cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ernest Hemingway
Cúba
clé|mion|242x242px|ar a [[luamh Pilar, Cúba, 1950]]For Whom the Bell Tolls (Dá Bhuaileann an Cloigín)
Rinneadh scannán cáiliúil den leabhar i 1943 le Gary Cooper i bpáirt Robert Jordan agus Ingrid Bergmann i bpáirt María. Bhuaigh Katina Paxinou, a raibh páirt Pilar aici, an gradam Oscar don ban-aisteoir taca is fearr. Tharraing an scannán clú idirnáisiúnta ar Hemingway.
Bronnadh an Duais Nobel na Litríochta air i 1954 tar éis dó The Old Man and the Sea a fhoilsiú dhá bhliain roimhe sin.
Sláinte mheabhrach
clé|mion|234x234px|Caffè Roma sul Muretto di Alassio, 1954 Bhí sé tugtha don ól ar feadh a shaol. Tháinig paranóia iomlán air, agus fadhbanna meabhairshláinte eile i mblianta deireanacha a shaoil.
Chuir sé lámh ina bhás féin sa bhliain 1961. Scaoil sé urchar leis féin ina bhaile i Ketchum, Idaho, agus in aois 60 dó.
Daniel Santos
Dornálaí Pórtó Ríceach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Daniel Santos Peña, a rugadh ar 10 Deireadh Fómhair, 1975 i San Juan.
Mochdre
53.2922°N, -3.7609°W
Baile i Conwy, an Bhreatain Bheag, is ea Mochdre, 205.3 km ó Caerdydd agus 316 ó Londain. Tá daonra 1,847 ann, agus tá 416 (22.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Cál
mion|Cál catach Athraitheach géiniteach crua de chabáiste le cinn dhlútha duilleog. Na duilleoga simplí nó catach, glas nó corcra. Saothraítear an barr seo mar ghlasra is foráiste.
Damba Kariba
Damba mór coincréite ar abhainn na Saimbéise, ar an teorainn idir an tSaimbia is an tSiombáib, is ea Damba Kariba. Cuireadh tús leis sa bhliain 1955 agus críochnaíodh é sa bhliain 1959. 128 m ar airde, in ann 705 MW cumhachta leictrí a ghiniúint.
Cuireadh timpeall is 57,000 duine den treibh Tonga as áit nuair d'fhás an loch taobh thiar den damba. Cuireadh Oibríocht Noah i bhfeidhm sna blianta 1960–61 inar tharrtháladh 6,000 ainmhithe móra, gan trácht ar chréatúirí níos lú.
Jana Novotná
B'imreoir leadóige gairmiúla as an tSeic í Jana Novotná. Rugadh í ar an 2 Deireadh Fómhair 1968 i mBrno agus fuair bás ar an 19 Samhain 2017.
Karnag
Leithinis ar chósta theas na Briotáine mar a bhfuil ailínithe cloch, ciorcail cloch is tuamaí seomracha ón ré Neoiliteach. Tá timpeall 3,000 cloch mhór ag síneadh thar thimpeall 5 km ann.
Burntwood
Is baile atá suite in Staffordshire, in iarthar Shasana, é Burntwood. Tá an pháirc is lú i Sasana, Prince's Park lámh le Christ Church, in Burntwood. Sa bhliain 2014 bhí 26,049 ina gcónaí sa bhaile.
Ribeasóm
thumb|300px|Scéimléaráid de chill ainmhí agus a chuid codanna:  1. [[Núicleólas|Núiclín 2. Núicléas 3. Ribeasóm 4. Saicín 5.Líontán ionphlasmach garbh 6. Coirpín Golgi (nó Coimpléasc Golgi) 7. Cítichreatlach 8.  Líontán ionphlasmach mín 9. Miteacoindre 10. Folúisín 11. Cíteasol 12. Líseasóm 13. Ceintreasóm]]Cumasc de RNA (RNA ribeasómach, rRNA) is cuid mhaith próitéiní a bhíonn i láthair i mbaictéir is cíteaplasma ceall núicléataithe (eucaróití). Bíonn ribeasóim mar pháirteagail shaora sa chill agus nasctha le scannáin na heangaí ionphlasmaí i gcealla eucarótacha. Bíonn an chuid is mó de RNA iomlán na cille bainteach leis na ribeasóim. I gcomhar le móilíní eile (an RNA traschuir, tRNA, go háirithe) feidhmíonn na ribeasóim mar innealra a dhíchódaíonn an t-eolas géiniteach atá sa tRNA, agus tiontaíonn é seo i seicheamh aimíonaigéad do na móilíní próitéine tríd an bpróiseas aistrithe. Ina dhiaidh sin ascnaíonn na próitéiní go dtí réigiúin eile sa chill le feidhmeanna éagsúla a dhéanamh.
Richard Madeley
Is láithreoir teilifíse Sasanach é Richard Holt Madeley, a rugadh i Romford, Essex ar an 13 Bealtaine 1956.
Patrick McKee
Is polaiteoir Éireannach agus comhairleoir é Patrick McKee. Tá sé ina bhall de Renua Éireann.
Tháinig McKee sa cheathrú háit sa Fothoghchán Ceatharlach–Cill Chainnigh, 2015 le 6,365 de na vótaí chéad rogha. Tá sé ag seasamh san Olltoghchán 2016 i Ceatharlach–Cill Chainnigh.
Overijssel
Is cúige de chuid na hÍsiltíre é Overijssel atá suite i lároirthear ná tíre. Is é Zwolle an phríomhchathair. Tagann an t-ainm ón abhainn IJssel.
Naisc
http://www.overijssel.nl
Gasóga na hÉireann
Is cumann Éireannach é Gasóga na hÉireann, ball den World Organization of the Scout Movement. Is eagraíocht dheonach, neamhfhoirmiúil oideachais í agus tá níos mó ná 40,000 daoine ina bhaill dó. Tá sé i láthair i mbeagnach gach pobal in Éirinn. I dTuaisceart Éireann oibríonn sé taobh le The Scout Association, cumann gasóga na Ríochta Aontaithe. Tosaíonn a stair le bunú an chéad ghrúpa gasóga in Éirinn i 1908, agus an chéad chruinniú i dteach Richard P. Fortune ar Shráid an Dáma i gCathair Bhaile Átha Cliath. Bunaíodh an eagraíocht ar an 1 Eanáir 2004 nuair a tháinig Gasóga Caitliceacha na hÉireann agus eagraíocht saolta, Cumann Gasógaíochta na hÉireann le chéile.
Cáithnín fo-adamhach
200px|mionsamhail|deas|An t-imbhuailteoir mór hadróin Sna heolaíochtaí fisiceacha, tá cáithníní fo-adamhacha níos lú ná adaimh. Is féidir leo a bheith ina gcáithníní chomhchodacha, mar an neodrón agus an prótón; nó ina bhuncháithníní, nach ndéantar as cáithníní eile, de réir na samhla caighdeánaí. Déanann fisic na gcáithníní agus an fhisic núicléach staidéar ar na cáithníní seo agus ar an gcaoi a n-idirghníomhaíonn siad. Mionchoigeartaíodh coincheap na gcáithníní fo-adamhach nuair a léirigh turgnaimh go bhféadfadh an solas é féin a iompar mar shruth cáithníní (ar a dtugtar fótóin) chomh maith le hairíonna cosúil le tonnta a thaispeáint. Dá bharr seo, "déacht toinne is cáithnín" an toradh a bhí ar an choincheap seo, ag léiriú go n-iompraíonn cáithníní iad féin cosúil le cáithníní agus tonnta araon. Deir coincheap eile, prionsabal na héiginnteachta, nach féidir cuid dá n-airíonna a thógtar le chéile, amhail a suíomh comhuaineach agus a móiminteam, a thomhas go díreach. Taispeánadh go mbaineann déacht toinne is cáithnín ní hamháin le fótóin ach le cáithníní níos ollmhó freisin.
