cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rámhlong na hÉireann
Íomhánna cartagrafacha
240px|right|thumb|Bírlinn nó long shnoite ar leac de chuid an 16ú haois i Séipéal MhicDhuibhsíthe ar Oileán Oronsaigh, mar a greanadh í sa bhliain 1772.
Más tionchar eachtrannach is cúis leis an gcuma atá ar na longa úd, b'fhèidir go bhfuil a rian le feiceáil ar longa fada na hAlban freisin. Taispeánn léarscáil Bartlett "fleetes of the Redshanks [ceithearnaigh Albanacha] of Cantyre" agus gan aon difriocht idir iad agus longa na hÉireann. Tá dhá shéala ann de chuid mhuintir MhicDhòmhnuill atá nasctha le cáipéisí de chuid na bliana 1572 agus a thaispeánann long Albanach le deic thosaigh agus dheiridh, rud atá le feiceáil freisin ar shuaitheantais eile. Más léiriú cruinn an méid sin thabharfadh sé le fios gur fhág oirdheisceart na hEorpa a rian ar chruth longa na hÉireann agus na hAlban roimh an mbliain 1600.
Longthógáil
Tá leid le fáil faoi dhéanamh na rámhlong ón eolas atá againn ar longa na Lochlannach agus na nAlbanach.
Dhéanadh na saoir Lochlannacha an chíle a cheangal de na poist tosaigh agus deiridh le scarbhailt. Cheanglaítí stráicí clinse na cabhlach ar dhroim na cíle agus tairní iarainn á n-úsáid chuige. Cheanglaítí easnacha comhchruthacha de na stráicí le cordaí nó duail. Chuirtí trasnán caol nó tochta anuas ar an gcuid is mó de na heasnacha. Chuirtí crann sa cheap treo i lár na loinge nó in aice leis agus leagfaí rámha isteach. Ba ghnách rámh stiúrtha a úsáid. Bheadh eangaí sna poist a d'oirfeadh do cheann na gclár, glúine faoi na tochtaí lena gceangal de na stráicí, agus maidí ag nascadh bharr na n-easnacha.
Is dócha go raibh an chuma chéanna ar rámhlonga na hÉireann: í ina soitheach clinse a thógtaí de réir ghnáthnosanna tógála iarthuaisceart na hEorpa, ar nós na loinge Albanaí.
Cumann na mBan
mion|clé|Cumann na mBan - Gasra ag máirseáil
Rámhlong na hÉireann
Rigín
Tá fianaise le fáil ar ghnáthrigín long fhada na hAlban ó íomhánna ar leaca in Inse Ghalll agus dealramh aige le rigín Lochlannach. Láinnéir, staghanna tosaigh agus deiridh, scriútaí, háilléar agus fáinne gafail atá i gceist, agus is dócha go mbaintí feidhm as téada súgáin. Bhíodh crann i lár na loinge agus coirneog air a bheadh déanta as olann thiubh. B'fhéidir go mbaintí feidhm as sparra lochlannach ("beitass") in áit scód coirneoige chun leithead tosaigh an tseoil a choinneáil teann. Cuireann íomhánna Eilíseacha in iúl gurbh í an chuma chéanna, a bheag nó a mhór, a bhí ar rigín na loinge Éireannaí.
Úsáid na loinge
thumb|180px|deas|Caisleán Charraig an Chabhlaigh – daingean de chuid na Máilleach cois farraige. Déanann Annála Ríochta Éireann tagairt do chabhlaigh agus baint ag an scéal le hAlbain go minic. Sa bhliain 1413 bhí Tuathal Ó Máille ag filleadh a bhaile ó Chúige Uladh le seacht long nuair a rug “anfadh na mara” orthu. Fuadaíodh iad ó thuaidh i dtreo na hAlban, agus Tuathal amháin a tháinig slán. Sa bhliain 1433 feicimid Mac Domhnaill na hAlban ag teacht aduaidh “co c-cobhlach mór” chun cuidiú le hEoghan Ó Néill – cuairt chogaidh a tharla go minic. Muintir Mháille agus muintir Fhlaitheartaigh, tiarnaí Iar-Chonnacht, is mó a bhaineadh tairbhe as na longa, iad ag creachadh ceantair eile nó ag tabhairt ceithearnaigh tiarnaí eile leo ó áit go háit. Tá léiriú ar úsáid na long i ruathair le fáil in iontráil in Annála Ríochta Éireann (1513):
Cumann na mBan
Eagraíocht Phoblachtánach Éireannach do mhná ab ea Cumann na mBan a bunaíodh i mí Aibreáin 1914 le cúnamh agus tacaíocht Óglaigh na hÉireann. In Éirinn amháin a tháinig airm na mban ar an bhfód. Dúcheist staire a bhí ann; níor tharla a leithéid i dtíortha eile san Eoraip ag an am, le linn réabhlóidí Cé gur eagraíocht neamhspleách a bhí ann, bhí a Choiste Feidhmiúcháin faoi réir Choiste na nÓglach.
Rámhlong na hÉireann
Úsáid na loinge
Sa 16ú haois thug na Sasanaigh tréaniarracht ar iad a shárú lena gcuid long féin. I Mí na Nollag 1559 scríobhadh an méid a leanas i bPáipéir Stáit Shasana:
Sna longa seo a easportáiltí iasc salannaithe agus picil, línéadach, olann, seithí agus geir. Thugaidís copar, síoda, fíon, figí, pomagrainítí, cainéal, cuimín agus cróch ón bPortaingéal agus ón Spáinn.
Cumann na mBan
Bunú an Chumainn
Ar an 2 Aibreán 1914, tháinig grúpa ban le chéile in Óstán Wynn, Baile Átha Cliath, le plé a dhéanamh ar conas a d'fhéadfaidís tacaíocht a thabhairt d'Óglaigh na hÉireann, eagraíocht úrbhunaithe ag an am.
Bhí  Agnes Farrelly nó Úna Ní Fhaircheallaigh, údar agus Ollamh le Gaeilge in Ollscoil na hÉireann, Baile Átha Cliath, mar chathaoirleach ag an chéad chruinniú de Chumann na mBan.
Rámhlong na hÉireann
Úsáid na loinge
Ba í Gráinne Ní Mháille an tiarna ba mhó cáil agus scríobh an Ridire Richard Bingham, Gobharnóir Chonnacht, sa bhliain 1591 go raibh fiche long aici, cé nach cinnte go mbeadh an méid sin ina seilbh de ghnáth agus timpistí mara curtha san áireamh. Ba mhór an trádálaí í, rud ba dhual athar di.
Cumann na mBan
Bunú an Chumainn
Ar an 14 Aibreán 1914, bunaíodh Cumann na mBan go hoifigiúil i Seomra na gColún, Teach an Ard-Mhéara. mion|339x339px|[[Máire Nic Shuibhne]] Tugadh Ard-Chraobh ar an gcéad chraobh den Chumann, agus iad ag cruinniú i Sráid Brunswick.
Rámhlong na hÉireann
Úsáid na loinge
Deir Páipéir Stáit Shasana (1599) go bhfuil trí long an-mhaithe ag Tiobóid na Long (mac le Gráinne Ní Mháille) agus iad in ann 300 fear a iompar faoi seach. Tugann seo le fios go raibh tathag agus toirt i gcuid de na longa seo. Is dócha, áfach, nach raibh a bhformhór rómhór agus go bhféadfadh gunnaí móra iad a bhriseadh, cé go mbeidís in ann iad féin a chosaint ar shoithí eile dá dtoirt.
Cumann na mBan
Cuspóirí an Chumainn
I mBunreacht an Chumainn tagraíodh go neamhbhalbh don ghleic armtha in aghaidh fórsaí na nGall in Éirinn. Ba é "cur chun cinn saoirse na hÉireann" príomhchuspóir an Chumainn, de réir an Bhunreachta, agus "garchabhair, druileáil chogaidh, comharthaíocht agus cleachtadh raidhfilí" a mhúineadh do na baill, le go bhféadfaidís "teacht chun fortachta d'fhir na hÉireann" in am an ghátair.
