cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Innealtóireacht cheimiceach
Staidéar ar theoiric is cleachtadh maidir le dearadh, tógáil is oibriú trealaimh chun táirgí imoibrithe ceimiceacha a dhéanamh ar ollscála. I lár an 19ú céad, bhí an déantúsaíocht cheimiceach is luaithe bunaithe ar thraidisiún is scileanna, eolas is cleachtadh pearsanta. Ó shin cuireadh matamaitic is fisic i bhfeidhm ar fhadhbanna ceimiceacha. De réir a chéile d'fhás an t-éileamh ar tháirgí, agus ba ghá prionsabail cheimiceacha is fhisiciúla a chur ag obair ar mhéideanna móra ábhar, soláthar an teasa chuige seo, agus gluaiseacht na gceimiceán go cruinn sábháilte trí chórais mhóra. Saothraíodh fophróisis, aonadphróisis, agus córais rialaithe chuí. Saothraíodh cúrsaí oiliúna is traenála sna hollscoileanna, agus d'fhás cumainn ghairmiúla ionas go raibh an brainse seo innealtóireachta bunaithe go láidir i gcuid mhaith tíortha faoi 1900.
Is féidir staidéar a dhéanamh ar innealtoireacht cheimiceach in Éirinn ag Coláiste na hOllscoile Baile Átha Cliath, Coláiste na hOllscoile Corcaigh, Institiuid Techneolaiochta Corcai, agus Collaiste na Banrion, Béal Feirste.
Lesya Ukrainka
Bhí Lesya Ukrainka (Úcráinis: Леся Українка; rugadh Larysa Petrivna Kosach, Úcráinis: Лариса Петрівна Косач; 25 Feabhra 1871 – 1 Lúnasa 1913) ar dhuine de na scríbhneoirí ba mhó le rá i litríocht na hÚcráine a raibh aithne uirthi as a cuid dánta agus drámaí. Ba ghníomhaí gníomhach polaitiúil, sibhialta agus feimineach í freisin.
Buíóg ruibheach
Féileacán le sciatháin leathana. Na sciatháin liomóideach buí ar fhireannaigh agus scothghlas/bán ar bhaineannaigh, le spota flannbhuí sa dá chás. Na cruimheanna gormghlas le ribí míne. Faightear ar ramhdhraighean iad. Fanann an féileacán fásta codlatach faoi dhuilleoga i rith an gheimhridh.
Buíochán
200px|mion|clé|Buíochán Is éard is buíochán ann ná riocht ina mbíonn méadú i dtiúchan na líocha domlais (bilearúibin is biliveirdin) sa bhfuil. Fágann siad seo smál ar an gcraiceann is fíocháin eile, gealacáin na súl ina measc, agus tagann siad le bheith glasbhuí.
Caorthannán
Baile i gContae Mhaigh Eo is ea Caorthannán (Castlehill as Béarla).
Samantha Eggar
Is ban-aisteoir Sasanach-Meiriceánach í Samantha Eggar. Rugadh í ar an 5 Márta 1939. Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir Is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe i 1966.
Leslie Caron
Is aisteoir Meiriceánach-Francach í Leslie Claire Margaret Caron. Rugadh í ar an 1 Iúil 1931. Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe i 1964.
Hagaí
Ba fháidh agus naomh é Hagaí. Luaitear é sa Sean-Tiomna.
Hampshire Thoir (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Hampshire Thoir. Cruthaíodh sa bhliain 1983 é. Is é Damian Hinds (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Llandybïe
51.82°N, -4.0059°W
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Llandybïe. Tá daonra 10,630 ann, agus tá 6,104 (57.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Na Mion-Aintillí
Cruthaíodh an chuid is mó díobh mar bholcáin.
Oileáin
Oileáin na Gaoithe :
Na hAintillí foscúla - oileáin i dtuaisceart Veiniséala, (sa treo ó siar soir):
Anouk Aimée
Is ban-aisteoir Francach í Anouk Aimée. Rugadh í ar an 27 Aibreán 1932. Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir Is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe i 1967.
Eastleigh (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Eastleigh. Cruthaíodh sa bhliain 1955 é. Is í Mims Davies (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Llandyfaelog
51.7818°N, -4.2968°W
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Llandyfaelog, 84.4 km ó Caerdydd agus 289 ó Londain. Tá daonra 1,281 ann, agus tá 727 (56.8%) in ann Breatnais a labhairt.
An Creagán Bán
Is baile i gContae Mhaigh Eo é an Creagán Bán (Cregganbaun as Béarla).
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1995
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1995, a thosaigh ar 30 Aibreán 1995 agus chríochnaigh ar 3 Meán Fómhair 1995. B'í an 109ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 19 bhfoireann páirt. Bhuaigh An Chlár an comórtas don dara huair.
Aoine an Chéasta
Na Soiscéil
Faoi bhrú na n-ardsagart agus na seanóirí, áfach, agus iad siúd ag gríosú na gramaisce in aghaidh Íosa, ghéill Píoláit Íosa a chur chun báis. Theastaigh ó na hardsagairt Íosa a mharú mar bhlaisféimeoir, ó bhí sé tar éis a rá gurbh é mac Dé é, ach d'áitigh siad ar Phíoláit gur ceannairceoir agus tuathghríosóir ab ea Críost a bhí ag iarraidh "rí na nGiúdach" a ghairm de féin - is é sin, rí a bhí ag beartú na Rómhánaigh a ruaigeadh as Iarúsailéim agus ríocht neamhspleách na nGiúdach a bhunú. Tugadh le fios do Phíoláit "nach mbeadh sé ina chara mhaith ag Impire na Róimhe", ach oiread, mura mbeadh sé sásta an bhreith bháis a dhearbhú.
Chuir saighdiúirí an ghobharnóra clóca dearg ar Íosa agus chuir siad "coróin" de chraobhacha deilgneacha air le hé a chéasadh. Ansin, thug siad "rí na nGiúdach" air go magúil, agus iad ag ligean orthu féin go raibh siad ag umhlú dó mar a bheadh rí ann.
Ina dhiaidh sin, bhain siad an clóca de arís agus iad á bhualadh is á chéasadh. B'éigean d'Íosa a chros féin a iompar go Calvaire, áit ar tairneáladh den chros é.
Nósanna
"Ar Aoine an Chéasta, cuireann na daoine na preátaí luatha. Ar Aoine an Chéasta téann na daoine chuig tobar beannaithe, téann muintir Fhánada siar go dtí tobar Dumhach Mhóir (Tobar Naomh Bhudóg) agus ólann siad cúpla deoch amach as an tobar, agus beireann siad cúpla buidéal as an tobar leo. Téann na daoine siar ‘un tobair ar maidin agus ba ghnách leo troscadh a dhéanamh go dtí an dó dhéag an lá sin, nó go ndéanadh na linbh trí scread leis an ocras. Níor chóir daofa a gcuid gruaige a chíoradh ach oiread." "...lá troscaidh is ea é. Ní bhíonn aon chaitheamh aimsire, rince ná spórt ag aon duine an lá san. Téann gach duine go dtí an séipéal an lá san chun stáisiúin na croise a dhéanamh. Dá dtagadh tinneas nó pian ar aon bhall ded chorp, deir na seandaoine go mbeadh sé ort ar feadh do shaoil ... "do thugtaí ubh Aoine an Chéasta ar aon ubh a bheireadh cearc ar Aoine an Chéasta. Do chuireadh muintir an tí na huibheacha sin i leataobh go cúramach. Uair éigin tar éis an mheán oíche maidin Domhnach Cásca d’éiríodh muintir an tí agus bheirídís na huibheacha sin agus d’ithidís iad. "
Leabhar Hóisé
Is leabhar sa Bhíobla é Leabhar Hóisé.