Gasóga na hÉireann
Tá sé á stiúradh ag bord stiúrthóirí deonach. Is Príomh-Ghasóg ceannaire siombalach na heagraíochta. Is í Jill Pitcher Farrell an Príomh-Ghasóg. Toghadh í ag an mballraíocht in 2021 agus is í an chéad Phríomh-Ghasóg baineann de chuid na heagraíochta í.mion|clé|JamÓige - Beavers agus Cubs, 2016 mion|clé|Gasóga as Éirinn, 2015 World Scout Jamboree sa t[[An tSeapáin|Seapáin]]
Cáithnín fo-adamhach
Tuigtear go bhfuil idirghníomhartha cáithníní faoi chreat coincheapúil na réimsetheoirice candamaí mar chruthú agus díothú candaim na n-idirghidirghníomhartha bunúsacha comhfhreagracha. Meascann sé seo fisic na gcáithníní leis an réimsetheoric chandamach.
Gasóga na hÉireann
=== Dlí na nGasóg === a. Bíonn Gasóg iontaofa.
Cáithnín fo-adamhach
Fiú amháin i measc fisiceoirí cháithníní, bíonn sainmhínithe éagsúla acu ar cháithnín. I measc na n-iarrachtaí gairmiúla seo ar shainmhíniú cáithnín tá:
Gasóga na hÉireann
b. Bíonn Gasóg dílís.
Cáithnín fo-adamhach
Is éard atá i gcáithnín ná tonnfheidhm shleabhctha Is éard atá i gcáithnín ná floscadh candamach réimse. Is éard atá i gcáithnín ná léiriú dolaghdaithe den ghrúpa Poincaré D’fhéadfadh gur téad chreathach é an cáithnín Rud a thomhaiseann muid i mbrathadóir is ea cáithnín
Tuamaí ursanacha
Séadchomhartha meigiliotach ón réamhstair atá i dtuama ursanach (Béarla: portal tomb)  agus é tógtha de ghnáth le carraigeacha (ortastait) is clocha dín, faoi mhullach ithreach, le huaimh choirbéalta os cionn an tseomra adhlactha. Tugtar dolmain air freisin. Tá samplaí mórthaibhseacha i Leac an Scail Cill Mhóg, Tuama Baile an Dodaigh agus Poll na mBrón.
Cáithnín fo-adamhach
De réir comhdhéanaimh
Is "buncháithníní" fo-adamhacha iad na cáithníní, .i. ní dhéantar iad as cháithníní iolracha eile, nó is “cáithníní chomhchodach” iad, agus déantar iad de níos mó ná buncháithnín amháin atá nasctha le chéile.
Gasóga na hÉireann
c. Bíonn Gasóg cabhrach agus tuisceanach do chách.
Emma Richards
Luamhaire a rugadh i mBaile Eilidh na hAlban is ea Emma Richards (r. 1975). Ina luamh 18 m Pindar ba í an chéad bhean, agus an duine is óige riamh, a chríochnaigh Around Alone, rás aonair 46,500 km (29,000 míle) timpeall an Domhain ó Nua-Eabhrac go Newport, Rhode Island, rud a rinne sí i 135 lá i 2002-3.
Moelfre
53.3516°N, -4.2357°W
Baile i Môn, an Bhreatain Bheag, is ea Moelfre, 220.1 km ó Caerdydd agus 346 ó Londain. Tá daonra 1,041 ann, agus tá 544 (52.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Cill Chomáin
Ceantar Gaeltachta in Iorras i dtuaisceart Chontae Mhaigh Eo is ea Cill Chomáin. Tá paróiste Chill Chomáin suite tuairim is leath-bealaigh idir Bhaile an Chaisil agus Béal an Mhuirthead ar an gcósta thuaidh in iarthuaisceart Condae Mhaigh Eo. Luíonn Cuan an Inbhir Mhóir ó thuaidh agus siar uaidh agus Bá Dhún na nGall soir ó thuaidh de. Roimh a roinneadh suas é sa naoú gcéad déag bhí an paróiste ar cheann de na paróistí a ba mhó in Éirinn. Achar 22,055.34 heicteár atá ann inniu.
Is ceantar fíorálainn Cill Chomáin a bhfuil an-éagsúlacht ag baint leis ó thaobh tírdhreacha de. Tugann an iargúltacht agus an fhíántacht pearsantacht faoi leith don áit. Tá an charraig tollta ag an bhfarraige ina cuanta beaga agus cinn tíre, stácaí agus pluaiseanna, ag cruthú an tírdhreach ailt agus farraige is deise in Éirinn de réir barúil na saoi. Tá na hailt 255 méadar ag Barr na Binne Buí agus 304 méadar ag Glinsc. Ar feadh an chósta tá tránna áilne sábháilte ag Port a’ Chlóidh, An Rinn Rua agus ó dheas ón gCorrán Buí, áit a bhfuil an-chuid dumhaigh agus ceann de na machair is sainiúla sa tír. Níos fuide isteach ón gcósta tá réimse mór de bhratphortach, áit a mbaintear móin don tine leis an eisleán.
Gasóga na hÉireann
d. Bíonn misneach ag Gasóg i ngach deachracht.
e. Baineann Gasóg leas as a c(h)uid ama agus tugann aire d’airí agus do mhaoin.
f. Bíonn meas ag Gasóg air/ uirthi féin agus ar dhaoine eile.
g. Bíonn meas ag Gasóg ar an dúlra agus ar an timpeallacht.
Mí-usáid gnéis
Nochtaíodh líomhaintí stairiúla ag Coiste Oireachtais sa bhliain 2018 a bhain le mí-úsáid gnéis sa chumann idir na 1960idí agus na 1990idí don chuid is mó. Aithníodh 356 duine go dtí 2020 a líomhnaíodh a d'fhulaing mí-úsáid gnéis 'sna gasóga. D'éirigh le daoine a raibh suim míchuí acu i ndaoine óga postanna sinsearacha a bhaint amach san eagraíocht in amanna.
Sa bhliain 2020, léirígh tuarascáil maidir le cásanna de mhí-usáid gnéis a tharla i nGasógaíocht Éireann go raibh forcheilt i gceist agus gur teipeadh an mhí-usáid a thuairisciú. Scríobh Ian Elliot nár chuathas i ngleic leis an mhí-usáid i slí a chosain an duine a raibh mí-usáid bainte astu nó ní raibh aon iarracht déanta an duine a rinne an mhí-úsáid a thabhairt chun cuntais.
Sa bhliain 2022, bhí 2 bhliain sa bpríosún, ach bliain amháin ar fionraí, gearrtha ar iar-chinnire gasóga, a ciontaíodh in ionsaí mí-gheanasach a dhéanamh ar bhuachaill 13 bliain d'aois timpeall 2000.
Cáithnín fo-adamhach
De réir comhdhéanaimh
Thuar síntí éagsúla ar an samhail chaighdeánach go bhfuil graibheatón bunúsach ann agus go leor buncháithníní eile ann, ach níor aimsíodh aon cheann ó 2021.
Hadróin
Bíonn éagsúlacht mhór cuairc (agus / nó frithchuairc) ceangailte le chéile ag glúóin, i mbeagnach gach cáithnín ilchodach (le cúpla eisceacht gan aon chuairc, mar shampla posatróiniam agus muóniam). Tugtar hadróin orthu siúd nach bhfuil mórán (≤ 5) [frith]c(h)uarc ann. Mar gheall ar airí ar a dtugtar gaibhniú datha, ní fhaightear cuairc ina n-aonar ach bíonn siad i gcónaí i hadróin ina bhfuil ilchuairc. Roinntear na hadróin de réir líon na gcuarc (lena n-áirítear frithchuairc) sna baróin ina bhfuil corruimhir cuarc (beagnach i gcónaí a trí), arb iad an prótón agus an neodrón (an dá núicléón) na cinn is fearr a bhfuil aithne orthu; agus na  méasóin ina bhfuil líon cothrom de chuairc (beagnach i gcónaí 2, cuarc amháin agus seandacht amháin),(i gcónaí a dó, quarc amháin agus frithchuarc amháin), arb iad na pióin agus na céóin is fearr aithne orthu.
