cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
James Geoghegan
Polaiteoir Éireannach ab ea James Geoghegan (8 Nollaig 1886 – 27 Márta 1951). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Scannánaíocht
mion|Clabaire digiteach a úsáidtear i scannánaíocht Is ealaíon nua-aimseartha é an scannánaíocht, ina bhfuil pictiúrí beo déanta le ceamaraí scannán agus aisteorí. Ceithre chéim a bhíonn i gceist i dtáirgeadh scannán: ullmhúchán, glacadh, iarleiriú, riaradh. San ullmhúchán, forbraíonn an léiritheoir, an stiúrthóir is an scriptscríbhneoir coincheap, scéal is féidir a athrú ina scannán dráma. Eagraíonn an léiritheoir an maoiniú agus leagann amach plean is amchlár an tionscadail. Roghnaítear an fhoireann léirithe, na haisteoirí, is na láithreacha amuigh. Deartar agus tógtar na láithreáin istigh. Sa ghlacadh, bíonn an stiúrthóir i bhfeighil na grianghrafadóireachta ar stáitse nó sna láithreacha amuigh agus é dírithe ar obair na n-aisteoirí. Déanann an ceamaradóir an ghrianghrafadóireacht, agus cinneann an soilsiú chuige, chun coincheapa an stiúrthóra a chur i ngníomh. Bíonn an meascthóir i bhfeighil taifeadadh na fuaime. Réalaítear na scannáin a nochtadh i rith an lae sa tsaotharlann ag deireadh an lae, agus iniúchaíonn an stiúrthóir an bunábhar. San iarléiriú, déantar eagarthóireacht agus cuirtear ceol is fuaimeanna eile leis an scannán roimh a lainseáil ag an gcéadléiriú. Sa riaradh, scaiptear an scannán ar phictiúrlanna, ullmhaítear é do thíortha iasachta (trí theangacha eile a chur ar an bhfuaimrian), an teilifís is an margadh baile.
Pápa Feilimí I
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Feilimí I. Ba as an Róimh é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Severnaya Zemlya
Is oileánra bainte leis an Rúis iad Severnaya Zemlya.
Coláiste Naomh Pádraig, Contae an Chabháin
Is meánscoil suite i gContae an Chabháin é Coláiste Naomh Pádraig.
Comann Camanachd Eilean Bhóid
Is club camanachd as Baile Bhóid, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Comann Camanachd Eilean Bhóid.
Tusa (Dán)
Dán a scríobh an file Nuala Ní Dhomhnaill is ea Tusa. Foilsíodh é ina bailiúchán Feis (An Sagart, 1991) agus níos déanaí in The Water Horse (The Gallery Press, 1999) in éindí le haistriúchán Béarla le Eiléan Ní Chuilleanáin.
Alberto Moravia
Duine de phríomhscríbhneoirí na hIodáile sa bhfichiú céad ab ea Alberto Moravia (ainm cleite de chuid Alberto Pincherle (1907-1990). Rugadh sa Róimh, chaith sé blianta dá óige i sanatóir, ionfhabhtaithe le heitinn scamhóige. Sna fichidí is na tríochaidí bhí sé faoi dhrámh rialtas Faisisteach Mussolini agus thaistil taobh amuigh den Iodáil agus chónaigh sna Stáit Aontaithe ar feadh scathaimh. Ina chéad úrscéal, Gli indifferenti (Na Fuaránaigh, 1929), a bhí an-rathúil, tugann sé tuairisc neamhbhreithiúnasach, ach thar a bheith éifeachtach, ar shochaí meata buirgeoiseach na Róimhe, an fhuarchúis, agus an glacadh le morgthacht a bhí de réir tréithe an ama sin. Ina chéad úrscéal eile, La romana (An Bhean Rómhánach, 1947), pléann sé fadhbanna an lucht oibre, arís ina stíl oibiachtúil ach faobhrach. Ina úrscéal, L’amore coniugale (An Grá Pósta, 1949), díríonn sé a dhearcadh micreascópach ar an ngné seo den saol meánaicmeach san Iodáil. Ansin ina úrscéal, Raconti romani (Scéalta Rómhánacha, 1954), díríonn sé ar mhorgthacht na meánaicme íochtaraí. Leabhair shuntasacha eile uaidh ab ea L’attenzione (An Rabhaidh, 1965), La vita interiore (An Bheatha Inmheánach, 1978), agus L’uomo che guarda (An Fear a Fhaireann, 1985).
An Grá Pósta
D'aistrigh an tOllamh Matthew Hussey L’amore coniugale ón Iodáilis mar An Grá Pósta, foilsithe ag Coiscéim i 2016. Is úrscéal gairid é, ar iarracht scríbhneora a théann amuigh faoin tuath lena bhean chéile chun scríobh, mar a bheadh i gcluiche scáthán, ar an ngrá pósta. Ach go mall, caolaíonn an iarracht a mbeatha le chéile a mhionscrúdú agus an nasc geanúil anghrách a chaomhnú agus a thuairisciú i bhfoirm scríofa. Déanta na fírinne claochlaítear réaltacht chasta an ghrá phósta, de réir mar a thagann an scéal le bheith scríofa síos ag an gcathurra scríbhneora, go dtí go dtagann sé le bheith déanta é a shábháil agus a chaomhnú. Nochtaítear na ceangail agus na codarsnachta idir an bheatha thochtach agus an bheatha chultúrtha, idir fhuinneamh gnéasach agus chruthaitheacht, agus iad iniúchta ag Moravia lena ghnáthghéire gan aon ghéilleadh do mhínithe seasca síceolaíocha.
Comann Camanachd Chaol-Ghleann
Is club camanachd as Cómhghall, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Comann Camanachd Chaol-Ghleann.
Billie Young
Ba fhile, aisteoir, gníomhaí, agus oideoir Meiriceánach í Billie Young (21 Iúil 1947 - 30 Márta 2021).
Pápa Eutychian
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Eutychian.
Oileánra
deas|250px|thumb|Oileánra Is cnuasach oileáin an-mhór é oileánra.
Carraig Mhachaire Rois
Baile i gContae Mhuineacháin is ea Carraig Mhachaire Rois (Carrickmacross as Béarla). Bhuaigh sí comórtas "Tidy Towns" do bhailte móra cúpla bliain ó shin
Ros Tialláin
Is baile fearainn suite i gContae Chorcaí é Ros Tialláin.
John Esmonde, Bairnéad an 14ú
Polaiteoir Éireannach ab ea John Esmonde (5 Feabhra 1893 – 6 Iúil 1958). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Billy Timmins
Is polaiteoir Éireannach a bhí ina Teachta Dála do cheantar Chill Mhantáin ó 1997 go dtí 2016 é Billy Timmins  (Gaeilge:  Liam Ó Tiomáin) (rugadh é 1 Deireadh Fómhair, 1959 ). Tá sé ina bhall de Renua Éireann. Bhíodh sé ina bhall de Fine Gael agus is as Cill Mhantáin dó.
Sheas sé san Olltoghchán 2016, ach chaill sé a shuíochán.
Seán Ó Cearnaigh
Is scríbhneoir agus scoláire é an Dr Seán Ó Cearnaigh. Tá sé ina stiúrthóir ar Cois Life, comhlacht foilsitheoireachta Gaeilge a bhunaigh sé le Caoilfhionn Nic Pháidín sa bhliain 1995. Oibríonn sé le Foras na Gaeilge.
Mhúin sé in Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath idir 1990 agus 1994. Tá roinnt saothar foilsithe aige i nGaeilge.
Comhairle Contae an Chabháin
Is comhairle suite i gContae an Chabháin í Comhairle Contae an Chabháin.
