cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mongfind
Pictish princess
''Mongfind also occurs as the name of the Pictish princess wedded to Conall Corc, ancestress of the Eóganacht Locha Léin of Iarmuman and of a line of powerful Pictish kings, e.g. Óengus I of the Picts, but it appears this can be dismissed as a case of coincidental influences on the story associating Crimthann mac Fidaig with the Pictish king and father, called Feredach. From the perspective of the early Eóganachta, Crimthann mac Fidaig, named in various sources as "King of Ireland and Alba", was hostile to his supposed cousin or nephew Conall Corc, who went on a journey to Pictland and there was married to the daughter of the Pictish king. The descendants of this marriage were the Eóganacht Locha Léin and were hostile to the Inner Circle ruling at Cashel. It appears to have been in this political climate that the "original" Irish queen/goddess Mongfind became associated with the Picts.
''Notably, the other wife of Conall Corc was Aimend of the Corcu Loígde, who may also have been a goddess in origin. Unlike Mongfind, Aimend is directly stated to have been his wife in all sources.-->
An Chéad Dáil
right|thumb|340px|An Chéad Dáil ag bailiú le chéile i d[[Teach an Ardmhéara, Baile Átha Cliath ar 21 Eanáir, 1919.]] mion|[[Forógra Neamhspleáchais na hÉireann]] Ar an 21 Eanáir 1919, tháinig ionadaithe tofa Shinn Féin le chéile leis an gCéad Dáil a chur ar siúl. D'fhógair siad “Poblacht na hÉireann” i dTeach an Ard-Mhéara i mBaile Átha Cliath.
Cruinniú i dTeach an Ardmhéara
Ag an chéad chruinniú ar an 21 Eanáir, eisíodh Faisnéis Neamhspleádhchuis, nó Forógra Neamhspleáchais na hÉirean n, mar a ghlaoitear air anois, ag rá go raibh Poblacht na hÉireann i bhfeidhm.
Bhí a lán de na hionaid Éireannacha fós i bpríosún, agus dá bharr ní raibh ach 26 díobh i láthair.
Bhí an chéad chruinniú i dTeach an Ardmhéara, agus rinneadh an chuid is mó den ghnó i nGaeilge. Toghadh Cathal Brugha ina Cheann Comhairle (nó cathaoirleach) agus cuireadh cúpla cáipéis i láthair:
Dhearbhaigh an Forógra Neamhspleáchais gurb rialtas ar stát ardcheannasach í an Dáil leis an ainm Dáil Éireann, agus ansin bhunaigh an Dáil comhaireacht faoin ainm "An Aireacht". Chomh maith le sin, roghnaíodh duine amháin a bheith ina "Phríomh-Aire" agus leis an teideal "Uachtarán ar Dháil Éireann" freisin. Ba é Brugha an príomh-aire sealadach a toghadh, agus tháinig de Valera isteach ina áit i mí Aibreáin.
Imeachtaí eile
Briseadh amach Cogadh Angla-Éireannach ar an lá céanna, 21 Eanáir 1919. Rinne cathlán de chuid an IRA (baill de Thríú Briogáid Thiobráid Árann) luíochán ar bheirt chonstábla RIC ag Sulchóid Bheag i dTiobráid Árann. Breathnaítear ar an ionsaí mar thús oifigiúil le Cogadh Saoirse na hÉireann nó an Cogadh Angla-Éireannach
I mí na Samhna 1919, dhearbhaigh Rialtas na Breataine go raibh an Dáil mí-dhleathach agus ó shin ar aghaidh bhí orthu teacht le chéile faoi rún.
Aireacht a haon (sealadach)
Bhí an chéad aireacht i bhfeidhm ó 21 Eanáir 1919 go dtí 1 Aibreán 1919.
Aireacht a dó (sealadach)
Bhí an dara haireacht i bhfeidhm ó 1 Aibreán 1919 go dtí 26 Lúnasa 1921.
Fortaleza
thumb|250px|Fortaleza Cathair sa Bhrasaíl is í Fortaleza. Tá sí suite in oirthuaisceart na tíre agus is í príomhchathair an Stát Ceará. Tá 2,551,806 duine ina gcónaí i bhFortaleza agus 3,602,319 ina gcónaí sa cheantar cathrach. (daonáireamh 2010).
Gort an Mhaí
Is baile fearainn suite i gContae an Chabháin é Gort an Mhaí.
Sráid Oxford
Beagnach leath slí ar an Sráid Oxford atá Oxford Circus, gnóthach crosbhealach le Sráid Regent. D'oscail crosaire trasnán ar an Oxford Circus i 2009, agus níl a dhath cosúil leis i lárnach Londain faoi láthair.
Rogha (airgeadas)
mion|[[Bord Trádála Chicago sa bhliain 1993]] Tugann rogha an ceart (nach oibleagáid é) ar shócmhainní airgeadais a cheannach nó a dhíol ar phraghas seasta taobh istigh de thréimhse shonraithe ama.
Téarmaí
Ceart ar mhéid sonraithe de shócmhainn shonraithe a cheannach nó a dhíol ar phraghas seasta ar nó roimh dháta áirithe.
Geallaí rogha
An duine a dhíolann nó a thugann rogha mar mhalairt ar phréimh agus a bhfuil oibleagáid air gníomhú má fheidhmíonn sealbhóir na rogha a cheart faoin gconradh rogha.
Rogha as an airgead
Rogha nach bhfuil maith ar bith ann as féin.
Rogha ag an airgead
Rogha le praghas ceangail atá cothrom le margadhphraghas reatha na bunsócmhainne. mion|Srathairː gnóthachain agus caillteanais Srathair (straddle)
Rogha comhcheangail de dhíol agus ceannach leis an bpraghas feidhme agus an dáta éaga céanna. mion|Sciúchaílː gnóthachain agus caillteanais Rogha Mheiriceánach
Rogha is féidir a fheidhmiú am ar bith roimh éag an chonartha.
Rogha Áiseach
Rogha ar phraghsanna airgeadra nó tráchtearraí a chúitíonn an difríocht idir praghas ceangail na rogha agus meánphraghas na bunrogha.
Rogha Eorpach
Rogha nach féidir a fheidhmiú ach ar a dháta éaga amháin.
Rogha intrádála
Conradh is féidir a dhíol ar aghaidh le daoine lasmuigh trí dhéantóirí margaidh ar phraghas a athraíonn de réir an choibhneasa atá idir bunphraghas an chonartha agus an ghluaiseacht i mbunphraghas na scaire thar an tréimhse.
Roghán
Saghsanna
mion|Rogha ar cheannachː gnóthachain agus caillteanais Rogha ar cheannach
An ceart ar líon scaireanna sócmhainní a cheannach, ar phraghas luaite, taobh istigh d'am sonraithe. mion|Rogha ar dhíolː gnóthachain agus caillteanais Rogha ar dhíol
Ceart ar líon sonraithe sócmhainní a dhíol ar phraghas luaite ag nó roimh am sonraithe.
Réamhrogha
Réamhchonradh malairte le dáta inathraithe in ionad dáta seasta aibíochta.
Rogha ar thodhchaíochtaí
Tugann rogha ar thodhchaíochtaí nó conradh rogha ar thodhchaíochtaí an ceart don cheannaitheoir conradh todhchaíochtaí sonraithe a dhíol nó a cheannach ar phraghas feidhmithe ar leith trí éag chonartha (ar phraghas sonraithe roimh dháta éaga sonraithe). mion|Cothromóid phraghsála rogha ar cheannach Black & Scholesː Foirmle do phraghas rogha ar cheannach Caidhp-rogha
Rogha caidhp rátá úis (de ghnáth) a cheannach nó a dhíol agus é de cheart ag (ach gan oibleagáid a bheith ar) an sealbhóir caidhp a cheannach nó a dhíol le ráta ceangail aontaithe ar (más den stíl Eorpach é) nó roimh (stíl Mheiriceánach) dáta tugtha i gcoinne préimh shonraithe.
