cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cluain Ghrífín
Stair nua-aimseartha
Le haghaidh tuilleadh stair agus nótaí ginearálta, féach freisin an Dhomhnach Míde agus Bhaile Dúill.
Soláthar seirbhísí
Níl aon achar an eastáit, déanta go fóill ar lámh ag Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath. Coinníonn an Chomhairle nach bhfuil sé déanta aon tiomantas ina leith sin. Mar sin féin, féadfaidh an Chomhairle, ag obair le cuideachta bainistíochta phríobháideach, bailiú bruscair a dhéanamh. Gurb é Iarnród Éireann a iarraidh ar Chomhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath, a ghlacadh An tSráid Mhór i gceannas, roimh oscailt an stáisiúin traenach.
Lonnaíocht pirít agus leasúcháin
Go luath sa bhliain 2008, líomhnaíodh go bhfuarthas an pirít mianraí sa “hardcore” cliche, a úsáidtear i dtógáil cruinneachán tithe san eastáit tithíochta éagsúla i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath, lena n-áirítear Beaupark i Cluain Ghrífín. Tá feabhsúchán, maidir le háiteanna cónaithe ar leibhéal na talún, chun an pirít uile a bhaint amach tar thángthas ar shocrú Márta 2011 i gcás na Cúirte Tráchtála. Menolly Homes agus glac an Grúpa  Lagáin  a bheith freagrach chun an inlíonadh lochtach a úsáidtear. Bunaíodh ciste iontaobhais suas, maidir le costais chun leigheas a chur ar fáil ag gach teach, agus tionchar a chuir ar fáil maidir leis an pirít i gCluain Ghrífín. Thosaigh feabhsúcháin i mBealtaine 2011.
Cothabháil bóithre agus forbairtí eile
Ceaptar go bhfuil "Gannon Tithe" freagrach as cothabháil na mbóithre. <sup class="noprint Inline-Template " style="white-space:nowrap;">[''<span title="The material near this tag may use weasel words or too-vague attribution. (September 2012)">by whom? ]   Mar sin féin, tá an fhreagrachtmaidir le cothabháil na mbóithre, faoi dhíospóid.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[<span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2012)">citation needed '']
Tá an fhorbairt a chuir ar ceall mar gheall ar fhachtóirí diúltacha i ngeilleagar na hÉireann, fadhbanna airgeadais an bhforbróir, agus éileamh laghdaithe. Tá roinnt réimsí fós iata ag clárlach tógála. Tá Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath ag fhoirmliú Plean Ceantair Áitiúil don Cholbha Thuaidh mar chuid den Phlean Forbartha Chathair Bhaile Átha Cliath 2011–2017.
Patrick Geary
Bhí Patrick Geary ar na saighdiúirí a tháinig ó Éirinn go dtí an Astráil ar an long daoránach Britannia sa bhliain 1797. thumb|Sydney Cove sa bhliain 1788. Francis Fowkes a tharraing.
Bhí Gaeilge ag Geary, mar tá sé luaite mar ateangaire cúirte in Sydney ar an 20 Lúnasa 1808 ar son Patrick Henchan, daoránach a raibh gadaíocht curtha ina leith.
Is féidir talamh slán a dhéanamh de ó thaobh na staitisticí teanga de go raibh roinnt éigin cainteoirí Gaeilge le fáil sna longa úd, ach is annamh tagairt phearsanta den saghas seo le fáil mar léargas ar luathstair na Gaeilge san Astráil.
Uetersen
Cathair i dtuaisceart na Gearmáine is ea Uetersen []. Tá sé suite i Schleswig-Holstein, an stáit is tuaisceartaí sa tír, agus san iarthuaisceart de Hamburg. Ritheann an abha Pinnau tríd an gcathair. Bhí 17,865 daoine ina gcónaí in Uetersen i mbliain 2006.
The Day the Violence Died
Craoladh an t-ochtú heipeasóid déag, "'The Day the Violence Died", den seachtú sraith The Simpsons ar an 17 Márta 1996. Scríobh John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 14.4 milliún duine ar an eipeasóid.
Bolwarrah
Bailecheantar atá suite thart ar 100 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea Bolwarrah.
Robbie Gallagher
Is Seanadóir Éireannach le Fianna Fáil é Robbie Gallagher, a rugadh ar 19 Feabhra 1968. Ar an Rolla Oibreachais atá sé.
Lios
De réir an bhéaloidis in Éirinn, tá ceangal idir liosanna agus na daoine maithe — uaireanta tugtar “sidh-lios” orthu, nó “fairy fort” i mBéarla.
In Éirinn
Tá níos mó ná 40,000 suíomh in Éirinn atá aitheanta mar liosanna, agus creidtear go raibh ar a laghad 50,000 lios ar an oileán. Tá siad an-choitianta ar fud na tíre, le meándlús thart ar lios amháin laistigh de gach limistéar 2 km2. Is dócha go raibh go leor acu scriosta mar gheall ar an bhfeirmeoireacht agus ar an uirbiú. Mar sin féin, tagtar ar liosanna fiú sa lá atá inniu ann a bhuí le léarscáileanna de chuid Shuirbhéireacht Ordanáis na hÉireann, aerghrianghrafadóireacht, agus obair seandálaíochta a bhaineann le tógáil bóithre. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/InishmaanRingfort2.jpg/220px-InishmaanRingfort2.jpg|mion| Lios in [[Inis Meáin]]
Liosanna suntasacha in Éirinn
Uaireanta tugtar lios ar shuíomhanna ríoga na hÉireann freisin, cé nach raibh ach ról searmanais acu, de réir cosúlachta:
Kodiak, Alasca
Is cathair in Alasca, SAM í Kodiak (Alutiiqis: Sun'aq; Rúisis: Кадьяк, traslitrithe Kadʹyak). Is an chathair suite ar oileán Kodiak, agus is an phríomhbhaile i mbuirg Oileán Kodiak araon. Bhí 6,130 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2010.
D. H. Lawrence
Scríbhneoir Sasanach ab ea David Herbert Lawrence de ghnáth D. H. Lawrence (11 Meán Fómhair 1885 – 2 Márta 1930).
Chuir Lawrence Lady Chatterly's Lover amach sa bhliain 1928, ach dáileadh an leabhar ar bhonn príobháideach. Fuair sé bás dhá bhliain níos déanaí. Bhí an chéad eagrán iomlán foilsithe den chéad uair sa bhliain 1959/1960.
Saothair
I measc saothair D. H. Lawrence tá:
Banstead
Is baile suite i Surrey, Sasana, é Banstead. Tá Londain go díreach ar a thaobh thuaidh. Bhí 16,666 duine ina gcónaí in Banstead sa bhliain 2016.
Vine
Is aip do ghutháin chliste é vine (is ionann sin agus fíniúin sa Ghaeilge) inar féidir físeáin bheaga suas le 6 shoicind a thaifeadadh agus a roinnt. Tá sé nasctha le agus is fochuid de Twitter é.
Blakeville
Bailecheantar atá suite thart ar 90 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea Blakeville.
Mollongghip
Bailecheantar atá suite thart ar 105 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea Mollongghip.
Tá baint ag Mollongghip le limistéar Springbank, agus thaispeáin daonáireamh 2011 go raibh 385 duine ina gcónaí sa limistéar sin.
Saothraítear prátaí ann agus cothaítear eallach. Bhíodh an limistéar go léir faoi chrainn roimh theacht na gcoilíneach, agus tá cuid d’Fhoraois Bullarook le fáil láimh leis an gceantar. Chuir feirmeoirí agus lucht lománaíochta fúthu ann i seascaidí an 19ú haois.
Ba iad na Wathaurong cine bunaidh an cheantair agus chaith siad saol traidisiúnta ann anuas go dtí lár an 19ú haois. Scaipeadh iad ina dhiaidh sin.
