cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amhrán Mhuínse
Focail
Ach raithneach glas is fraoch,
An sneachta dhá shéideadh anuas orm
'S an ghaoth dhá fhuadach dhíom,
'S níorbh fhada liom an oíche.
'S a Mhuire dhílis, céard a dhéanfas mé,
Tá an geimhreadh seo 'tíocht fuar,
'S a Mhuire dhílis, céard a dhéanfas
Córas
deas|250px|thumb|Córas Aon bheith bhitheolaíoch, mheicniúil, fhisiciúil nó eagraíoch a dhéanann feidhm ar leith, ag fáil ionchuir óna thimpeallacht agus ag cur aschuir amach don timpeallacht. Mar sin, tá gach aon chóras ina fho-chuid de chóras níos leithne, agus mar sin de. Maidir le ríomhaireacht, úsáidtear an téarma don chuid sin d'eagraíocht a dhéanann an phróiseáil sonraí is féidir a dhéanamh le ríomhairí: láimhseáil an phárolla, na mbillí is na sonraí.
Amhrán Mhuínse
Focail
An teach seo is a bhfuil ann?
Nach óg, a stór, a d'imigh tú,
Le linn na huaire breá,
Dabhach shéarachais
mion| Scéimléaráid d'umar seipteach Is éard is dabhach shéarachais nó dabhach mhúnlaigh ann ná tobán faoi thalamh atá déanta as coincréit, snáithín gloine, nó plaisteach trína sreabhann fuíolluisce tí (camras), le haghaidh cóireála bunúsach camrais.
Amhrán Mhuínse
Focail
Le linn don chuach bheith ag seinm ceoil,
Dabhach shéarachais
Cur síos
deas|mion| Dabhach shéarachais agus draein pháirce sheipteachLaghdaíonn próisis síothlaithe agus díleá anaeróbaigh solaid agus orgánaigh, ach níl an éifeachtacht cóireála ach measartha (dá ngairtear "cóireáil phríomhúil"). Is cineál saoráide simplí camrais ar an láthair iad dabhcha séarachais. Is féidir iad a úsáid i gceantair nach bhfuil ceangailte le gléasra diúscartha camrais, amhail limistéir thuaithe. Diúscraítear an t-eisilteach leachtach cóireáilte go coitianta i ndraein pháirce sheipteach, a sholáthraíonn cóireáil bhreise. Mar sin féin, d’fhéadfadh truailliú screamhuisce tarlú agus d’fhéadfadh sé a bheith ina fhadhb.
Amhrán Mhuínse
Focail
'S gach duilliúr glas ag fás.
Dabhach shéarachais
Cur síos
Tagraíonn an téarma "seipteach" don timpeallacht bhaictéarach anaeróbach a fhorbraíonn san umar a dhianscaoileann nó a mhianraíonn an dramhaíl a scaoiltear isteach san umar. Is féidir dabhach shéarachais a chúpláil le haonaid chóireála fuíolluisce eile ar an láthair amhail cisil scagtha bhitheolaíocha nó córais aeróbacha lena mbaineann aerú fórsáilte saorga.
Tá an ráta carntha sloda — ar a dtugtar ábhar seipteach nó ábhar faecach freisin — níos tapúla ná an ráta dianscaoilte. Dá bhrí sin, ní mór an t-ábhar faecach carntha a bhaint go tréimhsiúil, rud a dhéantar go coitianta le trucail folúis.
Amhrán Mhuínse
Focail
An oíche a bhfaighidh mé bás,
Dabhach shéarachais
In Éirinn
Le linn 2023, bhí beagnach 500,000 teaghlach in Éirinn i dtuilleamaí dabhach séarachais.
Amhrán Mhuínse
Focail
Ó tórróidh siad go groíúil mé
Dabhach shéarachais
In Éirinn
Theip ar leath na ndabhachanna séarachais a ndearna údaráis áitiúla cigirceachta orthu sa bhliain 2022 de réir an Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil (an EPA). Breis is 1,100 láthair a scrúdaíodh i 2022. Theip ar 560 acu. Bhí baol do shláinte an duine agus don timpeallacht i 230 acu - 21% den iomlán.
Amhrán Mhuínse
Focail
Trí oíche is trí lá;
Beidh píopaí deasa cailce a'am
'S na ceaigeannaí is iad lán,
'S beidh triúr ban óg ó shléibhte ann
Le mé a chaoineadh os cionn cláir.
Is gearraí amach mo chónra dhom
As fíorscoth geal na gclár,
'S má tá Seán Ó hEidhin i Muínis
Bíodh sé déanta ón a láimh;
Bíodh mo chaipín is mo ribín inti istigh,
'S iad go ridheas ar mo cheann,
'S tabharfadh Paidín Mór go Muínis mé
Nó is garbh a bhéas an lá.
Gabháil siar thar Inse Gaine dhom
Bíodh an bhratach insa gcrann,
'S ná cuir' i Leitir Caladh mé
Föhn
Is gaoth the thirim a thagann anuas taobh na fothana de shliabh é föhn. De réir mar a éiríonn aer tais ar thaobh na gaoithe den sliabh, fuaraíonn sé is cailleann an fliuchras de bhrí go gcomhdhlúthaíonn an fliuchras ina bháisteach. Ansin ar an taobh eile den sliabh, tagann sé anuas agus éiríonn níos teo. Is féidir go n-ardófar an teocht sa ghaoth 10 °C taobh istigh de chúpla uair. Faightear a leithéid sna hAlpa san Eoraip. Tugtar chinook uirthi sna Sléibhte Creagacha i Meiriceá Thuaidh, nor-wester sa Nua-Shéalainn, agus zonda san Airgintín.
Amhrán Mhuínse
Focail
Mar ní ann atá mo dhream;
Ach tugaí siar go Muínis mé,
'N áit a gcaoinfear mé go hard,
Beidh soilse ar na dúmhchannaí
'S ní bheidh uaigneas orm ann.
Stair lucht LADT in Éirinn
mion|The Shameful End sa bhliain 1640 : John Atherton, easpag (1598-1640) agus John Childe Tá stair lucht LADT in Éirinn ag dul siar na céadta bliain. Tá fairsinge agus doimhneacht ag baint le stair an phobail LADTAIÉ+ in Éirinn.