Ballraíocht an Chumainn
Is iomaí cineál mná a chuaigh isteach sa Chumann. Bhí an chuid ba mhó acu ina suí go socair, nó múinteoirí agus mná gairmiúla a bhí iontu, ach ba mhná den luchtoibre cuid nár bheag acu fosta. I mí Mheán Fómhair 1914, tháinig scoilt ar na hÓglaigh, nuair a d'éiligh Seán Mac Réamainn orthu cuidiú leis an Ríocht Aontaithe in aghaidh na nGearmánach sa chogadh (an Chéad Chogadh Domhanda).
Chuaigh an chuid ba mhó de na hÓglaigh le Mac Réamainn, ach d'fhan formhór Chumann na mBan dílis don chúpla míle Óglach nár ghlac le moladh Mhic Réamainn.
Norman Whiteside
Iar-imreoir sacair as Tuaisceart Éireann is é Norman Whiteside. Rugadh ar an 7 Meitheamh 1965 i mBéal Feirste, Tuaisceart Éireann, é.
Lios na Gráinsí
Is liagchiorcal neoiliteach suite sa Ghráinsigh gar de Loch Goir i gContae Luimnigh é Lios na Gráinsí.
I mí Lúnasa 2022, aithníodh snoiteáin chloiche neoiliteacha ar cheann desna clocha.
Cumann na mBan
Cumann na mBan in Éirí Amach na Cásca
Nuair a gheal lá na cinniúna, chuaigh 40 ball de chuid Chumann na mBan isteach in Ard-Oifig an Phoist ar Shráid Uí Chonaill in éineacht leis na fir a shealbhaigh an foirgneamh. Ina measc, bhí Winifred Carney, agus í ag iompar idir chlóscríobhán agus ghunnán Webley léi. Le clapsholas, bhí mná de chuid an Chumainn i ngach garastún de chuid na gceannairceoirí, ach amháin i Muilte Uí Bheoláin, áit a raibh Éamon de Valera i gceannas. Ní raibh de Valera sásta mná a fheiceáil ag troid ansin.
Ag tús na cogaíochta, bhí na mná ag troid bráid ar bhráid leis na fir. Thairis sin, bhí siad ag bailiú faisnéise, ag dul amach ag déanamh taiscéalaíochta agus ag iompar arm agus teachtaireachtaí.
Mar shampla, nuair nach raibh an tÉirí Amach ach díreach tar éis tosú, scaoil an Chuntaois Markievicz urchar piostail i gcloigeann péas in aice le Faiche Stiabhna. Ina dhiaidh sin, bhí sise agus cúpla bean eile ag déanamh snípéireachta. I ndiaidh an chéad lá, bhí siad ag iarraidh cead le hÓstán Shelbourne a bhuamáil.
Cúis mhór feirge agus meascán mearaí ab ea é do na saighdiúirí dearga go raibh mná ag troid. Mharaigh siad roinnt bhan de chuid an Chumainn freisin i bpáirc an áir. Ina measc siúd, bhí an tÓglach Margaretta Keogh, a maraíodh í in aice le foirgnimh Aontas Átha Cliath Theas. mion Nuair a bhí na hÓglaigh á ngéilleadh do na Gaill, chabhraigh mná an Chumainn leis an ngarastún sna Ceithre Cúirteanna an áit a fhágáil. Chuir siad cuid mhaith doiciméad ionchoirithe trí thine freisin. Rud as an ngnáth a bhí ann, áfach. In Ard-Oifig an Phoist, mar shampla, d'áitigh an Piarsach ar na mná glanadh leo as an áit Dé hAoine, an 28 Aibreán. Bhí na saighdiúirí dearga díreach tar éis tús a chur leis an ionsaí throm sliogán a rinne siad ar an Ard-Oifig, agus an chuma ar an scéal go raibh slua mór daoine chun bás a fháil faoin mbombardú seo.
Nuair a chinn an Piarsach ar éirí as, d'fhág sé faoi Eilís Ní Fhearaíl, ball den Chumann, a bhí ag obair ina bean ghlúine in Ospidéal Náisiúnta an Mháithreachais, an t-ordú géillte a thabhairt a fhad leis na díormaí d'Óglaigh a bhí fágtha ag troid anseo is ansiúd ar fud na cathrach. clé|mion|212x212px|Lucy Agnes Smyth I ndiaidh an Éirí Amach, gabhadh breis is 70 bean, ceannairí an Chumainn ina measc. Coinníodh cuid mhaith dóibh faoi ghlas i gCill Mhaighneann, ach má coinníodh féin, ní raibh ach dáréag acu fágtha i mbraighdeanas ar an 18 Bealtaine 1916.
Norman Whiteside
Scóráíl sé aon chúl ag Corn FIFA an Domhain 1986.
Cumann na mBan
Tar éis an Éirí Amach
Tar éis an Éirí Amach, agus an Chuntaois Markiewicz ina ceannaire air, thóg Cumann na mBan áit chun tosaigh le ceannairí an Éirí Amach a cheiliúradh, ag eagrú faoiseamh na bpríosúnach agus níos déanaí ag dul in éadan coinscríofa, agus ag iarraidh vótaí a fháil do Shinn Féin in olltoghcháin na bliana 1918. Sa toghchán céanna bhuaigh an Chuntaois Markiewicz suíocháin sa chéad Dáil. Ag an am bhí sí fós i bpríosún, ach ceapadh í ina Aire Saothair i rialtas Poblacht na hÉireann ón mbliain 1919 go 1922.
I rith Cogadh na Saoirse, bhí a baill gníomhach. Chuir siad airm i bhfolach agus fuair siad tithe sábháilte do na hÓglaigh, chabhraigh siad lena cúirteanna Dála agus údaráis áitiúla, agus chuir siad le nuachtáin oifigiúil Phoblacht na hÉireann. mion|ELIZABETH O’FARRELL, City Quak Park, BÁC San olltoghchán i mí na Bealtaine 1921, toghadh Markiewicz arís chomh maith le baill eile Cumann na mBan Máire Nic Suibhne, Dr. Eithne Inglis agus Caitlín Bean Uí Chléirigh mar Theachtaí Dála.
An Conradh
Bhí comhdháil le díospóireacht a bheith acu faoi théarmaí an Chonartha Angla-Éireannaigh. Vótáil 419 ball de chuid Chumann na mBan gcoinne an chonartha, agus 63 ina fhabhar. Lean Cogadh Cathartha na hÉireann ar aghaidh, agus thug baill an Chumainn tacaíocht do na Poblachtánaigh a bhí i gcoinne an chonartha. Ghabh fórsaí an tSaorstáit chuid mhaith dóibh agus cuireadh i bpríosún iad.
Rámhlong na hÉireann
Úsáid na loinge
Mhol filí na scol muintir Mháille as an mbaint a bhí acu leis an muir:
Baile Cruic
Is baile suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Baile Cruic.
Widukind
Ba cheannaire na Sacsaine é Widukind, ar a dtugtar freisin Widuking nó Wittekind, agus príomhchéile comhraic an rí Charlemagne, le linn chogaí na Sacsaine, ón bhliain 777 go dtí 785. Ar deireadh thiar bhí an bua ag Charlemagne, agus d'eagraigh sé an tSacsain mar chúige na bhFranc agus d'ordaigh sé go dtiontófaí na Sacsanaigh págánacha ina gCaitliceacha Rómhánacha. Níos déanaí ar aghaidh, bhain Widukind cáil amach mar shiombail de neamhspleáchas na Sacsaine agus mar fhigiúr na finscéalaíochta - deirtear gur leis an Coidéacs Wittekindeus.
