cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dave Grohl
Nirvana
Ag an am seo, bhí Nirvana ar bhruach clú móir. Le Grohl ar na drumaí, bhí siad ábalta rudaí nua a dhéanamh. Drumadóir gasta agus láidir ab ea e, agus chuir sé fuinneamh nua sna hamhráin agus sa bhanna. Bhí roinnt amhráin nua scríofa ag Cobain, agus bhí siad i bhfad níos láidre le Grohl ar na drumaí. Thosaigh siad ag ullmhú a n-albam nua, leis an léiritheoir Butch Vig i Wisconsin. Fuair siad conradh mór nua le DGC Records, agus san Earrach 1991 chuaigh siad isteach sa stiúideo chun an t-albam nua a dhéanamh. Rinne siad an t-albam i Los Angeles, le Butch Vig. Ar an albam seo, is féidir an éifeacht a bhí ag Grohl ar an mbanna a chloisteáil. Rath mór ab ea é an t-albam Nevermind, agus go tobann bhí Nirvana ar cheann de na bannaí ba mhó ar domhan. Thosaigh siad ag seinm in áiteanna i bhfad níos mó, bhí siad ar an raidió agus an teilifís agus bhí siad ag fáil duaiseanna ó MTV agus daoine mar seo. Tréimhse spraíúil ab ea é dóibh, ach crua agus tuirsiúil chomh maith.
Lean Grohl ar aghaidh ag teacht ar ais go dtí Virginia nuair a bhí aon am saor aige. Ní raibh Nirvana ar an mbóthair i gcónaí, agus bhí tréimhsí ina raibh Cobain tinn. Bhí Grohl ag scríobh amhráin an t-am ar fad, agus rinne sé albam beag le Barrett Jones. Níor mhaith le Grohl na hamhráin a úsáid le Nirvana, agus mar thoradh thug sé an t-ainm Pocketwatch air, agus d'úsáid sé an t-ainm bréige Late!. Ar Phocketwatch, bhí na hamhráin Winnebago a d'úsáid Grohl níos déanaí le Foo Fighters, agus an t-amhrán Marigold a bheadh ar an taobh eile den shingil Nirvana Heart-Shaped Box.
Michigan
Stát i Stáit Aontaithe Mheiriceá is ea Michigan. Is é Lansing an phríomhchathair, ach is é Detroit an chathair is mó atá sa stát. Tá Michigan teorainneach le Indiana, Ohio, Wisconsin, Illinois, agus le Cúige Ontario i gCeanada. Dhá leath-inis atá sa stát, le cóstaí ar Loch Michigan, Loch Huron, Loch Superior agus Loch Erie.Is é Michigan an t-aon stát inar laghdaigh an daonra de réir Dhaonáireamh 2010. Úsáidtear an giorrúchán MI don phost.
Dave Grohl
Nirvana
Chuaigh Nirvana ar fud an domhain tar éis an albam Nevermind, ach bhí giotár ag Grohl i gcónaí. Nuair a d'fhill siad abhaile, chuaigh Grohl ar ais sa stiúideo, le Jones arís. D'úsáid Grohl na hamhráin níos déanaí. Rinne Nirvana a gceirnín nua In Utero, agus scríobh Grohl cúpla rud air. Scríobh sé píosa giotáir san amhrán Scentless Apprentice, agus sheol siad amach an t-amhrán Marigold.
Bhí roinnt rath ag an albam In Utero. Chuaigh Nirvana amach arís ar chamchuairt, agus rinne siad an t-albam MTV Unplugged in New York. Ach bhí stát an bhanna ag éirí go dona. Bhí argóint acu faoi airgead, agus bhí fearg agus imní ar Grohl le mí-úsáideach drugaí Cobain. Bhain Grohl triail as druganna éagsúla ag amanna éigin, ach níor thuig agus níor aontaigh sé le cad a bhí á déanamh ag Cobain. I mí Aibreán 1994, tháinig deireadh an bhanna le féinmharú Chobain.
Michigan
Naisc sheachtracha
mion|225px|clé|Teach solais Little Sable ar bhruach [[Loch Michigan]]
Dave Grohl
Foo Fighters
clé|200px|thumb|Grohl ag seinm leis na Foo Fighters i [[Londain sa bhliain 2006.]] Tar éis bás Chobain, chaill Grohl a shuim i gceol ar feadh tamaill. Phós sé a chailín Jennifer Youngblood. Fuair sé cárta poist ó bhanna eile as Seattle, Seven Year Bitch, banna a chaill ball trí drugaí freisin. Thug siad misneach do Grohl leanúint ar aghaidh. Sheinn sé le Tom Petty and the Heartbreakers, ach ní raibh sé sásta le seo. Roghnaigh sé na hamhráin is fearr a bhí aige, agus chuaigh sé ar ais sa stiúideo le Barret Jones. An toradh a bhí ann ná albam láidir nua. Sheinn Grohl gach uirlis, agus chan sé gach amhrán. Bhí an rud ar fad déanta aige i seachtain. Ar dtús, níor mhaith leis an ainm a chuir ar an albam. Ba mhaith leis teideal a chuir air, Foo Fighters. Cheapfadh daoine gurb banna é, agus bheadh Grohl ábalta a bhfreagairt a fheiceáil gan aon obair a déanamh. Ach bhí a lán suim san albam, agus anois bhí seans nua ag Grohl banna a chur le chéile, agus a bheith ábalta an giotár agus canadh a dhéanamh. Bhuail sé le Nate Mendel agus William Goldsmith, agus tháinig siad isteach sa bhanna nua mar bhí a mbanna Sunny Day Real Estate ag briseadh suas in aon chor. Thaitin an t-albam le Pat Smear freisin, an giotáraí a sheinn le Nirvana sna míonna deireancha. Anois, bhí banna agus albam nua ag Grohl. Sheoladh an t-albam Foo Fighters amach i 1995.
Bhí rath ag an albam nua, agus chuaigh Foo Fighters ar fud an domhain ag seinm. Bhí fhios ag Grohl go mbeadh sé "an drumadóir as Nirvana" i gcónaí, ach lean sé ar aghaidh agus tar éis tamaill ghlacadh é mar cheoltóir ina aonar. Rinne sé amhrán don clár teilifís The X-Files, agus bhí Grohl agus a bhean céile le feiceáil in eipeasóid amháin sa bhliain 1996. Sa bhliain 1997, chruthaigh Grohl ceol nua don scannán Touch. Bhí fadhbanna idir Grohl agus Goldsmith i rith an albam nua, The Colour and the Shape. Cheap Grohl nach raibh obair Goldsmith go maith, agus sheinn sé féin cúpla amhrán arís ar na drumaí. Bhí fearg ar Goldsmith, agus d´fhág sé an bhanna. Sa deireadh, sheinn Grohl ar an chuid is mó den albam. Albam mór ab ea é, agus ráiteas láidir chomh maith. Fuair Grohl colscaradh ag an am céanna. Fuair siad drumadóir nua Taylor Hawkins, a bhí ag seinm ag an am seo le Alanis Morisette. I mí Meán Fómhair, d'fhág Smear an banna agus tháinig Franz Stahl as Scream isteach ina áit. Ní raibh Stahl ábalta a bheith compordach sa bhanna, agus d'fhág sé freisin. Fuair Chris Shifflet an post níos déanaí. D'fhill Grohl abhaile chun an t-albam There is Nothing Left to Lose a dhéanamh sa bhliain 1999. Sheol siad amach an t-albam 1x1 sa bhliain 2002, agus an t-albam dúbailte In Your Honour sa bhliain 2005.
Ceileabost
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Ceileabost.
Don Quixote
Is é Don Cíochótae (teideal iomlán Spáinnise: El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha ("An fear uasal saoithiúil Don Quixote ó La Mancha")) príomhshaothar na litríochta Spáinní.