Fiúsleictreon
mion|217x217px|Ceithre nasc comhfhiúsach. Tá ceithre fiúsleictreon ag carbón agus anseo [[Fiús (ceimic)|fiús de cheithre. Tá fiúsleictreon aonair ag gach adamh hidrigine agus tá sé aonfhiúsach.]] Sa cheimic agus san fhisic, leictreon sa sceall  seachtrach is ea fiúsleictreon, a bhfuil baint aige le hadamh, agus a fhéadfaidh páirt a ghlacadh i bhfoirmiú an naisc cheimicigh mura bhfuil an sceall seachtrach líonta; i nasc  comhfhiúsach aonair, cuireann an dá adamh sa nasc fiúsleictreon amháin chun péire roinnte a fhoirmiú.
Stair lucht LADT in Éirinn
Stair
mion Sa bhliain 1634, cuireadh dlí i bhfeidhm – an t-aon dlí amháin in Éirinn i gcoinne na homaighnéasachta. Thosaigh cur faoi chois na gnéasachta, ré a mhair 450 bliain.
Ba é an Pharlaimint i mBaile Átha Cliath a chur an dlí sin i bhfeidhm. Ach is as Westminster a tháinig sé; ritheadh an dlí thall ansin sa bhliain 1533.
Roimhe na 1630idí, ní raibh bac ar bith ar an homaighnéasacht in Éirinn i measc na nGaeil. Ach leis an Phlandáil, tháinig scoilt mhór in Éirinn ó thaobh stair na homaighnéasachta. Bhí meon i bhfad níos oscailte maidir le homaighnéasacht ag na Gaeil, ná mar a bhí ag na Sasanaigh a chur an tír faoi smacht.
Ar 5 Nollaig 1640, chrochadh an tEaspag, John Atherton, agus a stíobhard, John Childe i bPort Láirge. Ciontaíodh iad as dhá chúiseamh a bhain le bugaireacht (nó gníomhartha homaighnéasacha). mion|Conspóidː dealbh [[Seán Russell i bPáirc Fionnradhairc sa bhliain 2020, áit a dhúnmharaíodh Declan Flynn]]
20ú haois
Ar 26 Meitheamh 1980, d’oscail an polaiteoir radacach Noel Browne an Lárionad Hirschfeld, Sráid Fownes, Barra an Teampaill, BÁC. Bhí seirbhísí ar fáil ann don lucht LADT agus osclaíodh an club oíche míchlúiteach Flikkers. Bhí tarraingt mhór air sna 1980idí. Ar 4 Samhain 1987 dódh Fikkers go talamh le rún mioscaise.
Tharla an chéad agóid LADT+ i mBaile Átha Cliath ar an 27 Meitheamh 1974. Chuaigh deichniúr (an feachtasóir David Norris san áireamh) ar mhórshiúl ón Roinn Dlí agus Cirt go dtí Ambasáid na Breataine chun agóid a dhéanamh in aghaidh choiriúlú na homaighnéasachta (iarsma ó na dlíthe coilíneachta).
Tharla an chéad Pharáid Bród i mBaile Átha Cliath i mí an Mheithimh 1983. Ó shin i leith, tá Bród Bhaile Átha Cliath ag dul ó neart go neart.
Athchóiriú
mion|[[David Norris, feachtasóir LADT]] Bhí sé mar aidhm ag David Norris (a bhí tofa mar sheanadóir níos déanaí sa bhliain 1987) agus an t-abhcóide agus seanadóir Mary Robinson cosaint bhunreachtúil a bhaint amach do homaighnéasaigh na tíre. Ach theip ar a gcás cúirte sa bhliain 1983 in aghaidh an stáit. De réir mar a mhínigh an Príomh-Bhreitheamh Tom O'Higgins, “…on the grounds of the Christian nature of our state and on the grounds that the deliberate pratice of homosexuality is morally wrong…”.
Mar thoradh ar sin, dhírigh Norris agus Robinson, ar Éirinn a thabhairt go dtí an Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine (ECHR) sa bhliain 1988. Ar an 26 Deireadh Fómhair 1988, sa Chúirt Eorpach um Chearta an Duine i Strasbourg, sa chás NORRIS v. IRELAND, thug an chúirt breithiúnas cinniúnach i bhfabhar cearta daoine aeracha agus leispiacha. D’aontaigh an ECHR leis agus le Robinson nuair a mhaígh siad nach raibh de cheart ag Éirinn dlíthe in aghaidh lucht LADT a chur i bhfeidhm.
Aisghaireadh na dlíthe a lochtaigh an breithiúnas cúig bliana ina dhiaidh sin in 1993.
Kirsten Sheridan
Gairm
Thosaigh Sheridan a gairm bheatha mar aisteoir, i roinnt scannán agus seónna teilifíse Éireannacha agus Briotanacha sular aistrigh sí go stiúrthóireacht.
Rinne sí staidéar ar Léiriú Teilifíse Scannán sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath sular bhain sí Dioplóma i Léiriú Scannán i gColáiste Ealaíne Deartha Dhún Laoghaire, scoil náisiúnta scannán na hÉireann.
Tháinig 'Disco Pigs' amach sa bhliain 2001, a taispeánadh don chéad uair ag Féile Scannán Sundance agus a fuair moladh ó na léirmheastóirí... Bhí Cillian Murphy agus Elaine Cassidy na réalta sa scannán agus bhí sé bunaithe ar an dráma den ainm céanna a scríobh athair Sheridan.
Eisíodh an chéad scannán eile de chuid Sheridan, "August Rush," i 2007 agus bhí Freddie Highmore agus Keri Russell ina réalta ann. D’éirigh go maith leis an scannán ó thaobh tráchtála de. Insíonn sé scéal buachaill óg dílleachta a bhfuil tallann ceoil aige.
I 2011, stiúir Sheridan an dráma scannán "Dollhouse," a raibh Eileen Walsh agus Aidan Kelly ina réalta.
Stiúir sú eipeasóid den tsraith theilifíse "Penny Dreadful" agus "Vikings."
In 2020, stiúir Sheridan an scannán "Dream Horse,".
Ráig foréigin de chuid an UVF (Deireadh Fómhair 1975, Tuaisceart Éireann)
Cúlra
Ar an 10 Feabhra 1975, d'fhógair an tIRA Sealadach sos comhraic. agus d'atosaigh rialtas na Breataine agus an tIRA ag idirbheartú. D'aontaigh an IRA stop a chur le hionsaithe ar fhórsaí slándála na Breataine, agus chuir na 'fórsaí slándála' deireadh lena gcuid ruathair agus cuardaigh, den chuid is mó.
Chuir na cainteanna seo eagla ar na Dílseoirí. Mar sin chuaigh na dúnmharuithe seicteacha in olcas le linn an tsosa comhraic. Mharaigh an UVF 120 Caitliceach le linn na bliana 1975. Bhí éiginnteacht ann sa phobal faoi chúrsaí polaitíochta ar an dá thaobh. Tháinig méadú ar an fhoréigean seicteach; bhí clú go háirithe ar an drong Ghleann Anna.
