cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oileán Norfolk
Is oileán beag san Aigéan Ciúin é Oileán Norfolk (sa teanga Norfolk: Norfuk Ailen) agus é suite idir an Astráil, an Nua-Shéalainn agus an Nua-Chaladóin. Tá an t-oileán mar pháirt de Chomhlathas na hAstráile, ach tá méid áirithe féin-rialtais ann. Is críoch sheachtrach na hAstráile é, in éineacht le dhá oileán cóngarach dó. Is é péine Oileán Norfolk siomból an oileáin, é á léiriú ar bhratach an oileáin. Tá an crann dúchasach don oileán, agus tá sé éirithe coiteann mar chrann maisithe coiteann san Astráil freisin, áit ina fhásann dhá speiceas gaolmhara léi.
Bhí Oileán Norfolk lonnaithe ag marnéiligh thoir-Pholainéiseacha ar dtús. Tháinig siad seo ó na hOileáin Kermadec (taobh ó thuaidh ó Oileán Thuaidh na Nua-Shéalainne. Shroich siad an t-oileán sa 14ú nó 15ú haois, agus mhair siad ann ar feadh roinnt glúinte sular imigh siad ón oileán.
Ba é an Captaen James Cook an chéad Eorapach fiosrach chun an oileán a fheiscint (i 1774), ar a dhara aistear go dtí deisceart an Aigéin Chiúin. Bhí an t-oileán ainmnithe tar éis an Bhaindiúc Norfolk sa Bhreatain, bean chéile Éadmhard Hobháird, an 9ú Diúc Norfolk (1685-1777).
I Married Marge
Craoladh an dara heipeasóid déag, "I Married Marge", den tríú sraith The Simpsons ar an 26 Nollaig 1991. Scríobh Jay Kogen agus Jeff Martin an eipeasóid seo. D'fhéach 21.9 milliún duine ar an eipeasóid.
Oileán Norfolk
Dúirt an tUasal John Call gurbh iad buntáistí an oileáin ná gurbh oileán neamháirtrithe é agus gur fhás líon ann. I 1786, d'áirigh Pharlamaint na Bhreataine Oileán Norfolk mar lonnaíocht cúntach, mar a dúirt John Call, ina phlean coilínithe do New South Wales. Glacadh an cinneadh chun lonnú ar Oileán Norfolk mar gheall ar chinneadh Banimpire Caitríona na Rúise chun an díoladh cnáibe a srianadh. Go praiticiúil, tháinig an cnáib agus líon go léir a d'úsáid an Cabhlach Ríoga do théadra agus mar anairt seoil ón Rúis.
Nuair a shroich an Chéad Flít Bhriotanach Port Jackson (Cuan Sydney san Astráil) i mí Eanáir 1788, d'ordaigh Gobharnóir Arthur Phillips don Leifteanant Phillip Gidley King grúpa de 15 coirpeach agus 7 saorfhir a thógáil chun seilbh Oileán Norfolk a ghacadh agus é a fháil réidh le haghaidh forbairt thráchtála. Shroich siad an t-oileán ar an 6ú Márta 1788.
I rith an chéad bhliain den lonnaíocht (glaodh Sydney uirthi i ndiaidh phríomhchathar na hAstráíle), seoladh níos mó coirpeach agus saighdiúirí ann ó New South Wales.
Cath Tannenberg
Tá dhá chath ann a dtugtar cath Tannenberg orthu de ghnáth:
Cuireadh an dá chath in aice le Stębark (Gearmáinis: Tannenberg) sa Pholainn.
Lá Bloom
Ócáid cheiliúrtha chultúrtha bhliantúil ar 16 Meitheamh is ea Lá Bloom (nó Lá Fhéile Bloom, Lá 'le Bloom, Lá Blúm scaití) (Bloomsday as Béarla). Déantar ceiliúradh agus athachtú ar an lá seo ar na heachtraí a thiteann amach san úrscéal Ulysses le James Joyce, ar 16 Meitheamh 1904. Is i mBaile Átha Cliath is mó a bhíonn na himeachtaí seo ar siúl, os rud é gur ansin atá an t-úrscéal suite. Tógadh ainm na hócáide ó shloinne phríomhcharachtar an úrscéil, Leopold Bloom. Bíonn leithéidí bricfeastaí, siúlóidí, léamhanna den leabhar is cuir i láthair dhrámatúla ar siúl.
An Camach Mór
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é an Camach Mór.
Cnapadal
Is ceantar suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Cnapadal.
Durdidwarrah, Victoria
Bailecheantar atá suite thart ar 75 km siar ó Mhelbourne, Victoria na hAstráile, is ea Durdidwarrah.
Aigéan Indiach
Is é An tAigéan Indiach (हिन्द महासागर) an t-aigéan is mó ar domhan ach amháin an tAigéan Ciúin agus an tAigéan Atlantach. Cllúdaíonn sé 20% den dromchla. Tá an t-aigéan suite idir deisceart na hÁise ar an taobh thuaidh, an Leithinis Arabach agus An Afraic ar an taobh thiar, an Leithinis Malay agus an Astráil ar an taobh thoir, agus An tAigéan Theas sa deisceart.
Cleithe
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Cleithe.
Muin (ogham)
Is í an t-aonú litir déag den aibítir oghaim an Mhuin. Is í an chéad litir, agus dá bharr an ainmlitir, den Aicme Mhuine, sraith chúig litir atá de réir tréithe scríoba fiarthrasna na stoclíne. Is é a luach foghraíochta.
Sanasaíocht
Gaolta is ea ainm na litreach le mwn na Breatnaise agus monile na Laidine.
Briatharoghaim
Déanann na nathanna seo nascanna idir ainm na litreach agus trí fhocal éagsúla: muin (droim); muin (cleas, seift); agus muin (grá, meas).
Contae Marengo, Alabama
Is contae in Alabama é Contae Marengo. Tá sé suite in iarthar an stáit. Tá an dlús daonra (8/km²) ann. Is é Linden príomhbhaile an chontae, ach is Demopolis an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 19,673 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Clarke, Choctaw, Dallas, Greene, Hale, Perry, Sumter, agus Wilcox.
Stair
Bunaíodh Contae Marengo ar 6 Feabhra 1819. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Chath Mharengo (Béarla: Battle of Marengo), cath sa bhliain 1800 nuair a bhuaigh Napoléon Bonaparte an Mhonarcacht Hapsburgach in aice le Alessandria, an Iodáil.
Cláir TG4
Seo sampla de na cláir theilifíse a bhíonn (nó a bhíodh) le feiceáil ar TG4.
Dùn Èideann a Tuath agus Lìte (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Dùn Èideann a Tuath agus Lìte. Cruthaíodh sa bhliain 1997 é. Is í Deidre Brock (PNA) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Sandra McLellan
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála d'Oirthear Chorcaí í Sandra McLellan (rugadh í 1961). Tá sí ina ball de Sinn Féin. Is as Corcaigh di agus bhíodh sí mar mhéara ar Eochaill.
Níor ghlac sí páirt san Olltoghchán 2016.
Vincent van Gogh
Péintéir Iar-Impriseanaíoch Ollannach a bhí i Vincent Willem van Gogh (30 Márta 1853 – 29 Iúil 1890). Tá Vincent Van Gogh ar dhuine de na healaíontóirí is mó clú agus cáil ar domhan.
Ach ní raibh sé ach 37 bliain d’aois nuair a chuir sé lámh ina bhás féin. Bhí sé beo bocht lena linn agus ní raibh clú air go dtí roinnt blianta i ndiaidh a bháis.
