cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dóire Bunsen
Stair
Anois, úsáidtear anois na dóirí seo i saotharlanna ar fud an domhain.
Oibríocht
thumb|300px|left|Cineálacha bladhmanna éagsúla ón dóire Bunsen ag brath ar an sreabhadh trí na poill scórnach (poill ar thaobh an dhóire Bunsen (ní an chomhla shnáthaide): 1 Poll aeir dúnta (Lasair sábháilteacht a úsáidtear nuair nach mbíonn an doire in úsáid) 2 Poll aeir beagán ar oscailt. 3 Poll aeir leath ar oscailt. 4 Poll aeir beagnach oscailte go hiomlán (is é seo an bhladhm fhíorghorm). Sa lá atá inniu ann dónn an gaireas go sábháilte sruth leanúnach de gháis inadhainte amhail gás nádúrtha (go príomha meatán) nó gás peitriliam leachtaithe ar nós própán, bútán, nó meascán den dá rud. Ceanglaítear feadán an dóire chuig soc gáis ar an mbinse saotharlainne le feadán rubair.
Is minic a bhíonn a lán soc ar fáil ar bhinsí saotharlainne agus iad ceangailte le foinse lárnach gáis, chomh maith le bhfolús, nítrigin, agus soic gaile. Sreabhadh an gás ansin suas tríd an bonn trí pholl beag ag bun an bhairille agus tá sé dírithe aníos.
Tá sliotán oscailte ar thaobh íochtarach den fheadán chun aer a ligean isteach sa sruth trí éifeacht Venturi, agus dónn an gás ag barr an fheadáin nuair a adhaintear é le lasair nó spréach. De ghnáth, úsáidtear lasáin nó spréachlastóir chun an dóire a lasadh.
Má tá na poill dúnta, ní mheascfaidh an gás ach amháin leis an aeir chomhthimpeallaigh ag an bpointe dócháin, is é sin, tar éis é a bheith tagtha amach as an fheadán ag an mbarr.
Táirgeann an meascadh laghdaithe seo imoibriúchán neamhiomlán, agus bíonn lasair níos gile le feiscint ach níos fuaire, a thugtar an "lasair shábháilteacht" nó "lasair lonrúil" uirthi go minic ar. Bíonn an lasair lonrúil toisc cáithníní beaga súiche a bheith san bhladhm a théitear go dtí go bhfuil siad gealbhruthach.
Meastar go bhfuil an lasair bhuí "salach" mar fágann sí sraith de charbóin ar soithí ina dhiaidh. Nuair a bhíonn an dóire rialaithe le haghaidh lasrach te gorm, is féidir í a bheith beagnach dofheicthe i gcoinne roinnt chúlraí. Is é barr an lasair istigh an chomhpháirt is teo, cé go mbíonn an chuid eile den lasair istigh níos fuaire na aon chuid eile den lasrach. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Bunsen-Denkmal_Heidelberg_2.jpg|mion|Dealbh de Robert Bunsen le [[Hermann Volz i Heidelberg]] Má méadaítear ar an mhéid breosla gáis a sreabhann tríd an fheadán, tríd an chomhla shnáthaide a oscailt, beidh méadú ar mhéid na lasrach. Mar sin féin, mura bhfuil an aershreabh coigeartaithe chomh maith, beidh teocht lasrach laghdaithe toisc go bhfuil níos mó gáis measctha anois leis an méid céanna aeir, a fhágann an lasair stiúgtha le easpa ocsaigine.
Go minic, fágtar an dóire ag seasamh ar mata teasdíonach chun dromchla an bhinse saotharlainne a chosaint.
Robert E. Lee
Ba ghinearál Meiriceánach é Robert Edward Lee  (19 Eanáir 1807 – 12 Deireadh Fómhair 1870). Ar phlandáil darbh ainm Stafford Hall i gContae Westmoreland i Virginia a rugadh é. Rinne sé seirbhís in Arm na Stát Aontaithe ó 1829 go 1861. Nuair a cuireadh tús le Cogadh Cathartha na Stát Aontaithe chuaigh Lee leis an Chonaidhm, is é sin, stáit an deiscirt, agus cuireadh é i gceannas ar Arm Virginia Thuaidh, post a bhí aige go dtí deireadh an chogaidh sa bhliain 1865. Ina dhiaidh sin, chaith sé tamall ina uachtarán ar Ollscoil William and Mary i Virginia agus ba sa stát céanna, i Lexington, a fuair sé bás sa bhliain 1870.
Hypnotic Eye
Is albam ón bhanna Tom Petty and the Heartbreakers é Hypnotic Eye, a eisíodh ar an 29 Iúil 2014.
Traic Liosta
Gach amhrán le Tom Petty, ach "Fault Lines" (Petty agus Mike Campbell).
Máire Mhac an tSaoi
Ba scoláire agus duine de mhórfhilí na Nua-Ghaeilge í Máire Mhac an tSaoi (4 Aibreán 1922 i mBaile Átha Cliath - 16 Deireadh Fómhair 2021). Bhí sí ar na filí Gaeilge ab iomráití san am. Tá a cnuasaigh amhail Margadh na Saoire (1956) agus Codladh an Ghaiscigh (1973) áirithe mar mhórshaothair de chuid litríocht na Gaeilge agus litríocht na hÉireann.
Muintir
Rugadh Máire Mhac an tSaoi, nó Máire MacEntee mar a thugtaí uirthi, i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1922, an duine ba shine den triúr clainne a rugadh do Sheán Mac an tSaoi agus dá bhean chéile Máiréad (née de Brún).
Polaiteoir sinsearach ba ea a hathair: múinteoir ba ea a máthair. Ba bhall bunaidh agus Theachta Dála de chuid Fhianna Fáil Seán Mac an tSaoi, a bhí ina Thánaiste in Éirí Amach na Cásca. Múinteoir ba ea Margaret de Brún (as Luimneach) ag Coláiste Alexandra. Ba phoblachtóir ise freisin. Bhí sí ina léachtóir le Gaeilge i UCD níos deireanaí.
Bhí uncail aici, an Moinsíneoir Pádraig de Brún, agus ba dhuine de scoláirí Gaeilge ba mhó an chéid é.
Óige
D'fhreastail sí ar Choláiste Alexandra, áit ina raibh a máthair ag múineadh, ar Chlochar Loreto i Ráth Fearnáin. Bhí ceangal mór aici le Gaeltacht Chorca Dhuibhne, mar a mbíodh sí ar saoire agus í óg sa teach ar a dtugtaí Tigh na Cille i nDún Chaoin. Thóg a huncail, Pádraig de Brún, an teach sa bhliain 1920. Agus an t-athair gafa le cúraimí an rialtais, chaitheadh na páistí cúpla mí sa mbliain i nDún Chaoin i dteach a n-uncail. Ba ansin a tháinig Mac an tSaoi isteach ar dhúchas fhilíocht na Gaeilge.
Rinne sí a cuid staidéir ansin ar Ollscoil na hÉireann, Baile Átha Cliath agus ar Ollscoil Sorbonne sa Fhrainc. Rinne Mhac an tSaoi staidéar ar theangacha nua-aoiseacha agus ar an Léann Ceilteach.
Bean a raibh intleacht thar an gcoitiantacht aici, glacadh léi mar abhcóide i mBaile Átha Cliath, rud b'annamh san am. clé|mion|Ceanncheathrú na Roinne Gnóthaí Eachtracha agus Trádála Rinne sí obair mhór mar thaidhleoir idir 1947-1962. Bhí sí ar fhoireann na Roinne Gnóthaí Eachtracha ar seirbhís sa Fhrainc (i Strasbourg), sa Spáinn agus ag na Náisiúin Aontaithe.clé|mion
Scoláire
Ba scoláire í i Scoil an Léinn Cheiltigh, Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath ar feadh tamaill agus ba Scoláire Taistil í ó 1945 go 1947.