Dhírigh ainsin roinnt aonad den IRA ar dhul i ngleic leis na dílseoirí. An laghdú ar oibríochtaí sceimhlitheoireacht a laistigh den IRA ba chúis le roinnt ball, le cead nó gan cead leo siúd a bhí os a gcionn, dul i mbun ionsaithe marfacha buille ar bhuille.
Bhí an baol ann go rachadh cúrsaí ó smacht agus bhí an próiseas síochána i gcontúirt dá bharr. Thit an tóin as an bpróiseas an bhliain dár gcionn, 1976, nuair a cuireadh an sos cogaidh ar ceal.
Imeachtaí
... agus go leor eachtraí eile,
Anatoly Karpov
Luathbhlianta
Rugadh Karpov i dteaghlach Rúiseach ar 23 Bealtaine 1951 i Zlatoust i réigiún na hÚraile san tAontas Sóivéadach. D'fhoghlaim sé fichille a imirt ag ceithre bliana d'aois agus ba sciobtha a tháinig chun cinn. Mar sin, bhí sé ina iarrthóir don teideal mháistir ag aois 11. Ag 12 bliain d'aois glacadh leis isteach sa scoil fichille iomráiteach Mikhail Botvinnik, cé nach raibh Botvinnik féin rothógtha leis an ógánach. Duirt sé a leanas faoin Karpov óg: "Níl cliú ar bith ag an mbuachaill faoi fichille, agus níl dada i ndán dó sa ghairm seo."
D’admhaigh Karpov nach raibh tuiscint domhain aige ar theoiric fichille ag an am sin, agus scríobh sé ina dhiaidh sin gur bhain sé feidhm mór as an obair bhaile a leag Botvinnik air, mar chur sé iallacht air féachaint ar leabhair fichille agus oibriú go dícheallach. Tháinig feabhas tapaidh sin ar Karpov faoi theagasc Botvinnik agus bhí sé ar an máistir Sóivéadach ab óige sa stair ag cúig bliana déag d'aois i 1966; chothromaigh sé seo an curiarracht a bhunaigh Boris Spassky i 1952.
Chríochnaigh Karpov sa chéad áit ina chéad chomórtas idirnáisiúnta, i Třinec, An Pholainn, roinnt míonna ina dhiaidh sin. I 1967, bhuaigh sé an comórtas bliantúil Niemeyer i Groningen, an Ísiltír. Bhuaigh Karpov bonn óir as barr feabhais acadúil san ardscoil agus chuaigh sé isteach in Ollscoil Stáit Moscó i 1968 chun staidéar a dhéanamh ar an matamaitic. D’aistrigh sé go dtí Ollscoil Stáit Leningrad ina dhiaidh sin, agus bhainfeadh sé céim amach san eacnamaíocht faoi dheireadh. Cúis amháin leis an aistriú ná a bheith níos gaire dá chóiste, ardmháistir Semyon Furman, a raibh cónaí air i Leningrad. Ina chuid scríbhinní, aithníonn Karpov Furman mar phríomhthionchar ar a fhorbairt mar imreoir den scoth.
I 1969, bhí Karpov ar an gcéad imreoir Sóivéadach ó Spassky (1955) a bhuaigh craobh domhanda na sóisear  i Stócólm (10/11) gan cluiche ar bith caillte aige. Thuill an bua seo an teideal máistir idirnáisiúnta dó. I 1970, thuill Karpov an teideal ardmháistir ag comórtas idirnáisiúnta i gCaracas, Veiniséala.
Curadh an domhain
Shroich rátáil Elo Karpov ó 2540 i 1971 go 2660 i 1973, nuair a bhain sé an dara háit amach i gcraobhchomórtas Shóivéadaigh 1973, pointe amháin taobh thiar de Spassky. Mar sin cháiligh sé don comórtas idirchriosach i Leningrad, an chéad céim sa phróiseas le iomaitheoir a aimsiú chun dúshlán a thabhairt do Bobby Fischer sa chraobhchomórtas domhanda 1975. Chríochnaigh sé sa chéad áit ar chomhscór le Viktor Korchnoi ag cáiliú don comórtas cailliú 1974. Sna babhtaí ceathrú ceannais fuair Karpov an lámh in uachtar ar Lev Polugaevsky agus sna babhtaí leathcheannais bhuaigh sé ar an t-iar-churadh Boris Spassky. Bhí Karpov ar taifead ag rá gur chreid sé go mbuafeadh Spassky go héasca ach, cé gur bhuaigh Spassky an chéad chluiche i stíl mhaith, bhain imirt ghéar, ionsaitheach ó Karpov bua iomlán amach dó le scór +4−1=6. Sa cluiche ceannais (in aghaidh Viktor Korchnoi arís) bhí Karpov chun tosaigh go luath, ag buachan an dara cluiche agus an séú cluiche. Cé gur éirigh Korchnoi streachailt ar ais sa chluiche ní raibh sé in ann é a shábháil agus bhuaigh Karpov +3−2=19, ag bogadh ar aghaidh le dúshlán a thabhairt do Fischer. clé|mion|323x323px|Korchnoi agus Karpov san Iosrael, 1974.
Ní fhacthas an cluiche seo riamh áfach, mar gheall ar na héilimh Fischer, ní hamháin go mbeadh an buaiteoir ar an gcéad imreoir a shroicheadh deich mbua (gan chomscór a chur san áireamh) ach freisin go gcoinneodh an curadh a choróin dá mbeadh an scór ceangailte 9-9. Dhiúltaigh Karpov agus FIDE, an Comhaontas Idirnáisiúnta na Fichille, na coinníollacha seo a ghlacadh agus thug sé 1 Aibreán 1975 mar spriocdháta don dá imreoir chun aontú an cluiche a imirt faoi na rialacha arna gceadú ag FIDE. Nuair nár aontaigh Fischer, dhearbhaigh Uachtarán FIDE Max Euwe ar 3 Aibreán 1975 go raibh Fischer tar éis a theideal a fhorghéilleadh agus gurbh é Karpov an Curadh Domhanda nua. Rinne Karpov iarracht níos déanaí cluiche eile a bhunú le Fischer, ach theip ar an gcaibidlíocht. Chuir sé seo Karpov óg isteach sa ról mar Chraobh an Domhain gan an t-iarchuradh a shárú.
