cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Patrick Smyth
thumb|right|Cath Eureka. J. B. Henderson (1854) Theip ar Rede an scéal a réiteach agus d’ullmhaigh a lán mianadóirí iad féin chun catha i gceantar Eureka faoi cheannas an Éireannaigh Peter Lalor. Tar éis do na saighdiúirí an cheannairc a chur faoi chois thug Smyth Lalor chun a thí féin faoi choim. Bhí Lalor gortaithe agus bhain dhá mháinlia an lámh de i dteach an tsagairt: ansin d’éalaigh sé ó dheas go dtí Geelong.
Nuair a scríobh Raffaello Carboni, ceannaire eile, cuntas ar eachtra Eureka luaigh sé Smyth mar ‘Latin and Celtic scholar’.
Fuair Smyth bás gan iomrá in Sydney ar an 14 Deireadh Fómhair 1865 agus é 42 bliain d'aois.
Fonn Dhoichtidh
Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh é Fonn Dhoichtidh nó am Fionn Ochdamh.
Liosta de charachtair Eastenders (1997)
Sobaldráma Briotanach is ea EastEnders. Is liosta na gcarachtar é seo, a tháinig ar an gclár den chéad uair sa bhliain 1997:
An Éigiptis
Teanga Afráiseach í an Éigiptis, agus is craobh ar leith inti féin í i gcrann ginealais na dteangacha Afráiseacha. Tá sí ar ceann de na teangacha is sine dá bhfuil eolas againn orthu, nó téann iarsmaí scríofa na teanga siar go dtí an bhliain 3400 RC. Bhí leagan "Críostaí" den teanga, an Choptais, á labhairt go dtí an 17ú haois, go dtí gur tháinig an Araibis Éigipteach ina háit mar theanga labhartha. Ina dhiaidh sin féin, d'fhan an Choptais in úsáid liotúirgeach in Eaglais Choptach na hÉigipte. Deirtear go bhfuil an Choptais ó dhúchas ag dornán beag daoine inniu.
Ospidéal Ginearálta Naomh Lúcás, Cill Chainnigh
Is ospidéal poiblí réigiúnda Éireannach é Ospidéal Ginearálta Naomh Lúcás, Cill Chainnigh (Béarla: St. Lukes Hospital Kilkenny Hospital nó SLK agus Kilkenny General Hospital agus Kilkenny District Hospital uaireanta) a fhreastalaíonn ar phobal Cheatharlach, Chill Chainnigh is cuid de phobal Thiobraid Árann. Tá sé lonnaithe i gCill Chainnigh agus bunaíodh sa bhliain 1942 é. Tá seirbhísí Rannóg Éigeandála 24 uaire ann. Sa bhliain 2007 bhí breis is 880 fostaithe ag an ospidéal. Tá sé nasctha le coláistí éagsúla agus bíonn ábhair dochtúirí is altraí ag traenáil ann.
Seirbhísí
Tá 285 leaba san ospidéal. Déantar freastal ar na réimsí leighis seo a leanas ann; leigheas ginearálta, máinliacht ghinearálta, geiriaitric, Rannóg Éigeandála, inchrineolaíocht, cúram maolaitheach, cúram corónach, oinceolaíocht, réamaiteolaíocht, obstatraic, gínéiceolaíocht, péidiatraic, síciatracht agus máinliacht lae.
An Éigiptis
Stair
thumb|Iairiglifí (~530 RC) Aithnítear na tréimhsí seo i stair na hÉigiptise:
Glactar leis go dtéann scríbhneoireacht na hÉigiptise siar go dtí an bhliain 3200 RC, nó fiú 3400 RC. Lipéid nó séalaí ba mhó a bhí i gceist sa luath-thréimhse seo.
Saludos Amigos
Scannán de chuid Disney ón bhliain 1943 is ea Saludos Amigos. Bhí Lee Blair, Mary Blair, Pinto Colvig, Walt Disney, Norman Ferguson, Frank Graham, Clarence Nash, José Oliviera, Fred Shields, agus Frank Thomas páirteach ann.
Robert Duvall
Is aisteoir Meiriceánach é Robert Selden Duvall , a rugadh ar an 5 Eanáir 1931.
Uí Fiodhghinte
Luathdhream agus ríocht i dtuaisceart na Mumhan ab ea Uí Fiodhghinte (Sean-Ghaeilge Uí Fidgenti), suite go formhór i gContae Luimnigh an lae inniu, ach sínte i gContae an Chláir agus i gContae Thiobraid Árann isteach, agus b'fhéidir gur Contae Chiarraí agus Contae Chorcaí, ó am go chéile. Bhí siad faoi bhláth ó 377 AD go 977 (bás Donnabháin), cé gur lean a dtionchar le trí chéad bliain anuas.
Tá scéalta bunúis difriúla tugtha dóibh ag scoláirí éagsúla, idir luath- nó prót-Eoghanachta agus na Dáirine fosta, gan chomhaontú le feiceáil.
Sinsearacht
Fiacha Fiodhghinte, dara mac Dháire Chearba, ab ea sinsear chlann Uí Fiodhghinte. Creidtear gur éirigh Dáire ina phríomh phearsa de chine Mhíl Easpáine i ndiaidh bás Criomhthainn sa bhliain 379 AD. Níor éirigh Fiacha féin ina rí Mumhan ámh, óir gur mharaigh a chéile comhraic, Aonghas Tireach fionnó Chormaic Cais, é in a battle fought at Clíodhna, gar de Chuan Dor.
Sanasaíocht
Insítear i Leabhar Mór Leacáin, gur ainmníodh Fiacha Fiodhghinte as capall adhmaid (fiodh/feá) a rinne (ghin) sé ag Aonach Cholmáin.
Clanna
Sé chéad bhliain tar éis aimsir Fhiacha, bhí dhá phríomhchlann ann i measc a mhuintire, clann Uí Chairbre Aobha agus Uí Chonaill Gabhra. Ba mhinic é go raibh an dara acu ina clann is cumhachtaí. Faoin mbliain 1169, bhí clann Uí Chairbre roinnte ina dís, Uí Chairbre féin agus Uí Dhonnabháin. Sna ginealaigh le fáil i Rawlinson B 502 agus an Leabhar Muimhneach, ámh, feictear gur scar an chraobh le ’'Cenn Faelad'', ceithre glúin roimh Ó Donnabháin (bás 974), de thoradh an chomhaontais le Lochlannaigh Luimnigh agus Port Láirge.
Dlúthghaoil na n-Uí Fiodhghinte ab ea an chlann Uí Liatháin, a mhaígh freisin gur shinsear acu é Dáire Cearba. Luaitear le chéile iad, bíodh is dála an scéil, i leat fhoinsí amhail is Tairired na nDéssi.
I measc clanna mhuintir Uí Fiodhghinte, tá: Ó Billrí, Ó Bruadair, Ó Cinnfhaolaidh, Ó Cléireacháin, Ó Coileáin, Ó Connaill, Ó Diaghaidh, Ó Donnabháin, Ó Flannabhra, Ó hIfearnáin, Mac Eneiry, Ó Coinn, agus Ó Treasaigh.
Méid agus teorannacha
De réir foinsí éagsúla, an ríocht is cumhachtaí sa Mumhain roimh na hEoghanacht ab ea muintir Uí Fiodhghinte (má fhágtar ar lár an Corca Laidhe iar-cumhachtach agus an tOsraí ar an imeall. Faoi 950, bhí na críocha roinnte go formhór idir an dá phríomhchlanna, Uí Chairbre agus Uí Choileáin.  Bhí clann Uí Chairbre Aobhdha (of which Uí Donnabháin were chieftains) suite feadh ghleann na Máighe i gCois Máighe agus Caonraí, i ndéanacht Átha Dara, agus ar am éigin chomh fada le Cill Mocheallóg ar aghaidh go hArd Pádraig agus Dún ar Aill.  Bhíodh Ui Chonaill Gabhra lonnaithe thiar, feadh An Daoil chuig Sliabh Luachra, mar atá inniu sna barúntachtaí Conallaigh Uachtaracha agus Íochtaracha.