Rogha mheánráta
Rogha ar phraghsanna airgeadra nó tráchtearraí a chúitíonn an difríocht idir praghas ceangail na rogha agus meánphraghas na bunrogha.
Rogha ar cheannach sladmhargaidh
Bíonn céadrogha ag an léasaí an tsócmhainn a cheannach ar phraghas níos ísle ná a luach margaidh cóir nuair a éagann an léas.
Rogha ar airgeadra a dhíol
An ceart chun airgeadra áirithe a dhíol ar phraghas sonraithe laistigh de thréimhse ama sonraithe.
Nóta rogha ar airgead innéacsaithe
Eisiúint ag ráta seasta a iompraíonn cúpón atá cuid mhaith níos airde ná mar is gnáth.
Cúige Arkhangelsk
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Arkhangelsk. Is é Arkhangelsk an phríomhchathair.
Crios Ama
left|75px Tá Cúige Arkhangelsk suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Na hAonaid Riaracháin
Tá Cúige Arkhangelsk roinnte ina 20 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin Chúige Arkhangelsk.
Cumann Lúthchleas Gael-Mheiriceánach
Eagras lúthchleasaíochta amaitéarach ab ea an Cumann Lúthchleas Gael-Mheiriceánach (Béarla: Irish American Athletic Club) a bhí suite i gQueens Nua-Eabhrac. Bunaíodh an é faoin ainm “Greater New York Irish Athlethic Association” ar an 30 Eanáir, 1898, athraíodh an t-ainm go “The Irish American Athletic Club” tar éis tamaill. Cheannaigh an Cumann ceapach thalún in Laurel Hill, Inis Fada, i ngar do Reilig Chalvaire. Sa bhliain 1898, thóg siad saoráid úrscothach ar talamh feirme. I ndiaidh athchóirithe, athosclaíodh an staidiam, Celtic Park, go foirmeálta ar an 9ú Bealtaine, 1901. Thraenáil agus chuaigh roinnt na lúthchleasaithe Meiriceánacha is fearr san iomaíocht ar raonta agus faichí an Pháirc Ceiltigh, iad ag tarraingt sluaite d’os cionn 20,000. Díoladh Celtic Park le haghaigh tithíochta i 1930.
Le cois buachana in iomaíochtaí áitiúla agus réigiúnacha leis an Amateur Athletic Union, ghlac baill an Chumainn páirt leis an bhfoireann S.A.M. sna Chluichí Oilimpeacha 1904 i St. Louis, sna chluichí Idirsháite 1906 in an Aithin na Gréige, sna Chluichí Oilimpeacha 1908 i Londain agus sna Chluichí Oilimpeacha 1912 i Stócólm.
Cé go raibh Éireannaigh agus Gael-Mheiriceánaigh na chéad ghlúine ar mórchuid an Chumainn, bhí mórán neamh-Ghael páirteach sa Dorn Sciathánach chomh maith. Ina measc a bhí Alvin Kraenzlein, Myer Prinstein, Abel Kiviat, Alvah Meyer, Robert Lawson, Harold Wilson agus Emilio Lunghi. Ag iomaíocht mar bhall den Chumann i St. Louis 1904, bhuaigh Myer Prinstein an léim fhada agus an léim thriarach ar an lá féin, é an t-aon lúthchleasaí amháin a bhuaigh an dá choimhlint sna chluichí féin. Tháinig sé sa chúigiú áit sna daiseanna 60-médar agus 400-méadar. San Aithin 1906, bhuaigh sé an léim fhada aríst, é ag sárú na curiarrachta Peter O’Conner.
Sna Chluichí Oilimpeacha 1908, i Londain Shasana, bhuaigh baill den Chumainn naoi as 23 Bhonn Óir a bhí tógtha ag an bhfoireann S.A.M. I measc na mbuaiteoirí bonn a bhí baill an Chumainn: Charles Bacon, cliath 400-méadar, Ór; George Bonhag, rás foirne 3-mhíle, Airgead; Robert Cloughen, rás 200-méadar, Airgead; John Jesus Flanagan, Caitheamh an Oird, Ór; Johnny Hayes, Maratón, Ór; Harry Porter, Léim Ard, Ór; Mel Sheppard, rás 800-méadar, Ór, rás 1,500-méadar, Ór, rás sealaíochta meascra 1,600-méadar, Ór; agus Martin Sheridan, Teasc-Saorstíle, Ór, Teasc-Stíle Ghréagach, Ór, agus Léim Fhada as Seasamh, Ór. B’iad baill eile Joseph Bromilow, Robert Lawson, Frank Riley, William Robbins agus James P. Sullivan a bhí páirteach san fhoireann Oilimpeach 1908.
An tSoirbis
Is iad an dá chineál Soirbise (nó Sorbaise, as Soirbis Serbšćina, as Gearmáinis Sorbisch, Wendisch, as Béarla Sorbian) na teangacha bundúchasacha Slavacha a labhraítear in oirthear na Gearmáine. Tá bólaí dúchais na Sorbach suite i Lausitz (Soirbis Uachtarach: Łužica. Soirbis Íochtarach: Łužyca) timpeall an dá chathair úd Cottbus (Chośebuz) agus Bautzen (Budyšin). Tá thart ar 60,000 Sorbach ina gcónaí sa Ghearmáin, ach níl an teanga ó dhúchas ag gach duine acu. Is iomaí Sorbach a d'fhoghlaim an teanga ar scoil, cosúil leis an dóigh a mbíonn na hÉireannaigh ag foghlaim na Gaeilge.
Maidir leis an ainm Wenden, Wendisch, ba nós le lucht labhartha na Gearmáinise Wenden a thabhairt ar a gcuid comharsan a raibh teanga Shlavach á labhairt acu - mar shampla, tugann muintir na hOstaire Windisch i gcónaí ar an mionlach Slóivéanach ina dtír féin. Inniu, is fearr leis na Sorbaigh Uachtaracha an t-ainm Sorben, ach glacann na Sorbaigh Íochtaracha go réidh leis an ainm Wenden. Cuid mhór de na Sorbaigh Íochtaracha lenár linn féin, bíonn siad cineál drochamhrasach i leith an tSorbachais agus an náisiúnachais Shorbaigh, agus iad breá sásta a gcomhshamhlú a dhéanamh le príomhshruth Gearmánach na sochaí.
Áirítear an dá chineál Soirbise ar na teangacha Slavacha Iartharacha, agus mar sin, is iad an Pholainnis, an tSeicis agus an tSlóvaicis na trí theanga is gaolmhaire léi. Mar sin féin, tá a lán saintréithe ag an tSoirbis nach bhfuil le fáil sna teangacha seo, go háirithe an uimhir dhéach, sa bhreis ar an uimhir uatha agus an uimhir iolra. Ar ndóigh, d'imir an Ghearmáinis an-tionchar ar an tSoirbis idir stór focal, fhuaimniú, agus ghramadach. Is féidir lorg na Gearmáinise a aithint ar úsáid na réamhfhocail ach go háirithe. Ón taobh eile de, tá córas aimsirí na mbriathar i bhfad níos saibhre sa tSoirbis ná sna teangacha Slavacha Iartharacha eile, nár choinnigh ach aon aimsir chaite amháin. Níl an córas sin leath chomh láidir sa tSoirbis Íochtarach agus atá sé sa tSoirbis Uachtarach, áfach.