Níl ach cúpla teach cónaithe ann anois agus tá na siopaí, an scoil agus an teach tábhairne dúnta. Tá seid bríogáid dóiteáin ann agus cúirt leadóige, agus seanhalla pobail a thóg na feirmeoirí sa bhliain 1903. I mBealtaine 1915 cuireadh ceolchoirm ar bun ann le haghaidh an Chiste Bheilgigh, agus bhí craobh Mollongghip den Chros Dhearg ag bailiú éadaí ann sa bhliain 1918. I measc na n-ócáidí a bhíonn ar siúl ann anois sin tá léitheoireachta filíochta, dinnéar lár geimhridh, cóisir Nollag, rincí agus bannaí ceoil. Tá caoi á coinneáil air le deontais rialtais. Tá briogáid áitiúil dóiteáin ann de chuid an Country Fire Authority (CFA). Bunaíodh é roimh an Dara Cogadh Domhanda agus sa bhliain 1945 cheannaigh an lucht dóiteáin ceann de na leoraithe athmhíleata a chuir an rialtas ar fáil do na “bush fire brigades”.
Ba chuid de Shír Creswick é Mollongghip anuas go dtí an bhliain 1995, nuair a cealaíodh an tSír sin agus gur cruthaíodh Sír Hepburn ina háit.
Tá Mollongghip ina chuid den “Great Dividing Trail”, bealach siúlóide trí lár Victoria.
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2009
thumb|Lógó Tharla Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2009 idir 12 agus 16 de Mhí na Bealtaine i Staid Olimpiyski (Staid Oilimpeach) i Moscó, An Rúis. B'é sin an 54ú leagan den chomórtas.
Bhuaigh An tIorua an comórtas leis an amhránaí Alexander Rybak agus a amhrán “Fairytale”. Fuair an t-amhrán 387 pointe – curiarracht a bhí ann mar níor fuair aon amhrán eile an méid sin i rith stair na hEoraifíse. Fuair an Íoslainn an dara háit agus fuair An Asarbaiseáin an tríú háit.
Ionad
Tharla an comórtas sa Rúis mar bhuaigh Dima Bilan an bhliain roimhe sin i mBéalgrád leis an amhrán “Believe.” Dúirt Vladimir Putin, Príomh-Aire na Rúise, go dtarlódh an comórtas i Moscó.
Mhol Bealach a hAon an comórtas a hóstáil i Staid Oilimpeach Mhoscó agus luacháil Aontas Craolacháin na hEorpa an moladh sin agus sa deireadh cinntítear ar 13ú Meán Fómhair 2008. Shéan Ardstiúthóir an ionaid, Vladimir Churilin, ráflaí faoi atógáil éigeandála an fhoirgnimh agus dúirt sé: “Ní gá atógáil do Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Anois tá fairsinge do 25000 breathnóir ann.”
Dearc-dhearadh
D’fhoilsigh an óstchraoltóir, Bealach a hAon, fo-lógó agus téama an chomórtais ar 30 Eanáir 2009. Tá an lógó bunaithe ar “Éan Fantaise” agus is féidir é a úsáid lena lán dathanna. Mar bhlianta roimh ré, foilsítear an fo-lógó in éineacht leis an lógó cineálach. B'é 2009 an chéad bhliain ó 2001 nach raibh mana don comórtas.
Bhí an t-ardán ceaptha ag John Casey, dearthóir seite atá suite i Nua-Eabhrac, agus bhí sé bunaithe ar théama avant-garde Rúisigh comhaimseartha. Cheap Casey an t-ardán do Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1997 i mBaile Átha Cliath agus bhí baint aige lena foirne deartha do na comórtais i 1994 agus 1995.
Bhí na cártaí poist (gearrfíseáin idir na gníomhartha) mar seo a leanas:
Tíortha pháirteacha
Chinntigh 42 tír a bpáirteachas sa chomórtas, An tSlóvaic san áireamh (don chéad bliain ó 1998).
Arenal (bolcán)
Bolcán beo i gCúige Alajuela, Cósta Ríce, is ea Arenal. Tá sé suite in iarthuaisceart na tíre timpeall 90 km ó Shan José. Bhí an sliabh aitheanta mar bholcán sa 19ú haois ag taighdeoirí iasachta. Tugtar na h-ainmneacha "Volcan Costa Rica, Rio Frio", Bolcán "Canastos" agus "Cerro de los Guatusos" air ag an am sin. Is é Arenal an bolcán is óige agus is gníomhaí i gCósta Ríce. Tá sé níos mó ná 4000 bliain d'aois.
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2009
Tíortha pháirteacha
Ar dtús, d’fhógair An tSeoirsia go raibh sé ar intinn aici tarraingt siar ón comórtas de bharr cogaidh na hOiséite Thuaidh i 2008 agus chun agóid a dhéanamh ar pholasaí eachtrach na Rúise. Ach níos moille, bheartaigh sí chun filleadh ar ais don comórtas faoi spreagadh a bua i gComórtas Amhránaíochta Sóisearach na hEoraifíse i 2008 agus an 12 poine a bhfuair sí ón Rúis. Ach sa deireadh, tharraing sí siar ón comórtas mar mheastar go raibh tagairtí polaitíochta ina hamhrán.
Bhí ráflaí ann faoi pháirteachas San Mairíne agus Mhonacó. Dheimhnigh Télé Monte Carlo (TMC), craoltóir Mhonacó, go raibh siad i gcomhchainteanna le h Aontas Craolacháin na hEorpa faoi pháirteachas sa chomórtas i 2009. San am céanna, bhí ráflaí ann go tarraingeodh Radiotelevisione della Repubblica di San Marino (SMRTV), craoltóir San Mairíne, siar ón gcomórtas mar gheall ar drochthoradh sa chomórtas i 2008. Sa deireadh, bhí ar SMRTV tarraing siar ón gcomórtas de dheasca fadhbanna airgeadais.
Tharraing craoltóir na Laitvia, Latvijas Televīzija (LTV), siar ón gcomórtas de réir cosúlachta ar an 17ú Mí na Nollag 2008, trí lá tar éis spriocdháta an pháirteachais. Tharla é sin mar gheall ar sriantachtaí buiséid – bhí laghdú de níos mó ná 2 mhilliún lati (timpeall 2,8 mhilliún euro) i mbuiséad an chraoltóra agus mar sin ní raibh LTV in ann táille an pháirteachais a íoc. Dheimhnigh LTV gur chuir siad ACE i bhfios do raibh sé ar intinn acu tarraingt siar ón gcomórtas mar gheall ar fadhbanna airgeadais amháin. Ansin, bhí comhchainteanna idir LTV agus ACE chun réiteach a fháil a choimeádfadh an tír sa chomórtas. Ar 20ú Mí na Nollag 2008, d’fhógair LTV go dtarraingeodh sí siar ón gcomórtas agus nach mbeadh pionós airgeadais curtha ar an gcraoltóir. D’fhógair LTV go raibh sé ar intinn acu filleadh ar ais don chomórtas i 2010. Ach ar 12 Eanáir 2009, fógraíodh go nglacfadh An Laitvia sa chomórtas i 2009.
Roghnaigh gach tír a n-iontrálaí don chomórtas trína bpróiseas roghnúcháin féin. Roghnaigh tíortha éigin a n-iontrálaí trí roghnúchán inmheánach – sin nuair a roghnaíonn an craoltóir áirithe an t-amhrán agus an t-amhránaí. Bhí babhta ceannais náisiúnta ag tíortha eile nuair a roghnaigh an pobal an t-amhrán, an t-amhránaí, nó iad araon. Faoi dheireadh na tréimhse roghnúcháin, roghnaigh dhá thír amhránaí a ghlac páirt sa chomórtas cheana féin – Chiara a ndéarna ionadaíocht don Málta i 1998 agus 2005, agus Sakis Rouvas a ndearna ionadaíocht don Ghréig i 2004.