Bhíodh naisc ag clanna eile Uí Fiodhghinte le suíomhanna eile i Luimneach. Tá Maigh Thamhnach ainmnithe as géag na bhFear Tamhnaí.
Is é Fíonach an t-aon áit amháin le fáil inniu le hiarsma den ainm Fiodhghinte. Paróiste atá ann suite ó dheas den Caisleán Nua i gContae Luimnigh.
Naomh Pádraig
Féach Vita tripartita Sancti Patricii.
Naomh Seanán
Féach Senán mac Geircinn.
Uí Fhiachrach Aidhne
Feictear sna hannála, don bhliain 645, go raibh na hUí Fiodhghinte ina gcomhghuaillí rí na gConnacht, Guaire Aidhne mac Colmáin, ag Cath Charn Chonaill. Bhí na críocha ó thuaidh de mhuintir Uí Fiodhghinte faoi smacht ríora Ghuaire, darbh ainm Uí Fhiachrach Aidhne. Molann Byrne go raibh coimhlint idir an dá ríocht for control over roinnt tuath níos lú, ach other evidence suggests they were allied. San 8ú haois, deirtear go ndeachaigh na hUí Fiodhghinte i mbun comhraic in éadan Guaire, athair Lament of Crede, iníon Ghuaire, ag Cath Áine sa bhliain 667.
Suíomhanna agus seandálaíocht
Ba é Dún Eochair, in aice le Brú Rí inniu, príomhchathair na nUí Fiodhghinte. Dúirt Seathrún Céitinn gurbh í ar cheann de dhá phríomhchathair na nDáirine agus Cú Raoi seanscéalach mac Dáire. Tá na hoibreacha créafóige le feiceáil fós ar bhruach na Máighe. Faightear fud i mBrú Rí ceantar darb ainm Lios Ailealla Óloim, sin-sin-sin-seanathair Fiacha Fiodhghinte, a fuair bás sa bhliain 234 AD, agus atá ar adhlacadh ag Dún Trí Liag.
Raibh ó dheas de Bhrú Rí tá Cnoc Samhna, aitheanta fosta mar known as Ard na Ríoghraidhe. Nasctha le Moingfhionn, d'fhéadfadh é gur suíomh insealbhaithe na nUí Fidgenti a bhí ann.
D'aimsíodh an Cailís Ardach i gcríocha na nUí Fiodhghinte, ag Ráth Riaráiste sa bhliain 1868.
Gaol leis na nEoghanacht
Deirtear go raibh gaol ar leith ag na hUí Fiodhghinte le ríthe na nEoghanacht i gCaiseal.
Cúig ghlúin roimh Fhiacha, creidtear gur roinn Ailill Ólom (bás 234 AD) cúige Mumhan idir a mhic, agus rinne sé an coinníoll go ndéanfadh a shleachta sealaíocht le chéile mar rí. Rinneadar san go dtí aimsir Bhriain Bhóramha, a mharaigh mar a chreidtear Donnabhán Ui Fiodhghinte sa bhliain 977.
Ní bhíodh na hUi Fiodhghinte ina ngéillsinigh ríthe na nEoghanacht, agus níor íoc siad cáin. Tugtar i Leabhar na gCeart trácht ar cúitimh Rí Chaisil do rí Uí Chonaill agus rí Dhún Eochair Tugtar trácht fosta gurbh fhiú dusk Rí Uí Chonail le Ríthe Chaisil, agus níor ghá ghiall ar bith a mhalartú le haghaidh comhaontaithe. In alt sa scéal Tairired na nDéssi, ainmnítear na hUí Fiodhghinte (agus na hUí Liatháin san áireamh) i measc Thrí Eoghanachta na Mumhan, agus iad eile ná an Eoghanacht Locha Léin agus an Eoghanacht Raithlinn.
Meath
Sa 10ú haois, roinneadh na hUí Fiodhghinte teorann le chéile le Mathún (i gCaiseal) agus Brian Bóramha (i dTuamhain), agus is minic a bhíodh comhraic críche eatarthu.
Thosaigh meath Uí Fhiodhghinte sa 12ú haois, sa bhliain 1178, nuair a chuir Domhnall Mór Ó Briain an ruaig ar Uí Chonaill agus Uí Chairbre chomh fada leis an Eoghanacht Locha Léin (AIF). Leanfadh clann chumhachtach Uí Choileáin, roinnt leathscór bliain níos déaranaí, ach d'fhan clann níos lú amháin nó dhó, go háirithe Mhic Innéirí, i gContae Luimnigh le roinnt aoiseanna, mar thiarnaí faoi cheannas Iarlaí nua Deasmhumhan.
I measc teaghlach tábhachtach nár tháinig slán as cogaidh Uí Bhriain, agus ina dhiaidh sin ionraí Mhic Gearailt, bhí Uí Chinnfhaolaidh, Uí Fhlannabhra, Uí Threasaigh, Uí Chléireacháin agus Uí Rinn. Scaip na clanna seo ar fud na Mumhan.
mion|Armas Uí Choileáin.
Bhí comhaontas déanta idir Uí Fiodhghinte agus Uí Íomhair cúig ghlúin roimh mharú Donnabháin sa bhliain 977, agus bhí ainmneacha Danmhargacha ag Uí Dhonnabháin fad tar éis bás Amhlaoibhe (Olaf) Uí Dhonnabháin sa bhliain 1201. Agus iad ar an bhfoireann a chaill i mblianta deiridh na 10ú haoise, thit tionchar Uí Dhonnabháin i léig sna haoiseanna ina dhiaidh sin.
D'fhan croí Uí Chonaill Gabhra, faoin Uí Choiléain, ina dream cumhachtach sa Mhumhain le tamall fada fós. Deirtear i nAnnála Inis Faithlinn don bhliain 1177 go raibh "Táin bó i gceannas by Domhnaill Uí Dhonnchadha agus Coileán Ó Coileáin in aghaidh Machaire, agus thug siad leo go leor bó. Rinneadh síocháin i ndiaidh sin ag mac Mhic Cárthaigh agus Uí Bhriain". Cuireann sé seo in iúl go raibh Uí Chonaill Gabhra i gceannas airm mhóir ag an am úd, agus nár chuir Mhic Gearailt an ruaig orthu go Corcaigh go dtí lár na 13ú haoise.
Maraíodh Coiléan agus go leor uaisle Uí Chonaill Gabhra i rith cath in éadan a battle with Domhnaill Mhic Cárthaigh sa bhliain 1189, rud tubaisteach nár chuidigh leo in aghaidh ionsaí na Cambra-Normannach. Sa bhliain 1201, maraíodh Domhnall Mac Carthaigh i mbun ionradh a dhéanamh ar Uí Chairbre. Bliain ina dhiaidh sin, maraíodh an rí deireanach luaite sna hannála, Amlaíb Ua Donnubáin, ag William de Burgh agus mic Domhnaill Mhóir Uí Bhriain (AIF).
Contae an Chláir
De bharr cheannas níos deireanaí an Dáil Chais i gContae an Chláir, tharla dó gur deacair é clanna Uí Fidgenti ann a aimsiú agus a aithint. Chaomhnaigh géag cumhacht Uí Chonaill Gabhra, darbh ainm Uí Chormaic, a gcuid féiniúlachta, óna bhfuil na hUí Aichir síolraithe, ach creidtear gur cuireadh clanna eile i measc an Dáil Chais, san áireamh b'fhéidir clanna Uí Dhéaghaidh agus Uí Choinn as Uí Fearmaic, agus Mhic Conmara as Clann Choileáin.