Tá dhá theanga ann, agus iad sách difriúil le chéile. Baintear úsáid as dhá leagan caighdeánacha den teanga: an tSoirbis Uachtarach nó Hornjoserbšćina, timpeall Bautzen in Oberlausitz ("Łužica Uachtarach") i stát na Sacsaine, agus an tSoirbis Íochtarach nó Dolnoserbšćina i Niederlausitz ("Łužica Íochtarach") thart ar Cottbus i stát Brandenburg. Labhraíonn formhór mór na Sorbach Soirbis Uachtarach, agus í ó dhúchas ag na páistí féin i gcónaí, ach tá an tSoirbis Íochtarach ag saothrú an bháis cheana féin, nó is fánach páiste a mbeadh sí ó dhúchas aige inniu.
Ahmed Zewail
Ceimicí is fisicí a rugadh san Éigipt ar an 26 Feabhra 1946 agus a d'oibrigh sna Stáit Aontaithe ab ea Ahmed Hassan Zewail. Bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice i 1999 as a thaighde ar staideanna idirmheánacha le linn imoibrithe ceimiceacha le speictreascópacht feimteasoicind. Bhain sé saoránacht SAM amach sa bhliain 1982 agus bhí sé ina ollamh anois ag California Intsitute of Technology (Caltech). Fuair sé bás ar an 2 Lúnasa 2016.
An tSoirbis
Is ar an litir G is fusa a aithnítear an tSoirbis Íochtarach, nó cosúil leis an bPolainnis, choimeád sí an tseanfhuaim seo. Sa tSoirbis Uachtarach, cosúil leis an tSeicis, rinneadh H den G. Thairis sin, tá foirm speisialta ag infinideach na mbriathar sa tSoirbis Íochtarach nach n-úsáidtear ach ar lorg an bhriathair hyś ("dul"): źom cytat kniglicky ("téim ag léamh leabhair"), ach com cytaś kniglicky ("teastaíonn uaim, ba mhaith liom, leabhar a léamh").
Is é an Bürger Eydt Wendisch ("Móid an Chathróra as Soirbis") ón mbliain 1537 an scríbhinn is sine as Soirbis. Móid atá ann a thabharfadh cathróirí nua Bautzen, go bunúsach. Go ginearálta, áfach, is fuar an fháilte a bhí roimh an tSoirbis sna cathracha. I mBrandenburg, a bhí ina chúige Prúiseach, cuireadh polasaithe i bhfeidhm d'aon ogham leis an teanga a bhaint de bhéal na ndaoine. Mar sin, níor fágadh ach ag muintir na tuaithe í.
Ar an 13ú lá de Mhí Dheireadh Fómhair, 1912, bunaíodh Domowina, nó Cumann Cultúrtha na Sorbach, i Hoyerswerda. Ní raibh lucht rialtais na Gearmáine sásta, áfach, mórán ruspa a ligean leis na Sorbaigh, agus fiú i mblianta Phoblacht Weimar, bhíothas ag iarraidh a dteanga a chur faoi chois. Chuaigh na cúrsaí an dá oiread chun donais, áfach, nuair a tháinig Hitler. Sa bhliain 1937, chuir na Naitsithe cosc ar Domowina, agus d'fhéach siad leis na Sorbaigh a scaipeadh agus a ruaigeadh as a mbólaí dúchais, iad siúd go háirithe a bhí gníomhach i saol cultúrtha na Sorbach. thumb|left|Fógra sa [[An tSacsóin|tSacsóin as Gearmáinis agus Soirbis.]]
Nuair a fuair na Cumannaigh seilbh ar oirthear na Gearmáine, d'athraigh na cúrsaí. Cuireadh Domowina ar bun arís, agus fuair an teanga stádas áirithe oifigiúil ina réigiún dúchais. Mar sin féin, ní raibh ag éirí leis na Sorbaigh chomh maith agus a shílfeá. Bhí gluaiseacht náisiúnta na Sorbach faoi stiúir na gCumannach, agus nuair a bhí sainleas na Sorbach agus sainleas an stáit Chumannaigh ag teacht salach ar a chéile, is léir gurbh iad na Sorbaigh a chaithfeadh tabhairt isteach. Bhí an tionsclaíocht agus an mhianadóireacht - go háirithe mianadóireacht an ghuail dhoinn - ina gceisteanna deacra i mblianta an Chumannachais, nó cé go raibh an stát ag fabhrú don tSoirbis go hoifigiúil, is minic a rinne scéimeanna forbartha na tionsclaíochta agus an mhianadóireacht dochar mór do thimpeallacht agus do chomhshaol na sráidbhailte Sorbacha, ionas gur tháinig scaipeadh ar an bpobal áitiúil.
Inniu, tá an tSoirbis á teagasc i gcúig bhunscoil fichead agus i dtrí mheánscoil. Sa mheánscoil Shorbach Íochtarach i gCottbus, tá an tSoirbis Íochtarach ina hábhar éigeantach, ach is trí mheán na Gearmáinise a fhaigheann na daltaí an chuid is mó den teagasc.
Tá aon nuachtán laethúil amháin ann, Serbske Nowiny ("Nuacht Sorbach"), agus é á fhoilsiú as Soirbis Uachtarach. Thairis sin, tá seachtanán amháin ann i Soirbis Íochtarach, Nowy Casnik ("An Nuachtán Nua"). Foilsíonn an Eaglais Chaitliceach a seachtanán féin as Soirbis Uachtarach, mar atá, Katolski Posoł ("An Teachtaire Caitliceach"), agus tá seachtanán eile ann do na Sorbaigh Phrotastúnacha, Pomhaj bóh ("Cuidigh linn, a Dhia"). Tá míosachán cultúrtha ann fós, Rozhlad ("An tSúil Timpeall"), agus is í an tSoirbis Uachtarach a theanga. Foilsítear iris do na páistí féin sa dá chanúint, Płomjo nó Płomje ("An Lasair") agus iris oideachais Serbska šula ("An Scoil Shorbach").
B'é Jakub Bart-Ćišinski (1856-1909) file náisiúnta na Sorbach. Scríobh sé a chuid dánta i Soirbis Uachtarach. B'é Mato Kosyk (1853-1940) an file ba thábhachtaí i Soirbis Íochtarach. Chaith sé leath a shaoil sna Stáit Aontaithe, nó chuaigh sé ar imirce ansin i ndeireadh na naoú haoise déag.
Sliocht i Soirbis Uachtarach
"Teanga Shlavach Iartharach í an tSoirbis Uachtarach, agus í á labhairt in Oirthear na Gearmáine, timpeall na gcathrach úd Bautzen, Kamenz agus Hoyerswerda. Tá an teanga seo cosúil leis an tSoirbis Íochtarach, leis an tSeicis, leis an bPolainnis agus leis an gCaisiúibis. Mar theanga Shlavach, is ceann de na teangacha Ind-Eorpacha í an tSoirbis Uachtarach." (as alt na Vicipéide i Soirbis Uachtarach faoin teanga féin)
Sliocht i Soirbis Íochtarach
''Dolnoserbska rěc, dolnoserbšćina (nim. Niedersorbisch, pól. dolnołużycki, čes. dolní lužická srbština) jo rěc Serbow w Dolnej Łužycy. Dolnoserbšćina jo pódwjacornosłowjańska rěc. Wobyma serbšćinoma jo pó rozměśu nejbliša słowakšćina. Nimce pomjenjuju rěc Serbow (w Dolnej a Górnej Łužycy): "Sorbisch" a "Wendisch".''
"Is í an tSoirbis Íochtarach (Gearmáinis: Niedersorbisch, Polainnis: dolnołużycki, Seicis: dolní lužická srbština) teanga na Sorbach i Łužyca Íochtarach. Teanga Shlavach Iartharach í an tSoirbis Íochtarach. Is í an tSlovaicis an teanga is dlúithe gaoil leis an dá chineál Soirbise. Tugann na Gearmánaigh "Sorbisch" nó "Wendisch" ar theanga na Sorbach in Íochtar agus in Uachtar Łužyca."