Agus é meáite a chruthú gur curadh tuillteanach é féin, ghlac Karpov páirt i mbeagnach gach mórchomórtas ar feadh na ndeich mbliana atá romhainn. Bhuaigh sé comórtas Milano go diongbháilte i 1975, agus ghlac sé a chéad cheann de thrí theideal Sóivéadach i 1976. Bhuaigh sé sraith iontach de chomórtais i gcoinne na n-imreoirí is láidre ar domhan agus mar thoradh air sin, d'aontaigh an chuid is mó go luath go raibh an teideal curadh domhanda tuillte ag Karpov.
clé|mion|323x323px|Korchnoi agus Karpov i Merano, 1981.
Sa bhliain 1978, bhí a chéad chosaint ag Karpov in aghaidh Viktor Korchnoi, an comhraic a bhuaigh sé ar an mbealach don teideal. Imríodh an cluiche i Baguio, Na hOileáin Fhilipíneacha agus bhí sé bua ag teastáil ón mbuaiteoir. Mar a tharla i 1974, bhí Karpov chun tosaigh go luath, ag buachan an t-ochtú cluiche tar éis seacht gcomhscór i dtosach an cluiche. Nuair a bhí an scór +5−2=20 i bhfabhar Karpov, rinne Korchnoi teacht aniar agus bhuaigh sé trí cinn de na ceithre chluiche eile chun an scór a chothromú. Bhuaigh Karpov an chéad chluiche eile ansin chun an teideal a choinneáil (+6−5=21). Trí bliana ina dhiaidh sin, tháinig Korchnoi ar ais mar dhúshlánaí tar éis an comórtas cáiliú a bhuachan i gcoinne Gearmánach Robert Hübner. D'imir siad i Merano san Iodáil agus chuimhnítear an cluiche mar "An Stánáil i Merano” (The Massacre of Merano as Béarla) mar gheall ar an bua éasca ag Karpov (+6−2=10).
Kasparov
Bhí a stádas mar an t-imreoir is fearr ar domhan deimhnithe ag Karpov faoin am gur tháinig Garry Kasparov chun solais mar dhúshlánaí. Throid Kasparov, nach raibh ach 21 bliain d'aois, trí comórtas cáilíochta, ag bualadh Smyslov agus Korchnoi i measc imreoirí eile. Sa chluiche le Karpov, an Craobh Domhanda Fichille 1984 i Moscó, ba iad na rialacha ná gurbh é an chéad imreoir a bhuaigh sé chluiche a bhuaigh an cluiche. Chuaigh Karpov chun tosaigh 4-0 tar éis naoi gcluiche. Bhain Kasparov comhscór amach sna chéad 17 cluiche eile, áfach (curiarracht i gcluichí craobh domhanda) agus  níor fuair Karpov a chúigiú bua go dtí cluiche 27. I gcluiche 31 bhí Karpov in áit mhaith chun an bua a fháil ach níor éirigh leis leas a bhaint as agus ghlac sé le comhscór. Bhuaigh Kasparov den chéad uair sa chéad chluiche eile agus ina dhiaidh sin tháinig 14 comhscór eile.
clé|mion|323x323px|Kasparov agus Karpov, 1985.
Bhí farasbarr láidir ag Karpov i gcluiche 41 ach rinne sé botún arís agus níor eirigh sé an bua cinniúnach a bhaint amach. Tar éis cúig comhscór eile, bhuaigh Kasparov cluichí 47 agus 48 agus bhí sé soiléir go raibh Karpov san fhaopach, go fisiciúil is go síceolaíoch. Deirtear go chaill Karpov 10kg le linn an sraith cluiche, a mhair cúig mhí. Cé go raibh Karpov chun cinn 5-3, cheap go leor trachtairí go raibh seans mór go mbainfeadh Kasparov amach an buachaint. Ag an pointe seo, chuir Uachtarán FIDE Florencio Campomanes deireadh leis an gcluiche go haontaobhach, ag lua sláinte na n-imreoirí, cé gur duirt na himreoirí féin araon go raibh siad ag iarraidh leanúint leis an cluiche. mion|Cluiche 16, Craobh Domhanda Fichille 1985 idir Anatoly Karpov (bán) agus Garry Kasparov (dubh). Socraíodh athimirt níos déanaí i 1985. D’athraigh FIDE na rialacha ar ais go dtí an fhormáid roimhe seo, le sraith teoranta do 24 cluiche agus Karpov ag coinneáil a teideal  i gcás comhscór 12-12. Gealleadh athimirt do Karpov sa chás gur chaill sé. Bhain Kasparov geit as Karpov lena rogha tionscnamh sa chéad chluiche, rud a d'fhág go raibh cumraíocht  nach raibh imeartha ag Karpov riamh tar éis cúig bogadh. Chaill Karpov an cluiche ach tháinig sé ar ais i gcluichí 5 agus 6 a bhuaigh sé, agus é chun tosaigh. Chomromaigh Kasparov an scór nuair a bhuaigh sé cluiche 11 áfach agus i gcluiche 16, a luadh go minic mar a shárshaothar, chuaigh sé chun cinn arís. Tháinig an cluiche seo chun suntais mar gheall ar chur Kasparov ridire go domhain i measc píosaí Karpov chomh luath le bogadh 16 (léaráid ar dheis), an 'ridire ochtapais' mar a thugtar air, a d'fhan ansin go dtí bogadh 34, nuair a cuireadh iallach ar Karpov a bhanríon a íobairt chun é a bhaint. Chaill Karpov.
Sna seacht gcluiche eile, bhuaigh gach imreoir cluiche amháin agus chríochnaigh na cluichí eile i gcomhscór. Sa chluiche deiridh mar sin bhí sé ar Karpov buachan a bhaint amach chun an sraith a chothromaigh agus a theideal a choinneáil. D'imir sé go ionsaitheach dá réir, ag ionsaí rí Kasparov chomh luath le bogadh 15. D'íobair Kasparov dhá ceithearnach agus sheol sé frith-ionsaí. Faoi bhrú ama, rinne Karpov earráidí cinntitheacha ar bhogadh 36 agus bogadh 40 agus bhuaigh Kasparov Craobh Domhanda Fichille tar éis Karpov éirí as ar bhogadh 42.
