cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aodh Fuariodhnach
Ní fios cúis bhás Aodha, ach is amhlaidh nár fhoréigneach é. De réir athleagain amháin de Leabhar Gabhála na hÉireann, "d'éag sé den phlá ag Teamhraigh".
Sháraigh Cenél Feradach, i gceannas mhuintir Shuibhne Mheann, géag Aodha de Chineál Eoghain — Cineál mhic Earca — agus ní dhearnadh Ard-Rí de bhall dá chineál go dtí am a fhionnó, Fergal mac Máele Dúin (bás 722). Idir an dá linn, rí Ailigh ba ea mac Aodha, Maol Fithrigh (bás 630).
Seán McCarthy (Corcaigh)
Polaiteoir Éireannach ab ea Seán McCarthy (1889 - 14 March 1974). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Joe Biden
Is é Joseph Robinette “Joe” Biden, Jr., a rugadh ar 20 Samhain 1942, 46ú hUachtarán na Stát Aontaithe.
Óige agus oiliúint
Rugadh Biden in Scranton, Pennsylvania. Bhog seisean agus a theaghlach go Delaware sa bhliain 1953 agus é 10 mbliana d'aois. Is de shliocht Éireannach é ar thaobh a mháthar (a rugadh de mhuintir Uí Fhinneagáin) agus de shliocht Éireannach, Sasanach agus Úgónach ar thaobh a athar. Caitlicigh iad na Bidens.
Rinne sé staidéar ag Ollscoil Delaware (B.A. i stair agus eolaíocht pholaitiúil, 1965) agus ina dhiaidh sin bhain sé céim dlí (Juris Doctor) amach ó Ollscoil Syracuse i Stát Nua-Eabhrac sa bhliain 1968. . Tá stad ina chuid cainte a bhfuil a rian air inniu féin. clé|mion|1961clé|mion|1973
Gairmréim
Bhí Biden ina sheanadóir ar son Delaware ón bhliain 1973 ar aghaidh leis an bPáirtí Daonlathach.
Bhí sé ina leasuachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá faoin uachtarán Barack Obama (2009–2017). Is mór an taithí agus eolas a bfhuair séle linn na tréimhse seo sa réim gnóthaí eachtracha go háirithe.
Toghchán uachtaránachta, 2020
Fuair Biden an bua ar Donald Trump sa toghchán uachtaránachta ar an 3ú Samhain 2020.
clé|mion|Joe Biden agus a bhean Jill Thug Trump agus muintir Trump óráidí inar mhaígh siad gur toghchán calaoiseach a bhí i dtoghchán na Samhna 2020, maíomh bréige.
Rinne drong de lucht tacaíochta Donald Trump, ruathar ar Chaipeatól na Stát Aontaithe in Washington D.C. ar 6 Eanáir 2021.
Táinsíodh Teach na nIonadaithe an 45ú uachtarán na Stát Aontaithe Donald Trump don dara huair ar 13 Eanáir, 2021, seachtain amháin sular tháinig deireadh lena théarma agus insealbhú Joe Biden mar uachtarán ar an 20 Eanáir.
Uachtarán
Ba ar Biden a bhí an tóir san Earrach agus pleananna eacnamaíochta agus infreastruchtúir a bhfuil na céadta billiún dollar luaite leo á bhfógairt aige. clé|mion|circa 2006
Geilleagar
D’éirigh le Biden mar uachtarán na billiúin a fháil chun aghaidh a thabhairt ar an bpaindéim Covid-19 agus chun feabhas a chur ar infreastruchtúr na tíre.
Ar 17 Lúnasa 2022, chuir Joe Biden,̟ Uachtarán na Stát Aontaithe, a lámh leis an tAcht Laghdaithe Boilsciú, 2022 (the Inflation Reduction Act), an dlí "is suntasaí ar son na haeráid e dár reachtaíodh riamh i stair Mheiriceá" go dtí an pointe seo. Le linn 2023, bhí an ráta dífhostaíochta i Stáit Aontaithe Mheiriceá ag an leibhéal is ísle ó 1969 ach bhí an ráta boilscithe níos airde ná mar a bhí aon uair le 40 bliain.
Gnóthaí eachtracha
D’imigh cuid den loinnir dá uachtaránacht i mí Lúnasa 2021 nuair a rinne an Talaban athghabháil ar Chabúl agus ar an gcuid eile den Afganastáin tar éis d’fhórsaí armtha SAM tarraingt siar as an tír sin tar éis 20 bliain – rud a d’fhág an Afganastáin ina deachtóireacht reiligiúnach arís nach mór thar oíche.
Feachtas 2024
Ar 25 Aibreán 2023, bhí sé dearbhaithe ag Biden go mbeadh sé ina iarrthóir arís ar son an Pháirtí Dhaonlathaigh sa chéad toghchán uachtaránachta eile in 2024.
80 bliain d'aois a bhí sé ag an am agus ní raibh ach 39% de phobal Mheiriceá sásta leis, de réir suirbhé a foilsíodh sé lá roimhe. I suirbhé eile, tugadh le fios i go raibh an aois mhór a bhí aige ar cheann de na fáthanna nach gcreideann ach duine as gach ceathrar gur cheart dó seasamh arís.
Coirce fiáin
Is planda é an coirce fiáin.
Aodh mac Ainmhireach
Ard-Rí na hÉireann ba ea Aodh mac Ainmhireach (Sean-Ghaeilge Áed mac Ainmuirech) (bás 598), ball de Chineál Chonaill d'Uí Néill an Tuaiscirt.
Teaghlach
Ainmuire mac Sétnai (died 569), iar Ard-Rí, ba ea a athair. Bríg iníon Chobhthaigh, mhic Ailealla mhic Nath Í mhic Criomhthainn mhic Éanna Cheannsalaigh. .
Bhí gaol i bhfad amach ag Aodh le Colm Cille d'Oileán Í. Mar fíor, ba dhlúth chairde iad. Is dócha gur iarr sé a adhmholadh nuair a fuair sé bás, agus gur bhronn sé tailte do Mhainistir Darú.
Teacht i réim
Dáileadh ard-ríogacht na hÉireann idir Cineál Eoghain agus Cineál Conaill i ndeireadh na 6ú haoise. Tháinig Aodh i gcoróin tamall tar éis bhás rí págánach deireanach na Teamhrach, Diarmaid mac Cearbhaill (bás 565). Le linn na tréimhse úd, ní soiléir é an raibh rí ruireach Uí Néill ann nó nach raibh.
D'fhéadfadh é nach raibh Baotán ina ard-rí ar chor ar bith, ach gur tugadh an teideal dó ag bréag staraí níos deireanaí chun réimeas Bhaotáin mhic Cairill (bás 581) den Dál Fiatach mar ard-rí a cheilt. Pé scéal é, an raibh Baotán ina rí na Teamhrach nó nach raibh, ba é Aodh mac Ainmhireach a bhí i bhfíorcheannas i measc Uí Néill an Tuaiscirt.
Droim Ceat
Tá fianaise ann gur bhuail sé le hAodhán mac Gabhráin, rí Dhál Riada, sa bhliain 575 ag Tionól Dhroim Ceat chun comhaontas a dhéanamh, is dóigh eagraithe ag a ghaol Colm Cille. Bhí Aodh agus Aodhán beirt faoi bhagairt rí Ulad, Baotán mac Cairill den Dál Fiatach, agus ba chun a leasa féin nach raibh an Dál Riada faoi cheannas Bhaotáin agus a chuid mianta. D'éirigh siad san iarracht sin. Rinneadh ard-rí d'Aodh i ndiaidh sin, sa bhliain 576 b'fhéidir.
D'fhéadfadh é mar tharla an tionól go dtí c, 587, an dáta de réir Annála Chluain Mhic Nóis. Fuair Báetán mac Ninnedo bás sa bhliain 586, agus tuairiscítear dhá dháta báis le haghaidh Bhaotáin mhic Cairill i nAnnála Uladh, ceann amháin acu sa bhliain 587.