Lynn Redgrave
Ba bhan-aisteoir Sasanach agus Meiriceánach í Lynn Rachel Redgrave (8 Márta 1943 – 2 Bealtaine 2010). Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1967.
Leabhar Ióéil
Is leabhar sa Bhíobla é Leabhar Ióéil.
Leabhar Ámós
Is leabhar sa Bhíobla é Leabhar Ámós.
Alan Arkin
B'aisteoir Meiriceánach é Alan Wolf Arkin. Rugadh é ar an 26 Márta 1934. Bhuaigh sé an gradam Aisteoir Is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma i 1967. Fuair sé bás ar an 20 Meitheamh 2023.
Georg Voigt
Ba staraí Gearmánach é Georg Voigt a rugadh sa bhliain 1827 i Königsberg sa Phrúis Thoir. Fuair ​​sé bás i Leipzig sa bhliain 1891. Ba mhac an staraí Johannes Voight é Georg. Bhain Georg, chomh maith le Jacob Burckhardt, le bunaitheoirí an taighde nua-aimseartha, i dtaobh an Renaissance san Iodáil. Sa bhliain 1860, ceapadh é mar ollamh staire in Ollscoil Rostock, ar mholadh ó Heinrich von Sybel. Sa bhliain 1866, ceapadh é ina ollamh staire in Ollscoil Leipzig, i ndiaidh an staraí Wilhelm Wachsmuth. Bhain a chuid taighde le téamaí an daonnachais sa 15ú haois agus sa 16ú agus ar stair an chogaidh Schmalkalden. Murab ionann agus Burckhardt, bhain taighde Voigt le chéad céad na gluaiseachta a tháinig ón Renaissance a thosaigh i bhFlórans agus a scaip fud fad na hEorpa. Chuir Buckhardt síos ar gach gné den tsochaí Iodálach le linn an Renaissance.
Corn Bhreandáin Uí Mháirtín
Duais spóirt Éireannach é Corn Bhreandáin Uí Mháirtín, a bhronann an Cumann Peil Gael na mBan go bliantúil ar an fhoireann is fearr sa tír i bPeil Ghaelach na mBan.
Ríomhphost gréasáin
Cuirtear ríomhphost gréasáin ar fáil trí láithreán gréasáin. Ligeann sé d’úsáideoirí seoladh ríomhphoist a bheith acu ar an láithreán le teachtaireachtaí ríomhphoist a léamh agus a scríobh mar mhalairt ar chliant ríomhphoist a úsáid. Coinnítear na teachtaireachtaí ar fhreastalaí gréasáin rud a chiallaíonn: Bíonn ríomhphost gréasáin ar fáil ó leithéidí Yahoo Mail, Hotmail nó GMail agus bíonn seirbhísí difriúla ar fáil don úsáideoir trí na comhlachtaí sin.
Edith Evans
Ba bhan-aisteoir Sasanach í Dame Edith Mary Evans (8 Feabhra 1888 – 14 Deireadh Fómhair 1976). Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir is Fearr i Dráma sna gradaim Golden Globe i 1968.
Surrey Thoir (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Surrey Thoir. Cruthaíodh sa bhliain 1918 é. Is é Sam Gyimah (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Radaíocht chúlrach nádúrtha
An dáileog radaíochta ianaithe a fhaightear an t-am ar fad ó ábhair radaighníomhacha taobh istigh den cholainn, sa bhia, an t-aer, is struchtúir sa chomhshaol. Tagann cuid di ina gathanna cosmacha ón spás freisin. Dosheachanta den chuid is mó.
Uileloscadh na Romanaithe
Tugtar Uileloscadh nó cinedhíothú na Romanaithe ar an iarracht a rinne an Ghearmáin Naitsíoch agus a comhghuaillithe sa Dara Cogadh Domhanda chun glanadh eitneach agus cinedhíothú a bhaint amach i gcoinne Romanaithe na hEorpa (lena n-áirítear na Sintígh) le linn ré an Uilelosctha.
An Tagálaigis
Is í an Tagálaigis an teanga is tábhachtaí sna hOileáin Fhilipíneacha, agus is ceann de na teangacha Astrainéiseacha í. Baineann sí leis an bhfoghrúpa ar a dtugtar na teangacha Malae-Pholainéiseacha, leis an bhfobhrainse lárnach de na teangacha Filipíneacha. Tá sí ó dhúchas ag 22 mhilliún duine, ach ós rud é go bhfoghlaimíonn cainteoirí na dteangacha Filipíneacha eile ar scoil í, is féidir a mhaíomh gur fánach duine ina chónaí sna hOileáin Fhilipíneacha nach mbeadh an cúpla focal aige, ar a laghad.
Deir bunreacht na nOileán Filipíneach gurb iad an Béarla agus an teanga "Filipino" nó an Fhilipínis na teangacha oifigiúla sa tír. Tá sé ina ábhar conspóide céard is "Filipino" nó Filipínis ann, mar theanga. Go praiticiúil, is ionann í agus an Tagálaigis, ós rud é gurb í an Tagálaigis chaighdeánaithe a mhúintear sna scoileanna mar "Fhilipínis". Glactar leis go coitianta gurb ionann an Fhilipínis agus an Tagálaigis mar a labhraíonn muintir na príomhchathrach í - beag beann ar cé acu cainteoirí dúchais iad nó nach ea. Bíonn an leagan seo den Tagálaigis breac le hiasachtaí Béarla agus le focail a tháinig isteach ó theangacha eile na nOileán, ach ní drochrud é dar le go leor Filipínigh, ó dhéanann an fhorbairt seo an Tagálaigis níos intuigthe ag na cainteoirí neamhdhúchais.
Is í an aibítir Laidineach is mó a úsáidtear leis an Tagálaigis a scríobh ar na saolta seo. Bhí córas scríbhneoireachta dá gcuid féin ag lucht labhartha na Tagálaigise tráth, áfach, aibítir ar a dtugtar Babayin. Bhí an aibítir seo in úsáid go deireadh na naoú haoise déag, in éineacht leis an aibítir Laidineach.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1996
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1996, a thosaigh ar 5 Bealtaine 1996 agus chríochnaigh ar 1 Meán Fómhair 1996. B'í an 110ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 18 bhfoireann páirt. Bhuaigh Loch Garman an comórtas don séú huair.
An Tagálaigis
Ba í an chéad leabhar a scríobhadh sa teanga ná Doctrina Cristiana, nó an Teagasc Críostaí, sa bhliain 1593. Bhí an téacs le léamh as Spáinnis agus sa dá aibítir as Tagálaigis, idir Babayin agus an aibítir Laidineach.
Foclóir
Taispeánann * na focail a fuair an teanga ón Spáinnis. Mar a fheictear, bíonn iasachtaí Spáinnise an-choitianta sa stór focal is bunúsaí féin.
Tomás Zerón
B'iar- oifigeach poiblí Meicsiceach é Tomás Zerón de Lucio i gcúrsaí na slándála poiblí i riarachán Felipe Calderón Hinojosa agus Enrique Peña Nieto. Ó 2019 i leith, tá sé á iarraidh ag córas ceartais Mheicsiceo e haghaidh líomhaintí éagsúla, amhail; atreorú acmhainní, céasadh, ag ceilt fianaise agus coireanna in aghaidh an riaracháin phoiblí; áfach, theith sé go hIosrael chun an cheartais a sheachaint.