Bhí sí ar dhuine den fhoireann an English-Irish Dictionary (BÁC: Oifig an tSoláthair, 1959), faoi eagarthóireacht an Ollaimh Tomás de Bhaldraithe. clé|mion|Thóg na NA an campa seo do na Baluba, i Katanga, san 1960idí Ba bhall í d'Aosdána. Sa bhliain 1991, bhronn Ollscoil na hÉireann dochtúireacht oinigh sa Léann Ceilteach ar Mháire Mhac an tSaoi.
Pearsanta
Fuair Máire Mhac an tSaoi bás ar an 16 Deireadh Fómhair 2021. clé|mion|íodh sí ar saoire sa teach ar a dtugtaí Tigh na Cille i n[[Dún Chaoin. Thóg a huncail, Pádraig de Brún, an teach sa bhliain 1920. ]]
Saothar
Ar na daoine a chuaigh i gcion uirthi, luaigh Máire a máthair Máiréad go háirithe, Mícheál Ó hAodha, Gearóid Ó Murchú, Roger Chauviré, Colm Ó Lochlainn, an tOllamh Vendryes agus go háirithe a huncail, an Monsignor Pádraig de Brún. Uncail eile léi ba ea an Cairdinéal Michael Browne.
Bhí Cartlann Mháire Mhac an tSaoi díolta le hOllscoil Princeton in 2023. Tá an t-ábhar, nó beidh an an t-ábhar, ar fáil go poiblí.
Candace Cameron Bure
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Candace Cameron Bure (a rugadh ar an 6 Aibreán 1976 in Panorama City, Los Angeles, California). Tá cáil bainte amach aici mar an gcarachtar D.J. Tanner-Fuller ar an gclár teilifíse Full House agus Fuller House.
Máire Mhac an tSaoi
Filíocht
Bhí an-eolas teicniúil aici ar na foirmeacha traidisiúnta agus ar an nGaeilge Chlasaiceach. Chleachtaigh sí stíl thomhaiste ina cuid dánta a thugann dánta na scol chun cuimhne — cé gur file nua-aoiseach idirnáisiúnta í.
Candace Cameron Bure
Gradaim
Tá trí ghradam buaite ag Candace.
Máire Mhac an tSaoi
Filíocht
Bhí dán léi "Jack" agus gearrscéal "An Bhean Óg" ar churaclam na hArdteistiméireacht a ó 2006 go 2009. Uaireanta treascraíonn sí coinbhinsiúin na haimsire agus gan aon drogall uirthi drúis chollaíochta na mná a chur in iúl. Sna cnuasaigh filíochta eile óna peann a foilsíodh sna seachtóidí agus na hochtóidí, tugann sí aghaidh arís ar théamaí dalba, conspóideacha nach raibh aon trácht orthu sa bhfilíocht roimhe sin. Cuireann sí íomhánna os ár gcomhair den ghinmhilleadh, de neamhthorthúlacht na mban agus den chollaíocht aonair fiú. Foilsíodh rogha dánta léi, curtha in eagar ag Louis de Paor, The Miraculous Parish/An Paróiste Míorúilteach in 2011.
Gnéas
thumb|upright=1.5|Is é an toradh a bhíonn ar ghnéas atáirgthe rathúla in ainmhithe ná comhtháthú na [[Speirm|speirme agus na h-ubhchille]] Sa bhitheolaíocht, is próiseas é gnéas a chomhcheanglaíonn agus a mheascann tréithe géiniteacha.
Go minic bíonn speisialú na n-orgánach mar thoradh ar seo ina gcruthaítear fireann nó baineann (ar a dtugtar an gnéas). Baineann atáirgeadh gnéasach leis an bpróiseas ina ceanglaítear gaiméití le chéile chun sliocht a chruthú, ina mbíonn tréithe oidhreachtúla, ó thaobh na beirt tuismitheoirí acu.
Is féidir le gaiméití a bheith comhionann i bhfoirm agus i bhfeidhm (ar a dtugtar iseaghaiméití), ach i go leor cásanna fabhraítear neamhshiméadracht den sórt sin go mbíonn dhá ghaiméit gnéasoiriúnaithe (heitreagaiméití) ann: gaiméití-fireann a bhíonn beag, gluaisteach, agus barrfheabhsaithe chun a gcuid faisnéise géiniteach a iompair thar achar mór, cé go mbíonn na gaiméití-baineann, neamh-ghluaisteach agus bíonn dóthanach cothaitheach acu chun luathfhorbairt an orgánaigh óig.
Gnéasacht an duine
clé|mion|XXY siondróm M Sa ghnáthchill dhaonna bíonn 46 crómasóm, 22 péire uathsóm (crómasóim neamhghnéasacha), agus péire gnéaschrómasóm comhoiriúnaithe X-chrómasóm sa bhaineannach, nó péire gnéaschrómasóm neamh-chomhoiriúnaithe, X chrómasóm is Y -chrómasóm, sa bhfireannach.
Mairtírigh Otranto
deas|250px|thumb|Mairtírigh Otranto Ba iad na Mairtírigh Otranto (nó Naomh Antonio Primaldo agus a chompánacha mairtírigh, An Iodáilis: I Santi Antonio Primaldo e compagni martiri) na 813 áitritheoirí chathair Otranto san Iodáil theas a maraíodh ar an 14 Lúnasa 1480.
Thomas Carter
Polaiteoir Éireannach ab ea Thomas Carter (29 Márta 1882 - 11 Meán Fómhair 1951). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Fianna Fáil.
Bernardo O'Higgins
Ba cheannaire de chuid na Sile é Bernardo O'Higgins Riquelme (20 Lúnasa 1778 – 24 Deireadh Fómhair 1842). Rugadh i gcathair Chillán é.
Éireannach ba ea a athair, Ambrós Ó hUiginn. Isabel Riquelme an t-ainm a bhí ar a mháthair.
Chelsea Clinton
Pearsa polaitíochta sna Stáit Aontaithe is ea Chelsea Victoria Clinton agus a rugadh ar 27 Feabhra 1980 in Little Rock, Arkansas. Is iad Bill Clinton, iaruachtarán na Stát Aontaithe, agus Hillary Clinton, ainmní an Pháirtí Dhaonlathaigh don uachtaránacht i dtoghchán na bliana 2016, a thuismitheoirí.
Tá B.A. ag Chelsea ó Ollscoil Stanford, M.P.H. ó Ollscoil Columbia, agus M.Phil. is D.Phil. ó Ollscoil Oxford. Tá sí pósta ar Marc Mezvinsky, agus tá beirt pháiste acu, iníon agus mac. Tá Chelsea í féin ina haonpháiste.
Jodie Sweetin
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Jodie Lee-Ann Sweetin (a rugadh ar an 19 Eanáir 1982 in Los Angeles, California). Tá cáil bainte amach aici mar an gcarachtar Stephanie Tanner ar an gclár teilifíse Full House agus Fuller House.
Gé Éigipteach
Is éan í an Gé Éigipteach. Is baill d'fhine na Anatidae iad.
Contae Barnstable, Massachusetts
Is contae in oirdheisceart Massachusetts é Barnstable. Is é Barnstable príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 215,888 duine sa chontae. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 93.6% de na daoine agus bhí Portaingéilis ag 1.7% dóibh, Spáinnis ag 1.4% agus Fraincis ag 1%.
An Clóchomhar
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Cl%C3%BAdach1.jpg|clé|mion|Ag Scaoileadh Sceoil. Dírbheathaisnéis - [[Seosamh Ó Duibhginn, An Clóchomhar ]] Comhlacht foilsitheoireachta Éireannach ba ea An Clóchomhar (nó An Clóchomhar Teoranta) a fhoilsíodh leabhair Ghaeilge.
Korobeit, Victoria
Baile beag i Victoria na hAstráile is ea Korobeit, atá suite 70 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, príomhchathair an stáit. Bhí 353 duine ina gcónaí sa bhaile de réir daonáireamh na bliana 2011.
An Clóchomhar
Tá catalóg an chomhlachta anois tógtha ar láimh ag Cló Iar-Chonnacht.