Sampla
Dearbhú Uile-Choiteann Cearta an Duine, Airteagal a hAon as Soirbis Uachtarach:
Nigel Benn
Dornálaí Briotanach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Nigel Gregory Benn a rugadh ar an 22 Eanáir 1964 in Ilford, London Borough of Redbridge. Bhí sé gníomhach san fháinne ó 1987 go 1996.
Cultúrlann McAdam Ó Fiaich
Is lárionad don saol Gaelach i mBéal Feirste Thuaisceart Éireann é Cultúrlann McAdam Ó Fiaich. Bunaíodh an Chultúrlann sa bhliain 1991 i seanteampall Phreispitéireach an Phríomh-Bhealaigh. Fuair sí a hainm ó Robert Shipboy McAdam agus ó Thomás Ó Fiaich.
Protastúnach a bhí i Robert Shipboy McAdam, a mhair sna blianta 1808-1895, agus é ar dhuine de na Preispitéirigh a chuir suim sa Ghaeilge i gCúige Uladh san ochtú agus sa naoú haois déag. Maidir leis an Chairdinéal Tomás Ó Fiaich (1923-1990), bhí sé ina Ard-Easpag ar Dheoise Ard Mhacha agus ina Phríomháidh ar an Eaglais Chaitliceach in Éirinn go léir ón bhliain 1978 go lá a bháis. Bhí Tomás Ó Fiaich ina scoláire Gaeilge chomh maith, agus chuir sé dánta Airt Mhic Chumhaigh in eagar.
Suíomh
Tá an Chultúrlann le fáil ag 216 Bóthar na bhFál. Tá sí suite idir Sráid Fallswater agus Sráid Nansen, agus is féidir bus a fháil ón Ascaill Ríoga i lár na cathrach go dtí an Chultúrlann, nó stopann na busanna uilig ag an áit sin. Is féidir tacsaí dubh a thógáil ón ionad paisinéirí i nGabhal an Chaisleáin go dtí an Chultúrlann fosta, agus bíonn na seirbhísí príobháideacha tacsaí ar fáil go fairsing don té a mbeadh marcaíocht shábháilte abhaile de dhíth air i ndiaidh theacht an dorchadais.
Maoiniú na Cultúrlainne
Gheibh an Chultúrlann maoiniú ó Chomhairle Ealaíon Thuaisceart Éireann, ó Chomhairle Cathrach Bhéal Feirste, ó Fhoras na Gaeilge, agus ó dhá roinn de chuid Rialtas na Breataine Móire, mar atá, an Roinn Chultúir, Ealaíon agus Fóillíochta agus an Roinn Forbartha Sóisialta.
Friedrich II na Prúise
Bhí Feardorcha II nó Friedrich II, (24 Eanáir, 1712 – 17 Lúnasa, 1786) ina rí ar an bPrúis ón mbliain 1740 go 1786.
Cultúrlann McAdam Ó Fiaich
Áiseanna
Tá trí urlár i bhfoirgneamh na Cultúrlainne. Ar an chéad urlár atá oifig na bhfáilteoirí chomh maith leis an siopa leabhar (An Ceathrú Póilí) agus an bhialann. Ar an dara hurlár atá na seomraí ceardlainne, an amharclann agus an dánlann. Ar an tríú hurlár, arís, atá oifigí na gcomhlachtaí agus na n-eagraíochtaí atá lonnaithe sa Chultúrlann.
Friedrich II na Prúise
I dtús báire ní raibh suim aige ach sna healaíona, agus uair amháin rinne sé iarracht éalú óna hathair tiarnasach, an "Rí-Shaighdiúireach" Feardorcha Liam I. Nuair a tháinig sé i gcoróin, d'ionsaigh sé an Ostair agus an tSiléis agus bhí buanna míleata aige. Níos déanaí d'aontaigh sé cuid mhaith dá ríocht de bharr scoilte na Polainne.
Cultúrlann McAdam Ó Fiaich
Áiseanna
Sna seomraí ceardlainne a eagraítear na ranganna Gaeilge, agus úsáid á baint astu chomh maith le haghaidh gníomhaíochtaí ceoil agus ealaíne do pháistí agus do dhaoine fásta araon. Tagann Comhluadar, grúpa tacaíochta na dteaghlach Gaelach, le chéile sna seomraí ceardlainne uair in aghaidh na míosa, le go mbeadh spraoi ag na páistí agus cuideachta ag na tuismitheoirí trí mheán na Gaeilge. Thairis sin, tagann Cór Loch Lao agus an Ciorcal Amhránaíochta ansin lena gcuid ceolta a chleachtadh. Bunaíodh Cór Loch Lao sa Chultúrlann sa bhliain 2001, agus is é an Dochtúir Mánas Ó Baoill, a d'fhoilsigh an dá bhailiúchán de Cheolta Gael, atá ina stiúrthóir ar an chór. Maidir leis an Chiorcal Amhránaíochta, is ciorcal neamhfhoirmiúil amhránaíochta é agus é ag déanamh speisialtóireachta ar na hamhráin dhúchasacha Gaeilge.
Friedrich II na Prúise
Thug sé tacaíocht do na healaíona agus fealsúna. Cara leis ab ea Voltaire. Rinne sé leasú iontach don tír ó thaobh na seirbhíse stáit de agus caoinfhulaingt reiligiúnda ar fud a ríochta. Cuireadh é i Sanssouci, Potsdam. Bhí a nia, Feardorcha Liam II na Prúise mar rí ina dhiaidh.
Cultúrlann McAdam Ó Fiaich
Áiseanna
Tá an dánlann ainmnithe as Gerard Dillon (nó Gearóid Diolún, cé gurb é an leagan Béarla dá ainm a úsáidtear). Ealaíontóir féin-teagasctha de thógáil Bhéal Feirste a bhí ann, a mhair sna blianta 1916-1971. D'fhoghlaim sé tús a cheirde nuair a bhí sé ag obair ina mhaisitheoir i Londain, ach chaith sé blianta an chogaidh i mBéal Feirste, agus b'ansin a chuaigh sé le péintéireacht i ndáiríre. Taispeántar idir shaothar áitiúil agus saothar le healaíontóirí coimhthíocha sa dánlann.
Maidir leis an amharclann, is é an compántas úd Aisling Ghéar an compántas aisteoireachta atá bunaithe ansin, agus iad ag léiriú drámaí le húdair choimhthíocha agus le húdair Angla-Éireannacha chomh maith le scríbhneoirí Gaeilge. Is iad an t-aon chompántas proifisiúnta aisteoireachta in Éirinn a léiríonn drámaí trí mheán na Gaeilge.
Tá an stáisiún raidió áitiúil Gaeilge, Raidió Fáilte 107.1 FM, bunaithe sa Chultúrlann chomh maith.
Ríshliocht Ming
mion|clé|Ríshliocht Ming, [[léarscáil]] Ba é ríshliocht Ming a bhí ag rialú na Síne sna blianta 1368-1644 AD. Ba iad Nanjing agus Béising príomhchathracha na Ming.
Stair
Tháinig na Ming i ndiaidh na Yuan. Ríshliocht Mongólach ba ea na Yuan, a bhí ag rialú na Síne ó 1271 go 1368, rud a chur olc ar na Sínigh. Bhí géarchéim eacnamaíochta ar siúl, agus thosaigh éirí amach sa bhliain 1351.
Fuair duine de thaoisigh na Síneach, Zhu Yuanzhang, an lámh ab fhearr ar na taoisigh eile agus ar na Yuan. Ghabh sé Béising agus bhunaigh sé ríshliocht Ming. clé|mion|Impire Ming, Taizu, 1368–98, Hongwu
Bord Trádála Chicago
Lármhargadh ceantála i Chicago is ea an Bord Trádála Chicago (Chicago Board of Trade nó CBOT), áit a ndíoltar agus a gceannaítear airgeadraí agus conarthaí todhchaíochtaí airgeadais.
Eachroim, Contae an Chabháin
Is baile fearainn suite i gContae an Chabháin é Eachroim.