Tar éis a réime mar churadh domhanda
D'fhan Karpov ina chéile comhraic iontach (agus uimhir 2 ar an domhain) go dtí lár na 1990í. Thug sé dúshlán Kasparov i dtrí chluiche Craobh Domhanda Fichille eile i 1986 (i Londain agus i Leningrad), 1987 (i Sevilla) agus 1990 (i Nua-Eabhrac agus Lyon). Bhí na trí chluiche iontach chlósáilte: ba iad na scóir ná 11½–12½ (+4−5=15), 12–12 (+4−4=16), agus 11½–12½ (+3−4=17). Sna trí chluiche ar fad, bhí seans ag Karpov an buachan a fháil suas go dtí na cluichí deiridh. Bhí deireadh le cluiche Seville 1987 thar a bheith drámatúil. Bhuaigh Karpov an 23ú cluiche nuair a rinne Kasparov míríomh. Sa chluiche deiridh, gan de dhíth ach tarraingt chun an teideal a bhuachan, d’éirigh Karpov faoi bhrú ama agus níor éirigh leis comhscór beagnach éigeantach a fheiceáil. ag cailleadh agus ag ligean do Kasparov an teideal a choinneáil. Arís eile, lig sé an deis thairis. Sa cúig chluiche craobhchomórtais dhomhanda, bhain Karpov amach 19 bua, 21 caillteanas, agus 104 comhscór i 144 cluiche. Ar an iomlán, d'imir Karpov cúig chluiche in aghaidh Kasparov don teideal ó 1984 go 1990 gan é a shárú.
mion|Karpov i 1993.|311x311px
Sa bhliain 1992, chaill Karpov sa chomórtas cháilíochta in aghaidh Nigel Short ach nuair a scar Kasparov agus Short ó FIDE agus a gcluiche Craobh Domhanda Fichille féin a imirt i 1993, bhuaigh Karpov an teideal Curadh Domhanda FIDE in aghaidh Jan Timman na hÍsiltíre. Ar cheann de mhórghníomhartha Karpov bhí bua i gcomórtas fichille Linares 1994. Bhí Karpov, Kasparov, Shirov, Kramnik, Anand, Kamsky, Topalov, Ivanchuk, Gelfand agus Judit Polgár i measc na hiomaitheoirí. Le meánrátáil Elo de 2685, ba é an comórtas is laidre riamh go dtí sin. Ag cuimhneamh ar sin, dúirt Kasparov roinnt laethanta roimh an gcomórtas go bhféadfaí curadh domhanda a thabhairt ar an mbuaiteoir. B’fhéidir gur spreag an raitéas seo Karpov mar d’imir sé an comórtas is fearr dá shaol. Níor chaill sé cluiche ar bith agus fuair sé 11 phointe as 13 (an céatadán is fearr ar domhan ó bhuaigh Alekhine San Remo i 1930), ag críochnú 2½ pointe chun tosaigh ar Kasparov agus Shirov sa dara háit. Bheadh a fheidhmíocht comórtas de réir rátáil Elo (2985) fós ar an rátáil feidhmíochta is airde ó aon imreoir sa stair go dtí 2009, nuair a bhuaigh Magnus Carlsen an comórtas fichille Pearl Spring le rátáil 3002. Chosain Karpov a theideal FIDE i gcoinne Gata Kamsky (+6−3=9) i 1996. Sa bhliain 1998, d'athraigh FIDE struchtúr cáilíochta don Craobh Domhanda, le comórtas mór díbeartha in ionad comórtas ciorclach. Sa chéad cheann de na comórtais seo 1998, cuireadh an curadh Karpov díreach isteach sa chluiche ceannais, ag sárú Viswanathan Anand (+2−2=2, 2-0 sa chluiche réitigh). An chéad uair eile, áfach, athraíodh an struchtúr arís agus bhí ar an gcuradh cáiliú. Dhiúltaigh Karpov a theideal a chosaint agus narbh é curadh domhanda FIDE tar éis 1999.
24
Básanna
20er
Méiseasóin
Fíleam beag ainmhithe ilcheallacha a fhaightear mar sheadáin inmheánacha in inveirteabraigh mara, cosúil le moilisc cheifileapódacha. Clúdaithe le fabhráin, cosúil le gruaig. An cholainn ina dhá chiseal nach bhfuil eagraithe i bhfíocháin.
Fóibe
mion Frithghníomh ró-eagla ar réad nó dála, nach gceapfaí a bheith baolach go coitianta (mar shampla, spás oscailte, éin), is ea fóibe.
Is féidir go dtiocfaidh duine ar sheift seachanta éigin. Tá an-chuid fóibí ann, agus roinntear iad i bhfóibí simplí (ina mbíonn ró-eagla ar dhuine roimh réad nó áit) agus fóibí sóisialta (ina mbíonn imní ar dhuine mar gheall ar a iompar féin os comhair daoine eile).
Mickey Mouse (sraith scannán)
Is sraith 130 scannán beochana é Mickey Mouse.
25
Básanna
20er
Anna Geary
Rugadh Anna Geary (nó Áine Ní Ghadhra as Gaeilge) ar an 28ú lá de mhí Iúil 1987 i mBaile na nGallóglach, Contae Chorcaí, Éire. Is imreoir camógaíochta agus pearsa theilifíse í.
Mike McCready
Giotáraí is ea Michael "Mike" McCready (rugadh i bPensacola, Florida, Stáit Aontaithe Mheiriceá ar 5 Aibreán, 1966), a sheinneann príomhghiotár leis an mbanna Meiriceánach Pearl Jam. Tá stíl ag McCready atá cosúil leis na gormacha, agus thóg sé inspioráid ó Jimi Hendrix, Stevie Ray Vaughan, agus daoine eile. Cumann McCready roinnt amhráin don bhanna freisin.
Abrincates
Is Gallaigh iad Na hAbrincates, a ghlaoigh Plinias Mór Abrincatui orthu. Bhí cónaí orthu i ngleannta na Sée, na Sélune agus ar bhruach deas na Couesnon, timpeall bhá Mont Saint-Michel. Bhí a gcríoch ag freagairt do dheisceart na roinne reatha den Mhuir nIocht. Ó thuaidh, bhí na hUnelles den Chotentin thuaidh acu mar chomharsana, agus is dócha gur chliaint iad; agus ó dheas bhí na Redons (Riedones)
Avatar (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an t-aonú heipeasóid is fiche, "Avatar" den tríú sraith The X-Files ar an 26 Aibreán 1996. Scríobh David Duchovny agus Howard Gordon an eipeasóid seo. D'fhéach 14.62 milliún duine ar an eipeasóid.
Mickey's Good Deed
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea Mickey's Good Deed a rinneadh sa bhliain 1932. Is gearrscannán Mickey Mouse é.
Foilsitheoireacht deisce
Is é atá i gceist le foilsitheoireacht deisce ná ullmhú cló le micriríomhaire nó ríomhaire pearsanta leis na bogearraí cuí, an téacs cumtha is eagraithe de réir na líne, na léaráidí cruthaithe is eagraithe, na leathanaigh leagtha amach, na fleiscíní curtha isteach, agus an comhfhadú cinntithe. Is féidir íomhá an téacs chlóchurtha a phriontáil le cuid mhaith saghsanna printéara. Le fírinne, is ainm contráilte anseo ‘foilsitheoireacht’, mar is clóchur atá i gceist.