Rámhlong na hÉireann
Intaofacht na fianaise cartagrafaí
Bhí Francis Jobson ar an lucht déanta léarscáileanna ba sheanchleachtaí in Éirinn agus an-eolas aige ar an tír. B’fhada é obair i gCúige Mumhan agus dúirt sé féin gur chuir sé féin i mbaol ag déanamh léarscáileanna i gCuige Uladh. Ó láimh Jobson agus a leithéidí a tháinig cuid de na híomhánna is suimiúla den rámhlong. Íomhánna iad atá ag teacht go maith leis an eolas atá ar fáil ó fhoinsí eile ar rigín, ar sheol agus ar chabhail na long Éireannach agus longa Shasana féin.
Cumann na mBan
Tar éis an Chonartha
Mhair Cumann na mBan i ndiaidh an Chonartha, agus bhí siad ar cheann de na heagraíochtaí de chuid na bPoblachtánach Éireannach (in éindí le Sinn Féin, arm na Poblachta Éireannaí (IRA), Fianna Éireann agus grúpaí eile). Chuir rialtas an tSaorstáit cosc orthu i mí Eanáir 1923 agus osclaíodh Príosún Chill Mhaighneann chun mná amhrasacha a choinneáil.
Chaill an eagraíocht amach go mór le scoilteanna i stair Phoblachtánachais in Éirinn, d'fhág mná chun bheith mar baill de Fianna Fáil, Clann na Poblachta agus páirtithe eile.
Sa lá atá inniu ann
Thug Cumann na mBan tacaíocht don eite shealadach sa scoilt 1969/70 san IRA agus i Sinn Féin. Mharaigh dílseoirí bean de na leasuachtaráin agus de na baill thábhachtacha de Chumann na mBan, Máire Drumm, in 1976. Rinne Cumann na mBan iomlánaigh leis an IRA i rith na Trioblóidí i dTuaisceart Éireann, cé gur lean siad mar eagraíocht neamhspleách ar an taobh dheas den teorainn.
Sa bhliain 1986, stop an tIRA agus Sinn Féin le polasaí neamh-fhreastálaíocht, bhí Cumann na mBan i gcoinne an chinneadh seo agus d'ailínigh siad le Sinn Féin Poblachtach agus leis an IRA Leanúnachais. Sa bhliain 1995, cuireadh i bpríosún rúnaí RSF agus ball de Cumann na mBan Josephine Hayden ar feadh sé bliana, ar chúiseamh go raibh gunnaí ina seilbh aici.
John Flynn
Polaiteoir Éireannach ab ea John Flynn ( - 22 Lúnasa 1968). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Rámhlong na hÉireann
Naisc
Gluais de théarmaí seoltóireachta
Cath Bhéal Átha na Lao
Troideadh Cath Bhéal Átha na Lao le linn Chogadh na Saoirse ar an 3 Samhain 1920 i mBéal Átha na Lao, Contae an Longfoirt.
Rámhlong na hÉireann
Naisc
Curach
Cath Bhéal Átha na Lao
Chuir scuaid d'Arm Phoblacht na hÉireann faoi cheannas Sheáin Mhic Eoin an ruaig ar fhórsa céad duine de chuid Arm na Breataine agus Constáblacht Ríoga na hÉireann.
Rámhlong na hÉireann
Naisc
Gaileon
Coga
An Mhaoilchearn
Is abhainn suite i gContae Luimnigh í an Mhaoilchearn.
Enzo Francescoli
Scóráíl sé aon chúl ag Corn FIFA an Domhain 1986.
Ajania
Géineas is ea Ajania de phlandaí bláthanna, san fhine nóinín, ar cuireadh síos air mar ghéineas sa bhliain 1955. Tá an ghéineas dúchasach sa chrios measartha de chuid na hÁise, go príomha sa Rúis agus sa tSín. Ainmníodh an géineas as an chathair Ayan, calafort i réigiún Críoch Khabarovsk (Хабаровский край )san Chianoirthear, ar chósta an Mhuir Ocatsc.
Shirley Carter
Is carachtar ficseanúil í Shirley Carter sa chlár teilifíse EastEnders. Glacann Linda Henry an pháirt mar Shirley. Bhí Shirley ar an gclár den chéad uair ar an 5 Nollaig 2006.
An Taigh Sear
clé|250px|mion|An Taigh Sear Is baile suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é an Taigh Sear.
Oileán an Rí
Is ceantar suite i gContae Luimnigh é Oileán an Rí.
Bhunaigh na Lochlannaigh Luimneach, ar Oileán an Rí thart ar 922 AD. Bhí trádálaithe agus ceardaithe iontach ag na Lochlannaigh agus bhí teagmhálacha ag Luimneach le bailte Lochlannacha eile ar fud na hEorpa.
Sliabh an Airgid
Sliabh i gContae Luimnigh is ea Sliabh an Airgid (694 m).
Baile a' Ghobhainn, Glaschú
Is baile suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Baile a' Ghobhainn.
Fionnula Flanagan
Ban-aisteoir Éireannach is ea Fionnula Flanagan (10 Nollaig 1941 a rugadh í). Rinne sí cuma ar The Tommy Tiernan Show sa bhliain 2018.
Baile MacUisdein
Is baile suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Baile MacUisdein.
John James Cole
Polaiteoir Éireannach ab ea John James Cole ( - 24 Bealtaine, 1959). Bhí sé ina pholaiteoir neamhspleách.
Cearáité
Is ealaín oscartha a forbraíodh i Ríocht Ryukyu é cearáité nó karate (空手; fuaimniú Seapáinise: [kaɾate]). Tháinig sé chun cinn ó ealaíona oscartha bundúchasacha de chuid Ryukyu (ar a thugtaí 手, “lámh”) faoi thionchar na n-ealaíon oscartha Síneacha. Sa lá atá inniu ann, is ealaín buillí é cearáité, ag baint úsáide as dornáil, ciceáil, buillí glúine, buillí uillinne, agus teicnící éagsúla a úsáideann lámh oscailte. Go stairiúil, agus i stíleanna áirithe inniu, múintear gráscar lámh, glais ailt, agus buillí ar bhrúphointí speisialta. Tugtar karate-ka (空手家) ar dhuine a chleachtann cearáité.
Slí Bhealach Eabhra
Is rian suite i gContae Luimnigh é Slí Bhealach Eabhra.
54 (uimhir)
Is é 54 an uimhir nádúrtha tar éis 53 agus roimh 55.
Ceallach, easpag Ard Mhacha
mion|D'éirigh [[Ard-Deoise Ard Mhacha níos tábhachtaí le linn a thréimhse mar easpag. ]] Easpag ar Ard Mhacha agus leasaitheoir creidimh ab ea Ceallach, nó Celsus / Celestinus i Laidin agus Cellach of Armagh i mBéarla (1080 – 1 Aibreán 1129). Ba leasaitheoir díograiseach é mar easpag. D'éirigh Deoise Ard Mhacha níos tábhachtaí le linn a thréimhse mar easpag.
Ceiliúrtar a lá féile ar 1 Aibreán.
Saol
mion|Ardeaglais Phádraig, Ard Mhachaː [[Naomh Maelmhaedhoc Ó Morgair|Maelmhaedhoc Ó Morgair]] Rugadh Ceallach sa bhliain 1080 i gContae Ard Mhacha. Shíolraigh sé ón uasaicme ann. Ina theannta sin, bhí muintir Cheallach, na Siniaigh (nó Siniaich nó Sínnaig), i gcumhacht ar an "deoise" (nó dúiche ag an am). Bhí a athair ina ab ar Ard Mhacha  ó 1074 go 1091 ach níor oirníodh ina shagart é. Teaghlach mór le rá sa pholaitíocht ab ea muintir Cheallach is cosúil. Ansin bhi a sheanuncail, Domnall mac Amalgada, ina ab.
Ceapadh Ceallach mar ab ar Ard Mhacha é sa bhliain 1105 agus rinneadh sagart de. I gcodarsnacht leis an traidisiúin teaghlaigh, duine spioradálta a bhí ann. Chuaigh an leasú eaglasta a bhí faoi lánseol sa Mhumhain san am sin go mór i bhfeidhm ar Cheallach, is cosúil.