Áthán, Contae Chorcaí
Is baile fearainn beag suite i gContae Chorcaí é Áthán.
Pápa Caius
Ba phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Caius.
Gleann Dail
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Gleann Dail.
Domhnall mac Aodha
Ard-Rí na hÉireann ba ea Domhnall mac Aodha (Sean-Ghaeilge Domnall mac Áedo, aitheanta fosta mar Domhnall II) mhic Ainmuirigh (bás 642), ón mbliain 628 go dtí a bhás. Ba bhall é de Chineál Chonaill, de chuid Uí Néill an Tuaiscirt.
Ní fios go cruinn cathain a rugadh Domhnall, ach meastar timpeall 570 ar a luaite, agus timpeall 590 ar a dheireanaí. De réir Vita Sancti Colm Cille le hAdhamhnán, bhuail Domhnall le Colm Cille ag tionól Dhroim Ceat agus é ina bhuachaill óg. Thuar Colm Cille do Dhomhnall rath mór bás suaimhneach ina sheanaois.
Maítear go raibh idir athair Dhomhnaill agus a dheartháir, Maol Cobha (bás 615), ina Ard-Ríthe na hÉireann, ach más fíor tá seo bunaithe ar cumadóireacht i nAnnála na gCeithre Máistrí agus a leithéid. Tá Domhnall san áireamh sa ríliosta le fáil in Buile Choinn, a théann siar go dtí an bhliain 695. Níor ainmnigh an chéad scríbhneoir ach dhá "ri Érenn" déag i nAnnála Uladh, ag tús le Suibhne Meann sa bhliain 628, agus sa deireadh Ruaidrí Ua Conchobair sa bhliain 1199.
Faightear na chéad tagairtí faoi Dhomhnall i nAnnála Uladh don bhliain 628: iontráil maidir le Cath Bhoth, inár cloíodh Domhnall ag an Ard-Rí reatha agus a ghaol Uí Néill i bhfad amach distant Suibhne Meann de Chineál Eoghain; agus nóta gearr maidir le tús a réimse. Go gairid ina dhiaidh sin, maraíodh Suibhne ag Conghal Caoch, rí na nUlad den Dál nAraidi. Níos déanaí sa bhliain, rinne Domhnall ruathar ar na Laighin. Gnáth-thriail don rí nua a bhíodh rath cogaidh, agus ina dhiaidh, d'oibrigh na hannálaithe ar an mbonn gur glacadh Domhnall mar Ard-Rí.
Sa bhliain 629, insítear sna Annála gur tharla cathanna ag Fid Eóin agus Dún Ceithirn. Chloígh Máel Caích mac Sgannail arm an Dáil Riada, comhghuaillithe an Chineál Chonaill, ag Fid Eóin. Maraíodh sa chath rí Dhál Riada, Connadh Cearr, agus beirt gharmhac Aodháin mhic Gabhráin. Ag Dún Ceithirn, chloígh Domnall Conghal agus airm na nUlad agus an Dáil Araí. I dteannta leis an mbua seo, is dócha nár thug comhrac i measc mhuintir Uí Néill do Dhomhnall ach cuidiú chun a chuid flaithis agus forlámhais a choinneáil: cogadh i measc Chineál Eoghain sa bhliain 630; agus idir Clann Cholmáin agus Síol Aodha Sláine, 634–635.
Sa bhliain 637, thug Conghal a dhúshlán Domhnall arís i Cath Mhaigh Rath. Ar thaobh Chongail bhí Domhnall Breac, rí Dhál Riada, agus Cineál Eoghain; le Domhnall bhí Síol Aodha Sláine. Bhain Domhnall bua cinniúnach amach agus maraíodh Conghal. Ar an lá céanna, tharla Cath Sailtír (amach ó Chinn Tíre) idir cabhlach Dhomhnaill i gceannas a nia, Conall mac Maoil Chobha, agus cabhlach Chineál Eoghain agus Dál Riada, agus bhuaigh an tArd-Rí chomh maith. Níor fhulaing na hUlaid ba mhó mar thoradh an chatha, ámh, óir go meastar gur chaill an Dál Riada a gcuid tailte i gContae Aontroma.
Insítear i nAnnála Tiarnaigh go bhfuair Duinseach Uí Domhnaill bás sa bhliain 641. Fuair Domhnall féin bás ag deireadh mhí Eanáir 642, b'fhéidir tar éis tinnis fhada. Bhí cúigear mac ag Domhnall, san áireamh: Tháinig a nia, Ceallach mac Maoil Chobha, i gcomharbacht ar Dhomhnall mar rí Chineál Chonaill.
Paul McCartney
Is ceoltóir é Sior Paul McCartney (a rugadh ar an 18 Meitheamh 1942 i Learpholl, Sasana, leis an ainm James Paul McCartney). Bhí McCartney ina amhránaí, chumadóir agus dhordghiotáraí sa bhanna rac-cheoil The Beatles ón bhliain 1960 go dtí 1970. Deirtear go bhfuil McCartney ar dhuine de na seinnteoirí doird is fearr riamh, ceannródaí an dhoird-ghiotáir sa rac cheol. Chomh maith leis sin, seinneann sé an pianó agus na drumaí. Le John Lennon agus The Beatles, agus mar cheoltóir ina aonar, scríobh McCartney cuid de na hamhráin pop is cáiliúla riamh.
Bhí McCartney ar an chéad duine den cheathrar a d'fhág The Beatles sa bhliain 1970, agus thosaigh sé an grúpa nua Wings lena bhean chéile Linda Eastman. Bhain Wings rath nach beag amach chomh maith, le rianta cáiliúla ar nós Live and Let Die, Band On The Run, Jet agus Mull of Kintyre.
Tús a shaoil
mion|clé|352x352px|McCartney beo sa bhliain 2018
Rugadh McCartney i Learpholl sa bhliain 1942. Ba bhanaltra í a mháthair Mary Mohin McCartney (arbh as Contae Mhuineacháin di) agus bhí a athair Jim McCartney ag obair mar cheannaire ar bhanna damhsa. Tá deartháir amháin aige, Michael, atá bliain amháin níos óige ná é. Is ceoltóir é Michael freisin, úsáideann sé an t-ainm Mike McGear). Baisteadh an bheirt mar Chaitlicigh. D’fhoghlaim McCartney go leor faoin cheol óna athair, agus bhain sé triail as an trumpa a fhoghlaim. Rinne sé a dhícheall leis, ach tar éis tamaill thosaigh sé ag éisteacht le ceol skiffle, agus mar sin thosaigh sé ag seinm an ghiotáir. Bhí tragóid sa chlann ar an 31 Deireadh Fómhair, 1956 nuair a cailleadh a mháthair Mary. Ailse cíche ba chúis a báis. Ba dhídean é an ceol dó as seo amach, rud a bheadh i gcoiteann aige le John Lennon ní ba dhéanaí.
The Beatles
mion|clé|McCartney agus George Harrison.
Ag deireadh na 1950idí, bhí McCartney ag scríobh a chuid amhrán féin. Bhí guth maith aige, agus bhí sé in ann an giotár agus an pianó a sheinm. Bhuail sé le John Lennon don chéad uair sa bhliain 1957, nuair a chuaigh sé chun éisteacht le banna Lennon, The Quarrymen. Ar an lá seo, chan McCartney cúpla amhrán nuair a bhí na Quarrymen ag ullmhú. Coicís ina dhiaidh sin, d'iarr Lennon ar McCartney teacht isteach sa bhanna freisin. Le cara McCartney, George Harrison, ar an ghiotár eile, Stuart Sutcliffe ar an dordghiotár agus Pete Best ar na drumaí, d'athraigh siad a n-ainm tar éis tamaill go dtí "The Beatles"..