Corca Laidhe
Tá fianaise ann go raibh gaol ar leith idir Uí Fiodhghinte agus an Chorca Laidhe agus a gcolanna ceathrair, na Dáirine, rud a gcuirfeadh in iúl saol polaitiúil na Mumhan roimh na hEoghanachta. Tá an fhianaise seo le fáil sna luath-ghinealaigh ó 550 go 1130 (mar shampla Rawlinson B 502 ) agus iad tiomnaithe ag Seán Ó hAirt sa 19ú haois.
Tugtar ginealach Uí Fiodhghinte (Uí Chonaill Gabhra) do chlann Uí Laoghaire, cé go meastar go hiondúil gur de mhuintir na Corca Laidhe iad.
Craobh ghinealaigh
Bunaithe go príomhúil ar Rawlinson B 502:
He Loves to Fly and He D'ohs
Craoladh an chéad eipeasóid, "He Loves to Fly and He D'oh's", den naoú sraith déag The Simpsons ar an 23 Meán Fómhair 2007. Scríobh Joel H. Cohen an eipeasóid seo. D'fhéach 9.7 milliún duine ar an eipeasóid.
Tinneas
Tinneas (nó drochshláinte, breoiteacht, easláinte a thugtar air uaireanta) is ea drochbhail sláinte a bheith ar dhuine. Uaireanta glactar leis gur téarma comhchiallach é do ghalar. Áitíonn roinnt gur ann do mhiondhifríochtaí eatarthu. Tá ráite ag roinnt gur ionann tinneas agus aireachtáil shuibiachtúil an othair ar ghalar a dhéantar sainmhíniú oibiachtúil air.
Aló
thumb|upright|Stórálann plandaí súmhara, ar nós an aló seo, uisce ina ramhardhuilleoga móra, ina ngais, nó ina bhfréamhacha, mar a thaispeántar sa scoilt seo de ramhardhuilleog aló. Ligeann sé seo dóibh marachtáil in aeráidí tur. thumb|upright|Aloe Vossii
Glaotar aló (nó fóifíneach; géineas Aloe as Laidin) ar ghéineas phlandaí, ina bhfuil timpeall 500 speiceas plandaí blátha súmhara. Is é an t-aló íceach (Aloe vera as Laidin — a chiallaíonn “an fíoraló”) an speiceas is cáiliúla. Géineas dúchasach don Afraic atá ann, agus is minic a fhaightear é i gCúige Rinne na hAfraice Theas, i sléibhte na hAfraice Trópaicí, agus i gceantair ghaolmhara ar nós Madagascar, Leithinis na hAraibe, nó ar oileáin na hAfraice.
Speicis
Tá timpeall 400 speiceas den ghéineas Aloe ann. Samplaí ná:
Mionfhíric
thumb|upright|Crann aló ar Stampa an Bhatúim ó 1919. Bhí aló le fail ar stampaí 1919 sa Bhatúim, leath-féinrialtach den Ghrúis i réigiún deisceartach na Cugais.
Pápa Honorius II
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Honorius II.
Queen's Theatre, Hornchurch
Is amharclann suite sa London Borough of Havering í Queen's Theatre.
Contae Lampasas, Texas
Is contae i lár Texas é Lampasas. Is é Lampasas príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 19,677 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 17,762 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 84.7% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 11.9% agus ba Ghearmáinis an phríomhtheanga ag 2.3%.
Aigéad sorbach
Leasaitheach ceadaithe bia a choisceann fás caonaigh léith is ea aigéad sorbach. Tá leasaithigh mar seo frithmhíocóiseach. Faightear ó thorthaí glasa an chaorthainn é.
Féinmharú
mion|Fógra sa Teáváin faoi chosc féinmhárú. Is é atá i gceist le féinmharú ná lámh a chur ina bhás féin. Tá an féinmharú ina cúis shuntasach le bás luath san Eoraip, le níos mó ná 50,000 básanna gach bliain san Aontas Eorpach.
Tagann neamhoird mheabhracha chun tosaigh roimh ré i naoi gcás as deich. Thug an socheolaí Francach Émile Durkheim an coincheap "anóime" isteach i 1897, agus thairg gur cúis shuntasach le féinmharú í.
Staitisticí
Tá an féinmharú ag dul i méid agus Éire ar na tíortha is measa san Eoraip. Is airde an líon daoine a chuireann lámh ina mbás féin in Éirinn gach bliain ná an líon daoine a mharaítear i dtionóisc tráchta ar bhóithre.
Féinmharú cuidithe
Is ábhar é féinmharú cuidithe a n-éiríonn daoine an-tógtha faoi. Ní mór an t-ábhar faoin bhféinmharú a chur i láthair go cúramach, a deir Dignitas, a thugann cabhair do dhaoine lámh a chur ina bás féin.
Buamadóir féinmharaithe
Tá misean féinmharfach ag sceimhlitheoirí uaireanta.
Stair
Fadó in Éirinn, peaca mhór ab ea an féinmharú. Dúradh gur chaith sé drochmheas ar an gclann, agus mar sin, níor labhair duine ar bith faoi..
Andy Warhol
Péintéir agus scannánóir Meiriceánach ba ea Andrew Warhola (6 Lúnasa, 1928 – 22 Feabhra, 1987), nó Andy Warhol mar is fearr aithne air. Bhí sé ar dhuine de na healaíontóirí ba thábhachtaí sa ghluaiseacht ar a dtugtar pop-ealaín, agus thuill sé cáil dhomhanda mar úrscéalaí, léiritheoir ceoil agus scannánóir avant-garde.
B'eisean a chum an coincheap "15 nóiméad de cháil"—go bhfuil gach duine in ann a bheith cáiliúil ar feadh tamaill ghearr, sula mbogann aird na ndaoine ar aghaidh go dtí an chéad cheann eile.
David Tennant
Is aisteoir Albanach é David Tennant a rugadh mar David John McDonald ar 18 Aibreán 1971. Tá sé cáiliúil de bharr a róil mar an Deichiú Dochtúir sa tsraith theilifíse Bhriotanach Doctor Who, mar Giacomo Casanova sa sraithchlár Casanova agus mar Barty Crouch Jr. sa scannán Harry Potter and the Goblet of Fire.
Obar Lobhair
Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh é Obar Lobhair nó Obar Labhair.
clé|250px|mion|clé|Obar Lobhair
James Caan
Ba aisteoir Meiriceánach é James Caan, a rugadh ar an 26 Márta 1940. Fuair sé bás i Los Angeles ar 6 Iúil 2022.
RMS Titanic
Línéar paisinéirí a bhí sa Titanic a bádh san Atlantach Thuaidh ar 14/15 Aibreán 1912. Bhuail an long ghaile cnoc oighir ar an 14 Aibreán 1912 ar a céad aistear ó Southampton go Nua-Eabhrac, via Corcaigh (Cobh) in Éirinn. Chuaigh sí go grinneall na farraige.
Ba línéar farraige móire de chuid an chomhlachta White Star Line é an Titanic, a tógadh i mBéal Feirste i longchlós Harland & Wolff  don chomhlacht taistil White Star Line. Inniu tá an Titanic ar cheann de na longa is cáiliúla ar domhan.
clé|thumb|Titanic ag na duganna i mí Aibreáin, 1912.
Tógáil
clé|mion|31 Bealtaine 1911:  Lainseáladh an Titanic i longlann Harland agus Wolff i mBéal Feirste.
mion|clé|Edward John SmithThóg an long dhá bhliain lena tógáil i longchlós Harland & Wolff, Béal Feirste. Nuair a cuireadh an Titanic chun farraige, ba é an galtán ba mhó ar domhan. mion|clé|J. Bruce Ismay ː tarcaisniú agus ar deoraíocht i [[Casla|gCasla, gConamara]]
Turas
D’fhág an stíméar Southampton i Sasana ar a céad turas ar an 10ú Aibreán 1912. Bhí sí ag dul go Meiriceá agus Cathair Nua-Eabhrac. Ar an mbealach, stop sí i gCorcaigh (An Cóbh nó Queenstown ag an am) le níos mó daoine a thógáil.