Tá aitheantas faoi leith bainte amach ag An gClóchomhar as an tsraith luachmhar ‘Imleabhair Thaighde’, ina bhfuil céad imleabhar faoi seo, agus chomh maith leis sin tá réimse leathan próis (úrscéalta, gearrscéalta, aistí, beathaisnéisí, léachtaí, cuimhní cinn, is araile.) chomh maith le filíocht, amhráin agus drámaí foilsithe acu.
Cúnga Fheichín
Is abtheach é Cúnga Fheichín (Béarla: Cong Abbey).
Ambrós Ó hUiginn
Ba riarthóir coilíneach é Ambrós Ó hUiginn (1720 – 19 Márta 1801). I Sligeach, in Éirinn, a rugadh é. D'aistrigh sé go Cádiz na Spáinne sa bhliain 1751 agus thug sé a aghaidh ar Mheiriceá Theas sa bhliain 1756. Bhí sé ina ghobharnóir míleata ar an tSile ó 1788 go 1796 agus leasrí ar Pheiriú ina dhiaidh sin (1796-1801). Athair Bernardo O'Higgins a bhí ann.
Cath Midway
clé|250px|mion|Cath Midway Bhí Cath Midway cath cabhlaigh cinniúnach sa láthair an tAigéan Ciúin i rith an Dara Cogadh Domhanda idir 4 agus 7 Meitheamh 1942.
Réimeas Briotanach
Tugtar An Réimeas Briotanach (Béarla: The British Raj) (Hiondústáinis: राज, راج, rāj, nó go litriúil "Réimeas") ar an dtréimhse ama ina raibh forlámhas coilíneach na Breataine i bhfeidhm ar fho-ilchríoch na hIndia idir 1858 agus 1947; is féidir gur tagairt atá ann don tiarnas féin, agus nó fiú don réigiún a bhí faoin réimeas.
Áirítear an réigiún ar a dtugtar go coitianta 'An India' in úsáid chomhaimseartha, na fearainn a bhí riartha go díreach ag an Ríocht Aontaithe, mar aon leis na stáit ríoga a rialaigh rialtóirí aonair faoi cheannasaíocht Corónach na Breataine.
Tar éis na bliana 1876, thugtaí go hoifigiúil An Impireacht Indiach ar an aontas polaitiúil a lean é agus a d'eisigh pasanna faoin ainm sin.
Mar India, bhí sé ina bhall de bunaitheoirí Chonradh na Náisiún, na Náisiúin Aontaithe, agus náisiún comhalta Chluichí Oilimpeacha an tSamhraidh sna blianta 1900, 1920, 1928, 1932, agus 1936.
Leitir Machaire Theas
Is sráidbhaile í Leitir Machaire Theas. Tá sí suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Joe Louis
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, ab ea Joseph Louis Barrow . (13 Bealtaine, 1914 – 12 Aibreán 1981. Bhí aithne air mar the Brown Bomber.
Pápa Anastasius II
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Anastasius II.
Cogadh na Naoi mBliana (Éire)
Sa bhliain 1594, thosaigh cogadh, Cogadh na Naoi mBliana nó An Cogadh Naoi mBliana nó Cogadh Naoi mBlian,  a mhair ar feadh naoi mbliana. Uaireanta glaoitear Réabhlóid Thír Eoghain air (Tyrone Rebellion i mBéarla) nó Cogadh an Dá Aodh, ón cheannaire Aodh Ó Néill, iarla Thír Eoghain, agus Aodh Rua Ó Dónaill, taoiseach Thír Chonaill. Na Gaeil agus na Sasanaigh a bhí ag troid.
Saoirse?
Scannán faisnéise é Saoirse? a thugann cur síos ar imeachtaí staire na hÉireann sna blianta 1919-1922, idir fhorbairt an náisiúnachais in Éirinn agus  mórthubaiste an Chogaidh Chathartha. Tá sé suntasach mar sin go bhfuil comhartha ceiste leis an teideal.
Cogadh na Naoi mBliana (Éire)
mion|clé|1600
Cogaíocht
Ar feadh naoi mbliana choinnigh comhghuaillithe an Tuaiscirt cúl ar phleananna plandála na Sasanach. Cé go raibh arm Shasana i bhfad ní ba mhó ná arm na nGael, chaill na Sasanaigh cath i ndiaidh catha, mar shampla Cath Bhéal an Átha Buí (1598) agus Cath an Chorrshléibhe (1599).
Ardeaglais Phádraig, Ard Mhacha (Eaglais na hÉireann)
thumb|right|250px|Leacht ar an bhall thiar taobh amuigh den Chroslann Thuaidh i gcoimhne [[Brian Bóirmhe, Ard-Rí na hÉireann]]
Saoirse?
Léiriú
Eisíodh an scannán sa bhliain 1961. Bhí glacadh an-mhaith leis ag an am agus chuaigh ceol Sheáin Uí Riada i bhfeidhm go mór ar dhaoine.
Cogadh na Naoi mBliana (Éire)
Cogaíocht
Faoi threoir straitéiseach Uí Néill agus díograis agus diongbháilteacht Uí Dhomhnaill, éirí amach éifeachtach a bhí ann. Aodh Ó Néill agus Aodh Rua Ó Dónaill a bhí i gceannas ar fhórsaí na Ghaeil agus bhí cúpla comhghuaillí acu, mar shampla Ó Súilleabháin Béir ina measc, agus fórsaí eile i gCúige Mumhan.
Ardeaglais Phádraig, Ard Mhacha (Eaglais na hÉireann)
Is í Ardeaglais Phádraig, Ard Mhacha suíochán Ardeaspaigh Ard Mhacha de chuid Eaglais na hÉireann. Ba é suíochán na hEaglaise Caitlicí é go dtí aimsir an Reifirméisin.
Saoirse?
Léiriú
Chuaigh Morrison ar lorg ábhar pictiúirí de na daoine a bhí sáite sna himeachtaí seo ina lán cartlann a. D'éirigh leis, mar shampla, an beagán de na pictiúirí beo a bhí tógtha de  Thomás Mac Curtáin riamh a shuí sa scannán.
Cogadh na Naoi mBliana (Éire)
Cogaíocht
Bhí na Gaeil ag cur i gcoinne riail na Sasanach, go háirithe mar a bhain sí le cúrsaí creidimh agus sealúchais, de réir mar a bhí monarcacht na Sasanach ag iarraidh an Athrú Creidimh a chur i bhfeidhm in Éirinn. mion|Sir Charles Blount c 1594Thosaigh an cogadh i gCúige Uladh ach de réir a chéile scaip an réabhlóid ar fud na tíre, go háirithe i Cúige Mumhan, agus go tailte Uí Dhónaill i gCúige Chonnacht.
William Davin
Polaiteoir Éireannach ab ea William Davin (1890 - 1 Márta 1956). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
Ardeaglais Phádraig, Ard Mhacha (Eaglais na hÉireann)
Stair
De réir traidisiúin, sa bhliain 445, thóg Naomh Pádraig eaglais chloiche ar an chnoc ar a dtugtaí an Droim Saileach. Tógadh ceann de na mórscoileanna mainistreacha ba mhó clú agus cáil in Éirinn ann agus thriall mic léinn uirthi ó cheithre hairde na hEorpa, Bhí léirscrios déanta ar an Ardeaglais agus an láthair naofa, ar a laghad 17 uair lena linn, ach rinneadh í a athchóiriú, i gcónaí, ina dhiaidh. Sa bhliain 1268, mhéadaigh an tArdeaspag Ó Scanláin an teach pobail agus thug seo an leagan amach dó mar atá anois. Rinne an tArdeaspag Tiarna John George Beresford agus an t-ailtire Lewis Nockalls Cottingham an mór-athchóiriú deireanach dó, idir na blianta 1834 agus 1840. thumb|right|250px|Bunchló urlár na talún, Ardeaglais Phádraig( Eaglais na hÉireann)
Muir Arabach
Is réigiún é An Mhuir Arabach (सिन्धु सागर, traslitrithe: Sindhu Sagar; بحر العرب, traslitrithe: Bahr al-'Arab; അറബിക്കടൽ, traslitrithe: Aṟabikkaṭal) de chuid an Aigéin Indiach cuimsithe ar an taobh thoir ag an India, ar an taobh ó thuaidh ag an Phacastáin agus an Iaráin, ar an taobh thiar ag Leithinis na hAraibe, agus ó dheas, thart ar an líne idir Rinn Guardafui, an tSomáil thoir thuaidh, Socotra, agus Kanyakumari (An Rinn Comorin) san India.
