cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Impireacht na Rúise
Na Naroidnicí
Bhí cuid de na Naroidnící sásta cloí le modhanna síochánta oibre, agus iad ag cur béime ar an scolaíocht agus ar an tsoilsitheoireacht, nó ba dóigh leofa gurb í an stair féin a chuirfeadh an réabhlóid i gcrích, chomh túisce is a thiocfadh an lá ceart; go dtí sin, dar leo, ba chóir don ghluaiseacht - fiú más gluaiseacht réabhlóideach a bhí ann - na scológa a mhuscailt agus a chur ar a gcumas a réabhlóid féin a dhéanamh, ar acht gur mhian leo é. Bhí na Naroidnící inbharúla gur chóir urraim agus ómós a thabhairt do na traidisiúin áitiúla agus do riachtanaisí na scológ féin, seachas an tsochaí a leasú ón uachtar anuas, beag beann ar an dóigh a raibh na scológa ag dearcadh ar a gcás féin. Na hiarrachtaí a bhí ar cois ag an Impire, ionraic is uile mar a bhí siad, ba mhinic nach ndeachaigh siad chun mórán leasa don chosmhuintir i ndiaidh an iomláin, ó nach raibh na húdaráis sásta na pleananna a thabhairt i gcrann ná na leasuithe a chur i gcrích i gcomhar ná i gcomhthuiscint leis an chosmhuintir féin.
An chuid eile de na Naroidnící, áfach, chuaigh siad le sceimhlitheoireacht, agus ó bhí na síochánaithe is na sceimhlitheoirí in aon eagraíocht le chéile, chuir an Stát cath ar an dá eite. Mhéadaigh sin go mór mór ar an radacachas, ar ndóigh. Siúd is gur thit gluaiseacht na Naroidnící as a chéile faoi dheireadh sa bhliain 1879, agus an dá eite ag bunú eagraíochtaí dá gcuid féin, d'fhág siad a sliocht ar pholaitíocht na Rúise a mhair beo breabhsánta bíogúil go lá na réabhlóide. B'iad na Réabhlóidithe Sóisialacha - an páirtí Sóisialach a bhí i muinín na tuaithe is na sluaite móra faoi choinne tacaíochta - ba phríomhoidhrí polaitiúla do na Naroidnící.
Bás an Impire
Chuir Loris-Melikov i dtoll le chéile plean leasaithe na sochaí le fréamhacha na sceimhlitheoireachta a stoitheadh. Fuair sé faomhadh an Impire, ach, ar mhí-ámharaí an tsaoil, d'éirigh leis na sceimhlitheoirí an t-anam a shéideadh as Alastair le buama a phléasc siad i gCathair Pheadair sa bhliain 1881.
Shíl na sceimhlitheoirí go dtiocfadh an réabhlóid ar lorg dhúnmharú an tíoránaigh, ach cosúil le lucht Mhí na Nollag rompu, bhí fuar acu. Nó is é an rud a fuair siad ar son a bhfuadair ná tíoránach a bhí i bhfad Éireann ní ba mheasa.
Alastair a Trí: Ní feillbheart go bunreacht
B'é a mhac, an Tríú hAlastair, a tháinig i gcumhacht i ndiaidh a athara. Ní raibh puinn foighne aige le haon chineál liobrálachais nó radacachais, ná tuiscint aige do leasuithe sóisialta a athara. Nuair a fuair Alastair a Dó bás, bhí an Ginearál Loris-Melikov go díreach in éis a phlean a chumadh leis an gcóras rialtais a leasú. Mhol sé, i measc rudaí eile, ná coistí comhairleacha a chur ar bun le cead cainte a fhágáil ag an gcosmhuintir in ullmhú na ndlíthe úra. Is maith an léiriú, áfach, ar mheon Alastair a Trí an breithiúnas a thug sé ar scéimeanna an Ghinearáil: is é a bhí idir lámhaibh ag Loris-Melikov, dar leis, ná céim fhealltach choiriúil á glacadh i dtreo an bhunreachta. Bunreacht, poblacht agus daonlathas - ní raibh iontu sin, dar le hAlastair a Trí, ach focail gháirsiúla nár chóir a labhairt os ard ina fhianaise. B'ionann an bunreacht agus srianta dlí á gcur le cumhacht an Impire - ach ó shíl Alastair gurb ó láimh dheis Dé a fuair sé a chumhacht, bhí meas an diamhasla aige ar aon chosc a chuirfí leis an úsáid a bhainfeadh sé as tíolacthaí Dé.
B'ionann an t-uathlathas, faoi chomandracht Alastair a Trí, agus cead a gcinn á fhágáilt ag na póilíní agus ag an rúnseirbhís. Ná creid, áfach, go mbainfeadh an polasaí seo a dhath den lobhadh uilechoiteann ar fud na Rúise. Siúd is go raibh lear maith státseirbhísigh go hionraic ar fad ag iarraidh a ndualgaisí a chomhlíonadh go dúthrachtach dicheallach, ba mhinic ab ionann cead a gcinn agus cead a mbreabtha, sna cúlriasca ach go háirithe, áit a raibh "Dia i bhfad thuas agus an tImpire i bhfad i gcéin".
Mhéadaigh Alastair go mór millteanach ar líon agus ar chumhachtaí na bpéas is na mbleachtairí rúnda. Bhí an tír foirgthe le spiadóirí ag iarraidh comhcheilgeanna radacacha a thabhairt chun tsolais, agus nuair a chuaigh díobh theacht ar aon chomhcheilg cheart, níor shíl siad a dhath de cheann a chumadh as a bhfantaisíocht féin. Na cumhachtaí speisialta a bhí ag na péas armtha faoin dlí cogaidh, bhítí an-mhíchúramach faoina n-úsáid, rud a chuir rialtas an dlí is an chirt go mór mór i mbaol.
Ní féidir a rá nach mbeadh tacaíocht na ndaoine lena raibh idir lámhaibh ag Alastair. Bhí cuid mhaith den chosmhuintir ar aon bharúil leis gurb ó Dhia a fuair an tImpire a chumhacht, cibé faoin gcos ar bolg a bhí na mionstátseirbhísigh áitiúla a imirt ar na daoine: ní chuirfeadh an scológ ba bhoichte féin a mhilleán sin ar "Dheaid" (batyushka), mar a thugadh uasal agus íseal na Rúise ar an Sár.
Lena cheart a thabhairt don Tríú hAlastair, fear stuama a bhí ann i gcúrsaí an pholasaí eachtraigh nach gcuirfeadh acmhainní na tíre amú ag fearadh cogaí in aisce. Siúd is nach raibh claonadh i mo dhuine chun leasuithe liobrálacha polaitiúla, chuir sé an-suim i gcúrsaí na heacnamaíochta agus na tionsclaíochta. Bhí polasaithe forbartha tionsclaíochta aige agus iad cineál cosúil lena bhfuil ar cois sa Rúis inniu, nó rinne sé a dhícheall airgead, infheistíochtaí agus infheisteoirí a mhealladh isteach ón gcoigríoch. Chuidigh an Cunta Sergey Witte - fear uasal de phór Ghearmánach a bhí ina Aire Airgeadais ag an Impire - leis go mór mór san obair seo. Faoi chúram Witte, bhí geilleagar na tíre ag borradh go sciobtha sa deich mbliana deireanacha den naoú haois déag, agus fir ghnó na Rúise ag glacadh páirte i bhforbairt na tionsclaíochta chomh maith leis na hinfheisteoirí coimhthíocha. Bhí an Rúis ag ceangal nasc leis an saol ina timpeall ar go leor bealaí.
