cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Luascadán Foucault
Míniú ar mheicnic
deas|mion|250x250px| Beochan de luascadán Foucault ar an leathsféar thuaidh, le ráta uainíochta an domhain áibhéalta go mór. Taispeánann an rian glas conair an bhob os cionn na talún (fráma tagartha rothlach), le linn dó a bheith in aon phlána ingearach. Breathnaíon sé  go bhfuil plána iarbhír an luasctha ag rothlú i gcoibhneas leis an domhan.  Ba chóir go mbeadh an sreang chomh fada agus is féidir le- faid de 30 m  bheith coitianta. clé|mion|172x172px| Luascadán Foucault ag an Pol Thuaidh: Luascann an luascadán san phlána céanna agus rothlú an domhain faoi a bhun.
Cool FM
Is stáisiún raidió é Cool FM atá bunaithe i dTuaisceart Éireann. Thosaigh sé ag craoladh ar an 7 Feabhra 1990.
No Code
Is albam ón bhanna Pearl Jam é No Code, a eisíodh i mí Lúnasa na bliana 1996.
Ard-Mhúsaem na hÉireann - Na hEalaíona Maisiúla agus Stair
Tá trí bhrainse de chuid an mhúsaeim i mBaile Átha Cliath agus ceann amháin lonnaithe i Maigh Eo. Tá saorchead isteach sna ceithre mhúsaem.
An bailiúchán óir
Tá bailiúchán Ard-Mhúsaem na hÉireann d'órshaothar ón gCréUmhaois ar cheann de na bailiúcháin is mó agus is tábhachtaí in Iarthar na hEorpa. Táirgeadh na réada is luaithe idir 2200 agus 1800 R.Ch. ó ór a mheastar a scagadh as gairbhéil aibhneacha agus trí chnagáil rinneadh leatháin thanaí de. Bhí dhá chineál díobh seo i gceist: dioscaí dronnacha, d’fhaightí iad seo ina bpéirí uaireanta, agus ornáidí i gcruth corráin ar a dtugtaí luanlaí. Tá na dioscaí maisithe le sraitheanna comhlárnacha poncanna, croiseanna, triantán agus fiarlán, agus tugann an dá pholl sa lár le fios go raibh siad ceangailte le ball éadaigh agus gur caitheadh iad ar ócáidí speisialta.
Féach freisin
Ard-Mhúsaem na hÉireann
Naisc sheachtracha
Ard-Mhúsaem na hÉireann - Na hEalaíona Maisiúla agus Stair Suíomh gréasáin
Muiredach Tirech
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí seanscéalach na hÉireann den 4ú haois ab ea Muireadach Tíreach (Sean-Ghaeilge Muiredach Tírech) mac Fíachu Sroiptine.
Tháinig sé i gcoróin tar éis dó na Trí Cholla, a mharaigh a athair, a chur ar deoraíocht. D'fhill na Colla i am trátha agus rinne siad iarracht é a spreagadh iad a mharú. Nuair a theip orthu, chuaigh sé i mbun a sheirbhíse i gceannas a arm. Cuireadh ag cumhacht é ag Cáelbad.
Insíonn McManus: “Ag dtús na ceathrú haoise, dhírigh, Muiredeach Tireach, Ard-Rí na hÉireann, a thriúr nia, na Trí Cholla, a n-aghaidh a chur ó thuaidh, agus talamh an chlaímh a bhaint amach dóibh féin. Ar chreachtaí seanríocht na nUladh, bhunaigh siad ríocht nua na nAirgíalla — a bhí as seo amach, ar feadh míle bliain nach mór, ról tábhachtach aige i stair na hÉireann, agus a bhí i seilbh ag a sliocht Mic Mhathúna, Uí Anluain, Uí Chearbhaill, agus Mic Uidhir.”
Sliocht
De réir Leabhar Gabhála na hÉireann agus a saothair fréamhaithe, athair Eochaid Mugmedon ab ea Muiredach Tírech, agus dá bharr seanathair Néill Noígíallaigh agus sinsear ríshliochtaí Uí Néill agus na gConnacht.
Eochaidh
Is ainm coitianta Gaelach na meánaoise é Eochaidh (féach Leaganacha), fréamhaithe ó ech na Sean-Ghaeilge, each, capall.
Teoiric an ionchais
mion|179x179px| Daniel Kahneman, a bhuaigh Duais Chuimhneacháin Nobel 2002 san Eacnamaíocht as a chuid oibre ag forbairt teoiric an ionchais.
Teoiric na heacnamaíochta iompraíochta agus an airgeadais iompraíochta is ea teoiric an ionchais, a d'fhorbair Daniel Kahneman agus Amos Tversky i 1979. Luadh an teoiric sa chinneadh Duais Cuimhneacháin Nobel na nEolaíochtaí Eacnamaíochta a bhronnadh ar Kahneman.
Déanann eacnamaíocht iompraíochta staidéar ar éifeachtaí síceolaíocha, cognaíocha, mothúchánacha, cultúrtha agus sóisialta i gcinntí daoine aonair nó institiúidí, agus conas a chlaonann na cinntí sin uathu siúd atá intuigthe ag teoiric chlasaiceach eacnamaíoch.ar an gcaoi a n-imíonn na cinntí seo ó na cinn atá intuigthe ag teoiric eacnamaíoch chlasaiceach.
Bunaithe ar thorthaí ó staidéir rialaithe, déanann sé cur síos ar an gcaoi a ndéanann daoine aonair measúnú ar a gcaillteanas agus a ndearcadh a fháil ar bhealach neamhshiméadrach (féach: col a ghlacadh le caillteanais). Mar shampla, i gcás daoine áirithe, ní fhéadfaí an phian ó chailliúint $1,000 a chúiteamh ach leis an sásamh a bhaineann le $ 2,000 a thuilleamh. Mar sin, contrártha le teoiric an fhóntaisa, a bhfuiltear ag súil léi (a mhúnlaíonn an cinneadh a dhéanfadh gníomhairí breá réasúnach), tá sé mar aidhm ag teoiric an ionchais cur síos a dhéanamh ar iompar iarbhír daoine.
I bhfoirmliú bunaidh na teoirice, rinne an téarma 'ionchas' tagairt do thorthaí intuartha crannchuir. Mar sin féin, is féidir teoiric ionchais a chur i bhfeidhm freisin maidir le cineálacha eile iompraíochta agus cinntí a thuar.
Tugann teoiric an ionchais dúshlán do teoiric na háirgiúlachta a bhíothas ag súil léi, a d'fhorbair John von Neumann agus Oskar Morgenstern sabhliain 1944 agus tá sí ar cheann de na chéad teoiricí eacnamaíocha a tógadh ag baint úsáide as modhanna turgnamhacha.
Léirshamhail
Cuireann an teoiric síos ar na próisis chinntí in dhá chéim:
Go háirithe, socraíonn daoine na torthaí a mheasann siad a bheith coibhéiseach, leagtar pointe tagartha agus ansin measann siad torthaí níos lú mar chaillteanais agus cinn níos mó mar ghnóthachain. Tá sé mar aidhm ag an gcéim eagarthóireachta aon éifeachtaí frámaíochta a mhaolú. Tá sé mar aidhm aige freisin éifeachtaí aonrúcháin a thagann go minic ó chlaonadh daoine aonair, dóchúlacht leantacha a scaradh amach, seachas iad a chóireáil le chéile. Is féidir breathnú ar an bpróiseas eagarthóireachta mar chodáil, theaglaim, dheighilt, chealú, shimpliú agus aimsiú an cheannais.
