cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ionchúiseamh Feidearálach in aghaidh Donald Trump (eolas rúnda slándála)
Cúlra
Líomhnaítear gur thug Trump cáipéisí rúnaicmithe ón Teach Bán go dtí Florida leis lena scrios nuair a tháinig deireadh lena thréimhse mar uachtarán, beart a bheadh in aghaidh an dlí. Faoi Acht Thaifid an Uachtaráin, is leis an Rialtas gach ábhar oifigiúil agus ní mór é ar fad a chur ar fáil don chartlann ach a dtagann deireadh le téarma Uachtaráin. Choinnigh an t-iarUachtarán 15 bosca d’ábhar a d’iarr oifigigh ón gCartlann Náisiúnta air a thabhairt ar ais ar feadh roinnt míonna agus níor scar sé leo go dtí gur bagraíodh an dlí air chun iad a fháil ar ais.
Imeachtaí
Le linn 2022/2023, bhí an t-abhcóide speisialta Jack Smith ag leanacht lena chuid oibre. Beidh tuilleadh fógraí faoi chúiseanna á ndéanamh aige sna míonna seo romhainn.
Bhí ard-Ghiúiré curtha faoi mhion i mí Iúil 2023 i Georgia. Tabharfaidh an Ard-Ghiúiré breithiúnas ar na céadta cáipéis atá á gcur mar fhianaise go ndearna Trump iarracht toradh thoghchán na huachtaránachta in 2020 a chur ar neamhní go calaoiseach. [[Íomhá:Subverting_Justice_-_How_the_Former_President_and_His_Allies_Pressured_DOJ_to_Overturn_the_2020_Election.pdf|clé|mion|Senate Committee on the Judiciary, 2021-10-07 ]] Mí na Nollag i 2023 an dáta a bhí leagtha don chás. Ach bhí súil ag foireann Trump nach mbeidh aon triail ann go dtí tar éis an toghcháin i mí na Samhna 2024.
Polaitíocht
Tá na pobal a thacaíonn le Trump dall ar na cúiseanna agus na cásanna seo ar fad. Níl tada sa dlí a chuirfeadh cosc air bheith ina Uachtarán agus é ciontaithe i gcoir. Má bhíonn Trump ciontaithe féin, is féidir leis maithiúnas a thabhairt dó féin a luaithe agus a bheidh sé tofa mar Uachtarán in 2024.
Cothromóid chiúbach
deas|mion|210x210px| Graf d'fheidhm chiúbach a bhfuil 3 fhréamh [[Réaduimhir|réadach aici (mar a dtrasnaíonn an cuar an ais chothrománach ag y = 0 ). Tá dhá phointe criticiúil ag an gcás a thaispeántar. Seo í an fheidhm .]] San ailgéabar, is ionann cothromóid chiúbach in athróg amháin agus cothromóid den fhoirm
Tugtar fréamhacha na feidhme ciúbaí ar réitigh na cothromóide seo, a shainmhínítear ar thaobh na láimhe clé den chothromóid. Más réaduimhreacha iad gach ceann de na comhéifeachtaí a, b, c, agus d den chothromóid chiúbach, ansin tá fíorfhréamh amháin ar a laghad aige (tá sé seo fíor do gach feidhm iltéarmach corrchéime). Is féidir fréamhacha uile na cothromóide ciúbaí a fháil trí na bealaí seo a leanas:
Bob Marley
Saol pearsanta
Fuair Marley bás ar an 11 Bealtaine 1981 i Miami agus é 36 bliain d'aois.
Corann
Tuath ársa in iarthuaisceart chúige Chonnacht ba ea Corann. Ba bhall de chónaidhm Íochtar Chonnacht í. Caomhnaítear an t-ainm sa bharúntacht an lae inniu, An Corran, Contae Shligigh.
Ainmníodh an tuath as Corann, cruitire seanscéalach Déin Chéacht na dTuatha Dé Danann.
D'éirigh Baile an Mhóta ina lárionad na tuatha tar éis do chaisleán a tógadh ann sa 13ú haois.
Rinneadh barúntacht de, mar chuid de Chontae nua Sligigh, ag an Fear Ionaid Sasanach Sir Henry Sidney sa bhliain 1564.
Bhíodh tobar Corainn seal milis agus seal goirt le tuile agus trá na taoide.
Spairtíneach
mion|Spartina densiflora, speiceas den spairtíneach, ag fás ar chósta California Féar ilbhliantúil muirí is ea an spairtíneach. Tá roinnt mhaith speiceas de ann atá dúchasach do chóstaí i réigiúin mheasartha de Mheiriceá Thuaidh go príomha, ach freisin ar fud chóstaí an dá thaobh den Aigéan Atlantach, in uiscí intíre i Meiriceá Thuaidh agus ar chósta thiar thuaidh na mór-reanna úd. Hibrid thorthúil a crosphóraíodh ó speicis Bhriotanacha is Mheiriceánacha. Plandáiltear go minic mar cheanglóir láibe é, ach ag leathadh amach go tapa sa nádúr sa Bhreatain.
Baile saoire
mion| Heiligendamm sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin, a bunaíodh i 1793, an baile saoire is sine ar mhór-roinn na hEorpa]] mion| Amharc ón aer ar oileán Cancún, ó bharr an Torre Escénicain, Bealtaine 2008 mion| Stáisiún traenach in ionad sciála Tatranská Lomnica, [[an tSlóvaic]] Is ceantar uirbeach é baile saoire, cathair saoire nó ceann scríbe saoire, áit a bhfuil turasóireacht nó tréimhse shaoire mar phríomhchuid den chultúr agus den gheilleagar áitiúil. Tá ionad saoire iarbhír amháin nó níos mó sa cheantar máguaird i mbaile saoire tipiciúil. Uaireanta úsáidtear an téarma baile saoire go simplí le haghaidh láithreach a mbíonn tóir ag turasóirí uirthi. Sainmhínigh tascfhórsa amháin i mBritish Columbia é mar limistéar comhtheagmhálach corpraithe nó neamhchorpraithe ina bhfuil cóimheas na seomraí neamhbhuan, arna thomhas in aonaid leaba, níos mó ná 60% den daonra buan.
Go ginearálta, is í an turasóireacht an príomh-onnmhairiú i ngeilleagar bhaile saoire, agus an chuid is mó de chónaitheoirí an cheantair ag obair sa tionscal turasóireachta nó saoire. Siopaí agus sóbhúitíceanna a dhíolann cuimhneacháin théamaithe go háitiúil, móstáin, agus bialanna uathúla ag méadú sna ghnócheantair.
I gcás na Stát Aontaithe, cruthaíodh bailte saoire thart ar dheireadh na 1800í agus go luath sna 1900idí le forbairt na luathbhailte. Bíonn ailtireacht uaillmhianach ag baint le go leor bailte saoire, ag rómánsú a suíomh, agus ag brath ar shaothar saor.
The Castaway (scannán)
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea The Castaway a rinneadh sa bhliain 1931. Is gearrscannán Mickey Mouse é.
Bhaltair Cinneide
mion|320x320px|"Thow tynt cultur, I have cultur and pleuch..." Bhaltair Cinneide (i gcoinne [[William Dunbar (file)|William Dunbar) i 'The Flyting', l.366]] Bhí Bhaltair Cinneide (Walter Kennedy) (ca. 1455 – c.1508) ina fhile nó bhard. Chum sé filíocht sa Bhéarla Gallda, ach tá sé ríchinnte gur chum sé an bhairdne sa Ghaeilge freisin.
