cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pléisticéineach
An ré luath den dá ré sa tréimhse Cheathartha dheireanach, 2 mhilliún go dtí timpeall 10,000 bliain ó shin. Sa leathsféar thuaidh, tharla cuid mhaith tréimhsí oighrithe inar leathnaigh an t-oighear ó dheas is ar chúlaigh arís. Ba shuntasach gur díothaíodh mamaigh, cosúil leis an mamat is an mastadán, sna limistéir oighrithe, gur tharla éabhlóid an duine, agus gur tháinig cuid mhaith de bheatha mhamach an lae inniu chun cinn le linn na ré.
Lá Idirnáisiúnta um Chealú na Sclábhaíochta (2 Nollaig)
mion|clé|Dealbh i [[Cayenne, 1896, le Louis-Ernest Barrias (1841-1905),]] Ceiliúrtar Lá Idirnáisiúnta um Chealú na Sclábhaíochta ar an 2 Nollaig gach bliain. Tá an Lá eagraithe ag na Náisiún Aontaithe ó 1896 ar aghaidh.
Féach freisin
clé|mion|"The Glorious 1st of August 1838", [[Na hIndiacha Thiar]]
Sprints
Is banna rac-cheoil as Éirinn é Sprints. Bunaíodh é sa bhliain 2019, agus tá ceathrar sa bhanna: Karla Chubb (scríbhneoir, amhránaí agus giotár), Colm O'Reilly (príomghiotáraí), Sam McCann (dordghiotáraí) agus Jack Callan (drumaí). Tá siad ar an lipéad ceoil neamhspleách Nice Swan Records. Is meascán de phunc-rac agus grúinse é a gcuid ceoil. Ba chairde iad ón am a bhí siad óg Jack Callan, Colm O'Reilly agus Sam McCann - ón Chúlóg agus Cill Bharróg i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath iad - agus is as Ráth Fearnáin í Karla Chubb. Scríobhann sí amhráin faoina taithí pearsanta mar bhean i mbanna ceoil agus a cuid cnéasachta féin. De ghnáth bíonn téamaí polaitiúla nó sóisialta ag baint leis na liricí.
Holagrafaíocht
Teicníocht chun íomhá thríthoiseach (holagram) a dhéanamh, a athraíonn de réir mar a athraíonn treo na féachana. Mar shampla, nuair a ghluaiseann an féachadóir ó dheas go clé, athraíonn an íomhá ó amharc éadain go dtí amharc imlíne. Ar dtús íomhánna statacha a bhíodh i gceist, ach tá íomhánna holagrafacha dinimiciúla á saothrú le blianta. Tá holagrafaíocht bunaithe ar thrasnú solais agus na patrúin trasnaíochta is féidir a chruthú le solas monacrómatach. Chun holagram a dhéanamh, ar dtús deighiltear léas léasarsholais ina dhá leathléas chomhoiriúnaithe. Frithchaitear léas amháin díobh, A, le scáthán ar an bhfrithne atá le híomháú, agus uaidh sin ar scannán neamhnochtaithe fótagrafach. Frithchaitear an léas eile, B, le scáthán go díreach ar an scannán fótagrafach céanna. Mar sin, titeann patrún trasnaíochta ar an scannán agus nochtaítear an scannán don phatrún sin. Bíonn an holagram ar an scannán nuair a réaltar é. Chun an holagram a léiriú, lonraítear an scannán le leathléas A agus measctar an léas a thagann amach as leis an leathléas eile, B. Feictear an íomhá thríthoiseach san aer mar a dtrasnaíonn an dá léas seo.
Rudy Giuliani
Is polaiteoir agus dlíodóir Meiriceánach é Rudolph William Louis Giuliani (a rugadh ar an 28 Bealtaine 1944) a bhí ina 107ú Méara ar Chathair Nua-Eabhrach ó 1994 go 2001. Roimhe seo bhí sé ina Ard-Aighne Comhlach sna Stáit Aontaithe ó 1981 go 1983 agus ina Aturnae Stáit do Cheantar Theas Nua-Eabhrac ó 1983 go 1989..
Bhí Giuliani i gceannas ar ionchúiseamh feidearálach na 1980í ar cheannairí mafia Chathair Nua-Eabhrac mar Aturnae SAM do Cheantar Theas Nua-Eabhrac. Tar éis feachtas teipthe ar son Mhéara Chathair Nua-Eabhrac i dtoghchán 1989, d’éirigh leis i 1993, agus atoghadh é i 1997, ag feachtasaíocht ar ardán “dian ar choiriúlacht”. Bhí sé i gceannas ar "civic cleanup" chonspóideach Nua-Eabhrac mar mhéara air ó 1994 go 2001. Whether lionized or criticized, "Giuliani's cleanup", especially of Manhattan, most famously Times Square, is widely recognized: B. McKee, "Rules and regulations alone can't revive America's downtowns", Architecture (American Institute of Architects), 1998 Mar;87:11; Jane E. Jeffrey, "Dramatic convergence in Times Square", in Phyllis R. Brown, Linda A. McMillin & Katharina M. Wilson, eds., Hrotsvit of Gandersheim: Contexts, Identities, Affinities, and Performances (Toronto: University of Toronto Press, 2004), pp 251–252; Alan Sinfield, Shakespeare, Authority, Sexuality: Unfinished Business in Cultural Materialism (New York Routledge, 2006), p 195; David Freeland, Automats, Taxi Dances, and Vaudeville: Excavating Manhattan's Lost Places of Leisure (New York & London: New York University Press, 2009), p 79; Michael Codella & Bruce Bennett, Alphaville: 1988, Crime, Punishment, and the Battle for New York City's Lower East Side (New York: St. Martin's Press, 2010), indexing "Giuliani's cleanup"; Ramón Rivera-Servera, Performing Queer Latinidad: Dance, Sexuality, Politics (Ann Arbor: University of Michigan Press, 2012), p 147; Insight Guides Pocket New York (UK: Apa Publications, 2016), indexing "Giuliani's cleanup"; Mark Coran, Opinion: letter to the editor: "Where have you gone, Rudy Giuliani?", The New York Times, online June 13, 2018, print June 14, 2018, § A, p 26. Cheap an Méara Giuliani duine ón taobh amuigh, William Bratton, mar choimisinéir póilíneachta nua i gCathair Nua-Eabhrac. Ag athchóiriú cleachtais riaracháin agus póilíneachta na roinne póilíneachta, chuir siad 'Teoiric na bhFuinneog Briste' i bhfeidhm, a luann mí-ord sóisialta, cosúil le drochbhail agus loitiméireacht, mar chúis le handúiligh, bacaigh, agus striapacha a bheith ag crochadh thart, agus ina dhiaidh sin coirpigh tromchúiseacha agus foréigneacha a mhealladh. Mar shampla, bhain Giuliani bacaigh agus clubanna gnéis ó Times Square. De réir mar a thit rátaí coireachta go géar, i bhfad chun tosaigh ar an meánluas náisiúnta, tugadh creidiúint go forleathan do Ghiuliani, cé go luann léirmheastóirí níos déanaí fachtóirí eile a chuireann leis.. Sa bhliain 2000, bhí se in iomaíocht i gcoinne Hillary Clinton, Céadbhean na Stát Aontaithe, le haghaidh suíochán Seanad na Stát Aontaithe ó Nua-Eabhrac, ach d'fhág an rás nuair a fuair sé amach go raibh hailse próstatach air. As a cheannaireacht méara tar éis an Ionsaithe 11 Meán Fómhair, glaodh "America's mayor" air.. Ainmníodh é mar Phearsa na Bliana ag an iris "Time" do 2001 agus thug Banríon Eilís II na Ríochta Aontaithe ridireacht oinigh dó i 2002.
Mangabaí liathleicneach
Is ainmhí é an mangabaí liathleicneach. Mamach atá ann.