Seo an fhoirmle a ghlacann Kahneman agus Tversky don chéim mheasúnaithe (ar a mhodh is simplí) mar a leanas:
i gcás inarb é {\ displaystyle V} V áirgiúlacht iomlán nó ionchasach na dtorthaí don phearsa aonair a dhéanann an cinneadh, {\ displaystyle x_ {1}, x_ {2}, \ ldots, x_ {n}} x_ {1}, x_ Is iad na torthaí féideartha {2}, \ ldots, x_ {n} agus {\ displaystyle p_ {1}, p_ {2}, \ dots, p_ {n}} p_ {1}, p_ {2}, \ dots, p_ {n} a dóchúlachtaí faoi seach agus {\ displaystyle v} v is feidhm a shannann luach le toradh. Tá an luachfheidhm a théann tríd an bpointe tagartha s-chruthach agus neamhshiméadrach. Bíonn claonadh ag daoine agus is fearr leo caillteanais a sheachaint ná gnóthachain choibhéiseacha a fháil. (caillghráin). Tá sé seo difriúil ó hipitéis na háirgiúlachta ionchaise, ina mbíonn an gníomhaire réasúnach fuarthé don phointe tagartha. San hipitéis háirgiúlachta ionchaise, is cuma leis an duine cén caoi a ndéantar toradh an chaillteanais agus an ghnóthachain a chumadh. Is éard is feidhm le {\ displaystyle \ pi} \ pi ná feidhm dhóchúlachta ualaithe agus léiríonn sí an smaoineamh go mbíonn claonadh ag daoine dul thar fóir nuair a titeann imeachtaí dóchúlachta beaga amach, ach is minic a bhíonn a mhalairt fíor maidir le dóchúlachtaí móra. Lig do {\ displaystyle (x, p; y, q)} {\ displaystyle (x, p; y, q)} ionchas a chuir in iúl toradh {\ displaystyle x} x le dóchúlacht {\ displaystyle p} p agus toradh {\ displaystyle y} y le dóchúlacht {\ displaystyle q} q agus is gnáth ionchas rud ar bith le dóchúlacht {\ displaystyle 1-pq} {\ displaystyle 1-pq}. Más rud é {\ displaystyle (x, p; y, q)} {\ displaystyle (x, p; y, q)} is ionchas rialta (ie, bíodh {\ displaystyle p + q <1} {\ displaystyle p + q <1}, nó {\ displaystyle x \ geq 0 \ geq y} {\ displaystyle x \ geq 0 \ geq y}, nó {\ displaystyle x \ leq 0 \ leq y} {\ displaystyle x \ leq 0 \ leq y }), ansin:{\ displaystyle V (x, p; y, q) = \ pi (p) \ nu (x) + \ pi (q) \ nu (y)}
Criofan
Is céad ainm fireann é Criofan (Sean-Ghaeilge Crimthann) le brí sionnach.
Daoine suntasaí leis an ainm mar a leanas:
Ardeaglais San Stiofán, Vín
Ardeaglais Chaitliceach atá suite i Vín na hOstaire í Ardeaglais San Stiofán.
Rory Stewart
Polaiteoir de chuid Páirtí Coimeádach sa Ríocht Aontaithe is ea Roderick James Nugent "Rory" Stewart. Rugadh é i Hong Cong ar an 3 Eanáir 1973.
Ailill
Is ainm coitianta Gaelach na meánaoise é Ailill (Oilioll), le brí "áilinn".
Macgnímartha Finn
Scéal Fiannaíochta i Miotaseolaíocht na nGael is ea Macghníomhartha Fhionn (Sean-Ghaeilge Macgnímartha Finn).
Scéal
Tharraing a ghníomhartha níos mó aird agus é ag fás, agus sa deireadh, chuir a mháithreacha altrama ar shiúl é, ar eagla go bhfaighe fir Ghoill. I scéalta a leanas, insítear é i seirbhís an rí Bheanntraí, conas a aisghabh sé taisce Chumhaill á mharú Liath Luachra (carachtar eile ná a mháthair altrama), agus a theacht le chéile le na Fianna sean agus curtha as seilbh a throid in éadan a athair.
Insíonn sraith mór le rá eile conas a d'ith Fionn de thaisme an bradán feasa, a bhronnadh fios feasa don té a d'íosfadh é. Bhí Fionn i mbun staidéir faoin fhile Finn Eces, a bhí ag iarraidh an t-iasc a bhreith le seacht mbliana. I ndeireadh na dála, rug sé é, agus d'iarr sé ar Fhionn é a réitigh. Dhóigh Fionn a ordóg ar an iasc agus chuir sé isteach ina bhéal é, agus ar an dóigh sin, fuair sé bua fios feasa.
Chuaigh Fionn ar turas go Teamhraigh, a chuirtí trí thine gach Samhain ag Aillen na dTuath Dé Danann. Ní raibh ar chumas Ghoill nó na bhFiann é a chosc, toisc go gcuirtí Aillen gach éinne a chodladh le fonn draíochta. Tharraing Fionn anáil de nimh poison óna gha féin chun fanacht ina dhúiseacht, agus mharaigh sé Aillen. Nocht sé é féin sa chúirt ríoga, agus cheap an rí é mar cheannaire na bhFiann. D'éirigh Goll as dá thoil féin, agus rinne síocháin lena namhaid.
Téacsanna
Is é Laud 610: folio 118Rb-121Va an lámhscríbhinn is tábhachtaí, cé go bhfuil an chríoch in easnamh, ag stopadh agus sídhe á iniúchadh ag Fionn roimh a thuras go Teamhraigh.
Ba é Kuno Meyer a chuir Laud 160 in eagar don chéad uair in 1881, don iris na Fraince Revue Celtique. De réir Meyer, is den 12ú haois an téacs.
Máirin de Valéra
B'fhíceolaí Éireannaigh í Máirin de Valéra MRIA (12 Aibreán 1912 – 8 Lúnasa, 1984). Ba chéad chathaoirleach agus ollamh Luibheolaíocht in OÉ Gaillimh í.
Saol a hóige agus oideachas
mion|Crann ón géineas Athrotaxis Rugadh Máirin de Valéra ar 12 Aibreán 1912 i mBaile Átha Cliath, an iníon is sine i gclann seachtar Éamon de Valera agus Sinéad de Valera (née Flanagan). Ba pholaiteoir Éireannaigh a bhí ag teacht chun cinn é a hathair agus bhí a mháthair ina múinteoir bunscoile. Bhí sí oilte ag Clochar an Chreidimh Naofa, na Clocha Liatha, ag Bóthar Haddington, Baile Átha Cliath, agus ag Coláiste Loreto, Faiche Stiabhna, Baile Átha Cliath. Ina dhiaidh sin chuaigh sí ar aghaidh chun dul isteach ar Choláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath le staidéar a dhéanamh ar eolaíocht. Bhain sé céim céad-onóracha sa luibheolaíocht amach i 1935, agus thosaigh sí a cuid taighde iarchéime faoi stiúir an tOllamh Joseph Doyle. Bhain sí MSc amach sa bhliain 1936, le himscrúdú a dhéanamh ar chomparáid idir an géineas Athrotaxis agus an géineas Sequoia. Agus scoláireacht taistil aici, rinne de Valéra staidéar ag Ollscoil Leeds ó 1936 go 1937, nuair a chuir sí suim in algaí mara, rud a dhéanann sí taighde air den chéad uair ag Ollscoil Aberystwyth, agus ansin Saotharlann Bitheolaíocha na Mara i Kristineberg, an tSualainn. Chláraigh sí ag Ollscoil Lund sa bhliain 1937, áit ar oibrigh sí faoi stiúir Harald Kylin, fíceolaí mór le rá. Le linn an tréimhse sin foilsíodh de Valéra roinnt páipéir ar moirfeolaíocht algaí agus fiseolaíocht. Thug sí cuairt gearr ar Éirinn le linn an tsamhraidh sa bhliain 1938, ag bailiú algaí i gCuan na Gaillimhe – d'fhoilsigh sí na torthaí tráth ina dhiaidh sin.