B'é Miguel de Cervantes a scríobh an t-úrscéal seo. Tháinig an chéad imleabhar amach sa bhliain 1604, agus foilsíodh an dara himleabhar deich mbliana ina dhiaidh sin. clé|mion|nóta bainc, An Spáinn, 1951
Ábhar
clé|mion|le Gustave Doré, 1863 Is é is ábhar don leabhar ná eachtraí Don Quixote, fear simplí a léigh an oiread sin scéalta faoi éachtaí na ridirí fáin is gur chaill sé a chiall, agus gur chinn sé ar dhul le ridireacht é féin, an domhan mór a thaisteal, mná uaisle a chosaint agus troid a chur ar arrachtaigh agus ar bhithiúnaigh.
Is é Sancho Panza a leathbhádóir, fear atá chomh ciallmhar agus atá Don Quixote féin éigiallta, agus é ag baint an-suilt as eachtraí an "ridire" an chuid is mó den am.
Is amadán é Don Quixote agus is breallsún é Sancho Panza ach is iad na daoine is ciallmhaire sa leabhar na daoine a chastar orainn fan na slí: lucht óstán, cailíní aimsire, aoirí caorach, fánaithe triallta an róid, agus muintir a bhaile féin. Tá carachtair an leabhair trí chéile, a bheag nó a mhór, cruálach, brúidiúil, garbh, tútach, tuatach, tuaipliseach, tuaifisceach. clé|mion|Dealbh, Plaza de España, Maidrid
Stíl
"Sórt mistéire ann féin é cáil Don Quixote. Eachtra gan chruth, gan fhoirm, gan stiúir é. Tá an greann ann maol agus leathan agus ar easpa caolchúise. Fág caolú na Spáinnise siar isteach sna haistriúcháin as an áireamh ní bhrisfear tónacha an tsaoil le teann rachtanna gáirí, agus is cuma nó drochshlaipisteáil as scannán de chuid Charlie Chaplin sciar maith de na himeachtaí.
Scríobh Cervantes a shaothar ceann ar aghaidh, gan aon smaoineamh puinn a chaitheamh cá raibh deireadh an aistir; agus maidir leis an rud a dtugtar "struchtúr" go gránna anois air, ní aithneodh sé a leithéid dá dtitfeadh sé anuas mar a bheadh muileann gaoithe ar a cheann go maolbhlagaideach.
Tionchar
Aistríodh Don Quixote láithreach go teangacha na mór-roinne, don Bhéarla in 1612, don Iodáilis in 1622, don Dúitsis in 1657, gan trácht ar leaganacha giorraithe sa Ghearmáinis, sa Rúisis thart faoin am gcéanna.
Téamaí
Baineann Don Quixote leis an aighneas idir an saol réadach agus saol na samhlaíochta; nó leis an tsíorchoimhlint idir an talamh anseo faoinár gcosa, agus an t-idéalachas neamhinsroichte mar bháire amuigh ansin. "Tá sin ann, gan amhras. Ach maireann sé gan buíochas le míniú ar bith mar é."
Maireann sé toisc go bhfuil spleodar ann, mar atá spleodar in Máirtín Ó Cadhain, nó Pádraig Ó Ciobháin. Is de bharr an spleodair sin atá sé ag marcaíocht ar a dhroch-chapall bacach inár measc ó shin i leith.
As Gaeilge
Tá lua ar an leabhar in Eachtra Thaidhg Dhuibh Uí Chróinín san 17ú haois sa Ghaeilge.
D'fhoilsigh an tAthair Peadar Ua Laoghaire leagan giorraithe Gaeilge den leabhar faoin teideal Don Cíochótae, a foilsíodh i dtús na haoise seo caite.
Léigh freisin
Miguel de Cervantes: Don Cíochotae. An tAthair Peadar Ó Laoghaire a d'aistrigh agus a ghiorraigh. Eagarthóir: Gabriel Rosenstock. Cló Thalbóid, Baile Átha Cliath 2001.
500 (uimhir)
Is é 500 an uimhir nádúrtha tar éis 499 agus roimh 501.
Liopard marmarach
Ainmhí is ea an liopard marmarach.
BBC Radio Wales
Is stáisiún raidió é BBC Radio Wales. Is cuid de BBC Wales é agus craolann sé i mBéarla. Craoltar BBC World Service san oíche ar an stáisiún.
593 (uimhir)
Is é 593 an uimhir nádúrtha tar éis 592 agus roimh 594.
Teilifís réaltachta
thumb|[[Bob the Drag Queen, buaiteoir an tséasúir a hocht RuPaul's Drag Race, clár teilifíse réaltachta]] Seánra teilifíse a cláraíonn staideanna ón bhfíorshaol gan script más fíor is ea teilifís réaltachta. Go coitianta, glacann aisteoirí neamhoilte agus gan iomrá páirt i dteilifís réaltachta. Tá teilifís réaltachta chonspóideach. Cáintear teilifís réaltachta mar eagraithe agus a bhfuil script leis. Cáintear cláir áirithe ar nós Keeping Up with the Kardashians mar gheall an t-ábhar; cáintear é mar baoth. Mar sin féin, tá go leor clár teilifíse réaltachta rathúla i measc na léirmheastóirí agus ó thaobh gnó.
The Two Sides Of
Is é The Two Sides Of an dara halbam ó Daniel O'Donnell. Scaoileadh é sa bhliain 1985.
Comhar
Ba é Breandán Ó hEithir t-eagarthóir is mó iomrá, agus i measc na scríbhneoirí aitheanta a bhfuil a shaothar le fail inti, tá Seán Ó Ríordáin, Máirtín Ó Direáin, Máirtín Ó Cadhain, Alan Titley, Tomás Mac Síomóin, Pól Ó Muirí agus Seán Mac Mathúna. Dúradh gur san iris a foilsíodh saothar le beagnach gach scríbhneoir Gaeilge a thuill clú sa 20ú haois.
Foilsíonn Comhar roinnt leabhar freisin. Fáiltíonn an iris roimh scríbhneoirí nua Gaeilge. Comhlacht carthanachta (uimhir 47559) gan scaireanna atá ann.
Stair
Cuireadh an iris ar líne sa bhliain 2017. mion|[[Breandán Ó hEithir]]
LeabhairCOMHAR
Ní gá ach sracfhéachaint a thabhairt ar an Siopa Leabhar ar líne ar an leathanach gréasáin www.iriscomhar.com le feiceáil go bhfuil neart leabhar ar fáil a bhféadfaí úsáid a bhaint astu sa seomra ranga nó leas a bhaint astu chun suim daoine óga a mhúscailt sa léitheoireacht.
Corcaigh, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae Chorcaí é Corcaigh.
Gealbhan
Is éan beag ceol atá dúchasach don Seandomhan é an gealbhan. Is baill d'fhine na Passeridae iad. Tá cuid acu tugtha isteach don Domhan Úr is an Astraláise. Suas le 37 cineál ann. An clúmh donn/liath de ghnáth. Áitríonn sé talamh oscailte is foirgnimh.
555 (uimhir)
Is é 555 an uimhir nádúrtha tar éis 554 agus roimh 556.
Vallúnaigh
deas|250px|thumb|Vallúnach Is grúpa eitneach Eorpach iad na Vallúnaigh. Is í an Fhraincis a bpríomhtheanga.
An Droighneach
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Droighneach.
John Young
mion|clé|John Young i 1965 Spásaire a saolaíodh i San Francisco is ea John Young (24 Meán Fómhair 1930 – 5 Eanáir 2018). D'eitil sé sa spás 6 uair, dhá uair ar chlár Gemini, dhá uair ar chlár Apollo (Apollo 10 is 16, ag siúl ar dhromchla na Gealaí ar an aistear deireanach), agus dhá uair mar cheannasaí ar an tointeálaí spáis, ina measc an chéad eitilt i 1981.