Aberaeron
Baile i Ceredigion, an Bhreatain Bheag, is ea Aberaeron. Trá-bhaile a tharraingíonn a lán turasóirí atá ann. Suíomh rialtais Cheredigion é freisin. Tá daonra 1,390 in agus tá 832 (59.9%) in ann Breatnais a labhairt.
Sanasaíocht an ainm
"Béal an Aeron" an chiall atá le "Aberaeron" i mBreatnais. Abhainn sa Bhreatain Bheag í an Aeron. Ciallaíonn "aer" ár (is é sin, sléacht) agus as sin Aeron, ainm na sean-Bhreatnach ar a ndia cogaíochta.
Tíreolais
Tá Aberaeron suite san áit a dtagann an bóthar A487 (Aberystwyth-Cardigan) agus an A482 (Aberaeron-Lampeter) le chéile, 112.7 km ó Caerdydd agus 295 ó Londain. Tá an baile suite ag béal Abhann Aeron ar chósta thiar na Breataine Bige.
Stair
Alban Thomas Jones, ministéir, a leag amach an baile agus a rinne é a thógáil sa bhliain 1805 ag bun an Aeron, a mhéadaíodh chun port a chur isteach ann. Tógadh droichead coisithe trasna na abhann san áit sin. Sa 19ú haois forbraíodh roinnt ceirdeanna in Aberaeron. De réir an Trade Directorie, foilsithe sa bhliain 1830, bhí ceardaí olla, gréasaí, muilleoir, báicéir, gabha, dhá shaor bád, siúinéir agus haitéir ag cleachtadh a gceird ar an mbaile.
Leabhar Thóibít
clé|250px|mion|Leabhar Thóibít Is leabhar sa Bhíobla é Leabhar Thóibít.
Scorach Ghlionnáin
Is laoch pobail béaloideasúil as Conamara é Scorach Ghlionnáin. Rinne sé gníomhartha gaisce agus fóirithinte ar phobal a bhí á mbascadh agus á gcrá ag na tiarnaí talún gan trócaire, na Blácaigh. Deirtear gur chineál de Robin Hood Chonamara a bhí ann 'a bhain don saibhir agus a thug don bhocht'. De réir an tseanchais, mhair an Scorach agus a bhuíon chróga i nGlionnán, taobh le talamh na mBlácach ar an Tulaigh.
"Má bhí Robin Hood sa mbéaloideas ag muintir Shasana ba é Scorach Ghlionnáin [Gleannán] a bhí i gConamara agus lán mála scéalta ar an teallach faoi na gníomhartha gaisce agus fóirithinte a rinne sé ar phobal a bhí á mbascadh agus á gcrá ag na tiarnaí talún gan trócaire a bhí thíos ar an gCaisleán, na Blácaigh."
Tá scéalta éagsúla béaoidis a bailíodh le feiceáil ar dúchas.ie.
Carachtar ag Ó Sandair
Chum Cathal Ó Sandair sraith de scéalta ficsin faoin gcarachtar.
Blaiseadh de Scorach Ghlionnáin agus Ballaí Indreabháin! "Na Blácaigh bhradacha!"
Is mór an díomá a bhí ar Ó Sándair nuair a diúltaíodh do dhá lámhscríbhinn faoi eachtraí Scorach Ghlionnáin. Níor scríobh sé aon cheann eile.
Scríobh Brian Ó Baoill dráma dar teideal Scorach Ghlionnáin atá le fáil ina leabhar drámaí Sútha Talún agus Drámaí Eile.
"Ar an Tulach a bhí na Blácaigh, na straoiseacháin gan náire Cloithreach a d' fhág siad bánaí agus na Cartúir ar chaon taobh Ach más fíor a bhfuil ar pháipéar scríobhtha síos ag Cathal Ó Sandair Thug Scorach Ghlionnáin treascairt dhóibh a d'fhág criothán ina gcroí."
Filíocht agus Feannadh Cóil Learaí Ó Finneadha
"Tá cuimhne sa gceantar fós ar an scéal faoin gcaoi ar ghoid Scorach Ghlionnáin tarbh ó Wallace agus faoin gcaoi ar roinn sé an fheoil ar bhochtáin an cheantair. Sna 1830daí ba é James Blake a bhí ina thiarna agus tá a ainm, Séamus a 'Bhlácaigh, fanta sa seanchas agus sna scéalta béaloidis faoi Scorach Ghlionnáin. Tá scéalta faoin Scorach le fáil sa leabhar Peadar Chois Fharraige, seanchas áitiúil a bhailigh Seán Mac Giollarnáth ó Pheadar Mac Thuathaláin, as Cois Fharraige agus as Gaillimh, agus a foilsíodh in 1934. Tá na scéalta seo agus scéalta nach iad beo i gcuimhne na ndaoine fós, faoin gcaoi ar ghoid Scorach Ghlionnáin ó dhaoine saibhre le fóirthint ar bhochtáin."
Camchuairt Chonamara Theas Liam Mac Con Iomaire
Tagairtí
https://www.google.com/search?q=Scorach+Ghlionn%C3%A1in+robin&client=firefox-b-e&sxsrf=AJOqlzXh8Pg1CWs5O9KJ190r6hZOse4JvQ%3A1675158220782&ei=zOLYY4auL4ylgQazi6SwBQ&ved=0ahUKEwiGxMTVwvH8AhWMUsAKHbMFCVYQ4dUDCA4&uact=5&oq=Scorach+Ghlionn%C3%A1in+robin&gs_lcp=Cgxnd3Mtd2l6LXNlcnAQAzIFCCEQoAEyBQghEKABOggIABCiBBCwAzoFCAAQogRKBAhBGAFKBAhGGABQqARY-whgxwpoAXAAeACAAWuIAfIDkgEDNS4xmAEAoAEByAEFwAEB&sclient=gws-wiz-serp
https://issuu.com/uccexpress/docs/complete_freshers
Aberafan
Baile i Castell-nedd Port Talbot, an Bhreatain Bheag, is ea Aberafan, 44.6 km ó Caerdydd agus 254 ó Londain. Tá daonra 5,232 ann, agus tá 411 (7.9%) in ann Breatnais a labhairt.
Na hAstacaigh
thumb|right|300px|Uasmhéid na gcríoch a bhí faoi dhlínse na nAstacach Ba iad na hAstacaigh an tsibhialtacht agus grúpa eitneach a bhí i seilbh Mheicsiceo, nó na gcríoch a dtugtar Meicsiceo orthu inniu, ón 14ú go 16ú haois, tréimhse a thugtar 'an Tréimhse iar-Chlasaiceach' i gcroineolaíocht Mhéisimheiriceá. Ba í an teanga ba mhó a bhíodh á labhairt acu ná Nahuatl.