Formáid
Bhí díospóireacht ar athruithe formáide an Chomórtais 2009 le linn cruinnithe Aontais Craolacháin na hEorpa, a tharla in Aithin, sa Ghréig i Mí Mheithimh 2008. Le linn an chruinnithe sin, moladh chun an “Ard-Cheathair” a chur ar ceal agus dá dtarlódh é sin, cailleadh an “Ard-Cheathair” a n-áit sa bhabhta ceannais. Ach sa deireadh, dearbhaíodh go coimeádfadh na tíortha sin a gceart chun cáiligh don babhta ceannais go huathoibríoch.
Reachtas Aspalda Eoin Máire Vianney Naofa
Aonad rialtais faoi leith taobh istigh den Eaglais Chaitliceach is ea an Reachtas Aspalda Pearsanta Eoin Máire Vianney Naofa. Idir 1949 agus 1981, ba é Dom Antonio de Castro Meyer Easpag Champos sa Bhrasaíl. Tar éis an Dara Comhairle Vatacánach, choimeád an tEaspag de Castro Meyer an tAifreann Laidineach i bhfeidhm, cé nár chuir sé cosc ar Aifreann nua an Pápa Pól VI i bPortaingéilis. Nuair a bhí ar an tEaspag de Castro-Meyer éirí as, tháinig scoilt idir na tradisiúineóirí agus na liobráiligh i ndeoise Champos. Chuaigh an t-iareaspag i gcomhaontas leis an Ardeaspag Marcel Lefebvre. Rinne an Pápa Eoin Pól II coinnealbhá ar an mbeirt acu nuair a choiscrigh siad ceathrar sagart ina n-easpag gan cead ar 30 Meitheamh 1988.
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2009
Vótáil
De chionn gearán leanúnach craoltóirí faoi vótáil pholaitiúil, chomarsanúil agus diaspóra, mheasúnaigh ACE an nós imeachta vótála a bhí i bhfeidhm sa chomórtas agus mhachnaigh siad ar athrú a thabhairt isteach maidir leis an córas vótála i 2009. Sheol eagraithe an chomórtais ceistneoir maidir leis an gcóras vótála chuig craoltóirí páirtíochta agus ansin chuir grúpa tagartha a bhfreagra san áireamh agus iad ag ullmhú moladh do formáid na bliana dá éis sin. Mhol Televizja Polska (TVP), craoltóir na Polainne, chun giúiré idirnáisiúnta, mar an ceann a úsáideadh i rith Comórtais Damhsa na hEoraifíse 2008, a thabhairt isteach chun tionchar vótála comharsanaí a laghdú agus béim níos láidre a chur ar luach ealaíonta an amhráin.
Reachtas Aspalda Eoin Máire Vianney Naofa
Mhair an tEaspag de Castro-Meyer go dtí 25 Aibreán 1991 agus é ina uachtrán ar Aontas Sagartúil Naomh Eoin Vianney. Thogh na sagairt an Athair Licinio Rangel i gcomharbacht air. Choiscrigh triúir easpag coinnealbháite an tAthair Rangel in Iúil 1991. Coinnealbhádh an tEaspag Rangel chomh maith ina dhiaidh.
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2009
Vótáil
Mar sin, socraíodh chun an giúiré a thabhairt isteach arís do bhabhta ceannais an chomórtais. Bheadh vóta gach aon tíre comhdhéanta de 50% an teileavótála agus 50% an ghiúiré náisiúnta. I ngach aon babhta leathcheannais, roghnaíodh 9 thír trí theileavótáil. Maidir leis an deichiú tír ó gach aon babhta leathcheannais, roghnaíodh an tír le na pointí is mó ar chlár scóir an ghiúiré tionlacain nach raibh cáilithe cheana féin agus lean an tír sin go dtí an babhta ceannais. Ag an babhta ceannais, chuir gach aon tír a bpointí (1 go 8, 10 agus 12) ón teileavóta agus pointí a ngiúiré le chéile chun “scórchárta náisiúnta” a chruthú. Fuair an tír lena pointí is mó 12 pointe, fuair an tír sa dara háit 10 bpointe agus araile. Dá dtarlódh comhscór, bhuafadh an tír leis an vóta teileavótála is aired. Cuireadh deireadh le giúiréithe náisiúnta ar dtús i 1997 agus d’éirigh teileavota ina cheangal do beagnach gach tír ó 2003.
Reachtas Aspalda Eoin Máire Vianney Naofa
Ar 15 Lúnasa 2001, scríobh an tEaspag Rangel don Phápa Eoin Pól II ag lorg athmhuintiris. Ar Lá Nollaig na bliana sin, chuir an Pápa ceal ar an choinnealbhá i gcoinne an Easpaig Rangel. Ó 18 Eanáir 2002, rinneadh deoise phearsanta faoin Aontas Eoin Máire Vianney leis an Easpag Rangel ina easpag pearsanta. Fuair an tEaspag Rangel bás ar 18 Nollaig 2002 agus tháinig an tEaspag Fernando Arêas Rifan i gcomharbacht air. Ba é an tEaspag Rifan an chéad sagart a choiscríodh ina Easpag de réir liotúirge traidisiúnta na hEaglaise Rómhánaigh le cead eaglasta ó thús an nua liotúirge ar aghaidh. Tá sagairt an Reachtais Pearsanta ag obair in dosaen deoisí sa Bhrasaíl.
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2009
Cionroinnte phota
Ar 30ú Eanáir 2009, tharla an tarraing chun cinneadh ar na tíortha a bheadh sa chéad babhta leathcheannais agus sa dara babhta leathcheannais. Scoilteadh na tíortha pháirteachta i sé phota bunaithe ar phatrúin vótála i gcomórtais roimh ré. Ansin tharla tarraing ó na sé phota chun cinneadh ar an babhta leathcheannais ina ghlacfadh na tíortha. Socraíodh chomh maith go vótáilfeadh An Ghearmáin, An Spáinn agus An Riocht Aontaithe sa chéad babhta leathcheannais agus vótáilfeadh An Fhrainc agus An Rúis sa dara babhta leathcheannais. Tharla an tarraing do hord reatha na babhtaí leathcheannas, babhtaí ceannas agus ord vótála ar 16ú Márta 2009.
Tíortha sna babhtaí leathcheannas
Ghlac seacht dtír déag páirt in dhá babhta leathcheannais an chomórtais.
Babhta ceannais
Tharla an babhta ceannais i Moscó ar an 16ú Bealtaine ag 23.00 UTC +3 (19.00 UTC) agus bhuaigh An Iorua.
Dún Laoghaire
deas|300px|thumb|Cuan Dhún Laoghaire. Trá-bhaile atá suite i ndeisceart Chontae Átha Cliath, Éire is ea Dún Laoghaire. Baile contae Dhún Laoghaire-Ráth an Dúin atá ann, agus é suite timpeall dhá chiliméadar déag ó dheas ón chathair. Is port mór é Dún Laoghaire chomh maith le haghaidh na Breataine Móire.
B’é Kingstown an t-ainm a bhí air idir 1821 agus 1921. Síolraíonn ainm nua-aimseartha an bhaile ó Lóegaire mac Néill, mac le Niall Noígíallach a bhí ina Ard-Rí na hÉireann sa chúigiú haois. Thóg seisean dún ar an mbaile, mar bhunáit cois cósta chun ruathair a dhéanamh ar an Bhreatain agus ar an Ghaill.
Cluain Fearta
Baile beag Éireannach is ea Cluain Fearta atá suite in oirthear Chontae na Gaillimhe, leathbhealach idir Béal Átha na Sluaighe agus Port Omna. Is ann atá Ardeaglais Chluain Fearta, suí na Deoise Chluain Fearta.