Cellach mac Fáelchair
Rí na nOsraí den Dál Bhirn ba ea Ceallach mac Faolchair (Sean-Ghaeilge Cellach mac Fáelchair nó Cellach Raigni) (bás 735). Faolchair ua Maoil Ódrain (bás 693), iar-rí, ba ea a athair. . Tháinig sé i gcomharbacht ar Ailill mac Fáeláin.
Leamhan liopardach
Is feithid é an leamhan liopardach (Zeuzera biebingeri). Ball d'ord na Lepidoptera atá ann, agus uaireanta áirítear mar fospeiceas de Z. pyrina é.
Cellach mac Fáelchair
Ní fios cathain a tháinig sé i gcoróin. Cú Chearca mac Faoláin (bás 712) ba ea an rí deireanach Osraí luaite sna hannála roimh to Cheallach féin. Sna ríliostaí le fáil sa Leabhar Laighneach ámh tá beirt ríthe idir Cú Chearca agus Ceallach.
Ag an am seo, bhí na hOsraí cuid de ríocht na Mumhan agus san 8ú haois bhíodar go minic i mbun achrainn leis na Laigin. Maraíodh athair Cheallaigh ag tríd ina gcoinne. Sa bhliain 735, throid fir na Mumhan, faoi cheannas Chathail mhic Fhinghin (bás 742), agus na Laighean Cath Bhealach Éile. Maraíodh go leor fir na Mumhan, Ceallach ina measc. '' Is amhlaidh, as suíomh an chatha, go raibh Ceallach an t-ionsaitheoir, ag iarraidh leas a bhaint as an gcoimhlint idir Uí Dúnlainge agus Uí Chinnsealaigh na Laigean.
Tháinig Forbasach mac Ailellai gcomharbacht air. Rinneadh rí Osraí freisin dá mhac Dúnghal (bás 772) in ann trátha, ach tháinig géag eile den rítheaghlach i gceannas níos deireanaí.
Cúige Voronezh
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Voronezh. Is í Voronezh an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1934.
Crios Ama
left|75px Tá Cúige Voronezh suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Aibneacha
Seo iad na príomhaibhneacha:
Na hAonaid Riaracháin
Tá Cúige Voronezh roinnte ina 18 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin Chúige Voronezh.
Stéphane Mallarmé
File Francach ab ea Étienne Mallarmé, nó Stéphane Mallarmé (1842 - 1898) mar is fearr aithne air. Do rugadh é an 18ú lá de Mhárta i bPáras agus do fuair sé bás an 9ú lá de mhí Mheán Fómhair i Valvains. Eisean a chuir tús le hathnuachan ar fhilíocht na Fraince sa dara leath den 19ú haois, rud a dhein sé le dánta ar nós '  sonnet en X ' (1899) agus '  Un coup de dés jamais n'abolira le hasard ' (1897). Tá a thionchar le feiscint fós sa lá atá inniu ann, mar shampla i bhfilíocht Yves Bonnefoy.
Leic Dhobhráin
Baile fearainn agus paróiste sibhialta in iarthar Phort Láirge is ea Leic Dhobhráin nó Leic Uaráin (Béarla: Lickoran). Tá limistéar 311 acra ag an mbaile fearainn (in dhá roinn) agus limistéar 2,410 acra ag an bparóiste sibhialta. Tá an paróiste suite idir Má Dheilge agus Seisceannán ar an teorainnn le Tiobraid Árann. Tá sráidbhaile beag, Sráid an Mhuillin (Béarla: Millstreet), suite sa pharóiste.
Fenerbahçe Spor Kulübü
Is club spóirt ó Iostanbúl sa Tuirc é Fenerbahçe Spor Kulübü. Bunaíodh an club i 1907. Imríonn an fhoireann pheile a cuid cluichí sa staid "Sükrü Saracoglu Stadı" (Waldstadion) (do 50,530) in Iostanbúl. Bhí an staid ina óstach do chluiche ceannais UEFA sa bhliain 2009.
Dorothea Jordan
Ban-aisteoir ab ea Dorothea Jordan (21 Samhain 1761 – 5 Iúil 1816) a bhí ina compánach cáiliúil (cúirtéiseánach nó bean luí) ag an Duke of Clarence, an Rí Liam IV na Ríochta Aontaithe níos déanaí. clé|mion|Mrs. Dorothea Jordan, le John Hoppner
Beatha
Dorothea nó Dorothy / Dora Bland an t-ainm a baisteadh uirthi, agus ba as Port Láirge ó dhúchas í.
Bhí Jordan ina cúirtéiseánach ar feadh 20 bliain. Rugadh deichniúr clainne beo agus neamhdhlisteanach dóibh. Thug na lánúin scannal do mhuintir na tíre uile.
Fuair an diúc réidh léi faoi nuair a phós sé banphrionsa.
D’éag Jordan - agus gan pingin ina póca - ar 5 Iúil 1816 i Saint Cloud sa Fhrainc. Bhain a hiníon is sine airgead di le calaois roimh a bhás.
512 (uimhir)
Is é 512 an uimhir nádúrtha tar éis 511 agus roimh 513.
Ceann Phàdraig
Is baile i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Ceann Phàdraig.
Cúrsaigh
Is barúntacht suite i gContae Chorcaí é Cúrsaigh.
BBC Cymru Wales
Is é BBC Cymru Wales an craoltóir náisiúnta don mBreatain Bheag. Tá sé suite i gCaerdydd.
Storc bán
thumb|Ubh Ciconia ciconia
Is éan feoiliteach é an storc bán (Ciconia ciconia). Is baill d'fhine na Ciconiidae iad.
501 (uimhir)
Is é 501 an uimhir nádúrtha tar éis 500 agus roimh 502.
Maria Edgeworth
B'úrscéalaí bisiúil Angla-Éireannach agus scríbhneoir do pháistí í Maria Edgeworth (1 Eanáir 1767 – 22 Bealtaine 1849). Bhí sí ar dhuine de na chéad scríbhneoirí réalaíocha i litríocht na bpáistí. Phearsa lárnach ba ea í ar fhorbairt an t-úrscéal san Eoraip, ag scríobh úrscéal ar nós Castle Rackrent agus The Absentee. Bhí tuairimí aici i gcúrsaí polaitíocht, oideachais agus bhainistíocht eastáit, agus bhíodh sí i dteagmháil le roinnt príomhscríbhneoirí an lae i litríocht agus eacnamaíocht, An Ridire Walter Scott agus David Ricardo san áireamh.
Saol Óige
Rugadh Maria Edgeworth i mBlack Bourton, Oxfordshire, Sasana i 1767. Ba í an dara páiste de Richard Lovell Edgeworth (22 páiste a bhí aige le ceithre bhean chéile) agus Anna Maria Edgeworth (née Elers). Aintín an fealsamh Francis Ysidro Edgeworth ba ea Maria. Chaith sí a saol óige i dteaghlach a máthair i Sasana, go dtí gur chailleadh a máthair nuair a bhí Maria cúig bliana d'aois. Nuair a phósadh a athair arís, le Honora Sneyd i 1773, bhog sí leis go dtí a eastát i Meathas Troim (i mBéarla tugtar Mostrim nó Edgeworthstown ar an mbaile inniu), i Chontae an Longfoirt, Éireann.
Nuair a d'éirigh Honora tinn i 1777, chuireadh Maria chuig Scoil Bean Lattafière i Derby. Fuair Honora bás i 1780 agus ina dhiaidh sin, pósadh an tUasal Edgeworth deirfiúr Honora, Elizabeth. Bhíothas anuas ar dhaoine é seo a dhéanamh, agus bhí sé in aghaidh an dlí ó 1833 go dtí gur rith an tAcht Pósadh Deirfiúr a Bhean Chéile Básaithe 1907. D'aistrigh Maria go dtí Scoil Bean Devis i Londain. I 1781 agus i 14 bliana d'aois, d'fhill sí abhaile agus a radharc beagnach chaillte ó ionfhabhtú súile. Thug sí aire do roinnt siblín níos óige sa teaghlach agus thug a athair ceachtanna di sa bhaile i gcúrsaí dlí, eacnamaíocht na hÉireann, polaitíocht na hÉireann, eolaíocht, agus litríocht. Thosaigh sí ag scríobh litir anonn is anáil d'fhir léannta, go príomha baill an Cumann Gealaí, agus lean sí ar aghaidh mar seo ar feadh a saol.