Steve Aiken
Sainchomhairleoir bainistíocht a, iar-oifigeach cabhlaigh, teachta tionóil (MLA) d’Aontroim Theas agus iarcheannaire an UUP (2019-2021)  is ea Stephen Ronald "Steve" Aiken OBE MLA (a rugadh ar 16 Meitheamh 1962).
Gairm
clé|mion|sheas Aiken in [[Aontroim Thoir (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Aontroim Thoir don UUP]] Iarcheannaire i gCabhlach Ríoga na Breataine é Steve Aiken, iarcheannfort ar fhomhuireán núicléach. Stiúr sé an Comhlachas Tráchtála Briotanach Éireannach i mBaile Átha Cliath (2011-2014).
Sa bhliain 2019, tháinig Aiken i gcomharbacht ar Robin Swann ina cheannaire ar an UUP. ceapadh Aiken gan aon iomaíocht.
San olltoghchán 2019, sheas Aiken in Aontroim Thoir in aghaidh Sammy Wilson, urlabhraí Breatimeachta an DUP.
Gaeilge
Sa bhliain 2019, dúirt Steve Aiken nach mbeadh aon athrú ar pholasaí an pháirtí maidir le hAcht Gaeilge faoina cheannaireacht féin. Dúirt sé nach nglacfaí le hAcht Gaeilge ach go dtacódh sé le ceart feisirí vótáil de réir a gcoinsiasa ar cheisteanna morálta agus sóisialtaː “Sílim go bhfuil bac á dhéanamh di [an Ghaeilge]; ní muidne a chuir na bacainní sa gcosán. Níl aon tacaíocht in aon bhall i measc na nAontachtach in Ulaidh d’acht Gaeilge agus ní fheicim ná ní fhaca mé aon rud agus níor chuala mé aon rud a d’athródh m’intinn faoi sin.”
Dúirt Aiken nach bhfuil a pháirtí “i gcoinne na Gaeilge ar aon bhealach”, agus gur thacaigh siad le Foras Teanga don Ghaeilge agus don Ultais a bhunú mar chuid de Chomhaontú Aoine an Chéasta 1998 agus le maoiniú eile a chur ar fáil don Ghaeilge.
Breaitimeacht
Sna blianta 2019/2020, bhí Aiken ag cur an mhilleáin ar an DUP faoin margadh Breatimeachta a raibh aontachtaithe agus dílseoirí ag feachtasaíocht ina choinne. ‘Ba iad an DUP a thug teorainn i Muir Éireann dúinn,’ an port a bhí ag Aiken.
Bangor
Is cathair sa Bhreatain Bheag í Bangor, atá suite i nGwynedd i dtuaisceart na tíre. Cé go bhfuil sí ar an gceathrú cathair is mó sa tír, is cathair ollscoile bheag í, agus tá sí ar cheann de na cathracha is lú sa Bhreatain. Tá timpeall 18,000 duine ina gcónaí ann, agus tá an Bhreatnais á labhairt ag 46.6% den daonra, de réir daonáirimh na bliana 2001.
Bhunaigh Naomh Deiniol lonnaíocht Chríostaí ann sa 6ú haois, san áit ina bhfuil Ardeaglais Bhangor suite sa lá atá inniu ann.
Córas deachúil
deas|200px|thumb|Córas deachúil An t-uimhirchóras i ngnáthúsáid, ina scríobhtar sraith digití leis an digit is lú oird (= 0) ar dheis, a iolraítear faoi 100, an chéad digit eile ar clé (le hord 1) iolraithe faoi 101, an chéad digit eile ar clé (le hord 2) iolraithe faoi 102, agus mar sin de. Mar sin, is ionann an uimhir ‘ceithre chéad is seasca seacht’ agus 4 × 10 2 + 6 × 10 1 + 7 × 10 0, a scríobhtar mar 467. I gcodáin dheachúla, is codáin iad le hainmneoirí ar cumhachtaí 10 iad. Mar sin, scríobhtar an codán 38/100 = 30/100 + 8/100 = 0.30 + 0.08 sa bhfoirm 0.38.
26
Básanna
20er
Tigernmas
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí ar Éireann ba ea Tiarnmhas (Sean-Ghaeilge Tigernmas ) mac Follaigh, mac Ethriel, de shliocht Éiremhóin.
De réir Leabhar Gabhála na hÉireann, tháinig sé i réim nuair a dhíbrigh sé a réamhtheachtaí Conmhaol i gCath Aonach Mhacha. Laistigh d'aon bhliain dá theacht i gcoróin, bhuaigh sé seacht gcath is fiche in éadan sliochtach Eber Finn, ag cloí nach mór an sliocht go léir.
Deirtear gur bruithníodh ór don chéad uair riamh i rith a réimis, ag an ngabha, Iuchadán. Ba é Tiarnmhas an chéad rí a thug coirn dá lucht coimhdeachta. Ba é an chéad a chaith éadaí daite le corcra, gorm agus uaine, agus cóirithe le dealga, frainsí agus seoda. Agus é ina rí, tharla deich dtomhaidhm, seacht loch agus trí abha.
Achar ama
Bhí Tigearnmhas i gcoróin ar feadh 70 bliain (nó 100 bliain de réir an Leabar Fidhnacha, lch. 23). Fuair seisean agus trí cheathrú d'fhir na hÉireann bás ar Mhaigh Sléacht agus Crom Cruach á adhradh acu, dia gránna a mhaolaíodh le híobairt daonna. De réir Annála na gCeithre Máistrí, bhí idir-riocht in Éirinn ar feadh seacht mbliana tar éis a bháis, sular thóg Eochaid Étgudach an ríogacht.
Foinsí fuinnimh
Is iad na foinsí bunúsacha fuinnimh is mó a sholáthraíonn fuinneamh sa tír seo do stáisiúin ghinte leictreachais, gluaisteáin, tionscail agus tithe ná ola, gás nádúrtha, gual, móin, agus hidrileictreachas is fuinneamh na gaoithe. Tá foinsí eile in úsáid i dtíortha eile mar fhuinneamh núicléach, fuinneamh geoiteirmeach, agus fuinneamh na grianradaíochta.
Aodh mac Eochagáin
Rí Ulad de Dhál Fhiatach ba ea Aodh mac Eochagáin (Sean-Ghaeilge Áed mac Eochocáin) (bás 14ú Meán Fómhair, 919). Bhí sé i réim ón mbliain 898 go dtí 919.