Corazón
Bolcán suanach is ea Corazón atá suite 30 km thiar theas ó phríomhchathair Eacuadór.
Paul Gavan
Is Seanadóir Éireannach le Sinn Féin é Paul Gavan. Ar an Rolla Oibreachais a bhí sé.
Comhghuaillíocht an Athleasaithe
Is éard is Comhghuaillíocht an Athleasaithe (Béarla: Reform Alliance) ann ná grúpa polaitiúil Éireannach a bunaíodh ar an 13 Meán Fómhair, 2013. Daoine a díbríodh as Fine Gael de bharr gur vótáil siad i gcoinne aoire an pháirtí a bhí iontu. Rinne siad cur síos ar an ngrúpa mar 'chomhghuaillíocht scaoilte' ach dúradar nach bhféadfaí páirtí a chur as an áireamh.
Öræfajökull
Is bolcán beo atá clúdaithe le hoighear é Öræfajökull. Tá an bolcán lonnaithe i bPáirc Náisiúnta Skaftafell in oirdheisceart na hÍoslainne.
Kingston
Is baile suite i Surrey é Kingston.
Alutiiqis
Teanga Eiscimea-Ailiútacha is ea an Alutiiqis. Tugtar Sugpiaq aici araon, nó Sugpiak.
Aerlong
Aerárthach lena chóras fuinnmhithe féin, ardaithe ag buacacht gáis atá níos éadroime ná aer. Bíonn an chabhail i bhfoirm todóige, na hinnill is an gondala leis na cábáin ar crochadh uaithi. Tá 3 fhoirm tógála ann d'aerlonga: docht, leathdhocht, agus neamhdhocht. San aerlong dhocht cinneann an chabhail dhocht an cruth. agus bíonn an gás i gcealla taobh istigh de sin. San aerlong neamhdhocht cinneann an brú sa ghás cruth na cabhlach mar a bheadh balún inti. San aerlong leathdhocht bíonn sé cosúil leis an gceann neamhdhocht, ach cíle dhocht ar a fad. Hidrigin a d'úsáidtí ar dtús mar ghás ardaithe, ach de bharr a hindóiteachta is a drochthaifead sábháilteachta, tá héiliam curtha ina háit le fada anois. Ní bhíonn siad in úsáid go forleathan i láthair na huaire.
Staighre
deas|250px|thumb|Staighre Is sraith céimeanna idir dhá urlár nó idir dhá ard éagsúla é staighre.
Baile Andarsan
Is bruachbhaile suite i mBéal Feirste é Baile Andarsan.
Traenálaí
right|150px|thumb|[[Giovanni Trapattoni: Traenálaí reatha an fhoireann náisiúnta na hÉireann.]] Is duine a traenálann foireann spóirt nó lúthchleasaí aonair é traenálaí. Féadfaidh an ról a athrú de réir an spórt i gceist ach tá sé bunaithe ar thraenáil theicniúil, meabhrach agus fisiceach i gcoitinne. Bíonn na traenálaithe iar-lúthchleasaithe nó daoine le heolas mór den spórt i gceist go minic. Féadfar an traenálaí a hainmniú mar bhainisteoir nó teicneoir freisin.
Spóirt foirne
Cuimsíonn beagnach gach spórt foirne post na traenálaí. Déanann an traenálaí tascanna cineálacha ag an leibhéal oirbheartaíochta, lúthchleasach agus síceolaíoch, de ghnáth. Tionlacann aon nó níos mó cúntóirí an traenálaí le linn seisiúin traenála de ghnáth agus déanann siad na tascanna níos mó sonracha. Go háirithe, féadfar traenálaí a cuidiú ag:
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/Íomhá:Mick_McCarthy_Wolverhampton_Wanderers_Manager.jpg|clé|mion|Ceapadh [[Mick McCarthy ina bhainisteoir ar fhoireann sacair na hÉireann i Samhain 2018]]
Is é an traenálaí an duine atá freagrach i chinneadh an foirmíocht a húsáid sa pháirc, na himreoirí le himirt agus na hionaduithe a dhéanamh le linn na cluichí freisin. Féadfar an traenálaí a hainmniú mar roghnóir má tá an duine i bhfeighil foireann náisiúnta nó i gcásanna eile inarb iomchuí. Ainmnítear an traenálaí mar bhainisteoir sna cluichí Gaelacha. Úsáidtear an téarma seo sa pheil (sacar) freisin, san Ríocht Aontaithe go formhór, nuair atá níos mó ná an gnáth údarás ag an traenálaí. Chuimseodh seo an údarás chun imreoir a shíniú, post in áirithe do stiúrthóir spórtúil i bhformhór tíortha.
Bíonn riachtanas ag an traenálaí deimhniú cailiúcháin a bheith aige i bhformhór spóirt. Faightear sé trí pháirt a ghlacadh i gcúrsaí traenála de ghnáth.
Jennifer Murnane-O'Connor
Is polaiteoir Éireannach le Fianna Fáil í Jennifer Murnane-O'Connor a rugadh ar 24 Bealtaine 1966. Bhí sí ina Seanadóir sna blianta 2016-2020 ar an Rolla Oibreachais. Toghadh í don Dáil sa bhliain 2020.
Institiúid an Aoire Mhaith
Sa bhliain 2004, labhair an tAthair Philippe Laguérie, sagart eile de chuid Chumann Naomh Pius X, amach i gcoinne polasaithe i gcliarscoileanna an Chumainn agus caitheadh amach as an gCumann é. D'fhan sé i mbun an teach a bhí aige i mBordeaux áfach agus tháinig roinnt sagart eile ón gCumann chuige. Tar éis dóibh socruithe a dhéanamh le hArd-deoise Bordeaux agus reachtas na hEaglaise Caitlicigh sa Róimh, bronnadh aitheantas ar an Institiúid nua. Tháinig roinnt sagart eile chucu agus anois tá tithe acu sa Bhrasaíl, sa tSile agus sa Cholóim.
Léann sagairt na hInstitiúide an tAifreann Laidineach amháin.
Árasán
200px|thumb|Árasáin in [[India]] 200px|thumb|Árasáin i [[Nua-Eabhrac]] Is ... é árasán.
Páirc Pharnell
Staid spóirt atá suite i nDomhnach Cearnaigh, Contae Átha Cliath, Éire í Páirc Pharnell (nó Páirc Parnell uaireanta) (Béarla: Parnell Park). Eagraíonn Cumann Lúthchleas Gael cluichí Gaelacha sa pháirc seo, agus is í staid bhaile CLG Chontae Bhaile Átha Cliath í. Peil Ghaelach, iomáint agus camógaíocht na spóirt is mó a imrítear ann. Tá ceanncheathrú an CLG sa chontae suite ann fós.
A Fish Called Selma
Craoladh an naoú heipeasóid déag, "'A Fish Called Selma", den seachtú sraith The Simpsons ar an 24 Márta 1996. Scríobh Jack Barth an eipeasóid seo. D'fhéach 12.9 milliún duine ar an eipeasóid.
Maidstone
deas|250px|thumb|Maidstone Is baile suite in Kent é Maidstone.
Geata Brandenburg
Is áirse bhua nuachlasaiceach na 18ú haois é Geata Brandenburg (Gearmánais: Brandenburger Tor) atá suite i mBeirlín, An Ghearmáin. Tá sé tógtha ar an láithreán sean-gheata a comharthaithe an tús an bhóthair ó Beirlín go dtí an baile Brandenburg an der Havel.