Nuair a d’fhág an Titanic Éire, bhí 2,228 duine ar bord aici, 1,316 paisinéir agus 885 de chriú. Orthu sin bhí cuid de na daoine ba shaibhre ar domhan, Isidor Strauss ina measc, chomh maith le os cionn 1,000 eisimirceach as Éireann agus Críoch Lochlann a bhí ag dul go Meiriceá ar thóir saol níos fearr. Bhí an chuid is fearr de na seomaí leapa in uachtar na loinge. Bhí go leor daoine bochta ann freisin agus bhí orthu fanacht in íochtar na loinge.
Bhuail an Titanic cnoc oighir ar an 14 Aibreán 1912 ar 11:40 p.m. (am áitiúil). Rinneadh damáiste mór don long agus bhí sí ag ligean uisce ar bord go tapa. Ar an 15 Aibreán, timpeall 2:20 a.m., chuaigh an línéar go tóin poill.
Cé go raibh gnéithe sábháilteachta d’ardchaighdeán ag an bhád, cosúil le rannóga uiscedhíonacha, ní raibh dóthain bád tarrthála uirthi don méid iomlán daoine a bhí ar bord. Ina theannta sin, bhí an aimsir préachta fuar ag an am. Cuireadh baill an criú agus cuid de na paisinéirí isteach ar na báid tharrthála. Fágadh 90% de na fir ón ísealaicme ar bord na loinge de bharr an prótacail go ligí mná agus leanaí isteach ar na mbáid tharrtháil ar dtús. Iad siúd a chuaigh san uisce, fuair siad bás ón bhfuacht de bharr theocht íseal na farraige.
Bádh 1,514 duine, idir phaisinéirí agus chriú agus tháinig 710 duine slán as. Phioc an RMS Carpathia (de chuid an Cunard Line chomh maith) suas an 710 duine a bhí ar na báid tarrthála. Ar an 18 Aibreán, shroich an Carpathia Nua-Eabhrac.
Bhain an tubaiste croitheadh as daoine ar fud an domhain. Bhí fearg ar dhaoine mar gheall ar an méid daoine a fuair bás de bharr an easpa bád tarrthála agus reáchtáileadh fiosrúcháin phoiblí sa Bhreatain agus Stáit Aontaithe Mheiriceá da thoradh sin.
Tar éis na bhfiosrúchán tháinig feabhas mór ar shábháilteacht mara. Tháinig an Coinbhinsiún Idirnáisiúnta um Shábháilteacht Anama ar Muir i bhfeidhm sa bhliain 1914. Tá an coinbhinsiún seo fós ag rialú sábháilteacht mara.clé|mion|31 Bealtaine 1911:  Lainseáladh an Titanic i longlann Harland agus Wolff i mBéal Feirste.
Paisinéirí agus criú
Bhí Edward John Smith ina chaptaen ar an long. Cailleadh sa tubaiste é.
Cáineadh go mór an banisteoir a bhí i bhfeighil an White Star Line ag an am, J. Bruce Ismay de bharr gur fhág sé an long fad a bhí mná agus leanaí fós ar bord. Chaith sé an chuid eile dá shaol sa bhaile i Costelloe Lodge, Casla i gConamara.
Tá trí reilig Titanic i Halifax, Ceanada, reilig Fairview Lawn, reilig Baron de Hirsh agus reilig Mount Olivet, agus feictear sloinnte Gael go sonrach i measc na leac ann. Is ann a cuireadh an líon is mó de choirp. Tarrtháil na gcorp a bhí mar phríomhchúram ag muintir Halifax, a chuir an fháilte dheireanach roimh phaisinéirí na loinge. Cuireadh cuid de na coirp san fharraige féin agus tógadh 209 corp go Halifax.
Taiscéalaíocht
Tá an Titanic fágtha fós ar íochtar na farraige. mion|2 Aibreán 1912|clé
Go gairid tar éis na tubaiste, thosaigh daoine ag smaoineamh ar raic an Titanic a aimsiú, agus fiú an long a ardú ó ghrinneall na farraige, ach níor aimsíodh an raic go dtí 1985, ag turas taiscéalaíochta comhpháirteach Meiriceánach-Fhrancach. D'aimsigh lucht taiscéalaíocht a an Titanic 73 bliain tar éis di dul go tóin poill 650 km amach ó chósta Thalamh an Éisc.
I 1985 tógadh na mílte píosaí amach aisti le cur ar taispeáint in Iarsmalanna ar fud an domhain.
Coinnítear cuimhne Titanic beo trí leabhra, scannáin, taispeántais agus cuimhneacháin.
Miotais
Tar éis an Titanic a bheith caillte, tháinig go leor miotas maidir léi chun cinn.
Féach freisin
mion|400x400px|Bealach
Sasha Clements
Is aisteoir Ceanadach í Sasha Clements a rugadh ar 14 Márta 1990 i gToronto, Ontario.
Trani
Is cathair i réigiún Puglia san Iodáil é Trani. Tá an chathair suite ar chósta Mhuir Aidriad agus tá calafort ann. Sa Mheánaois bhí pobal mór Giúdach ann. Sa bhliain 2018 bhí 56,031 duine in Tranai. mion|Sionagóg Scolanova in Trani
Andria
Is cathair i réigiún Puglia san Iodáil é Andria.
Port Chnocaidh
Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh é Port Chnocaidh.
Pápa Gréagóir X
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Gréagóir X.
Contae La Salle, Texas
Is contae i ndeisceart Texas é La Salle. Is é Cotulla príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 6,886 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 5,866 duine sa bhliain 2000. Ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 60% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 38.9%.
Daniel Radcliffe
Aisteoir Sasanach is ea Daniel Jacob Radcliffe (23 Iúil 1989 a rugadh é )
Catherine Zeta-Jones
Is ban-aisteoir Breatnach í Catherine Zeta-Jones (25 Meán Fómhair 1969 a rugadh í).
Chris Pratt
Is aisteoir Meiriceánach é Chris Pratt a rugadh ar 21 Meitheamh 1979 i Virginia, Minnesota.
An Abhainn Mhór (Alba Nuadh)
Is ceantar suite in Albain Nua í Abhainn Mhór.
Rathais
Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh é Rathais.
Brindisi
Is cathair i réigiún Puglia san Iodáil é Brindisi.
Tom an t-Sabhail
Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh é Tom an t-Sabhail.
Árasaig, Albain Nua
Is baile suite in Albain Nua é Árasaig.
Domnall ua Néill
Ardrí na hÉireann ba ea Domhnall Ó Néill (Meán-Ghaeilge: Domnall ua Néill) (bás 980) ón mbliain 956 go 980.
Muircheartach mac Néill ba ea athair Dhomhnaill, agus Niall Glúndub a sheanathair, ball de Chineál Eoghain Uí Néill an Tuaiscirt. Rinneadh chomh-rí Ailigh é lena dheartháir Flaithbheartach tar éis bhás a athar sa bhliain 943. D'éirigh sé ina Ard-Rí tar éis bhás a chol ceathrair Conghalach Chnóbha de Shíol Aodha Sláine.
Meastar gur cheannaire éifeachtach é Domhnall, a chuir who leasuithe míleata i bhfeidhm, a cuireadh níos deireanaí síos do Bhrian Bóramha. Chaith sé cuid mhaith dá réimeas i mbun chogaidh in éadan fhear chéile a dheirféir, Amhlaoibh Cuarán, rí Átha Cliath. Sa bhliain 980, d'éirigh sé as a choróin agus chuaigh sé isteach i mainistir Ard Mhacha, áit a fuair sé bás go gairid ina dhiaidh.