Cogadh na Naoi mBliana (Éire)
Cogaíocht
Le Mag Uidhir Fhear Manach lena dtaobh, ghlac siad seilbh ar a gcuid tailte féin agus níos faide ar shiúl.
Sa deireadh thiar, theip orthu ina n-iarracht. Bhí cumhacht Shasana, go háirithe ar muir agus ó thaobh airtléire, róláidir agus tháinig cabhair ó Rí na Spáinne rómhall agus ró-shuarach.
Ardeaglais Phádraig, Ard Mhacha (Eaglais na hÉireann)
Nithe stairiúla
Tá na nithe seo a leanas ar thaispeáint san Ardeaglais;
Orgán
Sonraí an orgáin ó an 'National Pipe Organ Register'.
Cogadh na Naoi mBliana (Éire)
1601
Nuair a tháinig an chabhair a bhí iarrtha ag Ó Néill ón Spáinn go Cionn tSáile, bhí arm Shasana ábalta iad a chur faoi léigear láithreach.
Troideadh Cath Chionn tSáile i gContae Chorcaí, sa bhliain 1601, nuair a bhuail arm Shasana na tiarnaí Gaelacha agus fórsaí Spáinneacha.
Tar éis Chath Chionn tSáile i 1601, chúlaigh taoisigh na nGael go Cúige Uladh. mion|George Carew, Earl of Totnes
1602
Tar éis briseadh ar na Gaeil, i leithinis Bhéara, Contae Chorcaí, ar an 31 Nollaig 1602, theith Donal Ó Súilleabháin agus a mhuintir. Mar sin, thosaigh tréigean agus mórshiúil ó Bhéara go Breifne, gníomh gaisce agus teip thubaisteach ag an am chéile.
1603
Ghéilleadar do na Sasanaigh sa bhliain 1603, agus tháinig deireadh leis an chogadh. Rinne Ó Néill conradh síochána leis na Sasanaigh ag an Mainistir Mhór. mion| [[Aodh Ó Néill, iarla Thír Eoghain ]]
Iarmhairtí
Bheartaigh na hIarlaí teitheadh ina dhiaidh sin go dtí an Mór Roinn, rud a rinne siad sa bhliain 1607, agus ar a dtugtar Imeacht na nIarlaí. De bharr Teitheadh na nIarlaí i 1607 chuir na Sasanaigh Phlandáil Uladh ar bun.
Contae Berkshire, Massachusetts
Is contae in iarthar Massachusetts é Berkshire. Is é Pittsfield príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 131,219 duine sa chontae. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 94.1% de na daoine, bhí Spáinnis ag 1.6% agus bhí Fraincis ag 1.1%.
James J. Corbett
Dornálaí Gael-Mheiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, ab ea James John Corbett  (15 Meán Fómhair, 1866 – 18 Feabhra, 1933). Tá aithne uirthi mar "Gentleman Jim".
Leasainmneacha Breatnacha
Dealraíonn sé go bhfuil an nós a bhíonn ag lucht na Breataine Bige leasainmneacha a thabhairt dá chéile agus ar rudaí agus áiteanna seanbhunaithe agus tá samplaí iomadúla de leasainmneacha stairiúla agus comhaimseartha ar fáil sa Bhreatnais.
Sliabh Shíonáí
Is sliabh san Éigipt é Sliabh Shíonáí.
Leitir Machaire Thuaidh
Is sráidbhaile í Leitir Machaire Thuaidh. Tá sí suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Diane Ní Chanainn
Is ceoltóir í Diane Ní Chanainn. Tógadh í i dteaghlach a raibh an ceol lárnach ann riamh. Bhí ceol ar an teallach agus ag a muintir ar fad ar a ndá thaobh. Chuir sí suim i ngach cineál ceoil idir cheol uirlise agus amhránaíocht. D'fhoghlaim sí an dóigh leis an bhfidil a bhualadh ó Phroinsias Ó Maonaigh agus bíonn sí ag gabháil di i gcónaí.
Thug Diane léi príomhdhuais an Oireachtais i gcomórtas sinsearach na mban don amhránaíocht ar an sean-nós sa bhliain 2015.
Sheol Diane Ní Chanainn a céad albam sa bhliain 2019, dar teideal 'Idir Muir agus Sliabh'.
D'fhógair an Coiste Pleanála Teanga Chloich Cheann Fhaola go bhfuil Diane Ní Chanainn ina hAmbasadóir na Gaeilge don cheantar sa bhliain 2020/2021.
Aalst
Is cathair i bhFlóndras, sa Bheilg, é Aalst. Tá an chathair suite i gCúige Fhlóndras Thoir, i dtuaisceart na tíre. Sa bhliain 2016 bhí 84,329 duine ina gcónaí ann.
Tá tionsclaíocht mhór teicstílí in Aalst, idir na teicstílí féin, éadaigh, bróga agus na hinnill chun iad a tháirgeadh.
Mórghé shneachta
Is éan í an mhórghé shneachta (Anser caerulescens atlanticus). Is baill iad san fhine Anatidae.
Cath Passchendaele
Bhí Cath Passchendaele (Béarla: Battle of Passchendaele;  Gearmanais: Flandernschlacht; an Fhraincis: Deuxième Bataille des Flandres) ar na cathanna ba mhó agus ab fhíochmhaire i rith an Chéad Chogaidh Dhomhanda. Maraíodh níos mó ná 600,000 duine in aice leis an baile Passchendaele sa Bheilg.
Thosaigh an cath ar an 31 Iúil 1917, agus lean sé ar aghaidh go mí na Samhna na bliana sin.
mion|clé|Passchendaele roimh agus i ndiaidh an 31 Iúil 1917
Saighdiúir Éireannacha
Bhí na mílte saighdiúir Éireannacha i measc na mairbh le linn an chatha, ina measc an file Francis Ledwidge. clé|mion|Bhí na mílte saighdiúir Éireannacha i measc na mairbh le linn an chatha, ina measc an [[file Francis Ledwidge.]]
An Iúgslaiv
Tugadh an Iúgslaiv ar thrí aonad éagsúla polaitiúla sa bhfichiú haois. Tír na Slavach ó Dheas is ciall leis an ainm i dteangacha Slavacha na mBalcán. clé|mion|208x208px|Alexander I
1918-1941
Ba í Ríocht na hIúgslaive an chéad tír ar tugadh an t-ainm uirthi, agus d'eascair sí as Ríocht na Seirbiach, na gCróiteach agus na Slóivéineach a bunaíodh ar an i Nollaig 1918, nuair a cruthaíodh aontas idir stáit na Slóivéineach, na gCróiteach agus na Seirbiach agus ríocht na Seirbe.
Canáil Shuais
Is uiscebhealach saorga san Éigipt, a bhaineann an Mheánmhuir go dtí an an Mhuir Rua tríd an Cuing Suais í Canáil Suais.
An Iúgslaiv
1918-1941
Athraíodh ainm na tíre go Ríocht na hIúgslaive ar an 3 Deireadh Fómhair 1929. Ba é Rí Alexander I, ceannaire na ríochta. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Josip%20Broz%20Tito%20Biha%C4%87%201942.jpg|alt=|clé|mion|217x217px|[[Josip Broz Tito|Tito, 1942]]
Lori Loughlin
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Lori Anne Loughlin (a rugadh ar an 28 Iúil 1964 in Queens, Nua-Eabhrac, Nua-Eabhrac). Tá cáil bainte amach aici mar an gcarachtar Rebecca Donaldson Katsopolis ar an gclár teilifíse Full House agus Fuller House.