Eochachán mac Aodha ba ea a athair, agus frère de Muireadhach a dheartháir, iar-ríthe beirt. Maraíodh Muiredach agus a leath-rí Maol Mochéirí de Leath Chathail sous les coups de Aitíth mac Laigni Uí Eachach Chobha, géag de Dhál Araí, sa bhliain 895 / 896. Bhí Aithíth in iomaíocht le Ceann Éidigh mac Leathlobhair, de Dhál Araí fosta ach mac den iar-rí Ulad, Leathlobhar mac Loingsigh (bás 873).
Tar éis dúnmharú Aitíth ag a mhuintir féin sa bhliain 898, tháinig Aodh i gcoróin mar chomharba. Nuair a fuair Ceann Éidigh bás dhá bhliain ina dhiaidh, fágadh é gan freasúra ina rí na nUlad. Níl trácht ar bith eile le fáil ar a réimeas ach amháin a bhás ag Cath Dhroichead na hInse in éadan na Lochlannach de ríocht Átha Cliath ar an 14ú Meán Fómhair, 919.
Maud Cotter
Óige agus Oideachas
D'fhreastail Cotter ar Crawford Municipal College of Art and Design I gcontae Corcaigh.
Pósadh agus Teaghlach
Tá Maud Cotter posta le Peter Foynes
Ré thábhachtach dá saol
B’fhéidir go raibh tréimhse eile ann ina ndearna an bhean go leor rudaí tábhachtacha nó ina raibh taithí acu uirthi.
Gairm
Cúiseanna a bhfuil clú uirthi; tábhacht nó tionchar ag baint léi.
Clemens J. France
clé|mion|[[Bunreacht Shaorstát Éireann idir lámha sa bhliain 1922]] Dlíodóir Meiriceánach a bhí go mór ar son slándála sóisialta ab ea Clemens J. France (22 Eanáir 1877 – 9 Meitheamh 1959).
Maud Cotter
Saol déanach agus bás
Nuair atá sé sin indéanta, scríobhaimid faoin bhean, cén chuma a bhí ar dheireadh a saoil agus cén dóigh a bhfuair sí bás. B’fhéidir go raibh sí tinn nó go bhfuair sí bás le seanaois.
Oidhreacht
Cad eile atá againn den bhean seo? Ar fhág sí leabhair nó saothar eile, an féidir linn fós cuairt a thabhairt ar áiteanna ina raibh sí ina saol agus rianta fágtha? Rud éigin mar sin.
Clemens J. France
Bhí Murnaghan ina bhall den Choiste an Bhunreachta 1922, a dhréachtaigh Bunreacht Shaorstát Éireann sa bhliain 1922. Le linn na n-imeachtaí, chloígh sé leis an dearcadh sóisialach, rud nár thaitin leis na baill eile. D'fhill sé ansin ar na Stáit Aontaithe.
Rialtas sealadach na hIúdáia (66–68)
Aonán rialaithe de facto gearrthéarmach de chuid Iúdáia a bhí sa rialtas sealadach Giúdach, a bunaíodh sa bhliain 66 ag fórsaí reibiliúnach Giúdacha de chuid páirtithe na bhFairisíneach agus na Sadúcach, agus a raibh sé mar aidhm aige stát na nGiúdach a rialú. D'fheidhmigh an rialtas go dtí Léigear Teampaill na nDíograiseoirí sa bhliain 68, nuair rinneadh sléacht ar an chuid is mó dá cheannairí sa streachailt idir-reibiliúnach.
Stair
Tar éis an ruaig a chur ar Ghallus i mBeit Horon sa bhliain 66 CE, glaodh Comhthionól an Phobail faoi threoir spioradálta Shimon ben Gamliel agus mar sin bunaíodh rialtas sealadach  na hIúdáia in Iarúsailéim. Ceapadh Ananus ben Ananus, iar -Ardshagart Iosrael, ar cheann de na ceannairí rialtais agus thosaigh sé ag neartú na cathrach, le Joshua ben Gamla ag glacadh príomhról freisin. Ceapadh Yosef ben Matityahu ina cheannasaí ar an Ghailíl agus ar Ghólán, agus ceapadh Yosef ben Shimon ina cheannasaí ar Ireachó. Ceapadh Ióchánán Issene ina cheannasaí ar Jaffa, Lide, Amméas-Niocapoil agus limistéar Tamná ar fad. Ceapadh Eliezar ben Hananiya mar chomhcheannasaí in Eadóm mar aon le Joshua ben Zafia, le Nigir an Piarsach, laoch le linn fheachtas Ghallus, faoina gceannas. Ceapadh Manaise chun na Peiré a chlúdach agus leithdháileadh Gophna agus Acrabetta ar Ióchánán ben Hananiya.
Méisiliteach
Lár na Clochaoise, ré na bhfiagaithe/cnuasaitheoirí (timpeall 12,000-8,000 bliain ó shin), a lean an ré Phailéiliteach ag deireadh na hoighearaoise is déanaí. In iarthar na hÁise is an Eoraip, tháinig sí roimh an ré Neoiliteach. Ó thaobh na seandálaíochta de tá uirlisí beaga cloiche, a dtugtar micrilití orthu, sainiúil.
Quimper
Is cathair agus chomh-phobal in iarthar na Briotáine í Kemper (Quimper as Fraincis, Corspotium as Laidin). Tá tuairim is 63,000 daoine ina gcónaí inti.
Suíomh
280px|mion|clé||Sean-tithe leath adhmad i lár cathair Kemper
Tá an chathair suite i ngleann ina dtagann béal abhann an Odet agus an Steir le chéile gar do chósta thiar-theas na Briotáine agus is príomhchathair Contae Penn-ar-Bed í. Tá sí 55km siar ó thuaidh ó An Orient, 172km siar ó Roazhon agus 485km siar ó dheas ó Pháras.
Tagann Kemper ón bhfocal Briotánach kembraeg (mar an gcéanna leis an bhfocal cumar as Gaeilge) ar ghabhal dhá ghleann.
Stair
280px|mion|clé||Ardeaglais Chorentin i gcathair Kemper
Bhí baile ann in aimsir na Rómhánach agus ba shuíomh easpaig í sa bhliain 495. Glaotar Bro-Gerne (La Cornuaille as Fraincis) ar an réigiún mor-thimpeall Kemper mar gurb as Corn na Breataine muintir na háite a theith ó na Sacsanaigh i ndiaidh titim Impireacht na Róimhe sa 6ú haois.
Aontaíodh an deoise le Diúcacht na Briotáine san 11ú haois ach scriosadh Kemper le linn cogaidh cathartha na Fraince san 14ú haois agus ghabh Diúc Montfort í sa bhliain 1364.