Tugtar ina thásc an teideal "ard-rí Érenn" do Dhomhnall. An duine deireanach dá mhuintir ba ea é ar a bronnadh an teideal úd. Tháinig Maol Seachnaill mac Domhnaill de Clann Cholmáin i gcomharbacht air.
I measc chlann Dhomhnaill bhí: Muireadach, agus mac aigesean a bhí ina shinsear Dhomhnall Ó Lochlann, b'fhéidir; agus Muircheartach, sinsear Uí Néill Thír Eoghain. Rí Ailigh agus príomhphearsa Uí Néill ba ea a gharmhac, Flaithbheartach Ó Néill.
Foggia
Is cathair i réigiún Puglia san Iodáil é Foggia.
Hew Lorimer
mion|Na gairdíní ag Caisleán Uí Cheallaigh Dealbhóir Albanach ab ea Hew Martin Lorimer (22 Bealtaine 1907 – 1 Meán Fómhair 1993). I nDún Éideann, in Albain, a rugadh é. Ailtire a bhí ina athair, Sir Robert Lorimer.
Oileadh Hew ag an Loretto School in Musselburgh agus ansin ag Coláiste Magdalen, Ollscoil Oxford. D'imigh sé ó Oxford, áfach, gan chéim, chun staidéar a chur ar an dearadh agus an dealbhóireacht ag Edinburgh College of Art. Tar éis a chéim a bhaint amach ón scoil úd, rinne sé printíseacht le Eric Gill, dealbhóir agus saor cloiche.
Dealbhóir ailtireachta a bhí in Hew Lorimer. Chuir sé spéis mhór freisin i gcúrsaí creidimh. Ar a mhórshaothair, áirítear na figiúirí ar aghaidh Leabharlann Náisiúnta na hAlban (1950–1955) agus Bana Thighearna nan Eilean (1957–1958), dealbh mhór den Mhaighdean Mhuire agus a leanbh ar Uibhist a Deas. Chónaigh Lorimer i gCaisleán Uí Cheallaigh, i bhFoibhe, áit a cheannaigh sé sa bhliain 1948 agus a bhí ina sheilbh go dtí 1970. Tá an caisleán agus na gairdíní timpeall air caomhnaithe anois mar iarsmalann ina léirítear saothar Hew agus Robert Lorimer.
Liosta de charachtair Eastenders (1998)
Sobaldráma Briotanach is ea EastEnders. Is liosta na gcarachtar é seo, a tháinig ar an gclár den chéad uair sa bhliain 1998:
CLG Chontae Aontroma
Stair
Ba sa bhliain 1885 a bunaíodh Gaeil Bhéal Feirste (nó Ceannródaithe Bhéal Feirste mar ab fhearr aithne orthu san am), an chéad chlub de chuid Chumann Lúthchleas Gael i gContae Aontroma. Is don Athair J. Ó Raghallaigh (arbh as Loch gCaol ó dhúchas dó) a théann an chreidiúint uile as bratach Mhicheál Uí Chíosóg a ardú sa chontae.
Go gairid ina dhiaidh sin tháinig ceithre chlub iomána eile ar an fhód, mar a bhí: Cláirsigh Bhéal Feirste, Lámha Dearga Lios na gCearrbhach, Club William Orr agus Raonairí Divis.
I ndiaidh Scoilt Pharnell, d’imigh na cúig chlub in Aontroim in éag agus níor tugadh faoi Chumann Lúthchleas Gael a chur ar a bhonnaí arís sa chontae go dtí mí Dheireadh Fómhair 1898. Ba é Club Iomána na Craoibhe Rua, nuair a bunaíodh é, a chuir tús leis an ghluaiseacht. Chuir oifigigh an chlub ráiteas amach ag impí "ar fheara C.L.G. Aontroma agus Uladh an t-aighneas polaitiúil a bhí eatarthu a chur i leataobh agus seasamh le chéile arís eile de mheon na aontachta agus na cairdine faoi bhratach na sean-Ghael sa bhliain stairiúil seo, comóradh céad bliain 1798."
Le himeacht aimsire, tháinig clubanna C.L.G. eile ar an fhód agus nuair a bunaíodh An Bord Contae i 1900/01 d’fhéadfaí a rá, gan aon amhras, go raibh Athnuachan Ghaelach na hÉireann in Aontroim faoin lán seoil.
Duaiseanna
1964, ‘65, ‘66, ‘67, ‘70, ‘72, ‘73, ‘74, ‘76, ‘78, ‘79, ‘80, ‘81, ‘82, ‘88, ‘89, ‘91, ‘92, ‘94, ‘95, ‘96, ‘98, ‘99, '00, 2002, '06
Naisc sheachtracha
deas|200px|thumb|Dathanna Aontroma
Sex, Pies and Idiot Scrapes
Craoladh an chéad eipeasóid, "Sex, Pies and Idiot Scrapes", den fichiú sraith The Simpsons ar an 28 Meán Fómhair 2008. Scríobh Kevin Curran an eipeasóid seo. D'fhéach 9.3 milliún duine ar an eipeasóid.
Aigéad stéarach
Is aigéad sailleach sáithithe é an t-aigéad stéarach le slabhra 18-carbóin. Is é an t-ainm molta ag AIGCF ná an t-aigéad ochtaideacánóch. Is solad céiriúil é agus is é C17H35COOH a fhoirmle cheimiceach. Tagann a ainm ón bhfocal Gréigise στέαρ "stéar ", a chiallaíonn 'geir'. Tugtar stéaráití ar shalainn agus eistir an aigéid stéaraigh. Mar eistear, is é an t-aigéad stéarach ceann de na haigéid shailleacha sháithithe is coitianta a fhaightear sa nádúr, i ndiaidh an aigéid phailmítigh. Tugtar stéirin ar an tríghlicríd a dhíorthaítear ó thrí mhóilín den aigéad stéarach.
Baintear feidhm as i ndéanamh gallúnaí is coinnle.
An Àbhais
Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh é an Àbhais.
Baile nan Gall
deas|250px|thumb|Baile nan Gall Is baile suite in Albain Nua é Baile nan Gall.
Lecce
Is cathair i réigiún Puglia san Iodáil é Lecce.
Feardorcha VII na Spáinne
Bhí Feardorcha VII (14 Deireadh Fómhair 1784 – 29 Meán Fómhair 1833) ina rí ar an Spáinn.
Contae Lavaca, Texas
Is contae in oirdheisceart Texas é Lavaca. Is é Hallettsville príomhbhaile an chontae. Is é Yoakum an chathair is mó sa chontae. Bhí 19,263 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 19,210 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 82% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 12.5% agus ba Seicis an phríomhtheanga ag 4.1%.
Ros Toirc
Is sráidbhaile é Ros Toirc. Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Eite an droma
Is éard is eite an droma ann ná an eite atá suite ar chúl veirteabrach neamhghaolmhar mara agus fionnuisce, lena n-áirítear an líon is mó iasc, céiticigh (míolta móra, deilfeanna, agus muca mara), chomh maith leis an iochtasár (imithe in éag). Ag brath ar na speicis, féadfaidh ainmhí ceann amháin nó dhá cheann a bheith acu.
Baineann bitheolaithe fiadhúlra úsáid go minic as na mionghearrthacha sainiúla agus na patrúin chaite ar eití droma na gcéiticeach mór i gcomhair aonán aonair a aithint.
Tugtar pterygiophore ar na cnámha cnámhacha nó loingeánacha a thacaíonn le bonn eite droma an éisc.