Liomfóma Burkitt
Galar (ailse) is ea é Liomfóma Burkitt a mháchailigh is a mharaigh an-chuid páistí sna tíortha Afracacha meánchiorclacha. Thaispeáin sé gur víreas ar leith, víreas Epstein-Barr, is cúis leis an liomfóma (ailse) seo.
i liomfóma Burkitt, aistriú próta-oncaigéin ó chrómasóm 8 go dtí ionad ar chrómasóm 14 gar don ghéin don imdhíonaghlóbailin is cúis leis an ailse. Is féidir nach mbeadh i gceist ach aistriú na géine ó chrómasóm amháin go crómasóm eile, ionas go n-éalaíonn sí ón meicníocht rialaithe a bhí á choimeád faoi smacht.
Stair
Dochtúir a saolaíodh in Inis Ceithleann ab ea Denis Burkitt (1911-1993) agus é ina mháinlia in Uganda, Rinne sé staidéar ar dháileadh na hailse áirithe a dtugtar liomfóma Burkitt anois uirthi.
The Truth Is
Is é The Truth Is an tríú halbam ó Alexandra Burke. Scaoileadh é ar an 16 Márta 2018.
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Separate Vocations
Craoladh an t-ochtú heipeasóid déag, "Separate Vocations", den tríú sraith The Simpsons ar an 27 Feabhra 1992. Scríobh George Meyer an eipeasóid seo. D'fhéach 23.7 milliún duine ar an eipeasóid.
Steve Bruce
Is iarimreoir agus traenálaí peile é Stephen Roger "Steve" Bruce. Tá sé ina thraenálaí ar an bhfoireann sacair Sunderland. Roimhe sin bhí sé ina thraenálaí ar Birmingham City (2001-2007) agus Wigan Athletic. D'imir sé le Manchester United ón bhliain 1987 go dtí 1996.
thumb|left|Steve Bruce (t.1986)
Chris Eubank
Dornálaí Briotanach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Christopher Livingstone Eubank a rugadh ar an 8 Lúnasa 1966 in Dulwich, London Borough of Lambeth.
Cluain Colbhaigh
Is baile fearainn suite i gContae an Chabháin í Cluain Colbhaigh.
Ardeaglais Albi
Ardeaglais Chaitliceach atá suite in Albi na Fraince í Ardeaglais Albi.
Benoded
Baile i bPenn-ar-Bed i mBriotáin na Fraince is ea Benoded (Briotáinis:Béal an Oded), nó Bénodet sa Fhraincis. Tá sé suite in aice le Kemper, ar an Oded. I 1999, bhí cónaí sa bhaile ar 2,750 daoine. Is é Méara an bhaile faoi láthair ná Christian Pennanech, a toghadh i 2001.
Cath Jengland
Troideadh Cath Jengland (ar a dtugtar freisin Jengland-Beslé, Beslé, nó Grand Fougeray) ar an 22 Lúnasa 851, idir arm Francach Shéarlais Mhaoil agus arm Briotánach Erispoe, Diúc na Briotáine. Bhain na Briotánaigh an bua amach, agus as sin síníodh Conradh Angers i Meán Fómhair 851, a chinntigh neamhspleáchas na Briotáine.
Iora pailme
Is ainmhí beag é an t-iora pailme. Mamach atá ann.
Zhang Heng
Eolaí Síneach a chéadcheap an seismeagraf i 132 ab ea Zhang Heng (78-139). Rinne sé luach π amach, thóg sféar neamhaí le bun spéire is fáinní fadlíneacha, agus thuig nach raibh cúiseanna osnádúrtha le feiniméin nádúrtha ach gurbh fheiniméin a bhí fós le míniú ag daoine iad. Thuig sé go raibh an Domhan sféarúil, go raibh an Ghealach soilsithe ag an nGrian, gur imrothlaigh sí timpeall na Gréine, agus gurb é scáth na Gréine a d'uraigh í. Mhínigh sé fadú is giorrú na laethanta. D'fhionn sé córas eangaí na cairtghrafaíochta.
Oileáin Cayman
Is críoch thar lear na Breataine sa Mhuir Chairib iad na hOileáin Cayman.
Antony Beevor
Staraí cogaidh agus iarshaighdiúir Sasanach é Antony James Beevor a rugadh ar an 14 Nollaig 1946. Chaith sé tamall sna saighdiúirí agus é ar fiannas i Sasana agus sa Ghearmáin. Scríobh sé leabhair staire faoin Dara Cogadh Domhanda agus faoi Chogadh Chathartha na Spáinne.
Bizerte
Is príomhchathair Ghobharnóireacht Bizerte sa Túinéis é Bizerte (Araibis:بنزرت,Benzart). Tá sé suite ar an gcósta Meánmhara ag béal do chainéal a rinne ceangal idir Loch Bizerte agus an mhuir. Is é Bizerte an chathair is faide ó thuaidh san Afraic.
Bunaidh agus luathstair
mion|Bizerte, 1961 Is é Bizerte an chathair is sine sa Túinéis. Bhunaigh na Féinícigh an chathair timpeall 1100 RCh, A'Kra a thugtar air. Úsáidtear an lonnaíocht mar chuan trádála. Timpeall 950 RCh, rinne an Chartaig ionradh ar an lonnaíocht. Bhain go leor ginearáil Cartagacha cosúil Hannibal úsáid as cuan Bizerte sna Cogaí Púnacha.
Sa bhliain 149 RCh, ghabh na Rómhánaigh seilbh ar an gcathair. Bhí smacht maith acu ar an gcathair go dtí an bhliain 439 AD nuair a tháinig na Vandalaigh. Ba thús maith é an chathair dá n-ionraidh eile.
Ón mbliain 534 AD go 642 AD, bhí Bizerte faoi smacht na hImpireachta Bhiosantach. Tar éis sin sa bhliain 647 AD, rinne na hArabaigh ionradh air.
Faoi riail na Fraince
Ag Conradh Bheirlín, 1878, tugtar údarú don bhFrainc seilbh a ghabháil ar an Túinéis. Tháinig na Fraincigh trí bliana i ndiaidh sin. Thóg siad calafort mór sa chathair.
Géarchéim Bizerte
Tar éis neamhspleáchas na Túineise ón bhFrainc sa bhliain 1956, níor fhág siad Bizerte mar ba chalafort chablaigh straitéiseach é do Chogadh na hAilgéire. Chuir sé sin fearg ar an Túinéis agus sa bhliain 1961, chuir siad imshuí i gcion ar an mbunáit chabhlaigh in Bizerte. Mar gheall ar seo, tharla cath idir fórsaí na Fraince agus fórsaí na Tuinéise. Maraíodh 630 Túinéiseach agus 24 Francach. D'fhág an Fhrainc an bunáit ar 15 Deireadh Fómhair 1963, nuair a cuirtear deireadh leis an gcogadh san Ailgéir.
Déimeagrafaic
De réir daonaireamh 2014, tá 136,917 duine ina gcónaí in Bizerte, ach má cuirtear Menzel Jemil agus Menzel Abderrahmane leis, is gaire do 180,000 ata ann. Is méadú e seo ón daonaireamh 2004 nuair a bhí 114,371 duine ina gcónaí ann.
Asya Pereltsvaig
Teangeolaí, scríbhneoir, agus oideoir is ea Asya Pereltsvaig (ru:Ася Перельцвайг). Rugadh Asya i gCathair Pheadair, an Rúis (ansin: Leningrad, An tAontas Sóivéadach).