An Iúgslaiv
1941-1991
Rinne an Iodáil agus an Ghearmáin ionradh ar an tír sa bhliain 1941. Mar gheall ar na heachtraí a tharla le linn an Dara Cogadh Domhanda cuireadh an ríocht ar ceal sa bhliain 1945.
Lori Loughlin
Gradaim
Tá trí ghradam buaite ag Lori.
An Iúgslaiv
1941-1991
D'fhógair treallchogaithe cumannach (na Páirtínigh) An Iúgslaiv Dhaonlathach Fheidearálach sa bhliain 1943.
D'athraíodh an t-ainm go Daonphoblacht Fheidearálach na hIúgslaive sa bhliain 1946 agus rialtas comhchumannach i gceannas.
Athraíodh an t-ainm arís sa bhliain 1963, go Poblacht Shóisialach Fheidearálach na hIúgslaive. clé|mion|210x210px|[[Slobodan Milošević|Slobodan Milosovic, Cúisíodh é as coireanna cogaidh a dhéanamh]] Bhí an tír comhdhéanta de shé phoblacht shóisialach: an tSlóivéin, An Chróit, An Bhoisnia-Heirseagaivéin, Montainéagró, An tSeirbia agus An Mhacadóin.
Dúradh le Colm Doyle sa leabhar Witness to War Crimes gur eascair an nimh sa bhfeoil idir na náisiúin éagsúla as eachtraí an Dara Cogadh Domhanda. Cuireadh faoi ndeara do na dreamanna éagsúla a tháinig le chéile san Iúgslaiv faoi cheannas an Ghinearáil Tito tarraingt le chéile. Ní hé sin le rá go ndearna siad dearmad ar naimhdeas na staire agus rinneadh seanchairteacha a thochailt tar éis titim an Aontais Shóivéadaigh agus imeachtaí 1991/1992.
1991-2006
Thit an Iúgslaiv as a chéile sna cogaí a lean bás Tito.
Bunaíodh Poblacht Fheidearálach na hIúgslaive i mí Mhárta 1992 agus í comhdhéanta den dá thír nár fhág an Chónaidhm, an tSeirbia agus Montainéagró,
Ba é Slobodan Milošević Uachtarán na Seirbia idir 1989 agus 1997 agus Uachtarán Iúgslavach idir 1997 agus 2000.
Ar an 1 Aibreán 2001 gabhadh Milošević sa Bhéalgrád. Cúisíodh é as coireanna cogaidh a dhéanamh.
Cuireadh deireadh go hoifigiúil leis an Iúgsláiv nuair a d'fhógair an dá thír sin a neamhspleáchas i mí Mheithimh, 2006.
Full Moon Fever
Is albam ón bhanna Tom Petty é Full Moon Fever, a eisíodh ar an 24 Aibreán 1989.
Traic Liosta
Gach amhrán le Tom Petty agus Jeff Lynne (ach amháin iad le nótaí).
Andrea Barber
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Andrea Laura Barber (a rugadh ar an 3 Iúil 1976 in Los Angeles, California). Tá cáil bainte amach aici mar an gcarachtar Kimmy Gibbler ar an gclár teilifíse Full House agus Fuller House.
Gradaim
Tá ceithre ghradam buaite ag Andrea.
Pápa Symmachus
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Symmachus.
Pápa Hormisdas
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Hormisdas.
Contae Bristol, Massachusetts
Is contae in oirdheisceart Massachusetts é Bristol. Is é Taunton príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 548,285 duine sa chontae. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 79.1% de na daoine, bhí Portaingéilis ag 13.9%, bhí Spáinnis ag 2.9% agus bhí Fraincis ag 1.6%.
Scott Weinger
Is aisteoir Meiriceánach í Scott Weinger (a rugadh ar an 5 Deireadh Fómhair 1975 in Manhattan, Nua-Eabhrac, Nua-Eabhrac). Tá cáil bainte amach aige mar an gcarachtar Steve Hale ar an gclár teilifíse Full House agus Fuller House agus mar guth Aladdin sa scannán 1992 Aladdin.
An Lios Dubh, Contae Mhaigh Eo (Buiríos Umhaill)
Is sráidbhaile é Lios Dubh. Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Hasselt
Is cathair i bhFlóndras na Beilge é Hasselt. Ar 31 Nollaig 2007 bhí 71,520 duine ina gcónaí ann.
Walt Whitman
File Meiriceánach a rugadh ar an Oileán Fada i Nua-Eabhrac ab ea Walt Whitman (31 Bealtaine 1819 – 26 Márta 1892).
Maya an Bheachín
Is sraith teilifíse í Maya an Bheachín, a rinne an comhlacht Francach, 'Studio 100 Animation'. Craoladh ar TG4 í sa bhliain 2016 don chéad uair.
Stair
Is é an scannán beochana Maya the Bee Movie bunús an scéil. Tháinig an choincheap ó 'Maya the Honey Bee’ (みつばちマーヤの冒険). Seo sraith anime sa bhliain 1975, agus í buanithe ar leabhar a scríobh an Gearmánach Waldemar Bonsels i 1912.
Contae Dukes, Massachusetts
Is contae i oirdheisceart Massachusetts é Dukes. Is é Edgartown príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 16,535 duine sa chontae. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 93.1% de na daoine, bhí Portaingéilis ag 3.7%,bhí Spáinnis ag 1.7% agus bhí Gaelainn ag 0.3%.
Alex Borstein
Is ban-aisteoir gutha Meiriceánach í Alexandrea Borstein. In Highland Park, Illinois, a rugadh í ar an 15 Feabhra 1971 nó 1973. Tá páirt aici sa Family Guy. Déanann sí an guthú don charachtar úd Lois Griffin.
Lámhach Sean Graham (1992)
Tharla Lámhach Sean Graham ar 5 Feabhra 1992 ar Bhóthar Ormeau, Béal Feirste. Mharaigh an Cumann Cosanta Uladh (UDA) cúigear Caitliceach, ina measc an gasúr scoile James Kennedy (in aois 15 dó), in ionsaí ar shiopa geallghlacadóra Sean Graham.
Cath Kursk
Comhrac idir fórsaí Gearmánacha agus Sóivéadacha le linn an Dara Cogadh Domhanda ab ea Cath Kursk, a troideadh ar an bhFronta Thoir i ngar do Kursk (450 ciliméadair thiar theas de Mhoscó) san Aontas Sóivéadach idir 5 Iúil - 23 Lúnasa 1943.
Lámhach Sean Graham (1992)
D'eisigh an UDA ráiteas ag dearbhú gurbh ionsaí díoltais as Buamáil an Taoibh Bháin ab ea é.
Cath Kursk
Cuireadh tús leis an gcath nuair a rinne na Gearmánaigh ruathar mar chuid d'Oibríocht Dúnfoirt (Gearmáinis: Unternehmen Zitadelle) ar an 5 Iúil. An sprioc a bhí i gceist ná ruathair aduaidh agus aneas araon chun scoilt a chur idir na Rúisigh ar an dá thaobh den mhachaire.
Lámhach Sean Graham (1992)
Fuath seicteach, go príomha, a bhí taobh thiar den ionsaí Sean Graham Buamáil an Taoibh Bháin chomh maith.
Cath Kursk
Agus neart an ionsaithe ag maolú de réir a chéile ar an dtaobh thuaidh den mhachaire, chuir na Rúisigh tús le frithionsaí dá gcuid féin ar an 12 Iúil. Oibríocht Kutuzov (Rúisis: Кутузов) a thugadar uirthi agus í dírithe ar chúl na bhfórsaí Gearmánacha ar an dtaobh thuaidh. Ar an taobh theas, rinne na Rúisigh frithionsaithe fíochmhara eile ar an lá céanna, ar eascair eachtra mór géarchogaíochta darb ainm Cath Prokhorovka as.
