le roinnt foilseachán i seánraí éagsúla, lena n-áirítear an fhilíocht ina measc, chomh maith lena chéad úrscéal ficsean eolaíochta, Człowiek z Marsa (Fear ó Mhars), srathaithe in Nowy Świat Przygód  (Domhan Nua na nEachtraí). Idir 1948 agus 1950 bhí Lem ag obair mar chúntóir taighde eolaíochta in Uniwersytet Jagielloński w Krakowie (an Ollscoil Iagailleonach), agus d'fhoilsigh sé roinnt gearrscéalta, dánta, léirmheasanna, srl., go háirithe san irisleabhar seachtainiúil  <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Tygodnik_Powszechny" rel="mw:ExtLink" title="Tygodnik Powszechny" class="cx-link" data-linkid="255">Tygodnik</a> Powszechny. Sa bhliain 1951, d'fhoilsigh sé a chéad leabhar, Astronauci (Na spásairí). I 1953 bhuail sé agus phós sé (pósadh sibhialta) Barbara Leśniak, mac léinn leighis. Rinneadh a searmanas pósta eaglaise i mí Feabhra 1954. I 1954, d’fhoilsigh sé díolaim ghearrscéalta, Sezam i inne opowiadania ( Seasamain agus Scéalta Eile). An bhliain dár gcionn, 1955, foilsíodh úrscéal ficsean eolaíochta eile, Obłok Magellana *(Scamall Magellan).
Am Baile Beag
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é am Baile Beag.
Windeáil
Is gníomh de chuid na hamhránaíochta dúchais Gaeilge an sean-nós í an windeáil nó tochras/tochrais. Tógann duine nach bhfuil i mbun amhránaíochta lámh nó uillinn an amhránaí agus déanann siad luascadh rithimiúil timpeall agus iad lámh ar láimh leis an amhránaí. Is féidir go dtiocfaidh an windeáil le rithim an amhráin nó na hamhránaíochta.
Dar le Joe Éinniú go mbaineann sé leis an gclog a bheith á thochras nó á windeáil siar. Bíonn lámh an amhránaí á gluaiseacht tuathal (in éadan threo an chloig) sa mhíniú atá aige. Is féidir gur le Conamara is mó a shamhlaítear an focal agus an gníomh, ach bíonn sé i gceantar eile leis.
Is é atá ráite ag Lillis Ó Laoire faoi ná gur ''[...] comhartha muintearais agus dáimhe idir an t-amhránaí agus an té a bheireann greim láimhe orthu atá i gceist. Ciallaíonn sé nach aon mhagadh atá san iarratas ar amhrán a rá agus gur le neart ceana agus ómóis atáthar á dhéanamh.''
Tuairimítear go mbaineann sé le tacaíocht a thabhairt don amhránaí, chomh maith le rithim agus comhluadar a choinneáil leo. Luann roinnt go mb'fhéidir nach seanchleachtas de chuid na nGael gCianda atá sa windeáil ach aithris spraíúil ar oibriú an ghramafóin (foinse de dhíth).
Agallamh le hAntaine Ó Faracháin http://www.beo.ie/alt-ag-tabhairt-gutha-in-athuair-da-muintir.aspx
AÓF: An ndéarfá go bhfuil tú ag síneadh do láimhe siar thar teorainn eile, teorainn an ama b’fhéidir, le bheith ag “windeáil” le hamhránaithe agus le filí ó aimsir eile, aimsir atá thart ar bhealach amháin ach atá fós beo sna hamhráin de réir mar atá siad á ngabháil anois?
PNíU: Gan amhras ar bith. Mhothaigh mé go minic go raibh spiorad na ndaoine a mhúscail mé ag brú isteach orm; ag impí orm a scéal a insint; ag cuidiú liom, ar ndóigh. Bhí siad an-ghar dom. Chráigh cuid acu mé. Thit mé i ngrá le hArt Mac Cumhaigh, tá mé faoi dhraíocht aige - ealaíontóir “teorannach” eile. Creidim go hiomlán i spiorad na marbh. Tá siad fá fhad anála uainn agus iad i gcónaí sásta cuidiú linn ach iarraidh orthu.