A gairm proifisiúnta
D'fhill sí ar Éirinn sa bhliain 1939 ón tSualainn, agus ghlacadh í mar chúntóir i roinn na staire nádúrtha ag Coláiste na hOllscoile, Gaillimh (UCG). Mar go raibh sí mar an t-aon luibheolaí amháin ar an bhfoireann, mhúin de Valéra gach cúrsa luibheolaíochta, agus mhéadaigh an ualach oibre faoi dhó nuair a chuireadh na léachtaí ar fáil as Gaeilge. Mar gheall ar an ualach oibre, agus nach raibh aon fíceolaí eile ina comhluadar, níor fhoilsigh sí le linn an tréimhse sin, ach lean sí ar aghaidh lena saothar allamuigh. Sa bhliain 1942, rinne sí an chéad taifead riamh den Asparagopsis armtha sa Ríocht Aontaithe agus in Éirinn. Le linn an Dara Cogadh Domhanda bhí de Valéra páirteach i suirbhé bunaithe ar algaí mara mar foinsí féideartha d'agar ar son an Comhairle um Thaighde Tionscail ó 1943 go 1946. Leanadh go leor den obair allamuigh seo ar chósta thiar na hÉireann, agus, mar thoradh, cuireadh ceist uirthi an réamhrá ar Notes on some common Irish seaweeds a scríobhadh sa bhliain 1950. Bunaíodh a trácthas doctúireachta ar an obair a rinne sí ar Pterocladia agus Gelidium le linn an tréimhse sin, agus bronnadh PhD uirthi ó Coláiste na hOllscoile, Gaeillimh sa bhliain 1945. mion|Asparagopsis armata Sa bhliain 1947, ceapadh de Valéra ina léachtóir luibheolaíochta in UCG, agus chuaigh sí ar aghaidh chun beagnach an BSc sa luibheolaíocht iomlán a mhúineadh tríd mheán na Gaeilge agus i mBéarla araon. Bhí sí ina comhbhunaitheoir ar Shochaí Fhiceolaí an Bhreatain, agus bhí sí i láthair ag an gcéad cruinniú i Bangor, sa Bhreatain Bheag sa bhliain 1951. D'oibrigh sí mar leasuachtarán an chumainn sa bhliain 1969, agus bronnadh ballraíocht saoil uirthi sa bhliain 1977. Spreag a cuid rannpháirtíochta sa tsochaí seo de Valéra le taighde allamuigh nua a dhéanamh ar algaí, agus d'fhoilsigh sí roinnt páipéir eile roimh a ndeachaigh sí ar scor. Sa bhliain 1949, chabhraigh sí leis an chéad Chomhdháil Fíceolaíochta iarchogaidh in Éirinn a eagrú, agus sa bhliain 1950, an chéad Chomhdháil Feamainne a eagrú in UCG. Toghadh ar Acadamh Ríoga na hÉireann í sa bhliain 1956 agus í mar dhuine de na chéad chomhaltaí ban, bhí de Valéra ina ball de choistí éagsúla, an ciste Praeger ina measc. Nuair a bunaíodh an ról cathaoir luibheolaíochta in UCG sna 1960í, bhí de Valéra an chéad duine chun é a ghlacadh, agus d'oibrigh sí mar ollamh luibheolaíochta ó 1962 go dtí go ndeachaigh sí ar scor sa bhliain 1977, am ina raibh sí ceapaithe mar ollamh emeritus in Ollscoil na hÉireann.
A laethanta deireanacha
Tar éis bhás a máthar, théadh de Valéra ar ócáidí stáit lena hathair go minic. Tar éis di dul ar scor, lean de Valéra ar aghaidh ag glacadh páirte in obair allamuigh, agus rinne sí a ceann deireanach ar son stáisiún allamuigh mara i bhFíonaigh Bheara, Contae an Chláir. Fuair sí bás go tobann sa bhaile i nGaillimh ar an 8 Lúnasa 1984.
Aitheantas
mion|Devalarea D'fhág De Valéra a cuid luslainne, leabhair, agus athchlónna chuig roinn na luibheolaíochta in UCG. Sa bhliain 1982, d'ainmnigh Michael D. Guiry an ghéineas algach dearg Devaleraea ina honóir. Chuir Guiry agus Dixon leabharliosta a cuid foilseacháin le chéile, lena 21 páipéar eolaíochta istigh ann. Tá an Máirín de Valéra Carron Field Research Facility, a bhunaíodh ar dtús sa bhliain 1975 ainmnithe i gcuimhne di.
Tagairtí
<references group="" responsive="">
Fred Apostoli
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Alfredo "Fred" Apostoli a rugadh ar an 2 Feabhra, 1913 i San Francisco agus a fuair bás ar an 29 Samhain, 1973.
Michael Newton (scoláire)
Is gníomhaí mionteanga agus scoláire Gaeilge na hAlban é Michael Newton. Rugadh é sa bhliain 1965 agus tógadh é i bpobal dátheangach (Spáinnis agus Béarla) i nDeisceart California. Thug sé faoi ghairm bheatha i ndearadh cluiche ríomhaireachta mar dhéagóir, agus é mar dhuine de na daoine a chruthaigh an cluiche ceannródaíoch Dungeon Máistir ag FTL Games. Tar éis dó céim magna cum laude a bhaint amach ó Ollscoil San Diego sa bhliain 1990 le céim san eolaíocht ríomhaireachta, dhírigh sé ar staidéar Ghaeilge na hAlban agus sa bhliain 1998 fuair sé PhD sa Léann Ceilteach ó Ollscoil Dhún Éideann.
Eddie Babe Risko
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Eddie Babe Risko a rugadh Henry Pylkowski ar 14 Iúil, 1911 i Syracuse, Nua-Eabhrac agus a fuair bás ar an 8 Márta, 1957.
Michael Newton (scoláire)
Tá Newton tar éis roinnt tionscadal scoláireachta a tháirgeadh maidir le Gàidhlig na hAlban, lena n-áirítear leabhair, ailt, imleabhair eagarthóireachta, postanna blag, físeán faisnéise, agus tionscadail ilmheán digiteacha sna daonnachtaí a fhéachann ar fhilí Ceilteach i Meiriceá Thuaidh ar a bhfuair sé duaiseanna iomadúla dó, lena n-áirítear Gradam Coralys i 2002 agus 2003 agus an chéad Duais Saltire 2014 ó Ollscoil Naomh Aindriú. Fuair sé an Gradam Idirnáisiúnta ag Gradaim Ghaeilge na hAlban 2018 i nGlaschú as an cúnamh a thug sé do Ghaeilge na hAlban.
Tá sé ina chomhbhunaitheoir agus ina chomhalta boird ar Urras Gàidhlig nan Stàitean Aonaichte (Scottish Gaelic Foundation of the United States).
Tugann cuid mhór dá chuid oibre dúshlán do na steiréitíopaí diúltacha a bhí réamh-mheasta ar an tsochaí Ghaelach ag údaráis Anglafhónach agus foinsí Anglalárnaíocha, ag tarraingt ar mhodhanna a úsáidtear i staidéir iarchoilíneachta. Is é an t-aon scoláiré amháin atá ag déanamh staidéir ar oidhreacht na bpobal inimirceach ó Ghaeltachtaí na hAlban, go háirithe trí iarsmaí litríocht na Gaeilge a aimsiú agus a anailísiú.
Seanchaidh na Coille
Scríobh an t-údar Diana Gabaldon, a scríobh an tsraith Outlander, réamhrá ar Seanchaidh na Coille. Cuireadh an leabhar ar an ngearrliosta do Ghradam Leabhar an Atlantaigh do Scríbhneoireacht Scoláireachta 2016 agus roghnaigh Cumann Staidéar Liteartha na hAlban é mar cheann de na Leabhair Albanacha Is Fearr in 2015.
Iostán
deas|250px|thumb|Iostán Is teach beag, go hiondúil ceann faoin tuath é iostán.
Lughaidh
Is ainm coitianta Gaelach na meánaoise é Lugaid (Lughaid, Lughaidh, Lughaí). Meastar go bhfuil sé fréamhaithe ón Dia, Lugh.