Tá dhá shaghas feirmian ann, na cuairc is na leipteoin:
Iompraíonn tomhasbhósóin éagsúla na bunfhórsaí: na graibheatóin an fórsa imtharraingthe, na fótóin an fórsa leictreamaighnéadach, na glúóin an fórsa núicléach láidir a choimeádann prótóin is neodróin le chéile, agus na bósóin an fórsa núicléach lag is bun leis an radaighníomhaíocht.
Putóg bheag
clé|mion|Anatamaíocht
Is ionann an phutóg bheag, nó an stéig bheag, agus an chuid den chóras díleáite ón ghoile ar aghaidh go dtí an an phutóg mhór.
Tarlaíonn an chuid is mó de dhíleá is ionsú na dtáirgí cothaithe, na vitimíní is na sreabhán (idir shreabháin ionghafa is iad sin a thál an chonair ghastraistéigeach féin) sa stéig bheag. Tá trí chuid ann ː an dúidéineam, an t-aoineán, agus an t-iléam.
Bíonn an stéig bheag timpeall 6 m ar fhad sa duine.
Chuck Norris
Ealaíontóir chomhraic, aisteoir, léiritheóir agus scríbhneoir scripte scannáin Meiriceánach ab ea Carlos Ray "Chuck" Norris (r. 10 Márta, 1940). Tar éis seal caite aige in Aerfhórsa na Stát Aontaithe, bhuaigh sé mórán comórtais sna healaíona comhraic agus bhunaigh sé disciplín dá chuid féin, mar atá Chun Kuk Do. Tá crios dubh bainte amach ag Norris ln Tang Soo Do, jú-jiotsú Brasaíleach agus Júdó.
11 Nollaig
Is é an 11 Nollaig an 345ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 346ú lá i mbliain bhisigh. Tá 20 lá fágtha sa bhliain.
Judy Finnigan
Is láithreoir teilifíse Sasanach í Judith Adele Finnigan, a rugadh i Newton Heath, Manchain ar an 16 Bealtaine 1948.
Joe Heaney
Bhain Seosamh Ó hÉanaí nó Joe Éinniú nó Joe Heaney (1 Deireadh Fómhair 1919 - 1 Bealtaine 1984) clú náisiúnta agus idirnáisiúnta amach dó féin de bharr a chuid amhránaíochta ar an sean-nós. Tá cáil na scéalaíochta air freisin.
Saol
Tar éis bunscolaíocht a i Scoil na hAirde bhí sé ar scoláireacht ar feadh 1935-37 i gColáiste Éinde, coláiste ullmhúcháin a bhí go sealadach i mBaile Átha Cliath ag an am. Dúradh leis roimh Cháisc 1937 gan filleadh ar an gcoláiste agus is dóigh le Mac Con Iomaire gur neafais éigin ar nós caitheamh toitíní a bhí i gceist.
Chaith sé tamall ag obair d’fheirmeoir in oirthear na Gaillimhe. I 1947 chuaigh sé go Glaschú mar a raibh uncail leis ag obair. Chaith sé tréimhse ag obair i Sasana sna caogaidí, áit a mbíodh sé, ag casadh sna folk clubs uaireanta. Is i Londain is minice a bhíodh Seosamh ag obair, cé gurbh in Southampton a chaith sé tamall de 1955-58.
Chaith sé seal fada i Meiriceá. I 1965 bhí cuireadh aige chun páirt a ghlacadh san Newport Folk Festival agus sa Philadelphia Folk Festival agus d’éirigh thar cionn leis. Rinne sé imirce go Meiriceá sa bhliain 1966. Ar feadh 14 bliana bhí sé i bhfeighil an ardaitheora i mbloc árasán in Manhattan, Nua-Eabhrac
Mastodon (bogearraí)
Bogearraí foinse oscailte agus saor in aisce is ea Mastodon. Óstálann Mastodon líonraí sóisialta.
Joe Heaney
Saol
Chuaigh sé ag teagasc sna ollscoileanna ansin, ar dtús in Ollscoil Veislíoch in Middletown, Connecticut, agus ina dhiaidh sin in Ollscoil Washington, Seattle, in aois 64 dó.
Mastodon (bogearraí)
Feidhmiú
Cé go bhfuil sé cosúil le Twitter ar bhealaí áirithe, ní hionann cur chuige Mastodon ar chor ar bith. Líonra sóisialta feidearálach díláraithe atá in Mastodon. 'Cearnóg' ollmhór amháin atá in Twitter, ach gréasán 'cearnóga' beaga atá in Mastodon.
Joe Heaney
Saol
Bronnadh an National Heritage Award for Excellence in Folk Arts air i mí Iúil 1982, an gradam is airde i Meiriceá d'ealaíontóir tíre.
Brick Like Me
Craoladh an fichiú heipeasóid, "Brick Like Me", den cúigiú sraith is fiche The Simpsons ar an 4 Bealtaine 2014. Scríobh Brian Kelley an eipeasóid seo. D'fhéach 4.39 milliún duine ar an eipeasóid.
Joe Heaney
Saol
Trom ar an tobac, bhí eimfiséime ag cur as do agus ansin tháinig an fliú air i mí Márta 1984. D'éag sé i Seattle ar Lá Bealtaine 1984.
Amhránaíocht
Bhuaigh Ó hÉanaí an chéad duais ar amhránaíocht ar an sean-nós ag Oireachtas 1942. Thaifead Séamus Ennis agus Alan Lomax amhráin dá chuid an bhliain sin.
Mastodon (bogearraí)
Feidhmiú
Tá Mastodon.ie ar cheann de na cearnóga sin, ach tá lear mór freastalaithe (nó ‘áscanna’, sin an téarma oifigiúil) eile sa chruinne chónaidhmeach darb ainm Mastodon: cuid acu réigiúnda, cuid acu dírithe ar réimse saoil nó ar theanga ar leith.
Is féidir le duine cuntas a chruthú ar cheann de na freastalaithe sin agus páirt a ghlacadh tríd an gcuntas sin i gcomhráite ar fhreastalaithe eile, leis.
Murab ionann is Twitter, níl algartam uilechumhachtach i gceannas ar Mastodon. Is é an t-úsáideoir agus an t-úsáideoir amháin a chuireann an amlíne i dtoll a chéile. Níl fógraí ann; ar Mastodon, breathnaítear go hamhrasach ar aon rud a mbíonn blas na fógraíochta nó na brandála pearsanta le brath air. Gach rud leis an rud eile, tá an pobal níos cairdiúla i gcomparáid le Twitter.
Tugtar ‘tútanna’ ar tvuíteanna ar Mastodon.
Stair
Ó cheannaigh Elon Musk Twitter i mí Dheireadh Fómhair 2022, tá na céadta míle duine ar fud an domhain tar éis bailiú leo go Mastodon.
Gaeilge ar Mastodon.ie
Tá pobal bríomhar Gaeilge ar Mastodon.ie cheana féin. Ach tá cuid mhór de na meáin (seachas TG4), de na foilsitheoirí agus de na heagraíochtaí in easnamh.
Brno
Is cathair lonnaithe i ndeisceart na Moráive, Poblacht na Seice í Brno. Tá sí suite ag cumar an dá abhainn Svitava agus Svratka agus beagnach 400,000 daoine ina gcónaí ann. Tá roinnt udaráis poiblí agus cúirt lonnaithe ann chomh maith le hollscoileanna agus scoileanna ardoideachais. Is iad an caisleán Špilberk agus an Ardeaglais Peadar 's Pól na foirgneamh is tábhachtaí. Chomh maith leis an seanchathair agus sean foirgneamh suimiúla tá Villa feidhmiúlach Tugendhat ann agus é ar liosta UNESCO Láithreán Oidhreachta Domhanda.
Mostyn
53.3125°N, -3.2663°W
Baile i Sir y Fflint, an Bhreatain Bheag, is ea Mostyn, 203.8 km ó Caerdydd agus 293 ó Londain. Tá daonra 1,769 ann, agus tá 322 (18.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Burton upon Trent
Is baile suite i Staffordshire é Burton upon Trent.