Éabhlóid insiombóiseach
Téarma do dhá orgánach dhifriúla ag maireachtáil le chéile, amháin laistigh den cheann eile (insiombóis), agus déanann aon fheoil amháin díobh.
Capel Curig
53.105°N, -3.9109°W
Baile i Conwy, an Bhreatain Bheag, is ea Capel Curig, 187.4 km ó Caerdydd agus 313 ó Londain. Tá daonra 198 ann, agus tá 113 (57.1%) in ann Breatnais a labhairt.
Bremsstrahlung
deas|200px|thumb|Bremsstrahlung Radaíocht chosctha, radaíocht leictreamaighnéadach a astaíonn cáithníní luchtaithe is iad á luasmhoilliú de réir mar a thaistealaíonn siad trí dhamhna. Mar shampla, má theilgtear leictreoin isteach i luaidhe táirgtear Bremsstrahlung, ar radaíocht X-ghathach é. Is é seo an phríomh-mhodh caillte fuinnimh a bhíonn ag cáithníní ardfhuinnimh.
2018 Chengdu Open
Ba chomórtas ATP World Tour é 2018 Chengdu Open a imrítear in Chengdu, An tSín. Thosaigh an príomhchomórtas ar 24 Meán Fómhair 2018 agus chríochnaigh sé ar 30 Meán Fómhair 2018.
B'é 2018 an tríú heagrán den chomórtas. Bhuaigh Bernard Tomic comórtas na singlí le Ivan Dodig agus Mate Pavić ag bua comórtas na mbeirteanna.
Dismhíostrú
Míchompord nó pian in íochtar an bhoilg, comhcheangailte le míostrú. An-choitianta ach éadrom de ghnáth (ach uaireanta an-phianmhar) agus leanann 12-24 uair i ndiaidh tús an mhíostraithe. I mná óga ní bhíonn aon chúis inbhraite leis, agus réitítear thar am é. I mná níos aosta, is féidir go dtarlóidh sé de bharr galair pheilbhigh athlastaigh, siadaí caoine (fiobróidigh) sa bhroinn, nó fíochán útarach taobh amuigh den bhroinn sa chuas útarach (inmheatróis).
Ard-Mhúsaem na hIaráine
Tá Ard-Mhúsaem na hIaráine ( Mūze-ye Melli-ye Irān) lonnaithe i dTehran, an Iaráin. Is institiúid í atá comhdhéanta de dhá choimpléasc; Músaem na Sean-Iaráine agus Músaem na Seandálaíochta Ioslamach agus Ealaín na hIaráine, a osclaíodh sna blianta 1937 agus 1972, faoi seach.
Ianaisféar
Réigiún den atmaisféar, 50-500 km in airde, mar a n-idirghníomhaíonn an radaíocht le tonnfhaid ghearra sa ghrianradaíocht leis na móilíní is na hadamh gáis san atmaisféar len iad a ianú: is é sin, go mbaineann an radaíocht seo na leictreoin sheachtracha chun siúil is go bhfágann iain dhearfacha in ionad adamh neodrach. Tá an t-ianaisféar i gcisil de réir tiúchan na n-ian saor dearfach agus tiúchan na leictreon saor diúltach. An dá chiseal íochtaracha, ciseal D (Heaviside) agus ciseal E (Kennelly), is de bharr ianú móilíní iad. Is féidir tonnta raidió a fhrithchaitheamh ó na cisil seo, agus is leo seo a dhéantar cianteileachumarsáid raidió gearrthonnfhaid. Ciseal uachtarach F (Appleton), is de bharr ianú adamh é. Athraíonn tiúis na gciseal le domhanleithead, séasúr, am sa lá, agus gníomhaíocht na Gréine. Tá staidéar á dhéanamh ar na cisil le córais radair ó na 1930idí. Tarchuirtear bíoga tonn raidió le minicíochtaí éagsúla i gcoinne na gciseal sin, agus glactar is mionscrúdaítear na bíoga frithscaipthe. Bíonn an saothar seo ar siúl ag eolaithe san Antartach, ach tá bunáit nó réadlann ar leith i dTromsø i dtuaisceart na hIorua mar a bhfuil an staidéar seo á dhéanamh ó aimsir Edward Appleton i 1932.