Cáelbad
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard-Rí seanscéalach na hÉireann ba ea Caolbhadh (Sean-Ghaeilge Cáelbad) mac Chroinn Badhraoi, de shliocht Mhail mhic Rochraí. Inneacht iníon Lughaí ba ea a mháthair. Ba rí Dhál Araí é a mhac, Fiachna Lonn.
Rí na nUladh ba ea Caolbhadh sular tháinig sé i gcoróin mar Ard-Rí, tar éis dó Muiredach Tirech a mharú ag Portrí. D'éiligh sé an bóramha gan cath. Bhí sé í réim ar feadh bliana sular mharaigh Eochaid Mugmedon é.
Ginealach
De réir to Foras Feasa ar Éirinn, ba é Caolbhaidh mac Chroinn Bhadhraoi mhic Eochaidh Chobha mhic Lughaidh mhic Rossa mhic Iomchaidh mhic Feidhlimidh mhic Cais mhic Fiachaidh Aruí mhic Aonghsa Ghaibhnionn mhic Fearghasa Fhoghlais mhic Thiobraide Tirigh mhic Bhreasail mhic Fearb mhic Mhail mhic Rochruí mhic Chathbhaidh mhic Ghiallchaidh mhic Chunnchaidh mhic Fionnchaidh mhic Mhuireadhaigh mhic Fiachaidh Fionnamhnais mhic Iriail Ghlúnmhair mhic Chonaill Chearnaigh de threibh Ir mhic Mhíl Espáine.
Le taobh sin, in Irish Genealogies le John O'Hart, is iad seo a leanas sliocht Chaolbhaidh:
Robert Shaw
B'aisteoir Sasanach é Robert Archibald Shaw a rugadh ar an 9 Lúnasa 1927 i Westhoughton, Lancashire agus a fuair bás ar an 28 Lúnasa 1978 i dTuar Mhic Éadaigh, Contae Mhaigh Eo.
Philip Moriarty
Is fisiceoir Briotanach é Philip Moriarty (rugadh i 1968 i Londain).
Cé
deas|250px|thumb|Cé Is cois cé ceantar cothrom ina bhfuil a d'fhéadfadh long ar feistiú a lódáil agus dílódáil í cé.
Philip Moriarty
Oibríonn Moriarty in Ollscoil Nottingham. Bhí aithne aige as a chomhoibriú le Brady Haran ar an tsraith físeán eolais Idirlín Seasca Siombail. Tá sé féin agus grúpa nanaitheicneolaíochta ag déanamh taighde ar iompar coimpléisc adamhacha shimplí d'fhonn a bheith in ann clódóirí tríthoiseacha a phriontáil le adaimh aonair.
Freddie Steele
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Freddie Steele a rugadh Frederick Earle Burgett  ar an 18 Nollaig, 1912 i Seattle agus a fuair bás ar an 22 Lúnasa, 1984.
Philip Moriarty
Réim
Rugadh Moriarty i Londain agus bhog sé mar leanbh sa bhliain 1972 go Muineachán i bPoblacht na hÉireann. Ina óige, ní raibh sé in ann é féin a aithint leis an gcultúr i Muineachán, mar ní raibh sé poblachtach ná cráifeach. Mar mhac léinn bhí air an tríú bliain dá chuid staidéar a athdhéanamh, rud a dúirt sé a bhí déanta go maith.
Denholm Elliott
B'aisteoir Sasanach é Denholm Mitchell Elliott (a rugadh ar an 31 Bealtaine 1922 i Ealing, Middlesex agus a fuair bás ar an 6 Deireadh Fómhair 1992).
Solly Krieger
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Solly Krieger a rugadh ar an 28 Márta, 1909 i mBrooklyn agus a fuair bás ar an 24 Meán Fómhair, 1964.
Philip Moriarty
Réim
Ón bhliain 1990 go 1994 d'fhreastail Moriarty ar Scoil na nEolaíochtaí Fisiciúla in Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath, áit a bhfuair sé a dhochtúireacht sa bhliain 1994 san fhisic. Go dtí an bhliain 1997, d'oibrigh sé ansin mar thaighdeoir iardhochtúireachta i réimse na fisice in Ollscoil Nottingham. Bhí sé ina léachtóir ansin sa Roinn Fisice, a d'fhan sé go dtí an bhliain 2003. Ón bhliain 2005 tá sé ina Ollamh le Fisic sa Scoil Fisice agus Réalteolaíochta, Ollscoil Nottingham.
Saol pearsanta
Tá Philip Moriarty pósta agus tá beirt iníonacha 13 bliana d'aois agus mac 7 mbliana d'aois aige. Tá an teaghlach ina chónaí i Nottingham.
Bhí Moriarty ag seinm giotáir leictrigh ó bhí sé ina óige, is maith leis miotal trom agus scríobhann sé faoin nasc idir an miotal trom agus an fhisic chandamach.
Seasca Siombail
Is minic aoi Moriarty freisin ar an tsraith físeán Idirlíon Seasca Siombail, áit a n-iarrann Brady Haran ar eolaithe carachtar fisiceach den chuid is mó (m.sh. Ψ) i ngach clár, agus ansin labhraíonn sé féin agus an pobal Seasca Siombail faoi insint ábhar nasctha. Is aoi rialta é Philip Moriarty agus d'oibrigh sé ar os cionn 290 eipeasóid a breathnaíodh níos mó ná 50 milliún uair ar an ardán físe gréasáin YouTube.
Aos eagna
deas|250px|thumb|Aos eagna Is intleachtóirí nó daoine le oideachas an-mhaith orthu mar dreama, go háirithe nuair a cheaptar cultúr agus tionchar polaitiúil acu iad an t-aos eagna.
Bernard Manning
Ba fhuirseoir Sasanach é Bernard John Manning. Rugadh é ar an 13 Lúnasa 1930 in Ancoats, Manchain agus fuair bás ar an 18 Meitheamh 2007 i gCrumpsall, Manchain.
Ospidéal Beaumont
Tá an t-ospidéal mar chuid den ghrúpa Ospidéil RCSI agus tá caidhreamh oideachasúil ag an ospidéal le  Coláiste Ríoga na Máinlianna in Éirinn (RCSI).
Stair
Achtaíodh Acht Ospidéil Lorcáin Naomhtha, ar an 9 Márta 1943 (Saint Laurence's Hospital Act, 1943). Bhí sé mar aidhm ag an Acht ospidéal poiblí nua, a thógfaí faoina chuid forálacha a chur in áit na dtrí ospidéal stairiúla: Ospidéal Richmond, Ospidéal Whitworth agus Ospidéal Whitworth Hardwicke (ar a dtugtaí na hOspidéil Tí Thionscail i dteannta a chéile).
Mar a tharla, áfach, níor tógadh an t-ospidéal nua riamh. Lean na trí hospidéal ar aghaidh den chuid is mó mar a bhí roimhe sin, go dtí gur cuireadh Ospidéal Beaumont, eintiteas ar leith, ina n-áit sa bhliain 1987 (tháinig Sráid Jervis agus an Richmond le chéile).
Osclaíodh na doirse don phobal ar 29 Samhain 1987. Macasamhail den Ospidéal na hOllscoile, Corcaigh a bhí ann ar dtús.
Aonad Athshlánúcháin
Tá an tAonad seo suite ar an gcéad urlár agus sainfheidhmíonn sé i dianchúram othair a dteastaíonn tréimhse athshlánúcháin uathu. Tá an Rannóg Fisiteiripe d’Othair Amach, Obrádlann, X-ghathach, Ultrafhuaim, agus Leitreacardgram mar chuid dár n-áiseanna chomh maith
Ospidéal Naomh Iósaef, Ráth Eanaigh
Is ospidéal géarmhíochaine é Ospidéal Naomh Iósaef agus soláthraítear cúram Míochaine agus Máinliachta d’othair cónaithe, Seirbhísí Cúram Lae agus Fisiteiripe Othair Amach agus seirbhísí Raideolaíochta. Tá Aonad Athshlánúcháin ag an Ospidéal chomh maith. mion|Foirgneamh Smurfitː R.C.S.I Disease Research Centre
Maoiniú
Is carthanas cláraithe Fondúireacht Ospidéal Beaumont agus is fiontar tiomsaithe airgid oifigiúil é d’Ospidéal Beaumont. Tá sé d’aidhm ag an bhFondúireacht maoiniú airgid a aimsiú agus a spreagadh ón bpobal ar mhaithe le barr foirfeachta a bhaint amach i gcúram othair in Ospidéal Beaumont.