Corn Rugbaí an Domhain 1999
Ba é Corn Rugbaí an Domhain 1999 an cheathrú corn domhanda rugbaí. Bhí an comórtas ar siúl ón 1 Deireadh Fómhair go dtí an 6 Samhain 1999. Ba é Cónaidhm Rugbaí na Breataine Bige a d'eagraigh an comórtas, agus chomh maith leis an Bhreatain Bheag, imríodh roinnt cluichí sa Fhrainc, i Sasana, in Albain agus in Éirinn. Bhuaigh an Astráil Corn Webb Ellis.
Staideanna
Imríodh na 41 chluiche i staideanna difriúla i dtíortha difriúla. Chuir an Bhreatain Bheag féin trí staid ar fáil, bhí cúig cinn sa Fhrainc, ceithre chinn i Sasana, trí cinn in Albain agus trí cinn in Éirinn. Imríodh na cúig ghrúpa i dtír dhifriúil. Imríodh Grúpa A in Albain, Grúpa B i Sasana, Grúpa C sa Fhrainc, Grúpa D sa Bhreatain Bheag agus Grúpa E in Éirinn. Imríodh an cluiche tosaigh agus an cluiche ceannais in Caerdydd, sa Millennium Stadium, a tógadh go speisialta don chorn domhanda seo.
Tíortha rannpháirteacha
Tháinig méadú ar líon na foirne óna sé déag go fiche tír. Mar óstach, fuair an Bhreatain Bheag áit go huathoibríoch, chomh maith leis na foirne a bhí sa chéad trí áit sa chorn domhanda roimhe. Eagraíodh comórtas cáiliúcháin do na sé áit déag eile. Ghlac 65 thír san iomlán páirt sa chomórtas cáiliúcháin sin.
Seo na tíortha a bhí rannpháirteach:
Babhta na nGrúpaí
Cuireadh an fiche tír rannpháirteach i gcúig ghrúpa, agus ceithre thír i ngach grúpa. Fuarthas dhá phointe as cluiche a bhuachan agus pointe amháin as comhscór. Ní bhfuarthas aon phointe as cluiche a chailliúint. Fuair cúig bhuaiteoir na ngrúpaí áit go díreach sa bhabhta ceathrú ceannais. D'imir na cúig fhoireann a bhí sa dara háit agus an fhoireann ab fhearr a chríochnaigh sa tríú háit cluichí cáilithe chun áit a fháil sna babhtaí ceathrú ceannais.
Bhí cúig phointe ar úd, dhá phointe ar shlánú, trí phointe ar chic pionóis agus trí phointe ar phreabchúl.
Pointí
Scóráladh 2417 bpointe san iomlán, sin 59 ar an meán in aghaidh an chluiche.
Úid
Scóráladh 242 úd san iomlán, sin 6 úd ar an meán in aghaidh an chluiche.
Contae Lee, Texas
Is contae in oirdheisceart Texas é Lee. Is é Giddings príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 16,612 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 15,657 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 81.1% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 15.9% agus ba Ghearmáinis an phríomhtheanga ag 2.1%.
Ancoats
Is ceantar suite i Manchain é Ancoats.
Una Healy
Is ceoltóir Éireannach í Una Theresa Imogene Foden (10 Deireadh Fómhair 1981 a rugadh í). Tá sí ina ball den ghrúpa popcheoil The Saturdays agus tá sí ina breitheamh ar an gcomórtas amhránaíochta teilifíse The Voice of Ireland.
The Waiting Game
D'eisigh Healy a céad albam, The Waiting Game ar an 10ú Feabhra 2017.
Drochaid Mhira
Is baile suite in Albain Nua é Drochaid Mhira.
Taranto
Is cathair i réigiún Puglia san Iodáil é Taranto.
Séarlas IV na Spáinne
Rí na Spáinne agus ceannaire Impireacht na Spáinne ó 1788 go 1808 ab ea Séarlas IV (Carlos Antonio Pascual Francisco Javier Juan Nepomuceno José Januario Serafín Diego de Borbón y Sajonia; 11 Samhain 1748 – 20 Eanáir 1819).
Ríocht chobhsaí a bhí sa Spáinn nuair a tháinig Séarlas IV i gcoróin, ach le linn a réimis, rinne an Spáinn sraith comhghuaillíochtaí míbhuntáisteacha agus bhí a réimeas ag lorg airgid de shíor chun déileáil le riachtanais an chogaidh. Bhí an dearg-ghráin aige ar a mhac agus a oidhre Ferdinand, a bhí i gceannas ar Chomhcheilg El Escorial (nár éirigh léi) agus a chuir iallach ar Shéarlas an choróin a thabhairt suas tar éis Clampar Aranjuez i mí an Mhárta 1808, in éineacht le díbirt a chéad aire Manuel de Godoy, fear arbh fhuath le mórán é. Nuair a thug Séarlas IV an choróin suas, bhí Napoléon Bonaparte in ann a dheartháir níos sine Joseph Bonaparte a chur ar ríchathaoir na Spáinne. Ba chor cinniúna i stair na Spáinne é réimeas Shéarlais IV.
Albert Camus
Scríbhneoir, fealsamh, úrscéalaí, drámadóir, aistí agus gearrscéalaí Francach ab ea Albert Camus (7 Samhain 1913 i Mondovi san Ailgéir - 4 Eanáir 1960 in Villeblevin na Fraince).
Scríobh sé L'Étranger (1942), La Peste (1947), Le Mythe de Sisyphe (1942) agus La Chute (1956). Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1957.
Rugadh Camus san Ailgéir do thuismitheoirí Pieds Noirs. D’fhás sé aníos i gcomharsanacht bhocht i Mondovi (Dréan an lae inniu). Bhí sé i bPáras le linn an Dara Cogadh Domhanda, agus chuaigh se i bpáirt le frithbheartaíocht na bhFrancach. Bhí sé ina phríomheagarthóir ar an nuachtán rúnda ‘Combat’. Bhí seasamh neodrach aige ar Chogadh Saoirse na hAilgéire.
Fealsamh éigiallach ab ea Camus. Tá sé curtha síos mar eisíoch, ach dhiúltaigh sé an lipéad sin.
Liosta de charachtair Eastenders (1999)
Sobaldráma Briotanach is ea EastEnders. Is liosta na gcarachtar é seo (tháinig siad ar an gclár den chéad uair sa bhliain 1999):
Isibéal II na Spáinne
Bhí Isibéal II (10 Deireadh Fómhair 1830 – 9 Aibreán 1904) ina rí ar an Spáinn.
Tyson Fury
mion|clé|Tyson Fury Dornálaí Sasanach de phór na hÉireann, atá ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Tyson Luke Fury. Rugadh é ar 12 Lúnasa 1988.
Salerno
Is cathair i réigiún Campania san Iodáil é Salerno.
Romford Market
Is margadh suite sa London Borough of Havering é Romford Market.
Steve Coogan
Is aisteoir de phór na hÉireann é Stephen John "Steve" Coogan a rugadh ar an 14 Deireadh Fómhair 1965.
A' Mhira Mhór
Is baile suite in Albain Nua é a' Mhira Mhór.
James Marsden
Is aisteoir Meiriceánach é James Paul Marsden (18 Meán Fómhair 1973 a rugadh é).
Rainham Marshes Nature Reserve
deas|250px|thumb|Rainham Marshes Nature Reserve Is anaclann dúlra suite sa London Borough of Havering í Rainham Marshes Nature Reserve.
Mábu
Is baile suite in Albain Nua é Mábu.
Ros na Gaillimhe
Is sráidbhaile é Ros na Gaillimhe. Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Amadeo I na Spáinne
Bhí Amadeo I (30 Bealtaine 1845 – 18 Eanáir 1890) ina rí ar an Spáinn.
Àird Rosain
Sráidbhaile i Siorrachd Inbhir Àir, iardheisceart na hAlban is ea Àird Rosain (Béarla: Ardrossan).