Bhain sé leis na Ceannadaich, teaghlach de shliocht uasal ó Dhún Iúubhair, Siorrachd Àir, a bhí ina chuid den Ghaeltacht láidir 'Gall-Ghàidhealach' ag an am. Is féidir linn bheith cinnte gurbh í an Ghaeilge a theanga dhúchais. Bhain sé céim amach ó Oilthigh Ghlaschu sa bhliain 1476, agus MA sa bhliain 1478.
Tionchar
Sa 20ú haois, thosaigh an file Uilleam Nèill ag cur suime i bhfréamhacha Àir a Deas de chuid Bhaltair, agus a thionchar mar chainteoir Gaeilge sa chúirt ríoga in Albain, agus shníomh sé focail mholta isteach ina scríbhneoireacht féin faoi. Is sampla amháin é an dán 'Chuma Bhaltair Cinneide' (In Memory of Walter Kennedy) i nGaeilge na hAlban a osclaíonn mar seo a leanas;
Chunnaic mi Bhaltair Cinneide a' coiseachd troimh clach mo shùl fo sgàil a' Chaisteal Dhuibh, aig àm laighe ne greine is grinneal fo chois'' air tràigh liath Dhùn Iubhair...
''I saw Walter Kennedy ''walking through the apple of my eye ''under the shadow of the Black Vault, ''at the time of sunset, ''and the gravel under his feet ''on the grey beach of Dunure...
Maolán sonraí
San ríomheolaíocht, is réigiún de chuimhne é maolán sonraí (nó maolán fiú) a úsáidtear chun sonraí a stóráil go sealadach agus é á aistriú ó áit amháin go háit eile. Bíonn maolán mar seo an-áisiúil nuair a bhíonn sonraí á dtarchur idir dhá fheiste le luasanna difriúla oibríochtúla (mar shampla, idir méarchlár is próiseálaí lárnach, nó idir próiseálaí lárnach is printéir).
Oireamh
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Oireamh air:
Cliff DeYoung
Is aisteoir agus ceoltóir Meiriceánach é Cliff DeYoung, a rugadh ar an 12 Feabhra 1945. Bhí páirt aige sa chéad eipeasóid The X-Files, Pilot.
Colm Mac Confhaola
Scríbhneoir úrscéalta Gaeilge is ea Colm Mac Confhaola agus saothar foilsithe aige ó cuireadh a chéad leabhar i gcló i 1997 go dtí an lá atá inniu ann.
Saol
Rugadh Colm in Inis Córthaidh i Loch Garman sa bhliain 1945. D’fhoghlaim sé an Ghaeilge óna athair agus óna ghaolta sa Ghaillimh. Daragh an t-ainm a bhí ar a athair agus bhí tionchar ollmhór aige ar a mhac. Rugadh agus tógadh Daragh i gConamara. Cainteoir dúchais Gaeilge ab ea é. Bhog sé go dtí Loch Garman agus is ansin, sa cheardscoil, a thosaigh sé ag múineadh Gaeilge agus na cuntasaíochta. Is é Daragh a spreag grá don Ghaeilge ina mhac agus ba nós le Colm, agus é ag fás aníos, a chuid laethanta saoire a chaitheamh i gConamara agus é ag cur lena shaibhreas Gaeilge.
16 Iúil
Is é an 16 Iúil an 197ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 198ú lá i mbliain bhisigh. Tá 168 lá fágtha sa bhliain.
Colm Mac Confhaola
Saol
Is mar mhúinteoir i bPobailscoil na Grainsí i Ros Mhic Thriúin, Loch Garman, a chaith Colm cuid dá shaol. Ba mhúinteoir Gaeilge agus ealaíne é. Chas sé ar an scríbhneoireacht agus é meánaosta. D’fhoilsigh sé a chéad leabhar, Ceol an Phíobaire i 1997. Is mó duais atá buaite ag Ó Confhaola dá chuid saothair litríochta, rud a léiríonn an bua atá aige mar scríbhneoir. Anuas air sin tá suim aige sa drámaíocht agus chum sé an dráma Faolchoin na Saoirse. An leabhar deireanach atá foilsithe aige ná an leabhar ficsin, Smacht.
Oibríonn Colm mar theangeolaí Gaeilge le foireann eTeams. Is córas é eTeams a chuireann seirbhísí aistriúcháin agus ateangaireachta ar fáil. Oibríonn Colm Mac Confhaola mar aistritheoir Gaeilge laistigh don chomhlacht.
Gradaim
I 2010 bhuaigh Colm Mac Confhaola an dara duais i gComórtas Liteartha an Oireachtais don scríbhneoir fásta i gcomhair an leabhair Aoibhinn Beatha an Scoláire.
Bhuaigh Ceol an Phíobaire agus an dráma Faolchoin na Saoirse duais Oireachtais chomh maith.
Colún
200px|mionsamhail|deas|Colúin Tacaíocht ingearach i bhfoirgneamh, cumtha as bonn, stoc ciorclach agus mullach a leathann amach, deartha chun taibhléadan nó áirse a iompar. Baintear úsáid as mar chomhartha aeistéitiúil maisithe freisin, nó chun spás a roinnt. Uaireanta tógtar ceann ar leith mar réad a sheasann amach as féin.
Muintir Mhurchadha
mion|Luath dhreamanna agus ríochtaí in Éirinn, c. 800
Rítheaghlach as cúige Chonnacht na meánaoise, géag de chlann Uí Bhriúin, ba ea Muintir Mhurchadha (Meán-Ghaeilge Muintir Murchada). Ainmníodh iad as Murchadh mac Maonaigh, rí of Uí Bhriúin Seola, a fuair bás sa bhliain 891. In am trátha, mar ba ghnách, ainmníodh an ceantar as an muintir.
Stair
Feictear an rítheaghlach don chéad uair sna hannála sa bhliain 1061, agus faoin mbliain 1238 b'ionann an t-ainm agus an tuath. Ghlac an teaghlach an sloinne Ó Flaithbheartaigh. Díbríodh iad ag ríthe Uí Chonchúir go dtí Iar Connacht, áit ar a bhfuil fud cónaí orthu.
Fuarthas ar a laghad na paróiste a leanas mar chuid de Mhuintir Mhurchada: Cill Fhursa, Cill Chilbhire, Cill Éinne, Cill Chuanna, An Carraigín (Gaillimh), Cill Leabhair agus Comar. Meastar freisin go raibh codanna desna paróistí a leanas ann: Béal Chláir, Domhnach Pádraig, Cora Finne (Gaillimh), Tuaim, Cill Bheanáin agus Cill Fhir Iarainn.
Is dréacht é Crichaireacht cinedach nduchasa Muintiri Murchada, a théann siar go dtí Flaithbertach Ua Flaithbertaigh (bás 1098), rí Chonnacht, ina bhfeictear na príomh chlanna agus a gcuid tailte laistigh de Mhuintir Mhurchadha.
Tagairtí annál
As Annála na gCeithre Máistrí, as Meán-Ghaeilge:
Sparra sróil
Foirm thromábhal shnáithíneach gipsim a úsáidtear i gcomhair snoíodóireachta maisithe.
Blue Rhythm
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea Blue Rhythm a rinneadh sa bhliain 1931. Is gearrscannán Mickey Mouse é.
Tuaslagán maolánach
Is é is tuaslagán maolánach ann ná tuaslagán atá friotaíoch in aghaidh athruithe ar pH aige, má chuirtear méideanna beag aigéid nó alcaile leis. Is tuaslagán uiscí é, arb é atá ann ná meascán d'aigéad lag agus a bhun comhchuingeach, nó a mhalairt.
Comhainm
comhainm.