Féach freisin
mion|Comhartha fáilte go dtí Ospidéal Beaumont
Al Hostak
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Albert (Al) Paul Hostak a rugadh ar an 7 Eanáir, 1916 i Minneapolis, Minnesota agus a fuair bás ar an 13 Lúnasa, 2006.
Cath Fionntrá
Is insint próis na Fiannaíochta as luath-NuaGhaeilge é Cath Finntrágha. Mar a chaomhnaítear inniu é, is amhlaidh go dtéann an téacs siar go dtí an 15ú haois, ach is amhlaidh go bhfuil sé bunaithe ar ábhair níos sine. Insítear scéalta maidir le Fionn mac Cumhaill agus na Fianna, agus Éire á chosaint acu in éadan ionraidh iasachta i gceannas rí an domhain, Dáire Donn.
Achoimre
Bhí sé ar intinn ag Dáire Donn, "rí an domhain" agus an taoiseach is cumhachtaí na hEorpa, Éire a ionradh. Bhí díoltas uaidh as Fionn mac Cumhaill óige gur éalaigh sé le hiníon agus bean chéile Bholcáin, Rí na Fraince, agus é i seirbhís gallóglaigh dó. Le cois sin, bhí onóir agus mórchúis Dháire spreagtha le scéalta faoi rath Fionn. Bhailaigh sé arm mór ó fhud na hEorpa agus tháinig sé i dtír in Éirinn ar Fionntrá, Contae Chiarraí), gar don Daingean. Tharla cath mór fada ansin.  Chuaigh Oisín mac Fionn í gcomhrac aonair in éadan Bolcáin, a chuaigh as a mheabhair maraon le Suibhne Geilt, agus theith sé, agus i ndeireadh na dála tháinig i dtír ag Gleann Bolcáin.
Tháinig ar an bhfód mac óg rí na nUladh le buíon bhuachaillí chun Fionn a thacú, ach maraíodh é. Le teacht na dTuatha Dé Danann ámh, thóg na Gaeil an lámh in uachtar. Mharaigh Fionn Dáire Donn agus banghaiscíoch na Gréige Ógarmach, thug na hionróirí an cás suas agus theith siad.
Lámhscríbhinní agus stair
Mar a caomhnaítear inniu é, is amhlaidh go dtéann ann téacs siar go dtí an 15ú haois in dhá phárlámhscríbhinn: I nóta scríofa i Rawlinson B. 487, maíonn an scríobhaí Finnlaech Ó Cathasaigh as Tír Amhlaidh, Contae Mhaigh Eo gur chum sé an scéal do Shadhbh Ní Mháille (iníon Tadhg Uí Mháille), bean chéile Richard MacWilliam Bourke (bás 1479).
Faightear i téacs an 15ú haoise, scéal fíor-athbhreithnithe, le hábhair ilchineálacha ón Fiannaíocht, ón Rúraíocht agus óna Scéalta miotaseolaíochta. Moladh go bhfuil a chreatlach bunaithe ar scéal níos luaite, Cath Trága Rudraigi, ina ionsaíonn airm na Lochlannach Éire agus téann i gcomhrac ag Dún Droma, Contae an Dúin.
Sanas Cormaic
Is gluais Ghaelach í Sanas Chormaic, le sanasaíochtaí agus/nó mínithe ciclipéideacha as Gaeilge nó Laidin de bhreis agus 1,400 focal Gaeilge, atá go leor acu deacair nó seanchaite. Deirtear gurbh é Cormac mac Cuileannáin (bás 908), rí-easpag na Mumhan, a scríobh an leagan is luaite agus is giorra. Meastar cé? gurb é an foclóir is luaite as teanga Eorpach neamh-clasaiceach. Luaitear fós go leor dá iontrála i scoláireacht na Gaeilge.
Lámhscríbhinní agus eagráin
Caomhnaítear an ghluais, iomlán nó cuid de, i sé lámhscríbhinn ar a laghad. D'fhéadfadh é go raibh an saothar ann mar chuid den Saltair Chaisil, cnuasach anois caillte a mheastar go raibh seachais éagsúla ginealaigh agus cúiseolaíochta ann maidir le cúige Mumhan. The versions of Sanas Cormaic divide into two groups
Cailleach colach
Feictear an aontréith cailleach colach in miotas agus béaloideas ar fud an domhain. Faightear leaganacha ar leith mar shampla:
Simon Duffy
Is fear as Doire é Simon Duffy. Ba mhúinteoir Gaeilge é ó 2011 go 2018. Tá sé ina chónaí anois i bPreston.
Filíocht
Bhuaigh Simon 2ú áit sa Comórtas Scríbhneoireachta Manchain leis an dán "Uisce Fuar Cuimhne".
Seán Mac An Ultaigh
Is iománaí é Seán Mac An Ultaigh, nó Shane McNulty mar atá aithne níos fearr air as Béarla. Rugadh é ar an 28 Meitheamh 1994. Is as Contae Phort Láirge é. Is iománaí rathúil é a imríonn leis a chumann áitiúil De La Salle i gCathair Phort Láirge agus le foireann idirchontae Phort Láirge.
Gríos
Is limistéar deirge agus goiríní ar an gcraiceann an duine, le feiceáil go háirithe de thoradh tinneas é gríos nó bruth.
Smørrebrød
Is saghas ceapaire le arán seagail (nó rugbrød) é smørrebrød. Itear de ghnáth i gCríoch Lochlann é, go háirithe sa Danmhairg.
Cogadh Peile
deas|250px|thumb|Cogadh Peile Cogadh gearr a troideadh idir an tSalvadóir agus Hondúras sa bhliain 1969 ab ea an Cogadh Peile (An Spáinnis: La guerra del fútbol).
An Gnáthrud le Deirdre Ní Ghrianna
Deirdre Ní Ghrianna
Is í Deirdre Ní Ghrianna an scríbhneoir den ghearrscéal “An Gnáthrud”. Tá an scéal seo suite i mBéal Féirste agus rugadh Deirdre Ní Ghrianna ann. Is iriseoir leis an nuachtán “West Belfast Observer” í. Bhí cuid mhór dá cuid scríbhneoireachta dá saol agus chuir sí gach rud a bhí baint aici leis ina chuid oibre. Tá an scéal seo bunaithe ar saol Béal Feirste i dTuaisceart Éireann i rith na d’Troiblóidí. Bhí sé seo an-thábhachtach do Dheirdre, mar bhí sí as Béal Fériste. Meastar gurb é an t-eispéireas pearsanta féin leis an saol i mBéal Féirste ná bunús den ghearrscéal. Ba dhuine an-mhór teaghlaigh í féin agus tá sé seo le feiceáil tríd an Gnáthrud. Ba bhean pósta sásta í Deirdre le teaghlach breá cúig. Bhí príomháit ag a teaghlach ina saol agus mar sin, bhunaigh sí an scéal ar saol teaghlach. Tá a cuid oibre an-suimiúil. Éiríonn sí intinne an leitheora a spreagadh tríd a cuid scríbhneoireachta. Is é an fírinne gur scríbhneoir dár dteanga dhúchasach í agus tá an Ghaeilge i bhfad níos fearr Chun an scéal seo a insint.