Thosaigh sí ag obair mar chúntóir a athair agus é ina bhainisteoir ar Eastát Edgeworth. Thit an t-eastát as a chéile agus an teaghlach imithe ó 1777-1782. D'fhan sí anseo ina cónaí agus ag scríobh, ar feadh a saol. Thosaigh Maria agus a athair comhfhreagras acadúil buan. Dúirt daoine gur Maria an duine níos cliste an bheirt. Bhí teaghlach sínte, searbhóntaí, agus tionóntaí i gcónaí i Meathas Troim. Bhreathnaigh sí agus scríobh sí cuntas ar eolas an saol gnáthúil mhuintir na hÉireann. Níos déanaí, úsáid sí é san úrscéalaí faoin saol in Éirinn. Bhuail sí leis an uasaicme Angla-Éireannacha, go háirithe Kitty Pakenham (níos déanaí, bhean chéile Arthur Wellesley, 1ú Diúc Wellington), An Bhantiarna Moira, agus a aintín Margaret Ruxton as An Caisleán Dubh, Contae na Mí. Thug Margaret úrscéalaí di a scríobh Ann Radcliffe agus William Godwin, agus chothaigh í a chuid scríbhneoireacht.
Taisteal
I 1798 pósadh Richard le Frances Beaufort, iníon Daniel Augustus Beaufort. Ní raibh ach bliain idir Maria agus Frances agus ba dhlúthchairde iad. Ba í Frances a mholl taisteal an teaghlach go Sasana agus Mór-roinn an Eoraip, ar dtús go Londain i 1800.
I 1802 thaistil siad go dtí Lár Tíre Sasana, agus ina dhiaidh sin go Mór-roinn an Eoraip, go dtí An Bhruiséil ar dtús agus ina dhiaidh sin go dtí Consalacht na Fraince (le linn Síocháin Amiens, sos beag i meán Cogaidh Napóilean). Bhuail siad leis an uasaicme agus fuair Maria ceiliúr pósadh as cuairteoir Sualannais, Cúnta Edelcrantz. I litir a scríobh sí ar an ábhar, bhí cuma an-fhuar uirthi, ach dúirt a leasmháthair i Augustus Hare Life and Letters go raibh Maria i ngrá go mór leis agus chaith sé tamaill go ndéanfadh sí dearmad ar an gcaidreamh. D'fhill siad abhaile go hÉirinn i 1803 an oíche roimh an lá a thosaigh Chogaidh Napóilean arís. Thosaigh Maria ag scríbhneoireacht arís, úrscéalta faoi ghnáthimeachtaí an tsaoil mhuintir na hÉireann, ar nós Tales of Fashionable Life, The Absentee agus Ormond . Bhí ardmheas uirthi mar údar, agus bhí sí ar leibhéal céanna le scríbhneoirí an lae ar nós Jane Austen agus An Ridire Walter Scott. Ag am amháin, thug sí isteach níos mó airgead ná an bheirt eile, agus úsáid sí an t-airgead chun aire a thabhairt lena deartháireacha agus deirfiúracha.
Agus i ar cuairt go Londain i 1813, chuireadh fáilte ar Maria mar "Leon an litríocht." Bhuail sí leis an Tiarna Byron (níor thaitin sé léi) agus le Humphry Davy chomh maith. Thosaigh comhfhreagras fada idir Maria agus an Tóraí, an Ridire Walter Scott, tar éis foilsithe Waverly i 1814. Sa leabhar seo, ghabh Scott buíochas léi mar gheall ar a thacaíocht agus thosaigh cairdeas buan idir an bheirt. Thug Maria cuairt dó in Albain i 1823 i dTeach na hAbbotsford agus chuaigh siad ar thuras an ceantar. An bhliain ina dhiaidh sin, thaistil an Ridire Walter go Meathas Troim. Agus an grúpa ag dul tríd an bhaile, dúirt duine amháin, "Níor thángthas botháin dóibe ná cosmhuintir lom, ach teachín teolaí agus meangadh timpeall na háite." . An mhalairt a dúirt cuairteoir eile, go raibh gráin ag cónaitheoirí Meathas Troim ar Edgeworth, agus iad ag labhairt leis gan béasa ar bith.
Saol Níos Déanaí
Bhí Richard Edgeworth cothrom agus é ag déileáil lena chuid tionóntaí agus bhí sé ag obair go gníomhaíocht i mbainistíocht an eastáit. Tar éis díospóireacht leis an eacnamaí David Ricardo, theastaigh ag Maria an eolaíocht a chur i bhfeidhm sa talmhaíocht chun níos mó bia agus praghsanna níos lú a fháil. Bhí Richard agus Maria i bhfabhar Fuascailt na gCaitliceach, cé go mbeadh sé i gcoinne a suimeanna féin. Bhí siad i bhfabhar níos mó oideachas le haghaidh mhná agus athraithe sa talmhaíocht. D'oibrigh Maria go dian, go háirithe chun saol na daoine bochta i Meathas Troim a fheabhsú. I Meathas Troim, bhun í scoileanna do pháistí áitiúil, is cuma cén creideamh.
Inbhir Chruidein
Is baile i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Inbhir Chruidein
Maria Edgeworth
Saol Níos Déanaí
Is í a chuir leabhar cuimhní cinn a athair in eagar tar éis a bás i 1817 agus chuir sí isteach tuilleadh eolas. Scríbhneoireacht gníomhach ab ea í ar feadh a saol.
Agus An Gorta Mór ar siúl, níor thug Edgeworth aon fhóirithint do na tionóntaí go dtí go raibh an cíos íoctha go hiomlán. Chomh maith, chuir sí pionós do na tionóntaí a vótáil i gcoinne a roghanna Tóraí féin.
Aistí
==== Leabhair do Pháistí ====
Bás agus Oidhreacht
Bhuail pian sa chroí ar Maria nuair a d'fhill sí ó chuairt go dtí a gaolta i Troim agus í sna hochtóidí. Tar éis taom croí, fuair sí bás go tobann i Meathas Troim ar an 22ú Bealtaine, 1849.
Bhun Cumann Gaeilge na nUladh i 1830 agus níor fhoilsigh iad ach leabhar amháin, aistriúcháin go Gaeilge de dhá scéal Maria Edgeworth. D'aistrigh Tomás Ó Fiannachtaigh Forgive and Forget go Gaeilge sna 1830di.
Sna 1970ídi, bhronn Christina Colvin (sin-garneacht Maria) bailiúchán bunlitir príobháideach Maria ar Leabharlann Náisiúnta i mBaile Átha Cliath, agus ar Leabharlann Bodleian in Oxford.
I 2020, thángthas The Cotswolds Auction Company ar bhailiúchán litir agus dialann Maria Edgeworth i mbaile beag sna Cotswolds. Díoladh é ar ceant ar €200,000.
Seosamh Ó Longáin
Bhí Seosamh Ó Longáin (1817-1880) ar na scríobhaithe gairmiúla deireanacha Gaeilge. Deartháir le Peadar Ó Longáin, scríobhaí suntasach eile, ba ea é, agus ba é a n-athair Mícheál Óg Ó Longáin, scríobhaí agus file iomráiteach.
Bhain na deartháireacha leis an tríú glúin de threabhchas scríobhaithe ó Chontae Chorcaí, dream a sholáthair an t-uafás lámhscríbhinní, go háirithe sa 19ú haois. Rinne Seosamh féin os cionn céad lámhscríbhinní, agus tugadh beirt acu (An Táin agus Brisleach Mhór Mhuighe Muirtheimhne) chomh fada leis an Astráil. Bhí lámh dheas shoiléir aige.