Tuaslagán maolánach
An dóigh a n-oibríonn tuaslagán maolánach
Nuair a chuirtear roinnt aigéad láidir le meascán cothromaíochta den aigéad lag agus a bhun comhchuingeach, cuirtear iain hidrigine (H+) leis, agus aistrítear an chothromaíocht ar chlé, de réir phrionsabal Le Châtelier. Mar gheall air seo, méadaíonn tiúchan na n-ian hidrigine níos lú ná an méid a bhfuil súil leis maidir leis an gcainníocht aigéad láidir a chuirtear leis. Ar an gcaoi chéanna, má chuirtear alcaile láidir leis an meascán, laghdaíonn tiúchan na n-ian hidrigine níos lú ná an méid a bhfuil súil leis maidir leis an gcainníocht alcaile a chuirtear leis.
Mar shampla, feidhmíonn aicéatáit (CH3COOH is CH3COO-) go maith mar mhaolán sa raon pH 4-5, carbónáit (H2CO3 is HCO3-) sa raon 6-8, agus amóinia (NH3 is NH4 + ) sa raon 9-10. Braitheann córais bhitheolaíochta ar mhaoláin go príomha chun luachanna tairiseacha pH a chaomhnú.
Bíonn aigéad lag agus salann aigéad lag i dtuaslagán maolánach aigéadach, mar shampla is tuaslagán maolánach é tuaslagán d’aigéad eatánóch agus eatánóáit sóidiam.
Uaidh sin, tá taiscumar d’iain aigéad eatánóch agus eatánóáite ag tuaslagán maolánach.
Aigéad (H+) a chur le tuaslagán maolánach
Sa tuaslagán maolánach tá taiscumar de na hiain eatánóáite ann.
pH tuaslagán maolánach a ríomh
pH = pKa + log1010 [A]/[HA]
Is é [A-] tiúchan an ainiain, a nglactar leis go bhfuil sí mar an gcéanna le tiúchan an tsalainn, mar go ndíthiomsaíonn sí go hiomlán i dtuaslagán. Is é [HA] tiúchan an aigéid.
Mar shampla: Más é an Ka don aigéad eatánóch ag 25°C is 1.8 x 10-5 mol dm-3, cad é pH tuaslagáin a bhfuil 1.0 mol dm-3 eatánóáit sóidiam agus 0.1 mol dm -3 aigéad eatánóch ann? pH = pKa + log10 [A]/[HA] pH = -log10Ka + log10 [A]/[HA] pH = -log10(1.8 x 10-5) + log10(1.0/0.1) Freagra: pH = 4.7 + 1 = 5.7
Hidrealú salainn
Is féidir le tuaslagán salainn bheith aigéadach, alcaileach nó neodrach, ag brath ar nádúr idirghníomhú na n-ian salainn le huisce (hidrealú salainn). Glacann caitiain agus ainiain an tsalainn dhíthiomsaithe le hiain hidrigine ó uisce nó bronnann siad iain hidrigine ar uisce. !Cineál salainn!!Aigéad, alcaile nó neodracha!!Sampla
Fearghas mac Aodháin
Rí na nUlad ba ea Fearghas mac Aodháin (Sean-Ghaeilge Fergus mac Áedáin) (bás 692). Ba bhall é de mhuintir Uí Eachach Chobha, géag de Dhál Araí as iarthair Chontae an Dúin. Clann ar leith ba ea iad leis an phríomhchlann, aitheanta mar Cruithne le linn na ré seo. Áedán mac Mongain (bás 616), iar-rí Eachach Chobha, ba ea a athair.
Ba é an chéad duine de Dhál Araí a bheith i gcoróin Ulad ó Chonghal Caoch ag Mag Roth sa bhliain 639. Ní deirtear cén fáth a ndearnadh rí de, ach bhí an iarchlann, Dál Fhiatach, ciontach i ngaolmharú.
Sa bhliain 691, insítear sna hannála gur scriosadh na Cruithne agus na hUlaid ag fir Dhál Riada
D'éag a mac, Bressal (bás 685), ar a nglaoitear rí Chobha i nAnnála Tiarnaigh, de phlá a bhí forleathan ag an am sin. Maraíodh é ag a mhuintir féin sa bhliain 692 dar le hAnnála na gCeithre Máistrí, cé nach insítear i nAnnála Uladh ach go bhfuair sé bás.
Phós Fearghas Máel Teglaig, iníon Maoil Uidhre (Máel Odar) (bás 639), rí Oirthir, fine Oiriall i gContae Ard Mhacha. Phós a n-iníon, Ériu, Ailill mac Cennfáelad (bás 702), rí Ciannachta Ghleann Geimhin, Contae Dhoire. Bhí mac eile acu, darbh ainm Máel Cothaig.
Maolú (fisic)
Laghdú in aimplitiúid ascaluithe trí fhuinneamh a bhaint astu. Mar shampla, tumtar an tsnáthaid táscaire i dtomhsaire in ola go minic chun maolú frithchuimilteach a sholáthar. Maolaíonn comhbhaill fhriotacha i gciorcaid ascaluithe leictreacha.
Mickey's Orphans
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea Blue Rhythm a rinneadh sa bhliain 1931. Is gearrscannán Mickey Mouse é.
Nicholas Owen (Íosánach)
Is naomh Caitliceach é Nicholas Owen. Rugadh é sa bhliain 1562 in Oxford, Sasana. Cuireadh chun báis é ar an 1/2 Márta 1606, i dTúr Londan.
Tagairtí
]
Maigh Eo (Contae Mhaigh Eo)
Baile beag i lár Chontae Mhaigh Eo is ea Maigh Eo, Muigh Eo, nó Maigh Eo na Sacsan (Mayo, Mayo Abbey, nó Mayo of the Saxons as Béarla). Is uaidh a ainmníodh an contae. Bhí mainistir mór sa cheantar uair, agus tá na fothraigh le feiscint fós. Thóg naomh Gael ach a chomhghuallaithe leis as Lindisfarne i dtuaisceart Shasana tar éis easaontais san eaglais, agus is uaidh sin a thugtar Maigh Eo na Sacsan ar an mbaile.
Is iad na Mayo Gaels foireann peile an bhaile.
Néarchorda droma
Gné uathúil do chordaigh is ea an néarchorda droma, agus tá sé le fáil go príomha sa bhfofhíleam Vertebrata de chuid na gCordach. Níl sa néarchorda droma ach gné shuthach amháin atá uathúil do na cordaigh go léir. I measc na gceithre ghné eile sna cordaigh tá nótacorda, eireaball iaranasach, ionstíl, agus scoilteanna faraingeacha. Is corda toll ar chúl an nótacorda é an néarchorda droma. Tá sé déanta as cuid den eictideirm a rollaítear, agus a chruthaíonn an feadán toll. Tá sé seo tábhachtach, ós rud é go ndéanann sé idirdhealú ar chordaigh ó fhílim ainmhithe eile, mar shampla anailidí agus artrapóid, a bhfuil feadáin sholadacha tarracha acu. Tugtar ionfhaighniú ar an bpróiseas trína ndéantar é seo.
Sarah Koskoff
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Sarah Koskoff. Bhí páirt aici i roinnt eipeasóid The X-Files, sa chéad eipeasóid, Pilot, san áireamh.
Rachael Blackmore
Is marcach Éireannach í Rachael Blackmore.
I 2021 bhí Rachael Blackmore mar an céad bean jocaí a bhuaigh an rás an Grand National i stair 182 bliana an rás. Fósta bhí sí marr an chéad bhean ina raibh ag ceannaireacht ag an Cheltenham Festival le 6 bua, agus san áireamh an Champion Hurdle i 2021 comh maith.An bhliain dár gcionn bhí sí ar an gcéad jocaí ban a bhuaigh an Corn Óir Cheltenham.