Oiliúint acadúil
Rinne Zerón staidéar ar Riarachán Tionsclaíoch san Institiúid Náisiúnta Polaiteicnice. Bhain sé iarchéim amach sna hEolaíochtaí Coiriúla.
Gairm i gcuideachtaí príobháideacha
Sa bhliain 1993, bhí Zerón ina chisteoir san chomhlacht 'La Compañia de Parras, S.A; Sa bhiain 2002 bhí sé ina stiúrthóir airgeadais ar an nGrupo Control de Riesgo, agus sa bhliain 2006 chaith sé dhá mhí mar stiúrthóir airgeadais ag Contrusistem.
Riarachán poiblí
Le linn théarma sé bliana Felipe Calderón, bhí Zerón i gceannas ar rialú polaitiúil na heagraíochta La Policía Federal Preventiva (PFP), sa Rúnaíocht um Shlándáil Phoiblí, áit ar chuaigh sé i mbun sa bhliain 2007 agus ar bhuail sé le Genaro García Luna. Ní raibh aon taithí roimh ré ag Zerón ar obair seirbhíse poiblí nó slándála poiblí sula ndeachaigh sé isteach sna Policía Federal Preventiva (Póilíní Coisctheacha Feidearálach.
Tagairtí
[[Catagóir:Oifigigh Rialtas Mheicsiceo]
Llandyfái
51.666°N, -4.871°W
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Llandyfái, 119 km ó Caerdydd agus 328 ó Londain. Tá daonra 830 ann, agus tá 80 (9.6%) in ann Breatnais a labhairt. Tógadh Pálás an Easpaig sna 1300idí ar an mbaile, áit ghreanta phointeáilte a mbíodh tóir ag na heaspaig air. mion|Fothraigh Pháláis an Easpaig
Tomhas
Is éard is tomhas ann cainníochtú uimhriúil ar thréithe réad nó teagmhas, gur féidir a úsáid chun comparáid a dhéanamh le réada nó teagmhais eile. Tá scóip agus cur i bhfeidhm an tomhais ag brath ar an gcomhthéacs agus ar an disciplín. Sna heolaíochtaí nádúrtha agus san innealtóireacht, ní bhaineann tomhais le hairíonna ainmniúla na réad nó na dteagmhas, atá ar aon dul le Vocabulaire international de métrologie, treoirlínte  a d’fhoilsigh an Biúró Idirnáisiúnta Meáchain agus Tomhais  (BIPM  ). I réimsí eile, áfach, mar staitisticí chomh maith leis na heolaíochtaí sóisialta agus iompraíochta, féadann leibhéil éagsúla a bheith ag tomhais, lena n-áireofaí scálaí ainmniúla, ordaitheacha, eatraimh agus cóimheasa.
John Selden
Ileolaí, fear léinn agus dlí-eolaí de chuid Shasana ab ea John Selden ( 16 Nollaig 1584– 30 Samhain 1654). clé|mion|[[17ú haois]]
Saol
Rugadh Selden i Salvington, Sussex. Tar éis dó Ollscoil Áth na nDamh a fhágáil gan chéim, glaodh chun an Bharra as Cumann Onórach An Teampaill Laistigh air, sa bhliain 1612. Cé nach dtagadh sé i láthair na cúirte ach go hannamh, d'fhorbair Selden cleachtadh dlí mar thíolacóir agus comhairleoir dlí, agus d'éirigh go maith leis. clé|mion|Selden le Peter Lely Is fearr aithne ar Selden mar pholaiteoir agus scoláire dlí. Cuireadh i bpríosún é mar dhuine a bhí taobh thiar d'Agóideacht 1621 (díreach mar a bhí sé maidir leis an Achainí um Chearta ina dhiaidh sin).
Cé gur éirigh cúrsaí ní b'fhearr idir Selden agus Séarlas I i lár na 1630í, thaobhaigh sé leis an bParlaimint i rith an Chogaidh Chathartha, toisc gur cheap sé go raibh siad ní ba dhílse do bhunreacht ársa na tíre.
The Selden Society
D'ainmníodh The Selden Society as, ag am a bhunaithe sa bhliain 1887; is cumann léinn agus foilsitheoir é, a dhíríonn ar stair dlí Shasana.
D'fhoilsigh The Selden Society imleabhar amháin a bhaineann le dlí na hÉireann. Chuir an Dochtúir Andrew Lyall in eagar é (Irish Exchequer Reports 1716 - 1734, Selden Society vol. 125, 2008).
Sileovach
mion| Nikolai Patrushev agus Sergei Ivanov ag cruinniú de [[Vladímír Pútín|Vladimir Putin le hoifigigh agus ionchúisitheoirí ceaptha chuig poist shinsearacha, Aibreán 2015]] deas|mion| Putin le Sergey Lavrov, Alexander Bortnikov agus Sergei Naryshkin, 19 Nollaig 2016 I léacsacan polaitiúil na Rúise, is polaiteoir é sileovach (Rúisis: силови́к, IPA: [sʲɪlɐˈvʲik]; iolra: siloviki, Rúisis: силовики́, a tháinig isteach sa pholaitíocht ó na seirbhísí slándála, míleata, nó seirbhísí comhchosúla, go minic oifigigh an iar- KGB, GRU, FSB, SVR, FSO, an tSeirbhís Chónaidhme um Rialú Drugaí, nó seirbhísí armtha eile a tháinig chun na cumhachta. Téarma comhchosúil is ea " slándálathaí " (oifigeach forghníomhaithe an dlí agus faisnéise).
Úsáidtear sileovach freisin mar ainmfhocal comhchoiteann chun trúpaí agus oifigigh gach de ghníomhaireachtí forghníomhaithe dlí de chuid na Rúise nó na Bealarúise a ainmniú, cé nach gá gur cinn ardchéime iad.
Sanasaíocht
Aistrítear an téarma силови́к (Gaeilge: sileovigh) go litriúil mar "tréanfhir nó "fir láidir" (ón Rúisis сила, "fórsa"). Tháinig sé ón fhrása "силовые структуры", a bhí le feiceáil go luath sa ré Boris Yeltsin (1990í luatha) a chur in iúl na seirbhísí míleata-stíl éide, lena n-áirítear an t-arm cuí, na póilíní (Aireacht Gnóthaí Inmheánacha), slándáil náisiúnta (FSB) eagraíochtaí agus roinnt struchtúir eile.
Maolla
Baile i gContae Mhaigh Eo is ea Maolla (Hollymount as Béarla).
Tá sé suite díreach idir Baile an Róba agus Clár Chlainne Mhuiris ar chlár deiscirt Maigh Eo.
Thosaigh taifid Caitliceach do Maolla i 1857. Tá taifid Eaglaise na hÉireann le fáil ar ais go 1845 agus thosaigh taifid an stáit i 1864. Téann inscríbhínní ar dromleaca thiar go na 1700í. Tá na taifid seo go léir coimeadtha ag an Ionad Taighde Clainne Deiscirt Mhaigh Eo.