Ní dhearna sé mórán airgid as an ealaín riamh. Ach sa lá atá inniu ann, is fiú na milliúin euro cuid mhór dár phéinteáil sé. Ní raibh saol sona aige ach oiread mar nach raibh an tsláinte go maith aige, agus bhí dúil rómhór aige san ól, rud a scrios a shláinte ar fad
223x223px|thumb|Van Gogh i b[[Páras sa bhliain 1887.|clé]]
Saol
mion|Lusanna gréine, 1888|clé|223x223px
Óige
Rugadh Vincent van Gogh ar an 30 Márta 1853 i Groot-Zundert, san Ísiltír. Bhí a athair Theodorus ina mhinistir Protastúnach. Ba de theaghlach Protastúnach é a raibh an-spéis acu sa reiligiún agus in obair mhisinéir eachta.
Ba ealaíontóir í a mháthair Anna. Uaithi a fuair sé an grá agus tallann mhór a bhí aige don ealaín is dócha.
Rugadh Vincent bliain amháin go dtí an lá ó fuair a dheartháir mór bás, a raibh an t-ainm Vincent air fosta.
WTA Tour 1988
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1988 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 18ú eagrán. Bhuaigh Steffi Graf na craobhacha is mó arís le 11, an airgead is mó le $1,378,128 agus na pointí is mó le 325.78 pointe. Ba í Steffi Graf imreoir na bliana agus Natasha Zvereva imreoir nua na bliana.
Vincent van Gogh
Óige
Bhí beirt dheartháireacha, Theo agus Cor aige agus triúir deirfiúracha, Anna, Elizabeth agus Willemien. Bhí sé an-mhór le Theo, agus mhair an cairdeas mór eatarthu go dtí an deireadh.
Margaire ealaíne
Bhí suim ar leith ag an teaghlach san ealaín nuair a bhí sé ag fás aníos ach ní sa phéinteáil féin. Is ag díol pictiúr agus portráidí a bhí siad. Ag aois a 15, bhí deacrachtaí airgeadais ag an teaghlach agus b’éigean do Vincent an scoil a fhágáil agus dul ag obair. Fuair sé obair le comhlacht ealaíne a uncail sa Háig, Goupil et Cie. Faoin am seo bhí Vincent líofa i gceithre theanga, an Fhraincis, an Ghearmáinis, an Béarla agus an Ollainnis.
Sa bhliain 1873, mar chuid dá obair, chuaigh van Gogh chun cónaí i Londain. Thit sé i ngrá le cultúr Shasana agus bhí dúil mhór aige i scríbhneoireacht Charles Dickens agus George Eliot.
Nuair a bhí sé i Londain thit sé i ngrá le Eugenie Loyer. D’iarr sé uirthi é a phósadh ach dhiúltaigh sí é. Tháinig gruaim uafásach ar Vincent ina dhiaidh sin.
Bhog sé go Páras sa bhliain 1875, fós le Goupil & Cie. D’éirigh sé feargach le daoine ag an obair agus ba ghnách leis insint do chustaiméirí gan an ealaíon beagluachach a cheannach. Gan mhoill tugadh bata agus bóthar dó.
Thosaigh Van Gogh ag teagasc i scoil buachaillí i Ramsgate sa bhliain 1875, agus ansin Middlesex.,
Cráifeach
Bhí spéis mhór ag Vincent sa reiligiún agus, de réir a chéile, d’éirigh sé an-chráifeach. Chaith sé ar shiúl gach leabhar a bhí aige ach amháin an Bíobla agus shocraigh sé go gcaithfeadh sé a shaol i seirbhís Dé.
Ba mhian leis a bheith ina mhinistéir. Rinne sé staidéar i 1877/1878 le bheith ina mhinistir in Amstardam lena uncail, Johannes Stricker. Ach theip air sna scrúduithe agus tháinig deireadh leis an smaoineamh sin (dhiúltaigh sé na scrúduithe Laidine a dhéanamh is cosúil. Dúirt sé gur teanga mharbh a bhí inti).
Fuair sé post ansin in 1879 sa Petit-Wasme mar "mhisinéir" sa Bheilg.
Ealaíontóir
Ní dheachaigh Vincent Van Gogh leis an bpéinteáil go dtí go measartha mall ina shaol.
I bhFómhair 1880, shocraigh van Gogh ar bhogadh go dtí an Bhruiséil agus ar a bheith ina ealaíontóir. Cé nach raibh aon traenáil fhoirmeálta aige, thosaigh sé ag déanamh staidéar ar an ealaín é féin. D’aontaigh a dheartháir Theo ar chuidiú leis ó thaobh airgid de.
Níor éirigh go rómhaith leis mar ealaíontóir, áfach. Ní raibh mórán spéise ag daoine ann agus shíl go leor daoine go raibh a chuid oibre dorcha agus neamhshuimiúil. D'fhill sé chun Etten i mí Aibreáin 1881 agus d'fhan sé lena thuismitheoirí ann ar feadh tamall.
Ar thóir na soilse
Dúirt Toulouse-Lautrec leis go raibh an solas i sráidbhaile Arles díreach cosúil leis an solas sa tSeapáin. I Feabhra 1888, chuaigh Vincent ar thraein go deisceart na Fraince agus bhog sé isteach sa “teach buí”.
Bhí an chuma ar an scéal go raibh sé ag péinteáil cuid mhór agus nach raibh na pictiúir chomh dorcha sin níos mó. Chruthaigh sé stíl ar leith a bhí i bhfad níos gile agus níos ildaite, agus bhí na pictiúir deas simplí. Is le linn an ama sin a phéinteáil sé cuid de na pictiúir is mó clú, mar shampla Seomra Leapa in Arles, Lusanna na Gréine agus Joseph Roulin (Fear an Phoist).
Chaith sé a chuid airgid ar phéint agus ní ar bhia. Faoin Nollaig, bhí sé beo ar chaifé, arán agus deoch alcól ach darbh ainm absinthe agus tháinig meath mór ar a shláinte fhisiciúil agus mheabhrach. clé|mion|"Oíche spéirghealaí" |177x177px
Meabhairshláinte
Bhí fadhbanna meabhairshláinte ag Van Gogh agus is iomaí caint a tharraing a shaol príobháideach.
Ar an 23 Nollaig 1888, tar éis achrainn le Paul Gauguin, ghearr Van Gogh a chluas féin de. Fuair sé amach ag an am sin go raibh a dheartháir Theo ar tí pósadh agus bhí aigne Vincent ina cíor thuathail (bhí eád air b'fhéidir).
Ní bhfuair sé an chabhair cheart a bhí ag teastáil uaidh. Ar an 27 Iúil 1890, tháinig deireadh tragóideach lena shaol gairid. Chuir van Gogh lámh ina bhás féin sa Fhrainc; scaoil sé é féin sa bhrollach. Ba chruálach mar a fuair sé bás go hóg.
Ealaíon
Tá a shaothar i measc na cinn is cáiliúla agus is daoire riamh, mar shampla Lucht Ite Prátaí, Lusanna gréine, An Oíche Réaltach, Feileastraim agus Portráid den Dr. Gachet.
Cape Clear, Victoria
Baile beag atá suite 154 km siar ó Mhelbourne, Victoria na hAstráile, is ea Cape Clear. Thugtaí ‘Cape Clear’ air i ndiaidh mianadóirí Éireannacha a tháinig as Oileán Chléire ó dhuchas, cé go bhfuil an baile lonnaithe 100 km ón gcósta.
John Locke
Fealsúnaí agus dochtúir leighis ba ea John Locke (29 Lúnasa 1632 – 28 Deireadh Fómhair 1704), agus tá meas air mar dhuine de na hintleachtóirí is tábhachtaí de Ré na hEagnaíochta. Chuaigh a shaothar i bhfeidhm ar an eipistéimeolaíocht agus ar an bhfealsúnacht pholaitiúil, rud is léir ó Fhógra Neamhspleáchais na Stát Aontaithe.