Droichead an Athar Maitiú
Is droichead suite i mBaile Átha Cliath é Droichead an Athar Maitiú, a cheanglaíonn Cé na gCeannaithe taobh theas den Life le Sráid an Teampaill agus na céanna ó thuaidh.
Cill Chomáin (idirdhealú)
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cill Chomáin air:
Droichead an Athar Maitiú
Stair
Glactar leis go bhfuil an droichead gar don "áth cliath" as a bhfuil Baile Átha Cliath ainmnithe. Crosaire bunaidh thar na Life atá ann.
Ba ag casadh an chéad mílaoise (timpeall na bliana 1014) a tógadh an chéad droichead trasna na Life. B'fhéidir gur Droichead Dubhghall a ainm i dtús báire. B'as adhmad a tógadh an droichead agus atógadh é roinnt uaireanta sa Mheánaois anuas go teacht na Normannach.
Droichead Broome
Is droichead suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Droichead Broome.
Fulgencio Batista
Ba uachtarán Chúba (1940-1944) agus deachtóir (1952-1958) é Fulgencio Batista y Zaldívar (16 Eanáir 1901 - 6 Lúnasa 1973). Bhí a réimeas mar dheachtóir fuilteach agus fealltach.
Réabhlóid
clé|mion|252x252px|1950idí Chuir Fidel Castro agus a chomhghleacaithe (Che Guevara san áireamh) feachtas míleata nua in aghaidh an rialtais ar bun ag deireadh 1956. Chuir siad buíon chomhtháite troda nua ar bun i Meicsiceo ar dtús. Bhog siad ansin go dtí sléibhte an Sierra Madre, gar do Santiago de Cuba, suite in oirdheisceart na tíre.
Theith Batista ón oileán ar an 31 Nollaig 1958. Ghlac Castro seilbh ar Havana an lá dár gcionn, ar 1 Eanáir 1959.
Calabrú
deas|150px|thumb|Calabrú Fíorú is ceartú scála tomhais trí chomparáid le scála aitheanta caighdeánach, nó turgnaimh. Mar shampla, is féidir scála teirmiméadair a sheiceáil tríd an teirmiméadar a chur i gcoinníollacha caighdeánacha, cosúil le leáphointe oighir (uisce), 0 °C, is fiuchphointe uisce, 100 °C. Úsáidtear an téarma céanna nuair a chuirtear na pointí tomhais ar scála bán. Próiseas bunúsach don eolaíocht chun gur féidir tomhais chruinne iontaofa a dhéanamh.
Donnchadh Mac Cárthaigh, 1ú Tiarna Chlann Chartaigh
Ba shaighdiúir, agus polaiteoir Éireannach é Donnchadh Mac Cárthaigh, 1ú Tiarna Chlann Chartaigh ( 1594–1665 ). Tháinig sé i gcomharbacht ar an 2ú Bíocunta Múscraí sa bhliain 1641. D' éirigh sé amach in aghaidh an rialtais, ag éileamh saoirse creidimh mar Chaitliceach agus ag cosaint cearta na n-uaisle Gaelacha i Comhdháil Chaitliceach na hÉireann. Níos déanaí, thacaigh sé leis an Rí i gcoinne a naimhde Parlaiminte le linn an concas Chromail ar Éirinn, cuid de Cogaí na dTrí Ríochta, ar a dtugtar freisin Cogadh Cathartha na Breataine.
Shuigh sé i dTeach na gComóntach i bparlaimintí na hÉireann 1634 -1635 agus 1640 -1649, áit ar chuir sé i gcoinne Strafford, príomhghobharnóir tiarnúil an rí Séarlas I. Sa bhliain 1641 bhí baint aige le bás Strafford. Chuaigh sé i bpáirt le éirí amach na hÉireann 1641 nuair a shroich sé a eastáit i gCúige Mumhan. Throid sé leis an rialtas ag Léigear Luimnigh (1642) agus Cath Lios Cearúill. Chuaigh sé i bpáirt le Caitlicigh na Comhdhála agus shuigh sé ar a gComhairle Uachtarach. Bhí sé i gceannas ar pháirtí síochána na Comhdhála a a bhí i gcoinne na faicsin cléireachais faoi cheannas Rinuccini, nuinteas an Phápa. Throid sé i gCogadh na hAon Bhliana Déag, agus é i gceannas ar na coisithe ag Cath na Cloiche Léithe i mí an Mheithimh 1643. Bhí sé i mbun idirbheartaíochta an tsosa cogaidh i Meán Fómhair 1643, agus an tsíocháin i 1646 idir lucht na Comhdhála agus an Rí a idirbheartú. Sa bhliain 1646 bhrú se lucht na Parlaiminte amach as Caisleán Bhun Raithe. Le linn choncas Chromail, chaill sé Cath Chnocán na Claise i 1651 ach lean sé ar aghaidh go dtí 1652, agus é ar cheann de na de na comhraiceoirí deiridh a ghéill. Sa bhliain 1653 le linn an Chomhlathais sheas sé ar a thriail as coireanna cogaidh ach éigiontaíodh é. Agus é ar deoraíocht ar an mór-roinn, chruthaigh Séarlas II ina Thiarna Chlann Chartaigh. Ghnóthaigh sé a chuid tailte ar ais nuair a athchóiríodh an mhonarcacht i 1660.
Breith agus tír thionscnaimh
Rugadh Donnchadh Mac Cárthaigh sa bhliain 1594 i gContae Chorcaí, is dócha i gCaisleán na Blarnan nó i gCaisleán Mhaigh Chromtha, áit chónaithe a thuismitheoirí. Ba é an dara mac ba shine a mhair a bhí ag Cormac óg Mac Cárthaigh (nó Sir Charles MacCarthy sa Bhéarla) agus a chéad bhean Margaret O'Brien. Sir Charles MacCarthy a bhí an teideal an 16ú Tiarna Múscraí ag a seanathair athartha, Cormac MacDermot MacCarthy, ba leis an talamh shinsearach a chlúdaigh codanna móra de lár Chontae Chorcaí. Ba iad muintir a athar muintir Mhúscraí, ríshliocht Ghaelach a tháinig chun cinn ón ghinealach Mhic Cárthaigh Mhóir sa 14ú haois nuair a fuair mac níos óige Múscraí mar apanage.
Ba í máthair Dhonnchaidh an iníon ba shine ag Donnchadh Ua Bhriain, 4ú Iarla Thuamhan. Ainmníodh Donnchadh don seanathair seo (ní raibh  Donnchadh eile i ríshliocht Mhic Cárthaigh Mhúscraí). Síolraigh sí ó na huaisle Ghaelach Uí Bhriain, de shliocht Bhrian Bóramha, ardrí na hÉireann san Mheánaois.
4 Lúnasa
Is é an 4 Lúnasa an 216ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 217ú lá i mbliain bhisigh. Tá 149 lá fágtha sa bhliain.
Seanad Éireann
deas|300px|thumb|Seomra an tSeanaid i d[[Teach Laighean.]] Is é Seanad Éireann Teach Uachtarach an Oireachtais, is é sin, Parlaimint na hÉireann. Tá an dá theach lonnaithe i dTeach Laighean. Tugtar seanadóirí ar bhaill an tSeanaid.
Ballraíocht
De réir an bhunreachta, is gá go dtarlaíonn an toghchán do Sheanad Éireann laistigh de 90 lá ó thoghchán Dála. Tá seasca ball sa Seanad:
Crómáit dé-treas-búitile
Alcocsaíd, leis an bhfoirmle [(CH3)3CO]2CrO2, is ea crómáit dé-treas-búitile. Ullmhaítear í trí t-bútánól a chóireáil le hainhidríd crómaí. Cruthaíonn sí criostail dhearga ag teochtaí faoi bhun –5 ° C, agus leáíonn sí chun ola dhearg a thabhairt. Tá spéis bhunúsach ag an gcoimpléasc, atá diamaighnéadach, mar mhúnla do na hidirmheánaigh in ocsaídiúcháin alcóil ag cróimiam (VI). Tá an coimpléasc seo seasmhach toisc mar t-ghrúpa bhúitile, níl béite-hidriginí aige. Tá geoiméadracht theitrihéidreach ag an coimpléasc seo agus a analógacha, mar a léirigh criostalagrafaíocht x-ghathach dá analógacha.