An Caipitlíochas sa Rúis
Bhí seansanna áirithe san Impireacht do dhuine ghustalach dul chun cinn a dhéanamh, áfach. Siúd is go raibh cara sa chúirt de dhíobháil ar an státseirbhíseach a bhí ag iarraidh post ní b'fhearr a bhaint amach, is iomaí duine ar bheagán fáltais nó de phór íseal ar éirigh éacht leis i saol an ghnó nó sa léann is san eolaíocht.
In ainneoin na ndea-chomharthaí seo - nó b'fhéidir dá dtoradh? - bhí míshástacht á fairsingiú ar fud na tíre. Ní raibh na scológa féin sásta lena seanchuid a thuilleadh, agus iad ag dul chun cearmansaíochta ar na tiarnaí talún anseo agus ansiúd. Bhí ceannaircí ann agus na scológa ag ionsaí maintithe na dtiarnaí talaimh, á gcur le thine nó ag déanamh loitiméireacht ar an troscán istigh. Chuir a leithéid d'ainghníomhartha eagla mhór ar na huaisle, agus iad ag éileamh ar an Stát smacht a choinneáil ar an daoscarshlua le lámh láidir.
Cuid de na huaisle féin, bhí siad thíos leis an aois nua. Ó nach raibh siad in ann, cuir i gcás, modhanna torthúla oibre a chur in úsáid ar a gcuid tailte ná déanamh as dóibh féin ar aon dóigh eile, shíl siad go rabhthas ag imirt éagóra orthu, ó bhí an bochtanas ag bagairt orthu - agus iad ina ndaoine uaisle! Bhí siad barúlach go raibh gléas a mbeatha dlite dóibh ón saol mór, agus iad ar lorg a gcirt (mar a tuigeadh dóibh féin) ón Stát. Nuair a dhiúltaigh an Cunta Witte faoina n-achainí iad, chuaigh siad le hantoisceachas na heite deise, agus iad ag fógairt go hard na spéire go raibh na faisin nua ag cailleadh na hImpireachta.
Siúd is go raibh an lucht oibre ag forbairt mar aicme ar leith sa tsochaí cheana féin, ní raibh scoilt ná teorainn shoiléir ag dealú lucht oibre na monarchan ó scológa na tuaithe go fóill. Ní chaitheadh an gnáthfhear oibre ach seal sa mhonarcha, nó is ar éigean a bhacfadh sé leis an gcineál sin oibre, murach go raibh sé ar a theitheadh ó na trioblóidí sealadacha thiar sa sráidbhaile - drochbhliain churadóireachta, triomach nó mífhortún eile den chineál sin. A thúisce is a thiocfadh bláth is bisiú ar an ngléas beo faoin tuath, áfach, ba ghnách leis an lucht oibre éirí as obair na monarchan arís. Ar ndóigh, ní raibh na toscaí seo ag fabhrú don cheardchumannachas ná do throid an lucht oibre ar mhaithe le feabhas a gcáis; mar sin, sheachain lucht an rachmais na trioblóidí oibreachais. Ach, san am céanna, chuir sé isteach go mór mór ar úinéir na monarchan nach bhféadfadh sé a chuid táirgeachta a phleanáil roimh ré ná a chuid táirgí a dhíol leis na custaiméirí ach iad a bheith ar stóras cheana. Ní fhéadfadh sé réamhíocaíocht a ghlacadh as na táirgí nach raibh aige go fóill, nó ní fhéadfadh sé a bheith ina mhuinín go mbeadh a dhóthain lucht oibre aige leis na tráchtearraí sin a tháirgeadh do lucht a gceannaithe.
Lá an tSóisialachais ag gealadh
Ba oidhrí do na Naroidnící iad na Sóisialaithe Réabhlóideacha, idir smaointeachas agus mhodhanna oibre. Is é an cuspóir a bhí acu ná stát Sóisialach a dhéanamh den Rúis, tír de chineál nua nach mbeadh i gcall caipitlíochais, buíochas leis an sóisialachas instinneach a bhí i ndúchas na scológ, dar leo. Nuair a thug Seosamh Mac Grianna Cumannach air féin, agus é ag rá go raibh an Cumannachas i ndúchas mhuintir na Gaeltachta, bhí dul amú air: b'fhearr dó a rá gur Sóisialaí Réabhlóideach a bhí ann sa chiall Rúiseach.
Nuair a bhí an naoú haois déag ag druidim chun deiridh, tháinig an Marxachas ceartchreidmheach i gcoimhlint le Sóisialachas dúchasach, Rúiseach na n-iar-Naroidnící. Sa bhliain 1903, gan ach cúig bliana i ndiaidh bhunú Pháirtí Sóisialach Daonlathach na Rúise, scoilt an páirtí, nuair a scar na Meinséivigh agus na Boilséivigh le chéile. B'iad na Meinséivigh an chuid de na Sóisialaithe Daonlathacha a bhí den tuairim gur chóir don pháirtí a mhuinín a chur sna sluaite síoraí. Na Boilséivigh, áfach, bhí siad inbharúla go gcaithfeadh an páirtí a bheith ina "mheitheal tosaigh", ina fheadhain dhruidte nach bhfáilteodh isteach ach an rogha is an togha, agus na sluaite á dtreorú ag feidhmeannaigh an Pháirtí a bheadh ardeolach ar theoiricí agus ar phrionsabail an Mharxachais.
An tAntoisceachas ag Dul chun Treise
Fuair na gluaiseachtaí antoisceacha, réabhlóideacha tacaíocht fhorleathan ón lucht oibre, gan aon trácht a dhéanamh ar na mionlaigh náisiúnta, a raibh, ar ndóigh, an náisiúnachas ag borradh ina measc, i ndiúnas ar phóilíní an tSáir. Chruinnigh lucht leanúna timpeall ar gach cineál antoisceachais, ós rud é nach raibh an liobrálachas measartha ag obair go fónta. Ar ndóighe, bhí uaisle soilsithe trócaireacha ag iarraidh scolaíocht agus oideachas a chur chun cinn i measc mhuintir na tuaithe agus ospidéil is otharlanna a thógáil is a reáchtáil. Ba mhinic, áfach, nach raibh na forais seo ach ag déanamh na hoibre ba chóir don Stát a dhéanamh. An neamhshuim a rinne an Stát de leas na cosmhuintire, b'ábhar éadóchais do na liobrálaigh mheasartha féin í.
Matthew W. Taylor
Is fuirseoir Meiriceánach é Matthew William Taylor, a rugadh sa bhliain 1966.
Impireacht na Rúise
Nioclás a Dó - an tImpire Deireanach
thumb|260px|Nioclás a Dó - an tImpire Deireanach Cé a bhí ina Impire san am seo? Níorbh é Alastair a Trí é a thuilleadh, nó tháinig an bás á thabhairt leis sa bhliain 1894. An fear a tháinig i gcomharbacht air, b'é a mhac óg é - Nioclás a Dó, Sár deireanach na Rúise. Is follas go ndearna staraíocht na gCumannach a dícheall le clú an fhir seo a mhilleadh, ach thairis sin, tá cuid mhór de na saineolaithe go léir barúlach nach raibh Nioclás bocht go rómhaith in ann ag a chuid cúraimí. Nuair a bhí an tír ag déanamh a rúchlaidh isteach sa nua-aois, bhí an náisiún go léir i gcall ceann feadhna a bheadh ábalta ar chiall a bhaint as smaointeachas na comhaimsire agus a chuid féin a dhéanamh de na hidéanna ab fhearr dá raibh ag an fhreasúra féin. Ní raibh cuma an athnuaiteora ná an nuálaí ar Nioclás óg, áfach. Bhí dearcadh frithghníomhach, anlathach aige, agus chreid sé go dian daingean gurbh é Dia a chuir i mbun na gcúrsaí é ar dtús. Ghlac sé leis, fosta, go raibh an chosmhuintir ar aon fhocal leis. Ní raibh san fhreasúra, dar leis, ach drong de Ghiúdaigh nó d'intleachtóirí místiúrtha faoi thionchar gach cineál miodamas smaointeachais ón Iarthar - leathstrainséirí, mar sin, nach raibh ciall cheart acu d'anam rúndiamhrach na Rúise. Ní bhuairfeadh a Mhórgacht a chloigeann uasal le seafóid an dreama sin.