Is minic a deirtear gurb é Locke a chum teoiric úd na haigne ar eascair coincheap nua-aimseartha na féiniúlachta aisti, rud atá le haithint ar shaothar Hume, Rousseau, Kant agus fealsúnaithe eile. Bhí Locke ar an gcéad duine a shainmhínigh an Mise de réir leanúnachas comhfheasa, agus mhaígh sé gur as an taithí a thagann eolas.
A bheatha
Iníon súdaire ba ea Agnes Keene, máthair Locke, agus b'aturnae tuaithe é John, a athair. Bhí sé siúd ina chaptaen marcra ar thaobh na Parlaiminte sa chéad chuid de Chogadh Cathartha Shasana, agus bhí sé féin agus a bhean chéile ina bPiúratánaigh. Rugadh Locke ar 29 Lúnasa 1632 i mbothán ceann tuí in Wrington in Somerset, agus d'aistrigh an teaghlach chun Pensford, baile mór atá seacht míle slí laisteas de Bhriostó. Tógadh Locke i dteach Tiúdarach amuigh faoin tuath in Belluton Sa bhliain 1647 chuaigh Locke ar Scoil iomráiteach Westminster i Londain agus ina dhiaidh sin ar Choláiste Christ Church in Oxford. Is mó an tsuim a bhí aige i saothar fealsúnaithe comhaimseartha ar nós René Descartes ná san fhealsúnacht chlasaiceach.
Ghnóthaigh Locke céim BA sa bhliain 1656 agus MA sa bhliain 1658. Rinne sé dianstaidéar ar an leigheas agus é in Oxford, agus rinneadh baitsiléir leighis de sa bhliain 1674. Chomh maith leis sin, bhí caidreamh aige ar inleachtóirí den chéad scoth ar nós Robert Boyle, Thomas Willis agus Robert Hooke. Chuir sé aithne ar an Tiarna Anthony Ashley Cooper, an chéad Iarla de Shaftesbury, a bhain amach Oxford ag iarraidh leighis ar an ngalar ae a bhí air. Thaitin Locke le Shaftsbury, agus d'áitigh sé ar air dul leis mar dhuine dá chóisir. Sa bhliain 1667 chuir Locke faoi i dTeach Exeter i Londain mar dhochtúir pearsanta Shaftesbury, agus ba é barúil an Iarla gurb é Locke a thug slán ón mbás é.
Bhí Shaftesbury ar dhuine de bhunaitheoirí Pháirtí na bhFuigeanna agus dá bhrí sin chuaigh sé i gcion ar Locke i gcúrsaí polaitíochta. Tháinig lámh ag Locke sa pholaitíocht nuair a rinneadh Tiarna Seansailéara den Iarla sa bhliain 1672. Chaill sé siúd fabhar an Rí sa bhliain 1675 agus thug Locke tamall ag siúl na Fraince. D'fhill sé ar Shasana sa bhliain 1674 nuair a tháinig gnaoi an Rí ar Shaftesbury arís ar feadh tamaill, agus scríobh sé formhór Two Treatises of Government. Na laethanta seo deirtear gur argóint i gcoinne na Monarcachta Absalóidí agus ar son thoiliú an duine aonair atá iontu. Shíltí gur scríobhadh iad chun teacht i réim Liam Oráiste a chosaint, ach taispeánann an scoláireacht is déanaí gur cumadh iad i bhfad roimhe sin.
Thug Locke an Ísiltír air féin sa bhliain 1683 agus drochamhras air go raibh lámh aige i gcomhcheilg Theach Rye (comhcheilg Fhuigeach, más fíor, i gcoinne Rí Séarlas II agus Shéamais, a dheartháir), cé nach bhfuil aon fhianaise ann go raibh dlúthbhaint aige léi. Thug sé tamall maith san Ísiltír ag athscríobh an Aiste ar Aigne an Duine agus ag scríobh na Litreach ar an gCaoinfhulaingt. Tháinig sé ar ais le Máire, bean chéile Liam Oráiste, sa bhliain 1688. agus is gearr gur cuireadh a chuid saothar i gcló.
Thug a dlúthchara an Banuasal Masham cuireadh dó chun fanacht aici in Essex. Ní raibh an tsláinte go rómhaith aige ann agus an ghearranáil ag cur as dó, ach bhí ardmheas ag na Fuigeanna air, agus bhí caidreamh aige ar John Dryden, ar Isaac Newton agus eile. Cailleadh é ar 28 Deireadh Fómhair 1704. Níor fhág sé bean ná clann ina dhiaidh.
Caoinfhulaingt chreidimh
Nuair a scríobh Locke Letters Concerning Toleration (1689–92) tar éis chogaí na reiligiún san Eoraip chum sé trí argóint ar son na caoinfhulaingte: (1) Ní féidir leis an stát ná le daoine i gcoitinne fírinne na dtuairimí reiligiúnacha éagsúla a mheas go cothrom; (2) Fiú dá mb’fhéidir leo, níorbh fhiú “fíorchreideamh” a chur i bhfeidhm, toisc nach féidir creideamh a dhaingniú le lámh láidir; (3) is lú de chaismirt a thiocfadh as éagsúlacht tuairimí ná as comhéigniú.
Teoiricí polaitiúla
Ba é an Conradh Sóisialta bunús theoiric pholaitiúil Locke. Chreid sé go raibh an réasún agus an chaoinfhulaingt le haithint ar nádúr an duine, ach d’aithin sé gurbh fhéidir le daoine a bheith leithleasach. Dúirt sé go mbíodh na daoine go léir ar comhchéim agus neamhspleách agus ceart ag gach duine chun a bheatha, a shláinte, a shaoirse agus a chuid maoine a chosaint. Níor leor an méid sin, áfach, agus dá bhrí sin bhunaigh na daoine sochaí shibhialta chun achrann a réiteach le cúnamh rialtais.
Srianú an mhéadaithe
Deir Locke gur saothar a dhéanann maoin, ach go gcuireann an cumas táirgthe agus an cumas úsáide teorainn lena méadú siúd. Deir Locke gur rud amú í maoin gan úsáid agus go bhfuil sí mínádúrtha. Nuair a cuireadh earraí buanseasmhacha ar fáil, bhí daoine in ann a gcuid earraí solofa a mhalartú ar na rudaí nua agus gan an dlí nádúrtha a bhriseadh. Ansin tugadh airgead isteach, rud a chuireann ar chumas daoine maoin a chruinniú gan srian agus atá bunoscionn, b’fhéidir, lena bhfuil le rá aige faoi theorainn an chruinnithe.
Peatsaí Ó hEadhra
mion|Cuimhneachán, Doire Bhí Peatsaí (nó Pádraig) Ó hEadhra (Patsy O'Hara) (11 Iúil 1957-21 Bealtaine 1981) ar dhuine de na Poblachtánaigh Éireannacha a chuaigh ar céalacan le linn stailc ocrais na bliana 1981. Bhí sé ina bhall d'Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann, nó an tINLA.
Tús a shaoil
Saolaíodh Peatsaí Ó hEadhra i Sráid an Easpaig i nDoire é, agus Peggy O'Hara ainm dá mháthair. Chuaigh sé i bhFianna na hÉireann sa bhliain 1970. Sa chéad bhliain eile, himtheorannaíodh a dheartháir ar an gCeis Fhada.
IRSP / INLA
mion|Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann I Mí Dheireadh Fómhair 1974, himtheorannaíodh Peatsaí Ó hEadhra ar an gCeis Fhada. Nuair a scaoileadh saor leis arís, in Aibreán 1975, chuaigh sé i bPáirtí Poblachtach Sóisialach na hÉireann (an tIRSP) agus in Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (an tINLA).