Téarmaíocht
Maidir leis an bhfocal féin Astacach, is é is bunús leis ná aztecatl, uimhir iolra azteca, agus is gnách é a chiallú mar “dhuine ó Aztlan”. B'éard a bhí i gceist le hAztlan ná an dúiche mhiotasach ónar tháinig lucht labhartha na teanga Nahuatl go Meicsiceo agus go Lár Mheiriceá. Glac na Mexica — an treibh a bhunaigh cathair Tenochtitlan, áit a bhfuil Cathair Mheicsiceo (Ciudad de México) inniu - an t-ainm sin chucu féin. Uaireanta, cuimsíonn an téarma Astacach freisin áitritheoirí ón dhá phríomhchathair a bhí i gcomhghuaillíocht leis na Tenochtitlain, na hAcolhua ó Texcoco agus na Tepaneca ó Tlacopan, a bhunaigh mar aon leis na Mexica Trípháirtíocht na nAstacach nó “Impireacht na nAstacach”. Ó bhí an teanga chéanna á labhairt ag an trí threibh seo gan aon trácht a dhéanamh ar na comhchosúlachtaí cultúrtha, is féidir “Astacaigh” a ghairm díobh go léir. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Museo%20de%20Am%C3%A9rica%20Conquest%20of%20Mexico%2004.jpg|clé|mion|390x390px|Léigear Tenochtitlan agus Hernan Cortés (ealaíontóir Michel Wal)
Stair
Ón tríú haois déag AD i leith ba é Gleann Mheicsiceo croí na sibhialtachta Astacaí. Chuaigh cumhacht na hImpireachta Astacaí i bhfad thar an ngleann, nó bhí na hAstacaigh ag forghabháil cathairstát i ndiaidh a chéile i Lár Mheiriceá agus ag cur de dhualgas ar mhuintir na stát seo dúchíos a íoc le Tenochtitlan. I mbarr a maitheasa bhain an tsibhialtacht seo amach dearscnaitheacht i saibhreas na hailtireachta, na n-ealaíon agus na dtraidisiún reiligiúnach. Sa bhliain 1521 áfach d'ionsaigh Hernán Cortés, an conquistador Spáinneach, an impireacht, agus d'éirigh leis rí (nó tlatoani) na nAstacach, Moctezuma a Dó, a chloí le lámh láidir. Fuair Cortés a lán comhghuaillithe as measc na dtreibheacha a bhí ag íoc cánach leis an tlatoani, nó bhí siad tinn tuirseach den dúchíos agus den dóigh a mbíodh na hAstacaigh ag íobairt daoine ó na treibheacha seo dá gcuid déithe. Bhí na híobairtí seo an-choitianta i gcultúr na nAstacach.
Réiteach na Náisiúin Aontaithe ar cheist na Palaistíne (1947)
Ar an 29 Samhain 1947, ghlac Comhthionóil Ghinearálta na Náisiún Aontaithe le Rún 181(II) maidir le críochdheighilt na Palaistíne faoi shainordú.
Cúlra
'Cosantóireacht' ab ea an Phalaistín, faoi smacht na Breataine ón 1920 ar aghaidh. Ach ar 2 Samhain 1917 fógraíodh an "Balfour Declaration": Tugadh '' Sainordú na Breataine sa Phalaistín' ar an tír san am sin.
Bhí claonadh ann i bhfabhar na nGiúdach. D'fhógair Rúnaí Gnóthaí Eachtracha na Breataine, Arthur Balfour, go mbunófaí stát Giúdach sa Phalaistín fiú.
Sna blianta 1945-1947, tháinig méadú ar inimirce na nGiúdach go dtí an Phalaistín, agus bhí go leor conspóide faoin inimirce sin. Bhí feachtas sceimhlitheoireachta, nó treallchogaíocht, ar siúl sna 1940idí. Bhí na Giúdaigh ag iarraidh críochdheighilt a chur i bhfeidhm agus stát Giúdach a bhunú.
I dtús 1947, d'fhógair Ernest Bevin (Aire Gnóthaí Eachtracha na Breataine) go mbeadh an Ríocht Aontaithe tarraing amach na trúpaí Briotanacha sa Phalaistín. I mí Feabhra 1947, sheol Bevin an fhadhb (críochdheighilt na Palaistíne) chun na Náisiúin Aontaithe. clé|mion|úinéireacht talún, 1945
Náisiún Aontaithe
Ar an 29 Samhain 1947, ghlac na Náisiún Aontaithe le Rún 181(II) maidir le críochdheighilt na Palaistíne. Ach níor cuireadh an plean i bhfeidhm riamhː níor ghlac na hArabaigh sa Phalaistín agus sa Mheán-Oirthear le réiteach na Náisiún Aontaithe. Bhris cogadh cathartha amach go gairid ina dhiaidh.
Ar an 14 Bealtaine 1948, tháinig deireadh le húdarás na Breataine an Phalaistín a rialú agus tháinig Stát Iosrael ar an saol. Thosaigh an Cogadh Arab-Iosraelach (1948) an lá dár gcionn.
The Wettest Stories Ever Told
Craoladh an t-ochtú heipeasóid déag, "The Wettest Stories Ever Told", den seachtú sraith déag The Simpsons ar an 23 Aibreán 2006. Scríobh Jeff Westbrook an eipeasóid seo. D'fhéach 7.04 milliún duine ar an eipeasóid.
Bóthar an tSíoda
deas|250px|thumb|Bóthar an tSíoda Bealach (bealaí, le fírinne) ársa trádála ó oirthear na Síne go lár na hÁise is an Eoraip. Ón 2ú céad AD chuaigh an bealach is fearr eolas air ó chathair Xi'an thar cheann iartharach an Bhalla Mhóir, ag trasnú soir gaineamhlach iarthar na Síne roimh dhul trí cathair Kashi is thar teorainn (an lae inniu) isteach sa Chirgeastáin agus tríd an Táidsíceastáin, an Úisbéiceastáin, an Afganastáin, an Tuircméanastáin, an Iaráin (ainmneacha nárbh ann dóibh ag an am, ar ndóigh) is trí chathair Hamadān i dtreo Bhagdad, as sin chuig cósta thoir na Meánmhara, nó Iostanbúl i mblianta déanacha an Bhóthair. Mar mhalairt ar shíoda fuair an tSín fíonchaora, cadás, castáin inite, alfalfa is pomagrainítí. Scaip teicneolaíochtaí na Síneach i bpórú leamhan síoda, bruithniú iarainn, déanamh páipéir is uisciú soir don Eoraip ar feadh an Bhóthair. Thug an Bóthar an Búdachas don tSín. Bhí tionchar suntasach ag trádáil an tsíoda ar gheilleagar impireacht na Róimhe, mar dhéantaí íocaíocht le miotail luachmhara. Meastar go raibh cúlchiste óir na Síne níos mó faoi 10 AD ná Eoraip na Meánaoise. Is dócha gur chuir Bóthar an tSíoda le titim na Róimhe.
An tSuiméiris
Teanga ársa An tSuiméir ab ea an tSuiméiris. Tá sé ar cheann de na teangacha is sine atá deimhnithe, ag dul siar go dtí timpeall 3500 R.Ch.
Samuel Plimsoll
Leasaitheoir sóisialta a rugadh i mBriostó Shasana ab ea Samuel Plimsoll (10 Feabhra 1824 – 3 Meitheamh 1898). D'áitigh sé ar an rialtas dlí a rith chun iachall a chur ar úinéirí long marc ar leith — diosca ciorclach le líne chothrománach tríd an lár (líne Plimsoll, an tslat)—a phéinteáil ar thaobh gach loinge chun comharthú nár cheadaithe an long a lódáil don tslat, le líne Plimsoll ag leibhéal dhromchla an uisce. Ghnóthaigh sé an leasainm ‘cara na mairnéalach’ as an mbeart seo.
Raidió Teilifís Éireann
Is cuideachta leathstáit é Raidió Teilifís Éireann (RTÉ) agus is é RTÉ craoltóir seirbhíse na hÉireann agus tá sé ar cheann de na craoltóirí seirbhíse poiblí is sine atá ag feidhmiú ar fud an domhain. Foilsíonn sé liostaí seachtainiúla agus iris stíl mhaireachtála, 'RTÉ Guide'. Maoinítear RTÉ trí tháille ceadúnais teilifíse agus trí fhógraíocht.