Bhí an tImpire pósta ar bhean de phór na Gearmáine a raibh lúb ghaoil aici le cúirt na Banríona Victeoiria chomh maith. Siúd is gur coimhthíoch a bhí inti ar dtús, chuaigh an banphrionsa Aileacsándra go hiomlán le cultúr na Rúise, mar a thuig sí féin é. Is é sin, bhí sí go mór mór i bhfách leis an uathlathas neamhshrianta, ach, thairis sin, bhí féith na pisreogachta inti. Chuir sí suim ins gach cineál asarlaíochta, agus mar sin, fuair gach seort doilfeoirí, draíodóirí, réadóirí agus rúndiamhróirí tionchar nach beag ar chúrsaí na cúirte is na Rúise féin.
Cogadh na Rúise is na Seapáine
Nuair a shealbhaigh saighdiúirí na Rúise Port Artúir, cuanchathair in aice leis an gCóiré, sa bhliain 1898, chuir siad an-mhíshástacht ar na Seapánaigh, a bhí buartha go raibh siad lena dtionchar ar an gCóiré a chailleadh. Ní raibh aon mhoill orthu téisclim a dhéanamh chun cogaidh; agus i Mí Fheabhra den bhliain 1904, d'ionsaigh siad Port Artúir le garastún na Rúiseach a ruaigeadh as an áit. D'éirigh leo an chuid is mó de loingeas cogaidh na Rúise a scrios, agus bhí na Rúisigh sách mall ag tabhairt freagra. Ní raibh an t-ádh orthu ina dhiaidh sin, ach an oiread. Thuirsigh maidhm i ndiaidh maidhme iad, agus nuair a tháinig cabhlach cogaidh na Bailte ó Chathair Pheadair thart ar an Afraic go dtí an Cian-Oirthear le fortacht a thabhairt do na díormaí Rúiseacha ansin, d'ullmhaigh an t-aimiréal Seapánach Heihachiro Togo luíochán roimh na Rúisigh. Nuair a nocht na longa Seapánacha óna bhfolacháin, fágadh an cabhlach Rúiseach i ngaiste, agus chuaigh an chuid ba mhó acu i dtóin an phoill i gCaolas Chisima idir an Chóiré agus an tSeapáin i lár Mhí Bhealtaine den bhliain 1905. Ní tháinig ach sé long chogaidh slán as an teagmháil, agus acu sin féin, b'éigean do thrí long sábháilteacht a lorg i gcuan cogaidh na Meiriceánach i Manila. Ó bhí na Meiriceánaigh neodrach sa chogadh seo, rinne siad na longa agus a gcuid crú a imtheorannú sa chuan - is é sin, choinnigh siad istigh ansin iad go dtí go raibh an cogadh thart.
B'iad na Seapánaigh a ghnóthaigh an cath agus an cogadh, mar sin. Siúd is gur láimhsigh an tAimiréal Togo an cath go snoite, b'é ba phríomhchúis leis an rath ná go raibh na Seapánaigh i bhfad chun tosaigh ar na Rúisigh i gcúrsaí teicneolaíochta, a fhad is a bhí na longa cogaidh i gceist. Bhí a gcuid long ní ba luaithe, agus a gcuid gunnaí ní b'fhearr, chomh maith.
Bhí cosmhuintir na Rúise den bharúil gurbh iad na huaisle is na hoifigigh ba chiontaí leis an dóigh ar briseadh an cath ar a dtír. Mar sin, d'éirigh ina cheannairc ar fud na Rúise.
Réamhchleachtadh na Réabhlóide
Ní raibh an tImpire ar fáil leis an achainí a chluinstint. A mhalairt ar fad. A thúisce is a chuala sé an chéad iomrá ar an mórshiúl agóide a bhí ar na bacáin ag Gapón, d'éalaigh sé ón bPálás Geimhridh, gan ach na saighdiúirí a fhágáil ina ndiaidh lena bhfáilte féin a fhearadh roimh na léirsitheoirí, rud a rinne siad lena gcuid raidhfilí. Nuair a chonacthas dóibh go raibh cuma bhagarthach ag teacht ar na léirsitheoirí, thosaigh siad a scaoileadh urchair leo le scaipeadh a chur iontu.
Doirteadh uafásach fola a bhí ann - "Domhnach na Fola" a thugtar ar an lá sin in annálacha na staire inniu. Fágadh na céadta sínte marbh ar fud na háite, báite ina gcuid fola, idir fhir, mhná agus pháistí. Fáisceadh an t-anam as cuid mhaith eile sa tranglam. An sagart macánta a chuir tús leis an léirsiú, Gapón, d'éirigh leis teacht slán as an gcosair easair seo, ach ní raibh aon mhuinín aige as an Sár a thuilleadh. "An fhuil a dhoirt tú, a mhurdaróir, bí cinnte go mbáfaidh sí thú i ndeireadh na dála!" - sin í an teachtaireacht a bhí ag an ngéillsineach dílis seo don Impire anois. Mar a thiontaigh na cúrsaí amach ina dhiaidh sin, tháinig tairngreacht Ghapon isteach fíor.
Ba dual don Impire anois dul i muinín an tseanleigheasra ghinearálta - na saighdiúirí. B'é oighear an scéil, áfach, go raibh mórchuid na saighdiúirí i bhfad i gcéin - ag cur cogaidh ar na Seapánaigh! Mar sin, ní raibh an lámh láidir ar fáil don Impire le himirt ar an gcosmhuintir.
Ní raibh de rogha ag an Sár ach dul i muinín Sergey Witte, iar-Aire Airgeadais a rinne gal is gaisce ag cur caoi ar chúrsaí geilleagair na tíre roimhe seo. Bhí roinnt blianta caite i leataobh ag Witte faoin am seo, nó bhí sé ró-neamhspleách ar an Impire, agus ba dual dó a bharúil a labhairt amach go neamhbhalbh, rud nár thaitin leis an anlaith nach raibh súil aige ach le lútáil is le lústar, le plámás agus le slusaíocht. Mar sin, b'fhearr leis an Impire fabhrú d'Aire na nGnóthaí Inmheánacha, Vyacheslav von Plehwe, a bhíodh ag moladh na láimhe láidre mar leigheas ar gach aon ghalar a d'fhéadfadh an tsochaí a bhualadh. Bhí von Plehwe ar shlí na fírinne anois, áfach. Dúnmharaíodh é, agus ba mhaith an airí air é, dar lena lán.
D'iarr an tImpire ar Witte anois go gcuirfeadh sé síocháin agus sonas ar bun sa tír arís, a fhad is a thiocfadh leis. Ó tharla gur fear beartach éirimiúil a bhí ann, chrom sé, mar Witte, ar an obair ar áit na mbonn. Thar aon rud eile, chuaigh sé go Portsmouth sna Stáit Aontaithe leis an tsíocháin a shocrú leis na Seapánaigh. B'é Theodore Roosevelt, Uachtarán na Stát Aontaithe, a bhí ina eadarghabhálaí idir an dá namhaid, agus b'eisean a thairg an áit seo dóibh faoi choinne na gcomhchainteanna.