Innealtóireacht ghéiniteach
300px|mionsamhail|deas|Luch géin ar lár Is éard is Innealtóireacht ghéiniteach nó géinteicneolaíocht ann, ar a dtugtar freisin modhnú géiniteach nó ionramháil ghéiniteach, ná modhnú agus ionramháil géinte orgánaigh, ag baint úsáide as teicneolaíocht. Is sraith teicneolaíochta í a úsáidtear chun chomhdhéanaimh ghéinitigh na gceall a athrú, lena n-áirítear aistriú géinte laistigh de theorainneacha speiceas agus trasna teorainneacha speiceas chun orgánaigh fheabhsaithe nó núíosacha a tháirgeadh. Faightear ADN nua tríd an ábhar géiniteach inspéise a aonrú agus a chóipeáil ag úsáid teicneolaíocht ADN athchuingrigh nó tríd an ADN a shintéisiú go saorga. Cruthaítear agus úsáidtear veicteoir (nó tógán) de ghnáth chun an ADN seo a chur isteach san óstorgánach. Rinne Paul Berg an chéad mhóilín athchuingreach ADN i 1972 trí an ADN ón víreas moncaí SV40 a chomhcheangal leis an víreas lambda. Chomh maith le géinte a ionsá, is féidir an próiseas a úsáid chun géinte a bhaint, nó a scriosadh. Is féidir an ADN nua a chur isteach go randamach, nó a dhíriú ar chuid ar leith den ghéanóm.
Is ceist bhunúsach eitice is fealsúnachta í an cumas nua seo ag daoine cur isteach ar na próisis dhúchasacha agus struchtúr géiniteach ár ngné féin, fiú, a athrú. Tá an-chuid taighde ar siúl i ngéinteiripe, ina gcuirtear géinte leis an eolas ceart isteach i gcealla ina bhfuil géinte máchaileacha, mar shampla le géinghunna, nó a gcuirtear isteach géinte nua a threoraíonn déanamh ábhar frithghalrach. Tá an obair seo ag a tús fós. Mar thoradh ar innealtóireacht ghéiniteach, tá feabhas curtha ar bharra is stoc, déantar córacha leighis i miocrorgánaigh, agus is féidir daoine a thástáil féachaint an bhfuil galair dhúchasacha acu.
Dealbhaodh
Clann
Bhí triúr iníonacha ag Dealbaodh lena bhean chéile Earnmas, agus iad ná an triúr bandéithe eapainmneacha Ghaelacha Ériu, Banbha agus Fódhla.
De réir cuid de Leabhar Gabhála na hÉireann, bhí triúr mac ag Dealbaoth, agus iad ná Brian, Iuchar agus Iucharba. Deirtear chomh maith go raibh Tuirill Biccreo mar ainm aige.
Mhaígh an dream ársa darbh ainm Delbna gurbh iad a mhuintir iad.
Comhainmneacha agus leaganacha eile
Is amhlaidh go bhfuil Dealbaodh ar chomhphearsa le dia na toirní, Tuireann, os rud é go n-aithnítear é mar Tuirill Biccreo, athair Bhriain, Iuchair, agus Iucharba.
Tugadh an t-ainm Dealbaodh do Lugaid mac Tail, tar éis dó tine draíochta a lasadh, a tháinig cúig tsruthán aisti.
Sa mhír chéanna de Leabhar Gabhála na hÉireann, aithnítear Dealbaodh eile – Delbáeth Mac Neit – mar shin-sean-athair Tuirill Biccreo.
Gearmánaigh an Tuaiscirt
Is iad Gearmánaigh an tuaiscirt, na treibheanna Gearmánacha ó thuaisceart na hEorpa nó go simplí, na Lochlannaigh nó an cine Nordach, nár fhág Críoch Lochlann roimh an tonn déanach d'ionraí barbaracha (circa idir na blianta 500 agus 900) agus iad siúd a lean orthu ina gcónaí sa réigiún sin. Mar sin féin, níor imigh cuid de threibheanna na bpobal Gearmánach Thoir agus Thiar ar imirce agus d'fhan siad i gCríoch Lochlann.
Ba iad na Danair (ón Laidin, dani) dhá cheann de na treibheanna Gearmánacha thuaidh seo, a thug a n-ainm don Danmhairg, agus na Sualannaigh (ón Laidin, suioni), as a dtagann an t- ainm an tSualainn. De réir Jordanes, bhain na Danair agus na Sualannaigh (ar a dtugtaí na Suetidi freisin) leis an mbrainse céanna.
Sampla de chomhshamhlaithe chultúrtha de threibh Iar-Ghearmánach le ceann Lochlannach is ea Na hIútaigh, nár fhág an Iútlainn, agus a bhí cuimsithe ag na Danair. Nó treibh Oir-Ghearmánach, Gotaigh na Sualainne, arna chomhshamhlú ag na Sualannaigh.
Is iad na pobail a labhraíonn na teangacha Oir-Ghearmánacha inniu ná na hIorua, na Danair, na Sualainnigh, na hÍoslannaigh agus na Faróis.Is iad na daoine a labhraíonn na teangacha Gearmánacha Thuaidh inniu ná na Ioruaigh, na Danair, na Sualainnigh, na hÍoslannaigh agus na Faróigh.
Ron Moody
B'aisteoir Sasanach é Ronald Moodnick (8 Eanáir 1924 – 11 Meitheamh 2015). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma i 1969.
Leabhar Óbaidiá
Is leabhar sa Bhíobla é Leabhar Óbaidiá.
Pagóda (foirgneamh)
Teampall sa Domhan Thoir is ea pagóda, go háirithe agus é i bhfoirm túir ilstóraigh agus na díonta ag gobadh amach air.
Nowhere Fast
Clár atá á chraoladh ar RTÉ a hAon é Nowhere Fast. Thosaigh sé ar an 13 Samhain 2017. Cruthaithe ag Alison Spittle atá sé.
An Caol
Baile i gContae Mhaigh Eo is ea An Caol (Keel as Béarla). Bhí 541 duine ina gcónaí sa Chaol sa bhliain 2002.
Llandyfrïog
52.0453°N, -4.4348°W
Baile i Ceredigion, an Bhreatain Bheag, is ea Llandyfrïog. Tá daonra 1,773 ann, agus tá 970 (54.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Bulbal
Is éan é an Bulbal atá dúchasach don Afraic thrópaiceach, Madagascar is deisceart na hÁise. Na sciatháin gearr, an t-eireaball fada, guairí righne ag bun an eireabaill bhioraigh. Glórach tréadúil. Áitríonn sé coillearnach nó talamh shaothraithe. Itheann sé torthaí is feithidí.
Lámhach Cleveland Elementary (San Diego)
Imeachtaí
Bhí déagóri, Brenda Spencer, 16 bliain d'aois ag an am. ina cónaí os comhair na scoile. Ag 7h50 Dé Luain, bhí páístí i scuaine chun dul isteach sa scoil. 'Dubh dóite' léi féin (nó sin a mhaígh sí), thosaigh Spencer ag lámhach. Chuir na póilíní a teach faoi léigear. Tháinig iriseoir ar a huimhir ghutháin trí sheans. "I don't like Mondays. This livens up the day." a dúirt sí leis an iriseoir. Tháinig sí amach as an teach níos déanaí nuair a thairg na póilíní béile Burger King di.
Rinneadh diagnóis sa phríosún níos déanaí go raibh titimeas uirthi. Bhí galar dubhach uirthi chomh maith agus bhí sí i riocht í féin a mharú. Am Nollag 1978, thug a hathair raidfhfil dí (Ruger 10/22, raidhfil leath-uathoibríoch de chalabra .22) mar bhronntanas. Bhí Spencer ag iarraidh raidió a fháil. Ach bhí a hathair ag súil go gcuirfeadh sí lámh ina bás féin, b'fhéidir. clé|mion|177x177px clé|mion|177x177px|The Boomtown Rats, feirm Knott's Berry Farm, 1981.
Príosúnacht
Bhí Spencer faoi aois sa bhliain 1979. Ach ar 4 Aibreán 1980, agus 18 in aois di, gearradh téarma príosúin 25 bliana uirthi.
Sa bhliain 2004, níor ligeadh amach Spencer, agus níor ligeadh amach ar 'parúl' í ach an oiread. Diúltaíodh a saoirse di gach bliain ó shin.