Táirgeann RTÉ teilifís, raidió agus an idirlíon. Cuireadh tús leis an tseirbhís raidió an 1 Eanáir 1926 agus cuireadh tús le craoltaí teilifíse an 31 Nollaig 1961, ó shuíomh tarchuradóra Kippure gar do Bhaile Átha Cliath. Ar cheann de na nithe is díol spéise don sceideal oíche oscailte ná bhí scannán Teilifís Éireann a rinne Banphrionsa Grace ó Monaco ar an turas Éireannach. Tharla an t-achomharc go príomha mar gheall ar fhréamhacha Éireannacha Grace agus cáil níos luaithe mar réalta Hollywood, Grace Kelly. Bhí teacht seirbhís teilifíse Éireannach ina ábhar bróid agus spleodrach do mhuintir na hÉireann. I gcás go leor daoine, ba é seo a gcéad amharc ar chraoladh teilifíse beo. Maoinítear rté trí tháille ceadúnais teilifíse agus trí fhógraíocht.
Stair
Bunaíodh RTÉ an 1 Meitheamh 1960 (mar Radio Éireann) faoin Acht um Údarás Craolacháin 1960, atá fós inniu. Ba é Eamonn Andrews an chéad chathaoirleach ar Raidió Éireann agus ba é Edward Roth an chéad stiúrthóir. D'athraigh an tAcht Craolacháin 2009 (Alt 113) ainm na heagraíochta ó "Radio Telefís Éireann" go "Raidió Teilifís Éireann", chun litriú caighdeánach reatha an ainm a léiriú i nGaeilge. Mar sin féin, tá "Radio Telefís Éireann" snoite i gcloch ag an eagraíocht fós ag an mbealach isteach chuig a ceanncheathrú i nDomhnach Broc i mBaile Átha Cliath.
Srianta Craolacháin
Faoin Acht um Údarás Craolacháin, 1960, d'fhéadfadh an tAire Poist agus Telegrafa treoir a thabhairt do RTÉ maidir leis an méid a chraolfadh sé. In 1917, d'eisigh Gerry Collins an chéad treoir do RTÉ gan aon rud a chraoladh a d'fhéadfadh aidhmeanna / gníomhaíochtaí aon eagraíochta a chur chun cinn agus rud ar bith a d'fhéadfadh foréigean a spreagadh. Bliain ina dhiaidh sin, craoladh tuairisc ar agallamh le Seán Mac Stíofáin, príomhfheidhmeannach an IRA. Cuireadh tuairisceoir an agallaimh, Kevin O'Kelly, i bpríosún go hachomair ón agallamh. I 1976 leasaigh an tAire Poist agus Telegrafa Alt 31 agus d'eisigh sé treoir nua. Cuireadh cosc ar RTÉ agallaimh nó tuairiscí ar agallaimh a chraoladh do Sinn Féin (an IRA Sealadach).
Buiséad / Ioncam
mion|clé|Lasmuigh Raidió Teilifís Éireann 1970 idí agus d'fheithiclí craolacháin
Droim Chora
Is baile suite i gContae Lú é Droim Chora.
Raidió Teilifís Éireann
Buiséad / Ioncam
In 2012, fuair RTÉ € 180,894,000 de mhaoiniú poiblí ó tháille an cheadúnais. Fuair siad € 127,100,000 in ioncam tráchtála sa bhliain sin freisin. Ba é caiteachas iomlán RTÉ i 2012 ná € 327,023,000. Tháinig caillteanais don bhliain go € 65,147,000.
Tá dhá phríomhfhoinse ioncaim ag RTÉ:
1) Is é an táille ceadúnais teilifíse an chéad fhoinse ioncaim. Ní mór do mhuintir na hÉireann táille € 160 sa bhliain a íoc chun aon trealamh a bheith acu a bheadh in ann comhartha teilifíse a fháil. Bailíonn An Post an táille seo thar ceann an rialtais. Íocann an stát cigire ceadúnais teilifíse chun a chinntiú go bhfuil ceadúnas teilifíse ag tithe príobháideacha. Féadann fíneálacha agus taifid choiriúla a bheith mar thoradh ar mhainneachtain ceadúnas teilifíse a bheith agat.
Cuireann ioncam tráchtála agus táille an cheadúnais le thart ar leath d'ioncam na heagraíochta.
Raidió
Tharla an chéad chraoladh 2RN an 14 Samhain 1925 nuair a dúirt Seamus Clandillon, stiúrthóir an stáisiúin 2RN, 'Seo Raidió 2RN, Baile Átha Cliath ag tástáil'. Cuireadh tús le seirbhís raidió na hÉireann ar bhun rialta ar 1 Eanáir 1926.
Bunaíodh stáisiún náisiúnta i mBaile Átha Luain i 1932 agus bhí sé le fáil ar fud na tíre ar fad.
I 1973, bhog an tseirbhís raidió go hIonad Raidió nua ar champas Dhomhnach Broc ón Ard-Oifig an Phois t i mBaile Átha Cliath (áit a raibh sé ó 1928).
Rinne RTÉ iarracht an tír iomlán a shásamh ar chainéal amháin ar feadh 40 bliain. Níor athraigh sé seo go dtí gur tháinig Raidió na Gaeltachta ar an bhfód sa bhliain 1972; thosaigh 2FM ag craoladh ar an 31 Bealtaine 1979.
Léirigh suirbhé a rinne an Roinn Gnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta go raibh an-éileamh ar stáisiún raidió Gaeilge a bhí dírithe ar lucht éisteachta níos óige ná mar a bhí ag RTÉ Raidió na Gaeltachta. Tháinig Raidió Rí-Rá ar an bhód sa bhliain 2008 (faoi cheannas Raidió X Teoranta le tacaíocht ó Chonradh na Gaeilge).
Teilifís
mion|clé|Táille Ceadúnais, 2008
Is iad RTÉ 1 agus RTÉ 2 príomhchainéil RTÉ chomh maith le bealaí beaga eile.
1920
Cé go raibh Éire ar cheann de na chéad tíortha san Eoraip a chuir seirbhís raidió ar fáil, níor úsáid Rialtas na hÉireann an teilifís go dtí an 31 Nollaig 1961. Bhí an Ríocht Aontaithe (1929), an Fhrainc (1935) agus an Iodáil (1954) ag baint úsáide as an teilifís i bhfad roimh Éirinn.
1950
I 1950, bunaíodh Coiste Teilifíse agus é mar aidhm aige Seirbhís Teilifíse na hÉireann a bhunú gan mórán tacaíochta airgeadais ó rialtas na hÉireann. I 1960, athraíodh Radio Éireann ó chuid den Roinn Poist agus Telegrafa go comhlacht leathstáit agus tugadh freagracht dó as an teilifís. Fuarthas suíomh nua ar Ionad Táirgeadh Teilifíse i 1959 agus cuireadh tús leis an tógáil i nDeireadh Fómhair 1960.
Thosaigh Telefís Éireann ag craoladh ag 19.00 ar Oíche Chinn Bhliana, 1961. D'oscail an t-uachtarán Eamon de Valera an cainéal. Ina dhiaidh seo, bhí ceolchoirm bheo agus comhaireamh ar an mBliain Nua, le feiceáil ó Patrick O'Hagan (athair Johnny Logan) agus ‘The Artane Boys Band’. Cuireadh tús leis an gcéad clár siamsaíocht 'The Late Late Show' i mí Iúil 1962 agus tá sé fós á chraoladh inniu. Chabhraigh cláir mar seo le tionchar a imirt ar struchtúr sóisialta athraitheach na hÉireann. Thosaigh RTÉ ag iniúchadh teilifíse na bpáistí sna blianta seo freisin.
1970
I 1978 cheadaigh Rialtas na hÉireann an dara cainéal seirbhíse poiblí a sheolfaidh RTÉ - RTÉ2 a sheoladh (a athbhrandáladh ina dhiaidh sin mar ‘Network 2’ i 1988 agus a athainmníodh mar ‘RTÉ Two’ i 2004). Taispeánadh seónna ó SAM agus ón Ríocht Aontaithe ar an gcainéal seo.