Rinneadh ceiliúradh ar an rath a bhí aici iin Éirinn agus níos faide i gcéin le gach duine ón Uachtarán Ó hUiginn go sár réalta na Beatles Ringo Starr ag déanamh comhgairdeachas do mhuintir Thriobraid Árainn ó dhuchas. Mar sin féin ní haon rath thar oíche í éacht Rachael.
Ionsaí roicéad ar cheardscoil Makiivka, 2022 - 2023
Tharla ionsaí roicéad ar cheardscoil Makiivka in Oblast Donetsk ar Oíche Chinn Bliana 2022 - Lá Caille 2023. Maraíodh líon mór saighdiúirí Rúiseacha mar gheall ar an ionsaí a rinneadh ar bhunáit shealadach dá gcuid in oirthear na hÚcráine. clé|mion|roimh an ionsaí agus ina dhiaidh clé|mion|roicéad Himars
Ionsaí
Scriosadh an cheardscoil uimhir 19 in Makiivka go hiomlán; bhí cathlán tacaíochta de chuid na Rúise ina cónaí ann agus bhí armlann lonnaithe ann chomh maith;. Bhuail an chéad roicéad an bhunáit mhíleata ag 23ː57 ar Oíche Chinn Bliana, ionsaí eile ag 23ː59 agus an ceann deireanach ag meán oíche. Léirigh an smionagar déine na buamála.
Dar le Roinn Cosanta na Rúise, maraíodh 89 saighdiúir. Ach mhaígh Arm na hÚcráine i ráiteas,gur beagnach 400 saighdiúir Rúiseach a maraíodh mar gheall ar an ionsaí. De réir foinsí neamhoifigiúla eile sa Rúis (na blagálaithe), maraíodh cúpla céad agus gortaíodh cúpla céad eile. Bhí sé deacair a bheith cinnte cé mhéad saighdiúir a bhí fágtha faoin smionagar.
Ionsaithe de chuid na Rúise
Ar gnáthchúrsa laethúil é faoin tráth seo, bhí na Rúisigh ag díriú a gcuid diúracán féin ar phríomhchathair na hÚcráine, Cív, agus ar chathracha eile, agus rún acu an oiread damáiste a dhéanamh do bhonneagar na háite agus is féidir leo. Buaileadh roinnt saoráidí fuinnimh agus gearradh an chumhacht in áiteanna sa chathair ar feadh scaithimh dá bíthin. ionsaithe neamhdhlíthiúla. Ach níor bhain dlíthe idirnáisiúnta leis an Rúis níos mó.
Dhearbhaigh méara Chív go raibh rath ar dhrochobair an namhad.
Foireann Náisiúnta Éigeandála Sláinte Poiblí
mion|an [[An Roinn Sláinte|Roinn Sláinte in Éirinn]]
Is cuid den Roinn Sláinte in Éirinn í An Fhoireann Náisiúnta Éigeandála Sláinte Poiblí (FNÉSP) nó (Béarla:National Public Health Emergency Team (NPHET)), a thagann le chéile ar bhonn ad hoc.
Bunaíodh an coiste comhairleach FNÉSP, faoi chathaoirleacht an Dr Tony Holohan, ar 27 Eanáir 2020, chun déileáil le Paindéim COVID-19,
Seargán
deas|150px|thumb|Seargán Is corp dhaonnaí nó ainmhí gur leasaithe go deasghnách aige lena bhaineadh baill inmheánacha, cóir leighis air, agus bindealáin a bhurláil air é Seargán.
Will Rogers
B'aisteoir Meiriceánach é William Penn Adair Rogers (4 Samhain 1879 – 15 Lúnasa 1935).
Harry Potter agus an Seomra Diamhair
Is é Harry Potter and the Chamber of Secrets (Gaeilge: Harry Potter agus an Seomra Diamhair, ach níl an leabhar aistrithe go Gaeilge fós) an dara leabhar sa tsraith Harry Potter leis an údar Sasanach J. K. Rowling, agus an leabhar is giorra sa tsraith. Úrscéalta fantaisíochta atá iontu. Sa leabhar seo, tá an príomhcharachtar, Harry Potter, ag dul isteach sa dara bliain i Scoil Chomhoideachais Draíodóireachta Hogwarts. Foilsíodh an leabhar don chéad uair ar an 2 Iúil 1998 sa Ríocht Aontaithe ag Bloomsbury, agus níos déanaí i Stáit Aontaithe Mheiriceá ar an 2 Meitheamh 1999 ag Scholastic, Inc. Dúirt Rowling go raibh sé deacair uirthi an leabhar a chríochnú, ach bhain léitheoirí agus léirmheastóirí taitneamh as.
Tá féiniúlacht phearsanta mar téama láidir sa scéal, chomh maith leis an gciníochas. Cuireadh amach scannán bunaithe ar an leabhar, Harry Potter and the Chamber of Secrets (scannán), i 2002.
Misean taidhleoireachta
deas|250px|thumb|Canada House i g[[Cearnóg Trafalgar, Londain]] Is dream daoine as stát amháin nó eagraíocht idir-rialtasach idirnáisiúnta i láthair i stát eile le feidhmiú ar a shon é misean taidhleoireachta.
Brabús (cuntasaíocht)
mion Is éard atá i gceist le brabús (nó brabach),ná d'idirbheart amháin, farasbarr phraghas díola an earra (nó na seirbhíse) atá ar díol thar chostas a soláthar.
I dtéarmaí ginearálta, do thréimhse trádála, barrachas na nglansócmhainní ag tús na tréimhse sin, coigeartaithe mar is cuí de réir an mhéid caipitil a chuir na húinéirí isteach sa ghnó nó a tharraing siad as.
Caillteanas
An gannchion idir an t-ioncam díolacháin a fhaigheann gnólacht ar a tháirgí a dhíol agus na costais iomlána a bhí air de bharr a aschur a tháirgeadh.
Benjamin Britten
Cumadóir Sasanach ab ea Edward Benjamin Britten, an Barún Britten, OM CH (22 Samhain 1913 – 4 Nollaig 1976). Bhí áit fheiceálach aige i saol cheoil an fichiú haois. Bhí clú air chomh maith mar stiúrthóir ceolfhoirne, dhordveidhleadóir agus phianódóir. Chaith sé formhór a shaoil lena chomrádaí Peter Pears, teanór Sasanach. clé|mion|Rugadh Britten i 'dTeach Britten" (BnB inniu), Cliff Road, Lowestoft
Tús a shaoil
Rugadh Benjamin Britten in Lowestoft, Suffolk. Fiaclóir ba ea a athair agus ceoltóir tréitheach amaitéarach ba ea a mháthair. Ba pháiste seanórtha é Britten: thosaigh sé ag cumadh ceoil go díograiseach agus é fós ina bhuachaill. In Old Buckenham Hall School, scoil ullmhúcháin do bhuachaillí in Suffolk, agus Gresham’s School, in Holt, a fuair sé a chuid meán agus ardscolaíochta.