Seanad Éireann
Cathaoirleach
Is é an oifigeach ceannais don Seanad ná an "Cathaoirleach" (as "cathaoir"). Is ball don Coimisiún na hUachtaránachta ná an Cathaoirleach nuair a bhíonn an t-Uachtarán na hÉireann faoi éagumas, no nuair a bhíonn an post folamh.
Monsún
mion|míniú iontach de chuid [[NASA]] mion|an monsún sna S-A Séasúr fearthainne an tsamhraidh, san Aigéan Indiach go háirithe, is ea an monsún, agus gaoth a shéideann aniar aneas sa samhradh agus anoir aduaidh sa gheimhreadh de ghnáth. mion|[[Damba Bhatsa le linn an mhonsúin]]
Seanad Éireann
Rollaí gairmiúla
De réir an Bunreacht is an Seanad Electoral (Panel Members) Act, 1947, tá cúig liostaí no Rolla Gairmiúla d'iarrthóirí. Is iad ná an Rolla Riaracháin, an Rolla Talmhaíochta, an Rolla Saíochta agus Oideachais, an Rolla Tionscail Agus Tráchtála agus an Rolla Oibreachais
Monsún
Aeráid
Faightear a leithéid i réigiúin thrópaiceacha, san Áise go príomha. I gcás monsúin na hÁise, mar thoradh ar théamh mhais ollmhór na tíre sa samhradh, laghdaítear brú an atmaisféir os cionn na hilchríche. Súitear aer tais isteach ó na haigéin (an monsún aniar aneas), agus titeann an bháisteach.
Cheadle, Staffordshire
Is baile suite i Staffordshire é Cheadle.
Monsún
Aeráid
Sa bhfómhar is lú an chontrárthacht idir tír is aigéan, agus cúlaítear na réigiúin ardbhrú is ísealbhrú. Ansin séideann gaotha fuara tirime anuas ó na Himiléithe (an monsún anoir aduaidh), ag leanúint go dtí an t-earrach.
Y Mwynglawdd
53.0582°N, -3.0867°W
Baile i Wrecsam, an Bhreatain Bheag, is ea Y Mwynglawdd, 175.5 km ó Caerdydd agus 265 ó Londain. Tá daonra 1,569 ann, agus tá 290 (18.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Tess Daly
Is láithreoir teilifíse Sasanach é Helen Elizabeth "Tess" Daly, a rugadh i Stockport, Cheshire ar an 29 Márta 1969. Is láithreoir Strictly Come Dancing í.
Cannock
Is baile suite i Staffordshire é Cannock.
Malestroit
Is común i roinn Morbihan sa Bhriotáin í Malastred nó Malestroit (de ghnáth). Tá an baile ar Abhainn Oust agus cuid de chanáil Naoned-Brest. Tá roinnt tithe déanta as adhmad ann.
Liosta na n-eistear
Sa cheimic, is comhdhúil cheimiceach é eistear a dhíorthaítear ó aigéad (orgánach nó neamhorgánach) ina gcuirtear grúpa –O- ailcile (alcaileach) in ionad grúpa amháin -OH (hiodrocsa). De ghnáth, díorthaítear eistir ó imoibriú malartaithe d’ aigéad carbocsaileach agus alcól. Is eistir thábhachtacha sa bhitheolaíocht iad na glicrídí, ar eistir d’aigéid shailleacha gliocróil iad, toisc go bhfuil siad ar cheann de na príomh-aicmí lipidí, agus gurb iad an chuid is mó de shaillte ainmhithe agus olaí glasraí iad. Úsáidtear eistir a bhfuil meáchan móilíneach íseal acu go coitianta mar cumhráin agus tá siad le fáil in olaí eisintiúla agus bhfearamóin. Cruthaíonn foiseistir cnámh droma na móilíní ADN. Tá eistir níotráite, mar shampla nítriglicrín, ar eolas mar gheall ar a n-airíonna pléascacha, cé gur plaistigh thábhachtacha iad poileistir, lemonaiméirí ceangailte ag páirteanna d'eistir. Go hiondúil, bíonn boladh milis ag na heistir agus meastar gur tuaslagóirí den scoth iad le haghaidh raon leathan plaisteach, plaisteachán, roisíní, agus laicear. Tá siad ar cheann de na haicmí bithbhealaí sintéiseacha is mó ar an margadh tráchtála.
Liosta de bolaígh eistir
Tá boladh sainiúil cosúil le torthaí ag go leor eistear, agus bíonn go leor acu go nádúrtha i mblátholaí plandaí. Mar thoradh air seo úsáidtear go coitianta iad i mblaistiú agus i gcumhráin shaorga a bhfuil sé mar aidhm acu aithris a dhéanamh na boladh sin.
Tigh Chaille Bhéara
Is láithreán seandálaíochta é Tigh Chaille Bhéara (nó Carn Chúirte Bhaile na Móna) suite i Baile Na Móna Íochtarach, Gaeltacht na nDéise, Phort Láirge, Poblacht na hÉireann. Tuama cúirte (nó carn cúirte) an séadchomhartha seo. Tá sé suite i mBaile na Móna Íochtarach. Rinne T.G.E. Powell an láithreán a thochailt i 1938. Fuair sé cnámha créamtha agus potaireachta. Is dócha gur sa Neoiliteach a tógadh é. Tá tuamaí cúirte annamh i gCúige Mumhan agus tá an sampla seo uathúil i bPort Láirge
Vata
Aonad cumhachta is ea an vata. Mar a chéile é agus ráta déanta na hoibre, is é sin an ráta ídithe fuinnimh ina ghiúil in aghaidh an tsoicind: agus é sin le linn do shruth aon aimpéir amháin a bheith ag rith agus brú aibhléiseach aon volta amháin air. Innealtóir iomráiteach ba ea James Watt (1736 - 1819). Ó Albain ba ea é. Is de a ainmníodh an vata. Rinne sé taighde mór ar innill ghaile.
Pay Pal (sraith Simpsons)
Craoladh an t-aonú heipeasóid is fiche, "Pay Pal", den cúigiú sraith is fiche The Simpsons ar an 11 Bealtaine 2014. Scríobh David H. Steinberg an eipeasóid seo. D'fhéach 3.66 milliún duine ar an eipeasóid.
Callas
deas|250px|thumb|Callas Réigiún áitiúil den chraiceann ina bhfuil an ciseal eipideirmeach tiubhaithe mar thoradh ar thráma leanúnach fisiciúil. Tugtar creagán ar challas ar aghaidh na láimhe, agus bonnbhualadh nó bonnleac ar challas ar bhonn na coise. Tugtar callas ar fhíochán a fhoirmíonn i ndeisiú cnáimhe briste freisin. Cruthaítear loingeán snáithíneach is loingeán gloineata chun foircinn bhriste na cnáimhe a shéalú is a nascadh le chéile, agus tugtar callas neamhbhuan air sin. De réir a chéile fásann cnámh aibí ina ionad, agus tugtar callas buan air sin.
Bliain Idirnáisiúnta na Geoifisice
Bliain Idirnáisiúnta na Geoifisice: Ba í Bliain Idirnáisiúnta na Geoifisice, a mhair ní b'fhaide ná bliain (ón chéad lá de Mhí Iúil 1957 go dtí an t-aonú lá déag is fiche de Mhí na Nollag 1958), an tionscadal comhoibrithe ba mhó riamh i stair na heolaíochta. Bhí seacht dtír is trí scór ar fad páirteach san fhiontar seo, agus iad ag comhchruinniú a gcuid cumais leis na príomhábhair staidéir seo leanas a thaighde:
Is iomaí gléas úr teicneolaíochta a cuireadh in úsáid an chéad uair in obair na heolaíochta le linn Bhliain Idirnáisiúnta na Geoifisice: an radar, na roicéid, an leictreonaic ardfhorbartha, agus fiú an chéad dá shatailít dhaondéanta, mar atá, Sputnik na Rúiseach agus Vanguard na Meiriceánach. Bhí Vanguard sceidealaithe ón tús an chéad turas spáis a thabhairt le linn Bhliain Idirnáisiúnta na Geoifisice, agus siúd is gur chlis ar an chéad dá iarracht lainseála, scaoileadh an chéad Vanguard chun bealaigh fá dheoidh i Mí na Márta 1958.