Gabhadh Peatsaí i nDoire i Meitheamh 1975 (in aois 17), agus coinníodh istigh ar athchur é ar feadh leathbhliana.
I Mí Mheán Fómhair 1976, gabhadh arís é, agus coinníodh ar athchur é ar feadh cheithre mí eile.
Chuaigh Peatsaí Ó hEadhra go Baile Átha Cliath, agus shocraigh sé síos ansin. Bhí sé ina bhall gníomhach d'Ard-Chomhairle an IRSP. Ar an 10 Bealtaine 1978, gabhadh an t-ógánach i Sráid Uí Chonaill faoi Alt 30 den Acht um Choireanna i gcoinne an Stáit. Ach scaoileadh chun siúil arís é i gceann ocht n-uaire déag.
D'fhill sé go Doire in Eanáir 1979, áit a raibh sé gníomhach san INLA. clé|mion|280x280px|comóradh 25 bliain i nDún na nGall: Bobby Sands, (27), Francis Hughes  (25), Raymond McCreesh, (24),  Patsy O'Hara (23),  Joe McDonnell (30), Martin Hurson (29), Kevin Lynch (25),  Kieran Doherty (25),  Thomas McElvee (23),  Michael Devine (27)
Ceis Fhada
Ar an 14 Bealtaine 1979, gabhadh é. In Eanáir 1980. Bhí gránáid láimhe aige ag an am. Daoradh chun ocht mbliana príosún achta é, i gCeis Fhada. Chuaigh sé "ar an mblaincéad", áit a raibh a dheartháir Antoine cheana féin, agus é ar an mblaincéad roimhesean.
Nuair a thosaigh an chéad stailc ocrais sa bhliain 1980, rinneadh Oifigeach Ceannasach na bpríosúnach ón INLA de, agus ar an 22 Márta 1981, chuaigh sé féin ar céalacan mar dhuine acu siúd a bhí le bás a fháil i mór-stailc ocrais na hÉireann.
Bás
Déardaoin, an 21 Bealtaine, ag a 11.29 iarnóna, shíothlaigh Peatsaí Ó hEadhra i ndiaidh aon lá is trí scór a chaitheamh ar céalacan. Ní raibh sé ach trí bliana fichead d'aois.
B'iad na focail dheireanacha a chualathas a rá é ná "Go leantar leis an gcath!"
Fréamh (ceimic)
Sa cheimic, tugtar fréamh, saorfhréamh nó fréamhaí ar mhóilín ina bhfuil leictreon corr ar sceall oscailte, is é sin, fithiseán nach bhfuil ach aon leictreon amháin air, seachas leictreondís. Bíonn na fréamha iontach fonnmhar chun imoibriúcháin, agus is minic nach mbíonn siad fadsaolach. Creidtear gur ábhar ailse (carcanaigin) iad na saorfhréamha, toisc go mbíonn siad chomh himoibríoch sin. Ón taobh eile de, áfach, bíonn siad riachtanach le haghaidh a lán próiseas bithcheimiceach.
Mheastar iad a bheith ciontach as damáiste do na fíocháin agus galair. Ceaptar go gcuireann vitimíní C is E, atá ina bhfrithocsaídeoirí, is micreachothuithe eile cosúil le beiteacharaitéin is seiléiniam (Se) bac ar an bpróiseas seo, agus gur féidir go bhfuil siad cosantach ar raon neamhord, artairiscléaróis, ailse is galar Alzheimer ina measc.
Samplaí de shaorfhréamha iad aonocsaíd nítrigine NO, dé-ocsaíd nítrigine NO2, agus dé-ocsaíd chlóirín ClO2.
Arcade Fire
Banna ceoil indí-raic as Montréal, Québec, Ceanada é Arcade Fire agus is iad Win Butler agus Régine Chassagne, fear is bean chéile, na príomhcheoltóirí ann. Tógadh Butler i Texas agus i ndiaidh a chuid staidéar a dhéanamh ag Phillips Exeter Academy, scoil phríobháideach dara leibhéil i Sasana Nua, thug sé a aghaidh ar Ollscoil Concordia i Montréal. Tógadh Chassagne i Montréal. As Háítí dá muintir agus casann sí amhrán ("Háítí") faoina bhfulaingt faoin deachtóir úd Duvalier. Tá deartháir óg de chuid Win Butler, William, páirteach sa bhanna freisin.
Helena, Montana
mion|Ardeaglais Chaitliceach Helena Príomhchathair Montana agus suíomh Chontae Lewis and Clark is ea Helena. Thosaigh an chathair mar champa miandóirí a bhí ar lorg óir sa chumar atá ann sa dara leath den 19ú haois. Leanann sráideanna Helena inniu cosáin fhánacha na mianadóirí agus an cumar. Rinneadh príomhchathair Montana di sa bhliain 1875. De réir an Daonáirimh sa bhliain 2010, bhí 28,190 duine ina gcónaí ann.
Loarn mac Eirc
Rí seanscéalach an Dáil Riada ab ea Loarn mac Eirc, a mhair b'fhéidir sa 5ú haois. De réir an Duain Albanaigh, Seanchas Fear Alban agus ginealach eile, Erc mac Eochach Muinremuir ab ea a athair. Adhlacadh é ar Í Choilm Chille.
Iarmhairt Joule-Thomson
mion|Iarmhairt Joule-Thomson Is í an iarmhairt Joule-Thomson ná an t-athrú teochta i ngás nuair a ritheann sé amach trí shoc is a fhorbraíonn ansin.
De ghnáth éiríonn teocht gáis nuair a fháisctear é; mar shampla, éiríonn teocht an aeir sa chónasc le linn aer a bheith á fháscadh isteach i mbonn rothair le teannán. Mar an gcéanna, nuair a scaoiltear aer atá faoi bhrú ard amach as soitheach, titeann an teocht. Tugtar iarmhairt Joule-Thomson ar na hathraithe teochta úd a tharlaíonn nuair a athraíonn an brú ar gháis.
Titeann teocht na ngás go léir, seachas hidrigin, héiliam agus neon, tráth. Má bhíonn an gás ag teocht íseal cheana féin, fuaraítear a thuilleadh é.
Feidhm
Baintear feidhm as an airí seo chun ocsaigin is nítrigin a leachtú. Má bhíonn teocht an gháis bhunaidh níos mó ná teocht ar leith (an teocht inbhéartúcháin, a bhfuil luach sainiúil aici i gcás gach gáis: 620°C ag ocsaigin, 348°C ag nítrigin), is amhlaidh a théann an gás ansin lena fhorbairt
Stair
Tá an dlí nó iarmhairt ainmnithe as James Joule is William Thompson (Tiama Chaolbheinn)
Övörkhangai (Cúige)
Cúige (Aimag) de chuid na Mongóile is ea Övörkhangai Aimag. Tá an cúige suite i ndeisceart na tíre. Is é Arvaikheer an phríomhchathair.
Tá mainistir Shankh, ceann amháin de na mainistreach is sine agus is tábhachtaí sa tíre, suite sa chúige.
Iompar
Tá aerfort le rúidbhealach neamhphábháilte amháin suite in Arvaikheer (AVK/ZMAH). Tá an t-aerfort nasctha le Ulánbátar agus Altae.
Achadh a’ Chòis
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Achadh a’ Chòis.