D'fhás McCartney go tapa mar cheoltóir agus mar chumadóir. Bhí páirtíocht iontach aige le Lennon, agus scríobh siad a lán amhrán le chéile. Shuigh siad le chéile, aghaidh ar aghaidh, agus chruthaigh an bheirt acu amhráin nua. Ar dtús scríobhadh "McCartney-Lennon" mar chumadóir ar a n-amhráin, ach tar éis do Lennon a theacht ar ais tar éis saoire lena mbainisteoir, Brian Epstein, dúradh le McCartney go raibh sé seo le n-iompú droim ar ais: Lennon-McCartney. Bhí Lennon ina cheannaire ar an bhanna ar dtús ach ba ghearr gur thóg McCartney a cheannaireacht, go háirithe tar éis d'Epstein bás a fháil. Ceaptar go dtitfeadh an grúpa óna chéile murach gur stiúir McCartney iad.
Scríobh McCartney an t-amhrán Yesterday, agus ba é an chéad amhrán a bhí déanta ag duine amháin as an bhanna. D'éirigh McCartney lá amháin leis an fhonn ina cheann, ach cheap sé ar feadh tamaill gurb amhrán eile é. Is é Yesterday an t-amhrán is mó a seinneadh ar an raidió riamh. Ba é McCartney a chóirigh agus a chas ar na lúibeanna go léir atá le cloisteáil ar amhrán ar chur Lennon focail leis - "Tomorrow Only Knows", píosa atá fós nua-aimseartha sa lá atá inniu ann. Scríobh McCartney píosaí ceoil do dhaoine eile freisin, agus chum sé an ceol don scannán The Family Way, i 1966.
Nuair a fuair bainisteoir an bhanna Brian Epstein bás sa bhliain 1967, thosaigh Lennon ag cailleadh suime sa bhanna, ach lean McCartney ar aghaidh chomh láidir is a bhí sé riamh. Bhí seisean ar an phríomh-Beatle sa stiúideo, agus an duine an chruthaigh na coincheapa Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, Magical Mystery Tour, na hamhráin dheireanacha ar Abbey Road agus an scannán agus an t-albam Let It Be. Ba é McCartney a dhear go leor de chlúdaigh a n-albaim freisin. Deirtear gurbh é McCartney a scríobh an chéad amhrán 'Miotal trom' riamh - "Helter Skelter" atá ar an White Album. Cheap McCartney gur seans a bhí in Let It Be don bhanna chun obair le chéile mar a d'oibrigh siad fadó sular stopadar ag tabhairt ceolchoirmeacha, ach níor éirigh go maith leo. Bhí suim caillte ag Lennon sa ghrúpa mar gheall ar a chailín nua Yoko Ono, bhí Ringo traochta don troid ar fad a bhí sa bhanna agus bhí croí Harrison san India. Cheap Harrison freisin go raibh McCartney ag iarraidh é a choinneáil faoi chois sa bhanna agus tharraingíodh sé argóintí go minic le McCartney dá mbeadh moltaí ar bith aige dó.
D’fhág Lennon an banna i bhfómhar 1969, agus d'fhógair McCartney ar 10 Aibreán 1970 go raibh an banna críochnaithe.
Wings
Tar éis do McCartney dhá albam a eisiúint mar cheoltóir aonair (McCartney agus Ram) rinne sé cinneadh an banna "Wings" a chur le chéile lena bhean Linda Eastman, agus le hamhránaí na Moody Blues, Denny Laine agus ceoltóirí eile.
D'athraigh pearsanra an bhanna seo go minic agus bhí seinnteoir giotáir Éireannach, Henry McCullough mar bhall ar feadh tamaill. Tá a shár-scil giotáir le cloisteáil san amhrán My Love i measc amhráin eile.
Bhain an banna seo cáil ollmhór amach agus bhíodar ar cheann de na bannaí is cáiliúla sna 1970idí, lena n-albaim Band on the Run agus Venus and Mars ag sroicheadh barr na gcairteacha ar fud an domhain. Ba é a n-amhrán Mull of Kintyre an singil ba mhó díol i Sasana ar feadh na mblianta fada go dtí go dtáinig Band Aid ar an fhód.
Faoi dheireadh a réime i 1980 bhí beagnach an méid céanna singil #1 ag McCartney agus Wings ná mar a bhí ag John Lennon, George Harrison agus Ringo Starr curtha le chéile. Cé go raibh cuid dá gceol ar chaighdeán níos ísle na mar a bheifí ag súil leis ó McCartney, d'éirigh leis a theacht amach ó scáth na mBeatles agus a thaispeáint go raibh sé ar a chumas banna fíorcháiliúil a chur le chéile.
Comann Camanachd Chill Mhoire
Is club camanachd as Ceann Loch Gilb, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Comann Camanachd Chill Mhoire.
Silas, Alabama
Is baile i gContae Choctaw, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Silas. Bhí 426 duine a bheith ina gcónaí sa bhaile sa bhliain 2016.
Tagairtí
==Naisc sheachtracha==
Comann Camanachd Ghleann Urachaidh
Is club camanachd as Dail Mháilidh, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Comann Camanachd Ghleann Urachaidh.
Pápa Marcellinus
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Marcellinus.
Baile an Ghaill Rua
Is baile fearainn suite i gContae Chorcaí é Baile an Ghaill Rua.
Stephen Jordan
Polaiteoir Éireannach ab ea Stephen Jordan (26 Nollaig 1886 – 15 Meán Fómhair 1975). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Comann Camanachd Chinn Tíre
Is club camanachd as Ceann Loch Chille Chiaráin, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Comann Camanachd Chinn Tíre.
Sliabh Roisean
Is sliabh é Sliabh Roisean atá ar an teorainn idir Contae an Chabháin i bPoblacht na hÉireann agus Contae Fhear Manach i dTuaisceart Éireann. Tá sé 404 méadar ar airde os cionn na farraige. Tá an sliabh déanta d'aolchloch liath le caipín gaineamhchloiche agus scealla. Tá comhlachtaí áitiúla i mbun cairéalaithe ar an sliabh. Tá sé clúdaithe den chuid is mó le móin, foraoisí buaircíneacha, agus páirceanna féaraigh. Osclaíodh Feirm Ghaoithe Shliabh Roisean ar an sliabh in 2008 chun leictreachas a ghiniúint.
Sanasaíocht
Níl ainm oifigiúil Gaeilge luaite i mBunachar Logainmneacha na hÉireann. Tá cúpla míniú ar fáil i seantéacsanna Sean-Ghaeilge agus Meán-Ghaeilge. Mar shampla, tá an sliabh luaite i dtéacs dar teideal Incipit do Suidigud Tellaich Temra i Leabhar Buí Leacáin:
Is in drongach regda cnis ingen Togach trethanglais mad intan sin robo bean anní diatá Slíab Raisen.
Tá an tagairt is luaithe don ainm le fáil i Lebor Gabála Érenn (c.1100) ina bhfuil liosta na gcathanna a throid an tArd-Rí Túathal Techtmar i gcoinne Threibheanna Vasáilleacha na hÉireann c.76 AD: “Ro-fích cath Raissen fri Roiscderg ríge Omrann.” Tá sé luaite freisin in Annála na gCeithre Máistrí don bhliain 1111 AD: “Creach lá Toirrdhealbhach Ua c-Conchobhair, go ro aircc Termann Dá Bheócc. Creach aile lais, gur ro aircc co Beind Eachlabhra, co Sliabh Rusén, & go Loch Erne”.
Claí na Muice Duibhe
deas|250px|thumb|De réir béaloidis, ba é torc mór dubh a chruthaigh an créfort lena starrfhiacla Is créfort suite i gContae an Chabháin é Claí na Muice Duibhe.