Conradh in aghaidh Iomadú Núicléach (1968)
Síníodh an Conradh in aghaidh Iomadú Núicléach (Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons nó NPT de ghnáth) ar 1 Iúil 1968. Tháinig i bhfeidhm in 1970. Tá an Conradh fós i bhfeidhm. Ba as 'Rúin na hÉireann' in 1958 sna Náisiúin Aontaithe a thig an Conradh.
I láthair na huaire, níl Iosrael, an India, an Phacastáin ná an Chóiré Thuaidh ina bpáirtí sa chomhaontú.
Síníodh conradh eile sa bhliain 2017, Conradh maidir le Toirmeasc ar Airm Núicléacha (2017) nó an TPNW. Déanann an Conradh nua neartú ar an NPT. Comhlánaítear an NPT leis an gConradh nua seo, ach déantar feidhmiú air freisin. Bhí sé beartaithe i gcónaí sa NPT go nglacfaí bearta éifeachtacha breise maidir le dí-armáil núicléach agus tá an TPNW ar cheann de na bearta sin. clé|mion|[[Frank Aiken (1944) a chuir tús leis an NPT sa bhliain 1958]]
Stair
Bhí dlúthcheangal ag Éirinn le bunús an NPT. Chuir Frank Aiken tús le conradh in aghaidh iomadú núicléach sa bhliain 1958. Chuir sé dréachtrún chun tosaigh a mhol bunú coiste a scrúdódh na contúirtí a bhainfeadh le scaipeadh na n-arm núicléacha. Thug Éirinn isteach na chéad 'Réitigh Éireannacha', mar a tugadh orthu ag na Náisiúin Aontaithe agus as sin a lean an NPT.
I 1960, chuir sé dréachtrún eile ar an ábhar chun tosaigh agus i mí na Nollag 1961 glacadh d’aonghuth le rún nua-dhréachtaithe na hÉireann.
Bhí an chéad chéim tógtha, agus seacht mbliana níos déanaí, síníodh an Conradh in aghaidh Iomadú Núicléach.
Artaixeirxéas I
Ba é Artaixeirxéas I (Sean-Pheirsis:𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂𐎠, Artaxšaçāʰ, Gréigis:Ἀρταξέρξης) cúigiú Rí na Ríthe ar an Impireacht Acaeiméineach, ina réim ó 465 go 424 RCR. Ba mhac le Xeirxéas I é.
Chrysler
Is déantúsóir gluaisteán Meiriceánach é an FCA US LLC agus tá a cheanncheathrú déantúsaíocht suite i mbruachbhaile Chathair Detroit darbh ainm 'Auburn Hills'.
Thosaigh Chrysler, ar dtús báire, faoin ainm 'An Chrysler Corporation', sa bhliain 1925. Ó 1998 go dtí 2007, bhí Chrysler agus a fhochuideachtí mar chuid de 'DaimlerChrysler AG' (anois 'Daimler AG') agus an Ghearmáin ina bhunáit aige.
thumb|left|Fógra ins an iris 'Éire' Bliainiris Ghaedheal, 1940. Roimh 1998, thrádáil 'Chrysler Corporation' faoin siombail "C" ar stocmhargadh Nua Eabhrach. Faoi bhainistíocht 'DaimlerChrysler', ainmníodh an comhlacht "DaimlerChrysler Motors Company LLC" agus gairtear, i gcoitinne, an 'Chrysler Group' ar a ghnóthaí sna Stáit Aontaithe.
Ceann a' Mhuigh
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Ceann a' Mhuigh.