Dùn Èideann an Ear (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Dùn Èideann an Ear. Cruthaíodh sa bhliain 2005 é. Is é Tommy Sheppard (PNA) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Proinsias Ó hAodha
Poblachtánach Éireannach agus Óglach de chuid an IRA ab ea Proinsias Ó hAodha (28 Feabhra 1956-12 Bealtaine 1981) a chuaigh sna Sealadaigh ina dhiaidh sin. Bhí sé páirteach ina lán oibríochtaí in aghaidh Arm na Breataine agus Chonstáblacht Ríoga Uladh. Bhí sé ar dhuine de na hÓglaigh a chuaigh ar stailc ocrais sa Cheis Fhada sa bhliain 1981 agus a fuair bás ansin.mion|Stailc ocrais|clé
Cúlra
mion|[[Stailc ocrais 1981|Mórstailc ocrais sa bhliain 1981|clé]]Bhí Proinsias ar an duine ab óige de cheathrar dearthárach. Deichniúr clainne ar fad a bhí ag a thuismitheoirí, agus ba dual athara dó an Poblachtánachas. Tháinig sé i mbun a mhéide i mBaile Eachaidh, Contae Dhoire. Bhí a athair ina bhall den "tsean-IRA" lá dá shaol, ach nuair a rugadh Proinsias, bhí sé críochnaithe le fada, agus é ag dul le feirmeoireacht anois. Nuair a bhí Proinsias cúig bliana déag d'aois, chonaic sé greidimíní á dtabhairt dá dheartháir Oilibhéar sular tugadh go campa imtheorannaithe é. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, fuair Proinsias féin drochíde den chineál chéanna ó shaighdiúirí de chuid Reisimint Chosanta Uladh (UDR) nuair a bhí sé ag filleadh abhaile i ndiaidh oíche rince. Chaith Proinsias seal sna Poblachtánaigh Neamhspleácha sula ndeachaigh sé sna Sealadaigh. clé|mion
Imeachtaí Mhuine Mhór
Sa bhliain 1977, bhí baint aige le marú beirt phéas de chuid Chonstáblacht Ríoga Uladh in aice le Muine Mhór, a chuaigh ag seiceáil gluaisteán a bhí stoptha agus ar lámhach lucht an ghluaisteáin iad. D'éalaigh Proinsias agus beirt Óglach eile trasna na ngort.
D'eagraigh Proinsias Ó hAodha roinnt ionsaithe ar na fórsaí slándála, ach nuair a thángthas ar lorg a mhéar ar bhuama a pléascadh in aice le teach constábla i gContae Thír Eoghain, bhí an barántas air. Sa deireadh, rugadh air ar an 17 Márta 1978 in aice le Machaire Rátha i gContae Dhoire i ndiaidh troid gunnadóireachta leis an SAS. Maraíodh saighdiúir de chuid an SAS, Ceannaire Lansa David Jones, sa teagmháil, agus gortaíodh fear eile de na saighdiúirí go tromchúiseach. Goineadh Mac Uí Aodha féin sa chos. D'éirigh leis éalú a dhéanamh ar na ceithre bonnacha, ach tháinig na saighdiúirí suas leis, agus ghéill sé é féin dóibh.
Sír Macedon Ranges
Ceantar Rialtais Áitiúil (‘Local Government Area’ i mBéarla) de chuid Victoria na hAstráile is ea Sír Macedon Ranges, nó Sír Shliabhraon Macedon sa Gaeilge. Bunaíodh an sír sa bhliain 1994 tar éis teacht le chéile Síreanna Romsey, Gisborne, Newham agus Woodend, agus cuid mhaith de Shír Kyneton.
Foilsiú
mion|Foilsiú a bhfuair Hildegard as Bingen ( Liber Scivias) Fios á dheonú ag Dia go hosnádúrtha is ea Foilsiú (Béarla, revelation).
Philip Seymour Hoffman
Aisteoir ab ea Philip Seymour Hoffman, a rugadh ar an 23 Iúil, 1967 i bhFairport, Nua-Eabhrac agus a fuair bás ar an 2 Feabhra, 2014
Ábhar saor
Is é atá i gceist le hábhar saor ná aon saghas saothair, saothar ealaíne nó ábhar cruthaitheach, nach bhfuil aon teorainn dlíthiúil ann maidir le cead daoine eile an saothar sin a úsáid, a hath-dháileadh, a fheabhsú nó a roinnt. Tá sé tábhachtach freisin, más ábhar saor atá ann, gur féidir an t-ábhar a dháileadh mar ábhar saor tar éis aon athrú a dhéantar dó.
Tá na dlíthe a bhaineann le cóipcheart an-chasta ar fad. Uaireanta bíonn sean-ábhar saor ó chóipcheart de réir dlí, agus ins na cásanna seo is féidir cóipeanna a dhéanamh den ábhar sin.
Immanuel Kant
Fealsamh iomráiteach ó Ríocht na Prúise i Ré na hEagnaíochta ba ea Immanuel Kant (22 Aibreán 1724 - 12 Feabhra 1804).
Saothar
I dteagasc an Idéalachais Tharchéimniúla d’áitigh Kant nach raibh sa spás, san am agus sa chúisíocht ach céadfachtaí; tá “rudaí iontu féin” ann ach ní féidir eolas a fháil orthu.
Dúirt Kant go gcuireann an intinn cruth ar an eispéireas agus go bhfuil na hairíonna céanna ag an eispéireas daonna go léir. Tá tagairt do réabhlóid Copernicus ina thairiscint go bhféadtar réada a iomasú a priori (roimh ré) agus dá bhrí sin go bhfuil an t-iomasú neamhspleách ar an réaltacht oibiachtúil. Shíl Kant gurbh é an réasún máthair na moráltachta agus gur tháinig an aeistéitic d’acmhainn bhreithiúnais neamhchlaonta. Tá tionchar ag tuairimí Kant ar fhealsúnacht ár linne fós, go háirithe i réimsí na eipistéimeolaíochta, na heitice, na teoirice polaitiúla agus na aeistéitice iar-nua-aoisí.
Scríobh Kant a mhórshaothar Critic an Fhíor-Réasúin (1781) chun an gaol idir réasún agus eispéireas daonna a mhíniú. Bhí fonn air deireadh a chur le teoiricí amhantracha faoin eispéireas daonna agus cur i gcoinne sceipteachas David Hume agus a leithéidí. Shíl sé gur sháraigh sé an fál go haer a thóg réasúnaithe agus eimpírithe eatarthu féin, agus meastar go forleathan gur chomhtháthaigh sé an dá thraidisiún.
Ba é tuairim Kant go dtiocfadh síocháin shíoraí de dhaonlathas uilíoch agus de chomhoibriú idirnáisiúnta. Shíl sé go dtarlódh sé seo de bharr na staire uilíche cé nach mbeadh sé pleanáilte. Tá díospóireacht ar siúl go fóill faoi smaointe reiligiúnda Kant. Deir daoine éigin gurbh aindiachaí ar dtús é agus gur chum sé argóint ointeolaíoch ar son Dé i gceann tamaill, agus tá daoine eile níos déine air, go háirithe Schopenhauer, fealsamh a dúirt nach raibh i bhfoirm ordaitheach eitic Kant ach “moráltacht dhiaga” agus “Deich nAitheanta Mhaois faoi cheilt,” agus Nietzsche, a mhaígh go raibh fuil diagaire in Kant agus nach raibh ann ach cosantóir sofaisticiúil na Críostaíochta.
D’fhoilsigh Kant saothair thábhachtacha eile ar eitic, reiligiún, dlí, aeistéitic, réalteolaíocht agus stair. Orthu sin tá Stair Nádúrtha Uilíoch (1755), Critic an Réasúin Phraiticiúil (1788), Meitifisic na Moráltacha (1797), Critic an Bhreithiúnais (1790), leabhar ar aeistéitic agus ar theileolaíocht, and Reiligiún Laistigh de Theorainn an Lom-Réasúin (1793).