Tá sé suite go beacht sa cheantar iartharach an láir an Bheirlín, ag an gabhal Unter den Linden agus Ebertstraße, iarthar láithreach Pariser Platz. Seasann ceap amháin ó thuaidh an Fhoirgnimh Reichstag. Tá an geata an iontráil comhartha chuig Unter den Linden, an ascaill clú agus cáil na crann linden, a threoraigh roimhe seo díreach go dtí an Pálás na Cathrach na monairc Prúisigh.
Neale Richmond
Is Seanadóir Éireannach le Fine Gael é Neale Richmond. Ba sheanadóir é le páirtí an lucht oibre ó 2016 go dtí anois. Is as Baile Átha Cliath é. Ba dhalta meabhrach é ag Wesley College agus ansin UCD. Molann sé an tAontas Eorpach chuig muintir na hÉireann go láidir. Is cainteoir díreach i gcoinne Breatimeacht é. Bíonn sé an-dian ar Shinn Féin freisin.
CLG An tAthair Ó Cathasaigh
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG An tAthair Ó Cathasaigh.
Suíomh
Tá an club bunaithe i bparóiste Mhainistir na Féile in Iarthar Chontae Luimnigh, ar theorainn Chontae Chiarraí 65km siar ó dheas ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór dá n-imreoirí as baile Mainistir na Féile féin, as na ceantracha tuaithe máguaird ar nós An Drom Tarsna, Cnoc na Sionnach, Cill Conléith agus Bealach Beithe agus as paróiste Teampall an Ghleanntáin.
Sanford Faulkner
Mílísteoir a bhí ina oifigeach in Airm na Cónaidhme agus ceoltóir a chum an t-amhrán "The Arkansas Traveler", amhrán stát Arkansas ó 1949 go 1963, ba ea Sanford Faulkner. Fuair sé bás sa bhliain 1874.
CLG An tAthair Ó Cathasaigh
Cluichí
Ós rud é ná fuil traidisiúin na hiomána chomh láidir sin sa cheantar, imrítear ach peil amháin sa chlub. Cé ná fuil sé nasctha le haon club ar leith i gcomhair na ha hiomána, imríonn formhór iománaithe Mainistir na Féile le Teampall an Ghleanntáin nó le Tuar na Fola.
Stair
Téann stair an chlub siar go dtí an bhliain 1884 nuair a chláraigh sé faoin ainm Mainistir na Féile agus tá sé ag imirt peile gan stad ón lá sin. Ba é an sagart cáiliúil náisiúnach tAthair Liam Ó Cathasigh, a d’eagraigh comórtaisí lúthchleasaíochta agus peile sa pharóiste sular bhunaíodh Cumann Lúthchleas Gael go hoifigiúil, an chéad cathaoirleach.
Ba chlub láidir peile í Mainistir na Féile le linn blianta tosaigh CLG agus d'imríodar i gcomórtaisí a eagraíodh in Iarthar Chontae Luimnigh agus i gContae Chairraí. Lean slua mór agus banna práis cáiliúil Mainistir na Féile na peileadóirí go dtí Ráth Caola i gcomhair cluiche ceannais Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh na bliain 1898 ach bhuaigh Na Trádálaithe orthu an lá sin. Bhí orthu cluichí cenannais na bliana 1900 (i gcoinne Úlla), 1904 agus 1911 (an bheirt i gcoinne Na Trádalaithe) a chailliúint chomh maith sular tháinig an corn chucu faoi dheireadh sa bhliain 1914 nuair a bhuadar ar Na Trádálaithe. Chosnaíodar an teideal sa bhliain dár gcionn nuair a ghéill Na Trádálaithe dóibh gan imirt.
Tá tuaiirisc ann faoi chomórtas iomána a eagraíodar i Mainistir Féile inar bhuadar cluiche i gcoinne Móin na nGé ach, lasmuigh de sin, is beag tagairt a bhfuil ann don iomáint i stair an chlub.
Bosco
thumb|200px|Bosco Ba chlár teilifíse Éireannach a craoladh sna seachtóidí agus sna hochtóidí é Bosco.
CLG An tAthair Ó Cathasaigh
Stair
Ba iad An Gleann na peileadóirí ba láidre in iarthar an chontae le linn blianta na 1920í agus bhí ar Mhainistir na Féile fanacht go dtí an bhliain 1932 i gcomhair an chéad bua eile nuair a sháraíodar ar Chill Beithine i gcluiche ceannais an chontae. Ba iad blianta 1940í an tréimhse ba thorthúile i stair an chlub agus tháinig an corn ar ais chuig Mainistir Na Féile sna blianta 1941, 1942 agus 1947.
Cé gur éirigh leo Craobh Peile Mionúir an Chontae a bhuachaint faoi dhó le linn blianta na 1950í agus an corn faoi-21 sna blianta 1969 agus 1972, ní raibh aon ádh acu i gcomórtaisí fásta ar feadh daichead bliain i ndidaidh ré órga blianta na 1940í. Le linn an ama sin, athraíodh ainm an chlub go dtí An tAthair Ó Cathasaigh in onóir a bhunaitheora. Nuair a tháinig na grádanna teoranta i bhfeidhm sa chontae sa bhliain 1988, b’éigean dóibh titim síos go dtí peil idirmheánach. Ach d’athraigh an scéal sa bhliain 1991 nuair a bhuadar na Craobhacha Peile Idirmheánach, Faoi-21 agus Mionúir an Chontae sa bhliain chéanna.
Bhí orthu cluichí ceannais na bliana 1994, 1995, 1996 agus 1998 a chailliúint sular tháinig Craobh Sinsear an Chontae ar ais chuig Mainistir na Féile i ndiaidh buachaint ar Drom Chollachair/Béal an Átha sa bhliain 2000. Ghabhadar an corn don ochtú uair sa bhliain 2006 tar éis Naomh Seanán a chloí sa chluiche ceannais.
Tá clú mór bainte amach ag An Athair Ó Cathasaigh i gcomótaisí na n-óg. Tá corn mionúir an chontae buaite acu faoi sheacht agus an corn faoi-21 faoi chúig. Agus i ndiaidh dóibh Craobh Peile Sóisear A an Chontae a ghabháil sa bhliain 2007, b'iad An tAthair Ó Cathasaigh an chéad chlub riamh i gContae Luimnigh a raibh foireann peile sinsear agus idirmheánach acu ag an am céanna.
Páirc Imeartha
Rud aisteach faoi An tAthair Ó Cathasaigh ná go bhfuil a pháirc imeartha suite i gContae Chiarraí. Osclaíodh í le linn blianta na 1990í i Máigh Inse ar bhruach thiar Abhann na Féile ar bhóthar Lios Tuathail agus tógadh pailliún mór ar an suíomh le linn na mblianta dár gcionn.
Imreoirí Cáiliúla
I measc peileadóirí cáiliúla an chlub, tá Seosamh Mac Mílis (Joe Myles), captaen foireann Luimnigh a bhuaigh Craobh Peile Mionúir na Mumhan sa bhliain 1956 agus Pádraig de Brún (Pádraig Browne), ball foireann sinsear an chontae le linn blianta na 2000í.
Contae Faulkner, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Faulkner. Is é Conway príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra.
Tá sé suite i lár an stáit, agus tá sé ag críochantacht le:
Stair
Bunaíodh Contae Faulkner ar 12 Aibreán 1873. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Sanford Faulkner, ceoltóir a chum an t-amhrán "The Arkansas Traveler", amhrán an stáit Arkansas ó 1949 go 1963.
Tíreolaíocht
thumb|clé|Suíomh sa stát Arkansas.
Domhnall Mac Lochlainn
Rí Ailigh de Chineál Eoghain, clann Uí Néill an Tuaiscirt, agus Ardrí na hÉireann, ba ea Domhnall Mac Lochlainn (Meán-Ghaeilge Domnall Ua Lochlainn ) (1048 – 10ú Feabhra 1121).