Dúshláin Uí Néill
Thug Colca mac Domhnaill de Chineál Eoghain a dhúshlán Aodh. Throid siad ag, Cath Druim Meic Erce sa bhliain 580 agus maraíodh Colca.
Sa bhliain 586, maraíodh Baotán mac Ninneadga ag Léim an Eich, spreagtha ag rí Uisnigh, Colmán Beag (bás 587), a bhí i mbun iarrata ar an ard-ríogacht; b'fhéidir é gur thug sé iarraidh eile uirthi sa bhliain 573. Sa bhliain 587, fuair Aodh an lámh in uachtar nuair a maraíodh Colmán ag Cath Bhealach Daithí.
Dúshlán Uladh
Thug Fiachna mac Baotáin (bás 626) de Dhál Araí a dhúshlán Aodh. Sa bhliain 597, bhuaigh Fiachna Cath Shliabh Chua sa Mhumhain. Bhí Cath buaite ag ríomhe sin in éadan na gCiannacht Bhreá sa bhliain 594. D'fhéadfadh é gur rí na Teamhrach é an Fiachna le linn na 590idí
Bóramha Laighean
Bhí aighneas idir Aodh agus Brandubh mac Eachach Uí Chinnsealaigh, Rí na Laighean, a bhí i mbun chúngú Ui Neill a ruaigeadh. De réir an nóis Borúma Laigean, bhí Cummascach mac Aodha maraithe ag Brandubh, óir gur éiligh sé dul a luí le bean chéile Bhranduibh. Insítear sna hannála gur mharaigh Brandubh Cumascach sa bhliain 597 ag Dún Buchat/Buiced (Dún Buaice). Ag Cath of Dún Bolg sa bhliain 598 ámh, chloígh Brandubh Aodh agus mharaigh sé é.
Comharbaí
Tháinig Colmán Ríomhaí mac Baotáin mhic Mhuircheartaigh de Cineál Eoghain i gcomharbacht ar Aodh mar rí Uí Néill an Tuaiscirt. Theip ar Conall Cú mac Aodha (bás 604) ina iarracht ar an ard-ríogacht, ach níos deireanaí rinneadh ríthe ruireach Uí Néill an Tuaiscirt dá mhic, Mhaol Cobha (bás 615) agus Domhnall (bás 642).
Barbra Streisand
Is ceoltóir pop agus ban-aisteoir Hollywood í Barbra Joan Streisand (24 Aibreán, 1942, Brooklyn, Nua-Eabhrac, na Stáit Aontaithe).
Dar le RIAA, is í Streisand duine de na ceoltóirí is rathúla ar an domhan, le níos mó ná 150 milliúin albaim díolta aici. Tá Tony, Grammy, Emmy agus Oscar bainte aici, éacht a tharlaíonn go h-an annamh.
Thosaigh sí a réim trí bheith ag canadh i gclubanna oíche agus amharclanna Broadway go luath sna seascaidí. Tar éis di bheith ina haoi ar roinnt clár teilifíse, shínigh sí le Columbia Records, agus foilsíodh an chéad albam uaithi, 'The Barbara Streisand Album' (Albam Barbara Streisand) i 1963. Bhuaigh an t-albam dhá Ghradam Grammy, Grammy na Bliana san áireamh.
Ag deireadh na seascaidí, agus í faoi lánréim mar amhránaí, bhog sí i dtreo na scannánaíochta. Bhí sí ina réalt sa scannán Funny Girls, a bhí gáir mór leis, agus bhuaigh sí Gradam an Acadaimh dá ról ann. Le scaoileadh 'Yentl' (1983) tharla sé gurb í an chéad bhean chun scannán ó stiúideo mór a scríobh, a dhéanamh, a stiúriú agus a bheith ina príomhaisteoir ann.
I measc a duaiseanna éagsúla tá dhá Ghradam Acadaimh, deich nGradam Grammy, cúig Ghradam Emmy, ceithre Ghradam Peabody, Bonn na Saoirse agus naoi Golden Globes.
Luathshaol
Rugadh í i mBrooklyn i Nua-Eabhrac ar an 24 Aibreán 1942, iníon Diana agus Emanuel Streisand. Ba soprano í a máthair ina hóige féin agus smaoinigh sí ar ghairm bheatha mar soprano ach thosaigh sí ag obair mar rúnaí scoile. Ba mhúinteoir meánscoile é a hathair sa scoil chéanna, agus b'shin an áit ar chas siad ar a chéile. Ba Ghiúdaigh iad an bheirt acu. B'as an Pholainn clann a máthar, agus b'as Impíreacht na Rúise clann a athair, ina raibh a seanathair ina cantor.
Thosaigh sí a cuid oideachais i Yeshiva (Scoil Ghíudach) i mBrooklyn nuair a bhí sí cúig bliana d'aois. D'fhreastail sí ar Public School 89 agus Erasmus High School ina dhiaidh sin, áit ar chan sí sa chóir le dalta eile, Neil Diamond. Chríochnaigh sí ar scoil agus í sé bliana déag d'aois agus go haicearrach ina dhiaidh sin, thosaigh ag obair mar amhránaí i gclub oíche.
Siorrachd Bhòid
Contae de chuid na hAlban is ea Siorrachd Bhòid (nó Bòd, Béarla: Bute).
An tOileán Beag
Is ceantar suite i gContae Chorcaí é an tOileán Beag.
Joan Rivers
Ba bhan-aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach í Joan Alexandra Rosenberg (8 Meitheamh, 1933 – 4 Meán Fómhair, 2014).
Oirthear
250px|thumb|[[Rós an chompáis leis an tOirthear aibhsithe.]] Is ceann de cheithre phríomhaird an chompáis é an t-oirthear.
Prióireacht an Bhaile Bhig
Is prióireacht suite i gContae Chorcaí é Prióireacht an Bhaile Bhig.
Mr. Garrison
Carachtar ficseanúil is ea Herbert Garrison sa tsraith theilifíse Mheiriceánach beoite South Park. Tá sé guthaithe ag Trey Parker. Chonacthas é ar an teilifís den chéad uair nuair a craoladh South Park den chéad uair ar 13 Lúnasa 1997.
Axl Rose
Is amhránaí agus ceoltóir Meiriceánach é W. Axl Rose (rugadh William Bruce Rose, Jr; ardaithe mar William Bruce Bailey; 6 Feabhra 1962). Is é an príomhamhránaí leis an banna rac-cheol crua Guns N' Roses. Mar gheall ar a rhaon gutha chumhachtach agus leathan agus léirithe beo bríomhar, d'ainmnigh asraonta meán (Rolling Stone agus NME san áireamh) Rose mar dhuine de na hamhránaithe is fearr da raibh riamh ann.
I Márta 1985, bhunaigh Axl Rose an banna Guns N' Roses leis a chara agus giotáraí Izzy Stradlin, an giotáraí Tracii Guns, an drumadóir Rob Gardner, agus an dordghiotáraí Ole Beich. Sna míonna ina dhiaidh sin, d'fhág Tracii Guns, Gardner, agus Beich, aguse tháinig an giotáraí Slash, an dordghiotáraí Duff McKagan, agus an drumadóir Steven Adler ina n-áit.
I 1987, d'fhoilsigh an banna a chéad albam, Appetite For Destruction, agus tá ós cionn 30 milliún cóip díolta ag an t-albam ar fud an domhain. I 1990, briseadh Steven Adler as a phost, agus tháinig Matt Sorum ina áit. Chomh maith le sin, tháinig an méarchláraí Dizzy Reed sa bhliain chéanna. I 1991, d'fhoilsigh an banna na halbaim Use Your Illusion I agus Use Your Illusion II. Shroich siad Uimh 2 agus Uimh 1, faoi seach, ar an Billboard 200 agus, le chéile, tá 35 milliún cóipeanna díolta acu ar fud an domhain.