Achoimre
Is é Gnáthrud an scéal an chuid is mó ar eolas go maith ó bhailiúchán Deirdre Ní Ghrianna.Tá an scéal seo suite i mBéal Féirste. Lá amháin tar éis na hoibre tráthnóna Dé hAoine bhí Jimmy sa teach tábhairne lena chairde. Bhí sé ag obair go dian ar feadh na seachtaine agus bhí sé tuirseach. Bhí go leor daoine sa teach tábhairne cé a raibh a fhios ag gach duine eile. Bhí siad ag ól lena chéile. Bhí Jimmy ag smaoineamh ar a bhean chéile, cé ag iarraidh na bpáistí. Is í Sarah an t-ainm atá ar bhean chéile Jimmy sa bhaile. Bhí sí ag cur na páistí ina luí agus bhí sí faoi bhrú mar bhí triúr páistí óga aici. Bhí triúr páistí acu – John cé é ceithre bliana d’aois agus an cúpla Elizabeth agus Margaret. Tá an cúpla sé mhí d'aois. Ba smaoineamh Sarah é do jimmy dul chun a chairde a fheiceáil. Ní raibh Jimmy ró-sásta faoin dul amách. Bhí Sarah ag iarraidh jimmy dul go dtí an teach tábhairne toisc go raibh eagla uirthi go mbeadh daoine ag caint mar gheall orthu más rud é nach raibh. Bhí sé seo go páirteach leis na trioblóidí sa cheantar ag an am. Bhí gach duine eile i bhfoirm mhaith sa teach tábhairne. Bhí craic acu agus bhí siad ag gáire. D’ordaigh Jimmy deochanna dá chairde, ach ní raibh Billy (cara Jimmy) ag iarraidh ach deoch beag. Cheap Jimmy go raibh sé greannmhar. Bhí a fhios aige go mbeadh sé ina shuí sa bhéar go deireadh na hoíche. Bhí Billy ar a sháimhín só sa bhear ach ar an oíche sin áfach, bhí sé ag céiliuradh a gharmhac nua. Ní raibh ag éirí le Billy ar an láthair tógála agus shocraigh Jimmy cuidiú leis sa phost. Bhí sé ag leagan na brící go mícheart. Ach gurb é Jimmy an duine deas a chabhraigh sé lena chara amach. D’fhéach Jimmy ar na fir eile. Bhí seisean breá sásta filleadh chun tí, agus ní raibh fhios aige cén fáth nach raibh fonn ar na “pótairí” dul abhaile. Nuair a bhí sé sa bharra ní raibh aon rud déanta aige ach smaoineamh ar a theaghlach álainn ina bhaile deas. Smaoinigh sé freisin ar an t-ádh a bhí sé toisc go raibh an teach glan i gcónaí ag Sarah, ó bhun go bharr. Bhain Jimmy níos mó craic as an chomhluadar sa teach tábhairne ná an t-ólachán. Bhí mac ceithre bliana d’aois aige, agus cúpla a rugadh sé mhí ó shin. Bhí teach deas acu, rinne se féin agus Sarah cuid mhór oibre ar an teach.
Chríocnaigh sé a phionta féin agus d’imigh sé, mar ba mhaith leis a theaghlach a fheiceáil. Bhí sé an fhuair. Chuaigh sé go dtí an bhialann Shíneach. An Jasmine Palace an t-ainm a bhí ar an bhialann. Cheannaigh sé curaí agus ‘chop suey’ dó féin agus Sarah. Cé go raibh sé ag feitheamh ar a bhia, shíl sé faoi oíche an oíche a bhí beartaithe aige ag suí síos ag féachaint ar an teilifís le Sarah agus ag caint lena chéile. Rinne sé sona air. Bhí déagóirí drochbhéasacha ann. Dúirt Liz, an bhean ag obair sa bialann, nach raibh a leithéid coitianta. Labhair liz agus jimmy lena chéile le tamall. Dúirt Jimmy le Liz faoi a theaghlach agus go raibh sé ag dul abhaile go luath chun iad a fheiceáil. Bhí Liz faoi léigear ar Jimmy ach bhí cuid de dhliteanas aige mar a thréigean sí a leanaí óga. Ó shin i leith bhí a fhios ag Liz go raibh Jimmy difriúil don chuid is mó fir. Bheadh sé in áit a bheith ina theaghlach in áit sa teach tábhairne. Tháinig déagóir chuig Jimmy ag iarraidh airgid. Níor ghabh an rógaire fiú buíochas leis. Níor thaitin Jimmy cad a caint siad faoi. Fuair sé an bia agus bia le na mbean chéile, Sarah. Tar ais sin, thósaigh sé ag shiúil abhaile. Chuir sé an mála bia faoina chasóg/ascaill chun é a choinnilt te. Nuair a d'fhág sé go bhféadfadh Jimmy go léir smaoineamh ar a bhean chéile sa bhaile le dhá phláta agus dhá dheoc ag fanacht sna Síne. Bhí siad ag dul chun suí a dhéanamh ar an tine agus scíth a ligean don deireadh seachtaine tar éis seachtaine fada oibre. Go tobann, tharla teagmhail uafásach. Scaoil fear óg urchar as gunna agus mharaigh sé Jimmy. Fagadh sé ina luí ar an tsráid. bhí fuil ann timpeall air. Níor thug Jimmy bocht abhaile chun a bhean agus a leanaí álainn a fheiceáil arís. Dúnmharaíodh Jimmy ar bhealach éadrócaireach agus croí. Ní raibh a fhios ag an duine ar Jimmy ach chaill sé a shaol mar gheall ar chreideamh. Ba ghnáthrud é sin i dTuaisceart Éireann ag an am sin le linn na dTriblóidí.
Is é bunús na scéal seo na trioblóidí sa tuaisceart. Is mian leis an scríbhneoir daoine a thaispeáint go díreach cé chomh dona is féidir na huaire tromaithe seo agus an chaoi a bhfuil foréigean ag glacadh leis sa tsochaí. Mar gheall ar an bhfíric go bhfuair fear neamhchiontach bás ar chúis ar bith, tá sé chomh dona. Ghlac fir óga míshásta saol an duine ach chun seastán a dhéanamh. Taispeánann an deireadh bríomhar a mhéid na fadhbanna i dtuaisceart na tíre agus an chaoi a bhfuil foréigean is coitianta. Ba é a chríochnú brutach sampla simplí den áit mícheart ag an am mícheart.
Jimmy
Fear maith ba ea agus bhí sé i ngrá go mór lena bhean chéile Sarah. Tá triúr páistí acu – John (4) agus an cúpla Elizabeth agus Margaret (6 mhí). Bhí sé ina briceadóir. Is Billy a phríomhchara agus chuaigh sé go dtí an teach tábhairne go mion minic leis. Níor ól sé mórán sa teach tábhairne i gcomparáid lena chairde eile. Bhí sé dílis do a bhean agus na páistí an t-am ar fad. Mhothaigh sé ciontach as a bheith sa teach tábhairne agus sin tuige chuaigh sé abhaile luath gach oíche Aoine. Is cosúil gur Protastúnaigh atá ann leis na hainmneacha atá ar na páistí. Mar shampla, Elizabeth.
Sarah
Is bean óg álainn, dhílis agus chiallmhar a bhí inti. Bhí sí ina mháthair an mhaith dona páistí agus tá grá an-mhór aicí do Jimmy. Chuidigh sí le Jimmy teach a thógáil agus is bean láidir í. Bhí sí iontach bródúil as a teaghlach agus lig sí do Jimmy dul go dtí an teach tábhairne gach Aoine mar ní raibh sí ag iarraidh daoine a cheapadh go raibh Jimmy faoi smacht aicí. Is cinnte go mbeidh sí croíbhriste ag deireadh an scéil nuair a gheobhaidh sí amach go bhfuil Jimmy marbh.
Liz
Freastalaí sa bhialann Shíneach atá inti. Is duine tuisceana é Jimmy mar tá trua aige do Liz. Níl saol sona sásta ag Liz maidir faoina phósadh féin agus tá trua ag Jimmy di nuair a labharann sé faoina theaghlach féin go bródúil. Tá muinín ag Liz le Jimmy fosta mar insíonn sí scéalta príobháideach dó.