Ag filleadh abhaile ó Phortsmouth dó, fuair Witte an tír ar fad ina cíor thuathail roimhe ag an ollstailc. Bhí sé meáite ar pharlaimint agus bunreacht a thabhairt don Rúis, i gcruth is go bhfaigheadh cuid de na radacaigh a mian, agus go bhféadfaí iad a tharraingt isteach i rialú na tíre agus cuidiú a fháil uathu feasta leis an tír a phóilíniú is a fhorbairt.
Ó bhí na ceannairceoirí ag tuirsiú cheana féin, agus iad in éagmhais comhchuspóirí cibé, d'éirigh le Witte iad a chloí, go háirithe nuair a thug cuid mhaith acu creidiúint dá gheallúintí faoin monarcacht bhunreachtúil le parlaimint agus cead cainte do chách. Nuair a bhí cúrsaí na tíre ag ciúnú síos arís, thoisigh na Rúisigh á n-eagrú féin ina bpáirtithe polaitiúla.
Saol Polaitiúil ag Forbairt
Iad siúd a bhí ag léiriú tacaíocht don mhonarcacht mheasartha a bhí geallta ag Witte, bhunaigh siad Aontas Mhí Dheireadh Fómhair, ós rud é gurb i Mí Dheireadh Fómhair den bhliain 1905 a thug Witte uaidh an forógra leis na geallúintí. Na liobrálaigh níos radacaí, áfach, tháinig siadsan le chéile i bPáirtí na nDaonlathaithe Bunreachtúla, nó na Cáidéataigh - Кадеты/Kadety (КД/KD, Ка-Де/Ka-De, Конституционные Демократы/Konstitutsionnye Demokraty as Rúisis). Bhí na Cáidéataigh ag éileamh parlaiminteachas iomlán, agus iad den bharúil go gcaithfeadh airí an Rialtais a bheith freagrach don pharlaimint amháin - go bunúsach, is é an rud a bhí de dhíobháil uathu ná poblacht, nó monarcacht den chineál dheasghnáthúil, nach bhfágfadh cumhacht ar bith ag an Impire. Ón taobh eile de, bhunaigh an eite dheis radacach eagraíochtaí polaitiúla chomh maith, ar nós Aontas Naomh Míchíl nó Aontas Mhuintir na Rúise, agus baill na n-aontas seo go minic ag spreagadh trioblóide trí Ghiúdaigh agus liobrálaigh a ghéarleanúint agus a fheallmharú. Ní raibh na póilíní ná an tImpire féin rófhonnmhar radacaigh na heite deise a smachtú, siúd is go raibh siad ag tarraingt calláin agus ag déanamh dochair is damáiste do shíocháin phoiblí na tíre, lán chomh dona leis an gcuid ba mheasa de na Sóisialaithe.
Príomhlocht Niocláis
Déanta na fírinne, is anseo a fheicimid cad é a bhí cearr faoi Nioclás a Dó mar Impire. Ní raibh sé sásta na leasuithe riachtanacha a chur i gcrích ach amháin ar an nóiméad deireanach, le hiarsmaí a údaráis a shábháil. Agus ansin féin, ní raibh an tImpire ábalta cloí leis na rialacha úra a bhí leagtha amach ag Witte lena chaoinchead-san. Bhí Nioclás ag iarraidh an craiceann is a luach a choinneáil aige féin, nuair b'fhearr dó "ár dtubaiste leis" a rá agus a údarás féin a chur i bhfeidhm de réir an chórais nua.
An Chéad Dúma
Ghnóthaigh fórsaí an fhreasúra an chéad olltoghchán sa bhliain 1906, agus na Cáidéataigh ar an dream ba mhó sa pharlaimint úrbhunaithe - an Dúma. Bhí an tImpire agus a chuid comhairleoirí chomh páistiúil is a shíl siad gurbh iad na scológa crann taca an Impire. Nó bhí na smaointeoirí Slavaifíleacha ag áitiú nach raibh i gceist le héilimh na liobrálach ach smaointeachas coimhthíoch nach mbacfadh na scológa leis choíche, agus an urraim agus an dílseacht don Impire a bhí ina ndúchas. Tháinig sé aniar aduaidh ar an Impire ar fad chomh mícheart agus a bhí sé ag measúnú mheon na scológ. Nó chaith siad a gcuid vótaí i bhfách lena n-iarrthóirí féin, agus na feisirí a tháinig as measc na scológ, bhí cuid mhór acu chomh radacach is gur sháraigh a gcuid éileamh na Sóisialaithe féin.
Stolypin ina Phríomh-Aire
Ní raibh an tImpire sásta comhoibriú leis an chéad Dúma. Chuir sé Pyotr Stolypin, fear mór na láimhe láidre, in áit Witte mar Phríomh-Aire, agus thosaigh na trioblóidí arís. Scoir Stolypin an Dúma, agus níor dhruid sé siar ón raidhfil ná ón gcroch mar chógaisí ar mhíshuaimhneas an phobail. Thairis sin, bhí sé chomh dúthrachtach ag díbirt daoine go dtí an tSibéir is go dtugadh na cimí i bhfad i ndiaidh a lae féin "stolypinka" ar an chineál vaigíní iarnróid a d'úsáidtí leis na príosúnaigh a thabhairt go dtí críocha fuara an Oirthir.
Lena cheart a thabhairt don Phríomh-Aire seo, thuig sé nár leor an foréigean is an tíorántacht leis an tír a chur ar bhealach a leasa. D'aithin sé cúiseanna na míshástachta, go háirithe an talamh a bhí de dhíobháil ar na scológa, agus d'fhéach sé leis na scológa a iompú ina bhfeirmeoirí beaga neamhspleácha le leasuithe dlí agus le lacáiste cíosa. Níor mhaolaigh sé ar thíorántacht na bpóilíní, áfach, nó bhí sé géarbharúlach go raibh fiche éigin bliain de dhíth le go rachadh na leasuithe i gcion i gceart, agus idir an dá linn, ní fhéadfaí ach an tsíocháin a choimeád le lámh láidir. Bhí an Chéad Chogadh Domhanda leis na leasuithe seo a stopadh i gceann ocht mbliana, agus mar sin, is deacair a rá, an raibh aon rud fónta déanta ag an bPríomh-Aire leis na hiarrachtaí seo. Is fior gur spreag scéim Stolypin eacnamaíocht na tíre go léir, ach d'fhan na sluaite síoraí de scológa gan spleotáiníní talún dá gcuid féin.
An Dara Dúma
Sa bhliain 1907, vótáladh an darna Dúma isteach, ach níor chiúnaigh saol stoirmiúil an pharlaiminteachais Rúisigh síos, ná geall leis. Le linn sheisiúin na parlaiminte, bhí na Sóisialaithe go hoscailte ag déanamh bolscaireacht réabhlóideach. Bhí a fhios acu go gcaithfeadh na scríobhaithe gach focal a bhreacadh síos agus go bhfoilseodh clólann an Stáit na miontuairiscí. Nuair a chuala Nioclás feisirí de chuid an Dúma seo ag cáineadh an dóigh a raibh an rialtas ag riar ar na fórsaí armtha, scoir sé an Dúma seo chomh maith leis an chéad cheann. Ina dhiaidh sin, d'ordaigh sé do Stolypin leas a bhaint as a chuid cumhachtaí éigeandála lena chinntiú nach dtiocfadh an iomarca radacaigh ar an Dúma sa chéad olltoghchán eile. Mar sin, d'athraigh Stolypin an reachtaíocht as a stuaim féin agus d'fhéach sé chuige go mbeadh an chéad Dúma eile ní ba choimeádaí.