Mar sin féin, sna 1930idí, cumadóir óg torthúil ba ea é—800 éigin píosa, idir saothair iomlána agus míreanna, sula raibh a chéad phíosa foilsithe aige. Ba iad na chéad phíosaí a tharraing aird ar Bhritten ná an Sinfonietta Op. 1, ‘A Hymn to the Virgin’, (1930) agus foireann breachnuithe córúla, A Boy Was Born (1934, scríofa do Amhránaithe an BBC). clé|mion|Benjamin Britten agus Peter Pears, 1950, an [[An Ísiltír|Ísiltír]]
Luathshaol proifisiúnta
In Aibreán 1935, tháinig an stiúrthóir scannán Alberto Cavalcanti chun cainte le Britten faoi scór a scríobh don scannán faisnéiseach The King’s Stamp, léirithe ag an GPO Film Unit. Tharla W. H. Auden, an scríbhneoir, ag obair don GPO Film Unit ag an am sin freisin agus d’oibrigh Britten agus Auden le chéile ar na scannáin Coal Face agus Night Mail. Comhoibriú dá gcuid ná an tsraith amhrán Our Hunting Fathers Op. 8, a bhí radacach maidir leis an bpolaitíocht agus leis an gceol araon.
Ní ba thábhachtaí i ndeireadh na dála, casadh an t-amhránaí Peter Pears air sa bhliain 1937. Comhoibrí agus inspioráid dó a bhí in Pears, chomh maith le comrádaí, ar feadh a shaoil. Sa bhliain chéanna, chum sé an ceol don Pacifist March i gcomhar Aontas Gheallta na Síochána (Peace Pledge Union), cumann a raibh sé páirteach ann, ach níor éirigh leis an saothar sin. Sa bhliain 1937 chomh maith, scríobh sé ceann de na saothair ba shuntasaí aige sna 1930idí, Variations on a Theme of Frank Bridge do cheolfhoireann théadach.
Go luath sa bhliain 1939, lean Britten agus Pears Auden siar go Meiriceá. Ansin, an bhliain ina dhiaidh chum Britten an chéad sraith amhrán den iliomad díobh a scríobh sé do Pears, Seven Sonnets of Michelangelo. Mór leis an gceapadóir Aaron Copland cheana, chuala Britten a shaothair ba dhéanaí, mar atá Billy the Kid agus An Outdoor Overture, dhá shaothar a chuaigh i gcion ar a chuid cheoil féin. Scríobh sé a chéad cheoldráma i Meiriceá freisin, Paul Banyan, ceolchluiche le leabhróg a scríobh Auden. clé|mion|Britten i mBúdaipeist, 1965
Barr a réime
D’éirigh go maith le chéad léiriú an cheoldráma in Sadler’s Wells sa bhliain 1945, an bua ba mhó aige go dtí sin. Mar sin féin, tháinig Britten salach ar dhreamanna ceoil seanbhunaithe áirithe sa tír. De réir a chéile, tharraing sé siar ó chiorcail cheoil Londan agus bhunaigh sé an English Opera Group (1947) agus Féile Aldeburgh (1948), i bpáirt mar dheis chun a shaothar féin a dhéanamh go poiblí.
Ba é Peter Grimes an chéad cheann de shraith ceoldrámaí i mBéarla, dá bhfuair Billy Bud (1951) agus The Turn of the Screw (1954) moladh faoi leith. Tháinig a cheoldráma A Midsummer Night’s Dream (1960), leagan den dráma Shakespeare, ar a sála orthu.
Ar na téamaí a bhí i gcoitinne ag na ceoldrámaí seo, tá an carachtar atá lasmuigh ag an sochaí nó nach bhfuil tuiscint ann dó. Is é seo an príomhcharachtar go minic, agus tábhacht faoi leith lena ainm—Peter Grimes nó Owen Wingrave, mar shampla. Faoi am na nOnóracha Corónaithe sa bhliain 1953, bhí Britten tábhachtach go leor gur ceapadh é mar Chompánach Onóra (“Companion of Honour” nó CH).
Tharraing Britten ar fhoinsí áitiúla traidisiúnta Sasanacha a leithéidí George Crabbe (thuasluaite) agus, ní b’fhaide siar, drámaí míorúilte Sasanacha ón Mheánaois. Sa bhliain 1957 rinne Britten agus Pears turas ar an Oirthear, mar a dtarraingíodh aird Bhritten ar cheol an ghamalan Bhailinéisigh agus ar na drámaí Nó Seapánacha. Bhí ceolta an Oirthir ag dul i gcion ar Bhritten in aghaidh na huaire sa tréimhse sin.
Sna deich mbliana deireanacha nó mar sin, bhí an tsláinte ag dul chun olcais air. D’éirigh inneach a chuid shaothair ní ba scagaí, ní ba scáinte de réir a chéile. Ar na ceoldrámaí den tréimhse seo bhí Owen Wingrave (1970), Death in Venice (1971-3), Suite on English Folk Tunes (A Time There Was , 1974), agus Third String Quartet (1975; bunaithe ar ábhar in Death in Venice)— chomh maith leis an chantáid dhrámata Phaedra (1975), a scríobh sé don amhránaí Janet Baker. clé|mion|[[Westminster]] clé|mion|St. Peter and St Paul's Church, Aldeburgh, Suffolk Cé gur chuir Britten suas de ridireacht roimhe, ghlac sé tiarnas saoil ar an 2 Iúil 1976 mar Bharún Britten Aldeburgh i gContae Suffolk. Roinnt míonna ina dhiaidh sin theip ar a chroí agus fuair sé bás ina theach in Aldeburgh, "an Teach Dearg" ar an 4 Nollaig 1976.
Tá sé curtha sa reilig ag Eaglais Naomh Peadar agus Pól in Aldeburgh. Tá uaigh a chomrádaí, Sir Peter Pears, in aice lena cheann féin.
Fredrik Pacius
Ceoltóir ab ea Fredrik Pacius (nó Friedrich Pazius, as Gearmáinis) a chuir bun le traidisiún an cheoil Chlasaicigh san Fhionlainn. Tugtar "athair an cheoil Fhionlannaigh" air. Gearmánach ab ea é, nó rugadh in Hamburg é sa bhliain 1809. Fuair sé bás san Fhionlainn sa bhliain 1891.
Tháinig Pacius go dtí an Fhionlainn sa bhliain 1834 le ceoltóireacht a theagasc san ollscoil i Heilsincí. Rinne sé an-obair le saol ceoltóireachta na Fionlainne a eagrú, nó bhunaigh sé cór do na mic léinn, chomh maith le cumann ceoltóireachta agus ceolchoirm. Sa bhliain 1848, chuir sé ceol le Vårt Land ("Ár dTír"), dán cáiliúil le Johan Ludvig Runeberg, file náisiúnta na Fionlainne, agus thug na Fionlannaigh a leithéid de thaitneamh don amhrán seo is gurb é amhrán náisiúnta na tíre é inniu féin. Ar ndóigh, is as Fionlainnis is minicí a chantar é inniu, faoin teideal Maamme. Tá an fonn céanna ag dul le Mu isamaa, mu õnn ja rõõm, amhrán náisiúnta na hEastóine.
Sa bhliain 1852 a chum Pacius an dara saothar is cáiliúla aige, mar atá, an chéad cheoldráma Fionlannach riamh. Kung Karls jakt atá air as Sualainnis, agus Kaarle-kuninkaan metsästys as Fionlainnis - ciallaíonn an dá ainm sin An Rí Séarlas ag Sealgaireacht. Ba é Zacharias Topelius, duine de scríbhneoirí bisiúla na linne san Fhionlainn, a scríobh téacs don cheoldráma: cur síos atá ann, go bunúsach, ar thuras sealgaireachta Rí na Sualainne go dtí an Fhionlainn. Ós rud é gur cuid den Rúis Impiriúil ab ea an Fhionlainn ag an am, bhí a phriacal féin ag baint leis an ábhar. Mar sin féin, ó tharla gur chuir an ceoldráma béim ar dhílseacht an náisiúin don rí, níor bhac na cinsirí lena stopadh.