Britain's Got Talent (sraith 12)
Ba iad Simon Cowell, Amanda Holden, Alesha Dixon agus David Walliams na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Lost Voice Guy an tsraith le Robert White ag teacht sa dara háit.
Totaig
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Totaig.
Cúige Cherkasy
Is cúige de chuid na hÚcráine é Cúige Cherkasy.
Aibhneacha
Seo iad príomhaibhneacha an chúige:
Na hAonaid Riaracháin
thumb|250px|left|Léarscáil na réigiún i gCúige Cherkasy. Tá an cúige roinnte i 20 réigiún.
Pápa Marcellus I
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Marcellus I.
Grian (bandia)
Bandia réamh-Chríostaí ab ea Grian, a bhfuil gaol ar leith aici le Cnoc Gréine i gContae Luimnigh.
Sanasaíocht
Cé go bhfuil brí a hainm ná "an ghrian" go litriúil, tá an focal féin fréamhaithe ón bPrótaio-Ind-Eorpais *gwher-, a chiallaíonn "bheith te" nó "dóigh/loisc", seachas na fréamhaithe le haghaidh grian i dteangacha Ind-Eorpacha eile, mar shampla, sun, sol srl.
Contae an Chláir
Is é Grian an t-ainm ar abhainn, loch, agus region sa chuid de tSliabh Eachtaí atá i gContae an Chláir. Cuid de theorainn ríocht tSíl Anmchadha ab ea é.
An Leathallt
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é An Leathallt
Giovanni Caboto
Taiscealaí Iodálach ab ea Giovanni Caboto (c. 1450 – c. 1498). Ba thaiscealaí é a mhac Sebastian Cabot freisin.
Theastaigh ó Chaboto a bhealach féin go dtí na hIndiacha Thiar a aimsiú. Chuaigh sé go Briostó i Sasana. Fuair sé cabhair ó cheannaithe na cathrach agus cead ó rí Shasana, Annraoi VII. Sa bhliain 1497 d’fhág sé féin agus criú ocht nduine dhéag Briostó sa long Matthew. Chuaigh siad go h-Éirinn agus ansin lean siad ar aghaidh trasna na h-Atlantaigh. Nuair a tháinig siad i dtír sa Domhan Nua, cheap Caboto go raibh sé san Áise, cosúil le Criostóir Colambas. I ndáiríre, ceaptar go raibh sé i dTalamh an Éisc. Dúirt sé go raibh na farraigí lán de throsc agus go bhféadfadh duine ciseán a thumadh san uisce agus a tharraingt as arís lán d'éisc. Shroich an long Briostó arís ar an 6ú lá Lúnasa.
Agus é i Sasana arís, rinneadh aimiréal de Chaboto. Fuair sé bronntanas £10 ón rí, agus pinsean ina theannta sin. D'fhág sé Sasana arís i 1498, agus cúig long aige. Níor tháinig siad ar ais go Sasana go deo.
Páirc Uí Rinn
Is staid spóirt í Páirc Uí Rinn atá suite i mBaile an Teampaill, bruachbhaile in oirthear Chathair Chorcaí.
Stair
Flower Lodge ab ea an t-ainm bunaidh a bhí ar Pháirc Uí Rinn a bhí ina pháirc sacair ar imir roinnt maith foirne Chorcaí ón tosach den 20ú chéad. Go háirithe, bhí aghaidh na ndaoine ar Cork Hibernians', a d’éirigh go geal leis sna seascaidí agus na seachtóidí. Bhíodh an 'Lodge' go tráthrialta plódaithe, go speisialta nuair a d’imir Hibs i gcoinne Cork Celtic, foireann eile as an gcathair; briseadh ina gnó iad araon i 1977 agus 1979 faoi seach. Tháinig ionadúchán i 1984 nuair a thosaigh Cork City F.C. ag imirt ag Flower Lodge arís ach bhí orthu aistriú go Turner’s Cross i 1986 nuair a dhíol an Ancient Order of Hibernians, an t-úinéir, Flower Lodge do Cumann Lúthchleas Gael.
Athchóiriú
Thug an CLG an t-ainm nua Páirc Uí Rinn ar an staid i gcuimhne Christóir Uí Rinn, an iománaí cáiliúil a d’imir le Corcaigh agus Fánaithe an Ghleanna, agus an iománaí is fearr dá raibh riamh ann. Is í Páirc Uí Rinn an dara staid is mó i gCathair Chorcaí, tar éis Páirc Uí Chaoimh, agus toilleadh 18,000 air. Nuair a cheannaigh an CLG an staid, bhí air na h-ardáin taobh thiar gach cuaille báire a leagan chun fad a chur leis an bpáirc féin mar is riachtanach do chluichí gaelach. Tá plean ann an toilleamh a mhéadú trí fadú an príomhardán agus ardáin seasaimh a chur isteach taobh thiar na cuaille báire. Ba í Páirc Uí Rinn an chéad staid CLG in Éirinn a bhfuair tuilsoilse.
Strictly Come Dancing (sraith 5)
Is comórtas damhsa teilifíse é Strictly Come Dancing, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Tá sé ar BBC One. Thosaigh an cúigiú sraith ar an 29 Meán Fómhair 2007 agus chríochnaigh sé ar an 22 Nollaig 2007.
Comann Camanachd Caolas Bhódaich
Is club camanachd as Taigh na Bruaich, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Comann Camanachd Caolas Bhódaich.
Toxey, Alabama
Is baile i gContae Choctaw, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Toxey. Bhí 129 duine a bheith ina gcónaí sa bhaile sa bhliain 2016.
Ó mo Bheirt Phailistíneach (Dán)
Chum an file Michael Davitt an dán Ó mo Bheirt Phailistíneach. Foilsíodh é i 'Bligeard Bráide', Coiscéim, BAC 1983.
Bhunaigh agus d'eagraigh Davitt an iris filíochta "Innti". D'oibrigh sé le RTÉ mar thuairisceoir agus láithreoir. I 1994, bhronn An Institiúid Chultúrtha Ghael-Mheiriceánach Duais an Bhuitléaraigh air. Bhí sé ina bhall d'Aosdána.
Lee Harvey Oswald
200px|thumb|Oswald faoi ghlas i n[[Dallas.|clé]] B'é Lee Harvey Oswald (18 Deireadh Fómhair, 1939 – 24 Samhain, 1963) an duine a bhí cúisithe as feallmharú John F. Kennedy, 35ú Uachtarán na Stát Aontaithe ar 22 Samhain 1963, i nDallas, Texas. De réir an Chomisiúin Warren, mharaigh Oswald freisin an póilín J. D. Tippit ar an lá céanna. Mharaigh Jack Ruby Oswald féin ar 24 Samhain.
Bíonn díospóireacht agus argóint ar siúl i gcónaí faoin eachtra seo, faoi na sonraí agus na cúiseanna. Dúirt Oswald féin nach raibh sé ach ina cheap milleáin, agus níor mharaigh sé éinne ar chor ar bith. Rialaigh an House Select Committee on Assassinations (HSCA), a chruinnigh idir 1976 agus 1979, go raibh Oswald ciontach. Ach, mhaígh siad freisin go raibh Oswald páirteach i dteoiric comhcheilge. Sa bhliain 2002, níor cheap ach 32% de na Meiriceánaigh go ndearna Oswald an jab ina aonar.
Seán Goulding
Polaiteoir Éireannach ab ea Seán Goulding (1877 – 15 Nollaig 1959). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Comann Camanachd Taigh an Uillt
Is club camanachd as Taigh an Uillt, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Comann Camanachd Taigh an Uillt.
Comann Camanachd Sgíre Shrath Chura
Is club camanachd as Srath Chura, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Comann Camanachd Sgíre Shrath Chura.