An Tríú Dúma
thumb|260px|Léarscáil - Impireacht na Rúise sa bhliain 1914 Bhí an tríú Dúma ag obair sna blianta 1907-1912, agus ó bhí sé ní ba mheasartha i dtaobh na polaitíochta de, níor scoir an tImpire é sula raibh a théarma caite. Bhí an Dúma seo ábalta leasuithe tábhachtacha sochúla a chur i gcrích. Mar shampla, leag sé amach scéim árachais náisiúnta - cineál leas sóisialta - do lucht oibre na tionsclaíochta. Ní hionann sin is a rá, áfach, nach mbeadh an tImpire agus a chuid comhairleoirí ag iarraidh dochar a dhéanamh don Dúma seo.
Bás Stolypin
Cibé scéal é, bhí an dá eite pholaitiúla míshásta le Stolypin, nó bhí an eite chlé den tuairim go raibh a chuid leasuithe sóisialta ag teacht rómhall ar aghaidh, agus an eite dheis géarbharúlach nach raibh gá le leasuithe ar bith, ach a ghlanmhalairt. An fear a mharaigh an Príomh-Aire, - Dmitriy Bogrov ab ainm dó, - bhí sé ina ghníomhaire rúnda ag radacaigh na heite clé agus ag péas rúnda an tSáir araon, agus ní bhfuarthas amach riamh cé acu na radacaigh nó na frithghníomhaithe a spreag chun an ghnímh seo é. Básaíodh Bogrov deich lá i ndiaidh an ionsaí a rinne sé ar Stolypin, agus níor cheadaigh an tImpire do na péas an scéal a fhiosrú go bonn, ó bhí eagla air go gciontófaí daoine de lucht a dhlúthaitheantais féin.
B'é an tAire Airgeadais Vladimir Kokovtsov a fuair an Phríomh-Aireacht i ndiaidh Stolypin. Fear cúramach éirimiúil a bhí ann agus é dílis don tSár, ach ní raibh seans aige riamh a fheabhas a chruthú, ó bhí faicseanaíocht inmheánach na cúirte ní ba thábhachtaí don chuid ba mhó de lucht an rialtais ná feabhas na hoibre.
Ilchultúrthacht
deas|250px|thumb|Ilchultúrthach [[Torontó]] Cuireann síos Ilchultúrthacht ar sochaí ina bhfuil líon mór cultúir ina gcónaí le chéile.
Lou Macari
Iar-imreoir sacair é Luigi "Lou" Macari, a rugadh in Albain ar 7 Meitheamh 1949 do thuismitheoirí Iodálacha. D'imir sé le Celtic ó 1970 go 1973. D'imir sé le Manchester United ón bhliain 1973 go dtí an bhliain 1984. Bhí sé ina bhainisteoir ar roinnt clubanna fosta. D'oibrigh sé mar bhainisteoir ar Swindon Town ó 1984 go 1989, ar West Ham United ón séasúr 1989/1990 agus ar Birmingham City i 1991. Bhí sé ina bhainisteoir ar Stoke City ó 1991 go 1993. Bhí sé ina bhainisteoir ar Celtic ón séasúr 1993/1994. D'oibrigh sé le Stoke City arís ó 1994 go 1997 agus le Huddersfield Town ó 2000 go 2002.
Frank O'Farrell
Imreoir agus traenálaí sacair ab ea Frank O'Farrell (rugadh i gCorcaigh ar an 9 Deireadh Fómhair 1927 é). D'oibrigh sé ina thraenálaí le Weymouth, Torquay United, Leicester City, Manchester United, Cardiff City, foireann náisiúnta na hIaráine, agus le Al-Shaab (in Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha). Fuair sé bás ar an 6 Márta 2022.
Fóinéim
Is éard is fóinéim ann na ceann de na fuaimeanna a chloistear mar an fhuaim chéanna. Sampla ón nGaeilge: Cé gur fuaimeanna nó allafóin dhifriúla iad agus, cloistear mar an fhóinéim chéanna iad. Sin é, is féidir ceachtar díobh a úsáid agus ní athraítear brí an fhocail.
I ndáiríre, is minic an scéal ag brath ar áit na fóinéime san fhocal, cé acu allafón a úsáidtear. Bheadh an focal intuigthe dá mbainfí leas as an allafón "mícheart", ach bheadh sé níos deacra le fuaimniú, nó ní bheadh blas nádúrtha dúchasach air.
Achadh Lughna
Is baile fearainn i gContae Thír Eoghain é Achadh Lughna.
Pápa Lando
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Lando.
Na scannáin is mó a thug airgead isteach sa Ríocht Aontaithe
Is liosta é seo de na scannáin is mó a thug airgead isteach sa Ríocht Aontaithe.
Contae Pima, Arizona
thumb|deas|245px|[[Aonach an Chontae Pima, 2007.]]
237x237px|deas|Suíomh sa stát [[Arizona]] 237x237px|deas|Suíomh Arizona sa SAM Is contae in Arizona é Contae Pima. Tá sé suite i lár-theas an stáit, agus is é 42 duine sa chiliméadar cearnach (42/km²) an dlús daonra ann. Is é Tucson príomhbhaile an chontae, agus an chathair is mó daonra san chontae freisin. Sa bhliain 2016 bhí 1,016,206 duine ina gcónaí ann, ag cuimsiú go maith os cionn aon seachtú cónaitheoirí den stáit.
Músaem Muirí Náisiúnta
Is músaem suite sa Royal Borough of Greenwich é Músaem Muirí Náisiúnta.
Contae Pima, Arizona
Tá Tearmann San Xavier, Tearmann Pascua Yaqui, agus Náisiún Tohono O'odham (cuid) i gContae Pima. Cuimsíonn an chontae an t-achar cathrach Tucson, mar aon le codanna na ceantair náisiúnta faoi chosaint freisin mar a leanas: Séadchomhartha Náisiúnta Organ Pipe Catcus, Séadchomhartha Náisiúnta na Foraoise Ironwood agus Páirc Náisiúnta Saguaro.
Tá sé ag críochantacht le:
Stair
Bunaíodh Contae Pima ar 9 Samhain 1864. D'eascair ainm an chontae ón treibh Meiriceánach Dhúchasach Pima.
Liosta de charachtair Eastenders (1992)
Sobaldráma Briotanach is ea EastEnders. Is liosta na gcarachtar é seo, a tháinig ar an gclár den chéad uair sa bhliain 1992:
Wonder Woman
Carachtar de chuid DC Comics is ea Wonder Woman.
Paul Seevers
Iar-iománaí is ea Paul Seevers a rugadh i gContae Shligigh sa bhliain 1969. D'imir sé ar son a chontae le breis is fiche bliain. Scóráil sé 2-07 sa chluiche ceannais nuair a bhuaigh Sligeach an tSraith Náisiúnta Iomána Rannán 3 sa bhliain 2004 agus scóráil sé 1-04 nuair a bhuaigh Sligeach Corn Nicoláis Mhic Riocaird sa bhliain 2008 tar éis cluiche crua in aghaidh An Lú (3-19 - 3-10 an scór deiridh) i bPáirc an Chrócaigh. Bhuaigh sé trí bhonn Chorn an Iarnróid le Connacht chomh maith.
Old Royal Naval College
Is foirgneamh suite sa Royal Borough of Greenwich í Old Royal Naval College.
Feadóg íseal
Is saghas uirlis cheoil í an fheadóg íseal. Tá a fuaim ochtáibh amháin níos ísle ná an fheadóg stáin.
Chruthaigh Bernard Overton an chéad fheadóg íseal nua-aimseartha sa bhliain 1971.
Toyota
Is monaróir carranna Seapánach é Toyota Motor Corporation, (Seapáinis: トヨタ自動車株式会社, Toyota Jidōsha kabushikigaisha) giorraithe go dtí Toyota. Ba é Kiichiro Toyoda a bhunaigh an comhlacht i 1937. Is i Toyota, an tSeapáin atá ceanncheathrú é. Tá sé ar cheann de na déantóirí carranna is mó ar domhan.