Leon Russom
Is aisteoir Meiriceánach é Leon Russom, a rugadh ar an 6 Nollaig 1941.
Maolú ceannsoilse
Rialú ceannsoilse gluaisteáin chun gur féidir leis an tiománaí treo na léas a athrú le lasc chun nach ndallróidh siad tiománaithe na ngluaisteán ag teacht ina threo. Athraítear an príomhléas ar an dá thaobh (a bhíonn dírithe i bhfad amach) ina léas claonta (ar clé, dírithe ar mheánfhad amach) trí fhiliméad eile a lasadh sa lampa, nó lampa eile a lasadh (agus an príomhlampa a lascadh as).
17 Iúil
Is é an 17 Iúil an 198ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 199ú lá i mbliain bhisigh. Tá 167 lá fágtha sa bhliain.
6ú Tuarascáil de chuid an Phainéil Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide
mion|clé Foilsíodh an 6ú Tuarascáil de chuid an Phainéil Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide (PIRAA) na Náisiún Aontaithe sa bhliain 2021/2022. Thug an PIRAA foláireamh faoi ghuaiseacha aeráide nach féidir a sheachaint. Foilsíodh
mion|clé Deir an IPCC gur in ainneoin na n-iarrachtaí atá déanta go dtí seo, tá athrú aeráide mar gheall ar ghníomhaíocht an chine dhaonna ag cur isteach go mór ar an dúlra agus ag cur isteach isteach ar shaol na billiún duine ar fud an domhain. Deir Cathaoirleach an ghrúpa Hoesung Lee gur foláireamh tubaisteach atá ann maidir leis an tionchar a bheidh ar chúrsaí muna ndéantar gníomhú go pras, agus gur bagairt mhór atá san athrú aeráide ar shláinte daoine agus ar phláinéad sláintiúil ag rá nach leor lagiarrachtaí a thuillleadh. mion|clé|1.5C nó 4C a bhliain 2090?
An 6ú Tuarascáil, cuid a Dó
Is achoimre atá sa Tuarascáil do lucht déanta polasaithe maidir leis an eolas eolaíoch faoin tionchar atá ag athrú aeráide ar chúrsaí. Deirtear sa tuarascáil go bhfuil guaiseacha aeráide nach féidir a sheachaint i ndán don domhan idir na blianta 2022-2042, mar gheall ar théamh domhanda do 1.5C.
Tarlóidh tuilleadh tonnta teasa, triomaigh, agus tuilte. Beidh na milliún duine gann ar bhia agus ar uisce dá bharr cheana féin, go háirithe san Afraic, san Áis agus i lár agus i ndeisceart Mheiriceá Theas chomh maith le ar oileáin bheaga san Artach.
Páistí an lae inniu a mhairfidh go dtí an bhliain 2100, feicfidh siad a ceithre oiread tubaistí aeráide thar mar a bhíonn againne sa lá inniu má ardaíonn an teocht fiú cúpla deichiú cuid de chéim eile. Dar leis na heolaithe idirnáisiúnta seo, má ardaíonn an teocht 2 chéim Celsius eile, beidh ar na páistí sin déileáil lena chúig oiread tuilte, stoirmeacha, triomach, agus tonnta teasa.
Deirtear go gcaithfidh polaiteoirí maoiniú agus tacaíocht a chur ar fáil más leo an chontúirt dhomhanda a mhaolú agus caithfidh an pobal, an earnáil phríobháideach agus na rialtais comhoibriú ar mhaithe leis an gceartas, an comhshaol agus todhchaí na cruinne.
An 6ú Tuarascáil, cuid a Trí
Sa tuarascáil seo, mhol an Painéal Saineolaithe cur chuige iltaobhach. Fáil réidh le breoslaí iontaise agus díriú ar fhoinsí nach scaoileann carbón ar bith nó fíorbheagán an sprioc atá uathu. Moltar dul i muinín foinsí amhail an ghrian, an ghaoth, uisce, hidrigin nó fuinneamh núicléach.
Moltar chomh maith foirgnimh a dhéanamh níos éifeachtúla in úsáid fuinnimh agus athruithe a dhéanamh ar ár nósmhaireachtaí saoil – gearradh siar ar an méid feola a ithimid agus ar na heitiltí a dhéanaimid. Déantar moltaí sa tuarascáil chomh maith maidir le carbón a bhaint as an atmaisféar – trí chrainnte a chur agus bealaí feirmeoireachta a athrú, srl.
Stiomfalas
Is sráidbhaile suite sa Ghréig é Stiomfalas.
Ola Majekodunmi
Craoltóir, gníomhaí Gaeilge agus scannánóir Éireannach is ea Ola Majekodunmi.
Saol
Rugadh Majekodunmi in Lagos, an Nigéir. D'aistrigh an teaghlach go hÉirinn chun tearmann a iarraidh agus í seacht míonna d'aois. D'fhreastail sí ar Ghaelscoil Lios na nÓg agus ar Choláiste Íosagáin. Tá céim sa Bhéarla, na meáin agus staidéar cultúrtha aici agus fuair sí Máistreacht sa Léiriúchán Craolacháin Digiteach in Institiúid Ealaíona, Dearadh agus Teicneolaíochta Dhún Laoghaire.
Thosaigh sí ag obair mar láithreoir raidió ar Raidió na Life in 2014 ar an gclár Seinnliosta an tSathairn. Anois cuireann sí an clár Afra-Éire i láthair agus tá sí ina haoichuiditheoir ar RTÉ Raidió na Gaeltachta, RTÉ a Dó agus RTÉ 2XM. Tá sí ar na daoine is mó a sholáthraíonn ábhar don phodchraoladh Motherfoclóir a chuireann Darach Ó Séaghdha amach, agus bhí sí ar an gclár Pantisocracy ar RTÉ a hAon le Panti.
Tá trácht déanta ag Majekodunmi ar fhadhbanna ciníochais in Éirinn agus ar théarmaí míchuí i nGaeilge ar dhaoine gorma.
Spás cuarach
Coincheap de chuid Einstein ina theoiric ghinearálta coibhneasachta, ina bhfuil na 4 thoise den spás-am cuarach. De réir na teoirice seo, nuair atá damhna ann athchumann sé an spás mórthimpeall air, á dhéanamh cuarach. Taispeánadh chomh luath le 1919 go lúbtar gathanna solais a fhorleathann gar do réimse dian imtharraingthe, cosúil le réimse imtharraingthe na Gréine. Glactar an chosúlacht seo chun an iarmhairt seo a shamhlú: má ritear leathán fairsing rubair go cothrománach is má chuirtear ualach trom i lár baill, cruthaítear ísleán sa leathán rubair. Ansin nuair a rolltar liathróid trasna an leatháin, lúbtar rian na liathróide i dtreo an ualaigh. Má bhíonn an t-ualach an-trom gabhtar an liathróid in ísleán an ualaigh, agus timpeallóidh an liathróid an t-ualach roimh thitim isteach air. Ar an modh seo, athchumann is lúbann reanna móra spéire an spás féin.
Martina Navratilova
Iar-imreoir leadóige is ea Martina Navratilova. Rugadh i bPrág, an tSeicslóvaic í ar an 18 Deireadh Fómhair, 1956. Tháinig sí sa dara háit ar an ochtú sraith I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! sa bhliain 2008.
An Earagail
Is í an Earagail (nó an tEaragal) an sliabh is airde i gContae Dhún na nGall, in Éirinn agus i Sléibhte Dhoire Bheatha.