Tar éis 1994, d'imigh Rose as na súile an phobail ar feadh roinnt blianta, agus scrios an banna mar gheall ar dhifríochtaí pearsanta agus ceoil. Mar an t-aon ball bunaidh fágtha, lean sé ar aghaidh ag obair faoin ainm Guns N' Roses, toisc go bhfuair sé smacht dleathach an t-ainm bhanna. Sa bhliain 2001, nocht sé ag Rock in Rio 3 le líne-suas nua de Guns N' Roses, agus chuaigh an banna ar turais ceolchoirm tréimhsiúla a chur chun cinn an t-albam Chinese Democracy (2008). I 2012, tugadh cuireadh Rose chun an Rock and Roll Hall of Fame mar bhall de Guns N' Roses, ach níor fhreastail sé ar an ócáid​​.
Múrna
Is barúntacht suite i gContae an Dúin é Múrna.
Contaetha in Nua-Eabhrac
Contaetha
Wyoming Yates
Càrrabost, Port Rìgh
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Cárrabost.
Beinn a' Chóinnich
Sliabh Albanach is ea Beinn a' Chóinnich, (Gaeilge na hÉireann; "sliabh caonaigh" ) atá 11 ciliméadar siar ó thuaidh ó Craoibh. Tá sé 931 m (3,054 tr) ar airde agus, dá bhrí sin, tá sé liostaithe mar Bhinn Rothach.
Seachtain
mion|Is éard is brí le seachtain ná [[aonad ama a chuimsíonn seacht lá.]] Is éard is brí le seachtain ná aonad ama a chuimsíonn seacht lá.
Rinn Mhuintir Bháire
Is ceann tíre suite i gContae Chorcaí é Rinn Mhuintir Bháire.
Seamróg
thumb|200px|An tSeamróg Planda is ea an tseamróg. Is samhailchomhartha Éireannach í. Cineál seamair is ea í. Caitear ar Lá Fhéile Pádraig í. Is féidir í a ithe freisin. Tá sí mar shamhailchomhartha ag lear mór cuideachtaí Éireannacha, Aer Lingus ach go háirithe.
Is samhailchomhartha í d'fhoireann rugair na hÉireann, Cumann Peile na hÉireann, Aontas Cruicéid na hÉireann, Feirmeoirí Aontaithe na hÉireann agus a lán eagrais eile nach iad.
Buama an tSáir
An buama núicléach is mó riamh i stair an domhain ab ea an RDS-220, nó an "Tsar Bomba" nó Buama an tSáir Phléasc An tAontas Sóivéadach an "Tsar Bomba" ar an 30 Deireadh Fómhair 1961 in aice le Novaya Zemlya, sa Rúis. Caoga milliún tonna TNT a fhuinneamh pléasctha (caoga meigeathonna). clé|mion mion|220x220px|clé|Novaya Zemlya Cháin an domhan mór an tástáil núicléach na Rúise ag an am. Bhí an Cogadh Fuar faoi lán seoil. Bhris Géarchéim na nDiúracán i gCúba amach an bhliain dár gcionn
Siorrachd Àir
Contae de chuid na hAlban is ea Siorrachd Inbhir Àir nó Siorrachd Àir.
Chef (South Park)
Carachtar ficseanúil is ea Jerome "Chef" McElroy sa tsraith theilifíse Mheiriceánach beoite South Park. Tá sé guthaithe ag Isaac Hayes. Bhí sé ar an gclár den chéad uair san eipeasóid "Cartman Gets an Anal Probe" agus rinne sé a chuma deireanach san eipeasóid "The Return of Chef". Chonacthas é ar an teilifís den chéad uair nuair a craoladh South Park den chéad uair ar 13 Lúnasa 1997.
Cúil an Umair
deas|250px|thumb|Cúil an Umair Is baile fearainn suite i gContae Dhoire é Cúil an Umair (Béarla: Killynumber).
Mando Guerrero
Is iariomrascálaí gairmiúil agus éachtóir Hollywood é Armando Guerrero Llanes (a rugadh 9 Meitheamh 1950), nó Mando Guerrero mar ba fhearr aithne air. Bhí sé ina thraenálaí ar na Gorgeous Ladies of Wrestling (GLOW), tionscnamh iomrascála gairmiúla do mhná. Is ball den chlann iomrascála Guerrero é.
Wu-Tang Clan
Is grúpa rap ó Nua-Eabhrac é Wu Tang Clan.
Rinne siad a gcéad albam i 1993, “Enter the Wu Tang (36 Chambers)” agus fuair siad a lán moladh ó léirmheastóirí. I rith na bliana tar éis an albam sin, thosaigh Method Man, GZA, Ol’ Dirty Bastard agus Raekwon ag obair ar albaim aonair duine ar dhuine. Bhuaigh Method Man duais Grammy i 1995 don amhrán ‘All I Need’ le Mary J. Blige óna halbam Tical.
I 1997 sheol siad a ndara halbam le chéile faoin ainm “Wu Tang Forever”. Ansin thosaigh na baill ag obair ar albaim aonaracha arís. Rinne an chlann a dtriú halbam, The W, in 2000, agus in 2002 sheol siad an t-albam Iron Flag. In 2004 fuair Ol’ Dirty Bastard bás mar gheall ar na drugaí. Bhí albam eile, 8 Diagrams acu, in 2007 ach ní raibh gach ball ag obair ar an albam.
Ang Lee
Stiúrthóir scannáin agus scríbhneoir scripteanna scannáin as an Téaváin is ea Ang Lee, a rugadh ar 23 Deireadh Fómhair 1954 in gContae Pingtung sa Téaváin. Ar na scannáin a stiúir sé tá Brokeback Mountain agus Wò hǔ cáng lóng (Crouching Tiger, Hidden Dragon). Cónaíonn sé sna Stáit Aontaithe in Larchmont, Nua-Eabhrac.
Morrisons
mion|clé|Morrisons, [[Merrion Centre, Leeds.]] Is sraith ollmhargaí é WM Morrison Supermarkets plc sa Ríocht Aontaithe. Tá an comhlacht brandaithe mar Morrisons.
Stair
Bhunaigh William Morrison an comhlacht in 1899 in Bradford, Sasana. Ó shin tá siad tar éis fás go mór. Cuireadh an comhlacht ar an FTSE 100 i Londain sa bhliain 1967.
I 2004 cheannaigh Morrisons Safeway, ceann de na grúpaí ollmhargaí is mó sa Bhreatain ag an am. Sa bhliain 2005 dhíol Morrisons na siopaí Safeway i dTuaisceart Éireann chuig Asda.
Fionnghlas
Is bruachbhaile mór i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath é Fionnghlas (Finglas as Béarla). Ba shráidbhaile tuaithe é an ceantar go dtí na 1950í nuair a tosaíodh ag tógáil eastáit tithíochta.
An pholaitíocht
Tá Fionnghlas mar chuid de dháilcheantar Bhaile Átha Cliath Thiar-Thuaidh. Ó thaobh na toghcháin áitiúla de tá an ceantar scoilte le cuid mhór de mar chuid de i dtoghlimistéar áitiúil Cabrach-Fionnghlas agus cuid mhór eile de a bheith i dtoghlimistéar áitiúil  Bhaile Munna.
Iompair
Freastalaíonn busanna Bus Átha Cliath an 40, 40d, 40e, 17a agus 140 ar an gceantar.
The Simpsons (séasúr 28)
Craoladh an ochtú séasúr is fiche The Simpsons idir 25 Meán Fómhair 2016 agus 21 Bealtaine 2017 ag tosú le "Monty Burns' Fleeing Circus". Craoladh an 600ú eipeasóid, "Treehouse of Horror XXVII", i rith an séasúr seo.
An Call Mór
Is baile fearainn suite i gContae Dhoire é an Call Mór.
An Claigeann
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Claigeann.