Stuart Murdoch
Ceoltóir Albanach é Stuart Lee Murdoch (a rugadh ar an 25 Lúnasa 1968 in Clarkston, gar do Glaschú, Albain), atá ina amhránaí agus cumadóir sa bhanna Belle and Sebastian. Chaith sé a óige turas gearr ó áit bhreithe Robert Burns in Allmhaigh, Inbhir Àir sular bhog sé go dtí Glaschú chun freastal ar an ollscoil.
Is é Murdoch a scríobhann an chuid is mó de rianta an bhanna. Seinneann sé an giotár, an pianó agus an méarchlár.
Pápa Leon VI
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Leon VI.
Baile nan Dubhach
Is buirg suite i gComhairle Mhoireibh é Baile nan Dubhach.
CLG Naomh Seanán (Luimneach)
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Naomh Seanán.
Suíomh
Tá an club bunaithe i bparóiste Seanghualainn/Baile Riobard/Faing ar bhruach theas Béal na Sionainne in Iarthar Contae Luimnigh, 50km siar ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór imreoirí an chlub as na bailte Faing agus Seanghualainn agus as na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Seanad, Clais Ghainimh, Bairrgeoin agus An Chorrghráig.
Longa na hArmáide ar chósta na hÉireann
Scriosadh a lán long de chuid Armáid na Spáinne ar chósta thiar na hÉireann i Mí Mheán Fòmhair 1588 de dheasca stoirmeacha uafásacha. Bhain siad le scuaidríní difriúla agus bhí idir ghaileoin, ghailiasanna, hulcaí agus longa athchóirithe trádála ina measc. Tá iarsmaí na tubaiste á scrúdú ag na seandálaithe fós.
CLG Naomh Seanán (Luimneach)
Cluichí
Imrítear ach an pheil amháin sa chlub. Cé gur dheineadh iarracht foireann iomána a bhunú tráth, ní imrítear an spórt sin go forleathan sa pharóiste. Is iad Eas Géibhtine agus Naomh Ciarán na clubanna iomána is gaire do Naomh Seanáin.
Páirc Imeartha
Tá páirc imeartha Naomh Seanán suite i lár bhaile Faing. Is anseo a chruthaíodh an chéad dromchla imeartha uile-aimsear sa chontae.
Imreoirí Cáiliúla
I measc peileadóirí cáiliúla an chlub, tá Conchúir Ó Maoláin (Conor Mullane) agus Eoin Ó Riain (Ian Ryan), a imríonn ar fhoireann sinsear Luimnigh le linn blianta na 2000í.
Gent
Cathair sa Bheilg is ea Gent (ainm Ísiltírise; Fraincis: Gand). Tá an chathair suite cois Sceilte agus cois Leie i gCúige Flóndras Thoir. Tá breis is 243,000 duine ina gcónaí ann (2010).
Sacraimint na haithrí
deas|250px|thumb|Sacraimint na haithrí Is ceann de sheacht sacraimint na hEaglaise Caitlicí í saicraimint na haithrí ina bhfaigheann na creidmheacha aspalóid i bpeací a rinneadar i gcoinne Dé agus na gcomharsan agus ina ndéanann siad athmhuintearas le pobal na hEaglaise.
Gruffydd Fychan II
Tiarna Glyndyfrdwy agus Cynllaith Owain ab ea Gruffudd Fychan II (circa 1330-1369). Dá bhrí sin, bhí éileamh dúchasach aige mar príonsa Powys Fadog.
Sinsir
Ciallaíonn an leasainm ‘Fychan’ gur thugtaí Gruffudd ar a athair chomh maith. Áfach, tugann táblaí ginealacha áirithe faisnéis éagsúla. Ceaptar go raibh sé ina mhac le Madog Crypl, a cailleadh sa bhliain 1304, ach ní móide go raibh sé ina chomharba, agus seilbh na tailte aige chomh fhada le 1369.
Mhaígh táblaí eile go raibh sé ina mhac le Gruffudd ap Madog Fychan, mac Madog Fychan. Dealraíonn go raibh Madog Crypl mar seanathair dó, is dócha, agus a mhac Gruffudd thart ar sé bliain d’aois nuair a cailleadh é (ach pósta cheana). Bhí Gruffudd beo fós sa bhliain 1343.
Pósadh agus Páistí
Pósadh Gruffudd Fychan le Elen, iníon Thomas ap Llywelyn, tiarna leath an cwmyd Is Coed agus céathrú Gwynionydd, atá suite i gCeredigion. Bhí clann acu, mar leanas:
Bás
Adhlacadh é i gcill Naomh Asaph agus Naomh Cyndeyrn i Llanasa, áit a bhfuil a thuama sofheicthe fós sa lá atá ann inniu.
Ríkisútvarpið
Is é Ríkisútvarpið (RÚV) craoltóir stáit náisiúnta na hÍoslainne. Cuireann sé an stáisiún teilifíse Sjónvarpið (An Teilifís), agus na stáisiúin raidió Rás 1 (Bealach 1) agus Rás 2 (Bealach 2) ar fáil. Bunaíodh é ar an 20 Nollaig 1930, agus tá ceanncheathrú i Réicivíc aige.
Vanuatú
Tír Mheilinéiseach is ea Vanuatú atá suite san Aigéan Ciúin. Is é Port Vila an phríomhchathair agus an chathair is mó.
Tagairtí
mion|clé|Talmhaíocht ar oileán Efate
Treehouse of Horror XIII
Craoladh an chéad eipeasóid, "Treehouse of Horror XIII", den ceathrú sraith déag The Simpsons ar an 3 Samhain 2002. Scríobh Marc Wilmore, Brian Kelley, agus Kevin Curran an eipeasóid seo. D'fhéach 16.7 milliún duine ar an eipeasóid.
Éite
Is é éite (Η ina cheannlitir, η ina litir bheag) an seachtú litir san aibítir Ghréagach. Tá sé de shliocht na litreach Féinící heth 25px|Heth. Sa tSean-Ghréigis fuaimníodh mar /ɛː/ nó /h/ é, agus i gcóras na n-uimhreacha Gréagacha, bhíodh an luach 8 air. Sa Nua-Ghréigis fuaimníodh mar /i/ é.
Treehouse of Horror XIII
Cheiliúradar an eipeasóid seo Oíche Shamhna, agus is an tríú eipeasóid déag a cheiliúrtar Oíche Shamhna í.
Éite
Tá bunús ag an litir Rómhánach H sa litir éite.
Pulsár
Is é rud is pulsár ann na réalta neodrón an-mhaighnéadaithe a bhíonn ag imrothlú go tapa agus ligeann sé as radaíocht leictreamaighnéadach bhíogach.
Tugtar faoi deara go bhfuil peiriaid na mbíog idir 1.4 milleasoicind go 8.5 soicind. Ní féidir an radaíocht a bhreithniú ach amháin nuair atá an leictreonléas bíogach dírithe ar an Domhan. Bíonn cosúlacht idir an tslí a dtagann radaíocht bhíogach ón bpulsár agus an tslí a scaipeann bíog sholais amach as teach solais. Glaoitear ‘iarmhairt an tí sholais’ ar an chineál radaíocht bhíogach a ligeann pulsár amach. Toisc go mbíonn neodrónréaltaí dlúthstruchtúrach, bíonn imrothlú na réad, agus dá bhrí sin eatraimh na bpeiriad, an-rialta.
Niall Glúindubh
Rí Ailigh de Chineál Eoghain agus Ardrí na hÉireann den 10ú haois ba ea Niall Glúndubh mac Aodha (Sean-Ghaeilge Niall Glúndub mac Áedo) (bás 14ú Meán Fómhair 919). Aodh Fionnliath ba ea a athair, agus Maol Muire ní Chináeda mhic Ailpín, rí na hAlban, a mháthair.