Saol
Ba in Konigsberg a saolaíodh is a cuireadh oideachas ar Kant.
Fioscaireacht
Is éard is fioscaireacht (Béarla: phishing; is féidir iascaireacht sonraí a thabhairt ar an bhfeiniméan seo freisin) ann ná fiosrú sonraí pearsanta ar an Idirlíon le mí-úsáid a bhaint astu. Mar shampla, is féidir don fhioscaire uimhir chuntais an duine a mhealladh uaidh chun a chuid airgid a ghoid.
Hull City Association Football Club
Club peile Sasanach is ea Hull City Association Football Club atá suite i Kingston upon Hull. Bunaíodh sa bhliain 1904 é. Tá an fhoireann ag imirt sa Premier League faoi láthair, agus is é an "KC Stadium" a staid baile. Is é Phil Brown an traenálaí atá aige.
Galt (Khövsgöl)
Sum (ceantar) atá suite i gCúige Khövsgöl na Mongóile thuaidh is ea Galt (Mongóilis:Галт). Sa bhliain 2000 bhí 5328 duine ina gcónaí sa chúige. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1931.
Straif (ogham)
Is í an ceathrú litir déag den aibítir oghaim an Straif. Is í an ceathrú litir den Aicme Mhuine. I measc leaganacha den fhocal sa tSean-Ghaeilge, tá straiph, zraif, sraif, sraiph agus sraib; le ciall is amhlaidh 'ruibh'. Ní fios go cruinn luach fógraíocht na litreach, ach b'fhéidir gurbh é [st], [ts] nó [sw]. I lámhscríbhinní na meánaoise, faightear é trasscríofa le Z na Laidine.
Bríatharogam
Is iad seo a leanas na nathanna meafaracha (kennings) d'ainm na litreach le fáil sna Briatharoghaim:
Más fíor é gur 'ruibh' í ciall na litreach, is féidir an chéad dá nath a mhíniú le  main use  ruibh mar dhath, agus a saintréith ailceimiceach significance, faoi seach. D'fhéadfadh gur truailliú é an tríú nath de saiget nél (saighead néal), .i. sraibh-tine, tintreach.
Tá nath eile ann, aire srábae (aire/uasal sruthanna)", agus molann taobhaithe "Aibítir na gCrann" gur draighean é seo, ag maíomh gur "tor ar sruth" atá i gceist. D'fhéadfadh go bhfuil nasc idir an nath seo agus an sruth [s]ruibhe luaite in Íseáia 30:33, de dheasca na ruibhe úd.
Cath Mharengo
Is éard a bhí i gceist le Cath Mharengo (Béarla: Battle of Marengo; Fraincis: Bataille de Marengo; Gearmáinis: Schlacht bei Marengo) cath a tharla sa bhliain 1800 (14 Meitheamh), nuair a bhuaigh Napoléon Bonaparte ar an Mhonarcacht Hapsburgach in aice le Alessandria, an Iodáil.
Dùn Èideann an Iar-Dheas (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Dùn Èideann an Iar-Dheas. Cruthaíodh sa bhliain 2005 é. Is í Joanna Cherry (PNA) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Shirley Temple
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Shirley Temple Black (a rugadh ar an 23 Aibreán 1928 agus a fuair bás ar an 10 Feabhra 2014).
Leopold Bloom
Is é Leopold Bloom an príomhcharachtar i leabhar cáiliúil James Joyce, Ulysses. Comhlíonann sé ról Odaiséas agus é ag taisteal thart i mBaile Átha Cliath ar feadh lae. Déantar an lá seo a cheiliúradh gach bliain ar an 16 Meitheamh (an dáta a d'úsáid Joyce sa leabhar) agus tugtar Lá Bloom air in ómós don charachtar úd.
Beathaisnéis Fhicseanúil
Rugadh Bloom sa bhliain 1866. Mac le Rudolf Virág (Giúdach as Szombathely na hUngáire) a tháinig go hÉirinn, thiontaigh ina Phrotastúnach, d'athraigh a ainm go Rudolph Bloom agus chuir lámh ina bhás féin) atá ann. Ellen Higgins, Protastúnach Éireannach a mháthair. Níl sé timpeallghearrtha. Bhí cónaí orthu i Sráid Clanbrassil i bPortobello. Thiontaigh Leopold ina Chaitliceach chun Marion (Molly) Tweedy a phósadh ar an 8 Deireadh 1888. Rugadh iníon, Millicent (Milly), dóibh sa bhliain 1889; cailleadh a mac Rudolph (Rudy), a rugadh i mí na Nollag 1893, nuair nach raibh ach 11 lá slánaithe aige. Tá an teaghlach ina gcónaí i 7 Sráid Eccles i mBaile Átha Cliath.
Canberra
Príomhchathair na hAstráile is ea Canberra, atá suite i gCríoch Phriomhchathair na hAstráile. Bunaíodh Canberra mar phríomhchathair sa bhliain 1908, mar chomhréiteach idir na cathracha móra Sydney agus Melbourne. Cathair neamhchoitianta is ea Canberra, mar rinneadh í go sainiúil chun a bheith ina príomhchathair.
Tá an pharlaimint agus na hard-cúirteanna suite sa chathair.
Aeráid
250px|left|thumb|An foirgneamh pharlaimint i gCanberra.
CLG Chontae na Gaillimhe
Is é Cumann Lúthchleas Gael Chontae na Gaillimhe an eagraíocht atá freagrach as na cluichí Gaelacha a imrítear i gContae na Gaillimhe, faoi cheannas Chumann Lúthchleas Gael.
Iomáint
Bhuaigh Gaillimh Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann don chéad uair sa bhliain 1923, ach níor bhuaigh siad rud ar bith arís go dtí na 1980í, nuair a bhain siad an corn sna blianta 1980, 1987 agus arís i 1988.
Mainistir Shankh
Is mainistir Bhúdaíoch í Mainistir Shankh (Mongóilis: Шанх хийд). Tá an mhainistir suite i gCúige Övörkhangai na Mongóile. Is í ceann amháin de na mainistreacha is sine agus is tábhachtaí sa Mhongóil. Bhí sí bunaithe sa bhliain 1647 ag Öndör Gegeen Zanabazar.
Riddells Creek
Baile atá suite thart ar 60 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, Victoria na hAstráile, is ea Riddells Creek. Sa bhliain 2011, bhí 2,976 duine ina gcónaí ann.
Muircheartach mac Muireadhaigh
Ard-Rí seanscéalach na hÉireann ba ea Muircheartach mac Muireadhaigh (Sean-Ghaeilge Muirchertach mac Muiredaig), a glaodh air fosta Mac Earca (Mac Erca) mar mháthairainm. Fuair sé bás c. 534.
Eochair an Ghrá
Sraith is ea Eochair an Ghrá a bhíonn le feiceáil ar TG4. Cuireann Eibhlín Ní Chonghaile i láthair í.
Muircheartach mac Muireadhaigh
Is beag eolas iontaofa atá le fáil faoi féin i nAnnála na hÉireann. Níl ar marthain ach fianaise iardhearcach sna hannála. Insítear scéal a bháis osnádúrtha sa seanscéal Aided Muirchertaig meic Erca.
Eochair an Ghrá
An tsraith
Gach seachtain, cuirtear ceist ar fhear nó bean éigin: An bhféadfá-sa grá do chroí a aimsiú tré súil a chaith ar a dteach cónaí? Gach seachtain bíonn ar bhean nó ar fhear éigin duine as triúr dates a roghnú gan súil a leagan orthu. Déanann siad iarracht blas a fháil ar phearsantacht na ndaoine seo tré súil a chaitheamh ar a dtithe, le cabhair ó shíceolaí (Kevin O hEaghra).