1990
Le linn na 1990 idí thosaigh RTÉ ag leathnú a chuid seirbhísí chun éagsúlachtaí réigiúnacha a sholáthar. D'fhorbair RTÉ an t-aon mhór-ionad stiúideo atá aige taobh amuigh de Bhaile Átha Cliath i gCorcaigh agus osclaíodh é i 1995, agus d'éirigh go han-mhaith leis. I 1995, d'oscail RTÉ stiúideo craolacháin i Luimneach le craoladh i gceantar Luimnigh. I 1996, seoladh seirbhís teilifíse Gaeilge, TG4, i nGaillimh.
Thosaigh RTÉ ag leathnú a aschuir trí fhorbairt na teilifíse digití. Ón 23 Aibreán 2002, tháinig bealaí (18 Aibreán 2005 i dTuaisceart Éireann) ar fáil trí shatailít ar SKY; ach tá roinnt clár spóirt curtha in áirithe do lucht féachana Thuaisceart Éireann mar gheall ar cheisteanna coinbhleachta cearta sa Ríocht Aontaithe.
2009
Ar 21 Aibreán 2009, sheol RTÉ seinnteoir ar an idirlíon. Ligeann an tseirbhís seo d'úsáideoirí i bPoblacht na hÉireann féachaint ar chuid de shraith teilifíse is fearr de chuid RTÉ.
2010 I mí na Nollag 2014, rinne RTÉ stair fógraíochta teilifíse tríd an gcéad fhógra HD riamh sa Ríocht Aontaithe agus in Éirinn. Bhí an fógra mar chuid d'fheachtas Nollag '3 mobile'.
Nuacht
mion|clé|RTÉ Stiúideo Nuacht, 20091960
Is cuid thábhachtach de RTÉ é Nuacht agus Cúrsaí Reatha agus tá sé freagrach as cláir nuachta ar an teilifís, ar an raidió agus ar líne in Éirinn. Is é seo an fhoinse nuachta is mó agus is mó tóir in Éirinn - le 77% de phobal na hÉireann mar phríomhfhoinse nuachta na hÉireann agus an nuacht idirnáisiúnta araon. Craolann sé i nGaeilge agus i mBéarla, chomh maith le Teanga Chomharthaíochta na hÉireann. Tá iomaíocht ag RTÉ News ó laistigh d'Éirinn agus thar lear. In Éirinn, cuireann 3News roinnt iomaíochta ar fáil agus soláthraíonn Nuacht BBC Newsline seirbhísí malartacha nuachta ó Thuaisceart Éireann. Táirgeann Nuacht agus Cúrsaí Reatha RTÉ breis agus 1,000 uair an chloig de chláir theilifíse agus 2,000 uair an chloig de chláir raidió in aghaidh na bliana.
Tuarastail phearsantachta RTÉ
mion|deas|Gay Byrne I mí na Nollag 2018, d'fhoilsigh RTÉ liosta na dtuarastal a íocadh lena 10 bpearsantacht is fearr in 2016: mion|deas|Ryan Tubridy Ryan Tubridy: € 495,000
An tÚdarás um Chosaint Iascaigh Mhara
Bunaíodh an An tÚdarás um Chosaint Iascaigh Mhara (ÚCIM) in 2007 faoi fhorálacha i gCaibidil 5, den Acht Iascaigh Mara agus Dlínse Muirí 2006, agus feidhmíonn sé faoi choimirce na Roinne Talmhaíochta, Bia agus Mara.
Raidió Teilifís Éireann
Tuarastail phearsantachta RTÉ
Ray D'Arcy: € 450,000
Joe Duffy: € 389,988
Marian Finucane: € 300,617
Miriam O'Callaghan: € 299,000
Claire Byrne: € 216,000
Bryan Dobson: € 198,146
George Hamilton: € 186,195
Mary Wilson: € 185,679
Bainistíocht RTÉ
In 2004, fógraíodh go bhfeidhmeodh RTÉ faoi Chairt Chraolacháin Seirbhíse Poiblí.
Ar 22 Feabhra 2006, ceapadh Mary Finan mar Chathaoirleach ar Údarás RTÉ.
I 2006, mhol an rialtas go mbeidh RTÉ agus TG4 ina gcuideachtaí ar leithligh. Bhí dualgas dlíthiúil ar RTÉ cairt a aontú gach cúig bliana agus ráiteas gealltanas a fhoilsiú gach bliain.
I mí Mheán Fómhair 2009, nocht RTÉ togra le haghaidh athghiniúint a fhoirgnimh eisigh a chosnóidh € 350 milliún. Ó shin i leith tá cead pleanála faighte ag RTÉ ó Chomhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath chun iarratas a dhéanamh ar athfhorbairt shuíomh Dhomhnach Broc an stáisiúin. Ghlac comhairleoirí áitiúla leis an togra le haghaidh athfhorbairt an tsuímh Samhain 2009. Ceapadh Noel Curran ina Ard-Stiúrthóir ar RTÉ ón 1 Feabhra 2011 an 9 Samhain 2010 ar feadh cúig bliana. Fógraíodh an 1 Aibreán 2016 gurb é Dee Forbes an tArd-Stiúrthóir nua.
Conspóidí a bhaineann le RTÉ
Bhí roinnt conspóidí i gceist leis an Late Late Show ó craoladh é den chéad uair ar an teilifís i mí Iúil 1962. Bhí an tsraith drámaíochta 'The Spike', a craoladh ar RTÉ i 1978, páirteach i scannal gnéis. D'eascair conspóid do RTÉ nuair a tháinig Gerry Ryan chun báis nuair a tháinig sé chun solais gurbh iad rianta de chócaon an “truicir is dócha” de bhás tobann an réalta ar 30 Aibreán 2010. Rinneadh agairt ar RTÉ mar gheall ar chlúmhilleadh i 2011 tar éis líomhaintí bréagacha a dhéanamh faoi shagart. Cuireadh síos ar an eachtra mar "cheann de na botúin eagarthóireachta a rinneadh riamh i stair RTÉ."
Walter Bothe
Fisicí Gearmánach a saolaíodh in Oranienburg ab ea Walter Wilhelm Georg Bothe (8 Eanáir 1891 – 8 Feabhra 1957). Rinne sé taighde ar fhuinneamh núicléach in Institiúid Taighde Leighis Max Planck i Heidelberg. Shaothraigh sé ionstraimí feabhsaithe, ag cur comhthitime san áireamh, chun cáithníní fonúicléacha a bhrath is a thomhas. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice le Max Born i 1954 as an saothar seo. Fuair sé bás in Heidelberg.
Aberaman
Baile i Rhondda Cynon Taf, an Bhreatain Bheag, is ea Aberaman, 30.3 km ó Caerdydd agus 229 ó Londain. Tá daonra 9,411 ann, agus tá 870 (9.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Madra gríofa Bruiséalach
thumb|240px|Madra gríofa Bruiséalach Is madadh clóis é madra gríofa Bruiséalach.
Ealaín
thumb|[[Venus de Milo|Véineas de Milo ar taispeántas i Músaem an Louvre, Páras na Fraince.]] Oilteacht an bhunbhrí a bhí le hEalaín sa Ghaeilge. "Cumas oilte gníomh a bhfuil scil ag baint leis agus a mbeidh toradh an ghnímh sin le haithint atá i gceist [...] Tá ciall na cleasaíochta i gceist leis an ealaín fosta agus tá an chiall sin ar cheann de na bríonna is coitianta a fhaightear sa chaint go fóill." .
Is é fíor-bhrí na hEalaíne ná tuiscint go bhfuil rud éigin níos mó ná an méid a léirítear go fisiciúil. Fágtar faoin lucht éisteachta/féachana atá sé cinneadh a dhéanamh/cur síos a dhéanamh ar cad é sin. Is foirm scríbhneoireachta í an ealaín. Teachtaireacht is ea scríobhaí a insíonn an t-údar duit an bhrí. Mar sin féin, sa scríbhneoireacht ealaíne insíonn an lucht féachana an teachtaireacht agus mar sin is féidir léirmhínithe gan teorainn a bheith ann.