Ard-ríogacht tar éis Mhaoil Seachnaill
Is doiléir é céard ba bhrí le hard-ríogacht Éireann, ar a raibh Domhnall ina éilitheoir uirthi, tar éis bhás rí dheireanach na Teamhrach de chuid Uí Néill, Máel Sechnaill mac Domnaill de Clann Cholmáin, sa bhliain 1022. Mholl ríthe iomaíochta sainmhínithe éagsúla. Mhaígh Domhnall agus a dhlíodóirí go raibh Ardrí "le freasúra" in ann dul i gceannas a arm fad timpeall na hÉireann gan cliseadh, agus bhí Domhnall in ann amhlaidh. Ní raibh tacadóirí a chéile comhraic deisceartach, Muircheartach Ó Briain na Mumhan, ar aon intinn leis, ar ndóigh. Dar leo, ba chóir go raibh faoi smacht Ardrí "gan bhfreasúra" trí mhórchalafort na tíre: Áth Cliath, Port Láirge agus Luimneach, agus ar ndóigh, bhí roinnt smacht ag Muircheartach orthu siúd.
Tar éis bhás Diarmada, tháinig Toirdhealbhach Ó Briain, a iar-ccc, chun cinn. Chuir sé a mhac, Muircheartach, i gceannas i nÁth Cliath, agus rinne feachtais sna hUlaid. Sna Laigin agus Connachta, bhí sé mar aidhm aige achrann a chóiriú i measc clann in iomaíocht achéile. Nuair a tháinig Domhnall Ua Lochlainn chun cinn sa tuaisceart sa bhliain 1084, nuair chuir Toirdhealbhach isteach air. D'éirigh sé tinn an bhliain dár gcionn, agus fuair bás sa bhliain 1086, 77 bliain d'aois. D'aithin na hannála claonpháirteacha tuaisceartacha é fiú mar Ardrí.
Bunúis
Sna ginealaigh, mar shampla Rawlinson B 502, rianaítear sinsearacht Domhnaill ar ais trí Dhomhnall ó Néill, a athair Muircheartach mac Néill, go Niall Glúindubh. Sa Leabhar Laighneach, tá leagan go caolchúiseach difriúil le fáil. Is é Lochlann mac Maoil Seachnaill é sinsear Mhic Lochlainn sa leagan seo, in ionad Lochlainn uí Dhomhnaill uí Néill. De shliocht deartháir níos lú cáiliúla Néill Ghlúinduibh é an Domhnall seo. Pé scéal é, ba bhall é Mhic Lochlainn de Chineál Eoghain, géag Uí Néill an Tuaiscirt, agus ba cheart dóibh sinsir cháiliúla a mhaíomh.
Roimh Dhomhnall féin, ní raibh ach ceannaireacht lag ag Cineál Eoghain, chomh lag sin gur rugadh cuireadh do Chonchúr Ó Briain na Mumhain, col ceathrar agus namhaid dearg Thoirdhealbhaigh, ríogacht Tulaigh Óig a glacadh. Tar éis dúnmharú Conchúir agus a mhná chéile sa bhliain 1078, tugadh cuireadh sa dheartháir Cinnéid teacht i gcomharbacht air. Faoi cheannas Domhnaill, thángadar chun cinn arís mar cumhacht shuntasach i saol polaitiúil na tíre.
Réimeas
Chuaigh Muircheartach Ua Briain, rí nua na Mumhan agus gaol máthartha Thoirdhealbhaigh, i ngleic ámh in éadan cheannas Mhic Lochlainn idir na blianta 1101 agus 1119.
Tásc
Léitear tasc ardmholtach Domhnaill glowing i nAnnála Uladh mar a leanas: ''Domnall m. Ardghair m. Lochlainn ardri Erenn derscaithech Goeidhel ar cruth & cenel ar ceill & gaiscedh ar shonus & sobarthain ar thidnacal seoit & bidh do éc a n-Dairi Coluim Cille isin .uiii. bliadhain .xxx. regni sui isin .iii. bliadhain imorro .lxx. aetatis suae & i n-aidche Cetaine & i .v. Id. Febre & in uiii déc & i feil Mo Chuaroc ind Ecnai. Domhnall mac Ardghair mac Lochlann, Ardrí Éireann, dearscnaitheach na nGael ar cruth agus cineál, ar céill agus gaisce, ar sonas agus sobharthan, ar tíolacadh seod agus biadh, d'éag i nDaire Cholm Cille insan ochtú lá bliain is tríocha dá réimeas, insan tríú bliain is seachta dá bheatha, oíche Céadaoin, ceathrú [cúigiú] Ides [.i. 10ú] Feabhra, ochtú [gealach] déag, féile Mo-Chuaróc an Eagnaí.
Bóthar Dhún na nGall
Is ceantar suite i mBéal Feirste é Bóthar Dhún na nGall.
Irish Women in Harmony
mion|[[Dolores O'Riordan|Dolores O’Riordan ]] Is banna popcheoil as Éirinn é Irish Women in Harmony. Bhí 39 bean sa ghrúpa, nuair a taifeadadh an chéad singil, "Dreams" i mí Mheithimh 2020.
Theastaigh ón ngrúpa ban airgead a bhailiú do Safe Ireland, a chabhraíonn le mná agus le páistí na hÉireann. D’éist breis agus 200 milliún duine le Irish Women in Harmony ar Spotify idir Meitheamh agus Lúnasa 2020.
Shakira
Amhránaí agus cumadóir amhrán Colómach is ea Shakira Isabel Mebarak Ripoll, (2 Feabhra, 1977 a rugadh í). Canann sí as Spáinnis agus as Béarla. Ba bhreitheamh í ar The Voice. clé|mion|2022
Gairm
clé|mion|Camchuairt El dorado, 2018 Chuidigh feidmeannach de chuid Sony Colombia (Ciro Vargas) léi conradh a fháil. Seoladh an chéad albam uaithi Magia (draíocht) sa bhliain 1991. Níor éirigh go maith leis an albam seo, agus níor éirigh go maith leis an dara halbam, Peligro, ach oiread. Rinneadh aisteoir teilifíse di ansin. D'fhill sí ar an gceol sa bhliain 1995 leis an albam Pies Descalzos agus ba é an t-albam sin a thuill cáil di. Tá breis is 50 milliún albam diolta aici anois.
Aisteoireacht
Bhí ról Luisa Maria aici sa telenovela El Oasis sa bhliain 1995. Bhí sí páirteach in eipeasóid de chuid Ugly Betty, "The Bahamas Triangle", i mí na Samhna 2009. Sa bhliain 2010 bhí sí páirteach in eipeasóid de chuid Wizards of Waverly Place.
Saol
Rugadh Shakira ar an 2 Feabhra 1977 i mBarranquilla na Colóime. Is iad Nidya del Carmen Ripoll Torrado agus William Mebarak Chadid a tuismitheoirí.
Ainm
In Araibis, ciallaíonn Shakira "buíoch". Foirm bhaininscneach den ainm Shakir atá ann. Baisteadh an t-ainm Isabel uirthi in ómós do mháthair a hathar. Is sloinne Catalónach é Ripoll.
Clann
Bhí Shakira agus Gerard Piqué, peileadóir, ina gcónaí le chéile idir 2011-2022, lánúin a rugadh ar an lá céanna, Shakira ar 2 Feabhra 1977 agus Gerard 10 mbliana níos déanaí, ar 2 Feabhra 1987. Tá beirt clainne orthu, Milan agus Sasha.
Scar Shakira óna fear sa bhliain 2022. [[Íomhá:Fijacionoralvol1.png|clé|mion|
]]
Alice Mary Higgins
Is Seanadóir Éireannach í Alice Mary Higgins a rugadh ar 17 Meitheamh 1975). Is iníon an Uachtaráin reatha, Mícheál D. Ó hUiginn, í.