Sna meáin
Sa bhliain 1979, bhí an-ráchairt ar an amhrán 'I Don’t Like Mondays' de chuid Na Boomtown Rats. Ar 20 Lúnasa 1979, tháinig na Francaigh ó Bhaile Borrach isteach sna cairteacha sa Ríocht Aontaithe ag uimhir a haon. Labhair Bob Geldof faoi níos déanaí.
Micheál Mac Liammóir
Fear ildánach, aisteoir, drámadóir, gníomhaí ealaíne (nó agent artistique) agus scríbhneoir Sasanach ba ea Micheál Mac Liammóir  (a rugadh Alfred Willmore ar 25 Deireadh Fómhair 1899 i Londain agus a fuair bás ar 6 Márta 1978 i mBaile Átha Cliath), agus an phearsa amharclainne ba mhó in Éirinn sa 20ú haois. Aithnítear inniu an Liammóireach ar dhuine de na drámadóirí is mó le rá i gcanóin liteartha na Gaeilge.
Bhí cluas mhaith aige don cheol agus don fhocal labhartha; ní raibh baint ar bith ag a mhuintir le hÉirinn agus d'fhoghlaim sé Gaeilge mar dhuine fásta.
Rinne Mac Liammóir an-iarracht a fhéiniúlacht nua Ghaelach a mhúnlú. Agus é sna fichidí, bhí an Ghaeilge ar a thoil aige agus leag sé seo béim ar an bhféiniúlacht nua seo. Ba léir do mhuintir na drámaíochta in Éirinn go raibh sé ag aisteoireacht trína shaol ar fad, agus gur bhain sé leas as an nGaeilge leis an bhféiniúlacht seo a chothú agus a bhuanú. mionsamhail|Fógra san iris 'Éire' sa bhliain 1940|cléclé|mion|[[Leabharlann Willesdenː d'fhás Alfred Willmore suas sa bhaile seo, atá cóngarach do Kilburn]]
Londain
Rugadh Alfred Willmore ar 25 Deireadh Fómhair 1899 i Kensal Green, Londain (Alfred Willmore ar a theastas breithe). Phrotastúnaigh ba ea a thuismitheoirí agus d'fhás Alfred suas i Kensal Green, Londain. Ní léir go raibh aon bhaint ag a mhuintir le hÉirinn. clé|mion|[[Taibhdhearc na Gaillimhe|An Taibhdhearc, Gaillimh]]Páiste éachtach a bhí ann. Mar Alfred Willmore, bhí sé ar cheann de na príomhaisteoirí óga i gcomhlacht Noël Coward ar stáitse Shasana. Chaith sé samhradh na bliana 1914 ar cuairt chuig a sheanaint sa Spáinn agus d’fhoghlaim Spáinnis. D’fhoghlaimeodh sé Gaeilge, Gearmáinis, Fraincis agus Iodáilis ar ball. clé|mion|a pháirtí agus a chomhghleacaí, [[Hilton Edwards le Harry Kernoff, 1928]]Thosaigh sé ag foghlaim ealaíne sa Willesden Polytechnic (cé gurb í Scoil Slade is mó a luann sé féin; bréagadóir cruthanta ab ea é).
Gaeilge
Bhí an-suim ag Willmore i bhfilíocht Yeats agus thosaigh sé ag cuardach féiniúlacht Ghaelach a bheadh feiliúnach dá spéis nua i litríocht na hÉireann. Sa scoil ealaíne i Londain a casadh air Máire O’Keefe. Bhí tionchar mór aici air agus mhair a gcairdeas go bhfuair sí bás in 1927.
Thosaigh sé ag foghlaim Gaeilge i rang de chuid Chonradh na Gaeilge in Ludgate Circus. Tháinig sé go hÉirinn 26 Márta 1917 in éineacht le Máire O’Keefe agus a máthair. Seans go raibh eagla air go gcoinscríofaí é dá bhfanadh sé i Londain. clé|mion|Amharclann Gate, BÁC
Bhí sé ina bhall de Shinn Féin agus rinne canbhasáil do Risteárd Ó Maolchatha i mórthoghchán 1918. Timpeall an ama seo, d'aistrigh sé a ainm agus sloinne go Gaeilge. D’éirigh sé cairdiúil le Pádraic Ó Conaire agus is faoina thioncharsan a thosaigh sé ar Ghaeilge Chonnacht a labhairt.
Foilsíodh a chéad leabhar, leabhar as Gaeilge, Oidhcheannta Sidhe, sa bhliain 1922.
Nuair a buaileadh Máire O’Keefe breoite in 1921 d’imigh sé in éineach léi chun na hEilvéise. Sna 1920idí thaistil sé ar fud na hEorpa. Scríobh sé leabhar as Gaeilge sa bhliain 1929, Lá agus Oíche (rinne sé cur síos ar na turais a thug sé ar áiteanna ar nós Páras, an tSicil agus Oberammergau). D’éag Máire i Menton na Fraince 7 Eanáir 1927.
Gate
Faoi dheireadh 1928 bhí an bheirt aisteoirí, Mac Liammóir agus Hilton Edwards ar ais i mBaile Átha Cliath agus é d’aidhm acu amharclann a bhunú ina mbeadh an bhéim ar dhrámaí idirnáisiúnta. Bunaíodh an Dublin Gate Theatre Company ar Oíche Nollag 1929. D’oscail siad a n-amharclann nua féin i gCearnóg Pharnell 17 Feabhra 1930.
Saol pearsanta
D'oibrigh Mac Liammóir i gcomhar lena pháirtí, Hilton Edwards, sa Gate an chuid eile dá shaol, agus bhí caidreamh homaighnéasach idir an bheirt acu. Caidreamh proifisiúnta agus rómánsúil a bhí idir an bheirt, caidreamh a lean ar aghaidh go dtí laethanta a mbáis.
Chaith siad beirt a saol lena chéile ar shlí a bhí inghlactha go maith ag sochaí na hÉireann. Seasann scéal na beirte seo amach toisc gur ghlac sochaí na hÉireann lena gcairdeas. Mar shampla, nuair a bhásaigh an bheirt acu, ligeadh dóibh a bheith curtha in aon uaigh amháin.
Féiniúlacht
Lean Mac Liammóir lena thógáil ar an bhféiniúlacht Ghaelach le linn a shaol. nuair a mhínigh sé d’iriseoirí agus do chriticeoirí gur rugadh i gContae Chorcaí é, rud nach raibh fíor. Ba léir, áfach, nach raibh éinne sásta bréag an drámadóra a scaoileadh uathu.
Ní bhfuair an pobal amach an fhírinne go dtí 1990 nuair a foilsíodh beathaisnéis nua.
Saothar
Scríobh Mac Liammóir neart saothar i nGaeilge; dhá dhráma, dhá bhailiúchán gearrscéalta, dhá leabhar faoin aisteoireacht agus faoin amharclann maraon le leabhar filíochta. Moladh iarrachtaí fileata agus liteartha an scríbhneora go hard na spéire i gcritic na Gaeilge le linn a shaol.
Myles Dillon
Staraí, focleolaí agus ceiltíoch Éireannach ab ea Myles Dillon (11 Bealtaine 1900 - 18 Meitheamh 1972).
Saol
Bhain Myles Dillon céim amach ó Choláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath, ansin thaistil sé go dtí an Ghearmáin agus an Fhrainc, áit a ndearna sé staidéar i bpolaitíocht dhomhain na Sean-Ghaeilge agus na gCeilteach faoi Joseph Vendryes agus Rudolf Thurneysen.