Ba dheacair teacht ar leabhair Ghaeilge le linn Uí Longáin ach bhí éileamh ar ábhar na lámhscríbhinní (dánta, stair agus seanscéalta) i gceantair na Gaeilge. Léifí iad os ard i lúb chruinnithe, nó d'iarrfadh daoine deisiúla (sagairt, feirmeoirí láidre, corrdhuine uasal) ar scríobhaí lámhscríbhinní a chóipeáil dóibh. Nuair a cailleadh an Longánach bhí ré an scríobhaithe thart, agus ba ghearr go dtosódh ré na clódóireachta sa Ghaeilge.
Bascaigh
deas|250px|thumb|Bascaigh Is grúpa eitneach Eorpach iad na Bascaigh. Is í an Bhascais a bpríomhtheanga.
The Irish Album
Is é The Irish Album albam ó Daniel O'Donnell. Scaoileadh é sa bhliain 2002.
Montana
Is stát in iarthar Mheiriceá é Montana, an ceathrú ceann is mó sa tír ó thaobh achair de. Is í Helena an phríomhchathair, agus is í Billings an chathair is mó. I measc na n-áiteanna atá sa stát seo tá cuid de Pháirc Náisiúnta Yellowstone, na Sléibhte Creagacha agus an suíomh Little Big Horn. Tá Montana ag críochántacht le hIdaho, Dakota Thuaidh, Dakota Theas, Wyoming, agus leis an gColóim Bhriotanach, Alberta agus Saskatchewan, cúigí de chuid Cheanada. mion|300 px|clé|Na Missouri River Breaks i lár an stáit
600 (uimhir)
Is é 600 an uimhir nádúrtha tar éis 599 agus roimh 601.
An Indinéisis
Is í an Indinéisis teanga oifigiúil na hIndinéise. Bronnadh an stádas seo ar an teanga nuair a bhain an tír amach a neamhspleáchas sa bhliain 1945. Tá an teanga ag beagnach 100% de dhaonra na tíre inniu, mar atá, ag 250 milliún duine, a bheag nó a mhór. Sa bhreis ar an teanga oifigiúil, labhraítear teangacha éagsúla i gcúigí, i réigiúin agus i bpobail áitiúla, cosúil leis an Iáivis, an teanga Baso Minangkabau, an tSundais (in Oileáin Sunda), agus an Basa Bali (in Oileán Bali). Is í an teanga réigiúnach nó an chanúint áitiúil an teanga a labhraítear sa bhaile agus ag imeachtaí cultúrtha áitiúla, ach is í an Indinéisis a chloistear ar an raidió agus ar an teilifís, a léitear ar na nuachtáin agus a úsáidtear sa chóras oideachais.
thumb|250px|left|An Indinéis
Teanga Mhalae-Pholainéiseach í an Indinéisis, nó bahasa Indonesia, mar a deir an teanga féin: focal iasachta ón tSanscrait é an focal sin bahasa, agus is é is ciall leis ná "teanga". Is í an Indinéisis teanga oifigiúil náisiúnta na hIndinéise, agus go bunúsach, is leagan caighdeánaithe í den Mhalaeis. Is féidir le muintir na Malaeisia Indinéisis a thuiscint, ach is é an dearcadh atá acu siúd ná go bhfuil a gcuid Malaeise níos cóngaraí do Mhalaeis liteartha na laethanta a bhí. Maidir leis an Indinéisis, is francbhéarla í - teanga a úsáidtear mar ghléas cumarsáide is caidrimh idir na dreamanna eitneacha éagsúla san Indinéis, agus bíonn na hIndinéisigh foighneach i leith na ndeacrachtaí a bhíonn ag na cainteoirí neamhdhúchais an teanga a fhoghlaim agus na mbotún a dhéanann siad. An chuid is mó de mhuintir na hIndinéise ní cainteoirí dúchais iad féin, cé go bhfuil an teanga go líofa acu, ós í teanga na scoile náisiúnta í.
Bhí leagan nasctheangaithe den Mhalaeis, an Bazaar Malay nó Malaeis an Mhargaidh, á labhairt go forleathan ar fud na hIndia Thoir Dúitsí (an t-ainm a bhí ar an Indinéis nuair a bhí sí ina coilíneacht ag an Ísiltír). Mar sin, bhí tuiscint éigin ag cuid mhór de mhuintir na n-oileán seo ar an Malaeis sular bhain an Indinéis amach a neamhspleáchas. Bhí teangacha eile - go háirithe an Iáivis (teanga Oileán Iáva) - á labhairt ag sluaite móra san oileánra, ach b'fhearr leis na náisiúnaithe gan aon cheann acu a chur chun cinn de rogha ar na teangacha dúchasacha eile. Ina áit sin, roghnaigh siad an Mhalaeis (an Indinéisis) mar theanga oifigiúil.
D'fhág an Bazaar Malay a shliocht ar an Indinéisis mar a labhraítear inniu í, rud a chuireann leis an imprisean gurb í Malaeis na Malaeisia an tseanteanga chultúrtha, agus gurb í an Indinéisis an béarlagair agus an leathchaint uirbeach.
Fuair an Indinéisis a lán focal iasachta ó theangacha eile i rith a staire, ní nach ionadh: ón tSanscrait, ón tSínis - go háirithe ón gcanúint Hokkien, arb í an cineál Sínise is mó a labhraítear san oileánra mar theanga dhúchais - ón bPortaingéilis, a bhí tábhachtach sa chearn seo den domhan i gcúrsaí trádála go tús na naoú haoise déag, ón Ollainnis, teanga na máthairthíre i ré an choilíneachais, agus ón mBéarla, ar ndóigh. Thairis sin, bíonn focail áirithe Iáivise ag éirí coitianta sa teanga labhartha inniu, ós í an Iáivis an teanga is mó cainteoirí dúchais san Indinéis. Cé go mbítear ag cruthú focail nua agus téarmaí nua, bíonn lucht a labhartha ar nós na réidhe i leith na bhfocal iasachta, ionas gur minic a chloisfeá an focal Béarla, cuir i gcás, agus an téarma dúchasach á n-úsáid sa ghnáthchaint taobh le taobh - go háirithe nuair a bhítear ag tagairt do ghléasra theicneolaíoch. Mar shampla, is féidir rice cooker nó penanak nasi a thabhairt ar an gcócaireán ríse, ar gléas tábhachtach é i gcistin an Indinéisigh.
Glactar leis go coitianta go bhfuil sé furasta Indinéisis a fhoghlaim. Níl mórán iarmhíreanna ná díochlaontaí ann - cuirtear an uimhir iolra féin in iúl tríd an bhfocal a rá faoi dhó (eamhnú, mar a thugann na teangeolaithe air): orang "duine", orang-orang "daoine" (is féidir orang2 a scríobh, fosta, cé nach bhfuil stádas an chaighdeáin ag an leagan seo a thuilleadh). Ní eamhnaítear an t-ainmfhocal ar lorg na huimhreach, áfach: seribu orang "míle duine". Úsáidtear an t-eamhnú ar dhóigheanna eile freisin, áfach: hati "croí, ae", hati-hati "bheith cúramach" ("do chroí a chur san obair" an bunsmaoineamh anseo, is dócha), agus uaireanta, tá uimhir uatha an fhocail eamhnaithe cheana, ionas nach féidir é a eamhnú leis an uimhir iolra a chruthú: biri-biri "caora", kupu-kupu "féileacán".
Séamus Ennis
Píobaire uilleann, amhránaí, portaire béil, craoltóir agus bailitheoir ceoil agus béaloidis ab ea Séamus Ennis (Séamus Mac Aonghusa, 1919 - 1982), a bhí inniúil ar chanúintí Gaeilge na hÉireann agus ar Ghàidhlig na hAlban. Bhailigh sé neart béaloidis agus ceol traidisiúnta Gaelach. Tá a rian fós le cloisteáil ar cheoltóirí na linne seo.