Dála a comhbhríonna i dteangacha eile, tá an chéad bhunbhrí thuasluaite ag leathnú an t-am ar fad agus sa lá atá inniu ann is ionann 'ealaín' go minic agus táirge ar bith de chuid na samhlaíochta a dhírítear ar an tsamhlaíocht féin.
Ó Athbheochan an Léinn anall ba ghnách san Eoraip na Míndána (i.e. ealaíona na péintéireachta, na líníochta, na dealbhóireachta agus na hailtireachta) a dhealú amach ó na hEalaíona Feidhmeacha, ealaíona a cuireadh i bhfeidhm ar earraí chun iad a mhaisiú; ach bhí seo bunoscionn le dearcadh cultúr agus sibhialtachtaí eile agus le dearcadh na hEorpa féin roimhe sin.
De réir an Choincheapúlachais, fealsúnacht ealaíne a tháinig chun cinn tar éis an Dara Chogadh Domhanda, is féidir le duine ar bith a bheith ina ealaíontóir agus is féidir le rud ar bith a bheith ina théama i saothar ealaíne. Meán chun pearsantacht, braistintí nó spiorad an ealaíontóra a léiriú atá san Ealaín de réir na teoirice seo. Is é an t-ealaíontóir ábhar a chuid ealaíne féin, murab ionann agus an scéal i dtraidisiúin nó i bhfealsúnachtaí ealaíne san am a chuaigh thart. Sainmhíniú de chuid an Iarthar é seo, ar ndóigh, agus gan baint aige le formhór na dtraidisiún eile. Bhí aidhmeanna dá gcuid féin acu siúd. Neamh agus an Domhan a nascadh le chéile ba chuspóir do Phéintéireacht na Síne, mar shampla, agus níor mhór duit dianstaidéar agus dianmhachnamh a dhéanamh roimh duit tabhairt faoin obair. clé|mion|Anne Vallayer-Coster - Attributes of Painting, Sculpture, and Architecture  (1769, Louvre) Déantar cineálacha difriúla de léiriú ealaíonta a rangú mar a leanas:
Nádúrachas, agus iarracht á déanamh ar an ábhar a léiriú mar a fheiceann an tsúil é.
Teibíochas, agus an t-ábhar á léiriú trí stíliú agus trí fhíoracha neamhnádúrtha.
Neamh-oibiachtúlachas, agus mothúcháin á spreagadh sa lucht féachana le dathanna agus le fíoracha, díreach mar a dhéanann an ceol.
Leabhar Iúidit
deas|250px|thumb|Iúidit Is leabhar sa Bhíobla é Leabhar Iúidit.
Robert Patrick
Is aisteoir Meiriceánach é Robert Patrick. Rugadh ar 5 Samhain 1958 é, agus tá ról athfhillteach ar an tsraith theilifíse The X-Files, mar ghníomhaire de chuid an Oifig Feidearálach an Imscrúdaithe (FBI).
Páirtí an Lucht Oibre (Éire)
Is páirtí polaitiúil Éireannach é Páirtí an Lucht Oibre (Béarla: The Labour Party ).
Bunaíodh é sa bhliain 1914. Ba iad Séamas Ó Conghaile, Séamas Ó Lorcáin agus William O'Brien a bhí i mbun a bhunaithe agus a bhí chun tosaigh i stair luath an pháirtí.
De réir Bhunreacht an Pháirtí, is páirtí sóisialach daonlathach é Páirtí an Lucht Oibre. Seasann siad ar son "saoirse, comhphobal, ionnanas agus daonlathas". Meastar gurb ar an eite chlé atá an páirtí, agus iad ag tacú le cearta lucht oibre níos láidre, dáileadh níos cothroime den tsaibhreas, agus leibhéalta níos airde de chaitheamh poiblí. Meastar chomh maith gur páirtí liobrálach é i dtaobh na gceisteanna sóisialta, iad ag tacú mar shampla le haisghairm an ochtú leasú sa reifreann a ritheadh i bPoblacht na hÉireann i 2018.
Is é an páirtí is sine i bPoblacht na hÉireann. Bhí sé sa rialtas seacht n-uaire ó bunaíodh é - gach uair mar bhall sóisearach de chomhrialtas. Bhí Pádraic Ó Coinín ina cheannaire ar an pháirtí idir 2002 agus 2007.
Faoi láthair, tá 7 suíochán acu i nDáil Éireann (6 ón olltoghchán agus ceann amháin buaite i bhfothoghchán), agus 5 i Seanad Éireann.
San Eoraip, tá siad ailínithe le Páirtí Sóisalach na hEorpa.
I dTús an 20ú hAois
Cé go raibh tacaíocht áirithe ag an bpáirtí seo thuaidh agus theas, níor toghadh aon bhall dá chuid sna Sé Chontae. Chinn siad gan seasamh in éadan Shinn Féin sna toghcháin i 1918 agus i 1921 i dTuaisceart Éireann agus d'fhág sin nach raibh aon duine acu sa Dáil. Is soiléir anois go raibh an polasaí ina chonstaic mhór ar pháirtí nua a thosú.
Toghchán ceannaireachta, 2014
Ar 26 Bealtaine 2014, d'éirigh Mac Giollamóir mar cheannaire an pháirtí.
Leas-Cheannairí*
Bhí an ról tréighte i 2017 ag an gComhdháil Náisiúnta.
Ceann Chlochair
Is baile cósta é Ceann Chlochair (Béarla: Clogherhead) atá suite i gContae Lú. Ciallaíonn an t-ainm ‘ceann tíre creagach’. Tá sé i mbailte fearainn Clochar agus Baile na gCailleach. Is paróiste dlí é Clochar. Is iad Tearmann Feichín agus Áth na gCasán an dá shráidbhaile is gaire do Cheann Chlochair. Is é Droichead Átha an baile is gaire. De réir dhaonáireamh 2016, is é daonra Ceann Chlochair ná 2,145.
Stair
Tá fothracha meánaoiseacha eaglais ar chnoc beag clochach i sráidbhaile Ceann Chlochair. Deirtear gur tógadh an eaglais ar shuíomh mhainistir ón 6ú haois a bhunaigh Naomh Nectan, nia Naomh Pádraig. San am atá caite, tugadh Clochar nó Cill Chlochair ar an sráidbhaile Ceann Chlochair. Chiallaigh an t-ainm Cill Chlochair 'Eaglais na háite clochach'.
Geilleagar
Tá iascaireacht ar cheann de na príomhthionscail sa sráidbhaile. D’fhorbair Ceann Chlochair ar dtús mar shráidbhaile beag iascaireachta. Leanann cuan Ceann Chlochair, ar a dtugtar Port Oirialla (Béarla: Port Oriel), ag feidhmiú go príomha mar chalafort iascaireachta. Feabhsaíodh an cuan le déanaí, ag soláthar áiseanna do chabhlaigh mhóra iascaireachta agus do shlatiascairí farraige.
Táirgtear salann sáile Oirialla i bPort Oirialla. Bunaíodh an comhlacht i 2010. Úsáideann níos mó ná 250 bialanna, óstáin, cuideachtaí lónadóireachta agus comhlachtaí bia salann sáile Oirialla. I 2016, fuair siad sonrúcháin tionscnaimh faoi chosaint. Táirgtear Mianraí Mara Oirialla i bPort Oirialla freisin. Bunaíodh an comhlacht i 2012. Fuair siad sonrúcháin tionscnaimh faoi chosaint i 2016 freisin.