Bíonn báid fharantóireachta ag dol idir Àird Rosain agus Tràigh a' Chaisteil agus Eilean Arainn, á n-oibriú ag Caledonian Mac a’ Bhriuthainn. Tá trí stáisiún traenach ann, Caladh Àird Rosain, Baile Àird Rosain, agus Tràigh a Deas Àird Rosain.
Is baile suite i gComhairle Siorrachd Àir a Tuath é Àird Rosain.
Conchúr Crús Ó Briain
Scríbhneoir, polaiteoir agus acadúlach Éireannach ab ea Conchúr Crús Ó Briain (seanlitriú Gaeilge: Conchubhar Crús Ó Briain, Béarla: Conor Cruise O'Brien), a dtugtar The Cruiser nó An Crúiseoir uaireanta (3 Samhain 1917 - 18 Nollaig 2008). Pearsa mhór chonspóideach i stair na tíre a bhí sa mBrianach.
Óige
Saolaíodh i Ráth Maonais ar an tríú lá de Mhí na Samhna 1917 é agus bhásaigh sé ar an 18 Nollaig 2008. D'fhoghlaim sé a chuid léinn i gColáiste na Tríonóide, rud as an ngnáth san am, ós rud é gur Caitliceach a bhí ann féin, agus clú Protastúnach ar an áit. Phós sé, in oifig chlárúcháin, cailín Preispitéireach arbh ainm di Christine Foster sa bhliain 1939 agus bhí triúr clainne acu.
Sa bhliain 1962 phós sé Máire Mhac an tSaoi (file agus bean a raibh intleacht thar an gcoitiantacht aici), cúig bliana níos óige ná é féin (cleamhnas scannalach ag an am sin). Nuair a d’imigh an bheirt go dtí an Congó in éineacht le chéile i 1962, bhí sé ina scannal chomh mór sin go raibh an scéal clúdaithe sa Daily Express i Sasana.
Caserta
Is cathair i réigiún Campania san Iodáil é Caserta.
Conchúr Crús Ó Briain
Óige
Bhí beirt pháistí uchtaithe acu, de shliocht Afracach. clé|mion|Ceanncheathrú na Roinne Gnóthaí Eachtracha agus Trádála
Gnóthaí Eachtracha
Chuaigh sé ag obair sa Roinn Gnóthaí Eachtracha, agus bhain sé an chéad cháil idirnáisiúnta amach, nuair a bhí sé ina ionadaí do na Náisiúin Aontaithe i gKatanga sa Chongó (an tír a dtugtaí an tSáír uirthi ní ba mhaille, agus arb í Poblacht Dhaonlathach an Chongó í inniu). clé|mion|Thóg na NA an campa seo do na Baluba, i Katanga, san 1960idí Sa bhliain 1961, d'fhéach cúige seo na tíre le neamhspleáchas a bhaint amach, agus bhí géarchéim mhór sa tír dá dheasca sin. Bhí a lán tíortha ag cur a ladair féin i gcúrsaí an Chongó, agus sa deireadh, b'éigean don Bhrianach éirí as a phost agus glanadh as an tír. Scríobh sé leabhar faoin taithí seo, To Katanga and Back, a bhfuil cáil an chlasaicigh uirthi i gcónaí.
Sna blianta 1962–1965, bhí sé ina Sheansailéir ar Ollscoil Ghána, agus ina dhiaidh sin, chaith sé ceithre bliana ina Ollamh le Daonnachtaí in Ollscoil Nua-Eabhrac (ollúnacht a bhí ann a bunaíodh in ómós d'Albert Schweitzer).
In Éirinn
Sa bhliain 1969, d'fhill sé ar Éirinn le bheith ina pholaiteoir agus ina ionadaí do Pháirtí an Lucht Oibre. D'éirigh go maith leis ar dtús, ach nuair a rinneadh Aire Poist agus Teileagraif de sa bhliain 1973, tharraing sé a lán seantithe anuas air. Ghlac sé col fíochmhar leis an bPoblachtánachas Éireannach, agus chuaigh sé i dtuilleadh cinsireachta leis an mbolscaireacht Phoblachtánach a ruaigeadh as an gcraolachán. Thriail sé freisin na hamhráin reibiliúnacha a chosc ar an raidió. De thoradh na n-iarrachtaí seo, theip air sa chéad toghchán eile, agus chaill sé a shuíochán mar Theachta Dála. Mar sin féin, rinneadh Seanadóir de go gairid ina dhiaidh sin.
Sna blianta 1979–1981, bhí an Brianach ina eagarthóir ar an nuachtán Sasanach úd The Observer. San am céanna, bhí sé ina Ollamh agus ina léachtóir taistil a thug cuairt ar a lán ollscoileanna, go háirithe sna Stáit Aontaithe. Chuaigh sé ag léachtóireacht san Afraic Theas féin, rud a tharraing seantithe áirithe anuas air, ó bhí córas na hapairtéide i bhfeidhm sa tír sin san am.
Go dtí an bhliain 1994, bhí an Brianach ina Leas-Seansailéir Cúnta ar Ollscoil Bhaile Átha Cliath (is é sin, Coláiste na Tríonóide).
Saothar
In éineacht lena bhean Máire Mhac an tSaoi:
Ardwick
Is ceantar suite i Manchain é Ardwick.
Ortha na Seirce
Ortha a dhéantaí ionas go dtitfeadh duine i ngrá le duine a dhéanta. Chuirtí an ortha i ngreim bia, is é sin le rá go ndeirtí an véarsa mar 'altú' ar an mbia, agus thitfeadh an chéad duine a bhlaisfeadh den bhia sin i ngrá leis an té a rinne an ortha.
Cynllaith
Cwmyd in oirthuaisceart na Breataine Bige ab ea Cynllaith, a raibh laistigh de chríocha Ríocht Powys, agus Powys Fadog ina dhiaidh sin.
Oidhreacht de chuid Owain Glyndŵr ab ea Cynllaith, nó an chuid a thugtaí Cynlaith Owain air ar a laghad, sa bhliain 1370. Sular éiligh Owain Prionsacht na Breataine Bige sa bhliain 1400, bhain an teaghlach úsáid as na teidil Barún Glyndyfrdwy agus Tiarna Cynllaith Owain.
Bregenz
Is í Bregenz príomhchathair an réigiúin Vorarlberg, in Iarthar na hOstaire. Tagann go leor turasóirí ann mar gheall ar a suíomh in aice le Loch Konstanz. Tá an loch seo in aice le trí thír - an Ghearmáin, an Ostair agus an Eilvéis. Tá Lichtinstéin timpeall 50km ón gcathair.
Stair
Tá sé soiléir go raibh daoine ina gcónaí anseo ó 1500 RC. Luann Strabo treibh Cheilteach Brigantii sa réigiún seo sna hAilp agus sa 5ú haois RC lonnaigh na Ceiltigh ag Brigantion, a bhíodh daingnithe go maith acu. Ar deireadh ghabh na Rómhánagh í sa bhliain 15 RC. Tugadh stádas mar bhardas di (Brigantium) thart ar 50 AD. Sa bhliain 260 scroiss lucht Gearmánach na hAlemanni Brigantium, a lonnaigh ann thar ar an bhliain 450. Ón mbliain 610 go dtí 612 bhí Naomh Columbán agus Naomh Gall ag obair ann mar mhisinéirí.
Upminster Windmill
Is muileann gaoithe suite sa London Borough of Havering é Upminster Windmill.
Armáid na Spáinne in Éirinn
mion|Gúnna mór ó La Trinidad Valencera agus é faighte i nGleann Uí Dhuibheannaigh, 1971. Anois in [[Iarsmalann Uladh.]] Bhuail cuid d'Armáid na Spáinne ar chósta na hÉireann de dheasca longa den chabhlach a theacht salach ar an drochshíon taobh thiar d'Éirinn tar éis go ndearna Pilib II na Spáinne iarracht ar ionradh a dhéanamh ar Shasana sa bhliain 1588 (príomhalt: Armáid na Spáinne agus Longa na hArmáide ar chósta na hÉireann).