Myddfai
51.9553°N, -3.7868°W
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Myddfai, 67.6 km ó Caerdydd agus 257 ó Londain. Tá daonra 394 ann, agus tá 196 (49.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Philip Cummings
Is scríbhneoir é Philip Cummings (rugadh 1964).
Droichead na Comhdhála
Is droichead suite ar an Life i mBaile Átha Cliath é Droichead na Comhdhála (ainm oifigiúil ) nó Droichead Bhutt mar a thugtar chomh maith air. Ceanglaíonn an droichead Cé Sheoirse ó dheas le Plás Beresford agus na céanna ó thuaidh.
Bernard Katz
Bithfhisicí a rugadh i Leipzig na Gearmáine ab ea Bernard Katz (26 Márta 1911 – 20 Aibreán 2003). D'oibrigh sé sa Bhreatain an chuid is mó dá shaolré.
Rinne sé taighde bunúsach ar sheoladh comharthaí leictreacha ar feadh néaróg, agus saghas is feidhmiú na néaratharchuradóirí ag teirminéil néaróg.
Scríobh sé dhá leabhar cháiliúla, Electrical Excitation of Nerve (Spreagadh Leictreach Néaróg, 1939) agus The Release of Neural Transmitter Substances (Fuascailt Néaratharchuradóirí, 1969). Le Ulf von Euler is Julius Axelrod, bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1970 as a thaighde.
Eccleshall
Is baile suite i Staffordshire é Eccleshall.
Mynachlog-ddu
51.9406°N, -4.7047°W
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Mynachlog-ddu, 117.2 km ó Caerdydd agus 319 ó Londain. Tá daonra 484 ann, agus tá 204 (42.1%) in ann Breatnais a labhairt.
Edward Moss
Ba aisteoir Meiriceánach é Edward Moss, a rugadh sa bhliain 1977.
Lá Fhéile Pádraig
Pádraig
Is é Naomh Pádraig a thug an Chríostaíocht go hÉirinn. Nuair a bhí Pádraic ina bhuachaill óg, fuadaíodh é óna bhaile dúchais sa mBreatain Bheag agus tugadh anall go hÉirinn é, áit ar chaith sé blianta ag sclábhaíocht, agus é ag tabhairt aire do thréad caorach agus muc ar Shliabh Mis i gContae Aontroma. Oíche amháin bhí brionglóid aige faoi phobal na hÉireann agus gur cheart dó dul ina measc agus a chreideamh a chraobhscaoileadh. thumb|220x220px|Lá Fhéile Pádraig i [[Buenos Aires.|clé]]thumb|222x222px|Lá Fhéile Pádraig i [[Chicago, Illinois|Chicago; an abhainn ruaimnithe le dath glas.|clé]]Chuaigh Pádraic ar bhord loinge agus sheol sé ar ais abhaile. Nuair a bhí sé urnaithe ina shagart, bhí brionglóid eile aige ina bhfaca sé muintir na hÉireann ag glaoch ar ais air chun an Chríostaíocht a chraobhscaoileadh ann. Chaith Pádraic 40 lá agus oíche ag troscadh agus ag tréanas ar Cruach Phádraig gar don áit ina bhfuil Cathair na Mart i gContae Mhaigh Eo inniu.
Ceiliúradh
Déantar ceiliúradh ar Phádraig aon áit ar fud an domhain ina mbailíonn na hÉireannaigh le chéile. Ar na hócáidí is mó, áirítear an ceann i Nua-Eabhrac, ina mbíonn paráid ollmhór chuile bhliain ó Ardeaglais Naomh Pádraig suas an 5ú Ascaill, agus an ceann i  mBaile Átha Cliath.
Stair
Ar 17 Márta 1601, tharla an chéad pharáid a bhfuil tuairisc againn uirthi in onóir na Féile Pádraig,  san áit ar a dtugtar “Naomh Agaistín” anois in Florida. Léirítear sna tuarascálacha gur shocraigh biocáire Éireannach, Ricardo Artur, an mórshiúl san iarchoilíneacht de chuid na Spáinne.
Breis agus céad bliain ina dhiaidh sin, d’eagraigh saighdiúirí Éireannacha in Arm na Breataine máirseáil i mBostún sa bhliain 1737.
Sa naoú haois déag tháinig méadú mór ar an líon inimirceach Éireannach sna Stáit Aontaithe agus leis sin d’éirigh na paráidí ní b'fhorleithne. Inniu, déantar Lá Fhéile Pádraig a cheiliúradh i níos mó tíortha ná aon fhéile náisiúnta eile.
Calbás (féithleog)
thumb|Lagenaria siceraria var peregrina
Féithleog dreaptha nó reatha atá dúchasach do réigiúin theo sa Seandomhan, le bláthanna bána is torthaí adhmadacha i bhfoirm buidéil. Tugtar an buidéal mealbhacháin air freisin. Ba é foinse na soitheach is luaithe é, agus baintear an fheidhm seo as fós.
Droichead Classon
Is droichead suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Droichead Classon.
Hayley Nolan
Is imreoir sacair í Hayley Nolan a imríonn go gairmiúil d'fhoireann sacair ban na hÉireann. Rugadh Hayley ar an 7ú lá de Mhí an Mhárta 1997 i gContae Chill Dara.
The Yellow Badge of Cowardge
Craoladh an dara heipeasóid is fiche, "The Yellow Badge of Cowardge", den cúigiú sraith is fiche The Simpsons ar an 18 Bealtaine 2014. Scríobh Billy Kimball agus Ian Maxtone-Graham an eipeasóid seo. D'fhéach 3.28 milliún duine ar an eipeasóid.
Nuadha (ainm)
Ainm Gaelach is ea Nuadha (Núadu, Nuadat, Nuada), ag roinnt pearsana i miotaseolaíocht agus stair na nGael. Is é seanbhrí leis an ainm b'fhéidir ná déantóir scamaill, ach as Meán-Ghaeilge, laoch, gaiscíoch.
John Kay
Ceapadóir a saolaíodh gar do Bury Shasana ab ea John Kay (16 Iúil 1704 - 1779). Agus é i bhfeighil muileann cadáis a athar, d'fheabhsaigh sé an t-innealra, agus i 1733 fuair paitinn ar an eitspól, an fhionnachtain is tábhachtaí i stair an innealra fíodóireachta, b'fhéidir. Ghlac na fíodóirí leis an bhforbairt go fonnmhar, ach ní raibh fonn orthu dleachtaí an cheapadóra a íoc. D'ionsaigh slua fíodóirí a theach, mar gheall ar an mbagairt dá slí bheatha óna fhionnachtain. Theith sé don Fhrainc, áit a bhfuair bás ina bhochtán.
Vitimín
mion|Struchtúr, vitimín E Is substaint orgánach é an vitimín nach mbíonn ach rian de i ngnáthbhianna. Bíonn vitimíní riachtanach le haghaidh na meitibileachta. Mura mbíonn vitimíní sa bhia againn tagann aicídí easpa ar dhaoine, amhail racaíteas, agus beri-beri. Leis an taighde is déanaí áfach is fearr go mór an tuiscint atá anois ag daoine ar iarmhairtí na vitimíní. Tuigtear anois gur mór i gceist na rianchomhdhúile seo maidir le sláinte agus le folláine gach uile ball agus gach uile chille sa cholainn. Is é mar atá go gcuireann siad le sláinte gach uile bhaill den cholainn. Aicídí áirithe de chuid na seanaoise - an ailse, aicídí an chroí, piochánacht na gcámh, laige sa chóras imdhíonachta, meathlú na néaróg - is mór an cuidiú iad na vitimíní chun iad sin a mhoilliú agus a chloí.