Easpag agus leagáid
Nuair a d’éag Easpag Ard Mhacha de bharr “shocrú fear nÉireann”, ardaíodh Ceallach ina easpag ar Ard Mhacha.
Ba é a bhí i gceannas an tSionaid leasaithigh a tionóladh i Ráth Bhreasail sa bhliain 1111.
Bás agus Tionchar
Sa bhliain 1129, le linn dó bheith ar cuairt tréadaireachta sa Mhumhain, shíothlaigh Ceallach in Ard Phádraig agus ar a iarratas féin, cuireadh i Lios Mór é.
Oirníodh Maelmhaedhoc Ó Morgair ina shagart é ag Ceallach Naofa sa bhliain 1119. Ansin thogh Ceallach é mar bhiocáire agus níos déanaí ina ab ar mhainistir Ard Mhacha.
Tar éis a bháis ar 1 Aibreán 1129, toghadh Maolmhaodhóg ina easpag ar Ard Mhacha, ach ní raibh sé in ann dul ann ar dtús toisc go raibh muintir Cheallach, na Siniaigh, fós i gcumhacht ann. Níos déanaí, ba leasaitheoir díograiseach é mar easpag, ar aon dul le Ceallach.
15 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
14 Lúnasa - 15 Lúnasa - 16 Lúnasa
An Sliabh Riabhach
Is sléibhte suite i gContae Luimnigh iad an Sliabh Riabhach.
15 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
Is é an Luan an 15 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016 an tríú lá déag comórtais.
Lothar Matthäus
Iar-imreoir sacair Gearmánach is é Lothar Herbert Matthäus. Rugadh ar an 21 Márta 1961 in Erlangen, An Ghearmáin Thiar, é.
Scóráíl sé aon chúl amháin ag Corn FIFA an Domhain 1986, ceithre chúl ag Corn FIFA an Domhain 1990 agus aon chúl amháin ag Corn FIFA an Domhain 1994.
David Platt (peileadóir)
Iar-imreoir sacair Sasanach is é David Andrew Platt. Rugadh ar an 10 Meitheamh 1966 i Chadderton, Lancashire, Sasana, é.
Scóráíl sé trí chúl ag Corn FIFA an Domhain 1990.
Brae na Partaig
Is baile suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Brae na Partaig.
Whitney Dean
Is carachtar ficseanúil i Whitney Dean sa chlár teilifíse EastEnders. Glacann Shona McGarty an pháirt mar Whitney. Bhí Whitney ar an gclár den chéad uair ar an 1 Aibreán 2008.
Elaine Cassidy
Ban-aisteoir Éireannach is ea Elaine Cassidy (ar 31 Nollaig 1979 a rugadh í). Ar na rólanna as a n-aithnítear í tá Abby Mills, príomhcharachtar in Harper's Island, sraith theilifíse Meiriceánach de chuid CBS TV.
A luathshaol
Rugadh Cassidy i Ráth Eanaigh, Contae Bhaile Átha Cliath. Bhog a teaghlach go Cill Chomhghaill, Contae Chill Mhantáin nuair a bhí sí in aois a 3 bliana.
A saol pearsanta
Tá Cassidy pósta ar Stephen Lord, aisteoir a casadh uirthi nuair a bhíodar a dhéanamh an scannán úd The Truth. Phós siad sa bhliain 2007. Tá cónaí orthu in Greenwich, Londain, in éineacht lena n-iníon Kila, a rugadh ar 16 Meán Fómhair 2009. Rugadh an dara páiste acu, mac darb ainm Lynott Lord Cassidy, ar 23 Eanáir 2013.
Kim Fox
Is carachtar ficseanúil i Kim Fox sa chlár teilifíse EastEnders. Glacann Tameka Empson an pháirt mar Kim. Bhí Kim le feiceáil ar an gclár den chéad uair ar an 24 Samhain 2009.
Jean Bodel
Dob é Bodel an chéad duine, a bhfuil aithne againn air, a chuir ord ar na hábhair fhinscéalacha agus na ciogail liteartha a mbunaíodh scríbhneoirí Fraincise na Meánaoise a gcuid saothar orthu. Roinn sé na hábhair agus na ciogail sin i dtrí fhoghrúpa: an matière de Rome (Gaeilge: 'Ábhar na Róimhe'), nó na scéalta a bhaineann leis an Ré Chlasaiceach; an matière de Bretagne (Gaeilge: 'Ábhar na Breataine'), nó na scéalta a bhaineann leis an Rí Artúr; agus an matière de France (Gaeilge: 'Ábhar na Fraince'), nó na scéalta a bhaineann le Séarlas Mór agus na ridirí a bhí aige.
Sa bhliain 1202, tháinig an lobhra ar Bhodel agus chuaigh sé isteach i lobharlann, áit inar chaith sé na blianta deireanacha dá shaol. Agus an lobhra tagtha air, scríobh sé Congés (Gaeilge: 'Beannachtaí an té a imíonn'), sa dán sin chuir Bodel a bheannacht lena chairde agus leis an gcathair inar rugadh é. Ní hé An Bás ábhar an dáin a scríobh Bodel, ach bás an fhile féin. Ós rud é go bhfuil sé bunaithe ar phearsa agus ar shaol an fhile, tá áit lárnach ag an ndán seo i stair litríocht na Fraince: Ba iad Congés le Bodel agus na Rainn faoin mBás a scríobh Hélinand de Froidmont a chuir tús le modh nua filíochta i dtraidisiún na Fraince, filíocht phearsanta. Is filíocht den saghas sin a scríobhfadh Rutebeuf, duine desna filí Francacha is iomráití díobh siúd a scríobh sa Meánaois.
Daniel Bourke
Polaiteoir Éireannach ab ea Daniel Bourke (1886 - 13 Aibreán 1952). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Ruud Gullit
Iar-imreoir sacair Ollannach is é Ruud Gullit. Rugadh ar an 1 Meán Fómhair 1962 in Amstardam, An Ísiltír, é.
Scóráíl sé aon chúl amháin ag Corn FIFA an Domhain 1990.
Roberto Baggio
Iar-imreoir sacair Iodálach is é Roberto Baggio. Rugadh ar an 18 Feabhra 1967 i gCaldogno, An Iodáil, é.
Scóráíl sé dhá chúl Corn FIFA an Domhain 1990, cúig chúl Corn FIFA an Domhain 1994 agus dhá chúl Corn FIFA an Domhain 1998.
Aontas na Mac Léinn, Ollscoil Luimnigh
Is aontas mac léinn suite i gContae Luimnigh é Aontas na Mac Léinn, Ollscoil Luimnigh.
Daniel Byrne
Polaiteoir Éireannach ab ea Daniel Byrne. Bhí sé ina bhall de Pháirtí na bhFeirmeoirí.
Buthan Phollaig
Is baile suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Buthan Phollaig.
Smithfield
Is baile é Smithfield atá suite sa chontae searmanais an Chathair Londan i Londain Láir.
Baile Raibeart Ruadh
Is baile suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Baile Raibeart Ruadh.
Ronald Koeman
Iar-imreoir sacair Ollannach is é Ronald Koeman. Rugadh ar an 21 Márta 1963 i Zaandam, An Ísiltír, é.
Scóráíl sé aon chúl amháin ag Corn FIFA an Domhain 1990.
Coláiste Mhuire gan Smál
Is coláiste suite i gContae Luimnigh é Coláiste Mhuire gan Smál (Béarla: Mary Immaculate College nó Mary I uaireanta).
Kevin Sheedy
Scóráíl sé aon chúl amháin ag Corn FIFA an Domhain 1990.
Athchúrsáil
deas|200px|thumb|Athchúrsáil Scagadh is athúsáid ábhar agus rudaí inúsáidte i mbruscar is ea athchúrsáil. Mar shampla, bíonn buidéil gloine, cannaí stáin is alúmanaim, páipéar, boscaí cairtchláir, éadaí, troscáin is a lán eile le hathúsáid.