Mhúin Dillon Sanscrait agus filíocht chomparáideach i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath (1928–1930) agus i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath (1930–1937).
Ar fhilleadh ar Éirinn dó d’oibrigh sé i Scoil an Léinn Cheiltigh in Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath; Bhí sí ina stiúrthóir ar an Scoil ó 1960 go dtí 1968, bní sé ina eagarthóir ar 'Celtica'. Tá Imleabhar 11 de Cheltica tiomnaithe dá chuimhne.
Geneviève Bujold
Is ban-aisteoir Ceanadach í Geneviève Bujold. Rugadh í ar an 1 Iúil 1942. Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir Is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe i 1970.
Worthing Thoir agus Shoreham (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Worthing Thoir agus Shoreham. Cruthaíodh sa bhliain 1997 é. Is é Tim Loughton (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Samhail choibhneasta
D'fhorbair Edgar F. Codd na bunchoincheapa don Samhail Choibhneasta i saotharlann IBM agus d'fhoilsigh sé a smaointe i bpáipéar cáiliúil i Meitheamh 1970 in iris speisialta faoin teideal "A Relational Model of Data for Large Shared Data Banks". Úsáidtear Teanga Struchtúrtha Iarratas nó SQL (Structured Query Language as Béarla) don chuid is mó chun bunachair shonraí atá bunaithe ar an samhail choibhneasta a bhainistiú.
Leabhar Ióna
Is leabhar sa Bhíobla é Leabhar Ióna.
Búmaraing
deas|200px|thumb|Búmaraing Bata caite, cuartha chun go n-eitleoidh sé fad mór is go mbuailfidh buille trom ar sprioc. Astrálach den chuid is mó. Tá foirmeacha múnlaithe chun gur féidir leo conair chuartha a eitilt chun filleadh ar an ionad lainseála.
Innealtóireacht mheicniúil
Brainse innealtóireachta ina ndéantar meaisíní de gach saghas a dhearadh, a thógáil is a fheidhmiú. Tagann táirgeadh is feidhmiú fuinnimh mheicniúil san áireamh freisin. Bíonn innealtóirí meicniúla ag dearadh, ag tástáil is ag feabhsú inneall chun cumhacht áisiúil mheicniúil a ghiniúint ó ghal, peitreal, fuinneamh núicléach is foinsí eile, agus raon leathan meaisíní gaolmhara. Rinneadh réimse ar leith den innealtóireacht mheicniúil nuair a tugadh innill gaile isteach i gcúrsaí déantúsaíochta sa 19ú céad leis an Réabhlóid Thionsclaíoch a ghéarú.
Leabhar Mhíocá
Is leabhar sa Bhíobla é Leabhar Mhíocá.
Innealtóireacht leictreach
mion|Hawkins Electrical Guide - 3phase Elementary 6wire Brainse den innealtóireacht ina ndéantar staidéar ar fheidhmeanna praiticiúla leictreachais is leictreonaice.
Go dtí na 1940idí b'earnáil bheag den innealtóireacht i gcoitinne í, teorannaithe don teileachumarsáid, soilsiú agus giniúint, tarchur is dáileadh na cumhachta leictrí. Ach anois baineann sí le táirgeadh, dáileadh, stiúradh is feidhmiú an leictreachais i ngach foirm.
Cuimsíonn sí dáileadh gach gné de dhearadh, insealbhú is bainistiú na gcóras ginte uile, ó fhuinneamh uisce, ola, gual, gás nádúrtha, an ghaoth, an Ghrian, eamhnú núicléach, agus eile.
Baineann dáileadh is stiúradh le soláthar na cumhachta leictrí do thomhaltóirí thar chóras slán sábháilte iontaofa éifeachtach.
Cuimsíonn sí feidhmiú an leictreachais an iliomad trealamh i raidió, radar, soilsiú, mótair, gineadóirí cumhacht a, líonraí tarchuir, agus a lán eile. D'fhás an innealtóireacht leictreonach mar fhochuid den innealtóireacht leictreach a phléann le huathoibriú, teileachumarsáid, ríomhairí, córais rialaithe diúracán, satailítí, spásárthaigh, agus eile.
Tagairtí
Chuckle Brothers
deas|250px|thumb|Chuckle Brothers Coiméide sceitse beirte Sasanach le haghaidh páistí ab iad na Chuckle Brothers, le Barry David Elliott (24 Nollaig 1944 – 5 Lúnasa 2018) agus Paul Harman Elliott (rugadh ar an 18 Deireadh Fómhair 1947). Rugadh iad i Rotherham.
Iasaídigh
thumb|Iasaídigh mion Is grúpa eitneach lonnaithe san Mheaspatáim iad na Iasaídigh. Is í an Choirdis a bpríomhtheanga.
Eachtraí
Sa mbliain 2014 bhí go leor cainte sna meáin faoin slad a bhí ISIS a dhéanamh ar ghrúpa beag Iasaídeach (Yazidi) a bhí ina gcónaí thart ar chathair Sinjar i dtuaisceart na hIaráice. Bhí SI á ndíbirt seo as a dtithe agus as a ngabháltais. Maraíodh breis is 3000 fear agus seanduine de na Yazidi. Díoladh breis is 6000 bean agus a bpáistí ar mhargaí sclábhaíochta is gnéis. A gcoir – gur ainchreidmhigh a bhí iontu nár ghéill d’Ioslam.
Radaíocht chúlra mhicreathonnach
mion|Tháinig Penzias is Wilson ar an radaíocht chúlrach mhicreathonnach sa saotharlann seo Tháinig Arno Penzias agus Robert Wilson ar an radaíocht chúlra mhicreathonnach de thaisme ar an 20 Aibreán 1965, agus iad ag obair ar aeróga teileachumarsáid e, ag iarraidh siosarnach fothraim a aimsiú.
Eolaíocht
Is fianaise bhreise den ollphléasc í an radaíocht chúlra mhicreathonnach chosmach (RCMC nó CMBR i mBéarla). Is í an ollphléasc an t-aon samhail a mhíníonn RCMC faoi láthair.
Thomhais an tsatailít COBE an radaíocht seo níos iomláine, agus thaispeáin gur radaíocht dúchoirp í le teocht 2.73 K, gurbh iarmhar iontaisithe na hollphléisce í, agus go raibh mionathruithe sa teocht mar thoradh ar dhifríochtaí i ndlús na luath-chruinne a chuir tús, ar a seal, leis na réaltraí.
Má thaispeánann brathadóirí satailíte gurb ionann an fuinneamh sa radaíocht sin agus an boilsciú i mionsamhail Stephen Hawking, b’fhéidir go dtabharfadh sin bun lena theoiric. Ach admhaítear go bhfuil na tonn ta úd ina gcuid de theoiricí eile freisin agus go bhfuil obair le déanamh fós orthu. Déarfadh Hawking féin go bhfuil gá le tuiscint níos cruinne ar an imtharraingt chandamach.
Stair
Ó aimsir Hubble sna 1920idí, bhí a fhios go raibh na réaltraí ag cúlú uainn is ó chéile. Mar sin, ó iarmhairt Doppler, bheadh tonnfhaid na radaíocht a a d'astaigh siad is iad níos óige laghdaithe, b'fhéidir síos don raon micreathonn ach.
Micreathonnta sa raon aistrithe seo a bhraith Penzias is Wilson. Chruthaigh siad sa bhliain 1965 gur fíorchomhartha a bhí á ghlacadh acu, ag teacht ar domhan ón spás amuigh. clé|mion|Arno Penzias and Robert Wilson Bronnadh an Duais Nobel ar Arno Penzias agus Robert Wilson i 1978.