Rachel Green
Carachtar is ea Rachel Karen Green sa tsraith theilifíse Mheiriceánach Friends. Tá sí léirithe ag Jennifer Aniston. Duine de seisear phríomhcharachtar (Monica Geller, Phoebe Buffay, Joey Tribbiani, Chandler Bing agus Ross Geller na cúig charachtar eile). Chonacthas é ar an teilifís den chéad uair nuair a craoladh Friends den chéad uair ar 22 Meán Fómhair, 1994.
An Pholáibis
Teanga mharbh í an Pholáibis a bhí á labhairt ag treibheacha Slavacha in oirthear na Gearmáine. Teanga Shlavach Iartharach a bhí ann, agus í an-ghaolmhar leis an gCaisiúibis, thar aon teanga eile. Bhí sí á labhairt chois na habhann úd Eilbe, a dtugtar Labe uirthi as Seicis.
Fuair an cainteoir dúchais deireanach bás sa bhliain 1756. Seanbhean a bhí ann. Níor forbraíodh teanga liteartha don Pholáibis riamh, ach is féidir teacht ar iarsmaí scríofa in áiteanna, ó chuir cúpla duine suim sa teanga nuair a bhí sí ag saothrú an bháis. Scríobh an feirmeoir Johann Parum Schulze (1677-1740) croinic chuimsitheach faoi shaol na bPolábach, agus an teanga ó dhúchas aige. B'é an ministir Protastúnach Christian Henning von Jessen a bhreac síos an chuid is mó de na teilgeanacha cainte sa teanga atá fágtha. Bhí cónaí ar Schulze i Süthen, agus Jessen lonnaithe i Wustrow. Tá an dá áit suite in aice le Hannover, mar a bhfuil ceantar tuaithe Lüchow-Dannenberg inniu. B'ansin a mhair an teanga ní b'fhaide ná in aon áit eile, agus inniu féin, tugtar Wendland nó Tír na Slavach ar an gceantar go minic.
Sliabh na Cathrach
Cnoc i gContae Chorcaí is ea Sliabh na Cathrach (338 m).
Rinn Friù
Contae de chuid na hAlban is ea Rinn Friù.
An Druim Fheàrna
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Druim Fheàrna .
Cat na nAindéas
Is ainmhí é cat na nAindéas. Mamach atá ann.
Shane Ross
Polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Shane Peter Nathaniel Ross (rugadh é ar an 11 Iúil, 1949) agus ba bhall neamhspleách é de Sheanad Éireann do thoghcheantair Ollscoil Bhaile Átha Cliath. D'éirigh leis ina rith mar iarrthóir neamhspleách sa toghchán ginearálta 2011, sa dáilcheantar Baile Átha Cliath Theas. Toghadh Ross in Olltoghchán 2016 ar an dara comhaireamh le 10,202 (24.8%) de na vótaí céad rogha, sa Dáilcheantar Baile Átha Cliath-Ráth an Dúin tar éis aththarraingt na dteorainneacha Dáilcheantair. Bhí sé mar aire sa rialtas idir 2016 agus 2020, ach chaill sé a shuíochán in Olltoghchán 2020.
Trolls (scannán)
Scannán beochana Meiriceánach is ea Trolls a rinneadh sa bhliain 2016.
Naomh Blaise
clé|150px|mion|Naomh Blaise B'easpag agus mairtíreach é naomh Blaise nó naomh Bláisias (Airméinis: Սուրբ Բարսեղ). Is é Naomh Blaise duine den Cheathrar Cabhraitheoir Naofa Déag. Ceiliúrtar Lá Fhéile Blaise ar 3 Feabhra san Eaglais Chaitliceach.
Saol
Easpag agus mairtíreach a mhair i Sebaste san Airméin sa 4ú haois ba ea Naomh Bláisias. I s cosúil go raibh sé ina dhochtúir leighis ar dtús. clé|mion|Blaise sa Rúis: 15ú haois
Scéalta
Thug bean, a mac chuig Blaise agus cnámh á thachtadh ina scornach agus chneasaigh sé an páiste.
Le linn géarleanúna, chuaigh Blaise i bhfolach i bpluais agus a fhad is a raibh sé ansin leigheas sé ainmhithe a bhí tinn nó gointe
Nuair a bhí príosún acht á chur air, tháinig bean chuige a dúirt gur rug mac tíre a muc leis. Trí idirghuí Naomh Blaise, tugadh an mhuc ar ais chuig an mbean. mion|clé|Taisí, [[Dubrovnik]]
Míorúiltí
Rinneadh éarlamh ar bhaile Spáinneach in aice le Valencia de Naomh Blaise, nuair a mheas an pobal gur shábháil sé ón ngalar diftéire iad.
Sa bhliain 971, nuair a bhí fogha á bhagairt faoin áit ina bhfuil Dubrovnik na linne seo, deirtear gur nocht Naomh Blaise é féin do mhuintir na cathrach agus gur shábháil sé iad. Inniu, tá ardeaglais ann in Dubrovnik ina bhfuil na taisí a bhaineann le Naomh Blaise ar taispeáint: ceann Naomh Blaise, a lámh chlé is a lámh dheas, a scornach is a chos dheas.
I mbaile beag Aubin na Fraince, rinneadh éarlamh ar an séipéal áitiúil de Naomh Blaise, toisc gur mheasadh gur eisean a chuir deireadh le heipidéim a bhí ag bánú na n-eallaí. mion|Dubrovnik
Onóracha
Is éarlamh na gceoltóirí, na gaothuirlisí & na mbuíonta ceoil é.
Meastar gur chosantóir ar chathracha é Naomh Blaise, cosantóir na n-ainmhithe allta, éarlamh na veigeatóirí, agus éarlamh na dtionscal olla.
Meastar go bhfuil gaol ag Naomh Blaise leis an tionscal olla.. D’ainmníodh St. Blazey, sráidbhaile i gCorn na Breataine ina onóir. Tuigtear gur chuir Blaise oiliúint sna scileanna olla ar dhaoine sna ceantair seo.
Nósanna
clé|mion|Beannachtaí Naomh Blaise, Porto Alegre, Reio Grande do Sul, Brazil.
Paidir: Beannú na Scornach
Trí idirghuí Naomh Bláisias,"Easpag agus Mairtíreach,"go gcosnaí Dia tú ó gach éalang scornaí"agus ó gach tinneas eile,"trí Chríost ár dTiarna
Buirg Loch agus Leithinis, Alasca
thumb|280px|Suíomh sa stát [[Alasca]] 237x237px|deas|mion|Suíomh Alasca sa SAM Is buirg in Alasca é Buirg Loch agus Leithinis. Tá sé suite in iardheisceart an stáit, agus is é níos lú ná 1 duine sa chiliméadar cearnach (0.0296/km²) an dlús daonra ann. Mar sin, is an bhuirg seo an choibhéis-chontae an dara is níos lú dlúth sa tír. Is é King Salmon príomhbhaile na buirge, ach is Kokhanok an lonnaíocht is mó daonra. (Lonnaíodh King Salmon sa bhuirg in aice láimhe, Buirg Bristol Bay.) Sa bhliain 2016 bhí 1,562 daoine ina gcónaí ann.
Tá sé ag críochantacht leis na buirgí seo leanas:
Cuimsíonn an bhuirg na páirceanna seo leanas:
Stair
Bunaíodh Buirg Loch agus Leithinis ar an 26 Aibreán 1989.
An Dùnan
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Dúnan .
A' Bhuidheanach Bheag
Sliabh Albanach atá suite ar an taobh thoir de Bhealach Druim Uachdair is ea A' Bhuidheanach Bheag (Gaeilge na hÉireann: Áit bhuí), thart ar 24 km siar siar ó thuaidh ó Bhlár Athall. Tá an sliabh ar dhá thaobh na teorann idir limistéir Sgìre Comhairle na Gàidhealtachd agus an chomhairle Peairt agus Ceann Rois), áit ina bhfuil barr a' tsleibhe suite.