Saol
Is iad a cuid spéiseanna taighde ná comhréir theoiriciúil, tíopeolaíocht thras-theangeolaíoch, teangeolaíocht Shlavach, agus teangeolaíocht stairiúil. I measc na leabhar a scríobh sí le déanaí tá: The Indo-European Controversy: Facts and Fallacies in Historical Linguistics (2015, le Martin Lewis) agus Languages ​​of the World: An Introduction (Dara Eagrán, 2017). Tá a cuid oibre le feiceáil freisin in Science, Natural Language and Linguistic Theory, Language and Linguistics Compass, agus in áiteanna eile. Mhúin sí ag Yale, Cornell, agus Stanford. Tá PhD sa Teangeolaíocht aige ó Ollscoil McGill.
I 1990, chuaigh sí ar imirce go hIosrael, agus ina dhiaidh sin rinne sí a bealach go Ceantar Bhá, i San Francisco.
Karl Ziegler
Ceimicí orgánach a saolaíodh i Helsa na Gearmáine ab ea Karl Ziegler (26 Samhain 1898 – 12 Lúnasa 1973). Páirteach le Natta i nDuais Nobel sa cheimic i 1963 as a shaothar ar imoibrithe polaiméiriúcháin a rialú chun plaistigh cosúil le polaprópailéin, teicstílí is rubair níos fearr a tháirgeadh.
Arras
Is cathair suite san Fhrainc í Arras. Bhí 41,973 duine ina gcónaí Arras i 2016.
Cúige Mhurmansk
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Mhurmansk. Is é Murmansk príomhchathair an chúige.
Na hAonaid Riaracháin
300px|left|Léarscáil Chúige Mhurmansk Tá Cúige Mhurmansk roinnte ina 5 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin Chúige Mhurmansk.
Fia rua
Mamach is ea an fia rua (Cervus elaphus). Sórt fia atá ann.
Oíche
250px|thumb|Oíche Is é an t-am idir luí gréine agus éirí gréine í an oíche.
Gidea Park
Is baile é Gidea Park atá suite sa bhuirg Havering, Londain Thoir.
Stair
Is é Gidea Park suíomh an 'Romford Bruachbhaile Gairdín' tógtha i 1910 go 1911 ar an Gidea Hall agus Eastáit Balgores mar thaispeántas na pleanáil baile. Bhí teachíní agus tithe deartha le níos mó ná 100 ailtirí, líon mór iad le ardmheas orthu. Rinne comórtas chun pleanáil baile is fearr a roghnú den bruachbhaile agus na dearaí is fearr den tithe a chosnaíonn £500 agus teachíní a chosnaíonn £375. Chuir an tionscadal, stáisiún traenach in áireamh, chun cinn le comhlacht bunaithe le triúr feisirí Liobrálach a raibh ceangailte le Hampstead Bruachbhaile Gairdín forbairt, Herbert Raphael, John Tudor Walters (a rinneadh ridirí níos déanaí) agus Charles McCurdy.
Sochaí agus fóillíocht
Ba an Scoil Saoirse Ríoga i mBóthar Brentwood Uachtar an chéad scoil e i mBreatain ina raibh ríomhaire leictreonach suiteáilte.
Tá an Romford Hockey Club agus an teach tábhairne The New Inn suite i nGidea Park.
Tagairtí
Massy, Anthea (2003). London's secret suburbs Evening Standard 12 March 2003.
Andrew Johnson (Peileadóir)
Is imreoir sacair é Andrew Johnson. Imríonn sé faoi láthair le Fulham. D'imir sé le Crystal Palace agus Everton roimhe sin.
An tUltach
B'é An tUltach iris oifigiúil Chomhaltais Uladh. Bunaíodh an iris sa bhliain 1924. B'é An tUltach an iris is sine atá ann as Gaeilge ag bpointe amháin.
Foilsíodh an t-eagrán deiridh de An tUltach mí Aibreáin sa bhliain 2018.
Scéim cham chun airgead a shaothrú atá ar shuíomh idirlín na hirise i láthair na huaire (2020). Is féidir síntiús a ghlacadh léi inniu ach níl an cartlann ar fáil. Ach bhí deontas thart ar £30,000 faighte ag na feidhmeannaigh leis an saibhreas millteanach atá carntha thar chéad bliain a chur ar fáil go digiteach don phobal.
Stair
Ba ag brath ar airgead ó fhoinsí éagsúla a bhí An tUltach ó 2013 go dtí 2018..., Comhairle Ealaíon Thuaisceart Éireann, Conradh na Gaeilge, ranna rialtais Thuaidh agus Theas, fógróirí agus síntiúsóirí ina measc.
Mangainéis
Is í an mhangainéis dúil cheimiceach a 25, agus is í an tsiombail cheimiceach a sheasann di ná Mn. Faightear ina dúil sa dúlra í, ach tá go leor mianraí mangainéise ann chomh maith. Riandúil thábhachtach í, is é sin, bíonn beagáinín mangainéise de dhíth ar an gcuid is mó de na horgánaigh bheo, ach san am chéanna, is féidir le barraíocht mangainéise dochar a dhéanamh dóibh.
Youngstown, Ohio
Is cathair suite san Ohio í  Youngstown. Bhí 387,550 duine ina gcónaí Youngstown i 2010.
Mangainéis
Miotal crua sobhriste í an mhangainéis agus é ag breathnú cosúil leis an iarann. Tá an mhangainéis agus cuid dá comhdhúile paramhaighnéadach, is é sin, ní féidir buanmhaighnéad a dhéanamh den mhangainéis, ach má chuirtear réimse maighnéadach i bhfeidhm uirthi ón taobh amuigh, beidh sí ag freagairt an mhaighnéadais, ionas go n-aomfaidh an maighnéad í.
Bíonn an mhangainéis ag flúirsiú i screamh an Domhain, agus í ar an dara dúil déag is coitianta ansin. Mianraí tábhachtacha mangainéise iad an phirealúisít (an phoiliainít), arb ionann í agus dé-ocsaíd na mangainéise, an bhrabhainít (cineál sileacáite), an silimeileán (ocsaídí éagsúla mangainéise in éineacht le potaisiam agus bairiam) agus an ródacróisít (carbónáit na mangainéise).
Níl ach aon iseatóp amháin le fáil sa dúlra, Mn-55, agus is é an t-aon iseatóp amháin atá cobhsaí. Tá an raidiseatóp úd Mn-53 sách fadsaolach (beagnach ceithre mhilliún bliain ar leathré), ach is iseatóp saorga é.
Is iad na huimhreacha ocsaídiúcháin is tábhachtaí atá ag an mangainéis ná +2, +3, +4, +6 agus +7. Is iad na comhdhúile is cobhsaí na cinn ina bhfuil an uimhir ocsaídiúcháin úd +2 ag an mangainéis, agus bíonn na comhdhúile seo dearg (an ródacróisít mar shampla, MnCO3) nó pinc. Le fírinne, bíonn dathanna na gcomhdhúl chomh láidir sin is gur féidir úsáid an dathlí a bhaint as cuid acu. Is é +2 staid ocsaídiúcháin na mangainéise in orgánach an duine freisin, agus mar sin, ní bhíonn na comhdhúile seo chomh nimhiúil agus na comhdhúile eile.
Comhdhúile tábhachtacha iad an dé-ocsaíd MnO2 agus na sármhanganáití freisin, cosúil le sármhanganáit an photaisiam, KMnO4. Ocsaídeoir láidir í an tsármhanganáit photaisiam, agus is iomaí cineál úsáid a bhaintear aisti dá réir: bhí sí tábhachtach i ndíghalrú an uisce tráth, agus is féidir na baictéir a mharú in othrais athlasta léi freisin. Thairis sin, is ceimiceán agus imoibrí tábhachtach saotharlainne í.
Nemanja Vidić
Is imreoir sacair é Nemanja Vidić. Imríonn sé sacair le Manchester United. D'imir sé le Spartak Moscow roimhe sin.
Dog of Death
Craoladh an naoú heipeasóid déag, "Dog of Death", den tríú sraith The Simpsons ar an 12 Márta 1992. Scríobh John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 23.4 milliún duine ar an eipeasóid.