Corn Rugbaí an Domhain 2015
Corn Rugbaí an Domhain 2015, sin an 8ú heagrán de Chorn Rugbaí an Domhain. Bhí sé ar siúl i Sasana ón 18 Meán Fómhair go dtí an 31 Deireadh Fómhair 2015 agus bhí 20 foireann rannpháirteach ann. Cháiligh 12 fhoireann a bhuí lena n-áit deiridh i gCorn Rugbaí an Domhain 2011 agus cháiligh 8 bhfoireann ó bhabhtaí cáiliúcháin. Bhuaigh an Nua-Shéalainn an comórtas, le bua 34-17 i gcoinne na hAstráile sa chluiche ceannais.
Iarrthóirí
Bhí na tíortha seo a leanas ina n-iarrthóirí chun an comórtas a óstáil:
Roghnaíodh Sasana.
Doire Mhaoilín
Is baile fearainn suite i gContae Chorcaí é Doire Mhaoilín.
Corn Rugbaí an Domhain 2015
Foirne cáilithe
Seo ord cáilithe na bhfoirne:
Loch Asaint
Loch fionnuisce sa Chataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, i dtuaisceart na hAlban is ea Loch Asaint. Tá Loch an Inbhir cúpla míle siar ó dheas ó Loch Asaint.
Tarsgabhaig
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain, é Tarsgabhaig.
Dan Gosling
Is imreoir sacair é Dan Gosling a rugadh ar an 2 Feabhra 1990, a bhí ag imirt le Everton F.C. ón mbliain 2008 go 2010. Tá sé ag imirt le Newcastle United faoi láthair.
Achillea millefolium
Is planda luibheach é Achillea millefolium nó an athair thalún, sa fhine Asteraceae. Tugtar luibh na ndaitheacha uirthi freisin. Tá sí dúchasach don leathsféar thuaidh timpeall an domhain agus tugadh isteach í san Astráil agus sa Nua-Shéalainn freisin mar chothú do na beithigh.
clé|mion|Mionradharc ar an athair thalún
Frank Kerlin
Polaiteoir Éireannach ab ea Frank Kerlin. Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Armand Krajnc
Dornálaí Sualannach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Armand Krajnc a rugadh ar an 7 Lúnasa 1973 i Landskrona, an tSualainn.
Ardeaglais Toledo
Ardeaglais Chaitliceach atá suite i lár Toledo na na Spáinne í Ardeaglais Toledo.
Izola
Is bardas agus baile í Izola san Istria Slóivéanach in iarthar na Slóivéine. Sa bhliain 2002 bhí 14,549 ag maireachtáil sa bhardas. Is iad an tSlóivéinis agus an Iodáilis na teangacha oifigiúla.
Teangacha
Daonra de réir máthairtheanga, 2002:
The X Factor (sraith 11 an RA)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é The X Factor, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Thosaigh an taonú sraith déag de The X Factor ar 30 Lúnasa, 2014 agus chríochnaigh sé ar 15 Nollaig, 2014. Bhí sé an chéad sraith den leagan RA le craoladh i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé ar AXS TV i Meiriceá agus ar RTL CBS Entertainment in Áise Thoir Theas.
B'iad Louis Walsh, Simon Cowell, Cheryl Fernandez-Versini agus Mel B na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Ben Haenow an tsraith le % na vótaí agus tháinig Reggie 'n' Bollie sa dara háit.
D'fhág Dermot O'Leary, Louis Walsh agus Mel B tar éis an tsraith seo.
Jackson, Alabama
Is cathair i gContae Clarke, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Jackson. Bhí 4,907 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016. deas|250px|thumb|Léarscáil Cath Burnt Corn i g[[Cogadh 1812, ag léiriú Jackson]]
Futbol Club Barcelona 2005-2006
Scuad FC Barcelona le linn séasúir 2005-2006: Traenálaí: border|20px Frank Rijkaard
Richard Attenborough
B'aisteoir Sasanach é Richard Samuel Attenborough, Baron Attenborough (a rugadh ar an 29 Lúnasa 1923 agus a fuair bás ar an 24 Lúnasa 2014).
Émile Zola
Úrscéalaí, drámadóir agus iriseoir Francach ab ea Émile Édouard Charles Antoine Zola (2 Aibreán 1840 - 29 Meán Fómhair 1902), mar aon le bheith an scríbhneoir is cáiliúla as lucht scoil liteartha an nádúrachais, agus scríbhneoir tábhachtach i bhforbairt an nádúrachais amharclann aíochta chomh maith.
Intleachtóir mór le rá ab ea Zola sa Fhrainc agus bhí páirt mhór aige i saoradh Alfred Dreyfus, oifigeach airm a cúisíodh agus a ciontaíodh san éagóir. eachtra a taifeadadh sa cheannlíne nuachtáin cháiliúil sin, J'accuse ("Cúisím")  1898). Bhí Zola  gafa in achrann leabhail dá bharr, agus theith sé go Sasana, áit ar fhan sé ar feadh bliana.
Ainmníodh Zola do Dhuais Nobel na Litríochta den chéad agus den dara huair a bronnadh í, sa bhliain 1901 agus arís sa bhliain 1902.
Óige
D'aistrigh an teaghlach go Aix-en-Provence in oirdheisceart na Fraince nuair a bhí Émile trí bliana d'aois. Fuair a athair bás ceithre bliana ina dhiaidh sin, sa bhliain 1847, agus fágadh a bhean chéile ina dhiaidh ag brath ar phinsin ghann.
Sgonnsar
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Sgonnsar
Comann Camanachd an Obain
Is club camanachd as an t-Óban, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Comann Camanachd an Óbain.
Émile Zola
Óige
Sa bhliain 1858 d'aistrigh muintir Zola go Páras, agus chuaigh cara dá chuid óna leanbaíocht, Paul Cézanne, chun fanacht ina chuideachta leis ann. Thosaigh Zola ag scríobh sa stíl rómánsúil. Bhí a mháthair ag súil go mbainfeadh sé amach gairm bheatha sa dlí dó féin ach theip air sa scrúdú Baccalauréat.
Sula bhfuair Zola a chéad deis mar scríbhneoir, d'oibrigh Zola mar chléireach i gcomhlacht loingis agus ina dhiaidh sin i rannóg dhíolacháin foilsitheora (Hachette). Scríobh sé léirmheas anna ealaín e agus liteartha i nuachtáin. Mar iriseoir polaitiúil, níor cheilt Zola an mhíghnaoi a raibh aige ar Napoléon III, a raibh ina uachtarán de réir bhunreacht Dara Impireacht na Fraince, sular bhain sé lántairbhe as an údarás sin chun coup d'état a chur i gcrích, eachtra a cuireadh é i gcoróin mar impire.
Scríbhneoireacht
Le linn na mblianta tosaigh dá ghairm mar scríbhneoir, scríobh Zola go leor gearrscéalta agus aistí, ceithre dhráma, agus trí úrscéal, Contes à Ninon, a foilsíodh in 1864, ina measc. In 1865 tharraing sé aird na bpóilíní air féin dá bharr an t-úrscéal brachach a scríobh sé, La Confession de Claude (1865). Briseadh as a phost in Hachette é mar gheall air sin. Foilsíodh an t-úrscéal a scríobh sé, Les Mystères de Marseille, mar shraith in 1867.
I ndiaidh foilseacháin a chéad úrscéil thábhachtaigh, Thérèse Raquin (1867), thug sé faoin tsraith úrscéalta darb ainm Les Rougon-Macquart a scríobh, cuntas faoi shaolta de lucht theaghlach sínte amháin sa Dhara Impireacht.