An Indinéisis
Cé nach bhfuil aimsirí ná iarmhíreanna pearsanta ag an mbriathar san Indinéisis, ní féidir a rá nach mbeadh réimniú na mbriathar casta sa teanga. Go háirithe, úsáidtear a lán foirmeacha difriúla leis an bhfaí ghníomhach a aithint thar an bhfaí chéasta nó leis an ngníomh a bhreathnú i bhfócais éagsúla.
Samuel de Champlain
Rugadh Samuel de Champlain (ar a dtugtar "athair na Fraince Nua" c.1580-1635) i dteaghlach Protastúnach timpeall na bliana 1580 agus bhí cónaí air i mbaile Brouage, calafort ar chósta thiar na Fraince. Rinne sé turas trí Cheanada sular éag sé i Québec sa bhliain 1635. Mairnéalach agus loingseoir den scoth a bhí ann agus ba é a bhunaigh Cathair Québec. Thaiscéal sé an Loch Champlain agus chuir sé a ainm féin uirthi. Chuir sé tús leis an trádáil idir an Fhrainc agus Meiriceá Thuaidh, go háirithe an trádáil fionnaidh.
An Indinéisis
Is é gnáthordú na bhfocal san Indinéisis ná SVO - Ainmhí-Briathar-Cuspóir, cosúil leis an mBéarla agus lena lán teangacha Gearmáinice eile. Is féidir, áfach, scinneadh ón ordú seo le béim a chur ar fhocal ar leith. Ansin, cuirtear an focal faoi bhéim i dtús na habairte.
Séamus Ennis
Óige
Chuaigh Séamus go gaelscoileanna Scoil Cholm Cille agus Coláiste Mhuire agus b'é ansin a fuair sé a chuid Gaeilge. Nuair a bhí sé trí bliana déag d’aois, thosaigh sé ag foghlaim na píobaí oná athair. Ba cheoltóir mór agus cáiliúil é ag a fiche ‘s a haon bliain d’aois. Ba ghnách le Séamus an seit ceannaithe ag a athair dhá chasadh go dtí lá a bháis. clé|mion|[[An Aill (The Naul), BÁC ]]
Obair bhailigh
clé|mion|Seamus Ennis Cultural Centre, [[An Aill]] Nuair a bhí sé trí bliana fichead d’aois, thosaigh sé ag obair le Coimisiún Béaloideasa Éireann. D'oibrigh sé le Coimisiún Béaloideas Éireann idir na blianta 1942 agus 1947. Is éard a bhí i gceist leis an bpost, taisteal chuig ceantair éagsúla ar fud na tíre leis an gceol agus na hamhráin a bhí beo i mbéal na ndaoine a bhreacadh síos.
Is éard a bhí i gceist leis an bpost, taisteal chuig ceantair éagsúla ar fud na tíre leis an gceol agus na hamhráin a bhí beo i mbéal na ndaoine a bhreacadh síos. Chuir Ennis síos ar na blianta sin ina dhialann taistil (bhí a dhialann curtha in eagar ag Ríonach Uí Ógáin sa leabhar Mise an Fear Ceoil (Cló Iar-Chonnachta, 2007). Rinne sé tagairt ann do ghnéithe éagsúla den saol ag an am sin – traidisiún an cheoil, na daoine agus na pobail éagsúla ar thug Ennis cuairt orthu, an saol a bhí acu, agus an teanga.
Níos déanaí, dúirt Ennis amhráin gur fhoghlaim sé ag an am seo ar a chuid taifeadtaí; i dteannta leo chas sé na tiúineanna gur chuala sé ar a phíobaí. Tá tábhacht thar cuimse leis an obair a rinne sé agus tá a thionchar le brath go fóill sa traidisiún ceoil in Éirinn. Murach an obair bhailiúcháin a rinne Ennis is cinnte go mbeadh cuid mhaith de na hamhráin agus de na foinn atá le cloisteáil go fairsing anois caillte go deo.
Forbasach mac Ailella
Rí na nOsraí de rítheaghlach Dhál Bhirn ba ea Forbasach mac Ailealla (Sean-Ghaeilge Forbasach mac Ailella) (bás 740). Bhí sé i réim ón mbliain 735 go dtí 740.
Séamus Ennis
Bás
Bhí Ennis ina chónaí san Aill sna 1980idí. ‘Easter snow’ an t-ainm a bhaist sé ar an bpíosa talún a bhí aige féin agus a dheirfiúr Ursula os comhair na reilige mar a raibh péire carbhán, nó tithe soghluaiste, acu.
Bhí Ennis buailte ag an ailse scornach. Cailleadh é ar an 5 Deireadh Fómhair 1982. Tá sé curtha san Aill.
Forbasach mac Ailella
Ní faightear a ghinealach in Rawlinson B 502. Ní tuairiscítear sna hannála ach gan sonraí gur maraíodh é. Tháinig Anmchadh mac Con Chearca i gcomharbacht air. Rinneadh rí Osraí dá mac son Faolán (bás 786).
Sa Leabhar Laighneach, deirtear go raibh Ailill mac Faoláin ina rí roimh réamhtheachtaí Fhorbasaigh, Cheallach mac Faolchair (bás 735). Deartháir Ailill would be the brother of Cú Chearca (bás 712) ba ea Ailill, agus mac Fhaoláin mhic Crannmhaoil (bás 660), iar-ríthe.
Polagamas
deas|300px|thumb|Tíortha ina bhfuil polagamas dlíthiúil Is éard is polagamas ann ná an cleachtadh nó an nós níos mó ná fear céile amháin nó bean chéile amháin a bheith ag duine éigean san am céanna.
Gobán Saor
Pearsa i mbéaloideas na hÉireann is ea an Gobán Saor. Tá trácht air i roinnt de na saothair Ghaeilge is sine dá bhfuil ann agus mhair sé i scéalta na ndaoine trí na glúnta. Deirtear gur saor sároilte é, ar a bhfuil ar a chumas eaglaisí a thógáil do na naoimh ar luas lasrach.
Goibhniu
Deirtear gurb ionann an Gobán Saor agus an sean-dia Ceilteach Goibhniu. Príomhghabha na dTuath Dé Danann ab ea Goibhniu. Ba iad Brigit agus Tuireann a thuismitheoirí. Na Trí Dé Dána a thugtaí ar Ghoibhniu agus a dheartháireacha Creidhne agus Luchtaine.
Gofannon
Gofannon a thugtar air i miotaseolaíocht na Breataine Bige. Mac leis an mbandia Dôn a bhí ann.
Sorbaigh
deas|250px|thumb|Sorbaigh Is grúpa eitneach Eorpach iad na Sorbaigh. Is í an tSoirbis a bpríomhtheanga.
Dúiche Ealla
Is barúntacht suite i gContae Chorcaí í Dúiche Ealla.
École nationale de l'aviation civile
Ollscoil aeraspáis sa Fhrainc is ea École nationale de l'aviation civile, a bhfuil aithne níos fearr uirthi ar fud an domhain faoina acrainm ENAC. Bunaíodh í sa bhliain 1949 i Toulouse, Midi-Pyrénées. Ó Eanáir na bliana 2011, is é ENAC an scoil aerloingseoireachta is mó san Eoraip.
Sean Combs
Is ceoltóir rap, léiritheoir agus dearthóir faisean as Nua-Eachrac, Meiriceá é Sean John Combs (nó Puff Daddy, P. Diddy), rugadh é ar an 4 Samhain 1969.
666 (uimhir)
Is é 666 an uimhir nádúrtha tar éis 665 agus roimh 667.
Pléimeannaigh
Is grúpa eitneach Eorpach iad na Pléimeannaigh. Is í an Phléimeannais a bpríomhtheanga.