Tá sí suite in iarthuaisceart na condae taobh le sráidbhaile Dhún Lúiche i bparóiste Ghaoth Dobhair. clé|mion|344x344px|dán le [[Cathal Ó Searcaigh ]]
Tá sí 749m (2,457 troigh) ar airde. Thig an t-ainm as "aireagal" ionad urnaí ag manaigh.
Tír Ollíol
Tuath i dtuaisceart chúige Chonnacht ba ea Tír Oirill (Sean-Ghaeilge Tír Ollíol [sic]). Ba bhall í de chónaidhm Íochtar Chonnacht go dtí an bhliain 1603.
Ainmníodh í as Ailill mac Echach Mugmedóin, leasdeartháir Niall Naoighiallach. Uí Ailealla, ba ea a mhuintir ach d'imigh siad go luath as cuimhne.
Clann Mhic Dhonnchadha d'Uí Bhriúin Aoi, géag Mhic Dhiarmada as Magh Loirg, ba ea tiarnaí Thír Oirill. Glacadh an sloinne as Donnchadh mac Tomaltaigh na Carraige ua Mhic Dhiarmata a bhí ina rí Mhagh Loirg ón mbliain 1197-1207. Scaradh as a chéile níos deireanaí iad, buíon ansin lonnaithe i gCúil Mhuine agus i mBaile an Dúin, agus buíon eile i mBaile an Mhóta (An Corann).
Caomhnaítear an t-ainm sa bharúntacht, Tír Oirill, in oirdheisceart Chontae Shligigh.
Naomh Pádraig
'' Saint Patrick departed across the mountain of the sons of Ailellus, and he founded churches there, Taemnach, and Ethenach, and Cell Angle, and Cell Senchuoe.
'' AD 545.2 St. Ailbhe, of Seanchu Ua nOiliolla, died.
Dracula (scannán Béarla 1931)
Scannán uafáis Meiriceánach is ea Dracula a rinneadh sa bhliain 1931.
Fínicín
mion|Radagraf a thaispeánann an taobh istigh d'fhínicín Is seilide muirí le blaosc shnasta mhín é fínicín (Béarla: cowrie), go minic le patrúin chasta, cumhdaithe den chuid is mó le maotháin fallainge. Úsáidtear mar mhaisiúchán é, fiú mar airgead reatha, in oileáin áirithe san Aigéan Ciúin. Sna trópaicí den chuid is mó, ag maireachtáil ar sceireacha coiréalacha.
Is baill den fhine Cypraeidae an chuid is mó de na fínicíní, cé go n-úsáidtear an t-ainm ar roinnt speiceas den ghéineas Trivia freisin, mar shampla an fínicín Eorpach, Trivia monacha.
Rinne Séamus Mac an Iomaire cur síos ar an bhfínicín ina leabhar clúiteach Cladaí Chonamara: Dá mhéad í an trá ní furasta na fínicíní a fheiceáil sa gcladach. Is cosúil gur amuigh ar an domhain a chónaíos siad. Ach is féidir roinnt de na sliogáin fholmha a fháil i mbarr an tsnáithe mara, mar ruaigeann an t-oibriú isteach iad nuair a bhíos an aimsir ina círéibeacha sa ngeimhreadh. Is an-deas na sliogáin iad. Ní bhíonn aon mhéid mhór iontu, ach tá déanamh aisteach orthu. An áit a bhfuil an béal tá an dá shliogán cúbtha isteach agus mar a bheadh scair acu ar a chéile, ach go bhfuil scoilteadh an-chúng ina chineál bealach isteach eatarthu. Timpeall le chomh mór le hubh dhreoilín a bhíos siad, nó b'fhéidir beagán níos mó. Ach is é an déanamh deas agus an dath álainn a mheallas an tsúil... Níl mórán acu le fáil i dtránna Chonamara.
Maoschlár
Dromchla nó leibhéal faoin talamh a bhfuil an talamh faoi sáithithe le huisce. Braitheann sé ar thopagrafacht an réigiúin agus méid na báistí. Nuair a thrasnaíonn maoschlár dromchla na talún, bíonn tobar ann.
Zhytomyrska Oblast
mion| "Eibhear Gorm na Volga" ( anortaisít ), cloch mhaisiúil mhóréilimhr cairéalaithe idir na cathracha Korosten agus Zhytomyr, san 'Zhytomyrska oblast ' clé|mion| Lárionad Zhytomyr san oíche Is oblast (cúige) i dtuaisceart na hÚcráine é an Zhytomyrska oblast (Úcráinis: Жито́мирська о́бласть, Rúisís:Житомирская область ). Is é lárionad riaracháin an oblast ná an chathair Zhytomyr.
Sa bhliain 2022 bhí thart ar 1,179,032 duine ina gcónaí ann.
Tá sé suite i dtuaisceart na tíre, teorainneach leis an mBealarúis.
Stair
Cruthaíodh an oblast mar chuid de Phoblacht Shóisialach Shóivéadach na hÚcráine ar 22 Meán Fómhair, 1937, as críocha Vinnytsia agus Kyiv, chomh maith le dhá okrug teorann den réigiún Kyiv–Korosten Okrug agus Novohrad-Volynsky Okrug.
Vótáil 95.06% de mhuintir na hÚcráine ar son neamhspleáchas na hÚcráine sa reifreann náisiúnta sa bhliain 1991.
30 Iúil
Is é an 30 Iúil an 211ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 212ú lá i mbliain bhisigh. Tá 154 lá fágtha sa bhliain.
Iúil Caesar Scaliger
Fear léinn agus lia ón Iodáil ba ea Iúil Caesar Scaliger (23 Aibreán 1484 – 21 Deireadh Fómhair 1558) nó Giulio Cesare della Scala. Chaith sé na blianta fada sa Fhrainc. Bhain sé feidhm as eolas dhaonnachas na hAthbheochana chun an tArastatalachas a chosaint ar an léann nua. Ba dhuine deacair é ach bhí iomrá mór leis.
Beatha
Ba phéintéir mionphictiúr agus maisitheoir a athair Benedetto Bordone. Rugadh Scaliger i 1484 ag an Rocca di Riva ar bhruach Loch Garda. D’fhógair sé níos déanaí gur fáisceadh é as muintir la Scala (Scaliger), a bhí ina dtiarnaí ar Verona le céad is caoga bliain.
Deir a chuntas féin ar a bheatha go mbíodh sé ag troid ar son gaoil leis, Maximilian I, Impire Naofa Rómhánach, agus go ndearna sé staidéar ar an ealaín faoi Albrecht Dürer. I 1512 chruthaigh sé chomh maith sin ag Cath Ravenna, ócáid inar maraíodh a athair agus a dheartháir, gur bhronn an tImpire Ord an Spoir Órga air. I 1514 chuaigh sé i mbun staideir in Ollscoil Bologna agus shocraigh ar dhul le sagartóireacht chun go ndéanfaí Cairdinéal de agus Pápa ina dhiaidh sin, rud a ligfeadh dó Diúiceacht Verona a shealbhú tar éis gur bhain an Veinéis dá shinsir í. Chaith sé an scéim sin i dtraipisí ach d’fhan san ollscoil go dtí 1519. D’fhan sé sé bliana i bPiodmant ag muintir Della Rovere, ag troid sa samhradh agus i mbun léinn sa gheimhreadh nó gur chuir tinneas ait deireadh lena chuid saighdiúireachta. As sin amach chaith sé a dhúthracht leis an léann, agus i 1525 chuaigh sé le Aontonio della Rovera, easpag Agen, go dtí an chathair sin mar lia an easpaig.