Leabhar Nahúm
Is leabhar sa Bhíobla é Leabhar Nahúm.
Innealtóireacht riachtanas
Earnáil ríomheolaíochta ina ndéantar staidéar ar riachtanais gnó mar chuid den phróiseas chun córas iomlán ríomhaireachta a fhorbairt do chomhlacht. Baineann sí leis na réamhchéimeanna scrúdaithe is anailísithe i dtimthriall beatha fhorbairt an chórais, thar a dhearadh is a thógáil. Mar sin, tagann staidéar ar ghnéithe sóisialta is cultúrtha an chórais san áireamh chomh maith le gnéithe feidhmithe is sonraí.
Llandygái
53.2168°N, -4.1009°W
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Llandygái. Tá daonra 2,403 ann, agus tá 1,622 (67.5%) in ann Breatnais a labhairt.
George Gershwin
Ba chumadóir Meiriceánach é George Jacob Gershwin (26 Meán Fómhair, 1898 – 11 Iúil, 1937).
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1997
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1997, a thosaigh ar 18 Bealtaine 1997 agus chríochnaigh ar 14 Meán Fómhair 1997. B'í an 111ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 18 bhfoireann páirt. Bhuaigh An Chlár an comórtas don tríú huair.
Miotaseolaíocht na gCeilteach
Maraon le dreamanna Eorpacha den Iarannaois, tá ann i  Miotaseolaíocht na gCeilteach  creidimh ildiachais le han-chuid déithe agus bandéithe. Níor tháinig miotais Cheiltigh na Mór-roinne (dreamanna amhail is na Gallaigh agus na Ceiltibéaraigh) slán as concas ag Impireacht na Róimhe, meath a dteangacha agus a dtiontú ar an gCríostaíocht. Ní fhaightear ach iarsmaí i bhfoinsí Gréag-Rómhánacha agus seandálaíocht. Is as na hOileáin (Gaeil as Éirinn agus as an Albain; na Briotanaigh Cheilteacha as iarthar na Breataine agus as an Briotáin) a thagann an chuid is mó den miotaseolaíocht atá ar marthain. D'fhág siad a mbéaloideas ó ghlúin go glúin, a scríobhadh síos i ndeireadh na dála ag manaigh Críostaí sa mheánaois,  Miotaseolaíocht na nGael an chuid is mó de, ach roinnt mhaith miotaseolaíocht na mBreatnach.
Meastar go bhfuil an fhine osnádúrtha, na Tuatha Dé Danann bunaithe ar déithe Ceilteacha na hÉireann. Tá dhá chlann mhóra le feiceál sa Bhreatain Bheag, Plant Dôn agus Plant Llŷr. Tá naisc idir déithe na nOileán agus na Mór-roinne: Tá Lugh agus Lleu gaolmhar le Lugus; Goibniu agus Gofannon le Gobannos; Macán (Aonghas) and Mabon le Maponos; srl. Is pearsa choiteann í bandia an fhlaithis, a bhronnann flaitheas ar rí á phósadh. Feictear go minic an t-Alltar, a dtugann laochra miotalacha cuairt air. Tá tionchar na gceilteach le feiceáil sna seanscéalta Celtic myth influenced later Artúracha.
Léargas ginearálta
mion|deis|Dia na gCeilteach, [[Sucellos]]
Ag a bhuaicphointe, bhí cultúr na gceilteach leathadh ar fud lár agus iarthar na hEorpach, ach ní raibh riamh lárionad polaitiúil aontaithe acu. De thairbhe sin, bhí an-chuid éagsúlacht i nósanna áitiúla dá gcreidimh, cé go bhfeictear go forleathan roinnt pearsana amhail is an dia Lugh. Tá fós ar marthain tuairim is trí chéad inscríbhinn d'ainmneacha déithe, go minic lena leaganacha Rómhánacha, ach is genii locorum (déithe áitiúla) an chuid is mó acu siúd.
Tá roinnt fo-aicmí de miotaseolaíocht na gCeilteach ann, bhíodh is go bhfuil naisc eatarthu, bunaithe ar ghéaga na dTeangacha Ceilteacha:
Foinsí stairiúla
Tá fianaise ann ar earraí móideacha agus ar an bhFéilire Coligny gur scríobhtaí Gaillis ag baint leas as aibítrí Gréagach, Rómhánach agus Iodáilic Thuaidh. Óir nach bhfuil ach oiread beag samplaí de scríbhneoireacht Gailíse, meastar gur milleadh ag na Rómhánach iad. Dúirt Julius Caesar go raibh go deimhin scríbhneoireacht ag na Gallaigh. Thug sé faoi ndeara go raibh daonlathas ag na Helvetii, ach dúirt sé fosta go raibh cosc ar na draoithe roinnt rannta creidimh suntasacha a scríobh amach.
Bhris na Rómhánach cumhacht na ndraoithe agus chuireadar nós inscríbhinní poiblí ar bun sa Ghaill — tá an chuid is mó dóibh níos sine ná conas na Róimhe.
Cé go raibh script Oghaim ag na Gaeil chun inscríbhinní gearra (go formhór ainmneacha pearsanta) a dhéanamh, níor tháinig lánlitearthacht go hÉirinn, nach ndearna na Rómhánach concas uirthi, go dtí teacht na Críostaíochta. Go deimhin, scríobhadh na miotais Ghaelacha don chéad uair ag na manaigh, cé le claonadh Críostaí.
Miotaseolaíocht na nGael
mion|Cuchulainn carries Ferdiad across the river
Is as Éirinn a thagann na scéalaíochtaí is sine ó Ré na Laochra (Heroic Age). Le teacht na Críostaíochta, thit na déithe is bandéithe de réir a chéile i léig. San ábhar atá fós ar mharthain, scríofa go formhór ag manaigh Críostaí, feictear na Tuatha Dé Danann agus na Fomhóraigh, mar shampla sa téacs den Cath Maighe Tuireadh, maraon leis an saothar leath-stairiúil Leabhar Gabhála Éireann. Léiríonn na Tuatha Dé tréithe na sochaí daonna amhail is ríogacht, ceird agus cogadh, agus na Fomhóraigh anord agus an nádúr fiáin.
An Daghdha
I amhlaidh go raibh an Daghdha ina cheannaire sa phaintéón. Léiríonn an Daghdha sár-tréithe na nGael. Dhéantaí ámh ceap magaidh de sna scéalta, ach mar sin féin, measadh go raibh achmhainn mhaith grinn aige.
Sam Smith
Is amhránaí agus cumadóir amhrán Sasanach é Samuel Frederick Smith a rugadh ar 19 Bealtaine 1992.
Miotaseolaíocht na gCeilteach
An Daghdha
Is pearsa cumhachtach é an Daghdha, agus cleith ina láimh aige. Sa Ghaill, meastar go go bhfuil gaol idir é agus Sucellus an buailteoir, agus aigese casúr agus cupán.
Mór-Ríoghain
Tré bhandia an chatha na nGael ba ea Mór-Ríoghain. Bhí inti Neamhain, Macha and Babhdh (bhí ainmneacha níos annaimhe ann), agus iad araon ag léiriú tréithe éagsúla chomhraic. Feictear í sa Táin Bó Cúailnge ach go háirithe.
Sam Smith
Saol pearsanta
Tháinig Smith amach mar aerach sa bhliain 2014.