Carlos Tévez
Is imreoir sacair Airgintíneach é Carlos Tévez, a rugadh ar 5 Feabhra 1984. Imríonn sé mar thosaí le Boca Juniors i láthair na huaire. D'imir sé le Manchester City ar feadh tamaill. Bhí sé ag imirt le Boca Juniors agus Corinthians ón bhliain 2001 go 2006. Bhí sé ag imirt le West Ham United ón séasúr 2006 go 2007 agus ansin le Manchester United go dtí an bhliain 2009, Juventus sa bhliain 2006 agus i 2015 d'fhill sé ar Boca Juniors. Imríonn sé d'fhoireann náisiúnta na hAirgintíne.
Piongain
Is grúpa éan uisceach gan eitilt iad na piongainí (ord: Sphenisciformes). Cónaíonn siad beagnach go heisiach sa Leathsféar Theas: níl ach speiceas amháin, an piongain Galápagos (Spheniscus mendiculus), le fáil ó thuaidh ón Meánchiorcal. Tá piongainí curtha in oiriúint go mór don saol san uisce, agus tá cluimhrí dorcha agus bána cuntrascáthacha acu agus lapaí chun snámha. Beathaíonn formhór na bpiongainí ar chrilleanna, éisc, scuideanna agus cineálacha eile beatha mara a ghabhann siad lena gcuid gob agus sloigeann siad ina iomláine iad agus iad ag snámh. Tá teanga spíonach agus gialla cumhachtacha acu chun greim a fháil ar chreacha sleamhna.
Caitheann siad a bheag nó a mhór dá saol ar thalamh agus an leath eile san fharraige. Is í an phiongain impireach (Aptenodytes forsteri) an speiceas beo is mó: ar an meán, bíonn an t-éan fásta thart ar 1.1 m ar airde agus 35 kg mheáchain. Is í an phiongain bheag (Eudyptula minor) an speiceas is lú, a sheasann timpeall 30 -33 cm ar airde agus 1.2-1.3 kg mheáchain. Sa lá atá inniu ann, cónaíonn na piongainí níos mó go ginearálta i réigiúin níos fuaire, agus cónaíonn na piongainí níos lú i réigiúin le haeráidí measartha nó trópaiceacha. Bhí roinnt speiceas réamhstairiúil ollmhór: chomh hard nó trom le duine fásta. Bhí éagsúlacht mhór speiceas i réigiúin fho-Antartach, agus speiceas ollmhór amháin ar a laghad i réigiún timpeall 2,000 km ó dheas ón meánchiorcal 35 mhilliún bliain ó shin, le linn an tSealaid Eoicéinigh Dhéanaigh, nuair a bhí aeráid cinnte níos teo ná mar atá inniu ann.
Sanasaíocht
Feictear an focal piongain den chéad uair sa litríocht ag deireadh an 16ú haois. Nuair a d'aimsigh taiscéalaithe Eorpacha an rud ar a dtugtar piongainí sa lá atá inniu ann sa Leathsféar Theas, thug siad faoi deara go raibh a gcuma cosúil leis an fhalcóg mhór (Pinguinus impennis) ón leathsféar thuaidh, agus ainmníodh iad i ndiaidh an éin seo, cé nach bhfuil dlúthbhaint acu leis.
Séarlas Maol
200px|thumb|right|Léiriúchán de Shéarlas Maol ag [[Tours ag fáil toscaireachta manach]] Bhí Séarlas Maol (13 Meitheamh 823 - 6 Deireadh Fómhair 877) ina Impire Naofa Rómhánach (875-877, mar Séarlas II) agus ina rí na bhFranc Thiar (840-877, mar Séarlas II, leis na teorainneacha dá thalamh sainithe ag Conradh Verdun, 843), agus ba é an mac is óige ag Lughaidh Cráifeach agus a dhara bhean chéile Judith é.
Cúige Ivanovo
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Ivanovo. Is é Ivanovo an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1936.
Tíreolaíocht
Tá an cúige suite timpeall 300 km thoir thuaidh ó Mhoscó
Crios Ama
left|75px Tá Cúige Ivanovo suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Na hAonaid Riaracháin
Tá an cúige roinnte ina 21 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin Chúige Ivanovo.
Trnava
Is cathair sa tSlóvaic í Trnava (Ungáiris: Nagyszombat, Gearmáinis: Tyrnau), atá suite in iardheisceart na tíre 35 ciliméadar soir ó thuaidh ón Bhratasláiv.
Liguria
Is réigiún in iarthuaisceart na hIodáile é Liguria. Tá thart ar 1,610,000 duine ina gcónaí sa réigiún (2010). Is é Genova an phríomhchathair, agus tá achar de thimpeall 5,420 km² aici.
1860
Tarluithe
mion|Túr Dhia na Litríochta, Pálás an tSamhraidh, [[Béising|Pepin, an tSín, i mí Dheireadh Fómhair na bliana 1860]]
Gal Gadot
Is ban-aisteoir agus mainicín Iosraelach í Gal Gadot a rugadh ar an 30 Aibreán, 1985. Bhain sí clú agus cáil amach nuair a ghlac sí páirt mar Wonder Woman i gCruinne Leathnaithe DC go hairithe sna scannáin Batman V Superman: Dawn of Justice (2016), Justice League agus ina scannán féin'', Wonder Woman (2017). Chomh maith, ghlac sí páirt mar Giselle sa tsraith Fast and Furious.
Ronnie Drew
B'amhránaí agus ceoltóir traidisiúnta Éireannach é Ronnie Drew (16 Meán Fómhair 1934 – 16 Lúnasa 2008). Bhí sé ina phríomhamhránaí leis an ngrúpa ceoil thraidisiúnta The Dubliners, rud a thuill an cháil is mó dó. Chuir sé tús le gairm cheoil mar amhránaí aonair sa bhliain 1995.
Óige
Rugadh Ronnie Drew i nDún Laoghaire sa bhliain 1934. Chaith sé tamall i Sevilla na Spáinne sna 1950idí ag múineadh Béarla agus ag foghlaim cheol na Spáinne agus bhain sé líofacht amach sa Spáinnis ansin.
The Dubliners
Ach d'éirigh Ronnie tinn tuirseach den síorthaisteal a bhí á dhéanamh ag an mbanna de réir a chéile. D'fhág sé an banna ar feadh tréimhse idir 1975 agus 1979. D'fhág sé an grúpa go buan ina dhiaidh sin, i 1995. Tugadh onóir dó mar cheoltóir ar 22 Lúnasa 2006 nuair a feistíodh múnla de lorg a lámh ar an gcosán taobh amuigh d'Amharclann an Gaiety i mBaile Átha Cliath.
Bás
Fuair Ronnie Drew bás ag 2.40in ar 16 Lúnasa 2008 in Ospidéal Naomh Uinseann i mBaile Átha Cliath. Bhí ailse scornaí air le tamall fada roimhe sin agus bhí a bhean chéile tar éis bás a fháil an bhliain roimhe sin. Cuireadh é sna Clocha Liatha, i gContae Chill Mhantáin, áit a raibh sé ag cur faoi le fada go dtí gur bhásaigh sé. Bhí beirt pháistí acu, mar atá, Phelim agus Clíodhna.
An Carraigín, Contae an Chabháin
Is baile fearainn suite i gContae an Chabháin é An Carraigín.
Méadhbh Nic Conaill
Poblachtánach Éireannach, sufraigéid agus sóisialach ab ea  Maedhbh Nic Conaill (bean Mhic Gearailt)  (4 Iúil 1884 – 24 Aibreán 1958). Ghlac sí páirt in Éirí Amach na Cásca in 1916 agus i gCogadh na Saoirse (in Éirinn). Ba mháthair Ghearóid Mhic Gearailt, an Taoiseach, í agus bhí sí pósta le Deasún Mac Gearailt.