Tamall tar éis a bháis bhí cuntas eile ar a bheatha le fáil ó naimhde a mhic. Dúirt siad nach raibh baint ar bith aige le muintir Della Scala, gur bhain sé céim MD amach in Olscoil Phadua agus nach raibh i scéal a bheatha roimh dó dul chun cónaithe in Agen ach bunscéal a chum sé féin. Admhaítear anois go bhfuil cuid den scéal úd bunoscionn leis an bhfianaise.
Chaith sé dhá bhliain is tríocha in Agen ag tarraingt chlú an léinn air féin. Cuireadh eiriceacht ina leith i 1538 ach éigiontaíodh é. Fuair sé bás in Agen i 1558.
Saothair
I 1531 d’fhoilsigh sé a chéad óráid in aghaidh Erasmus ar son Cicero agus a lucht leanúna siúd. Cuid suntas í de bharr ghéire na feannadóireachta agus, fearacht scríbhinní eile Scaliger, feabhas a cuid Laidine.
Níor thug Erasmus freagra ar an óráid agus barúil aige gur namhaid leis, Meander, a scríobh í. Dá bhrí sin, scríobh Scaliger óráid eile (a foilsíodh i 1536) agus í chomh lán céanna de sciolladóireachta. Ina dhaidh sin d’fhoilsigh sé mórán véarsaíocht Laidine, ábhar a tháinig amach ina leabhair dhifriúla i 1533, i 1534, i 1539, i 1546 agus i 1547. Foislíodh a lán eagrán ach is beag meas a bhí ag na criticeoirí ba dhéanaí ar an saothar seo. Chomh maith leis sin d’fhoilsigh sé tráchtas beag ar mheadrachtaí coiméideacha (De comicis dimensionibus) agus De causis linguae Latinae (Lyon, 1540; an Ghinéiv, 1580), saothar a gcuirtear ina leith gurb í an chéad ghraiméar Laidine a scríobhadh de réir prionsabail eolaíocha.
Tháinig Poetices (Lyon, 1561; Leyden, 1581) amach tar éis a bháis agus critic ann de réir Ealaín filíochta Arastatail. Ar nós a lán eile lena linn, b’fhearr le Scaliger Veirgil ná Hóiméar. Shíl sé gur bhreátha traigéidí Sheinice ná traigéidí na Gréige.
Phléigh Exotericarum exercitationum (Cleachtaí Neamhchoitianta, 1557) fealsúnacht nádúrtha de réir taithí agus breathnadóireachta. Lochtaigh sé De Subtilitate Gerolamo Cardano agus bhí tionchar aige ar staraithe, ar fhealsúna agus ar eolaithe, leithéidí Francis Bacon, Gottfried Wilhelm Leibniz agus Johannes Kepler. Níl rian na réasúnaíochta induchtaí le fáil ar a shaothar. Níor ghlac sé le teoiricí Copernicus. Lean sé Arastatal i gcúrsaí meitifisice agus staire nádúrtha agus chloígh le Galen i gcúrsai leighis, ach ní raibh drogall air iad a lochtú.
Teaghlach
Go gearr tar éis gur bhain sé Agen amach thit sé i ngrá le Andiette de Roques Lobejac, dilleachta nach raibh ach trí bliana déag d’aois. Dhiúltaigh a cairde gaoil dó mar nach raibh clú air ag an am. Faoi 1528 bhí rath air mar dhochtúir agus in aois a chúig bliana déaga phós sé Andiette, a bhí sé bliana déag. Bhí siad pósta ar feadh naoi mbliana is fiche agus rugadh cúig dhuine dhéag clainne dóibh.
Tréimhse Iúil
Baisteadh an Tréimhse Iúil (nár cóir í a thógáil in abhraíocht le féilre Iúil) as Scaliger. Scála ama an tréimhse sin a mbainean réalteolaithe fónamh aisti chun gan dul ar seachrán idir féilirí éagsúla. Seosamh Justus Scaliger, mac Iúil, is túisce a mhol í agus bhaist sé as a hathair í. Áiríonn sí dátaí de réir na laethanta ó 1 Eanáir 4713 RCh amach.
Colúnáid
deas|250px|thumb|Colúnáid San ailtireacht, líne colún taobh amuigh nó istigh d'fhoirgneamh, ag iompar taibhléadain, dín nó áirsí. Go minic bíonn sí ceangailte le foirgneamh mar bhealach isteach. Go minic i stíl chlasaiceach, le peidiméid ar cholúin chun tosaigh. Plás Pheadair sa Roimh, a dhear Bernini (1655-1667), an eiseamláir is cáiliúla.
Cóma
deas|250px|thumb|Cóma Staid neamhbhraith nach féidir duine a mhúscailt aisti é an cóma. Éiríonn feidhmeanna na hinchinne níos laige de réir a chéile, ach leanann na gníomhaíochtaí riachtanacha riospráide agus bualadh an chroí ar aghaidh. Is féidir go dtarlóidh a leithéid mar thoradh ar thráma don inchinn, meiningíteas, forghlacadh alcóil nó drugaí, nó neamhoird mheitibileachta cosúil le teip dhian na nduán is an ae agus aimhréidh diaibéitis.
Nairo Quintana
Rothaí rásaíochta Colóime is ea Nairo Alexander Quintana Rojas, ODB, (rugadh 4 Feabhra 1990), a rothaíonn do UCI ProTeam Arkéa–Samsic.
Le leasainmneacha "Nairoman" agus "El Cóndor de los Andes", is speisialtóir dreapadóir é Quintana, a bhfuil cáil air mar gheall ar a chumas ionsaithe leanúnacha ar chnoic de ghrádán géar, aschur ardchumhachta agus teacht aniar iontach chun ionsaithe rothaí eile a fhreagairt agus a sheasamh freagairt. Tá sé láidir sa triail áma chomh maithIs trialacha ama inniúil é freisin, rud a fhágann go bhfuil sé ina iomaitheoir comhsheasmhach le haghaidh rangú ginearálta ag rásaí stáitse. Tá na torthaí gairme is fearr aige ag buachan an Giro d'Italia 2014 agus an Vuelta a España 2016, chomh maith leis an 2ú háit ar an rangú ginearálta sa Tour de France in 2013 agus 2015. Chomh maith lena dhá bhua ar an Grand Tour,bhain sé áiteanna amach ar an bpóidiam sé uaire freisin agus chríochnaigh sé i measc na deichniúir is fearr sa rangú ginearálta deich n-uaire is déag.
Is cúiseanna eile iad na buanna iomadúla a bhain sé amach i rásaí stáitse móra eile, as ar tháinig a rangú ard WorldTour de chuid an UCI ag deireadh gach séasúr, agus go bhfeictear é mar dhuine de na rothaí rásaíochta stáitse is rathúla le déanaí, agus an rothaí bóthair is fearr i stair na Colóime.
Rothaí gairmiúil is ea a dheartháir Dayer Quintana freisin agus rothaigh sé ar Movistar Team le Nairo idir 2014 agus 2018, agus chuaigh sé leis go Arkéa–Samsic in 2020.
Go luath ina ghairmréim
Thosaigh sé a ghairmréim rothaíochta gairmiúla ar an bhfoireann "Boyacá es para Vivirla". In 2010, bhuaigh Quintana an Tour de l’Avenir agus é mar chuid den fhoireann Café de Colombia – Colombia es Pasión (ag rásaíocht d’fhoireann náisiúnta na Colóime sa rás sin), rud a d’fhág go raibh sé ar dhuine de na rothaí le gealladh fúthu do thodhchaí rothaíochta na Colóime.