An Craoslach
Is sráidbhaile é an Craoslach (Béarla: Creeslough) atá suite i nDún na nGall, Poblacht na hÉireann. mion|An Phríomhshráid Sa bhliain 2011, bhí 393 nduine ina gcónaí sa bhaile. Déantar cur síos ar athruithe ins an daonra ins na blianta anuas ins an tábla seo thíos:
Pléasc
Ar an 7ú Deireadh Fómhair 2022, tharla pléasc ar an gCraoslach inar maraíodh deichniúr agus gortaíodh go leor daoine eile. Scriosadh cuid de bhloc árasán agus stáisiún peitril in aice láimhe.
33
Litríocht na Gaeilge
30er
Pluiméir
250px|thumb|Pluiméir Is ceardaí é pluiméir a dhéanann speisialtóireacht ar chórais a shuiteáil agus a chothabháil a úsáidtear le haghaidh uisce inólta (óil), séarachais agus draenála i gcórais pluiméireachta.
Stair
Tagann an focal "pluiméir " ó Impireacht na Róimhe. Is é an Laidin le haghaidh luaidhe plumbum. D'úsáid díonta Rómhánacha luaidhe i seoladáin agus i bpíopaí draein agus clúdaíodh cuid acu le luaidhe, úsáideadh luaidhe freisin le haghaidh píobaireachta agus chun folcadáin a dhéanamh. Sna meánaoiseanna tagraíodh do dhuine ar bith a d’oibrigh le luaidhe mar pluiméir mar atá le feiceáil ó shliocht fir oibre ag socrú díon i bPálás Westminster agus tugadh pluiméirí orthu "To Gilbert de Westminster, pluiméir, ag obair faoi dhíon an pantry den halla beag, ag clúdach é le luaidhe, agus faoi lochtanna éagsúla ar dhíon an halla bhig ". Mar sin tugadh Plumbarius ar dhuine a bhfuil saineolas aige ar obair le luaidhe ar dtús agus giorraíodh é ina pluiméir ina dhiaidh sin.
Gníomhaíochtaí pluiméireachta
Teastaíonn blianta oiliúna agus / nó taithí chun a bheith i do pluiméir oilte; éilíonn roinnt dlínsí freisin go gceadófar pluiméirí.
Stáit Aontaithe
D’fhéadfadh go mbeadh a scéimeanna ceadúnaithe agus cánach féin ag pluiméirí ag gach stát agus dúiche. Ceadaíonn roinnt stát dialann agus máistir-pluiméirí ar leithligh, agus ní cheadaíonn cuid eile ach máistir-pluiméirí. Le bheith ceadúnaithe, caithfidh pluiméirí caighdeáin maidir le hoiliúint agus taithí a chomhlíonadh, agus i bhformhór na gcásanna, pas a fháil i scrúdú deimhniúcháin. Níl aon dlí cónaidhme ann lena mbunaítear ceadúnais do pluiméirí.
Totally Spies!
Cartún Anime Fraincise é Totally Spies! a craoladh idir 3 Samhain 2001 agus 31 Márta 2008. Is sraith atá ann a leanann triúr iníonacha óga—Sam, Clover agus Alex—atá in ardscoil agus ag obair do ghníomhaireacht rúnda arbh é a n-aidhm an domhan a chosaint. Tá idir spiadóireacht agus ranganna ar siúl ag na déagóirí óga seo, agus saol pearsanta nach éasca.
Pluiméir
Ceanada
I gCeanada, tá riachtanais cheadúnaithe difriúil de réir cúige, ach tá acmhainní comhthiomsaithe ag na cúigí chun Treoir Cláir Idir-Chúige a fhorbairt a d’fhorbair agus a choinníonn caighdeáin oiliúna printíseachta ar fud na gcúigí go léir. Is clár é an Clár Séala Dearg, ar a dtugtar an Clár Séala Dhearg um Chaighdeáin Idir-réigiúnacha go foirmiúil, a leagann síos comhchaighdeáin chun scileanna ceardaithe ar fud Cheanada a mheas. Léiríonn an Séala Dearg, nuair a greamaítear é le deimhniú trádála cúige nó críochach, gur léirigh ceardaí an t-eolas atá riachtanach don chaighdeán náisiúnta sa trádáil sin.
an Ríocht Aontaithe
D'fhan Cáilíochtaí Gairme Náisiúnta (NVQ) mar phríomhchineál cáilíochta pluiméireachta go dtí gur tháinig an Creat Cáilíochta agus Creidmheasa (QCF) ina n-áit agus ansin arís sna creataí cáilíochtaí náisiúnta sa Ríocht Aontaithe in 2015. Na téarmaí NVQ agus Úsáidtear SVQ (Cáilíocht Gairme na hAlban) go forleathan fós.
Ceanglaítear ar pluiméirí sa Ríocht Aontaithe riachtanais ghairme Leibhéal 2 agus Leibhéal 3 a rith in Institiúid City and Guilds of London. Tá roinnt comhlachtaí rialála sa Ríocht Aontaithe a sholáthraíonn cáilíochtaí creidiúnaithe pluiméireachta, lena n-áirítear Institiúid City and Guilds of London agus Pearson PLC.
Éireann
In Éirinn, bhí scrúdú printíseachta 4 bliana móide cáilíocht riachtanach chun go ndéanfadh duine cleachtadh gairmiúil. Is mór an cúnamh creidiúnú gnólachtaí chun a gcreidiúnacht agus a dtaithí sa phost a thaispeáint.
Contúirtí
Tá go leor cineálacha contúirtí ann do pluiméir. Is éard atá i gcuid acu amhrán agus sprains, ciorruithe agus lacerations, bruises agus contusions, bristeacha, dó agus scalds, comhlachtaí eachtracha sa tsúil, agus hernias. Ag obair ar airde, tá spásanna teoranta, luaidhe agus aispeist go léir ar an gcontúirt ar féidir le pluiméirí aghaidh a thabhairt orthu.
Rioscaí galair thógálacha
Bíonn riosca ag pluiméirí ionfhabhtuithe agus iad ag déileáil le dramhaíl dhaonna agus iad ag deisiú córais séarachais. Is féidir miocróib a eisfhearadh i bhfeces nó in urlacan an té atá ag fulaingt ar an leithreas nó ar na píopaí séarachais. Is féidir le galair thógálacha galair cosúil le cólera, typhoid, heipitíteas, polaimiailíteas, cripteaspóiridiosis, ascariasis agus schistosomiasis a bheith i ndramhaíl dhaonna.
Úsáidí eile
Bhí an-tóir ar an téarma "Pluiméirí an Tí Bháin" a tugadh ar Aonad Imscrúduithe Speisialta an Tí Bháin a bunaíodh an 24 Iúil, 1971 le linn uachtaránacht Richard Nixon. An post a bhí acu ná “sceitheanna” faisnéise a phlugáil i Rialtas na SA a bhaineann le Cogadh Vítneam (i.e. Páipéir an Pheinteagáin); mar sin an téarma "pluiméirí".
613 (uimhir)
Is é 613 an uimhir nádúrtha tar éis 612 agus roimh 614.
The Irish Post
Tá an nuachtán ar fáil ar líne, agus nuacht, tuairimíocht agus eile le léamh air.
Naisc sheachtracha
The Irish Post ar líne.
616 (uimhir)
Is é 616 an uimhir nádúrtha tar éis 615 agus roimh 617.
Radio Bart
Craoladh an tríú heipeasóid déag, "Radio Bart", den tríú sraith The Simpsons ar an 9 Eanáir 1992. Scríobh Jon Vitti an eipeasóid seo. D'fhéach 24.2 milliún duine ar an eipeasóid.