Joseph Goebbels
clé|mion|267x267px Bhí Paul Joseph Goebbels (29 Deireadh Fómhair 1897 – 1 Bealtaine 1945) ina aire bolscaireachta sa Ghearmáin nuair a bhí an Naitsíochas i réim, agus Adolf Hitler ina dheachtóir. Bhí cáil, nó míchlú, ar Ghoebbels mar fhear mór óráidíochta a raibh cúrsaí an fhrith-Ghiúdachais agus na hidé-eolaíochta Naitsíche i mbarr a theanga aige i dtólamh. clé|mion|238x238px|Iúil 1932, [[Beirlín]] Ós rud é go raibh sé ar dhuine de cheannairí móra na Gearmáine i dtréimhse an Naitsíochais, bhí sé an-fhreagrach as ainghníomhartha agus coir eanna an rialtais Naitsíoch, cosúil leis an Uileloscadh agus Oíche na Gloine Briste. Deirtear go raibh sé ar dhuine den triúr ba mhó cumhachta sa Ghearmáin i rith an Dara Cogadh Domhanda, in éineacht le Hitler féin agus le Heinrich Himmler.
Tús a shaoil
clé|mion|233x233px|1933 Bhí dochtúireacht ag Goebbels ó Ollscoil Heidelberg, áit a ndearna sé staidéar ar dhrámaíocht na seachtú haoise déag.
I ndiaidh dó a chéim ollscoile a bhaint amach sa bhliain 1921, chuaigh sé ag obair ina iriseoir, ina chléireach bainc agus ina scairteoir stocmhalartáin.
Bhí sé ag breacadh síos scéalta agus drámaí san am sin, ach is fuar an fháilte a fuair a chuid scríbhinní ó na foilsitheoirí.
Naitsíochas
Tháinig Goebbels i dteagmháil le páirtí na Naitsithe sa bhliain 1923, nuair a bhí an páirtí ag cur in aghaidh na bhFrancach agus iad siúd ag forghabháil cheantar tionsclaíochta iarthar na Gearmáine. clé|mion|238x238px|25 Lúnasa 1934
Chuaigh Goebbels sa pháirtí sa bhliain 1924, agus rinneadh Gauleiter nó ceannaire réigiúnda de chuid an pháirtí de. Bhí sé freagrach as craobh Bheirlíneach an pháirtí.
Thabhaigh a scileanna óráidíochta agus an cath a chuir sé ar na Sóisialaithe agus ar na Cumannaigh sa chathair an-chéimíocht dó sa pháirtí.
Rialtas
Nuair a shealbhaigh na Naitsithe an chumhacht sa Ghearmáin sa bhliain 1933, bronnadh céim an Aire Bolscaireachta air. B'eisean a d'eagraigh loscadh na leabhar "frith-Ghearmánach" i bPlás Bebel i mBeirlín, agus chuir sé nuachtáin agus meáin chumarsáide eile na Gearmáine faoi dhiansmacht na Roinne Bolscaireachta. Bhí sé go mór mór ag gríosú na ndaoine chun frith-Ghiúdachais fosta, go háirithe le linn Oíche na Gloine Briste.
Bhí Goebbels ag tacú leis an gcogadh go fíochmhar ó thús, agus é ina fhear mór scéiméireachta a bhain amach an-chumhacht i bpáirtí na Naitsithe leis an liom-leatachas a chleachtaíodh sé. Fiú nuair a bhí an cogadh ag teip ar an nGearmáin, ní dhearna Goebbels ach áitiú ar an náisiún glacadh le slógadh agus míleatú iomlán na tíre. Níor thréig sé Hitler riamh.
Féinmharú
clé|mion|Magda Goebbels, Joseph Goebbels agus an chlann, Helga, Hildegard, Helmut, Hedwig, Holdine agus Heidrun. 1 Eanáir  1944;;  Harald Quandt i lár Nuair a chuir an deachtóir lámh ina bhás féin, b'é Goebbels an fear a roghnaigh sé mar chomharba, mar "Seansailéir den Reich". Ach níor chaith an bolscaire mór ach aon lá amháin ina Sheansailéir.
Nuair a bhí na páistí tar éis bháis, chuir na tuistí lámh ina mbás féin.
Charlotte's Web
Úrscéal do pháistí de chuid E. B. White is ea Charlotte's Web (Gréasán Charlotte) a foilsíodh sa bhliain 1952.
Ailgéabar Boole
mion mion Is é ailgéabar Boole an cineál ailgéabair a úsáidtear le réasúnaíochta loighciúla a chur i bhfoirm mhatamaiticiúil, ainmnithe as George Boole.
Sa 19ú céad, shaothraigh Boole an loighic shiombalach dhénártha ar tháinig ailgéabar Boole as, agus an mhodheolaíocht lasctha dhénártha a bhfuil ríomhairí digiteach a bunaithe uirthi.
A' Chrálaig
Tá ceannbhalla iartharach Ghleann na Cíche comhdhéanta de na sléibhte A' Chrálaig (Gaeilge na hÉireann : An Cliabh) agus Mullach Fraoch-choire.
Tá an chuid is mó den Chrálaig treoshuite i dtreo 'ó thuaidh siar ó thuaidh', agus fánaí leathana féaracha de chuid a dromanna deisceartacha agus oirthearacha le feiceáil ó Loch Cluanaidh. Go deimhin, tá droim cuarachchaol ar mhullach an tsléibhe a lúbann i dtreo an oirthir go dtí Bealach Choire a' Chait, a nascann chuig Sgurr nan Conbhairean) agus chuig Stob Coire na Cralaig (a nascann le Mullach Fraoch-Choire).
Phoebe Buffay
Carachtar is ea Phoebe Buffay-Hannigan sa tsraith theilifíse Mheiriceánach Friends. Tá sí léirithe ag Lisa Kudrow. Duine de sheisear príomhcharachtar (Monica Geller, Rachel Green, Joey Tribbiani, Chandler Bing agus Ross Geller na cúig charachtar eile). Chonacthas é ar an teilifís den chéad uair nuair a craoladh Friends den chéad uair ar 22 Meán Fómhair 1994.
Aretha Franklin
Ceoltóir pop agus gaspail ab ea Aretha Franklin (25 Márta 1942 – 16 Lúnasa 2018). 'Queen of Soul' an leasainm a bhí ar an amhránaí seo a rugadh i Memphis, Stát Tennessee ach a tógadh i gcathair Detroit .. Bhain sí cáil dhomhanda amach di féin de bharr a guth láidir.
Áirítear gur dhíol sí breis is 75 milliún ceirnín go domhanda, agus ba mhinic í ina príomh aoí ag ceolchoirmeacha freisin.
Habbo
Cluiche ríomhaire is é Habbo. Is seomra comhrá é - do déagóirí go mór mhór - agus 7 milliún úsáideoirí aige.
Má mhian leat troscán is féidir leat troscán a cheannach san óstán le airgead. Is é an troscán Habbo €3:00 in Éirinn le SMS. Tá an troscán fíorúil. Tá an Habbo airgeadra credits.
Aretha Franklin
Ba díol ionspioráide í féin agus a cuid amhránaíochta dóibh siúd i ngluaiseachtaí cearta síbhialta chomh maith le cearta na mban sna Stáit Aontaithe agus i dtíortha eile. Chan sí ag an searmanas faoinar insealbhaíodh Barack Obama ina Uachtarán ar Mheiriceá i 2009.
Habbo
Tá cluiche ag óstán, tá snámha ann; is féidir leat snámh san óstán agus má mhian leat a bheith a tamadh tá sé daor go leor. Tá den cuid is mó cluichí saor in aisce. Tá siad Pócar, Ficheall, Tic tac & toe, agus battleship. Is féidir leat na cluiche seo a imirt.
Aretha Franklin
Bhí 21 Grammy bainte aici agus—dar le "Rolling Stone Magazine"—ba í an t-amhránaí ab fhearr ar domhan í tráth. mion|clé|Do Right Woman, Do Right Man
Habbo
Tá an t-óstán sábháilte do dhaoine óg mar bíonn modhnóirí timpeall rómhinic. Tá an Habbo saor in aisce.