Cuireann an iomarca dumpála san fharraige isteach ar na héisc, á nimhiú nó á ndéanamh do-ite. Tá athchúrsáil ag teacht chun tosaigh mar chuid den réiteach ar na fadhbanna seo.
Bunús
Sna hamanna réamhthionsclaíocha, tá fianaise ann go bhfuil dramh-umha agus miotail eile á mbailiú san Eoraip agus á leá síos lena n-athúsáid go leanúnach. Taifeadadh athchúrsáil páipéir den chéad uair i 1031 nuair a dhíol siopaí Seapánacha páipéar repulped. Sa Bhreatain bhailigh "dustmen" deannach agus fuinseog ó thinte adhmaid agus guail agus rinneadh iad a íos-chúrsáil mar bhunábhar chun brící a dhéanamh. Bhí na cineálacha athchúrsála seo á dtiomáint ag an mbuntáiste eacnamaíoch a bhain le hábhair athchúrsáilte a fháil in ionad ábhair íona, agus an gá atá le dramhaíl a bhaint i gceantair ina bhfuil níos mó daonra i gcónaí. I 1813, d'fhorbair Benjamin Law an próiseas chun ceirteacha a iompú isteach i olann "shoddy" agus "mungo" i Batley, Yorkshire, a chomhcheangail snáithíní athchúrsáilte le olann mhaighdean. Mhair tionscal shoddy West Yorkshire i mbailte mar Batley agus Dewsbury ó thús an 19ú haois go dtí 1914 ar a laghad.
Baile Nighean Sheadna
Is baile suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Baile Nighean Sheadna.
Athchúrsáil
Bunús
Spreag an tionsclaíocht éileamh ar ábhair inacmhainne. Chomh maith le ceirteacha, bhí dramh-mhiotail neamhfheiriúla sannta mar go raibh siad níos saoire a fháil ná méine íon. Cheannaigh agus dhíol bóithre iarnróid dramh-mhiotal sa 19ú haois, agus cheannaigh na tionscail chruach agus gluaisteán a bhí ag fás fuíoll go luath sa 20ú haois. Bailíodh, próiseáladh agus díoladh go leor earraí tánaisteacha ag peddlers a bhí ag sciúradh dumpaí agus sráideanna na cathrach le haghaidh innealra, potaí, pannaí agus foinsí eile miotail a caitheadh ​​i leataobh. Faoin gCéad Chogadh Domhanda, bhí na mílte peddlers den sórt sin ag fánaíocht ar shráideanna chathracha Mheiriceá, ag baint leasa as fórsaí an mhargaidh chun ábhair iar-thomhaltóra a athchúrsáil i dtáirgeadh tionsclaíoch. mion|Bailítear páipéar úsáidte le haghaidh athchúrsáil páipéir i Ponte a Serraglio in aice le Bagni di Lucca san Iodáil Thosaigh monaróirí buidéil dí, lena n-áirítear Schweppes, ag tairiscint taiscí athchúrsála in-aisíoctha sa Bhreatain Mhór agus in Éirinn thart ar 1800. Bunaíodh córas athchúrsála oifigiúil le taiscí inaisíoctha do bhuidéil sa tSualainn i 1884, agus le haghaidh cannaí dí alúmanaim i 1982; bhí rátaí athchúrsála 84-99% mar thoradh air, ag brath ar an gcineál. (Is féidir buidéil ghloine a athlíonadh thart ar 20 uair.)
Aimsir an chogaidh
Chruthaigh tionscail cheimiceacha nua a cruthaíodh go déanach sa 19ú haois ábhair nua (m.sh. Bakelite i 1907) agus gheall siad go n-aistreofaí ábhair luachmhara gan luach. Go seanfhocal, ní fhéadfá sparán síoda a dhéanamh de chluas cránach - go dtí gur fhoilsigh an gnólacht SAM Arthur D. Little i 1921 "On the Making of Silk Purses from Sows' Ears", a thaispeánann a thaighde nuair a "chuireann an cheimic rabhlaeir ar agus go bhfaigheann síos go dtí gnó [...] tagann luachanna nua i láthair. Osclaítear cosáin nua agus níos fearr chun na spriocanna atá ag teastáil a bhaint amach."
Ba mhórcheist do rialtais le linn an Dara Cogadh Domhanda é athchúrsáil - nó "tarrtháil", mar a thugtaí air de ghnáth, nuair a bhí gá le hathúsáid earraí agus ábhair a athchúrsáil mar gheall ar shrianta airgeadais agus ganntanas suntasach ábhar. Spreag na ganntanas acmhainní seo de bharr na cogaí domhanda, agus imeachtaí eile a d'athraigh an saol, go mór an athchúrsáil. B’éigean don chuid is mó de na tithe a gcuid dramhaíola a athchúrsáil, rud a chuir ar chumas daoine an leas is fearr a bhaint as a raibh ar fáil. Mar gheall ar ábhair tí a athchúrsáil, fágadh níos mó acmhainní ar fáil le haghaidh iarrachtaí cogaidh. Tharla feachtais ollmhóra rialtais, mar an Feachtas Tarrthála Náisiúnta sa Bhreatain agus an feachtas Tarrthála ar son Bua sna Stáit Aontaithe, i ngach náisiún troda, ag tathant ar shaoránaigh miotail, páipéar, ceirteacha agus rubair a bhronnadh mar dhualgas tírghrá.
Uttam Kumar
Aisteoir scannáin, stiúrthóir, léiritheoir agus amhránaí Indiach ab ea Uttam Kumar (rugadh Arun Kumar Chatterjee ; 3 Meán Fómhair 1926 - 24 Iúil 1980) a d’oibrigh go príomha i bpictiúrlann Beangáilis. Meastar go forleathan go bhfuil Kumar ar cheann de na haisteoirí is mó éilimh agus grá san India. Thuill sé rath tráchtála chomh maith le criticiúil trína ghairm bheatha, agus tá sé fós mar dheilbhín cultúrtha Indiach.
Agus é á mheas mar an réalta scannáin is mó a bhfuil tóir air i bpictiúrlann Beangáilis, ar a dtugtar "Mahanayak" go coitianta, d’éirigh le Kumar lucht leanúna mór a leanúint, a dhírigh go príomha i réigiúin Iarthar Bengal, an India agus an Bhanglaidéis. Fuair sé go leor dámhachtainí thar a shaol, lena n-áirítear Gradam Scannán Náisiúnta don Aisteoir is Fearr. Athainmníodh Stáisiún Metro i Kolkata ina onóir.
Saol pearsanta agus teaghlach
Rugadh Uttam Kumar i Kolkata i dteach a uncail máithreacha ag Ahiritola, agus tá teach a shinsear ar Bhóthar Girish Mukherjee, Bhowanipore. Tar éis a chuid scolaíochta i Scoil na Bruachbhailte Theas, chuaigh sé i mbun ard-staidéir i gColáiste Tráchtála agus Riaracháin Ghnó Goenka, coláiste atá cleamhnaithe le hOllscoil Calcúta. Ní raibh sé in ann a chuid staidéir a chríochnú agus thosaigh sé ag obair ag iontaobhas Kolkata Port mar chléireach. Le linn na tréimhse seo, ghníomhaigh sé i ngrúpaí amharclainne amaitéaracha. Bhí a ghrúpa amharclainne féin ag a chomhtheaghlach stuama, an Suhrid Samaj, a chuir go leor seónna amaitéaracha ar stáitse. Ba ghnách leis fíon na Fraince a bheith aige gach lá mar a mhol a dhochtúir agus a ghlam a sheasamh.