Miotaseolaíocht na gCeilteach
Lugh
Is é Lugh an dhá a fheictear is coiteanta sna seanscéalta. Is léir go bhfuil sé gaolmhar le Lugus, a fheictear fud i logainmneacha ar fud an domhain Cheiltigh, sábháil is of Lugdunum (Lyon sa Fhrainc), Lugdunum Batavorum (Brittenburg, taobh thiar de Leiden san Ísiltír) agus Lucus Augusti ({Λοuκος Λuγούστον, Lugo sa Ghailís). Deirtear sna miotais Cheilteacha gurbh é Lugh an dia a cuireadh san áit a deireanach ar liosta na ndéithe. Ceiliúradh é san fheis Lughnasadh.
Sam Smith
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 27 gradam buaite ag Smith. Tá 69 ainmniúchán faighte aige.
Miotaseolaíocht na gCeilteach
Eile
I measc déithe tábhachtacha eile, tá Other important goddesses include Brigit, iníon an Daghdha; Aibell, Áine, Macha agus Ériu. Is suntasach í is Epona, bandia na gcapall, a cheiliúradh ag feiseanna samhraidh. I measc deirge Gaelacha eile, tá Nuada Airgetlám, chéad rí na dTuath Dé Danann; Goibniu, gabha agus grúdaire; Dian Cécht, dtús an leighis; agus dia na mara Manannán mac Lir.
Miotaseolaíocht na mBreatneach
mion|deis|upright|[[Llŷr agus na healaí, léaráid le H. R. Millar]] mion|clé|Túslínte le scéal Mabinogi as [[Llyfr Coch Hergest: Gereint vab Erbin. Arthur a deuodes dala llys yg Caerllion ar Wysc... Geraint mac Erbin. Bhíodh a chúirt ag Artúr ag Caerlleon ar an Wysc...]]
Feictear frithfhilltigh thábhachtacha de mhiotaseolaíocht na mBreatnach in Ceithre Ghéag Mabinogi, go háirithe Rhiannon, Teyrnon agus Brân Fendigaidd (Bran Beannaithe). Is amhlaidh go bhfuil pearsana eile fréamhaithe ó amhail is Arawn, rí an Alltair ag lorg cabhrach ó duine daonna, agus an laoch do-mharaithe ach i gcásanna frithráiteacha. Is mórphearsana iad Clann Llŷr (Ler) sa Dara agus san Tríú Géaga, agus Clann Dôn (Danu) sa Ceathrú Géag, ach ní príomhscéalta iad.
Feictear nósanna agus ainmneacha eile sna seanscéalta Breatnacha, go háirithe Mabon ap Modron (Mac Diaga na Máthar Diaga) in Culhwch and Olwen, agus sa chnuasach scéalta Tréanna Breatnaise. Mar sin féin, níl dóthain eolais an chun scéalaíocht cruthaithe nó paintéón a insint, sa mhéid nach féidir a rá go raibh miotaseolaíocht Bhreathnach aontaithe ann ar chur ar bith. Pé scéal é, scríobhadh sárshaothair Bhreatnaise sa mheánaois bunaithe ar an ábhar a bhí fós ar marthain.
Iarsmaí de mhiotaseolaíocht na nGallach
mion|clé|upright|'' [[Taranis (le roth Ceilteach agus caor thintrí), Le Chatelet, Gourzon, Haute-Marne, an Fhrainc]]
Bhí déithe ann a d'adhrtaí na Ceiltigh nach bhfuil ar eolas acu ach a n-ainmneacha. Thairis sin, tá roinnt iarsmaí de sheanscéalta nó miotais Ceilteacha caomhnaithe ag scríbhneoirí clasaiceacha.
Dar leis an reitricí Siriach Lucian, bhíodh Ogmios i gceannas bhuíon fear ceangailte le slabhra dá gcluasa chun a theangan, tongue mar shiombal a dheisbhéalaí.
Déanann an file Rómánsach de chuid na chéad aoise, Lucan, trácht ar Taranis, Teutates agus Esus, ach níl a lán fianaise eile ann ar dhéithe tábhachtacha iad.
D'fhéadfadh é go bhfuil miotais chaillte léirithe ar roinnt objets d'art, bonn agus altóir, amhail is Tarvos Trigaranus nó ‘Iúpatar’ eachtrach is cionn an Anguiped (fíor daonna nathair-chosacha). Tá brí mhiotasach bainte as an gcoire Gundestrup.
Tá léirithe ann fosta nach bhfuil ainmneacha acu, ina measc íomhánna trícheannach nó trí-aghaidheach; a squatting god, dia le nathair; dia le roth; agus marcach le fathach ar a ghlúine. Faightear roinnt dóibh i bportaigh mhóna sa Bhreatain de chuid na Cré-umhaoisa, rud a chuireann le fios gur réamhRómhánach agus forleathan iad i measc na gCeilteach. Tá léarscáil déanta le dáileadh na n-íomhánna agus feictear dlús lárnach le scaipeadh amach feadh línte trádála. Faightear an íomhá trí-cheannach cruinnithe i measc na mBelgae, idir na haibhneacha Oise, Marne agus Moselle; agus an marcach leis an fathach le taobh na Réine.
Déithe Ceilteacha dar le hIúil Caesar
mion|deis|Roth óir Ceilteach le siombail, Balesme, [[Haute-Marne. National Archaeological Museum]]
Ina mórshaothar Commentarii de Bello Gallico, déanann Iúil Caesar trácht ar na cúigear príomh-dhéithe adhartha sa Ghaill (de réir interpretatio graeca, tugann sé ainmneacha na ndéithe Rómhánacha is gaire dóibh). Ó thaobh miotaseolaíocht na nGael de, molann MacBain gurb ionann Apalló agus Lugh, Mearcair agus Manannán mac Lir, Iúpatar agus an Dagda, Mars agus Neit, agus Minéirve agus Brigit.
I dteannta leis an gcúigear seo, deir Caesar go rianaíonn na Gallaigh a sinsearacht ar ais go Dīs Pater (Donn na nGael, b'fhéidir).
Franz Schubert
Ba chumadóir Ostarach é Franz Peter Schubert (31 Eanáir 1797 – 19 Samhain 1828).
13 Deireadh Fómhair
Is é an 13 Deireadh Fómhair an 286ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 287ú lá i mbliain bhisigh. Tá 79 lá fágtha sa bhliain.
Lucie Jones
Is ceoltóir Breatnach í Lucie Bethan Jones. Rugadh i bPentyrch í ar 20 Márta 1991. Tháinig sí san ochtú áit ar an séú sraith The X Factor sa bhliain 2009.
2009: The X Factor
Sa bhliain 2009, thriail Jones don séú sraith The X Factor leis a amhrán bunaidh "I Will Always Love You". Shroich sí do dtí na Seónna Beo agus ba í Dannii Minogue a comhairleoir. Bhí Jones sa bhunbheirt i seachtain 5 agus chuaigh an vótaí na moltóirí go leathghlas. Fuair Jones na votaí is lú an tseachtain sin.
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2017
I mí Eanáir 2017, fógraíodh go mbeadh Jones in iomaíocht ar Eurovision: You Decide, an comórtas a roghnaíodh an iontráil na Ríocht Aontaithe don Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2017. Bhuaigh sí an comórtas seo leis an amhrán "Never Give Up on You". Bhí sí in iomaíocht ag ceannais na hEoraifíse ar an 13 Bealtaine. Tháinig Jones sa 15ú háit le 111 pointe. Tar éis an chomórtas chuaigh Never Gve Up On You go uimhir a 73 sa Ríocht Aontaithe.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1998
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1998, a thosaigh ar 24 Bealtaine 1998 agus chríochnaigh ar 13 Meán Fómhair 1998. B'í an 112ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 18 bhfoireann páirt. Bhuaigh Uíbh Fhailí an comórtas don ceathrú huair.