Is ceann scríbe turasóireachta é Ceann Chlochair. Meallann féilte áitiúla ar nós ‘Seafood Rocks’ go leor cuairteoirí chuig an sráidbhaile. Tá páirceanna carbhán i gCeann Chlochair freisin a chuireann lóistín ar fáil do thurasóirí. mion|Trá Cheann Chlochair|211x211px
Trá Cheann Chlochair
mion|Stáisiún bád tarrthála INRBT Tá dhá thrá i gCeann Chlochair. Tá trá Cheann Chlochair suite sa sráidbhaile. Is trá bratach ghorm é a chiallaíonn go bhfuil cáilíocht uisce den scoth aige agus go gcoinníonn sé caighdeáin eile ar nós caighdeáin sábháilteachta. Tá ionad eachtraíochta suite ar an trá a sholáthraíonn réimse gníomhaíochtaí bunaithe ar thalamh agus ar uisce cosúil le curachóireacht, cadhcáil, boghdóireacht, dreapadóireacht agus sórbáil. Chomh maith le sin, tá stáisiún bád tarrthála INRBT suite ag an trá. Seasann INRBT d'Institiúid Náisiúnta Ríoga na mBád Tarrthála. Tá sé ag feidhmiú i gCeann Chlochair ó shocraigh an INRBT stáisiún bád tarrthála a bhunú i 1899. I 1993, scartáladh teach an bháid toisc go raibh sé róbheag agus tógadh ceann nua chun freastal ar mhéid an bháid tarrthála nua. Bhí an bád tarrthála níos mó seo i bhfeidhm ó 1993 go dtí 2019. I 2019, fuair stáisiún bád tarrthála INRBT bád tarrthála nua leis na teicneolaíochtaí is déanaí. Is é an bád tarrthála seo an bád tarrthála gníomhach sa stáisiún anois.
Trá Phort
Tá an trá eile suite cúpla ciliméadar ó thuaidh ó Cheann Chlochair. Tugtar trá Phort air. Is trá bratach ghorm é freisin. Bíonn gardaí tarrthála ar dualgas ar an dá thrá i rith míonna an tsamhraidh.
An Ceann Tíre
Is é ceann tíre Ceann Chlochair an t-aon cheann tíre ard carraigeach ar an gcósta thoir idir Sléibhte Mhúrna agus Binn Éadair i gContae Bhaile Átha Cliath. Is Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta é an ceann tíre. Tá sé liostaithe freisin mar limistéar sáráilleachta nádúrtha. Tá roinnt cosán neamhfhoirmiúil thar an gceann tíre idir an sráidbhaile agus Port Oirialla. Tugann siad seo deis duit siúl thar an gceann tíre.
Halla Pobail
Tá halla pobail i gCeann Chlochair. Is í an foirgneamh seo an iarscoil náisiúnta a ndearnadh athchóiriú uirthi. Éascaíonn an halla gníomhaíochtaí sóisialta éagsúla. Is gníomhaíochtaí a bhíonn ar siúl sa halla faoi láthair ná biongó agus damhsa.
Áiseanna eile
Tá áiseanna agus seirbhísí eile i gCeann Chlochair freisin ar nós tithe tábhairne, bialann ghasta, siopa áise, ionad sláinte agus cógaslann.
Spórt
mion|197x197px|Dreadnots CLG mion|169x169px|Eaglais Naomh Mícheál
Cumann Lúthchleas Gael (CLG)
Tá Dreadnots CLG suite díreach taobh amuigh de shráidbhaile Ceann Chlochair. Tá foireann peile na bhfear agus foireann peile na mban acu. Tá foirne peile buachaillí agus cailíní faoi aois acu freisin. Tugadh Naomh Mícheál orthu uair amháin ach fuair siad an t-ainm Dreadnots ina dhiaidh sin. Bunaíodh an club i 1887. Tá sé ar cheann de na clubanna is sine i gContae Lú. I 1887, bhí siad ar cheann de cheithre fhoireann is fiche a chuir isteach ar chéad Chraobh Chontae Lú. I 1978, atheagraíodh craobh an chontae agus cuireadh an club sa chraobh idirmheánach. Ó shin i leith, tá ceithre chraobh idirmheánacha buaite acu. Shroich siad an cluiche ceannais craobh sinsear i 2012 agus 2014 freisin. Gach samhraidh tarlaíonn 'Cúl Camps' sa pháirc peil.
Reiligiún
Tá Eaglais Naomh Mícheál suite díreach taobh amuigh de shráidbhaile Ceann Chlochair. Tógadh an séipéal i 1853. Tógadh Eaglais Naomh Mícheál ar an suíomh céanna le sean eaglais. Tógadh é timpeall an tseanstruchtúir. Tógadh an eaglais nua ag saoir chloiche áitiúla ag baint úsáide as cloch a cairéalaíodh ón gCeann ag cuan Ceann Chlochair. Cuireadh an chloch ar bháid agus tugadh chun na trá í. Ón áit sin, tharraing muintir na háite an chloch chuig an suíomh ag úsáid chapaill agus cairteacha.
Na Naíonraí
Tá dhá naíonra i gCeann Chlochair. Tá an bheirt acu lonnaithe i sráidbhaile Ceann Chlochair.
An Bhunscoil
Scoil Náisiúnta Baile na gCailleach is ainm don bhunscoil. Bunaíodh an chéad scoil in aice le heaglais Naomh Mícheál. Chuaigh an scoil isteach sa chóras na scoileanna náisiúnta nua i 1832. I 1897, d’aistrigh 75 dalta go foirgneamh nua. Bhí ceithre sheomra san fhoirgneamh. Bhí dhá scoil san fhoirgneamh, ceann do bhuachaillí agus ceann do chailíní. Cónascadh an dá scoil i 1958. Ba é seo foirgneamh na scoile ar feadh 91 bliana go dtí 1988. I 1988, bhog baill fhoirne agus daltaí isteach i bhfoirgneamh scoile nua. Seo an foirgneamh atá in úsáid inniu. Tá an scoil suite i lár an tsráidbhaile. Tá 319 dalta sa scoil faoi láthair.
Taisteal
Nascann bealach Bus Éireann 168 Droichead Átha, Ceann Chlochair agus Dún Dealgan. Feidhmíonn an tseirbhís seo Luan go Domhnach.
Abercarn
Baile i Caerffili, an Bhreatain Bheag, is ea Abercarn, 18.7 km ó Caerdydd agus 208 ó Londain. Tá daonra 5,139 ann, agus tá 600 (11.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Fisic
Tá an fhisic suite idir an mhatamaitic is an cheimic. Déanann sí mionscrúdú ar dhlíthe na gluaiseachta mar a bhaineann siad le píosaí ábhar ag druidim faoi thionchar na neart difriúil. Meicnic a ghlaoitear ar an scrúdú seo. San fhisic meastar nach bhfuil ann ach ceithre neart - an leictreachas, an neart núicléach lag, an neart núicléach láidir, is an imtharraingt. Déantar staidéar freisin ar adaimh is a gcomhpháirtithe, na núicléóin is na leaptóin.
Leabhar Eistir
Leabhar sa Bhíobla is ea Leabhar Eistir.
Uaimheolaíocht
Taiscéaladh is staidéar eolaíoch ar phluaiseanna is gnéithe eile faoin talamh is ea an uaimheolaíocht, chun suirbhéireacht a dhéanamh ar a bhfairsinge, a stair fhisiciúil, a struchtúr is a stair nádúrtha.
Droim Ineasclainn
Is baile suite i gContae Lú é Droim Ineasclainn.
Henri Giffard
Innealtóir Francach ba ea Henri Giffard (1825-1882). Ceannródaí eitlíochta ab ea é a cheap an t-insteallaire agus an aerlong dá ngairtear 'Le dirigeable'. Bhí an aerlong á thiomáint ag galinneall, le mheáchan níos mó ná 180 kg. agus b'é seo an chéad aerlong lastais agus paisinéirí.