Cluanaidh
deas|250px|thumb|Cluanaidh Is baile fearainn suite i gContae Dhoire é Cluanaidh.
Aída Cartagena Portalatín
File, scéalaí agus aisteoir Doiminiceach ab ea Aída Cartagena Portalatín. Rugadh í i Moca, an 18 Meitheamh, 1918, agus fuair sí bás i Santo Domingo, an 3 Meitheamh, 1994.
Beathaisnéis
Le blianta fada bhí sí ina Ollamh le Stair na hEalaíne agus Stair na Sibhialtachta ag Universidad Autónoma de Santo Domingo agus ag Escuela Nacional de Bellas Artes. Stiúir sí na leabhair nótaí liteartha Brigadas Dominicanas agus iris Facultad de Humanidades (Dhámh na nDaonnachtaí) san Universidad Autónoma de Santo. D'oibrigh sí mar chomhairleoir le haghaidh Unesco i bPáras ( 1965 ) agus bhí sí mar chuid de ghiúiré Premio de Casa de las Américas, i La Habana, sa bhliain 1977]]. Chuir a thaisteal leanúnach go dtí an Eoraip, Meiriceá Laidineach agus an Afraic go mór lena saothar liteartha agus a taighde i réimse staire na healaíne. Ghlac sí páirt sa ghrúpa La Poesía Sorprendida a thug le chéile na filí is fearr sa tír le linn na 40idí agus na 50í.
Bhí sí ar cheann de bheagán scríbhneoirí Dhoiminiceach sa chéad leath den fhichiú haois a d'éirigh léi a guth a ardú agus a fhorchur go bríomhar i meán liteartha firinscneach den chuid is mó. Deimhníonn a dánta, ar nós "Estación en la tierra", "Una mujer está sola" y "La casa" an t-uaigneas agus an cheannairc, tréith an chuid is mó dá théacsanna agus a neartaíonn, ag an am céanna, an tuiscint shóisialta a bhaineann le léiriú liteartha a mholann ina iomláine go gcuirfí an bhean a bhí intí ina spás agus ina gné cheart. Bhí a úrscéal Escalera para Electra sa bhabhta ceannais don Premio Biblioteca Breve, de theach foilsithe Seix Barral, sa bhliain 1969. Is í an scríbhneoir Doiminiceach is úire agus is mó a bhfuil staidéar déanta uirthi san fhichiú haois. Fuair sí bás i Santo Domingo ar 3 Meitheamh, 1994. Tá an foilsitheoir neamhspleách Doiminiceach, Ediciones Cielonaranja, tar éis tús a cuid saothar go léir a fhoilsiú.
Tagairtí
Féach ar leabhar iomlán dá chuid filíochta; "La casa del tiempo", ar an leathanach www.cielonaranja.com.
Maol Cobha mac Aodha
Ard-Rí na hÉireann ba ea Maol Cobha mac Aodha (Sean-Ghaeilge Máel Coba mac Áedo) (bás 615). Aodh mac Ainmhireach (bás 598) ba ea a athair, agus Domhnall mac Aodha (bás 642) a dheartháir, Ard-Ríthe beirt a mheastar. Na bhall iad de Chineál Chonaill Uí Néill an Tuaiscirt. D'éirigh Maol Cobha ina thaoiseach Chineál Chonaill tar éis bhás a dhearthár, Conall Cú mac Aodha, sa bhliain 604.
Dáileadh an ard-ríogacht idir Cineál Eoghain agus Cineál Chonaill ó lár na 6ú haois ar aghaidh. Ba é Aodh Fuariodhnach réamhtheachtaí Mhaoil sna ríliostaí the king lists, agus tháinig seisean i gcomharbacht ar Shuibhne Meann, an bheirt de Chineál Eoghain, cé go rítheaghlaigh iomaíochta. Bhí sé i réim ó 612 go 615.
Sa bhliain 615, cloíodh agus maraíodh Maol Cobha ag Suibhne Meann i gCath Shliabh Troim, Tír Eoghain. Insítear i dtéacsanna níos deireanaí, ámh, gur tháinig sé slán as an gcath, rinneadh file agus easpag Clochair de, agus ansin díseartach ag Droim an Iolair, Béal Leice, Contae Fhear Manach, agus i ndeireadh na dála fuair sé bás den phlá. Is amhlaidh gur insealbhaigh Suibhne Meann Aonghas mac Colmáin mar Ard-Rí, in ainm ar a laghad.
Bhí beirt mhac aige a rinneadh Ard-Ríthe díobh de réir roinnt foinsí, Ceallach (bás 658) agus Conall (bás 654). Insítear gur gharmhac Mhaoil é Dúnchad mac Cinn Fáelad, ab Oileán Í, (bás 717).
Londis
Is é Londis an t-ainm atá ar dhá mhiondíoltóir in Éirinn agus sa Ríocht Aontaithe. Tá a gcuid siopaí go léir ag trádáil mar shaincheadúnais.
An Bhreatain
Bunaíodh Londis sa Bhreatain sa bhliain 1959 agus ansin sa bhliain 2004 cheannaigh an grúpa Éireannach Musgrave an comhlacht sa Bhreatain.
Éireann
In Éirinn is é ADM Londis plc an t-úinéir. Sa bhliain 1970 cheannaigh siad cearta an ainm Londis d'Éirinn ón gcomhlacht sa Bhreatain.
Tugtar "Londis Plus" ar a gcuid siopaí móra.
Rocky Graziano
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Rocky Graziano a rugadh Thomas Rocco Barbella ar an 1 Eanáir, 1919 i Seattle agus a fuair bás ar an 22 Bealtaine 1990.
Damo and Ivor
Is clár teilifíse Éireannach é Damo and Ivor a thosaigh mar chuid den chlár Republic of Telly ar RTÉ. Is beirt deartháireacha ficseanúla iad sa chlár. Tá Damo ina dhuine garbh, agus cónaíonn sé ar an taobh thuaidh i mBaile Átha Cliath. Tá Ivor ina dhuine galánta, a chónaíonn i gCarraig an tSionnaigh ó dheas. Tá roinnt amhrán acu lena n-áirítear Bosca Mór Bosca Beag, agus Everybody's drinking (Tá Gach Duine ag Ól). Bhí an-rath orthu ar an Republic of Telly, agus thosaigh siad clár dá gcuid féin.
Foireann
Glacann an t-aisteoir Andy Quirke rólanna Damo agus Ivor. Glacann Lewis McGee ról chara Damo, Spuddy, tá Ruth McCabe ina ‘Granno’, agus Hannah Crowley mar chailín ó Charraig an tSionnaigh i ról Sarah-Jane.
Scéal
Thosaigh an clár agus Damo ag díol a dhuáin, mar go dteastaíonn airgead óna sheanmháthair atá san ospidéal. Ach tar éis di an t-airgead a fháil, teastaíonn duán nua uaithi.
Scannán
Fógraíodh go mbeadh scannán Damo and Ivor. Beidh sé scaoilte sa bhliain 2018. Thosaigh an léiriúchán don scannán i rith Samhradh 2017. Beidh Andy Quirke, Tina Kellegher, Ruth McCabe agus Simon Delaney.​
Les Trois Accords
Banna rac-cheoil agus popcheoil as Québec é Les Trois Accords. Tá dhá albam agus neart físeán ceoil seolta acu. Canann siad a gcuid amhráin as Fraincis.
Thosaigh an banna sa bhliain 1997 le Olivier Benoit ag canadh agus Simon Proulx ag canadh freisin agus ag seinm an ghiotáir. Sa bhliain 1999, ghlac siad Alexandre Parr ar an ngiotár isteach sa bhanna agus, sa bhliain 2001, thosaigh Pierre-Luc Boisvert agus Charles Dubreuil ag seinm leo, Pierre ar an dordghiotár agus Charles ar na drumaí.
Adalberto Ortiz
Ba úrscéalaí, file agus taidhleoir é Adalberto Ortiz (9 Feabhra 1914 - Feabhra 1, 2003) a rugadh i Esmeraldas, cúige de Eacuadór.