Olltáirgeacht intíre
Is tomhas ar ghníomhaíocht eacnamaíochta í olltáirgeacht intíre (OTI). Léiríonn OTI luach na n-éarraí agus na seirbhísí ar fad a tháirgeann eacnamaíocht thar thréimhse sonraithe.
Dione
Satailít de chuid Shatarn í Dione. B'é Giovanni Domenico Cassini a chuir an chéad sonrú inti thiar sa bhliain 1684.
Gisborne, Victoria
Baile atá suite thart ar 50 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, Victoria na hAstráile, is ea Gisborne. Sa bhliain 2011, bhí 8,057 duine ina gcónaí ann.
Dùn Phàrlain agus Fìobh an Iar (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Dùn Phàrlain agus Fìobh an Iar. Cruthaíodh sa bhliain 2005 é. Is é Douglas Chapman (PNA) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
An Apainn
Tá An Apainn ina ceantar iargúlta (sgìre iomallach) suite i nGaeltacht na hAlban. Tá sí suite taobh thiar ar An Linne Dhubh, ó dheas ar Loch Creurann, soir ar Latharna agus ó thuaidh ar Loch Liobhann. Tá an chuid is mó di suite in Earra-Ghàidheal, ach tá cuid acu beag, agus tá giota beag faoi Chomhairle na Gàidhealtachd
Tharla Murt na h-Apainn anseo ar an 14 Bealtaine 1752.
Bailte is mó
Is iad na bailte is mó tá ann ná Baile a'Challois, An Dùrar, Port na Croise, an Apainn agus Port na hApann
Doireann Ní Bhriain
B'fhada ina tuairisceoir í ar an gclár raidío Women Today (Mná Inniu) , agus tháinig cáil uirthi de bharr an chláir sin. Bhí sí ina láithreoir ag an gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1981. Sa bhliain 1993 bhuaigh sí Jacob's Award dá saothar le Raidió Éireann.
Luathshaol
Ba í Ní Bhriain an chéad pháiste idir triúr a rugadh i mBaile Dúill i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath. Neasa Ní hAnnracháin, aisteoir, ba ea a máthair, agus Seán Ó Briain, státseirbhíseach, ba ea a hathair. Rinne sí craoltóireacht den chéad uair in aois a hocht mbliana di i ndráma raidió lena máthair, a bhí ina ball de chompántas aisteoirí Raidió Éireann. Bhí Béarla agus Gaeilge ar a toil aici agus suim aici riamh i dteangacha. Rinne sí staidéar i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath agus bhain céim amach sa Fhraincis agus sa Spáinnis. Ina dhiaidh sin chaith sí cúpla bliain ag múineadh sa Nigéir. Shiúil sí an domhan d'ainneoin a raibh le déanamh aici.
Gairmréim luath le RTÉ (1972-1981)
mion Thosaigh Ní Bhriain a gairmréim le RTÉ i 1972, mar láithreoir chláir do leanaí. Ansin bhí sí ina comhláithreoir ar an gclár irise Tangents, agus bhí sí ar dhuine de na chéad láithreoirí mná sa réimse cúrsaí reatha. Dúirt sí gur aithin daoine í, pé áit a ndeachaigh sí. Níorbh fhéidir léi cos a chur thar tairseach amach gan aird na ndaoine a tharraingt uirthi féin, rud a chuir isteach uirthi. D'fhág sí RTÉ agus chuaigh ag múineadh amuigh faoin tuath i gCéinia ar feadh bliana. Chuaigh sí ar ais go hÉirinn sa bhliain 1976.
Sa bhliain 1979 thosaigh ag obair mar thuairisceoir don chlár cúrsaí reatha Women Today ar an raidió, a bhí á laithriú ag Marian Finucane ag an am. Dúirt sí níos déanaí nach bpléadh tuairisceoirí mná ach cúrsaí baile agus cúrsaí stíle, agus nár ghnách do mhná clár cúrsaí reatha a léiriú ag an am, rud a d'fhág gur mhór an rud é an clár áirithe seo a bheith ann." I gceann tamaill thosaigh sí ag malartú obair an láithreora le Finucane. mion
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1981
Lasmuigh d'Éirinn aithnítear Ní Bhriain mar láithreoir Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse i 1981. Mar ullmhú don ócáid rinne sí bunstaidéar ar theanga gach tíre a bhí páirteach sa chomórtas, cé nár labhair sí i rith an tseó ach Béarla, Gaeilge agus Fraincis. D'fhógair sí roimh ré go mbeadh na coistí in ann vótáil i dteanga ar bith.
Ba é Richard Lewis a dhear an gúna a chaith sí; ba léi féin na bróga agus na seodra.
Ós rud é go dtaitníonn ceol traidisiúnta léi, ba mhór aici idirlinn darbh ainm Timedance a chum Planxty. Ba é an t-amhrán ab fhearr léi Ding-A-Dong, iarracht na hÍsiltíre sa bhliain 1975.
Gairmréim ar fad le Raidió 1 (1981-1993)
Tar éis Eurovision 1981 d'fhág Ní Bhriain RTÉ arís chun tairbhe a bhaint as scoláireacht Phárasach Journalists in Europe. I rith na hochtóidí bhí sí ag obair i seomra nuachta RTÉ i mBéal Feirste (áit ar bhuail sí lena fear céile, Andy Pollak) agus láithríodh sí an Book Programme ar Raidió 1. Rinne sí staidéar ar léiriúchán raidió i ndeireadh na n-ochtóidí, agus ina dhiaidh sin chabhraigh sí le Mike Murphy The Arts Show a léiriú. Chuaigh sí ar scor ó RTÉ sa bhliain 1993 chun féile L'imaginaire Irlandais a léiriú i bPáras, áit ar fhan sí do dtí an bhliain 1996.
Saol agus gairmréim is déanaí
Faoi láthair tá Ní Bhriain ina cónaí i mBaile Átha Cliath agus ag obair mar bhainisteoir ealaíon. Déanann sí clár raidió a léiriú go neamhspleách. Tá obair déanta aici ag RTÉ agus ag TG4 mar thraenálaí gutha agus láithreoireachta.
Bíonn Ní Bhriain agus a fear céile ag obair chun an Ghaeltacht a chothú, agus tá sí ar bhord Chultúr na hÉireann.
Tógadh mar Chaitliceach í ach stad sí den chreideamh a chleachtadh ina fichidí, agus chuaigh sí san Eaglais Úinitéireach sna nóchaidí. Tá cláir fhaisnéise déanta aici faoi reiligiúin mhionlaigh in Éirinn agus faoin laghdú a tháinig ar thionchar na Eaglaise Chaitlicí ar chreatlach shóisialta na hÉireann.
Kurt Gerstein
Oifigeach de chuid an SS a bhí in Kurt Gerstein (rugadh i Münster é ar an 11 Lúnasa 1905, agus chuir sé lámh ina bhás féin i bPáras ar an 25 Iúil 1945) a bhí ina fhinné súl don Uileloscadh. Bhí sé ina oifigeach sláinteachais ag an SS, agus nuair a thosaigh na Naitsithe ag marú Giúdaigh ar scála tionsclaíoch, bhí Gerstein i láthair nuair a baineadh triail as an aonocsaíd charbóin i sceithgháis an innill dóiteáin inmheánaigh sna campaí báis i mBełżec agus i dTreblinka. I ndiaidh dó an t-uafás seo a fheiceáil, thosaigh sé ag iarraidh eolas a scaipeadh faoina raibh ar siúl sna campaí báis, le súil is go bhfaigheadh na Comhghuaillithe amach faoi.