Bhí an t-aerlong feistithe le hinneall gaile, le 3 each-chumhacht(ec), a thiomáin lián agus bhí an leagan amach seo ní amháin praiticiúil ach fós instiúrtha.
Larry Storch
B'aisteoir Meiriceánach é Lawrence Samuel "Larry" Storch, a rugadh sa bhliain 8 Eanáir 1923 agus a fuair bás ar 8 Iúil 2022. Thabhaigh sé clú mar Agarn ar an tsraith theilifíse F Troop sna 1960idí. Bhí sé gníomhach bisiúil mar aisteoir gutha freisin.
Henri Giffard
Bhí tonnadóir, a bhí ag pointeáil síos, feistithe chuig an innill. Bhí an t-astú sceite meascaithe leis an ghás dó agus bhí súil ag Giffard go gcuireadh seo stop ar spréacha iontráil isteach sa mhála gáis; d'fheistigh sé stiúir ingearach ar freisin.
Ar an 24 Meán Fómhair 1852 rinne Gifford an chéad eitilt inneall-thiomáinte agus faoi faoi rialú. ag taisteal 27 km ó Páras go Trappes. Bhí an ghaoth róláidir dó chun dul ina aghaidh agus theip air filleadh ar ais go dtí an tús i bPáras. Bhí sé in ann áfach tiontú agus dul i gciorcail, agus dá bhrí sin chruthaigh sé go raibh aerlong faoi thiomáint innill a bheith stiúrtha agus rialaithe. De dheasca meath a theacht ar a shainradharc, chuir sé lámh ina bhás féin sa bhliain 1882, agus do bhronn sé a eastát ar an náisiún i gcomhair cuspóirí daonnúla agus eolaíochta. Tá a ainm i measc na n-ainmneacha, 72 díobh go léir, ar an Túr Eiffel.
Robert Holley
Bithcheimicí a rugadh in Urbana, Illinois ab ea Robert William Holley (28 Eanáir 1922 – 11 Feabhra 1993). Ar an bhfoireann a shintéisigh peinicillin don chéad uair sna 1940idí. I 1962 d'aithin sé dhá RNA traschuir don chéad uair, agus go luath ina dhiaidh sin d'aonraigh sampla de RNA traschuir íon don chéad uair.
Johannes Rau
Ba pholaiteoir Gearmánach é Johannes Rau (16 Eanáir, 1931 – 27 Eanáir, 2006), an t-ochtú uachtarán na Gearmáine idir 1999 agus 2004. Roimhe sin bhí sé Príomh-aire Thuaisceart na Réine agus an Viostfáil le fiche bliain.
Robert Holley
Sa bhliain 1965 d'fhoilsigh sé struchtúr an aigéid núicléasaigh seo, atá bunúsach i ndéanamh na bpróitéiní sa chill.
Le Har Gobind Khorana is Marshall Nirenberg, bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1968 as an saothar seo.
Wenzel Hablik
Ba ealaíontóir é Wenzel August Hablik, nó Wenceslav Habluk nó Wilhelm August Hablik mar is fearr a aithne, (4 Lúnasa 1881 - 23 Márta 1934). Bhí baint aige le Eispriseanachas Gearmánach.
Plubán
Iasc a fhaightear i locha, srutháin is aibhneacha na hEorpa is Mhuir Bhailt. An cholainn fadaithe, gar do bheith sorcóireach, suas le 60 cm ar fhad. Scothghlas/liath ar an taobh uachtarach, na cliatháin airgeadach, an taobh íochtarach bán. Coitianta mar iasc spóirt. Gaolmhar leis an orfa is an déas.
Fred Hollows
Oftailmeolaí a rugadh i nDunedin na Nua-Shéalainne ab ea Frederick Cossom Hollows (9 Aibreán 1929 - 10 Feabhra 1993). Bhí saoránacht na Nua-Shéalainne agus na hAstráile araon aige.
Bhí cáil air as a shaothar ar ionfhabhtuithe dallta sna súile i measc bundúchasaigh na hAstráile, muintir na hEiritré agus Vítneam.
Sean-Tiomna
Is é an Sean-Tiomna an chéad chuid den Bhíobla Críostaí.
An Grianfort
Is baile suite i gContae Lú é an Grianfort.
Sandro Botticelli
mion|clé|Primavera (An tEarrach)
Annabeth Gish
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Annabeth Gish. Rugadh ar 13 Márta 1971 í, agus tá ról athfhillteach ar na sraithe teilifíse The X-Files aici, mar ghníomhaire le hOifig Feidearálach an Imscrúdaithe (FBI).
Gustav Theodore Holst
Cumadóir ceoil a rugadh i Cheltenham Shasana ab ea Gustav Theodore Holst (1874-1934). Sárshaothar uaidh ab ea an tsraith 7 ngluaiseacht The Planets (Na Pláinéid, 1914-1916). I measc a shaothar eile tá The Hymn of Jesus (Iomann Íosa, 1917) agus an tondán ceolfhoirneach Egdon Heath (1927).
Gary Coleman
B'aisteoir agus fhuirseoir Meiriceánach é Gary Wayne Coleman, a rugadh ar an 8 Feabhra 1968. Cailleadh é ar an 28 Bealtaine 2010 in Provo, Utah.
Marcha Real
Is é an Marcha Real amhrán náisiúnta na Spáinne.
Lú, Contae Lú
Is baile suite i gContae Lú é Lú.
Stiofán Cluxton
Is peileadóir Ghaelach ó Bhaile Átha Cliath é Stiofán Cluxton (Stephen Cluxton sa Bhéarla). Imríonn sé le haghaidh Baile Átha Cliath agus Cumann Parnell. Bhí Cluxton ar fhoireann Bhaile Átha Cliath nuair a bhain siad Craobh Laighean i 2002, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2011, 2013, 2015 agus 2016. Bronnadh 'allstar' air sa bhliain 2002, 2006, 2007, 2011 agus 2013,. Roghnaíodh Stiofán i bhfoireann peile na réalta gorma le haghaidh 2006 agus ainmníodh é ar fhoireann GPA na bliana. Bhain Cluxton Corn Sigerson agus é ag imirt mar chúl báire le Cathair Ollscoile Bhaile Átha Cliath.
Aberchwiler
53.215°N, -3.357°W
Stiofán Cluxton
Ní raibh Cluxton in ann imirt thar lear, ar son na hÉireann in éadan na hAstráile toisc fóibe eitleáin atá aige. D'imir sé ar son na hÉireann i 2004 nuair a bhí an chluiche ar siúl in Éirinn agus ainmníodh é mar an t-imreoir is fearr.
Bhain Cluxton Corn Uí Bhroin le Baile Átha Cliath le bua in éadan na Laoise sa chraobh. Bhuaigh sé Craobh na hÉireann le Baile Átha Cliath i 2011 in éadan Chiarraí ag Páirc an Chrócaigh. Scóráil Cluxton cic saor ag an nóiméad deireanach sa chraobh chun an chluiche a bhuachaint ar son a chontae.
Aberchwiler
Baile i Sir Ddinbych, an Bhreatain Bheag, is ea Aberchwiler, 193 km ó Caerdydd agus 290 ó Londain. Tá daonra 293 ann, agus tá 81 (27.6%) in ann Breatnais a labhairt.
SON
Is ceoltóir Éireannach í SON (Susan O'Neill). Is as Inis, Contae an Chláir di. Bhí sí ina hiomaitheoir ar You're a Star sa bhliain 2007. Sheol sí a céad albam sa bhliain 2017, dárb ainm Found Myself Lost. Bíonn sí ag canadh uaireanta leis na bannaí King Kong Company
agus Propeller Palms. Bhain sí céím ceoil amach ó Institiúid Teicneolaíochta Phort Láirge, áit a rinne sí cuid mhór dá naisc ceoil.