A shaothar liteartha
mion|Paul Cézanne - Paul Alexis ag léamh lámhscribhinn do Zola|clé Is iad úrscéal ta den tsraith 20 úrscéil a dtugtar Les Rougon-Macquart orthu breis is leath den chuid úrscéalta a scríobh sé. Murab ionann Honoré de Balzac, a athchruthaigh a shaothair liteartha i gcruth La Comédie Humaine agus é i lár é a scríobh, bhí struchtúr an tsraith seo tharraingthe ag Zola ina aigne nuair a bhí sé 28 mbliana d'aois. Suite i nDara Impireacht na Fraince, scrúdaítear tionchar "timpeallachta" an alcóil, an fhoréigin, agus an striapachais ar shaolta na ndaoine sa tsraith seo, tionchair a bhí le brath go suntasach ní ba choitianta le linn an dara babhta den Réabhlóid Thionsclaíoch ná mar a bhí roimhe sin. Déantar scrúduithe ar dá sraith den teaghlach sínte amháin - an tsraith mheasúil (is é sin a rá na hoidhrithe dlisteanacha), na Rougons, agus an tsraith mhímheasúil (an sliocht mídlistineacha), na Macquarts – i rith thréimhse chúig ghlúine den teaghlach.
[...]
Cé go raibh cairdeas daingean idir Zola agus Cézanne óna leanbaíocht, d'éirigh eatarthu níos deireanaí ina saol de bharr an dealraimh fhicseanúil ar tharraing sé de Cézanne agus den saol boihéamach d'ealaíontóirí ina úrscéal L'Œuvre (An Sárshaothar, 1886).
Fear saibhir ab ea Zola ó 1877 amach, agus bhain sé an-tóir as foilseachán an úrscéil L'Assommoir; bhí tuarastal níos airde aige ná mar a bhí ag Victor Hugo as sin amach, mar shampla. Le himeacht aimsire d'fhulaing sé a bheith mar cheann feadhna den lucht liteartha na meánaicme agus d'eagair dinnéir cultúrtha ina villa sóchúlach (ar íoc sé 300,000 franc as) in Médan, in aice le Páras ó 1880 amach. D'fhreastail leithéidí Guy de Maupassant, Joris-Karl Huysmans, agus scríbhneoirí eile ar na cóisirí sin. Tháinig rath mór air mar scríbhneoir, go háirithe de bharr foilseacháin Germinal in 1885, agus ansin foilseacháin trí leabhar "na cathracha" - Lourdes (1894), An Róimh (1896), agus Páras (1897).
Thagair Zola dó féin mar cheannaire an Nádúrachais Fhrancaigh, agus tá tionchar a shaothair le brath i gceoldrámaí éagsúla, leithéidí iadsan a chum Gustave Charpentier, go háirithe Louise, sna 1890í. Tá dealramh a shaothair, a spreag coincheapa na hoidhreachtúlachta (Claude Bernard), an Mainicéasaíochas Sóisialta, agus an Sóisialachas Idéalach, le brath i saothair Nadar, Manet agus Flaubert níos déanaí, freisin.
Moladh Zola do Dhuais Nobel na Litríochta i 1901 agus arís i 1902. mion| Alfred Dreyfus |clé
Scannal Dreyfus
D’éirigh an scannal Dreyfus, dar le Doise, as plota a chum oifigigh shinsearacha in arm na Fraince le dallach dubh a chur ar na Gearmánaigh.
1894
I mí Mheán Fómhair 1894, tháinig oifigigh Francacha ar fhaisnéis go raibh duine éigin ag scaoileadh rúin mhíleata d’Ambasáid na Gearmáine i bPáras. Bhí fiosrúchán ann. Shocraigh an Coirnéal Jean Sandherr, agus ceannaire ar an Roinn Staitistiúil (rúnseirbhís na Fraince) ar dhuine soineanta a chlaonadh mar fhealltóir.
Francach ab ea an Captaen Alfred Dreyfus, oifigeach airtléire in airm na Fraince agus Giúdach. Bhí drochamhras ag oifigigh shinsearacha ar Dreyfus. Tháinig sé as an Alsáis, labhair sé Gearmáinis agus bhí an frith-Sheimíteachas láidir ag an am. Agus bhí fuath ag a chomhoifigigh air, agus Dreyfus toirtéiseach ag an am céanna, is cosúil.
Dún Ollaigh
Ba chaisleán suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Dún Ollaigh.
Émile Zola
1894
Agus chun creidiúint Esterhazy a ardú leis na Gearmánaigh, dar le Doise, cúisíodh Dreyfus san éagóir.
Oifigeach eile, Ferdinand Walsin Esterhazy, ab ea an spiaire. Ach dar le Doise, bhí Esterhazy mar ghníomhaire ar an dá thaobh. A orduithe – eolas bréagach nó eolas áibhéalach a thabhairt do na Gearmánaigh, gach sórt eolais chun an dallamullóg a chur ar na Gearmánigh. (níl san fhianaise ach buille faoi thuairim, fós inniu). Níos déanaí, sa bhliain 1898 fuarthas Esterhazy neamhchiontach, chuaigh sé go dtí Sasana agus bh sé ag bailiú a phinsin ón Roinn Staitistiúil i Sasana go dtí na 1920idí.
1895
Triaileadh é in airmchúirt, ciontaíodh é i gcion tréasa, agus ionnarbadh é go hOileán an Diabhail i nGuáin na Fraince.
Mar an gcéanna, tháinig tinneas ar Sandherr agus ceapadh an Coirnéal Georges Picquart mar cheannaire ar an ‘Roinn Staitistiúil’. Agus ní raibh eolas dá laghad aige ar an ról a d'imir Esterhazy, dar le Doise,
1896
Tháinig an Leifteanantchoirnéal Georges Picquart ar fhianaise a ciontaíodh oifigeach eile, Ferdinand Walsin Esterhazy, agus chuir sé a chuid ardchéimiúil ar an eolas faoi.
Madame Bastian, bean ghlantacháin in Ambasáid na Gearmáine a tháinig ar an fhaisnéis. Bhí sise ina gníomhaire rúnda Francach agus thug sí é dá láimhseálaí, an Coirnéal Hubert Henry ó rannóg mhíleata frithfhaisnéise na Fraince – ‘An Roinn Staitistiúil’.
Seachas beartú chun ainm Dreyfus a ghlanadh, rinne an t-arm cinneadh Esterhazy a chosaint agus áirithiú nach gcealófaí an chéad fhíorasc. Agus chun creidiúint Esterhazy a ardú leis na Gearmánaigh, shocraigh an Coirnéal Jean Sandherr, duine de na cealgairí agus réamhtheachtaí Picquart mar cheannaire ar an Roinn Staitistiúil ar dhuine soineanta a chlaonadh mar fhealltóir. Frith-Sheimíteach amach is amach a bhí i Sandherr.
1897
Roimh i bhfad ghlac le Seanadóir August Scheurer-Kestner aird a tharraing ar an gcúis, d’fhógair sa Seanad go raibh Dreyfus neamhchiontach agus chuir sé i leith Esterhazy gurbh eisean a bhí ciontach. Ach diúltaigh an rialtas go gceadófaí an fhianaise nua,
1898
Cuireadh Esterhazy ar triail agus fuarthas neamhchiontach é ar an 11 Eanáir 1898.
Chuaigh Zola i bpriacal go scriosfaí a ghairm agus araile ar 13 Eanáir 1898 nuair a foilsíodh alt a chum sé, J’accuse, ar chéad leathanach an nuachtáin laethúil L’Aurore. Ba ea Ernest Vaughan agus Georges Clemenceau a reáchtáil an nuachtán, agus ba iadsan a chinn go dtabharfaí foirm litir oscailte chuig an Uachtarán, Félix Faure.