Cúlra
Rugadh Méadhbh Nic Connaill ar an 4 Iúil 1884 agus tugadh Mabel Washington McConnell uirthi mar ainm baiste. B'iníon í de shliocht John McConnell, díoltóir fuisce i mBéal Feirste, agus dá bhean céile, Margaret Neill. Ba ghariníon í d’fheirmeoir Preispitéireach ó cheantar gar den chathair. Fuair sí a cuid oideachais bunúsaigh in Victoria College i mBéal Feirste, agus lean sí ar aghaidh chun Baitsiléir Ealaíon a bhaint amach ó Ollscoil na Banríona, Béal Feirste in 1906. D’fhorbair sí a dearcadh ar cheisteanna poblachtánaigh, ar chearta na mban agus ar an bpolaitíocht shóisialaigh i dteannta a deirféar Eilis san am a chaith sí i gColáiste na Baníona. Bhí dúil láidir aici sa Ghaeilge. Bhí sí ina bhall den Women's Social and Political Union, de Shinn Féin agus de Chonradh na Gaeilge.[1].
Uí Thoirtre
Dream agus fo-ríocht na Oiriall ba ea Uí Thoitre (Sean-Ghaeilge Uí Tuirtri ), ainmnithe as a sinsear eapainmneach, Fiachu Tuirtri mac Colla Uais
Go luath sa chéad mhíle aois, bhíodh na tailte Uí Thoitre mar chuid de ríocht na gCruithne san Ulaid. Tar éis choncas na Trí Cholla, shín siad ón Abhainn Mhór taobh ó dheas de Dhún Geanainn go dtí an Bior (Abhainn na Scríne an lae inniu), suite taobh o thuaidh den Tobar Mór.
Tháinig an chlann Uí Fhloinn i gceannas in Uí Thoirtre, agus a mbunáit acu i gcrannóg lasmuigh den tsráidbhaile Dhíseart Mhártain an lae inniu. Nuair a cruthaíodh an bharúntacht sa cheantar, ainmníodh í as loch na crannóige Loch Inse Uí Fhloinn. Na céadta bliain i gcéin, phós bean éigin Uí Fhloinn le Seán Mór Ó hÁgáin, a raibh aige tráth Caisleán an Chaill Mhóir i bparóiste Chill Chruithneacháin sa bharúntacht i seilbh aige, agus chuaigh sé go "Lough Insholin" mar áit chónaithe.
Le leathadh Chineál Eoghain sna hOirialla isteach, tháinig críocha Uí Thoirtre taobh thiar den Bhanna i gceannas Thír Eoghain. Faoin 1350í, bhí Uí Néill Chlann Aodha Bhuí seasta sa bhearna chumhachta fágtha tar éis chliseadh Iarlacht na nUladh, agus thit na tailte go léir Uí Thoirtre faoina gceannas.
Músaem na Breataine
Is músaem i Londain Shasana é Músaem na Breataine atá tiomnaithe do stair agus chultúr an chine dhaonna. Tá 8 milliún mír i mbailiúcháin an mhúsaeim agus tagann siad as gach cearn den domhan. clé|350px|mion|Seomra léitheoireachta Mhúsaem na Breataine Cuireadh Músaem na Breataine ar bun sa bhliain 1753, é bunaithe sa chuid ba mhó ar bhailiúcháin Sir Hans Sloane, lia agus eolaí. Cuireadh fáilte roimh an bpobal go dtí an Músaem ar 15 Eanáir 1759 agus é suite i dTeach Montagu i mBloomsbury. Tá an músaem ar oscailt gach lá ó 10:00 r.n. go 5:00 i.n.
Danny Welbeck
Is imreoir sacair é Danny Welbeck (a rugadh sa bhliain 1990). D'imir sé le Manchester United, agus imríonn sé faoi láthair le Arsenal. De ghnáth is tosaí ar an bpáirc é ach uaireanta is cliathantaí clé é. Rugadh é i Sasana do thuismitheoirí as Gána.
Fia buí
Fíorfhia atá dúchasach do réigiún na Meánmhara ach a tugadh isteach in áiteanna eile is ea an fia buí. Sa samhradh, donn éadrom le spotaí bána; sa gheimhreadh, liath gan spotaí. Na hadharca fada, leata le gobthaí imeallacha de ghnáth. Tugtar poc dhá bhliain ar an bhfireannach óg a fhásann adharca den chéad uair.
Seán Caomhánach
Is peileadóir é Seán Caomhánach nó Seán Cavanagh mar a thugtar air as Béarla. As Contae Thír Eoghain dó agus imríonn sé le foireann an chontae. Thosaigh sé ag imirt le foireann na sinsir i gCraobh na hÉireann sa bhliain 2002, agus anois tá trí Chraobh agus ceithre Ghradam All-Star buaite aige.
Santander
Is príomhchathair chomhphobail féinrialaithe Cantabria sa Spáinn é 'Santander. Tá sí súite ar an gcósta thuaidh, suite soir ó Gijón agus siar ó Bilbao. Bhí thart ar 172,000 ina gcónaí ann sa bhliain 2017.
Stair
Glaodh Portus Victoriae Iuliobrigensium ar an áit i ré Impireachta na Róimhe. Tagann an t-ainm Sandander ó Naomh Emeterio (Santemter, Santenter, Santander). Tógadh ceann an mairtírigh ansin sa 3ú haois de réir an bhéaloidis.
Sa bhliain 1187, cheap Rí Alfonso VIII an ab de San Emeterio mar thiarna ar an mbaile, agus sa bhliain 1248 ghlac Santander páirt sa chath ar son Sevilla agus fuair sí a armas dá bharr.
Ba phort tábhachtach de chuid na Caistíle é Santander níos déanaí sna Meánaoiseanna agus ba chathair thábhachtach í ó thaobh trádála le Meiriceá freisin. Tugadh aithne oifigiúil do Santander mar chathair sa bhliain 1755.
Sa bhliain 1893 phléasc an lastlong Cabo Machichaco sa chuan agus maraíodh 500 daoine.
Sa bhliain 1941 tharla tine mhór sa chathair. Lean an tine ar feadh dhá lá de bharr ghaoth láidir ó dheas. Cé nach básaíodh ach duine amháin (fear dóiteáin) bhí na mílte teaghlach fágtha gan dídean. Chomh maith le sin, scrios an tine ceantar stairiúil na cathrach, agus déanadh a lán dochair don ardeaglais Rómhánúil.
Faoi láthair
Tagann a lán turasóirí Spáinneacha go Santander chun saoire cois trá gach bliain. Tá ceanncheathrú Banco Santander, an bhanc is mó sa Spáinn, lonnaithe i Santander.
Marcas Áiréilias
B'é Marcas Áiréilias. (Laidin: Marcus Aurelius Antoninus Augustu; a rugadh ar an 26 Aibreán 121 san Róimh agus a fuair bás ar an 17 Márta 180), an tImpire Rómhánach ó 8 Márta 161 go 17 Márta 180
Hugh Laurie
Is aisteoir Sasanach é James Hugh Calum Laurie a rugadh ar an 11 Meitheamh 1959 i mBlackbird Leys, Oxford.
Ceathrú Mhór
Is baile fearainn suite i gContae an Chabháin í Ceathrú Mhór.
Pier Paolo Pasolini
Scannánaí, file agus scríbhneoir Iodálach ab ea Pier Paolo Pasolini, a saolaíodh in Bologna ar an 5 Márta 1922 agus a dúnmharaíodh in Ostia in aice leis an Róimh ar an 2 Samhain 1975. Homaighnéasach a bhí ann a chaith tréimhse ina Chumannach, agus cuid mhór dár scríobh nó dár scannánaigh sé, ábhar conspóideach a bhí ann a tharraing callán agus díospóireacht, ar chúiseanna collaíochta nó polaitíochta.
An Acatáin
Is iar-réigiún na Fraince í an Acatáin.