Uttam Kumar estis la plej aĝa de tri filoj (Arun, Barun kaj Tarun) de Satkari Chatterjee kaj Chapala Debi. La plej juna, kies ekrana nomo estis Tarun Kumar, agis en pluraj bengalaj filmoj kaj kreskis por iĝi aktoro de konsiderinda reputacio, en ekrano kaj scenejo. Estas pluraj filmoj en kiuj ĉefrolis kune Uttam Kumar kaj Tarun Kumar kiel Saptapadi, Sonar Harin, Maya Mriga, Sesh Anka, Deya Neya, Jeeban-Mrityu, Dhanyi Meye, Mon Niye, Sanyasi Raja, Kamal lata kaj Agniswar. Uttam Kumar geedziĝis kun Gauri Debi ga 1948. Lia nepo Gaurav Chatterjee [1] ankaŭ estas aktoro. Uttam Kumar vivis kune kun Supriya Devi 1980 1980 post la morto de Kumar. Pulak Bandyopadhyay, rimarkita lirikisto, estis lia onklo. Aktoro Rajesh Khanna iam diris pri Kumar, "Li estas la perfekta ambasadoro de barata kinejo. Neniu portas hindan kulturon en Kurta kaj Dhoti tiel same kiel li."
Debut agus cinn
Ba é Drishtidan (The gift of sight, 1948) an chéad eisiúint ag Uttam faoi stiúir Nitin Bose, cé gur oibrigh sé i scannán nár foilsíodh níos luaithe darb ainm Mayador (Embrace of Affection). Ansin ghníomhaigh sé i thart ar cheithre go cúig scannán, gach ceann acu flops. Sna scannáin sin d’athraigh sé a ainm i gcónaí: Arun Chatterjee, Arun Kumar, Uttam Chatterjee agus ar deireadh Uttam Kumar. Tugadh teideal dó mar an 'Flop Master General'. Nuair a tháinig sé isteach sa stiúideo, dhéanfadh daoine gáire faoi agus trácht "Seo chugainn na Durgadas nua.. . " "Téigh in aithne ar an Chabbi Biswas nua.. ". Mheas sé saol na pictiúrlainne a fhágáil agus tosú ag obair ag Calcutta Ports. Ach dúirt a bhean chéile, Gouri Chatterjee leis go mbeadh sé níos fearr mura ndéanfadh sé post nach raibh a chroí istigh ann. Fuair sé an teagmháil ina dhiaidh sin ag MP Studios ar feadh trí bliana. Léirigh stiúideonna MP an scannán Basu Paribar inar tháinig sé chun suntais, ach ba é Agni Pariksha a scannán ceannródaíoch i 1954, a chuir tús le rath na beirte rómánsúla lánaimseartha Uttam Kumar agus Suchitra Sen, cé gur phós siad i Sharey Chuattor den chéad uair. (1953). Rith an scannán ar feadh 65 seachtaine agus bhunaigh sé Uttam sa tionscal.
Ar chúlra na himirce mais ó Oirthear na Pacastáine go Calcúta, thug an péire Uttam-Suchitra léiriú ar bhlianta na cathrach nua, athraithe. D'imir siad ar an scáileán na mianta nua atá ag lucht féachana óg agus iad ag iarraidh teacht chun réitigh le nua-aoiseacht thionsclaíoch agus cineál nua de shaol uirbeach. An stílithe, romanticism dubh agus bán ar sainchomhartha scannáin Uttam-Suchitra na 1950í ar nós Agni Pariksha, Shapmochan, Sagarika (1956), Shilpi (1956), nó Harano Sur, Indrani, Sabar Uparey, léirithe Surjyo Toron úrscéal, dúil uirbeach ógánach chun briseadh saor ó theorainneacha an chomhtheaghlaigh fheodach agus spás príobháideach núicléach a chur ar bun don lánúin atá i ngrá. I gcodarsnacht leis an gcéim níos luaithe de phictiúrlann Beangáilis a raibh stíl dhrámataithe scannáin na New Theatres (sna 1940idí) den chuid is mó, bhí stíl aisteoireachta níos nádúraí, mar stíl bhog drámatúil, bog-fhócasaithe marcáilte ar na scannáin Uttam-Suchitra. cineamatagrafaíocht dubh agus bán le héifeachtaí chiaroscuro, agus cineál ceoil níos coitianta agus nua-aimseartha a bhris ar shiúl níos cinntithí ó spleáchas níos luaithe ar chineálacha clasaiceacha. Chuir glúin nua pictiúrlainne mar Dinen Gupta agus Ajoy Kar, baisc úr stiúrthóirí (Kar féin, Sudhir Mukherjee, Naresh Mitra, Sushil Majumdar, teaglaim Jatrik agus Agradoot) agus ceoltóirí mar Nachiketa Ghosh, na gnéithe seo i bhfeidhm. Rabin Chattopadhyay, Anupam Ghatak, Hemanta Mukherjee, Anil Bagchi, Sudhin Dasgupta agus Salil Chowdhury, in éineacht le liriceoirí mar Gauriprasanna Majumdar, Pranab Roy, Pulak Bandopadhyay. Tháinig cuid acu ó ghluaiseacht Chumann Amharclainne an Phobail Indiach (IPTA), ar a dtugtar Gananatya Sangha go coitianta.
Scannánaíocht
clé|mion|220x220px| Ba é Uttam Kumar an chéad duine a fuair an Gradam Scannán Náisiúnta don Aisteoir is Fearr riamh as a chuid léirithe in Antony Firingee agus Chiriyakhana i 1967.
Mhínigh an t-iriseoir déanach Randra Trivedi, ina Modern Uttam, inúsáidteacht dochreidte na réalta seo. Ó 1947 go 1980, i mBengali agus i Hiondúis, ghníomhaigh Uttam Kumar i 217 scannán. I 1947, fuair sé tairiscint do ról gairid i scannán Hiondúis darb ainm Mayador. Ní fhaca an scannán solas an lae riamh. Ba é a chéad eisiúint an scannán Beangáilis Drishtidaan (1948), faoi stiúir Nitin Bose. Sa scannán tugadh creidiúint do Uttam mar Arun Kumar. Flop a bhí sa scannán. I 1949 rinne sé a chéad uair mar an fear mór le rá sa scannán Kamona, ag creidiúnú dó mar Uttam Chatterjee. Ach bhuamáil sé seo freisin. Faoin am sin bhí an Tionscal tar éis "máistir flop" a chur air. I 1948, phós sé Gauri Ganguli. Ar ámharaí an tsaoil do Uttam, ba bhuaic mhór é Basu Paribar (1952), i gcomhpháirt le Sabitri Chatterjee. Thug Uttam buille mór eile, Sharey Chuattor i 1953. Ina dhiaidh sin bhí gach rud mar chuid den stair a dhéanamh. Cé gur ábhar díomá dó triail a bhaint as scannáin Hiondúis, mar gheall ar a bhlas Beangáilis nár thaitin go mór le lucht féachana ar fud na tíre. Meastar go forleathan é mar cheann de na haisteoirí is mó i stair phictiúrlann Indiach agus is eol don Mahanayak onórach é. Trína shlí bheatha, ghnóthaigh sé rath tráchtála chomh maith le criticiúil, agus tá sé fós ina dheilbhín cultúrtha.
Bás
A workaholic, bhí ráfla go ndúirt sé go mbeadh an forléas is fearr leis ar urlár stiúideo, ag déanamh an rud is fearr leis: ag gníomhú. Agus é ag scannánú Ogo Bodhu Shundori i 1980 d’fhulaing Uttam Kumar stróc agus ligeadh isteach é i gClinic Belle vue. Rinne na dochtúirí a ndícheall ar feadh 16 uair an chloig ach d’éag sé an oíche sin an 24 Iúil 1980 ag aois 53. De réir mar a d’aimsigh a chorp marbh a bhealach trasna Bhowanipur agus ar deireadh go dtí an Keoratala Burning Ghat, tháinig deireadh leis an trácht i Kolkata agus na mílte ag triall ar na sráideanna chun meas a thabhairt dóibh agus léargas deireanach a fháil ar an seanscéal.