Chuir J’Accuse i leith gur chuir oifigigh ab shinsearaí in Airm na Fraince bac ar phróiseas an chirt. Níos measa bhí siad ciontach den fhrith-Sheimíteachais nuair a gearradh pionós príosúin saoil ar Oileán an Diabhail go héagórach ar Alfred Dreyfus. Theastaigh ó Zola a léiriú don domhan fianaise nua, a thacaigh cúis Dreyfus, i gcás clúmhillte.
Ar chomóradh 100 bliain fhoilseachán alt Zola, ghabh La Croix, nuachtán laethúil sa Fhrainc, a leithscéal maidir leis na heagarfhocail frith-Sheimiteacha a scaoil sé le linn an Teagmhais Dreyfus. Ba chor cinniúnach lárnach é foilseachán litir Zola san eachra toisc gurb dhuine mór sa saol poiblí é chomh maith le duine de na smaointeoirí Francacha ba cheannródaíche. Seo rud a tharla agus cuireadh Zola ar thriail ar 7 Feabhra 1898, ach ciontaíodh é ar 23 Feabhra agus cuireadh deireadh dá bhallraíocht sa Légion d’Honneur.
Theith Zola go Sasana ionas nach mbeadh air tréimhse a chaitheamh i bpríosún. Bhain sé Stáisiúin Victoria amach ar 19 Iúil gan fiú dóthain ama beart éadaí a phacáil. Chaith sé bliain i Londain, ina raibh sé ina chónaí in Norwood Uachtarach (ó mhí Dheireadh Fómhair 1898 go mí Mheithimh 1899).
Ach ansin,an feachtas chun Dreyfus a ligean saor ag dul ó neart go neart, lean na cealgairí faoin Choirnéal Henry ag cumadh fianaise nua le hé a choinneáil i ngéibhinn.. I mí Lúnasa 1898, gabhadh an Coirnéal Henry agus ghearr sé a scornach i bpríosún; féinmharú b'fhéidir.
1899
I mí Feabhra 1899, d’éag Uachtarán na Fraince, Félix Faure, an fear ar scríobh Zola J’Accuse chuige. Toghadh Emile Loubet ina áit.
Níos moille sa bhliain saoradh Dreyfus agus tugadh ar ais chun na Fraince é.
Tugadh cead do Zola filleadh ar an Fhrainc in am titim an rialtais a bhreithniú.
Thug an rialtas rabhadh do Zola pardún a fháil (seachas cúiteamh), rud a d'fhágfadh go mbeadh sé saor (ach amháin go nglacfadh sé go raibh sé ciontach), nó go dtriailfeadh sé den athuair, agus go gciontaíodh é arís den athuair gan aon agó. Cé gurb léir nach raibh sé ciontach, roghnaigh sé glacadh leis an bpardún. Dúirt Zola “Tá an fhírinne ag máirseáil, agus níl rud ar bith a gcuirfeadh bac air.”
1906
Sa bhliain 1906, cúitigh an Chúirt Uachtarach Dreyfus go hiomlán. Agus ceapadh An Coirnéal Picquart ina aire cogaidh.
Iarmhairt
Aithnítear go forleathan gurbh é an t-alt sin a scríobh Zola in 1898 an comhartha ab shoiléire den chumhacht nua a raibh ag na hintleachtóirí (scríbhneoirí, ealaíontóirí, acadamhaithe) i múnla tuairimí an phobail, na meán cumarsáide agus an stáit.
mion|Emile Zola
Saol pearsanta
clé|mion|"Zola aux Outrages", (Henry de Groux 1898): ciontaíodh Emile Zola ar 23 Feabhra 1898 agus theith sé go Sasana. Sa bhliain 1862, tugadh saoránacht Fhrancach do Zola. In 1864, bhuail sé ar Éléonore-Alexandrine Meley (a thug Gabrielle uirthi féin). Bean fuála ab ea í agus ceaptar go forleathan gur striapach í. Phós siad ar an 31 Bealtaine 1870.
D'fhan sí lena thaobh ar fad a shaoil iomláin agus bhí páirt lárnach aici le cur chun tosaigh a shaothair. Ní raibh clann acu. Bhí leanbh ag Alexandrine Zola sular bhuail sí ar Zola, leanbh a chuir sí chun uchtú toisc nach raibh sí in ann aire a thabhairt dó. Nuair a d'inis sí an rún seo do Zola i ndiaidh a mbainis, chuaigh siad ar thóir an chailín, ach tharla gur éag an leanbh tamall beag i ndiaidh a breithe.
Sa bhliain 1888, chuaigh Zola leis an ngrianghrafadóireacht agus d'éirigh leis cumas sa cheird sin nach mór gairmeach a bhaint amach. mion|Émile Zola Sa bhliain chéanna, fostaigh Alexandrine bean fuála Jeanne Rozerot agus cuireadh Jeanne fúithi i dteach Zola in Médan. Thit Zola i ngrá léi agus bhí beirt chlainne aige léi: Denise in 1889 agus Jacques in 1891. Nuair a d'aistrigh Jeanne go Páras, lean Zola ar aghaidh ag tabhairt airgid di agus ag tabhairt cuairte ar na páistí.
Leabharliosta
mion|Émile Zola sa bhliain 1900
Míreanna mearaí
deas|250px|thumb|Míreanna mearaí Tugtar míreanna mearaí ar phictiúr atá priontáilte ar chairtchlár nó adhmad agus é gearrtha ina chuideanna éagsúla agus cruthanna difriúil orthu. Ní mór iad a fheistiú le chéile chun an pictiúr a léiriú.
John Irving (Peileadóir)
Is imreoir sacair é John Irving a rugadh 19 Meán Fómhair 1989. Bhí sé ag imirt le Everton F.C., ach ón mbliain 2009 bhí sé ag imirt le Bala Town F.C. sa Bhreatain Bheag.
Android
Is córas oibriúcháin móibíleach é Android atá bunaithe ar an eithne Linux.
Martin Sexton
Polaiteoir Éireannach ab ea Martin Sexton (15 Meán Fómhair 1878 – 24 Feabhra 1966). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
An Teanga
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, í an Teanga nó Teang.
Comhairle Siorrachd Rinn Friù an Ear
Is éard is Comhairle Siorrachd Rinn Friù an Ear ann ná ceann de na 32 rannán rialtais áitiúil de chuid na hAlban.
Páirc Bhreifne
Is staidiam suite i gContae an Chabháin í Páirc Bhreifne. Toilleann an staidiam 32,000 duine.
A’ Chuineag
Is sliabh í A’ Chuineag (Gaeilge na hÉireann; An chuinnéog nó an ballán bleán) i gCataibh i gComhairle na Gàidhealtachd, Albain. I ndáiríre, is raon sléibhe é le sraith beann fud fad a chírín Y-chruthach.
Baile an Teampaill
Is bruachbhaile de chuid Chorcaí é Baile an Teampaill atá suite in oirthear na cathrach cois Laoi idir Corcaigh agus an Charraig Dhubh. Uair dá raibh, bhí Baile an Teampaill ina shráidbhaile scartha ó Chorcaigh ach inniu tá sé ceangailte leis an gcathair.
An sráidbhaile
Ritheann Bóthar na Dúcharraige tríd an sráidbhaile, ina bhfuil oifig an phoist, siopaí beaga, agus dhá theach tábhairne – The Venue agus The Temple Inn (ar a dtugtar Longboats go háitiúil). Tá Ionad Lavanagh suite i mBaile an Teampaill chomh maith, a thugann seirbhís do dhaoine corpéislinneacha, idir óg is aosta. Tá an-chuid saoráidí ag an ionad, lena n-áirítear linn snámha.