I measc a chuid saothar liteartha is tábhachtaí faighimid a úrscéal Juyungo (1942; aistriúchán Béarla ag Susan Hill agus Jonathan Tittler 1983), a bhailiúchán filíochta Earth, Sound and Drum (1953), agus an bailiúchán gearrscéalta ar a dtugtar Entundada (1971); Ba é an ghné ba shuntasaí a bhí aige mar scríbhneoir ná gnéithe de chultúr Afrai-Mheiriceánach a ionchorprú, ag saibhriú a stór focal liteartha lena bhéarlagair, a leaisteachas agus a rithim.
Dhírigh téama Ortiz ar fhéiniúlacht na n-iar-Mheiriceánach laistigh den tsochaí Laidineach-Mheiriceánach agus a streachailt i dtreo saoirse shóisialta, i gcoinne cos ar bolg agus dúshaothrú saolta. Caomhnaíonn agus tarrthálann a chuid oibre chomh maith eilimintí na síceolaíochta, na neamhscriosachta, na nósanna agus béarlagair an chultúir Afrai-Mheiriceánach.
Ag tabhairt aghaidh ar ábhar na ndifríochtaí idir aicmí, sóisialta, d'úsáid Ortiz a charachtair chun craiceann a chur ar na téamaí polaitiúla seo agus iad a chur i scéalta an-daonna agus réadúla. Pointe sonrach a luann sé san úrscéal Juyungo, mar shampla, is ea an gaol idir an cine gorm agus Mestizo (a léirítear i sliocht Lastre agus an Mestizo Diaz).
Lasmuigh de ghnéithe na tráchtaireachta sóisialta, déantar prós Ortiz a cheiliúradh agus mholadh mar go bhfuil áilleacht agus maorgacht uathúil aige.
Sa bhliain1995 bhronn Rialtas Eacuadórach an Premio Eugenio Espejo (Duais Náisiúnta Eugenio Espejo) air ag ceiliúradh iomlán a chuid oibre.
Seirbhísí Sláinte ar Oileán na hÉireann
Nuair a rinneadh iarracht macasamhail an chórais a bhunú ó dheas go deireanach san 1940dí chuir gairm na míochaine agus an Eaglais Chaitliceach ina choinne. An rud a baineadh amach ar deireadh ná fáil ar sheirbhísí otharlainne nó speisialtóirí ar chostas íseal nó saor ó chostas ar fad ach go raibh ar mhórchuid na ndaoine íoc as seirbhísí dochtuirí teaghlaigh. Mar atá ó thuaidh is an rialtas lánach a mhaoiníonn seirbhísí sláinte. Bhí caiteachas in aghaidh an daonra níos airde ó thuaidh ná mar a bhi ó dheas agus rinneadh cáineadh ag deireadh na 1990dí go raibh líon na leapacha agus na speisialtoirí íseal. Bunaíodh Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte sa bhliain 2005. Amach sna 2000dí dúradh go raibh deacracht ann foireann cháilithe a aimsiú agus a choinneáil toisc imeacht dochtúirí thar sáile áit a raibh coinníollacha oibre, traenála agus pá níos fearr, mar a dúradh. Thart ar an am céanna bhí suas is anuas le 40% den phobal faoi chlúdach árachais shláinte phríobháidigh. Déantar fóirdheonú cánach ar na híocaíochtaí seo agus laghdú ar chostas sna hotharlanna poiblí. Bítear ag maíomh go bhfuil córas dhá leibhéal ann agus bhí deacracht ann idir lárnú seirbhísí speisialtóirí agus fáil ar sheirbhísí go háitiúil.
Garbhfhéar
Is planda é an garbhfhéar.
Annie Proulx
Scríbhneoir Meiriceánach is ea Edna Ann Proulx (/ˈpruː/), a rugadh ar 22 Lúnasa 1935. Scríobhann sí idir úrscéalta, ghearrscéalta agus iriseoireacht. Scríobhann sí faoin ainm Annie Proulx, cé go bhfuil luathshaothar aici scríofa faoi "E. Annie Proulx" agus "E.A. Proulx" chomh maith.
John Pascoe Fawkner
Ba é John Pascoe Fawkner (22 Deireadh Fómhair 1792 – 4 Meán Fómhair 1869) lonnaitheoir na hAstráile agus bunaitheoir chathair Melbourne (chomh maith le John Batman).
Tús a shaoil
Rugadh John Pascoe Fawkner i Cripplegate, Londain, sa bhliain 1792, mac John Fawkner agus a bhean chéile Hannah (née Pascoe). Seoladh a athair go dtí an Astráil mar príosúnach (fuair sé earraí goidte) agus é ach aon bhliain déag d’aois, agus chuaigh John óg leis. Shroich siad sa choilíneacht nua Bá Sullivan sa bhliain 1803, ach d’aistríodh leis na príosúnaigh eile iad go Van Dieman’s Land sa bhliain ina dhiaidh.
Melbourne
I mí Aibreáin 1835, cheannaigh Fawkner an bád Enterprize chun lonnaíocht oiriúnach a fháil i gceantar Bá Port Phillip. D’imigh Enterprize Launceston i mí Lúnasa 1835, ach bhí ar Fawkner fanacht mar gheall ar na creidiúnaithe. Chuaigh an Enterprize isteach an Abhainn Yarra ar 15 Lúnasa, agus thosaigh na lonnaitheorí a stór a thógáil agus an talamh a ghlanadh. Shroich teaghlach Fawkner i gceantar Port Phillip ar an Aoine, 16 Deireadh Fómhair 1835, ar an dara turas Enterprize.
Cailleadh é ar 4 Deireadh Fómhair, 1869 ar Shráid Smith, Collingwood.
Anraí II Shasana
Bhí Anraí II (5 Márta 1133 – 6 Iúil 1189) ina rí ar Shasana agus ina Dhiúc agus ina Thiarna ar chuid mhaith den Fhrainc, den Bhreatain Bheag agus d'Éirinn, ón mbliain 1154 go lá a bháis. Tháinig Anráí II i gcomharbacht ar a chol ceathrair, Stiofán. clé|mion|220x220px|Cassell's History of England, 1902
Réim
Bhí Anráí II ar an gcéad duine de theaghlach Phlantaigíneach le bheith ina rí ar Shasana.
Ba le linn a réimeas siúd a tháinig na Normannaigh go hÉirinn, rud a chuir tús leis an gcaidreamh achrannach idir Éire agus Sasana, a mhaireann go dtí an lá atá inniu ann.
Tollán Sheáin Uí Loingsigh
Is tollán suite i gContae Chorcaí é Tollán Sheáin Uí Loingsigh (Béarla: Jack Lynch Tunnel).
Anraí II Shasana
Becket
Cheap an Rí Anraí II Thomas Becket mar sheansailéir sa bhliain 1155.. Bhí an-mhór le chéile, nó is rud é a chreidtear go forleathan  Ach bíonn díospóireacht i gcónaí faoin ‘chairdeas mhór’ a bhí ann, más fíor. clé|mion|177x177px|samhail, Séipéal Fontevraud sa [[An Fhrainc|Fhrainc]]Ar aon nós, d'éirigh coimhlint níos déanaí idir Becket agus Anraí II maidir le cearta agus pribhléidí na hEaglais e.  Ar 29 Nollaig 1170, mharaigh leantóirí na rí  Becket  in Ardeaglais Canterbury.
Tollán Sheáin Uí Loingsigh
As an iar-Taoiseach Seán Ó Loingsigh a ainmníodh é.
Cuireadh tús leis sa bhliain 1995, agus osclaíodh an tollán i mí na Bealtaine 1999.
Anraí II Shasana
Becket
An bhliain dár gcionn, d'iarr Anraí pas coimirce ar Fernando II, Rí León, lena bhóthar a réiteach go Santiago. Tá gach dealramh ar an scéal gur leagadh an oilithreacht mar phionós air in éiric dhúnmharú Becket.