Tá Gerstein ina chúis conspóide i measc lucht na staire i gcónaí. Cuid acu tá siad barúlach go raibh sé ina Chríostaí ionraic a d'insíothlaigh an SS as a stuaim féin le heolas a bhailiú faoi ainghníomhartha na Naitsithe. An chuid eile cuireann siad béim air gur innealtóir sláinteachais a bhí ann a rinne aireagáin a chuidigh leis na Naitsithe an tUileloscadh a chur i ngníomh. Is dóigh le cuid acu, fiú, nach raibh Gerstein ach ag iarraidh é féin a tharrtháil nuair a bhí an cogadh thart, agus nach ndearna sé a dhath le cabhrú leis na Giúdaigh le linn an chogaidh féin.
Linux mint
Is Córas Oibriúcháin í Linux Mint. Is dáileadh Linux é atá bunaithe ar Ubuntu agus Debian freisin! Foilsítear Linux Mint faoin Ceadúnas Ginearálta Poiblí, mar sin is bogearra saor é Linux. Tá cách saor chun an cód a úsáid agus athrú mar ba mhaith leo.
Boston University
Stair
Bunaíodh í mar Methodist Seminar i Newbury, Vermont sa bhliain 1839. Aistríodh an scoil go Concord, New Hampshire sular shocraigh sí síos i mBostún sa bhliain 1867. Ainmníodh í mar Boston University sa bhliain 1869.
Linux mint
Anois tá leagan nua le fáil atá bunaithe díreach ar Debian.
Boston University
Eagrú na hOllscoile
Tá an ollscoil roinnte i sé choláiste agus naoi scoileanna. Siad na cinn is clúití ná na ranna Fealsúnacht, Fiaclóireacht, Teagasc, Dlí, Leigheas agus Diagacht. Tá an rannóg leighis ollmhór agus é lonnaithe ar shuíomh leis féin bainteach le Boston University Medical Center.
Linux mint
Chruthaigh Clement Lefebvre Linux Mint, agus tá cónaí air in Éireann.
Leagan:
Foilsíonn Linux Mint leagan nua nuair a thagann leagan nua Ubuntu amach. Tarlaíonn sé sin gach 6 mí, mar sin tá dhá leagan nua Linux Mint gach bhliain.
Is Leagan Tacaíocht Fad-Téarma í 'Isadora', mar sin beidh paiste is cabhair le fáil ar feadh 3 bliana.
De ghnáth stopann siad ag ceartú fadhb tar éis bhliain go leath. Cé nach bhfuil aon tacaíocht le fáil, is féidir na sean leagan a íoslódáil go fóill ó Suíomh Linux Mint
Foireann Forbairt
Déanann na daoine seo a leanas forbairt ar Linux Mint:
mion|clé Tá neart daoine eile a chuireann leis an tionscnamh, tá liosta do na príomh daoine le fáil ar leathanach eolas Linux Mint. Freisin déantar aistriúcháin ar an Córas Oibriúcháin.
Ruis (ogham)
Sanasaíocht
Tá ainm na litreach fréamhaithe ón bPróit-Ind-Eorpais *h₁reudʰ-, 'rua', athchruthaithe as Gaeilge Chianach mar *rudsti-.
Briatharoghaim
Is iad a leanas na nathanna meafaracha (kennings) d'ainm na litreach le fáil sna Briatharoghaim:
Grianstad an gheimhridh
Is éard is grianstad an gheimhridh ann ná an pointe nuair a thagann stad ar ghiorrú na laethanta sa gheimhreadh. "Meán geimhridh" a thugtar air freisin i dteanga cha éagsúla.
Tarlaíonn grianstad an gheimhridh idir 21 agus 23 Nollaig i leathsféar thuaidh an domhain, agus idir 20 agus 23 Meitheamh sa leathsféar theas. clé|mion|[[Brú na Bóinne, 21-23 Nollaig, tá an tuama lán le solas, solas beannaitheach]] Tarlaíonn grianstad an gheimhridh ar phláinéad ar bith nuair a bhíonn claonadh ais an phláinéid ag an bpointe is faide agus is féidir ón réalta a ndéanann sé fithis timpeall air.
Féach freisin
thumb|Soilsiú na Domhain ag an ngrian i rith an grianstad an gheimhridh
Glaschu a Deas (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Glaschu a Deas. Cruthaíodh sa bhliain 2005 é. Is é Stewart McDonald (PNA) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Poitéinseal leictreach
thumb|[[Benjamin Franklin i mbun turgnamh le tintreach a dhéanamh, nach bhfuil ann ach feiniméan leictreastatach macrascópach.]]
Is éard is poitéinseal leictreach (ar a dtugtar freisin poitéinseal réimse leictrigh nó poitéinseal leictreastatach) ann ná an méid oibre atá ag teastáil chun aonaid luchta dheimhnigh a bhogadh, ó phointe tagartha go dtí pointe ar leith, taobh istigh den réimse gan aon luasghéarú a ghiniúint. De ghnáth, is é an Domhan an pointe tagartha nó pointe ag an éigríoch, cé gur féidir leas a bhaint as aon phointe níos faide i gcéin ó thionchar luchta an réimse leictrigh.
De réir, na leictreamaighnéadaice teoiriciúla, tá poitéinseal leictreachis ina chainníocht scálach sainchiallaithe ag V,  comhionann le fuinneamh poitéinsiúil leictreach d'aon cáithnín luchtaithe ag suíomh ar bith  (arna thomhas i joules) roinnte ag an lucht an cháithnín (arna thomhas i gcoulombs). Trí lucht an cháithnín a roinnt amach faightear fuílleach atá ina tréith den réimse leictrigh féin.
Friends (séasúr 9)
Craoladh an naoú séasúr Friends idir 26 Meán Fómhair, 2002 agus 15 Bealtaine, 2003 ag tosú le "The One Where No One Proposes".
Brenda Power
Is iriseoir raidió agus teilifíse Éireannach í Brenda Power ar Raidió Teilifís Éireann (RTÉ) agus ar Newstalk. Is colúnaí í a bhíonn ag déanamh tráchtaireachta ar chúrsaí reatha. Tá sí i gcoinne an phósta aeraigh agus na Gaeilge riachtanaí ar scoil.
Coláiste Naomh Aloysius, Baile Átha Luain
Is meánscoil Bhéarla í Coláiste Naomh Aloysius, suite in Áth Luain, i gContae na hIarmhí, i bPoblacht na hÉireann. Scoil do bhuachaillí atá ann, cé go mbíonn an t-Athchúrsa don Ardteistiméireacht oscailte do chailíní freisin.
Stair
An Moinsíneoir John McCarthy agus an Dr. Vincent Hanly, Easpag Ail Finn, a bhunaigh an scoil sa bhliain 1960. Tá an coláiste ainmnithe i ndiaidh Aloysius Gonzaga (1568 – 1620), uaslathaí Iodálach in aimsir an Renaissance agus ball de Chumann Íosa a rinne an Pápa Beinidict XIII naomh de sa bhliain 1726.
Ar dtús cuireadh ranganna ar siúl i seomra beag ceangailte d’Amharclann Dean Crowe. Ní ba dhéanaí aistríodh an scoil go suíomh tiomnaithe agus ní ba mhó i mBóthar Páirc na bhFiann, an suíomh céanna ina bhfuil an scoil inniu. Teach Seoirseach a tógadh sa bhliain 1820 atá ann. Ba leor sin do riachtanais na scoile ar feadh i bhfad ach de réir mar a d’fhás líon na ndaltaí, cuireadh seomraí ranganna agus staidéir leis, chomh maith le háiseanna fóillíochta. Theagasc an Dr. Joseph Ducke, údar agus fundúir an Amharclann Passionfruit in Áth Luain, Béarla sa scoil.