Spórt
Tá Páirc Uí Rinn sa cheantar, chomh maith le Páirc Uí Chaoimh, iad araon úsáidte ag foirne Chorcaí san iomáint agus sa pheil. Tá Páirc Uí Rinn díreach in aice Temple Hill, an staid rugbaí ina n-imríonn Cork Constitution.
Stair
Tá fothrach chaisleáin an Dúin Daingean suite i ngar do Pháirc Uí Chaoimh cois Laoi. Deirtear gur fhág William Penn, an té a bhunaigh Pennsylvania, é ar a shlí go Meiriceá i 1682. Deirtear chomh maith gur chaith Sir Walter Raleigh tréimhse beag ann roimh a thuras farraige deireanach don Indiacha Thiar i Lúnasa 1617.
Bhí an t-ollamh George Boole, a chruth ailgéabar Boole, ina chónaí ann i rith an 19ú haois agus é ag obair i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh. Lá amháin, shiúil sé na ceithre mhíle faoi bháisteach trom idir a chónaí agus an coláiste chun léacht a thabhairt. Fuair sé niúmóine ina dhiaidh agus d’éag sé i mí na Nollag 1864.
Spriocanna eile
In aice láimhe Páirc Uí Rinn feictear cairéal Bhaile an Teampaill atá tréigthe inniu ach a thug soláthar aolchloiche do Chathair Chorcaí leis na cianta. Tá páirceanna Chumann Talamhaíochta na Mumhain suite in aice le Páirc Uí Chaoimh – baintear úsáid astu do thaispeántais talmhaíochta.
Orange Is the New Yellow
Craoladh an dara heipeasóid is fiche, Orange Is the New Yellow, den seachtú sraith is fiche The Simpsons ar an 22 Bealtaine 2016. Scríobh Eric Horsted an eipeasóid seo. D'fhéach 2.54 milliún duine ar an eipeasóid.
Paz Vega
Is ban-aisteoir Spáinneach í Paz Campos Trigo nó Paz Vega mar is fearr aithne uirthi. Rugadh í ar 2 Eanáir 1976 in Sevilla na Spáinne.
Beathaisnéis
Rugadh Vega i Sevilla, Andalucía, Spáinn, agus tógann sí a hainm stáitse óna seanmháthair. D'fhreastail sí ar an scoil stáitse Centro Andaluz de Teatro.
Saol pearsanta
Is é Orson Salazar a fear céile.
Koper
Is cathair san Istria Slóivéanach in iarthar an tSlóivéin í Koper. Is í an príomhbhaile agus an baile is mó san Istria Slóivéanach. Is baile dátheangach í, is iad Slóivéinis agus Iodáilis na teangacha oifigiúla. Nil an chathair ach cúig km ón teorainn leis an Iodáil.
Teangacha
Daonra de réir máthairtheanga, 2002
Thomasville, Alabama
Is cathair i gContae Clarke, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Thomasville. Bhí 4,002 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016. deas|150px|thumb|Thomasville roimh an dóiteán sa bhliain 1899 ag léiriú Wilson Avenue.
Magh Slécht
Is má suite i gContae an Chabháin é Magh Slécht.
Rós Ní Mhaonaigh
Bhí Rós Ní Mhaonaigh (Béarla: Rose Mooney; 1740 – t.1798) ar dhuine den bheagán ban a bhí ina gcláirseoirí gairmiúla san 18ú haois in Éirinn. Ba í an t-aon bhean amháin í a sheinn ag Féile na gCruitirí i mBéal Feirste sa bhliain 1792.
Is beag eolas atá le fáil ina taobh, ach bhí sí ina cláirseoir taistil ar nós a leithéidí eile, idir fhir agus mhná, in Éirinn ag an am. Dealraíonn sé go raibh sí spleodrach. Bhí searbhónta darbh ainm Máire aici agus bhí siad beirt tugtha don ól. Chuir Rós a cláirseach, a cóta agus a peireacót i ngeall tráth chun íoc as ar ól Máire. Deirtear go bhfuair Rós bás den ól sa bhliain 1798 tar éis chreachadh na stóras nuair a tháinig na Francaigh i dtír i gCill Ala.
Fuair Edward Bunting roinnt ceoil uaithi. Ar na foinn a bhí aici bhí “Fanny Power” agus “Casadh an tSúgáin”.
Oscar De La Hoya
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda, is ea Oscar De La Hoya  (a rugadh ar 4 Feabhra, 1973 i Los Angeles, California).
An Mheánaois
clé|250px|mion|An Mheánaois Is éard atá i gceist leis an Mheánaois ná an tréimhse idir an tSeanaois Chlasaiceach (is é sin, ré na Sean-Róimhe agus na Sean-Ghréige) agus an Nua-aois (an Renaissance agus ar tháinig ina dhiaidh). Thosaigh an Mheánaois faoi lár na chéad mhílaoise i ndiaidh bhreith Chríost (~500 AD) agus tháinig deireadh léi míle bliain níos déanaí (~1500 AD), i ré an Renaissance agus an Reifirméisin. I dtús na Meánaoise, chaill Impireacht na Róimhe a seantábhacht, agus scoilteadh ina dhá leath í. Ba iad na stáitíní beaga feodacha a tháinig chun tosaigh ansin, agus an Eoraip go léir lán pobail bheaga agus treibheacha - Teotanaigh, Rómánsaigh, Ceiltigh, agus Slavaigh. Bhí sochaí na Meánaoise dealaithe ina haicmí a raibh teorainneacha soiléire eatarthu, agus b'í an Eaglais Chríostaí croílár an chultúir, an léinn agus na litríochta. In Iarthar na hEorpa, bhí an Laidin á saothrú mar chomhtheanga chultúrtha. Maidir leis an eacnamaíocht, bhí sí bunaithe ar an seirfeachas agus ar an bhfeodachas.
Oscar De La Hoya
Tagairtí
220px|mion|clé|Oscar De La Hoya
An Mheánaois
Sa lá atá inniu, is fearr le staraithe agús a chur leis an réab idir an seansaol agus an Mheánaois agus ionas go mbíonn idir an tríú agus ochtú haois tréimhse a tugtar, go minic, an tSeandacht Dhéanach air, a bhí ina aistriú mór i ngach réimse: i réimse na heacnamaíocha leis an modh daortáirgthe in ionad an mhodha fheodach; i réimse sóisialta, le dul as radharc coincheap na saoránachta Rómhánaí agus sainmhíniú na n-eastát meánaoiseanna, go polaitiúil le chliseadh ar struchtúir láraithe Impireacht na Róimhe agus dá bharr sin, d'eascair scaipeadh na cumhachta (nó na díláraithe); agus i réimse na idé-eolaíocha agus an chultúir, ionsú agus malartú an chultúir chlasaicigh i gcomhair na gcultúr dialárnach Críostaí nó Ioslamach (gach ceann ina spás féin).
Comhairle Shiorrachd Áir an Ear
Contae de chuid na hAlban is ea Comhairle Shiorrachd Áir an Ear.
William Kent
Polaiteoir Éireannach ab ea William Kent. Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil agus den Lár-Pháirtí Náisiúnta.
Institiúid an Chabháin
Is coláiste suite i gContae an Chabháin é Institiúid an Chabháin.
1872
Tarluithe
mion|170px|1872: Sheas Victoria Woodhull Martin (1838–1927) ar son uachtarán SAM, cé nach raibh cead vótála ag mná ag an am.
Óglaigh na hÉireann (Fórsaí Cosanta na hÉireann)
Tugtar Óglaigh na hÉireann ar fhórsaí cosanta Phoblacht na hÉireann, ina n-áirítear an tArm, an tAerchór, an tSeirbhís Chabhlaigh, agus na hÓglaigh Cúltaca. Defence Forces a thugtar orthu as Béarla.