Billy
Bhí Billy ina chara ar Jimmy. Chaith sé a chuid ama san teach tábhairne. Ón scéal, is cosúil go bhfuil fadhb óil ag Billy toisc go bhfuil sé i gcónaí ag an mbarr ag deireadh na hoíche agus nach maith le deochanna beaga. Tá a fhios aige go maith agus duine le go leor cairde de réir na scéal.
Deagóirí
Tá ról ollmhór ag na déagóirí sa scéal. léiríonn siad an méid a fheiceann go leor mar an déagóir déag, droch-íogair agus ag gníomhú go míchuí. Tá an uathu ar an mbealach a labhraíonn siad le Liz sa Sínis. Ansin tá siad an-imeaglú agus cuirfidh siad jimmy ar fáil as airgead. Nuair a thugann sé airgead dóibh ní léiríonn siad aon mhodh agus gan gáire. Tá a n-dearcadh míshásta agus ar an drochuair is coitianta iad. Is é aidhm na déagóirí seo ná an foréigean atá ann i measc na n-ógánaigh níos óige a thaispeáint agus an chaoi a bhfuil an choir gunna fíor. Tá sé freisin léiriú a dhéanamh ar thionchar na dtrioblóid i dtuaisceart Éireann o háirithe i mBéal Féirste.
Foréigean
Baineann an scéal seo le foréigean i gcodarsnacht le saol an teaghlaigh. Is gearrscéal nua-aimseartha é ina fhaigheann muid léargas cumasach ar “Thrioblóidí” an Tuaiscirt. Is fear mór clainne é Jimmy atá sásta ar fad lena bhean chéile. Is é tragóid an scéil go maraítear fear ionraic cosúil le Jimmy. Mar a dhéantar sa ghearrscéal nua-aimseartha, dírítear ar smaointe an phríomhcharachtair gan miontuairiscí a thabhairt ar a shaol. B’fhéidir gur thréig teaghlach Caitliceach an teach a cheannaigh Jimmy agus Sarah, mar deirtear linn go raibh sé dúnta suas le fada. Seans gur Protastúnaigh iad mar tá an cúpla ainmnithe i ndiaidh Bhanríona Shasana agus a deirfiúr, Elizabeth agus Margaret. B’fhéidir gurbh é sin an “fáth” a raibh tóir ar Jimmy bocht.
Grá
Tá ról mór ag grá freisin i scéal gnathrud. Is é an grá jimmy a léiríonn dá bhean chéile an fhoirm is soiléire. Ar fud na scéal, ó thús go deireadh, ní dhéanann Jimmy ach smaoineamh ar a bhean agus a leanaí. Tá sé bródúil as a bhfuil sé ag smaoineamh ar an teaghlach a bhfuil sé ar ais ina bhaile. Is téama an-choitianta é, áfach, sa scéal seo is mothúchán croíbhriste é an grá a bhraitheann muid mar gheall ar an deireadh foréigneach. Is téama an-láidir é grá a bheith in aon scéal mar go bhfuil sé ar cheann de neart mór. Is é an grá atá le Jimmy ná bean agus leanaí is féidir le go leor daoine a bheith bainteach leis. Cúram sé dá theaghlach den chéad uair agus tagann gach rud eile sa dara háit. Ar an mbealach a thosaíonn sé an scéal ag smaoineamh ar a bhean chéile agus ar an mbealach a chríochnaigh sé, tá sí ina intinn freisin. Taispeánann sé neart an ghrá sa scéal seo.
Troiblóidí i dTuaisceart na hÉireann
Gan dul isteach i doimhneacht an iomarca, is léir go bhfuil na huaire trioblóideacha sa tuaisceart ina phríomhthéama sa scéal. Cé nach deir sé é. Tá na comharthaí go léir ann agus ar an drochuair is é an réaltacht brónach atá ag an sochaí áirithe sin.
Tá an scéal go léir ar fad i gcroílár agus ar shaol fíor. Is scéal é atá scríobh as Gaeilge agus is é scéal ag scríobh ag bean a d'fhéach sé ar na hiarrachtaí ar dtús. Bhí bean de go leor buanna ann. Is í an scríbhneoireacht is mó atá le feiceáil. Chuir sí an-chuid ama agus iarracht i ngach ceann de na gearrthóga agus na hailt a scríobh sí. Is scéal an-suimiúil agus athlonnú é an Gnáthrud. Tugann sé ionadaíocht chruinn ar mhéid na dtrioblóid i mBéal Feirste agus mar a maraíodh daoine ar na rudaí is simplí. Bhí na 'cumhachtaí' glactha. D'fuair Jimmy bás mar gheall ar a reiligiún, creidtear gur fuair sé fear neamhchinnte. Tá an scéal seo agus Deirdre Ní Ghrianna ina bhuanna iontach.
Comórtas Scríbhneoireachta Manchain
Bronnann an Manchester Irish Language Group duaiseanna gach bliain, le linn Comórtas Scríbhneoireachta Manchain (English: Manchester Irish Language Writing Prize). Bronnadh an duais don chéad uair sa bhliain 2011 ; ní raibh ach aon catagóir amháin ag an am sin. Sa bhliain 2013, roinneadh an duais (filíocht agus gearrscéalta).
Liosta buaiteoirí 2011 - 2012
Liosta buaiteoirí - Gearrscéalta agus filíocht idir 2011 agus 2012
Filíocht : ó 2013 ar aghaidh
Liosta buaiteoirí don Chomortas Scribhneoireachta Manchain do fhilíocht ó 2013.
Gearrscéalta : ó 2013 ar aghaidh
Liosta buaiteoirí
Ken Overlin
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Ken Overlin a rugadh ar an 15 Lúnasa, 1910 i Decatur, Illinois agus a fuair bás ar an 24 Iúil, 1969.
Ceferino Garcia
Dornálaí Filipíneach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Ceferino Montano Garcia a rugadh ar an 26 Lúnasa, 1906 i Naval, Biliran agus a fuair bás ar an 1 Eanáir, 1981.
Bryan Brown
Is aisteoir Astrálach é Bryan Neathway Brown a rugadh ar an 23 Meitheamh 1947 i Sydney.
Henry Wilson
Bhí Sir Henry Wilson, an Chéad Baronet, GCB, DSO (5 Bealtaine 1864 – 22 Meitheamh 1922)   i gceannas ar an arm Briotanach i rith an Chéad Chogadh Domhanda agus an Marascail Machaire.mion|clé|an Marascail Machaire sa bhliain 1919Ar 22 Meitheamh 1922, scaoileadh marbh Wilson, ar leac a dhorais féin i lár Londain. Bhí Wilson ina chomhairleoir slándála do Phríomh-Aire Tuaisceart Éireann, James Craig ag an am céanna.
Mar thoradh, chuir Rialtas na Breataine brú ar an gCoileánach ionsaí a dhéanamh ar na Ceithre Cúirteanna. Bhí David Lloyd George den tuairim gur poblachtánaigh frith-Chonartha ba chúis leis an marú.
Crochadh na dúnmharfóirí Reginald Dunne agus Joseph O'Sullivan ar 10 Lúnasa 1922.
Maighstir Ailein
Bhí Ailean MacDhòmhnaill (Gaeilge na hAlban: Maighstir Ailein) (25 Deireadh Fómhair 1859 - 8 Deireadh Fómhair 1905 ina shagart Caitliceach, ina fhile, ina bhéaloideasóir agus ina ghníomhaí chearta sibhialta.