Ómós agus meas
Tá amharclann (Uttam Mancha) ainmnithe ina dhiaidh i Kolkata. Tá dealbh de mhéid an tsaoil curtha in aice le stáisiún meitreo Tollygunj a athainmníodh le déanaí tar éis an Aisteoir Lárnach Iarnróid an t-aisteoir íocónach. Thairis sin, tá Shilpi Sansad, tionscadal peataí an aisteora chun na healaíontóirí a chosaint go háirithe na daoine bochta agus sean, gníomhach go fóill. Ag ceiliúradh 89 bliain breithe Uttam Kumar, an Roinn Poist in 2009, d’eisigh sé sraith stampaí poist nua ina raibh an t-aisteoir orthu. D'eisigh Roinn na bPost bróisiúr freisin ar scaoileadh Stampa Kumar Uttam le nóta a deir "Uttam Kumar - Finscéal Pictiúrlann Indiach". Scaoileadh "Rialtas na hIndia" 19 Meitheamh 2015 "UTTAM" AWARD don Ghníomhaíocht is Fearr. Sa bhliain 2016, rinneadh sraith theilifíse darb ainm ‘Mahanayak’ a chraoladh ar an teilifís. Bhí sé bunaithe ar a shaol.
Coláiste Oideachais Thuamhumhan, Luimneach
Is coláiste suite i gContae Luimnigh é Coláiste Oideachais Thuamhumhan.
Baile Samhraidh
Is baile suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Baile Samhraidh.
Temple
Is baile é Temple atá suite sa chontae searmanais an Chathair Londan i Londain Láir.
Stuart McCall
Iar-imreoir sacair Albanach is é Andrew Stuart Murray McCall. Rugadh ar an 10 Meitheamh 1964 i Leeds, Sasana, é.
Scóráíl sé aon chúl amháin ag Corn FIFA an Domhain 1990.
Coláiste Cnoc na Labhras
Is meánscoil suite i gContae Luimnigh é Coláiste Cnoc na Labhras.
Véronique Béliveau
Aisteoir, amhránaí agus láithreoir ó Québec is ea Véronique Béliveau (rugadh 14 Eanáir 1955).
Beatha
Thaifead sí a céad cheirnín in aois a sé bliana déag faoin ainm Véronique agus chuaigh ar camchuairt den chéad uair in  aois a hocht mbliana déag. Sna 1970í rinne sí staidéar ar an amhránaíocht, thaibhrigh ar an teilifís mar amhránai agus i roinnt scannán agus chuir ceirníní amach. Ar cheann acu sin bhí “Aimer” (1980), a céad amhrán mór-ratha, le cloisteáil. An bhliain chéanna ceapadh í mar ghuth Radio-Québec, rud a chuir lena hiomrá. Tháinig éileamh ar a cuid amhrán ar feadh na n-ochtóidí agus thaibhrigh sí sa Fhrainc. I 1985 bhí sí páirteach i dtionscadal dar theideal “Les yeux de la faim” (Súile an Ghorta) ar son an Fondation Québec-Afrique.
D’eisigh sí roinnt ceirníní i mBéarla freisin agus bhí ar an mbeagán amhránaithe de chuid Québec a raibh cáil orthu i gCeanada an Bhéarla sna 1980í.
D’éirigh sí as an amhránaíocht i 1990 agus chuaigh ag obair mar láithreoir raidió. Chuaigh sí ar scor i 2000.
Albaim
D’eisigh sí roinnt mhaith dioscaí singile freisin.
Robert Prosinečki
Iar-imreoir sacair Crótach is é Robert Prosinečki. Rugadh ar an 12 Eanáir 1969 i Villingen-Schwenningen, An Ghearmáin Thiar, é.
Scóráíl sé aon chúl amháin ag Corn FIFA an Domhain 1990 agus dhá chúl ag Corn FIFA an Domhain 1998.
Comhairle Contae Luimnigh
Is comhairle de Contae Luimnigh í Comhairle Contae Luimnigh.
Cnoc Dubh, Glaschú
deas|250px|thumb|Cnoc Dubh Is baile suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Cnoc Dubh.
Kirk Douglas
Aisteoir, léiritheoir, stiúrthóir, údar agus daonchara Meiriceánach ab ea Kirk Douglas, a rugadh faoin ainm Issur Danielovitch (Giúdais: איסר דניאלאָוויטש‎) ar an 9 Nollaig 1916. Fuair sé bás inaois a 103 bliana ar an 5 Feabhra 2020.
Inimircigh Giúdacha a bhí ina thuismitheoirí ó Chavusy in Impireacht na Rúise (Bealarúis an lae inniu). Ba í an Ghiúdais a bhíodh acu ó dhúchas. D'fhan sé lena dara bean chéile, Anne Buydens, léiritheoir, ar feadh 65 bliana go dtí lá a bháis. Agus 103 bliana slánaithe aige, bhí sé ar na réaltaí móra deireannacha ó bharr-réim tionsclaíocht na scannán.
Ant and Dec
mion|250px|Anthony "Ant" McPartlin - Declan "Dec" Donnelly Tá cáil ar Anthony "Ant" McPartlin agus Declan "Dec" Donnelly mar Ant & Dec. Is láithreoirí iad ar Britain's Got Talent, Ant & Dec's Saturday Night Takeaway, I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! agus Text Santa. Rugadh Ant ar 18 Samhain 1975 agus rugadh Dec ar 25 Meán Fómhair 1975.
Alan Rickman
clé|mion|2011 B'aisteoir Sasanach é Alan Sidney Patrick Rickman (a rugadh ar an 21 Feabhra 1946 agus a fuair bás ar an 14 Eanáir 2016).
Bhain Alan Rickman cáil amach mar aisteoir ar an stáitse agus ar an teilifís. Is aige a bhí páirt Eamon de Valera i scannán Neil Jordan 'Michael Collins'. clé|mion|2011 Is aige a bhí an phríomhpháirt freisin i léiriú den dráma 'John Gabriel Borkman' in Amharclann na Mainistreach sa bhliain 2010.
Bhí sé 69 bliain d'aois nuair a d'éag sé ar an 14 Eanáir 2016. Ailse ba thrúig bháis dó.
Tower
Is baile é Tower atá suite sa chontae searmanais an Chathair Londan i Londain Láir.
Tomás Mac Gearailt, 10ú hIarla Chill Dara
Duine uasal mór le rá i stair na hÉireann sa 16ú haois ab ea Tomás Mac Gearailt, 10ú hIarla Chill Dara (1513–1537), agus Tomás an tSíoda mar leasainm air i nGaeilge. Mac le Gearóid Óg Mac Gearailt a bhí ann, d’éirigh sé amach in aghaidh na Corónach sa bhliain 1534.
Saol
Chaith Tomás Mac Gearailt cuid mhaith dá luath-shaol thall in Sasana. Cé gur chol ceathracha iad a mháthair Elizabeth Zouch agus Rí Anraí VII, ba bheag an mhaith é sin chun an caidreamh corrach idir Anraí agus na Gearaltaigh a leigheas. Nuair a ordaíodh dá athair Gearóid Óg dul go Londain chun dul os comhair an Rí, ceapadh Tomás ina Leas-Ionadaí san idirlinn.
Gríosaíodh chun gnímh é i mí an Mheithimh na bliana 1534 nuair a chuala sé ráflaí gur básaíodh a athair i dTúr Londan agus go mbeadh an pionós céanna i ndán dó féin agus do dheartháireacha a athar. Chuaigh sé chun Baile Átha Cliath agus céad is daichead marcach leis a raibh frainse síoda ar a gclogaid, rud a d’fhág “Tomás an tSíoda” air mar leasainm. Thionóil Tomás an Chomhairle i Mainistir Mhuire ar an 11 Meitheamh agus thréig a dhílseacht don Rí.
Lisson Grove
Is baile é Lisson Grove atá suite sa bhuirg Cathair Westminster, Londain Láir.