Mar shampla, vitimín E, vitimín C, agus an bhéite-charaitéin, súnn siad saorfhréamhacha a dhéanfadh díobháil do na crómasóim. Cosaint is ea na vitimíní ar an tslí sin i gcoinne ailse agus i gcoinne éalang ó bhroinn. Cuidíonn na vitimíní céanna leis an artairiscléaróis a chloí.
Is ceann de na vitimíní B é an t-aigéad fólach. Neartaíonn sé seo na crómasóim, rud a chuireann i gcoinne na hailse agus na n-éalang ó bhroinn chomh maith.
Cuidíonn vitimín E le feabhas a chur ar an gcóras imdhíonachta ag seandaoine. Cnámha na mná tar éis an tsosa míostraithe - is gnách go gcailleann siad cailciam. Ach cuireann vitimín K moill leis an gcailleadh sini. De réir mar a dhéantar dul chun cinn ar an taighde seo, bí cinnte de go léireofar gur leithne i bhfad ionad na vitimíní sa chothú ná a measadh go dtí seo. Tá gá ag óg agus aosta le vitimíní.
Mar sin féin ní hé do leas a dhéanfá dá rithfeá amach chun piollairí vitimíní a fháil duit féin. Cuir i gcás vitimín A agus vitimín D - in-tuaslagtha i saill a bhíonn siad. An iomarca díobh, bíonn siad tocscaineach. Lena chois sin bíonn vitimíní le fáil go flúirseach i nglasraí agus i dtorthaí, i bhfeoil thrua agus in iasc. Má bhíonn do chothrom den bhia ceart á fháil agat, ní bheidh easpa vitimíní ort.
Nanhyfer
52.0243°N, -4.7945°W
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Nanhyfer, 126.8 km ó Caerdydd agus 326 ó Londain. Tá daonra 839 ann, agus tá 417 (49.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Cath Cambrai (1917)
mion|clé|299x299px|Tanc "Hilda", cathlán H, 6 Nollaig 1917 Bhí Cath Cambrai (Béarla: Battle of Cambrai) ar na cathanna is tábhachtaí agus  i rith an Chéad Chogaidh Dhomhanda. Maraíodh níos mó ná 100,000 duine in aice leis an baile Cambrai sa Fhrainc.
Thosaigh an cath ar an 20 Samhain 1917, agus lean sé ar aghaidh go 7 Nollaig na bliana sin.
Ross Kemp
Is aisteoir Sasanach é Ross Kemp (a rugadh ar an 21 Iúil 1964).
Saor-raoin
mion|[[Domhnach an Eich (Donaghanie), Contae Thír Eoghain ]] Ar fheirmeacha saor-raoin, ligtear d’ainmhithe am a chaitheamh amuigh faoin aer. Díoltar uibheacha, feoil, agus táirgí déiríochta saor-raoin i siopaí agus ollmhargaí ar fud na tíre. Cuirtear an lipéad saor-raoin orthu nuair ó fheirmeacha saor-raoin a thagann siad. mion|[[Muc|muca saor-raoin]] Mar shampla, tá cead ag sicíní saor-raoin siúl agus scríobadh lasmuigh sa chré ar fheirmeacha saor-raoin. Coinnítear sicíní nach bhfuil saor-raoin istigh mar beirtear níos mó uibheacha díobh ansin. Is iad na feirmeacha seo na cinn is coitianta in Éirinn mar gheall ar an éileamh mór ar fheoil agus uibheacha. Bíonn na feirmeacha saor-raoin níos lú. Mar gheall ar sin, bíonn feoil agus uibheacha saor-raoin níos costasaí. Bíonn caighdeán sláinteachais agus cúram imshaoil ag an dá shaghas feirmeacha in Éirinn.
Crescentia
Géineas de shé speiceas is ea Crescentia. Is crann síorghlas é a fhásann 12 m ar airde, dúchasach do Mheiriceá trópaiceach. Na duilleoga lansa-chruthacha i gcrobhaingí, na bláthanna clogchruthacha iompartha go díreach ar an stoc is na géaga. Caor adhmadach an toradh, 30 cm ar fhad nó níos mó, fleasc-chruthach, a úsáidtear mar shoitheach.
Úsáidí
Is é an laíon torthaí a úsáidtear go traidisiúnta le haghaidh fadhbanna riospráide. Is féidir an bhlaosc chrua a úsáid i gcomhair gabhdán, scúp, cupán srl.
Vicipeid:Boscaí sonraí
Seo ghearrliosta Boscaí Sonraí, nó 'infobox';
Nancwnlle
52.2062°N, -4.0833°W
Baile i Ceredigion, an Bhreatain Bheag, is ea Nancwnlle, 102 km ó Caerdydd agus 283 ó Londain. Tá daonra 780 ann, agus tá 352 (45.1%) in ann Breatnais a labhairt.
Tuama Baile an Dodaigh
Is tuama ursanach suite i gContae Phort Láirge é Baile an Dodaigh (Béarla: Ballindud portal tomb). Tógadh san aois Neoiliteach é. Níl tochailt déanta ag seandálaithe an tuama.
Droichead Cuimhneacháin an Talbóidigh
Is droichead suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Droichead Cuimhneacháin an Talbóidigh.
Tugadh ainm air in ómós do Matt Talbot.
Seanad na Róimhe
Is éard atá i gceist le Seanad na Róimhe (Laidin: Senatus Romanus) ná an tionól rialaithe agus comhairleach de chuid na huasaicme i ré na sean-Róimhe. Bhí an Seanad ar cheann de na húdaráis ba sheasmhaí i stair na Róimhe. Bhí sé ann ó chéad laethanta na cathrach anuas, agus tháinig sé slán as treascairt na ríthe sa bhliain 509 RC, titim na Poblachta Rómhánaí san 1ú haois RC, deighilt na hImpireachta sa bhliain 395, cliseadh na hImpireachta Thiar sa bhliain 476, agus rialú barbarach na Róimhe sna 5ú, 6ú agus 7ú aois. mion|clé|300px|Seanad na Róimhe
9 Samhain
Is é an 9 Samhain an 313ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 314ú lá i mbliain bhisigh. Tá 52 lá fágtha sa bhliain.
Henry Hobson Richardson
Ailtire a rugadh i bPriestley Plantation, Paróiste St. James, Louisiana ab ea Henry Hobson Richardson (29 Meán Fómhair 1838 – 27 Aibreán 1886). Thosaigh sé athbheochan Rómhánúil sna Stáit Aontaithe, agus mar thoradh tháinig stíl ailtireachta oirirc Mheiriceánach chun cinn. Dhear sé eaglaisí—Eaglais na Tríonóide i mBostún (1872–1877), mar shampla—Foirgnimh Chontae Allegheny i bPittsburgh (1884–1888), agus na hallaí cónaithe in Ollscoil Harvard (1879–1884). Áirítear é, in éineacht le Louis Sullivan agus Frank Lloyd Wright, mar dhuine de "Thríonóid Ailtireachta na Stát Aontaithe". Fuair sé bás in Brookline, Massachusetts.
Naisc Sheachtracha
Naisc a bhaineann le H. H. Richardson
Pedro Álvares Cabral
B'é Pedro Álvares Cabral (timpeall 1467 - 1520), an chéad Eorpach a tháinig i dtír sa Bhrasaíl sa mbliain 1500. Bhí sé i bhfeidhmeannas na Portaingéile.