Cabhlach 130 long a bhí ann agus sheol sé ó A Coruña i mí Lúnasa 1588, faoi cheannas Alonso de Guzmán El Bueno, 7ú Diúc Medina Sidonia, chun arm a thabhairt ó Fhlóndras chun Sasana a ionsaí. Chuaigh sé i ngleic leis an namhaid i Muir nIocht, mar ar scaip ionsaí long dóiteáin láimh le Calais é agus ar ruaigeadh isteach sa Mhuir Thuaidh i ndiaidh Chath Gravelines é. Na longa a raibh moill orthu de bharr a raibh de dhíobháil déanta dóibh socraíodh go mbeadh orthu déanamh dóibh féin. Nuair a shroich an cabhlach an Mhuir Thuaidh ní raibh ach 110 long faoi cheannas Medina Sidonia.
Rianú an chúrsa
Chruinnigh ceannasaithe na hArmáide ar an mbrat long. Dúirt cuid acu gur chóir déanamh ar an Ioruaidh agus b’fhearr le cuid eile dul bealach na hÉireann. Rinne Medina Sidonia rogha agus tugadh ordaithe don chabhlach. Bhí sé le dul i dtreo chósta na hIoruaidhe agus seoladh ansin chun fadlíne Shealtainn agus as sin chun Rocal. Dá bhrí sin bheadh sé in ann dul lastall de rinn thuaisceartach Inse Shealtainn agus céad míle slí a choinneáil idir é agus cósta na hAlban. San Atlantach bhí na longa le dul 400 míle slí lastall de bhéal na Sionainne ar chósta thiar na hÉireann, rud a ligfeadh dóibh dul go díreach ó dheas chun na Spáinne. left|thumb|200px|Cúrsa na hArmáideBhí sé thar a bheith deacair na horduithe a leanúint. Bhí an aimsir go dona agus bhí drochbhail ar chuid mhaith de na longa. Faoin am ar shroich siad tuaisceart na hAlban bhí roinnt long fágtha gan uisce le ceithre lá dhéag. Bhí buinneach ar a lán daoine agus bhí an bia chomh lofa sin nach ligfeadh an bréantas don fhoireann dul síos sa bhroinn. Bhí na longa plódaithe agus salach. Ní raibh léarscáil eanna maithe den Atlantach ag na píolótaí agus bhí siad ag brath ar mharaíocht mheasta.
Theip ar an Armáid dul timpeall thuaisceart Shealtainn ag 61'T. Chuaigh sí idir Inse Oirc agus Inse Shealtainn ach theip uirthi Rocal a bhaint amach. Bhí gaoth aneas ann idir 21 Lúnasa agus 3 Meán Fómhair de bharr frithchioclóin os cionn na Lochlainne, rud a bhac an Armáid ar dhul siar ó dheas mar a ordaíodh. Ní raibh ann ach ceo, cuaifigh agus stoirmeacha.
Rinne Don Juan Martinez de Recalde, ceannasaí an scuaidrín Bhioscán aigh, bád iascaireacht a Albanach a ghabháil agus é ag gabháil timpeall thuaisceart Chúige Uladh. Thug sé na hAlbannaigh ar bord agus chuir foireann dá chuid féin isteach sa bhád, agus d’imigh an dá shoitheach le cois a chéile.
thumb|right|200px|Léarscáil Mercator na hEorpa; tá cósta thiar na hÉireann ar clé. Is dócha go ndearna na píolótaí mímheas ar a n-ionad, rud a tharla, is dócha, toisc nach raibh a fhios acu conas a rachadh Sruth na Murascaille i gcoinne an chabhlaigh soir. B’fhéidir gur bhain sé fiche míle slí díobh in aghaidh an lae. Bhí roinnt gaileon ann ach seanlonga trádála a bhí sa chuid is mó den chabhlach agus cóir chogaidh acu, agus bhí siad ag ligean go trom trí phoill urchair nach raibh deisiú ceart déanta orthu.
Bhí dochar mór déanta do na chrainn agus don rigín agus bhí a gcuid ancairí ar bóiléagar. Bhí na fir an-lag agus ba dheacair dóibh na caidéil a oibriú, agus bhí cuid de na longa ag ísliú san uisce. Scaip gála uafásach iad i dtús Mhí Mheán Fómhair. D’imigh a lán long a mbealach féin agus tháinig roinnt acu i radharc na hÉireann. 200px|thumb|clé|Rocal, oileáinín timpeall 430 ciliméadar siar ó thuaidh ó Dhún na nGall.
Rialtas Shasana
Ba é William FitzWilliam an Fear Ionaid agus é ina cheann rialtais i mBaile Átha Cliath. Tháinig sé in áit an Ridire John Perrot sa bhliain 1587. Nuair a cuireadh in iúl go raibh an Armáid ar tí teacht chomh fada le hÉirinn tháinig scaoll sna Sasanaigh i mBaile Átha Cliath, agus chuir FitzWilliam scéal á reic go raibh 10,000 saighdiúirí le teacht ó Shasana.
Nuair a tháinig scéala chun Port Láirge agus chun Baile Átha Cliath go raibh longa Spáinneacha ag teacht ar mhullach a chéile i gCúige Uladh, i gCúige Mumhan agus i gCúige Chonnacht, d’ordaigh FitzWilliam go marófaí na Spáinnigh go léir. Ceadaíodh a bhfuíoll a chéasadh agus bhí tréas le cur i leith aon duine a chuideodh leo.
An Armáid
mion|Cionn an Ghabha, [[Tír Chonaill]] D’imigh bratlong an scuaidrín iompair, El Gran Grifón, léi in éineacht le Barca de Amberg, Castillo Negro agus La Trinidad Valencera. Thosaigh Barca de Amberg ag dul go tóin poill ar 1 Meán Fómhair, agus aistríodh fuíoll na foirne, 256 duine, go dtí an dá long eile.
Shuigh an long ar sceir ar an 14 Meán Fómhair, tamall amach ó Bhá Chionn an Ghabha i nDún na nGall. Creachadh de Luzón agus na hoifigigh eile ar an trá, ach ligeadh dóibh breis is 400 Spáinneach, Gréag ach agus Iodálach a thabhairt i dtír.
Ar an 16 Meán Fómhair, bádh dhá othar is daichead agus os cionn tríocha creachadóir nuair a chuaigh an long go tóin poill.
Bádh gaileon beag, an Trinidad ar an 12 Meán Fómhair amach ó Dhairbhre, Contae Chiarraí, is cosúil.
Cuireadh an phionais mhór San Juan Batista ar ancaire i mBá Thrá Lí amach ón bhFianait ar an 15 Meán Fómhair agus í ag tarraingt an uisce go dona.
Chroch an ridire Edward Denny cuid mhaith den chriú. Chuaigh cúig phionais ar ancaire amach ó Chill Rois i mbéal na Sionainne, in éineacht leis an long Leivantach Anunciada. Ansin tháinig an hulca Barca de Danzig. Bhí Anunciada ag ligean uisce go trom; cuireadh a cuid foirne, gunnaí móra agus lóin isteach in Barca de Danzig agus cuireadh trí thine í. mion|drochaimsir i g[[Cill Rois, Clár]] Ar an 19 Meán Fómhair 1588 shuigh San Esteban ag an Dún Beag, lastuaidh de Chill Rois i gContae an Chláir. Bádh dhá chéad fear agus gabhadh seasca.
Bádh long eile (San Marcos, is dócha) in aice le hOileán Caorach. Níor tháinig slán ach ceathrar agus básaíodh iad ar Chnoc an Chrochaire in éineacht le fuíoll fhoireann San Esteban.