Pápa Eoin I
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Eoin I (Ioannes I i Laidin).
Loch Bheannchair
deas|250px|thumb|Loch Bheannchair Is baile suite i gComhairle Shruighlea é Loch Bheannchair.
Wildflowers
Traic Liosta
Gach amhrán le Tom Petty (ach amháin iad le nótaí).
Vilnias
Is í Vilnias (Vilnius as Liotuáinis, Wilno as Polainnis) príomhchathair na Liotuáine, agus an chathair is mó sa tír le daonra de 553,904 duine (Nollaig 2005). Tá Vilnias suite in oirdheisceart na Liotuáine ag cumar aibhneacha Vilnia agus Neris. Nuair a bhí an Liotuáin níos mó ba í seo lár tíreolaíoch na tíre.
Stair
Ní fios go díreach cathain ar bunaíodh í ach déantar tagairt di i litreacha an Ard-Diúca Gediminas sa bhliain 1323. Bhain Vilnias buaic a cumhachta amach le linn do Sigismund August a bheith i réim nuair a bhog sé a chúirt ann sa bhliain 1544. Bhí na Rúisigh i gceannas ar feadh i bhfad agus ba bheag Liotuánach a chónaigh sa chathair go dtí an 20ú haois.
Rinne na Sóivéadaigh iarracht an éirí amach a chur faoi chois ach ghéill siad aitheantas don Liotuáin faoi dheireadh i mí Lúnasa na bliana 1991. Tá an-fhorbairt déanta ar Vilnias ó shin agus is cathair nua-aimseartha Eorpach anois í agus athnuachan déanta ar a lár stairiúil.
Pápa Feilimí IV
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Feilimí IV.
Mionghé bhánéadanach
Is éan í an mhionghé bhánéadanach. Is baill d'fhine na Anatidae iad.
Sint-Niklaas
Is cathair agus bardasacht i bhFlóndras, an Bheilg, é Sint-Niklaas. Cuimsíonn sé an chathair féin móide trí bhaile beag, mar atá Belsele, Nieuwkerken-Waas, agus Sinaai. Tá Sint-Niklaas suite i gCúige Fhlóndras Thoir, i dtuaisceart na tíre. Tá an chearnóg mhargaidh is mó sa Bheilg in Sint-Niklaas. Sa bhliain 2015 measadh 73,716 duine a bheith ina gcónaí sa chathair.
I measc iontaisí na cathrach, tá Músaem Gerardus Mercator ina dtaispeántar stair na cartagrafaíochta ona tús. Tá an dá chruinneog cáiliúla a bhí ag Gerardus Mercator le feiceáil sa mhúsaem.
Declan Kidney
Cóitseálaí rugbaí is ea Declan Kidney. (Rugadh 20 Deireadh Fómhair, 1959 i gCorcaigh). Tá sé ag obair le foireann náisiúnta rugbaí na hÉireann faoi láthair. Roimhe sin, bhuaigh sé Corn na hEorpa faoi dhó le foireann na Mumhan.
Luathshaol
Tá baint aige leis an gcluiche ó d’imir sé é ar scoil i gColáiste Bhráithre na Toirbhearta, Corcaigh, tráth a bhuaigh sé bonn sa chorn sinsearach mar leathchúlaí-amuigh. Chaith sé tréimhse freisin le Dolphin RFC agus Coláiste na hOllscoile, Corcaigh.
Lacey Chabert
Is aisteoir gutha Meiriceánach í Lacey Nicole Chabert. I bPurvis, Mississippi, a rugadh í ar an 30 Meán Fómhair 1982. Bhí páirt aici sa Family Guy. Rinne sí an guthú don charachtar úd Meg Griffin ó 1999 go 2000.
Port-au-Prince
Is é  Port-au-Prince (fuaimnithe /ˌpɔrtoʊˈprɪns/; i bhFraincis: [pɔʁopʁɛs]; i gCriól Háítíoch: Pòtoprens) príomhchathair Háítí agus an chathair is mó sa stát Cairibeach Háítí. Thug an daonáireamh sa bhliain 2003 le fios go raibh daonra oifigiúil de 704,776 ag an chomún.
Declan Kidney
Luathshaol
Oileadh é mar mhúinteoir matamaitic sa Choláiste Ollscoile, Corcaigh agus ceapadh é mar mhúinteoir matamaitice ina Alma Mater, Coláiste Bhráithre na Toirbhearta. Níos déanaí d’oibrigh sé mar mhúinteoir gairmthreorach chomh maith. Ghlac sé ról traenálaí rugbaí sa scoil sin, áit ar éirigh go maith leis mar thraenálaí don fhoireann shóisearach i dtús báire agus don fhoireann shinsearach níos déanaí sna hochtóidí. D’éirigh leo trí chorn shinsearacha agus cúig chorn shóisearacha a bhaint amach.
Port-au-Prince
Tá an chathair Port-au-Prince ós comhair Mhurascaill na Gonâve. Coinnigh an cuan ar a luíonn an chathair, a fheidhmíonn mar cuan nádúrtha, gníomhaíocht eacnamaíoch ón seansibhialtacht Arahuaco. Ar dtús, bhí an chathair ionchorpraithe faoi riail choilíneach na Fraince sa bhliain 1749, agus is í an chathair is mó i Háítí ó shin. Tá leagan amach na cathrach cosúil le hamfaitéatar; na ceantair tráchtála in aice leis an uisce, agus na comharsanachtaí cónaithe lonnaithe ar na cnoic os a gcionn. Tá sé deacair daonra na háite a mheas mar gheall ar an bhfás tapa a slumaí sna hárda os comhair na cathrach; tugann na meastacháin is déanaí le fios go bhfuil an daonra idir 2.5 agus 3 mhilliún duine.
Declan Kidney
Luathshaol
Bhí Kidney ag cóitseáil Dolphin (AIL Roinn a Dó) ag an am seo freisin. Sa chéad bhliain ba bheag nár íslíodh Dolphin ach, buíochas le hathrú rialacha an chluiche, lean siad orthu go Roinn a hAon de Léigeanna na hÉireann den chéad uair i 1997.
Bóthar na bhFál
Is é Bóthar na bhFál an príomhbhóthar a théann tríd iarthar Bhéal Feirste i dTuaisceart na hÉireann. Is ann atá cónaí ar an phobal náisiúnach is mó sa chathair, agus tugann go leor turasóirí cuairt air anois mar gheall ar stair na dtrioblóidí ó 1968 i leith. Tá an ceantar mór dílseach, Bóthar na Seanchille, buailte leis agus balla síochána eatarthu.
Declan Kidney
Traenálaí rugbaí proifisiúnta
Tar éis dó foireann scoile na hÉireann a chóitseáil (tráth a bhuaigh siad Coróin Thriarach) thosaigh Kidney ag traenáil na foirne náisiúnta (faoi 19 mbliana d’aois), foireann a bhuaigh an Corn Domhanda i 1998. Agus an comórtas seo thart chuaigh sé isteach le foireann na Mumhan. Ó 1998 bhí sé ag traenáil leithéidí Mick Galway agus Peter Clohessy sa phaca agus chomh maith le sin bhí beirt leathchúlaí óga, Ronan O'Gara agus Peter Stringer, faoina stiúir aige.
Port-au-Prince
Rinne an crithtalún a tharla ar an 12 Eanáir 2010 díobháil mhór don chathair, le líon mór damáiste nó scrios déanta ar na struchtúir. Measann oifigigh an rialtais go bhfuil na céadta mílte marbh.