Beathaisnéis
Rugadh MacDhòmhnaill san Ghearasdan, in Albain, ba mhac tábhairneora é, de shliocht Chlann Dòmhnaill na Ceapaich. Sula ndeachaigh sé isteach i seimineár, ní raibh ach an Béarla ag an neach seo, a bheadh sa todhchaí ina scoláire Gaelach. Fuair sé a chuid oideachais ag 'El Colegio de San Ambrosio-Seminario de Escoceses', i Valladolid, an Spáinn. D'oirnigh an tEaspag Eyre ina shagart é i nGlaschú an 9 Iúil 1884. Bhí sé ina shagart san Òban roimh é a bheith curtha ar aghaidh chuig Dalabrog, Uibhist a Deas. Bhí Èirisgeigh, atá suite trasna an bhá, faoina chúram freisin. Nuair a bhí gá le glaonna breoite ar Èirisgeigh, thiocfadh MacDhòmhnaill chuig an trá agus lasfadh sé tine chnámh mar chomhartha d'iascairí Èirisgeigh teacht agus é a thabhairt trasna na farraige.
Tharla comhghríosú le linn na tréimhse seo ó Choimisean Napier agus ó Dhionnasg an Fhearainn. Dá bhrí sin, bhí MacDhòmhnaill gníomhach i gcearta níos mó a éileamh ar son an tionónta bhoicht a bhí ina mhórchuid dá pharóistí. Ag an am, ba iad baill d'Eaglais na hAlban a bhí i gceannas ar rialtas an oileáin agus ar bhord na scoile. Dá bhrí sin, thosaigh MacDhòmhnaill ag iarraidh ar a pharóiste vótáil in aghaidh iarrthóirí an tiarna talún. Is tasc é seo a raibh géarghá le bheith stuama agus, dar le Iain Latharna Caimbeul, tá sé suntasach go bhfuil Protastúnaigh Uibhist a Deas fós sásta ardmholadh a thabhairt dó.
Jim Davidson
Is fuirseoir Sasanach é James Cameron Davidson. Rugadh é ar an 13 Nollaig 1953 i gKidbrooke, Londain. B'as Glaschú in Albain a athair agus b'as Corcaigh i bPoblacht na hÉireann a mháthair.
Maighstir Ailein
Beathaisnéis
Mar sin féin, briseadh ar a shláinte in eipidéim, le linn dó na Sacraimintí a chur ar fáil go dícheallach ar son na ndaoine a bhí ag fáil bháis. Chun dlús a chur lena théarnamh cuireadh é chuig Uibhist a Deas. agus beidh cáil go deo ar Èirisgeigh trí shaothair an tsagairt Maighstir Ailein, de thoradh 'Eilein na h-Òige', dán a chum sé.
Thuill sé go gasta grá a pharóistí agus rinne sé maoirsiú ar thógáil eaglais agus teach an reachtaire nua, a bhfuil an dá cheann acu fós ag seasamh ar an oileán. Cé go bhfuair sé bás ón niúmóine i 1905, tá cuimhneamh go fóill ar 'Maighstir Ailein' in Uibhist a Deas agus Èirisgeigh.
Bailitheoir béaloidis
Thosaigh MacDhòmhnaill ag bailiú béaloidis nuair a nuair a seoladh é chun obair a dhéanamh san san Òban go gairid tar éis a chomhordaithe. Le cabhair ó pharóiste ó Oileán Leòdhais, bhailigh MacDhòmhnaill roinnt iomann liotúirgeach Réamh-Reifirméisean i nGaeilge na hAlban. Chomh maith leis sin, chuir sé lena chuid cumadóireachtaí agus aistriúcháin féin, a úsáideadh ina dhiaidh sin in Uibhist a Deas agus in Èirisgeigh go dtí tar éis Vatacáin II.
Bhí meas mór aige ar ghluaiseacht na Seacaibíteach, agus ba  shaineolaí é i stair éirí amach 1745. Tá a chuid lámhscríbhinní caomhnaithe go fóill agus, cé nach bhfuil siad foilsithe, is foinse shaibhir de bhéaloideas agus de stair na nGarbhchríoch iad.
Billy Soose
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Billy Soose a rugadh ar an 2 Lúnasa, 1915 i Seattle agus a fuair bás ar an 5 Meán Fómhair, 1998.
Maighstir Ailein
Bailitheoir béaloidis
Chuir MacDhòmhnaill a lán ábhar ar fáil a d'fhoilsigh Ada Goodrich Freer a coimisiúnaíodh chun an dara radharc san Ghaeltacht agus sna hOileáin a fhiosrú ag an Society for Psychical Research sa bhliain 1894-5.
Megan Rapinoe
Imreoir sacair gairmiúil Meiriceánach is ea Megan Anna Rapinoe (foghraithe (IPA) mar |r|ə|ˈ|p|iː|n|oʊ), a rugadh ar 5 Iúil 1985 in Redding, California. Is cliathánaí agus imreoir lár na páirce í. Imríonn sí do Reign FC in Seattle, agus tá sí ina captaen ar an bhfoireann chéanna. Tá clú idirnáisiúnta uirthi mar gheall ar a stíl imeartha cliste. Ón mbliain 2018 i leith, tá sí ina comhchaptaen ar fhoireann sacair na mban náisiúnta na Stát Aontaithe freisin, in éineacht le Carli Lloyd agus Alex Morgan.
Colla Uais
Mic Eochada Dhoimléin ba ea na Trí Colla: Cairell Colla Uais; Muiredach Colla Fo Chrí, agus Áed Colla Menn. Ba Ard-Rí na hÉireann é Colla Uais ar feadh cheithre bliana.
Seanscéal
Deirtear gurbh í Aileach, iníon Udhaire rí na hAlban, í a máthair. De réir Chéitinne, cheap Udhaire iad i gceannas trí chéad gaiscíoch. D'fhill siad ar Éirinn, ag súil go maródh Muireadhach iad, agus dá bharr go gceilfeadh sé a shliocht ar an gcoróin. Ach bhí an tuar ar eolas ag Muireadhach, agus thóg sé ina sheirbhís iad, in ainneoin go raibh a fhios aige go raibh a athair maraithe acu.
I ndiaidh roinnt blianta, shocraigh Muireadhach gur chóir go raibh a gcríocha féin ag na Colla, agus chuir sé amach iad chun na hUlaidh a chloí. Le harm na gConnacht, throid siad seacht gcath laistigh de sheachtain amháin in éadan na nUladh ag Achaidh Leithdeircc, ag marú Fearghasa Fogha, rí na nUladh sa seachtú ceann. Fuair Colla Menn bás i rith an chatha seo. Dhóigh siad Eamhain Mhacha, príomhchathair na nUladh, agus tréigeadh é ina dhiaidh. Thóg siad críocha suntasacha sa lár-Uladh, a mheastar gur bunús ríocht na nOiriall é.
Achar ama
De réir seanós áirithe, scriosadh Eamhain Mhacha sa bhliain 450.
Léirithe stairiúla
De réir T. F. O'Rahilly, ní stairiúil é scéal na dTrí Cholla, cé go bhfuil bunús stairiúil ann. Molann sé gurbh é an triúr mhac Néill Naoi nGiallaigh, Conall, Enda and Eoghan, a bhris cumhacht na Uladh, a scrios Eamhain Mhacha agus a bhunaigh ríochtaí an Oirialla, agus a bhunaigh ríochtaí Thír Eoghain agus Thír Chonaill in iarthuaisceart na nUladh i lár na 5ú haoise. Creideann sé gurb ionann na Trí Colla agus an triúr mac Néill, agus gan ann ina scéal ach ficsean liteartha chun ginealach uaisleach a bhronnadh ar na ríochtaí seo. Aontaíonn staraithe níos déanaí leis, ina measc Francis J. Byrne, agus Dáibhí Ó Cróinín.
Maíonn Donald Schlegel gurb an t-aon sampla amháin in Éirinn ársa iad ainmneacha trípháirteacha na ndeartháireacha den gnás ainmnithe Rómhánach, chéad ainm, ainm sloinne, bua-ainm. B'fhéidir gur spreagadh é seo ag a bhfilleadh mar a mhaítear ó dheoraíocht in Albain, a bhí mar chuid d'impireacht na Róimhe ag am traidisiúnta an scéil, an 4ú haois. De réir Schlegel, is fianaise é a gceannas ar 100 fear an duine gur thaoisigh chéid in airm na Róimhe ab ea iad.