Téachtadh
thumb|right|250px|Cneá stolltaIs éard is téachtadh ann ná próiseas an-chasta trína téachtann fuil agus ina gcruthaítear téachtáin fola. Is cuid thábhachtach é den haemastáis, ina scoirtear an chaillteanais fola ó shoitheach fola a bhíonn damáiste, nuair a chumhdaítear balla an tsoithigh damáiste le pláitíní agus fibrin inthuslagtha chun stop a chur leis an bhfuiliú agus tús a chur leis an soitheach a dheisiú. Is féidir baol méadaithe fuiliú (rith fola) nó téachtadh bacúil (trombóis) bheith ina thoradh ar neamhoird téachta.
Tarracóir
thumb|Tarracóir Is mótarfheithicil chumhachtach mhór é tarracóir, a úsáidtear ar feirmeacha.
Téachtadh
Bíonn an téachtadh ardchaomhnaithe ar fud na bitheolaíochta; i ngach mamach, agus baineann sé le chomhphárt cheallach (pláitín) agus [próitéin|phróitéineach]] (fachtóir téachta fola) araon. Bhí an taighde is mó déanta ar an gcóras i ndaoine agus dá réir sin tá an tuiscint is fearr againn air dá bhrí sin.
Tosaíonn an téachtadh díreach tar éis gortú an tsoithigh fola, má déantar damáiste do líneáil intéiliach an tsoithigh. Cuireann teagmháil na fola le fhíochán gortaithe, ar nós mar shampla, fachtóir fíochánach, tús le hathruithe ar phláitíní fola agus ar an phlasmaphróitéin fibrinigin, fachtóir téachta fola. Déanann na pláitíní plocóid láithreach ag suíomh na díobhála; tugtar haemastáis phríomhúil ar seo. Tarlaíonn haemastáis thánaisteach ag an am céanna: freagraíonn próitéiní sa bhfuilphlasma, ar a dtugtar fachtóirí téachta, i gcascáid chasta chun snáitheanna fibrin a dhéanamh, a neartaíonn an téachtán fola.
Gníomhachtú pláitíní
Nochtann damáiste do bhallaí an fhuileadáin próitéiní an tsubendotheliam, go háirithe an fachtóir von Willebrand(FvW), a bhíonn i láthair faoin t-intéiliam. Is próitéin é FvW a thallann intéiliam sláintiúil, agus déantar ciseal idir an t-intéiliam agus an scannán bunaidh faoi. Má ghearrtar an t-intéiliam, nochtar an FvW, a bhíonn ar leithlis de ghnáth, agus teagmhaíonn an FvW le fuilchealla bána, collaigin, Fachtóir VIII agus fachtóirí téachtadh eile. Ceanglaíonn pláitíní imshruthaitheacha leis an collaigin, trí Ia/IIa dromgabhdóirí gur gliceapróitéin collaigin-oiriúnaithe iad agus a bhíonn collaigin-shainiúil. Neartaíonn FvW próitéiní imshruthaitheacha eile an greamán seo a thuilleadh, agus bíonn naisc breise déanta idir an Ib/IX/V gliceapróitéin agus na fibrilí collaigine. Gníomhachtaíonn na greamáin na pláitíní.
Antaithéachtaigh
Hämostase
Striking Out
Clár atá á chraoladh ar RTÉ a hAon é Striking Out. Thosaigh sé ar an 1 Eanáir 2017. Thosaigh an dara sraith ar an 7 Eanáir 2018. Thosaigh an clár ag craoladh ar 5Select sa Ríocht Aontaithe ar an 13 Feabhra 2018.
Léiriúchán
Thosaigh an léiriúchán don dara sraith ar an 17 Iúil 2017. Fógraíodh go mbeadh aisteoirí nua sa dara sraith. I measc na aisteoirí nua ná Moe Dunford, Maria Doyle Kennedy, Charlotte Bradley, Owen McDonnell, Adam Fergus agus Jane Brennan. Fillfidh Ingrid Craigie, Nick Dunning, Paul Antony-Barber, Lorraine Pilkington and Ciara O' Callaghan.
Tomás Ághas
Ba dhuine de bhunaitheoirí Óglaigh na hÉireann é Tomás Ághas nó Thomas Ashe (12 Eanáir 1885 – 25 Meán Fómhair 1917). Bhí sé i gceannas ar chuid den ghníomhaíocht is suntasaí de chuid na nÓglach taobh amuigh de Bhaile Átha Cliath le linn Éirí Amach 1916. Ag am a bháis bhí sé ina uachtarán ar Bhráithreachas Phoblacht na hÉireann.
Tús a shaoil
Cainteoir dúchais Gaeilge as Cinn Ard, in aice le Lios Póil, Contae Chiarraí, ab ea an tÁghasach.
Chuaigh Ághas leis an múinteoireacht agus chaith sé ocht mbliana ag múineadh i Scoil Náisiúnta na Coirre Duibhe i Lusca, Co Bhaile Átha Cliath.
Píobaire cumasach agus duine de bhunaitheoirí Bhanna Píb Black Raven a bhí ann, chomh maith le fear mór spóirt a bhí gníomhach i gCumann Lúthchleas Gael.
Conradh na Gaeilge
Bhí an tÁghasach gníomhach i gConradh na Gaeilge agus é fós ina dhalta scoile. Tugadh freagracht dó mar thimire cúnta agus é sa 5ú bhliain ar scoil. mion|Cuimhneachán, Contae an Chabháin|alt=|clé
Duine de na baill de Bhráithreachas Phoblacht na hÉireann ab ea Ághas. Rinne Dubhghlas de hÍde iarracht iad a dhíbeart ó Chonradh na Gaeilge, i rith an tsamhraidh sa bhliain 1913.
An tÉirí amach
Bhí Ághas i gceannas ar an 5ú Cathlán de Bhriogáid Bhaile Átha Cliath Óglaigh na hÉireann (Briogáid Fhine Gall) in Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916. Ba cheannfort é ar Chathlán Fhine Ghall. Bhí idir seasca agus seachtó fear aige ag troid in aghaidh fhórsaí na Sasanach timpeall thuaisceart Bhaile Átha Cliath le linn an Éirí amach.
Nios déanaí, fuair an cathlán an lámh in uachtar ar bhuíon póilíní i gCill Dhéagláin, Contae na Mí, áit a ndeachaigh siad i mbun ionsaí ar fhórsa a bhí i bhfad níos mó. Ghabh siad a lán arm, agus beagnach fiche feithicil. Nuair a theip an tÉirí amach go forleathan, áfach, ghéill Cathlán Ághais tar éis dó ordú a fháil ó Phádraig Mac Piarais. mion|Tuairisc bháis, ÁR n-ÉiRE - New Ireland 6 D.F. 1917
Príosúnach
Ar an 8 Bealtaine 1917, ghearr armchúirt prianbhreith bháis ar Ághas agus ar Eamon de Valera. Laghdaíodh an phianbhreith seo go dtí príosúnacht saoil. Choimeád na Sasanaigh Ághas i bpríosún Lewes i Sasana.
Nuair a tháinig Stáit Aontaithe Mheiriceá isteach sa Chéad Chogadh Domhanda i mí Aibreáin 1917, tháinig níos mó brú ar na Sasanaigh "an Fhadhb Éireannach" a réiteach. Thosaigh de Valera, Ághas agus Tomás Hunter stailc ocrais ar an 28 Bealtaine 1917 chun an brú sin a méadú. Le cuntais faoi dhrochiompar sna príosúin agus agóid ag méadú in Éirinn, ligeadh saor na príosúnaigh Éireannacha a bhí fágtha ar an 18 Meitheamh 1917 le cead Lloyd George.