Bóthar na bhFál
Bóthar tuaithe a bhí ann i dtús ama ach rinneadh forbairt ar thithíocht ann sa naoú haois déag agus na muilte móra línéadaigh á dtógáil. Leagadh an-chuid de na tithe beaga a bhí ann sna 1960í agus tógadh árasáin ar nós Divis Tower. Le linn na tréimhse céanna tháinig dream daoine le chéile chun pobal Gaelach agus bunscoil a bhunú. Cuireadh go láidir in aghaidh Phobal Feirste ach d'éirigh leo dul chun cinn mór a dhéanamh agus tá pobal láidir Gaelach ann anois agus aitheantas Gaeltachta á lorg acu. deas|250px|thumb|Múrphictiúr de [[Roibeard Gearóid Ó Seachnasaigh ar an mballa beannach de cheannáras Sinn Féin i mBóthar na bhFál, Béal Feirste.]] Bhí cónaí ar Shéamus Ó Conghaile, an ceannaire sóisialach, i gceantar na bhFál i mblianta luatha an 20ú haois agus chuir sé eagar ar na hoibrithe sna muilte lín. Mhair an traidisiún sóisialach ar feadh na mblianta chomh maith leis an phoblachtachas. Ba é Bóthar na bhFál an chuid ba mhó daonra de thoghcheantar Bhéal Feirste Thiar do pharlaimint na Breataine agus sheas iarrthóirí poblachtacha éagsúla sna toghcháin ó rinneadh an chríochdheighilt ar Éirinn i 1920. Cuireadh cosc ar bhratach na hÉireann a thaispeáint agus thosaigh an ceannaire seicteach Ian Paisley ciréib nuair a cuireadh an trídhathach ar taispeáint in oifigí an Phoblachtánaigh Billy McMillan i 1964.
Declan Kidney
Traenálaí rugbaí proifisiúnta
Bhí Stringer curtha chun tosaigh ar Brian O’Meara agus Tom Tierney, beirt a bhí ag imirt leis an bhfoireann náisiúnta, le XV príomha na Mumhan.
Bóthar na bhFál
Thosaigh pobal na bhFál ar fheachtas chun cearta sibhialta a bhaint amach go gairid ina dhiaidh sin, ag éileamh go gcuirfí deireadh le leatrom creidimh ó thaobh tithíochta agus fostaíochta. D'ionsaigh dílseoirí na léirsithe ar son cearta daonna agus cuireadh sráideanna iomlána tithe trí thine.
Cuireadh Arm na Breataine ar na sráideanna i 1969 agus fáilte ag na daoine rompu ar feadh tamaill. Ach ba é dearcadh an airm go raibh an locht ar Phoblachtánaigh faoi na círéibeacha agus chuir siad cuirfiú ar an cheantar i 1970. Maraiodh ceathrar agus bhí naimhdeas idir an pobal agus na saighdiúirí ar feadh na mblianta fada ina dhiaidh sin. In ainneoin na ndeacrachtaí uile a bhí acu mhair spiorad láidir pobail sa cheantar agus tá cáil ar an ionad Gaelach, an Chultúrlann, agus ar Fhéile Feirste le blianta mar gheall ar a bhfuil déanta acu chun an cultúr a chur chun cinn.
Declan Kidney
Traenálaí rugbaí proifisiúnta
Ofráladh síneadh conartha 4 bliana do O’Sullivan roimh an gCorn Domhanda Rugbaí agus níor ofráladh an síneadh conartha céanna do Kidney. Le linn an tsamhraidh in 2004 chuaigh Kidney go club nua, Newport Gwent Dragons, ach i mí Lúnasa 2004, tar éis trí mhí a chaitheamh sa phost, d’fhág sé agus thosaigh sé ag obair le foireann Chúige Laighean. Bhuaigh siad sé chluiche as a chéile ach ní raibh mórán maitheasa ag baint le lucht an fhreasúra ach amháin Bath.
Dlíthe Kepler
thumb|[[Johannes Kepler. ]] Sa réalteolaíocht, déanann Dlíthe Kepler cur síos ar na príomh-airíonna a bhaineann le ghluaisní na bpláinéad timpeall na gréine, ach gan iad a léiriú dúinn. D'aimsigh Johannes Kepler na dlíthe seo agus é ag staidéir na hoibre a bhí déanta roimhe sin ag an réalteolaí agus ailceimiceoir Tycho Brahe.
Declan Kidney
Traenálaí rugbaí proifisiúnta
Sa chluiche ceathrú ceannais i mBóthar Lansdún d’éirigh le foireann Leicester Tiger 29 pointe a fháil i gcoinne 13 do Chúige Laighean. Bhí dhá rud chonspóideacha an lá sin - roghnú foirne agus an rogha a bhí déanta faoin am seo ag Kidney Cúige Laighean a fhágáil agus filleadh ar Chúige Mumhan in 2005.
Dlíthe Kepler
Fionnachtana
Téann na pláinéid i bhfithisí éilipseacha thart ar an ngrian, agus an ghrian ag fócas amháin den éilips. Sciurdann an líne idir an pláinéad is an grian thar an bhfairsinge chéanna i ngach tréimhse chéanna ama (mar sin, nuair a bhíonn an pláinéad i bhfad amach ón ngrian, bíonn sé ag gluaiseacht níos moille ná nuair a bhíonn sé gar di).
Declan Kidney
Traenálaí rugbaí proifisiúnta
Sa chéad séasúr bhain foireann na Mumhan Corn Heineken nuair a bhuaigh siad in aghaidh Biarritz 23-19 tar éis dóibh an cluiche deireanach a chailliúint in 2000 agus 2002. Bhuaigh Kidney Comórtas Philips do Bhainisteoir na Bliana in 2006.
Dlíthe Kepler
An Chéad Dlí
right|thumb|Fíor 1:Pláinéid ag dul thart timpeall an ghrianchórais i bhfithis eilipseach. Is i bhfithisí eilipseacha a théann pláinéid timpeall an ghrianchórais s'againne agus is í an ghrian fócas na n-éilipsí.(Fíor 1)
Declan Kidney
Foireann na hÉireann
Ceapadh é mar thraenálaí fhoireann na hÉireann i mí na Bealtaine 2009. Chuir Pat Howard, iarthraenálaí Leicester agus Jake White, iarthraenálaí na hAfraice Theas in iúl go raibh suim acu sa ról. Ní raibh Kidney ar fáil don turas go dtí an Nua-Shéalainn agus an Astráil (de bharr gur theastaigh uaidh fanacht leis an Mumhain go dtí deireadh chomórtas Chorn Heineken) ach roghnaíodh Kidney ar aon nós. Ar an 24 Bealtaine 2008 bhuaigh an Mumhain comórtas Chorn Heineken faoina stiúir. I mí Iúil 2008 ghlac Tony McGahan a ionad mar thraenálaí na Mumhan. Beidh Kidney ina thraenálaí leis an bhfoireann náisiúnta go dtí, ar a laghad, an Corn Domhanda in 2011.
Dlíthe Kepler
An Dara Dlí
Scuabann líne dhíreach idir pláinéad agus an ghrian an t-achar céanna, de réir an aonaid ama a bhíonn i gceist.
Declan Kidney
Foireann na hÉireann
I mí an Mhárta 2009 mhol sé go mbeadh athbhreithniú ar na ELV- Rialacha Trialacha Éagsúla a bhí curtha i bhfeidhm chun imirt ionsaithe a spreagadh ach dúirt sé go raibh toradh contrártha ag na rialacha seo in amanna.
Dlíthe Kepler
An Dara Dlí
Mar gheall ar sin, nuair a bhíonn pláinéad i bhfad amach ón ngrian, is moille a bhíonn sé ag gluaiseacht ná mar a bhíonn agus é i ngaireacht don ghrian.(Fíor 2)
An Tríú Dlí
Sular tháinig Newton ar Dhlí na hImtharraingthe, tuigeadh go raibh cearnóg pheiriad na fithise i gcóimhréir dhíreach le ciúb gha na fithise, maidir leis an nGealach agus na pláinéid. An Tríú Dlí Kepler a tugadh air sin.
Go siombalach:
nuair is P peiriad fithiseach an phláinéid agus a ais leathmhór na fithise.