Beatha
Feictear don chéad uair é Niall nuair a tháinig sí i gcomharbacht ar a dheartháir, Domhnall, mar rí Ailigh sa bhliain 911. Chloígh Niall ríthe Dhál Araí agus na hUlaid ag Cath Áth Gláraigh (Contae Aontroma an lae inniu) agus Cath an Bhaile Meánaigh chun a chuid cumhachta a mhéadú. Chloígh an Ard-Rí, Flann Sinna mac Maíl Sechnaill de Chlann Cholmáin Uí Néill, é áfach ag Cath Chrosa Caoil (Contae na Mí an lae inniu). Bhí sé pósta, mar sin féin, le hiníon Fhlainn, Gormlaith.
I ndeireadh bhás Fhlainn sa bhliain 916, tháinig Niall i gcomharbacht air mar Ard-Rí. Le tacaíocht chlanna Leath Choinn, ghlac clanna Uí Néill i ndeireadh na dála a éileamh don coróin. Le linn a réimis, athbhunaigh sé an t-aonach traidisiúnta ag Tailte.
In ainneoin a fheachtais in éadan na Lochlannach, lean go leor acu siúd ag lonnú in Éirinn. Athbhunaigh siad a longfort ag Duibhlinn (tar éis bearna 15-year) agus áiteanna eile ar an gcósta thoir, ag brú ar ríocht na Mí. Chuaigh Niall i Laigin isteach, le tacú chlanna Uí Néill, na nOiriall agus na nUlad, ag lorg cogaidh. Cloíodh go holc a arm ámh ag na Lochlannaigh faoi cheannas Sihtric Caoch, ag Cath na hInse ar an 14ú Meán Fómhair 919. Maraíodh Niall i dteannta le dhá thaoiseach déag eile, o De réir tuairisc eile san Anglo-Saxon Chronicle, mharaigh Sihtric  his brother Niall  sa bhliain 921.
Tháinig Donnchad Donn mac Flainn Sinna i gcomharbacht ar Ghlúindubh mar Ard-Rí, agus a mac, Muircheartach, "Eachtar an Iarthair", mar rí Ailigh.
CLG Gallbhaile (Luimneach)
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Gallbhaile.
Suíomh
Tá an club bunaithe sa chuid de pharóiste Gallbhaile/Lios Fearnáin atá suite i nDeisceart Contae Luimnigh, i nGleann Eatharlaigh ar imeall Sléibhta na nGailtí, 45km soir ó dheas ó Chathair Luimnigh. Tá leath eile an pharóiste i gContae Thiobraid Árann, áit a bhfuil club darbh ainm dó Eatharlach.
Tagann formhór imreoirí an chlub as baile Gallbhaile, as na ceantracha tuaithe an pahróiste máguaird ar nós Na Caológa, Dún Trí Liag, An Cnocán Breac agus An Caisleán Cria agus as baile Cnoc Loinge, sráidbhaile Garrdha Uí Spiolláin agus as ceantracha tuaithe máguaird i bparóiste Cnoc Loinge/Gleann Bruacháin ar nós Baile Mhistéala na dTamhan agus Gleann Bruacháin.
Cluichí
Imrítear ach an pheil amháin sa chlub agus tá sé nasctha le Garrdha Uí Spiolláin i gcomhair na an hiomána.
Stair
Fiú amháin roimh bhunú oifigiúil CLG, imríodh an pheil go forleathan in oirdheisceart Chontae Luimnigh ach níl aon trácht faoi aon chlub bunaithe i leath thiar pharóiste Gallbhaile/Lios Fearnáin go dtí an bhliain 1905 nuair a chláraigh Cnoc Mór na nGaibhlte le Coiste an Chontae. Tá tuairisc ann faoi chluiche ceannais comórtas peile Baile an Londraigh a chailleadar i gcoinne Cnoc na mBua, An tOspidéal i Mí Dheireadh Fómhair na bliana sin. Roimhe sin, is cosúil gur imir peileadóirí na háite le Baile an Londraigh nó le Eatharlach i gContae Thiobraid Árann.
Ní raibh mórán le rá faoin gclub go dtí gur atheagraíodh Roinn CLG Deisceart Luimnigh sa bhliain 1925 agus bhuadar Craobh Peile Sóisear an Deiscirt don chéad uair sa bhliain 1928 faoin ainm Gallbhaile. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, d’éirigh leo Craobh Peile Sóisear an Chontae a bhuachaint don chéad uair nuair a sharaíodar ar Sheanghualainn sa chluiche ceannais.
Shroich foireann ón bparóiste faoin ainm Na Caológa cluiche ceannais Craobh Peile Sóisear an Deiscirt na bliana 1933. Ach cé gur tháinig craobh na roinne ar ais chuig Gallbhaile sna blianta 1946 agus 1948, is beag toradh a raibh ar a gcuid saothar i gcomórtaisí an chontae go dtí blianta na 1960í.
220px|thumb|right|Foireann Gallbhaile a bhuaigh Craobh Peile Mionúir A Chontae Luimnigh i bh[[CLG Feadamar|Feadamar, 12ú Deireadh Fómhair 2002]] Nuair a bhuaigh Clochán orthu sa bhliain 1969, ba é Gallbhaile an chéad chlub as deisceart an chontae a shroich cluiche ceannais Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh ón mbliain 1932 ach bhí an mí-ádh orthu gur tháinig foireann láidir eile as an roinn, Cromadh, le linn blianta na 1970í. Cé gur tháinig Gallbhaile chun chin le linn blianta na 1980í agus cé gur bhuadar Craobh Peile Idirmheánach Chontae Luimnigh sa bhliain 1993 i ndiaidh bliain amháin a chaitheamh sa dara ghrád, bhí orthu fanacht go dtí an bhliain 1994 sular bhuadar Craobh Sinsear an Chontae don chéad uair i ndiaidh buachaint ar An Athair Ó Cathasaigh.
Bhí an bua acu arís trí bhliain ina dhiaidh sin, ní ar an bpáirc imeartha ach i ndiaidh achomhairc I gcoinne Ollscoil Luimnigh ach, d’ainneoin go raibh ag éirí leo i ngrádanna na n-óg san am chéanna, thiteadar síos go dtí an grád idirmheánach sa bhliain 2001. Bhí na seansanna acu filleadh ar an bpríomhghrád ach chailleadar cluiche ceannais Craobh Peile Idirmheánach Chontae Luimnigh faoi dhó i gcoinne Áth an tSléibhe sna blianta 2002 agus 2007.
Cé ná raibh mórán traidisiún sa spórt sa pharóiste go dtí sin, thosnaigh an iomáint sa chlub le linn blianta deiridh na 1970í. Shroich Gallbhaile cluiche ceannais Craobh Iomána Sóisear B Chontae Luimnigh sa bhliain 1992 ach chailleadar i gcoinne Teampall an Ghleanntáin. D’éiríodar as an spórot sa bhliain 2000 nuair a thángadar le chéile le Garrdha Uí Spiolláin. Bhí roinnt imreoirí as Gallbhaile ar fhoireann Garrdha Uí Spiolláin a bhuaigh Craobh Iomána Sinsear Chontae Luimnigh sa bhliain 2005.
Páirc Imeartha
D’imir Gallbhaile le blianta ar páirc an phobail i lár an bhaile sular cheannaíodar a pháirc imeartha féin 1km laistiar ón sean-pháirc.