I mí Lúnasa 1917, gabhadh Ághas arís agus cúisíodh é le ceannairc de dheasca óráid a rinne sé i mBaile na Luí, Contae an Longfoirt, áit a raibh Mícheál Ó Coileáin ag labhairt freisin. Cuireadh sa Currach é ar dtús báire, ach ansin bogadh é go Príosún Mhuinseo i mBaile Átha Cliath. thumb|Uaigh Thomáis Ághais: "Mar bhí mo dhúil ó thúis shaoil í saoirse, i glú 's i súchas Gaedhal"
Deireadh a shaoil
Ciontaíodh agus daoradh pianbhreith dhá bhliain d'obair crua air. D'éiligh sé féin agus na príosúnaigh eile, Aibhistín de Staic ina measc, stádas 'príosúnach cogaidh'. Chuaigh sé ar stailc ocrais arís mar agóid ar an 20 Meán Fómhair. Fuair sé bás ar an 25 Meán Fómhair 1917, san Ospidéal Mater.
Luigh an corp faoi ghradam stáit i Halla na Cathrach i mBaile Átha Cliath. Ansin ar an 30 Meán Fómhair, cuireadh é i Reilig Ghlas Naíon. B'ócáid mhór í sochraid an Ághasaigh. Bhí 30,000 ann agus rinneadh scannán de.
Bhí bás Ághais tábhachtach don ghluaiseacht Phoblachtánach; tháinig méadú mór ar líon na nÓglach.
Eolas eile
Bhí an tÁghasach gaolta leis an aisteoir Meiriceánach Gregory Peck, ó thaobh a sheanmháthair Catherine Uí Ághas.
Telefónica
Is comhlacht teileachumarsáide ollmhór dhomhanda ón Spáinn é Telefónica.
Sa bhliain 2006 cheannaigh Telefónica O2.
Sliabh Frakes
Bolcán suanach i Sléibhte Crary i gCríoch Marie Byrd na hAntartaice is ea Sliabh Frakes. Is í Sliabh Frakes an ball is airde sa sliabhraon.
thumb|none|250px|Léarscáil thopagrafach sléibhte Frakes agus [[Sliabh Steere|Steere (scála 1:250,000) ó USGS Sléibhte Crary]]
Rita Hayworth
Ban-aisteoir Meiriceánach ab ea Rita Hayworth (17 Deireadh Fómhair, 1918 - 14 Bealtaine, 1987) a rugadh faoin ainm Margarita Carmen Cansino.
Scannáin
thumb|200px|Rita Hayworth 1941 thumb|200px|Rita Hayworth 1977
Bóthar Chluanaí
Is ceantar suite i mBéal Feirste é Bóthar Chluanaí.
An Níl
Is abhainn í an Níl (Araibis chaighdeánach: النيل‎‎, an-Nīl ; Coptais: ⲫⲓⲁⲣⲱ, P(h)iaro;) atá san Afraic. Is iad an Amasóin agus an Níl na haibhneacha is faide ar domhan. Tosaíonn an Níl Bhán in Uganda agus an Níl Ghorm san Aetóip. Tagann an dá abhainn le chéile leis an Níl a chruthú i gCartúm, príomhchathair na Súdáine. Tá an abhainn an-tábhachtach don Éigipt: níl aon abhainn mhór eile sa tír. Tá Caireo cois Níl. Cruthaíodh Conradh Uisce na Níle idir tíortha na Níle chun uisce na habhann a roinnt amach eatarthu.
thumb|left|240px|An Níl san Éigipt
Aintéine (bitheolaíocht)
200px|mionsamhail|deas|Aeróga na faocha gliomaí Sa bhitheolaíocht, ceann de phéire scibirlín ar leith aireachtála a bhíonn ar cheann ainmhí inveirteabraigh. De réir cineáil, bíonn péire amháin ar fheithidí is dhá phéire ar chrúsaigh. Bíonn cruthanna is méideanna éagsúla ag na haeróga: fada is tanaí sa ribe róibéis, cleiteach sa leamhan, cleithchruthach sa chiaróg.
Lynn Ruane
Is Seanadóir Éireannach í Lynn Ruane (rugadh 20 Deireadh Fómhair 1984). Gníomhaí polaitiúil a bhí inti a toghadh don Seanad sa bhliain 2016. Tógadh i dTamhlacht í.
Sceilg Mhichíl
Is oileán carraig each é Sceilg Mhichíl atá suite thart ar 15 ciliméadair amach uaidh cósta Contae Chiarraí. Is é an t-oileán is mó den dhá Sceilgeacha. Chónaigh na manaigh i gcealla coirceagacha, ar a ghlaodh clocháin orthu. Is féidir le duine tuiscint a bheith acu ar cé chomh diantréanach is a bhí saol na manach nuair a bhfeiceann siad cé chomh lom is atá an mainistir.
Cuid lárnach den turasóireacht i gCiarraí Theas é an suíomh Oidhreachta Domhanda UNESCO seo. Ghnóthaigh an t-oileán stádas mar Suíomh Oidhreachta Domhanda UNESCO sa bhliain 1996. Is é ceann de mainistreacha na hEorpa atá níos aithnidiúla, ach ag an am gcéanna tá sé mar cheann de na mainistreacha nach bhfuil sé éasca cuairt a thabhairt air.mion|clé
Stair
Bhí sé mar ionad tábhachtach do manaigh Éireannacha ar feadh tréimhse 600 bliain. Tógadh mainistreach ar bharr na carraige (atá airde 230 méadair aici) nach mór, sa bhliain 588.
Iarthar na hEorpa
Is réigiún san Eoraip é Iarthar na hEorpa.
Sceilg Mhichíl
Stair
right|thumb|Ceann den dá tithe solais ar Sceilg Mhichíl
Tharla roinnt ruathar Lochlannach ar an oileán, an ceann ba fhíochmhara sa bhliain 823.
Mhair an mainistir tríothu uilig áfach, agus rinneadh forbairt mór air ag tús an dara mhílaois, nuair a tógadh séipéil nua lena linn. Is léir nach raibh líon ard daoine i riamh sa phobail a bhíodh ann. Ceaptar nach raibh níos mó ná 12 manaigh agus ab ann ag aon am amháin.
D'fhág na manaigh an Sceilg uair éigin sa 12ú haois agus bhog siad chuig an mórthír. Is go dtí an mainistreach Agaistín each i mBaile na Sceilge a chuaigh siad.
D'fhág an coimeádaí sna 1980idí agus tá sé uathoibríoch anois.
Turasóireacht
Sa bhliain 1986 rinneadh roinnt oibre athchóirithe agus bunaíodh biúró oifigiúil turasóireachta ceangailte leis an oileáin chomh maith.
Ina mílte a thagann cuairteoirí inniu, na báid á bhfágáil ag bun na carraige le dul ag dreapadh chuig áitrimh ársa na mannach ar an mullach. Téann na mílte eile timpeall na carraige sna báid turais, agus chomh mhaith leis an lonnú daonna, meallann lonnú na n-éan ar an gcarraig lucht éaneolaíóchta freisin. mion|Sceilg Beag Tá an mainistir caomhnaithe, mar gheall ar a iargúltacht agus an deacracht a chruthaíonn sé sin do chuairteoirí fáil chuige. Ag an am céanna, cuireadh srianta ar turasóirí, maidir le cuairt a thabhairt ar an oileáin, mar gheall ar an damáiste a bhí á dhéanamh acu. Bhí buairt áirithe ann go raibh na sean-choiscéimeamma cloiche á gcreimeadh acu. Tá roghanna éagsúla, maidir le modhanna a ligfidh do turasóirí cuairt a thabhairt ar an oileáin ach go mbeidh sé fós caomhnaithe, á thabhairt san áireamh faoi láthair.