Dearbhú Schuman
thumb|Robert Schuman Is éard é Dearbhú Schuman ná moladh a rinne Aire Gnóthaí Eachtracha na Fraince, de thuras na huaire, Robert Schuman, go dtabharfaí tionscail guail agus cruach na Fraince agus na Gearmáine le chéile faoin aon Ard-Údarás comhpháirteach amháin.
Dlíthe Kepler
Tionchar
Bhí Newton in ann a léiriú gur lean An Tríú Dlí go matamaiticiúil óna Dhlí Imtharraingthe féin – rud a thaispeáin go raibh gach seans ann go raibh a Dhlí féin ceart.
Dearbhú Schuman
Ar ndóigh bhí láimh ag daoine eile i ndréachtú an fhorógra, go suntasach Jean Monnet, Paul Reuter agus Bernard Clappier. Ag teacht as an moladh seo, cruthaíodh an CEGC, atá anois mar an tAontas Eorpach (AE).
Ba ar an 9ú lá de Bhealtaine 1950 a rinneadh an forógra. Déantar cothrom an lae sin a cheiliúradh inniu mar Lá na hEorpa. Meastar Schuman, a bhuíochas don dhearbhú, a bheith ar dhuine de Bhunaitheoirí na hEorpa. == Leagan Gaeilge den Dhearbhú == Gan iarrachtaí ar chomhmhéid leis na contúirtí atá ag bagairt uirthi, ní féidir an tsíocháin dhomhanda a choimeád slán.
Níl aon dul thar an méid atá ar chumas na hEorpa, ach í a bheith eagraithe agus beo, a thabhairt do chaomhnú an chaidrimh shíochánta. Seirbhís na síochana mar aidhm bhunúsach a spreag an Fhrainc i gcónaí chun a bheith ar thús cadhnaíochta sna hiarrachtaí le 20 bliain anuas chun an Eoraip a aontú. Níor baineadh Eoraip aontaithe amach agus bhí cogadh againn. '''Ní láithreach bonn, nó de réir phlean aonair, a dhéanfar an Eoraip. Trí éachtaí nithiúla, a chruthaíonn dlúthpháirtíocht de facto ar dtús, a thógfar í.'''
Chun náisiúin na hEorpa a thabhairt le chéile, ní mór ar dtús an seanfhreasúra idir an Fhrainc is an Ghearmáin a dhíothú. Ag baint leis an dá thír seo i dtús báire a chaithfidh aon ghníomhú a bheith. Ar son an chuspóra seo, molann Rialtas na Fraince go ngníomhófaí láithreach ar phointe amháin, atá teoranta ach cinntitheach.mion|Comóradh 50 bliain
Molann sé go gcuirfí táirgeadh Franc-Ghearmánach an ghuail is na cruach ar fad faoi chomh-Ard-Údarás, laistigh de chreat eagraíochta a bheidh ar oscailt do rannpháirtiú na dtíortha Eorpacha eile. Ba chóir go dtabharfadh comhthiomsú seo na táirgeachta guail agus cruach deis láithreach chun comhfhothaí don fhorbairt gheilleagrach a bhunú, mar chéad chéim i dtreo na cónaidhme Eorpaí. Athróidh sé cinniúintí na réigiún sin ar phríomhchúram dóibh le fada lón cogaidh a dhéanamh, agus iad féin mar na híospartaigh is buaine aige.
Soiléireoidh an dlúthpháirtíocht a bunaíodh mar seo nach amháin go mbeidh aon chogadh idir an Fhrainc is an Ghearmáin doshamhlaithe, ach dodhéanta ó thaobh ábhair. Leagfaidh bunú an aonaid tháirgeachta chumhachtaigh seo fíor-bhunsraith don aontú geilleagrach. Beidh sé oscailte do thíortha ar mian leo páirt a ghlacadh ann, agus beidh ceangal air ar deireadh buneilimintí na táirgeachta tionsclaíochta a chur ar fáil do na balltíortha uile ar na téarmaí céanna.
Tairgfear an táirgeadh seo don domhan ina iomláine gan idirdhealú ná eisceacht, d'fhonn cur le hardú an chaighdeáin mhaireachtála agus éachtaí síochána a chur chun cinn. Féadfaidh an Eoraip, le hacmhainní méadaithe, díriú ar cheann dá príomhchúraimí: forbairt mhór-roinn na hAfraice.
Sa tslí seo, réadófar go simplí agus go gasta an comhleá leasanna is gá chun comhchóras geilleagrach a bhunú; b'fhéidir gurb é an laibhín óna bhfásfadh comhphobal níos leithne agus níos doimhne idir thíortha a bhí le fada in adharca a chéile go fuilteach.
Tríd an mbuntáirgeadh a chomhthiomsú agus trí Ard-Údarás nua a bhunú, a gceanglóidh a chinntí an Fhrainc, an Ghearmáin agus na balltíortha eile, is é an toradh a bheidh ar an togra seo céad réadú nithiúil na cónaidhme Eorpaí is gá chun an tsíocháin a chaomhnú.
Chun baint amach na gcuspóirí a sainíodh a chur chun cinn, tá Rialtas na Fraince ullamh chun caibidlíocht a oscailt ar na boinn seo:
Beidh sé de chúram ar an gcomh-Ard-Údarás nuachóiriú na táirgeachta agus feabhsú a cháilíochta a bhaint amach chomh luath agus is féidir; gual agus cruach a sholáthar ar théarmaí comhionanna do mhargaí na Fraince is na Gearmáine, agus do mhargaí na mballtíortha eile; comhfhorbairt na n-onnmhairithe do thíortha eile; cothromú agus feabhsú choinníollacha maireachtála na n-oibrithe sna tionscail seo.mion|áit a rinneadh an dearbhú, Salon de l'Horloge,Quai d’Orsay, [[Páras]]
Chun na cuspóirí seo a bhaint amach, ag tosú ó na coinníollacha an-éagsúla ina bhfuil táirgeadh na mballtíortha faoi láthair, moltar roinnt beart idirthréimhseach, mar phlean táirgeachta is infheistíochta a chur i bhfeidhm, sásra cúitimh a bhunú d'fhonn praghsanna a ionannú, agus ciste um athstruchtúrú a chruthú chun cuíchóiriú na táirgeachta a éascú. Saorfar láithreach ó gach dleacht custaim gluaiseacht an ghuail is na cruach idir bhalltíortha, is ní bheidh rátaí éagsúla iompair i bhfeidhm uirthi. De réir a chéile cruthófar coinníollacha a fhoráilfidh astu féin do dháileadh níos réasúnta táirgeachta ag an leibhéal táirgiúlachta is airde.
Mar chodarsnacht le cairtéil idirnáisiúnta, a mbíonn claonadh iontu cleachtaí sriantacha a fhorchur ar dháileadh is ar shaothrú na margaí náisiúnta, agus ardbhrabús a choimeád, cinnteoidh an eagraíocht comhleá na margaí agus méadú na táirgeachta.
Beidh na bunphrionsabail agus gealltanais a sainíodh thuas mar ábhar ag conradh a shíneoidh na Stáit agus a chuirfear faoi bhráid a bparlaimintí lena dhaingniú.
Le cabhair eadránaí, a cheapfar de thoil a chéile, a thabharfar faoin gcaibidlíocht is gá chun sonraí na bhfeidhmeanna a shocrú. Beidh de chúram air a chinntiú gur de réir na bprionsabal a leagadh síos a bheidh na comhaontuithe a shroichfear, agus, i gcás leamhsháinne, cinnfidh sé cén réiteach a nglacfar leis.
Daoine neamhspleácha, a ainmneoidh na rialtais, le hionadaíocht chothrom, a bheidh mar bhaill den Chomh-Ard-Údarás ar a mbeidh cúram bainistíochta na scéime.
Roghnófar cathaoirleach de thoil a chéile idir na rialtais. Beidh cinntí an Údaráis inchurcha i bhfeidhm sa Fhrainc, sa Ghearmáin agus sna balltíortha eile. Beidh bearta cuí ann chun achomharc i gcoinne chinntí an Údaráis.