Chrysler
Ar an 14ú Bealtaine, 2007, d'fhógair 'DaimlerChrysler' gur díoladh 80.1% den 'Chrysler Group' chuig an comhlacht príobháideach Meiriceánach 'Cerberus Capital Management, L.P., ' cé gur choimeád 'Daimler' 19.9% de na scaireanna. Ina dhiaidh seo thóg an comhlacht a ainm reatha. Ar an 27ú Aibreán, 2009, shínigh 'Daimler AG' comhaontú ceangailteach chun an sciar de 19.9% a bhí fághta acu i gChrysler LLC a dhíol chuig 'Cerberus Capital Management' agus suim airgid, a oiread agus $600 isteach i gciste pinsin na ndéantóirí carranna.
Donn Sléibhe Ó Gadhra (I)
Rí Shliabh Lugha ba ea  Donn Sléibhe Ua Gadhra  (bás 1181).
Ní fheictear Donn Sléibhe ach ina thásc i nAnnála Loch Cé don bhliain 1181.
Ianaitheoir
Gléas leictreach a ghineann luchtanna diúltacha leictreacha a ghabhann páirteagail ar eite, cosúil le páirteagail deannaigh is deataigh. Aomtar iad go talamh, rud a ghlanann an t-aer. Tá claonadh i ngníomhaíocht leictreach gléasanna éagsúla, mar théitheoirí, teilifíseán is ríomhairí, luchtanna diúltacha a neodrú agus an t-atmaisféar a fhágaint le luchtanna dearfacha. Meastar go gcuireann siad seo le fadhbanna riospráide, tinneas cinn, ailléirgí, fiú dúlagar. Dar le déantúsóirí na n-ianaitheóirí, is rathúil iad a úsáid chun sláinte daoine a fheabhsú agus comhshaol oibre níos fearr a chur ar fáil.
Fís Éireann
Is í Fís Éireann (nó Bord Scannán na hÉireann roimh 2018), gníomhaireacht stáit Phoblacht na hÉireann don tionscal scannánaíochta, teilifíse agus beochana in Éirinn. Tugann sé tacaíocht airgid chun scannáin faisnéise, gearrscannáin, sraitheanna beochana teilifíse agus sraitheanna drámaíochta teilifíse a fhorbairt, a tháirgeadh agus a dháileadh.
Stair
Bhí Bord Scannán na hÉireann (Béarla: Irish Film Board) i mbun oibre ó 1980 go 1987. Le linn na tréimhse sin, léirigh nó comhléirigh an Bord Eat the Peach, Anne Devlin, The Outcasts (1982), agus Angel. Tar éis gur dúnadh é, d'éirigh go breá le roinnt scannán Éireannach a fuair maoiniú seachtrach, mar shampla My Left Foot, The Crying Game agus The Commitments, rud a spreag brústocairí áitiúla chun athbhunú an bhoird a éileamh. Sa bhliain 1993, d’athbhunaigh an tAire Ealaíon, Cultúir agus Gaeltachta, Mícheál D. Ó hUigínn, an bord faoi chathaoirleacht Lelia Doolan.
Ar 10 Aibreán 2018, ag preasagallamh le haghaidh foilseacháin “Infheistíocht inár gCultúr, inár dTeanga, & inár nOidhreacht 2018–2027” (mar chuid de Thionscadal Éireann 2040), d'fhógair An tAire Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta, Josepha Madigan, go dtabharfaí Fís Éireann (Béarla: Screen Ireland) ar an ngníomhaireacht ón 18 Meitheamh 2018 ar aghaidh. Ba í an tAire Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta, Heather Humphreys, a d'fhógair an cinneadh chomh fada siar le 2015.
Diarmaid mac Dúnadhaigh
Rí Síol Anmchadha ba ea  Diarmaid mac Dúnadhaigh  (bás 998).
Maraíodh Diarmait ag Comhaltán Ua Cléirigh, rí Aidhne. Tugadh an teideal  tigherna  dó ina thásc.