Imreoirí Cáiliúla
I measc peileadórií cáiliúla Gallbhaile, tá Mícheál Ó Coise (Mike Quish), ball foireann na Mumhan a bhuaigh Corn Idirchúigeach na Peile sa bhliain 1978 agus Tadhg Ó Coimín (Timmy Cummins) ar ir imir ar fhoireann Luimnigh I gcluiche ceannais Craobh Peile Sinsear na Mumhan sa bhliain 1991. Is é Seán Ó Cadhla (John Kiely) an t-aon iománaí an chlub ar imir ar fhoireann sinsear Luimnigh.
An tSeapáinis
Is í an tSeapáinis (Seapáinis: 日本語, Nihongo) an ceann is tábhachtaí de na teangacha Seapónacha, agus an t-aon cheann acu a bhfuil traidisiún fada litríochta aici. Na teangacha Seapónacha eile, is canúintí beaga iad a labhraítear in Oileáin Ryukyu amháin, agus an chuid is mó acu ag dul i léig ar na saolta seo, ó tá na cainteoirí ag cromadh ar an tSeapáinis chaighdeánaithe.
Tá an tSeapáinis ag corradh is 127 milliún duine. An chuid is mó acu, tá cónaí orthu sa tSeapáin féin, ach tá pobail Sheapánacha le fáil taobh amuigh den tír dhúchais féin, go háirithe i dtíortha móra an Bhéarla, ar nós na Stát Aontaithe.
Baintear úsáid as ceithre mhodh scríbhneoireachta le Seapáinis a scríobh: Kanji, Hiragana, Katakana agus Rōmaji. Is iad na litreacha Síneacha atá i gceist le Kanji: litreacha idéagrafacha is ea iad, ós rud é go gcuireann gach litir acu idé iomlán - coincheap nó focal - in iúl. Maidir le Katakana agus Hiragana, is aibítreacha siollacha iad, is é sin, freagraíonn gach litir d'aon siolla amháin. Le focail iasachta ó na teangacha Iartharacha a bhreacadh síos is mó a úsáidtear an córas Katakana. Na focail dhúchasacha Sheapanacha, arís, is gnách Hiragana a chur i bhfeidhm orthusan. Tá an dá aibítir seo féin bunaithe ar na litreacha Síneacha i dtús báire. Na litreacha Laidineacha atá i gceist le Rōmaji, ar ndóigh. Níl sé as an ngnáth téacs Seapáinise a fheiceáil a bhaineann úsáid as an gceithre chóras.
Má ligtear teangacha Oileáin Ryukyu as an áireamh, is féidir a lán canúintí éagsúla a aithint sa tSeapáin, ach is é an t-idirdhealú idir canúintí an Oirthir agus canúintí an Iarthair an ceann is tábhachtaí. Bíonn a lán canúintí aisteacha le cloisteáil sna hoileáin bheaga scartha, áfach. Deir na Seapánaigh féin gurb í canúint Kagoshima an ceann is deacra, nó bíonn sé ag dul rite le daoine ó chodanna eile Oileán Kyūshū féin mórán adhmaid a bhaint as gnáthchaint mhuintir Kagoshima. Maidir leis an gcanúint a labhraítear i réigiún Kansai timpeall ar Osaka, is canúint bharrúil ghreannmhar í dar leis na Seapánaigh eile, agus samhlaítear canúintí Tōhoku agus Thuaisceart Kantō le feirmeoirí is le scológa tuaithe.
Maidir leis na fuaimeanna, tá gutaí glana sa tSeapáinis, agus níl défhoghair ann. Ní cheadaíonn an tSeapáinis go gcarnfaí consain le chéile, cé go mbíonn consain dhúbailte ann (is é sin, is féidir leis an gconsan bheith fada san fhuaimniú). Is é ordú na bhfocal sa tSeapáinis ná SOV, nó Ainmní-Cuspóir-Briathar, ach le fírinne is féidir leis an gcuspóir teacht roimh an ainmní freisin, ós rud é go bhfuil míreanna gramadúla sa teanga a dhéanann soiléir cé acu ainmní nó cuspóir atá againn - is é an rud is tábhachtaí ná an briathar a chur sa deireadh.
Ráth Cruachan
Is suíomh seandálaíochta ar Mhachaire Connacht (Mag nAí) in aice le Tulsc, Contae Ros Comáin, é Ráth Cruachan. Luaitear go minic é i Miotaseolaíocht na nGael, go háirithe sa Rúraíocht mar dhún na ríthe Connacht.
Is ar cheann de na sé Suíomh Ríoga na hÉireann é. Is é achar na háite ná sé ciliméadar cearnach, agus faightear 240+ suíomh seandálaíochta ann, ina measc 60 séadchomhartha náisiúnta faoi chosaint. Téann siad siar go dtí an Tréimhse Neoiliteach (4000 - 2500 RC), tríd an Cré-umhaois (2500 - 500 RC) agus Iarannaois (500 BC - 400 AD), chun na meánaoise. I measc na bhfoirgneamh tá tuamaí, liosanna agus teorainneacha goirt na meánaoise. Is iad na suíomhanna is iontaí ná Ráth Cruachan féin, Uaimh rúndiamhair na gCat, na Muclaigh Mucklaghs, agus an t-ionad meánaoise ag Carn Fraoich.
I miotaseolaíocht na nGael, is é Ráth Cruachan seat  ríoga Mhéabha, chomh maith le tús agus deireadh an seanscéil mhóir, an Táin Bó Cúailnge. Faightear ag Uaimh na gCat an slí isteach chuig an Aos Sidhe, a dúradh gur Gheata go hIfreann na hÉireann. Tá an Uaimh gaolta le feis págánach na Samhna, agus i dteannta sin le  "fit abode"  Mhór-Rioghana, bandia Ceilteach roimh-Chríostaí.
Ó thaobh na staire de, bhíodh móraonach ar siúl ann, agus ar cheann de na trí reilig págánach is mó sa tír.
Bunús
De réir dán sa Dinnseanchas, tá Cruachain ainmnithe as Crochen, cailín aimsire Éadaoine, a bhí ina sídhe athshaolaithe mar dhuine daonna. Nuair a thóg Midhir, leannán Éadaoine, í ar ais go dtí an t-alltar, chuaigh Crochen ina dteannta agus d'fhan siad i Síd Sinche. Bhí Crochen chomh tógtha sin leis an Sídhe gur fhiafraigh sí de Mhidhir arbh a síbhruíon í. De bharr a dílseacht d'Éadaoin agus a meas don bhruíon, thug Midhir é di agus d'ainmnigh aisti ina honóir. Ag deireadh an dáin, insítear gurbh máthair Mhéabha í Crochen. Insítear sa dán céanna go raibh reilig na ríthe ann ag Cruachain:
An Rúraíocht
Tugtar cuntais bheoga den phríomhchathair an Iarthair i bhFleadh Bhricreann, agus an ceann seo sa Táin Bó Fraích:
Tá Cruachan ar an bhfód ag tús agus críoch ann scéil Táin Bó Cúailgne, ón cogar an philiúir sa ríthigh, go dtí troid na dtarbh ag an deireadh, a deirtear a tharla ar cheann de na ráthanna is mó ar an suíomh, Ráth na dTarbh.
Seachas scéalta na Rúraíochta, ní fhaightear a lán tagairtí miotasacha ar phríomhdhún na gConnacht. Tá dán ar leith sa Dinnseanchas ar Charn Fráich, faoi bheirt leis an ainm úd, duine amháin dóibh ná Fraoch ó ré Mhéabha, agus an duine eile a bhí ina rí na gConnacht sular roinneadh Éire idir Conn agus Eoghan. Tá cur síos ann á deir gur dhún déanta as clocha é Cruachain.
Samhain
Tá an-ghaol idir Cruachain agus féile na Samhna. I rith na míosa seo, mar a chreideadh na Gaeil, d'osclaíodh na reiligí réamhstairiúil, agus shiúladh a ndéithe agus sprideanna ar fud na tíre.