In Éirinn
Sa 12ú haois, bhí ríthe na gcúigí ag streachailt le chéile chun flaitheas na hÉireann a ghabháil. Rinne na Normannaigh ionradh ar Éirinn ó Shasana sa bhliain 1169 ar iarratas an Rí ar a dtugtar Diarmaid Mac Murchadha, a bhí ag súil le cabhair uathu. Ach sheol Rí Anraí II Shasana a thuilleadh saighdiúirí le smacht a choimeád ar a arm Normannach.
Ba í an tuiscint thraidisiúnta ar Laudabiliter satis, bulla de chuid an Phápa Adrian IV, gur bhulla ba ea é inar cheadaigh an Pápa d’Anraí II Shasana ionradh a dhéanamh ar Éirinn, faoi bhráid leasú a dhéanamh ar an Eaglais abhus. Ach tá léamh eile ag na staraithe inniu.
Ar aon nós, bhí Sionad ag Easpaig na hÉireann i gCaiseal in 1172, agus thug na hEaspaig móid dílseachta ar an Sionad úd d’Anraí II mar Thiarna ar Éirinn. De réir a chéile, thug taoisigh uile na hÉireann an mhóid dílseachta d’Anraí II chomh maith.
Bás
Bhuail othras pollta, srl. Anraí agus d'fhulaing sé bás i bpian ar 6 Iúil 1189
Tháinig Risteard I i gcomharbacht ar Anráí II.
Teangacha Slavacha
Foghrúpa de chuid na dteangacha Ind-Eorpacha iad na teangacha Slavacha. (Tá an dá leagan, Slavic languages agus Slavonic languages, in úsáid sa Bhéarla, agus d'fheicfeá na téarmaí "Slavóinic" nó "teangacha Slavónacha" sa Ghaeilge uaireanta, faoi thionchar an Bhéarla.) Tá gaol sách dlúth ag na teangacha seo go léir le chéile, rud atá so-aitheanta ag aon duine a bhfuil salacharaíl éigin i gceann de na teangacha seo aige - is é sin, ní chaithfidh sé a bheith ina theangeolaí oilte.
Brainsí
Is gnách na teangacha Slavacha a dheighilt ina dtrí bhrainse: thumb|Limistéir: {{legend|#7cdc87|Teangacha Slavacha an Oirthir}} {{legend|#008000|Teangacha Slavacha an Iarthair}} {{legend|#004040|Teangacha Slavacha an Deiscirt}} thumb|right|300px|Teangacha Slavacha
Teangacha Slavacha an Oirthir
Brainse an Oirthir, mar atá, an Rúisis, an Bhealarúisis, agus an Úcráinis. Ceann de theangacha móra an domhain í an Rúisis, agus traidisiún fada liteartha aici. Maidir leis an mBealarúisis agus an Úcráinis, bhí siad faoi chois na Rúisise ar feadh i bhfad, rud a chuir isteach ar iarrachtaí a gcaighdeánaithe agus a saothraithe. Bhí siad go mór faoi thionchar na Polainnise, nuair a bhí an Rúisis faoi thionchar na Sean-Slaivise Eaglasta.
Tá a leithéid de theanga ann a dtugtar Rúisínis nó Ruitéinis uirthi, ach bíonn cialla éagsúla ag baint leis an ainm seo. Má luaitear an t-ainm sin inniu, is í an Rúisínis Phanónach is dóchúla a bheidh i gceist. Canúint Shlavach Oirthearach atá ann a labhraítear in áiteanna sa Vóvaidín. I ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda, ceapadh caighdeán scríofa don teanga seo atá ag cloí go dlúth leis an gcanúint labhartha.
Teangacha Slavacha an Iarthair
Brainse an Iarthair, mar atá, an Pholainnis, an tSeicis, an tSlóvaicis, an Chaisiúibis, an dá leagan den tSorbais, an tSiléisis, agus an Pholáibis. Sa Pholainn, glactar leis an gCaisiúibis mar chanúint Polainnise, agus sin é an dearcadh atá ag lucht a labhartha féin ar a dteanga. Bhí a leithéid de theanga agus Pomaráinis nó Slóivinsis á labhairt in oirthear na Gearmáine go dtí an Dara Cogadh Domhanda, agus dealraíonn sé gur canúint de chuid na Caisiúibise a bhí ann, ach is é an bharúil a bhí ag na cainteoirí dúchais féin gur Gearmánaigh a bhí iontu. I ndiaidh an chogaidh, d'éalaigh siad go dtí an Ghearmáin, agus d'éag a dteanga ansin.
Maidir leis an tSiléisis, is gnách leis na Polannaigh a shíleadh gur canúint Polainnise atá ann a chuaigh ar strae ó nach raibh na cainteoirí i dteagmháil leis an bPolainnis chaighdeánach ach i ndiaidh an dara cogadh domhanda. Teanga mharbh í an Pholáibis a bhí á labhairt timpeall Hannover i gceantar tuaithe ar a dtugtar Wendland (Wend an t-ainm a bhí ag na Gearmánaigh ar na treibheacha Slavacha cosúil leis na Sorbaigh agus leis na Polábaigh) go dtí an t-ochtó haois déag.
Teangacha Slavacha an Deiscirt
Brainse an Deiscirt. Is í an tSeirbea-Chróitis an ceann is líonmhaire acu seo, ach ó tháinig deireadh leis an Iúgslaiv mar thír, tá na Seirbiaigh, na Crótaigh agus na Bosnaigh ag iarraidh caighdeáin ar leith a fhorbairt agus béim a chur ar na difríochtaí idir na tíortha éagsúla. Is amhlaidh, áfach, go bhfuil gach sórt Seirbea an Chróitise bunaithe ar an gcanúint Štokavski - an ceann is mó den trí phríomhchanúint a labhraítear i limistéar teanga na Seirbea-Chróitise. Maidir leis an dá phríomhchanúint eile, an Kajkavski agus an Čakavski, ní labhraítear ach i gceantair áirithe den Chróit iad. Sa Chróit féin, áfach, tá an teanga chaighdeánaithe bunaithe ar an gcanúint Štokavski.
Is iad an tSlóivéinis, an Bhulgáiris agus an Mhacadóinis an trí cinn eile de theangacha Slavacha an Deiscirt, cé go bhfuil a lán mionchanúintí ann arbh fhéidir iad a aithint mar theangacha ar leith, cosúil leis an teanga Chróit-Bunjevac sa Vóvaidín nó an teanga Šopski atá idir eatarthu idir an tSeirbis, an Mhacadóinis, agus an Bhulgáiris.
Comparáid agus Cur Síos
Tá an Bhulgáiris agus an Mhacadóinis an-chosúil le chéile, agus is í an phríomhdhifríocht eatarthu go raibh an Bhulgáiris go mór faoi thionchar na Rúisise agus na Sean-Slaivise Eaglasta ó thaobh na nua-théarmaíochta de, agus an Mhacadóinis níos mó i dtuilleamaí na gnáthchainte agus na n-iarmhíreanna a bhí beo sa ghnáthchaint le nua-théarmaí a chumadh.
Cuireann na teangacha Slavacha go léir an-bhéim ar ghné an bhriathair - is é sin, úsáidtear leaganacha difriúla den bhriathar leis an ngníomh críochnaithe nó neamhchríochnaithe a chur in iúl. Mura bhfuil réimír ag an mbriathar, cuirtear ceann leis, cf. Polainnis: czyta książkę "léann sé/sí leabhar, tá sé/sí ag léamh leabhair", przeczyta książkę "léifidh sé/sí an leabhar, beidh an leabhar léite aige/aici".
Risteard I Shasana
Bhí Risteard I nó Risteard Leonchroí (8 Meán Fómhair 1157 – 6 Aibreán 1199) mar ab fhearr aithne air, ina rí ar Shasana agus ina cheannaire ar an Impireacht Ainsivíneach ó 6 Iúil 1189 go lá a bháis. Tháinig sé i gcomharbacht ar a athair, Anraí II.