Tomás Mac Gearailt, 10ú hIarla Chill Dara
Saol
Bhí sláinte a athar ag dul chun donais i ngéibheann agus cailleadh é ar an 2 Deireadh Fómhair. Ní bhfuair Tomás aitheantas ón Rí mar an Iarla nua. Ruaigeadh as Baile Átha Cliath é go dtí a dhaingean féin i gCaisleán Mhaigh Nuad. Ba ghearr gur ghabh arm Sasanach faoi cheannas Sir William Skeffington an áit i Mí Mhárta 1535. Ghéill an garastún ach cuireadh gach duine acu chun báis. Tugadh "Pardún Mhaigh Nuad" ar an eachtra úd.
Ba léir anois nach bhfaigheadh Tomás an chabhair a raibh sé ag súil léi, go háirithe ó Chaitlicigh arbh fhuath leo beartas reiligiúnda Anraí VIII, toisc nár coinnealbhádh Anraí go dtí 1538.
I Mí Iúil 1535 tháinig an Tiarna Leonard Grey i dtír in Éirinn mar Fhear Ionaid. Ós rud é go raibh drochbhail ar arm Thomáis agus go raibh a chomhghuaillithe ag géilleadh de réir a chéile, d'iarr sé pardún ar an Tiarna Grey. Bhí Tomás láidir fós agus is beag fonn a bhí ar Grey an cogadh a choinneáil ar siúl. D'áitigh sé ar Thomás géilleadh gan choinníoll don Rí agus tugadh Tomás go Londain i Mí Dheireadh Fómhair 1535. Básaíodh é féin agus cúigear dá uncailí ar an 3 Feabhra 1537 ag Tyburn.
D'fhág éirí amach Thomás an tSíoda a rian ar aigne an Rí. Thug Anraí VIII aird nua ar chúrsaí na hÉireann, rud a raibh a rian le haithint ar bhunú Ríocht na hÉireann sa bhliain 1542. Cuireadh srianta le cumhacht na bhFear Ionaid agus cuireadh "géilleadh agus athbhronnadh" ar bun mar bheartas.
Hristo Stoichkov
Iar-imreoir sacair Bulgárach is é Hristo Stoichkov. Rugadh ar an 8 Feabhra 1966 i bPlovdiv, An Bhulgáir, é.
Scóráíl sé sé chúl amháin ag Corn FIFA an Domhain 1994.
Ajuga
Géineas de phlandaí bláthanna lusacha bliantúil agus ilbhliantúil, sa bhfine Lamiaceae (mismín), agus bíonn mór chuid na speiceas dúchasach san Eoraip, san Áise, agus san Afraic, ach freisin tá dhá speiceas in oirdheisceart na hAstráile. Fásann siad go 5-50 cm ar airde, le duillí urchomhaireacha.
Vitali Klitschko
Dornálaí Úcránach, atá ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Vitalii Volodymyrovych Klychko nó Vitali Klitschko. Rugadh é ar 19 Iúil, 1971. Tá aithne air mar Dr. Ironfist.
Léigiún Coigríochach na Fraince
thumb|Saighdiúirí ón Légion Étrangère Aonad míleata de chuid fhórsaí armtha na Fraince é Léigiún Coigríochach na Fraince (Fraincis: Légion Étrangère) a bunaíodh thiar sa bhliain 1831 agus a fháiltíonn isteach earcaigh choimhthíocha ar mhaith leo dul ar fiannas in Arm na Fraince agus cath a chur ar son na Fraince. Ní chuireann an Léigiún na saoránaigh Fhrancacha ó dhoras ach an oiread, agus sa bhliain 2007, ba Francaigh iad 24% de na hearcaigh nua, is é sin, fear as gach ceathrar, beagnach.
Inniu, glactar leis an Léigiún mar aonad scothaicme. Tagann na saighdiúirí as tíortha éagsúla nach ionann iad ó thaobh an chultúir de, agus mar sin caithfear oiliúint ar leith a chur orthu a bhfuil an-strus idir chorpartha agus síceach ag baint léi, le spiorad comhair a spreagadh i measc na saighdiúirí.
Ba é an Rí Louis Philippe a chuir tús leis an Léigiún ar an 10 Máirt 1831. Ba é ba chúis le bunú an Léigiúin nach raibh cead fiannais ag na heachtrannaigh in Arm na Fraince i ndiaidh réabhlóid na bliana 1830. Tháinig an Léigiún chun saoil le go bhféadfadh an rí teacht timpeall ar an gcosc seo. Bhí cúis eile ann fós: bhí réabhlóidithe teipthe ó thíortha eile ag tarraingt trioblóide, agus na húdaráis Fhrancacha den bharúil go rachadh sé chun leasa don tsochaí go léir dá mbeadh ruagairí reatha den chineál sin sásta dul sa Léigiún.
Cuireadh an Léigiún ar garastún san Ailgéir, agus ba í sin "tír dhúchais" an Léigiúin go ceann 160 bliain, rud a d'fhág a shliocht ar an aonad. Bhí an saol an-chrua sna chéad bhlianta sin, agus iad á gcur sa drocháit ba mheasa amuigh.
Darrell Figgis
Polaiteoir Éireannach ab ea Darrell Figgis (17 Meán Fómhair 1882 - 27 Deireadh Fómhair 1925). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin. clé|mion|[[Bunreacht Shaorstát Éireann idir lámha sa bhliain 1922; Figgis 4ú ó chlé go deas]] Mac le ceannaí tae, rugadh é i Ráth Maonais, Baile Átha Cliath, agus chaith sé a óige i Londain agus in Ceylon (Srí Lanca anois).
Romário
deas|200px|thumb|Romário Iar-imreoir sacair agus polaiteoir Brasaíleach is é Romário de Souza Faria. Rugadh ar an 29 Eanáir, 1966 i Rio de Janeiro, An Bhrasaíl, é.
Darrell Figgis
Bhí Figgis ina bhall den Choiste an Bhunreachta 1922, a dhréachtaigh Bunreacht Shaorstát Éireann.
Ba phearsa liteartha clúiteach é, agus bhí réamhrá le G. K. Chesterton ina chéad chnuasach filíochta, A Vision of Life.
Gerald Fitzgibbon
Polaiteoir Éireannach ab ea Gerald Fitzgibbon (8 Deireadh Fómhair 1866 - 6 Nollaig 1942). Bhí sé ina pholaiteoir neamhspleách.
Marcas Antaine
Ba pholaiteoir agus ghinearál Rómhánach cáiliúil é Marcas Antaine (Laidin:Marcus Antonius) a d'imir ról ríthábhachtach i dtarfhoirmiú Phoblacht na Róimhe ó holagarcacht go dtí an Impireacht (uathlathach) Rómánach.
Bhí Marcus Antonius go mór i bhfách le Iúil Caesar, agus rinne sé seirbhís mar cheann amháin dá ghinearáil, le linn Chogadh na nGallach agus an cogaidh chathartha. Ceapadh Marcus Antomius ina riarthóir na hIodáile, le linn do Chaesar a chéile comhraic polaitiúla sa Ghréig, san Afraic Thuaidh agus san Spáinn a dhíothú. Tar éis gur maraíodh Caesar, sa bhliain 44 RC, chuaigh Marcus Antonius i bpáirt le fórsaí Mharcuis Aemilius Lepidus, ceann eile de ghinearáil Chaesair, agus Octavian, nia Chaesair agus a mhac uchtaithe, ag cur ar bun deachtóireacht thriúracht ar a dtugtar sa stair an Triúir-Fhlaitheas. Chloigh fórsaí an Thriúir-Fhlaithis dúnmharfóirí Chaesair, na Liberatores, ag Cath Filippi, sa bhliain 42 RC, agus roinneadar rialtas na Poblachta idir iad féin. Tugadh cúigí oirthearacha na Róimhe do MharcusaAntonius, lena n-áirítear cliant-ríocht na hÉigipte, A bhí ansin faoi riail Chléópátra VII Philopator, agus tugadh ceannasaíocht dó cogadh a fhearadh ar Pharthia.
deas|mion|350x350px|An Mheánmhuir ársa sa bhliain 50 RC ag deireadh [[Cogaidh na nGallach|Chogaí na  nGallach, le críoch na Róimhe sa dath buí.]]