Breith nádúrtha
mion|Lisa J. Patton agus LaVergerray Luí seoil rathúil gan drugaí gan uirlisí seachtracha is ea breith nádúrtha (nó natural childbirth). clé|mion|Scéal Amarah san uisce Sa traenáil chuici, déantar iarracht nádúr an phróisis a mhíniú, dearcadh síceolaíoch a chothú sa mháthair a laghdaíonn imní is eagla agus a mhéadaíonn a fulaingt ar phian. Tá an próiseas sábháilte b'fhéidir nuair nach bhfuil aon neamhord fisiciúil ar an máthair ná an toircheas. clé|mion Is mór an chabhair aclaíochtaí roimh ré chun matáin an bhoilg a neartú is na matáin pheilbheacha a spreagadh chun bogtha, mar tagann an dá ghníomh seo i gceist le linn na breithe.
Carno
52.5596°N, -3.5342°W
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Carno, 122.5 km ó Caerdydd agus 261 ó Londain. Tá daonra 708 ann, agus tá 255 (36%) in ann Breatnais a labhairt.
Díthiomsú
Sa cheimic, scaradh comhdhúile ina dhá chuid nó níos mó, in úsáid go príomha chun aigéad a ianú in uisce. Díthiomsaíonn aigéid láidre níos mó ná aigéid laga. Mar mhalairt, is tiomsú an próiseas ina gcuingríonn dhá pháirteagal le chéile, idirghníomhú a tharlaíonn go minic i dtuaslagán.
Ceann Tòrr
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Ceann Tòrr.
Carreghwfa
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Carreghwfa, 144.2 km ó Caerdydd agus 247 ó Londain. Tá daonra 654 ann, agus tá 67 (10.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Druid droimchorcra
Tacsanomaíocht agus córais
Cuireadh an druid droimchorcra seo sa ghéineas  Sturnus  roimhe seo. Aistríodh é go dtí an ghéineas athbheoite Agropsar bunaithe ar thorthaí dhá staidéar fíliginiteach móilíneach a foilsíodh sa bhliain 2008.
Vicipéid
Is ciclipéid ar líne é an Vicipéid atá scríofa agus á chothabháil ag pobal oibrithe deonacha, ar a dtugtar Vicipéideoirí, trí chomhoibriú oscailte agus trí úsáid a bhaint as córas eagarthóireachta vicí-bhunaithe ar a dtugtar MediaWiki. Is í an Vicipéid an saothar tagartha is mó agus is mó léite sa stair, agus i rith an ama bhí sí ar cheann de na 10 suíomhanna gréasáin is mó tóir. Cruthaithe ag Jimmy Wales agus Larry Sanger ar 15 Eanáir, 2001, tá sé á óstáil ag an bhFondúireacht Wikimedia, eagraíocht neamhbhrabúis Mheiriceá.
Tá sí scríofa ag an bpobal don phobal agus tá duine ar bith in ann í a athrú ach teacht a bheith aige ar an Idirlíon. Is iomaí Vicipéid atá ann agus Vicipéid an Bhéarla, Vicipéid na Fraincise agus Vicipéid na Gaeilge ina measc.
Scríobhadh an chéad alt sa leagan Gaeilge i mí Eanáir 2004 agus faoi láthair tá alt ann.
Joanne Bunting
Is polaiteoir aontachtach í Joanne Bunting (a rugadh ar an 7 Meitheamh 1974). Is ball í de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Bhéal Feirste Thoir, ó 2016 ar aghaidh.
Vicipéid
Stair
Leathnaigh clú agus cáil na Vicipéide mar thionscnamh domhanda go sciobtha. Tá roinnt tograí eile (Wikibooks, Vicífhoclóir, srl.) ag siúl leis an Vicipéid agus iad ag dul chun cinn in éineacht leis an Vicipéid féin.
Eagraíocht
mion|clé|Ag cur an Vicipéid in eagar – leathanach roimh agus ina dhiaidh a chuid eagraíocht. Moltar go láidir d'eagarthóirí cloí le dearcadh neodrach sa tslí is go ndéantar achoimriú neamhchlaonta de thuairimí éagsúla ar an ábhar.
Conspóid
mion|clé|Daoine ag obair ar an leagan Waray den Vicipéid ag editathon in Calbayog, sna [[Na Filipínigh|Filipínigh, Samhain 2014]]