Thomas Young
Fisicí is lia a rugadh i Milverton Shasana ab ea Thomas Young (13 Meitheamh 1773 – 10 Bealtaine 1829). Rinne sé taighde ar radharc na súl agus optaic. Chuir sé teoiric thonnach an tsolais chun cinn. Rinne sé amach teoiric Young-Helmholtz faoi radharc daite na súl. Léirigh sé struchtúr na súile agus chuir síos ar astiogmatacht. Shainmhínigh sé modal Young agus léirigh a fheidhmeanna. Chuidigh sé go mór le fuascailt na rúnscríbhinní ar Leac Rosetta ón Éigipt.
Múscraí Thoir
Barúntacht suite i gContae Chorcaí is ea Múscraí Thoir.
Inslin
thumb|300px|right|Struchtúr inslin. Cuireann an dath dearg [[carbón in iúl; an dath uaithne, ocsaigin; an dath gorm nítrigin; agus pinc sulfar]] Is hormón í inslin agus cuireann sí athrú suntasach i gcrích ar an ráta meitibileach agus córais eile an choirp (mar shampla an córas soithíoch). Is í inslin bunúdar; iontógála glúcóis i gcealla an choirp ón fhuil (an t-ae, na matáin, agus fíocháin sailleacha san áireamh), stórála glúcóis i bhfoirm glicigine san ae agus sna matáin, agus baic le húsáid saille mar fhoinse fuinnimh.
Saisfhuinneog
thumb|upright|Teach Seoirseach i Sasana le saisfhuinneoga Is cineál fuinneoige í an tsaisfhuinneog nó an tsaisfhuinneog chrochta atá déanta de phainéil nó "saiseanna" sochorraithe amháin nó níos mó a dhéanann fráma a choinníonn pánaí gloine le muntaine caola.
Inslin
Nuair atá an leibhéal insline íseal nó as láthair, ní intógálann an chuid is mó de chealla an choirp glúcós agus tosaíonn an corp ag úsáid saille mar fhoinse fuinnimh.
Deptford
Tá stáisiún traenach suite ann.
Lucht oibre
thumb|upright| Meicneoir ag obair ar ghalchaidél, [[Lewis Hine, 1920]]
Téarma a úsáidtear sna heolaíochtaí sóisialta is ea an lucht oibre agus i gnáth comhrá chun cur síos a dhéanamh orthu siúd a mbíonn fostaithe i bpoist na n-íosaicmí (mar atá tomhaiste de réir scileanna, oideachais agus ioncaim ísle), go minic chun úsáitear an téarma do dhaoine a mbíonn dífhostaíthe nó a mbíonn ar ioncaim faoi an mheán. Faightear an lucht oibre den chuid is mó i ngeilleagair tionsclaithe agus i gceantair uirbeacha na ngeilleagar neamhthionsclaithe.
Sruth leictreach
mion|[[Dlí Ohm]] Nuair a shreabhann lucht leictreach trí ábhar ar bith, bíodh an lucht deimhneach nó diúltach, is é sruth leictreach a thugtar ar an méid lucht a ritheann thar ionad ar leith in aghaidh an tsoicind. Is é an t-aimpéar an t-aonad ina dtomhaistear sruth leictreach, agus is é A an nod ar an aimpéar. Is ionann aimpéar agus cúlóm luchta a rith thart gach uile shoicind.
An sruth a shreabhadh in aon treo amháin an t-am go léir - is sruth díreach (s.d) an uair sin é. Glactar leis gurb é treo an tsrutha: treo coibhéiseach shreabhadh an luchta dheimhnigh. Is é a mhalairt sin, dá réir sin: i gcoinne shreabhadh an luchta dhiúltaigh.
Is sruth díreach a fhaightear ó cill leictreach. I gcás an dineamó áfach, is sruth malartach nó sruth ailtéarnach (s.a.) a shreabhann uaidh sin i dtreo amháin leath an ama, agus sa treo eile, an leath eile den am.
An t-ábhar a sreabhann an sruth tríd - seoltóir leictreach a thugtar air.
Scríobh Matt Husseyː
''Is é an t-aimpéar an t-aonad ina dtomhaistear sruth leictreach, agus giorraítear go dtí A é. Is ionann aimpéar is cúlóm luchta ag rith thart gach soicind. Sa chás go sreabhann an sruth in aon treo amháin an t-am go léir, tugtar sruth díreach (SD) air. I''
''s é an gnás go nglactar le treo an tsrutha mar threo coibhéiseach sreabhadh luchta dhearfaigh, agus mar sin i gcoinne sreabhadh luchta dhiúltaigh. Sruth díreach a thaightear ó chill leictreach.''
''I gcás dineamó, áfach, sreabhann sruth ailtéarnach (SA) uaidh, i dtreo amháin leath den am, sa treo eile an leath eile. Sruth ailtéamach a thaightear ó sholáthróirí leictreachais.''
Trichomonas vaginalis
mion|clé|An prótasón T. vaginalis. SEM Prótasón seadánach, anaeróbach, lascnaideach é Trichomonas vaginalis agus an gníomhaire cúiseach le triceamónóis. Is é an t-ionfhabhtú prótasónach pataigineach is coitianta atá ag daoine i dtíortha tionsclaithe. Tá rátaí ionfhabhtaithe i measc na bhfear agus na mban cosúil lena chéile, ach bíonn mná siomptómach de ghnáth, agus bíonn ionfhabhtuithe na bhfear neamhshiomptómach de ghnáth. Tarlaíonn tras-seoladh an tseadáin de ghnáth trí theagmháil dhíreach, craiceann go craiceann le duine atá ionfhabhtaithe, go minic trí chaidrimh chollaí. Meastar ag an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte  (EDS) go bhfaightear 160 milliún cás d’ionfhabhtú gach bliain ar fud an domhain. Tá na meastacháin do Mheiriceá Thuaidh amháin idir 5 agus 8 milliún ionfhabhtú nua gach bliain, agus tá ráta measta cásanna aisiomptómach chomh hard le 50%. De ghnáth baintear leas as metronidazole agus tinidazole mar chóir leighis.
Stair
Ba é Alfred Francois Donné (1801-1878) an chéad duine a rinne cur síos ar nós imeachta chun triceamónóis a dhiagnóisiú trí “bhreathnóireacht mhicreascópach ar phrótasóin gluaisteacha i dtáíl fhaighne nó cheirbheacsacha” in 1836. D’fhoilsigh sé é seo san alt dar teideal, “Animalcules obserés dans les matières purulentes et le produit des sécrétions des organes génitaux de l'homme et de la femme "san iris, Comptes rendus de l'Académie des sciences. Mar thoradh air sin, tugadh an t-ainm oifigiúil déthéarmach Trichomonas vaginalis DONNÉ  ar an seadán.
Meicníocht an ionfhabhtaithe
Is é an prótasón seadánach Trichomonas vaginalis an gníomhaire gur cúis leis an galar seo, agus is ionfhabhtú gnéas-tarchurtha é. Go bliantúil, ionfhabhtaítear níos mó ná 160 milliún duine ar fud an domhain leis an phrótasón.
Airí
deas|mion| Smearadh ceirbheacs, ag taispeáint inmhíolú ag Trichomonas vaginalis. RuaimPhapanicolaou, 400 × Ionfhabhtú gnéas-tarchurtha is ea an triceamónóis denchóras úraiginitiúil, agus ina chúis choitianta is cúis é leis an galar faighnítis i measc na mban, agus is féidir le fir a bhfuil an t-ionfhabhtú seo orthu comharthaí úiréadraítis a thaispeáint. Is sainairíonna é scaoileadh faighne ghlais chúraigh le fuarbholadh bréan.
Comharthaí
Ní bheidh ceirbheacs “sútha talún” (colpitis macularis, ceirbheacs eiritéimeach le háiteanna an-bheag d'úscthaí) ach 2% de na mná a bhfuil an t-ionfhabhtú orthu. Tá sé seo mar gheall ar leathadh ribeadáin mar thoradh ar an bhfreagairt athlastach.