Luthshaol
Creidtear gur rugadh Cabral i mBelmonte, sa Chúige Beira Baixa na Portaingéile. Ba é an tríú mac de'n mhuirín Fernão Cabral (c. 1427-c. 1492), gobharnóir Beira agus Belmonte, agus a bhean chéile Isabel de Gouveia de Queirós (c. 1433-c. 1483, duine de shliochta chéad Rí na Portaingéile, Afonso I), agus fear céile Isabel de Castro, iníon le Fernão de Noronha (sliocht freisin an Rí Afonso I). Is dócha go raibh oiliúint i loingseoireacht agus taithí mar mhairnéalacha ag Cabral, ós rud é gur roghnaigh Rí na Portaingéile Manuel I é chun obair Vasco da Gama a leanúint.
Phillip Schofield
Is láithreoir teilifíse Sasanach é Phillip Bryan Schofield, a rugadh in Oldham, Lancashire ar an 1 Aibreán 1962. clé|mion|2007
Teileascóp Keck
Teileascóp a thóg rialtas Mheiriceá ar bharr shliabh Mauna Kea in Haváí, a bhfuil príomhscáthán de thrastomhas 10 m aige. Tá an scáthán seo déanta as 36 leacán heicseagánach. Nuair a tháinig sé i bhfeidhm i 1992, bhí sé ar an teileascóp optach ba mhó ar Domhan. In úsáid go comhuaineach le spásteileascóp Hubble chun pictiúir i bhfad níos fearr ná riamh a fháil den chruinne agus réaltaí is réaltraí an-fhada amach uainn a íomháú.
Phillip Schofield
Scannal
Bhí gairm iontach aige mar láithreoir teilifíse ar ITV ar feadh 40 bliain ach ba é údar a threascartha féin é faoi dheireadh. D'éirigh sé as ITV nuair a tháinig caidreamh le comhghleacaí, fear óg, chun solais. D'inis sí bréag faoina chaidreamh ar dtús, rud a bhí scannalach i Sasana ag an am.
In agallamh mothúchánach le BBC News ar 2 Meitheamh 2023, dúirt Schofield go raibh “gach rud caillte aige” agus go raibh “a ghairm bheatha thart”. Dúirt sé nach “buachaillí” iad an bheirt agus nach raibh ach cúig nó sé theagmháil rómánsúla acu in achar cúpla mí. Dúirt Schofield, áfach, gur “earráid thromchúiseach a bhí sa scéal”.
Ardaíodh ceisteanna faoin dóigh ar láimhseáil ITV an cás fosta, maidir le cé mhéad eolais a bhí ag ceannairí an chainéil faoin scéal, agus an raibh imscrúdú an chainéil féin fiosritheach go leor.
Robert Coleman Richardson
Fisicí a rugadh i Washington, DC is ea Robert Coleman Richardson (26 Meitheamh 1937 – 19 Feabhra 2013). Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice lena bheirt comhghleacaithe David Lee agus Douglas Osheroff sa bhliain 1996 as forshreabhacht He-3 a fhionnadh go luath sna 1970idí.
Cumarsáid
mion|Cumarsáid Is éard atá sa chumarsáid smaointe, faisnéis nó mothúcháin a chur in iúl. Is féidir a rá gur cuid de bhunús na beatha féin í an chumarsáid agus í ar siúl ag na horgánaigh is simplí amach.
Nannerch
53.2158°N, -3.249°W
Cumarsáid
Tá córas an-chasta cumarsáide in úsáid ag an gcine daonna, cuma más sméideadh beag atá i gceist nó áiseanna aimhréidhe leictreonacha. Ar na saghsanna cumarsáide is mó is dual don aois atá anois ann tá an bholscaireacht agus an fhógraíocht, rudaí ar chuspóir dóibh rud a áitiú ort agus é de chumas acu é a dhéanamh ar chéad bealach, más go híorónta nó go féin-chomhfhiosach féin é.
Nannerch
Baile i Sir y Fflint, an Bhreatain Bheag, is ea Nannerch, 193 km ó Caerdydd agus 285 ó Londain. Tá daonra 487 ann, agus tá 73 (15%) in ann Breatnais a labhairt.
Cumarsáid
Is mór an cúnamh don chumarsáid an cultúr céanna a bheith ag na daoine atá i gceist, cé gur minic ráite é nach féidir an mhíthuiscint a sheachaint sa chás sin féin. Tá dlúthbhaint ag an gcumarsáid leis an staidéar atá déanta ag fealsúna agus ag anailísí cultúrtha ar nádúr na gcomharthaí agus na samhailchomharthaí.
Féach freisin
Meáin chumarsáide na hÉireann
Naomh Colmán
Naomh tábhachtach san Eaglais Chaitliceach ab ea Naomh Colmán nó Colmán mac Léníne (530 – 606).
William FitzGerald (breitheamh)
Dlíodóir agus breitheamh be ea William O'Brien Fitzgerald (4 Eanáir 1906 – 17 Deireadh Fómhair 1974). Príomh-Bhreitheamh na hÉireann ba ea é, 1973/1974. clé|mion|Sean-ghrianghraf de na Ceithre Cúirteanna, Baile Átha Cliath
Saol
Rugadh William Fitzgerald i gCorcaigh i 1906. Cuireadh oideachas air i gColáiste Belvedere, Baile Átha Cliath, agus in Óstaí an Rí.
Glaodh chun an Bharra é sa bhliain 1927 agus chuig an Bharra Laistigh sa bhliain 1944.
Mar chleachtóir, bhí aithne air mar chroscheistitheoir iontach géar agus an-deisbhéalach agus bhí máistreacht aige ar bheartaíocht an tseomra cúirte.
The Wreck of the Relationship
Craoladh an dara heipeasóid, "The Wreck of the Relationship", den séú sraith is fiche The Simpsons ar an 5 Deireadh Fómhair 2014. Scríobh Jeff Westbrook an eipeasóid seo. D'fhéach 4.27 milliún duine ar an eipeasóid.
William FitzGerald (breitheamh)
Saol
Ceapadh é go díreach chun na Cúirte Uachtaraí sa bhliain 1966. Tar éis do Chearbhall Ó Dálaigh dul ar scor, rinneadh Príomh-Bhreitheamh de. Chaith sé tréimhse réasúnta gearr mar Phríomh-Bhreitheamh.
D’éag sé go tobann an 17 Deireadh Fómhair, 1974.
Alec Baldwin
Is aisteoir scannáin, amharclainne agus teilifíse Meiriceánach é Alexander Rae "Alec" Baldwin III (Béarla: Alexander Rae "Alec" Baldwin III; rugadh 3 Aibreán, 1958), buaiteoir trí Ghradam Golden Globe, dhá Ghradam Emmy agus seacht nGradam Screen Actors Guild as a ról sa tsraith 30 Rock. Ainmníodh é le haghaidh Gradaim an Acadaimh don Aisteoir is Fearr ag Tacú le 2003 as a ról sa scannán "Cooler - Feel Vegas".
Droichead Uí Dhonnabháin Rosa
Is droichead suite i mBaile Átha Cliath é Droichead Uí Dhonnabháin Rosa. Ceanglaionn an droichead Sráid an Fhíona agus Cé an Adhmaid ó dheas le Plás na Seansaireachta taobh thuaidh den abhainn.
Loch an Iúir
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Loughanure.jpg|clé|mion|Saolaíodh [[Niall Ó Dónaill|Niall Ó Dónaill i Loch an Iúir sa bhliain 1908.]] Is é baile beag in iarthuaisceart Thír Chonaill in Éirinn é Loch an Iúir (Béarla: Lake of the Yew; Loughanure) Fuaimniú: [lˠɔx.ə ˈɲuːɾʲ].
Droichead Uí Dhonnabháin Rosa
Droichead Richmond a bhíodh air idir na blianta 1816 agus 1923.
Nantglyn
53.1479°N, -3.487°W
Loch an Iúir
Sa bhliain 2011, bhí 337 nduine ina gcónaí sa bhaile, ardú 30 duine (+9.8%) ó 2006. mion|Scoil Loch an Iúir
Nantglyn
Baile i Sir Ddinbych, an Bhreatain Bheag, is ea Nantglyn, 186.6 km ó Caerdydd agus 292 ó Londain. Tá daonra 312 ann, agus tá 130 (41.7%) in ann Breatnais a labhairt.