I ndiaidh éirí amach tuathaigh Bro-Gerne sa bhliain 1490, thosaigh Kemper, i dteannta leis an gcuid eile den Bhriotáin, ag teacht faoi thionchar na Fraince. Tar éis pósadh an Bhan-Diúca Claude le Rí na Fraince sa bhliain 1518, bhí bunús dlíthiúil ag éileamh Tí Valois ar an mBriotáin. Aithníodh go forleathan é nuair a tháinig Henri IV Navarre i réim le bunú Tí Bourbon sa bhliain 1584 agus nuair a ghéill rialtas sealadach na Briotáine Mercouer don rí sa bhliain 1598.
Aistríodh ainm an bhaile go Montagne-sur-Odet ar feadh tamaill bhig i ndiaidh réabhlóid na Fraince sa bhliain 1789.
Tháinig an iarnród chuig an gcathair ar a slí go dtí calafort Douarnenz sa bhliain 1863. aontaíodh na ceithre chomhphobail (Kemper, Ergué-Armel, Kerfeunteun agus Penhars) sa bhliain 1960 chun mór-chathair Kemper a chruthú.
Radharcanna
Is í Ardeaglais ar stíl Gotach Naomh Chorentin (a ainmníodh i gcuimhne an chéad easpag Kemper) an radharc is cáiliúla i gKemper. Tógadh í idir an 13ú agus an 16ú haois. Tá a dá thúr 80m ar airde agus tógadh stuanna ar an mbeirt díobh sa 19ú haois. Bunaíodh Séipéal Locmara ar stíl Rómhánúil sa 11ú haois.
Tá sean-fhallaí an bhaile fós le feiscint gar do Sean-Phálás an Easpaig.
Tá cuma ar leith ar shean-bhaile Kemper agus tá a lán tithe leath-adhmad le feiscint fós ann. Tá fócas na cathrach dírithe freisin ar na céanna ar bhruach an Odet.
Cultúr
280px|mion|clé|Cé ar abhann Odet
Tá bailiúcháin mór d'earraí ó shean-saol na Briotáine le feiscint in Iarsmalann Réigiúnach na Briotáine (Musée Departmental Breton) atá suite i Sean-Phalás an Easpaig.
Tá Iarsmalann na hEalaíona (Musée des Beaux Arts) in aice le Pálás an Easpaig, foirgneamh ón 19ú haois ina bhfuil bailiúcháin pictiúirí ón 14ú haois i leith. Ina measc, tá pictiúirí Bhoucher, Chorot, Oudey agus Rubens chomh maith le saothair scoil Pont-Aven ar nós Denis, Lacombe, Moufra agus Sérusior.
Tá an Bhriotáinis agus cultúr na Briotáine níos láidre i mBro-Gerne ná in aon limistéar eile. Bíonn Féile Rince Bhro-Gerne ar siúl i gKemper le linn seachtain deireanach Iúil gach bliain.
Is féidir obair an photaire cáiliúla Jean-Baptiste Bousquet le feiscint in Iarsmalann Faïence.
Comhchathracha
Tá Kemper nasctha le Luimneach na hÉireann, Remscheid na Gearmáine, An Eaglais Bhreac na h-Alban agus Ourense na Spáinne.
An Chróitis
Teanga Shlavach is ea an Chróitis a labhraítear sa Chróit. An teanga scríofa oifigiúil a úsáidtear, níl ann go bunúsach ach leagan den tSeirbea-Chróitis, ach le déanaí, táthar ag iarraidh an teanga a fhorbairt ina treo féin agus a dhéanamh níos difriúla leis an tSeirbis agus le leaganacha réigiúnacha eile den tSeirbea-Chróitis.
Iósaf ben Gurion
Bhí Iósaf ben Gurion, dar le Flavius Josephus, ar cheann de phríomhcheannairí san Chéad Chogadh idir na Rómhánaigh agus na Giúdaigh, a thosaigh sa bhliain 66 i Iúdáia na Rómhánach. In éineacht le Ananus ben Ananus, bhí ben Gurion i gceannas ar rialtas sealadach na hIúdáia (66-68), a bunaíodh i ndiaidh Chath Beth Horon (66). Maraíodh Ben Gurion sa bhliain 68 le linn an tslada i Léigear Teampall na nDíograiseoirí.
An Chróitis
Ceann de na rudaí a bhíonn difriúil i dtíortha éagsúla na Seirbea-Chróitise is ea an dóigh ar fhorbair an guta ar a dtugann lucht an léinn Shlavaigh yat´, nó sin é an t-ainm atá ar an litir a sheasann don ghuta seo i seanleagan na haibítre Coireallaí - ѣ an litir. Glactar leis gur [æ] fada a bhí ann - an guta a chloisfeá ag muintir Chonamara san fhocal Gaeilge úd bean. I bhfo-chanúintí difriúla štokavski, rinneadh ije/je, e nó i den ghuta seo, agus is féidir an leagan ijekavski (ije/je) nó ekavski (e) a chleachtadh sa teanga scríofa. Úsáidtear ije agus je sa Chróitis chaighdeánach, agus seasann ije don ghuta fhada, je don ghuta ghairid. Mar sin féin, tá siad ann a deir nach bhfuil an difríocht seo le cloisteáil i ngnáthchaint na Cróite ar aon nós, agus gur chóir ie nó je a úsáid don dá rud.
Samplaí: vjetar/vetar "gaoth", mlijeko/mleko "bainne", htjeti/hteti "rud a bheith ag teastáil uait", dijete/dete "páiste".
The Broadway Melody
Scannán dráma Meiriceánach is ea The Broadway Melody a rinneadh sa bhliain 1929. Bhuaigh an scannán an gradam don scannán is fearr ag na Gradaim an Acadaimh i 1930.
An Chróitis
Ní ghlactar ach leis an leagan ijekavski sa Chróitis. Tugann an tSeirbis aitheantas don dá leagan, ós rud é go bhfuil an dá chanúint á labhairt sna críocha "Seirbiacha", ach is é an leagan ekavski is mó a shamhlaítear leis an tSeirbia.
Tá an Chróitis níos seachantaí i leith na bhfocal iasachta ná an tSeirbis. Mar shampla, tugtar ainmneacha Laidine ar mhíonna na bliana sa tSeirbis, ach is fearr leis na Crótaigh na hainmneacha Slavacha. Thairis sin, bíonn na téarmaí reiligiúnacha an-difriúil sa dá theanga: bíonn na Crótaigh ina gCaitlicigh agus na Seirbiaigh ina nOrtadocsaigh, rud a chiallaíonn go bhfuair siad téarmaíocht na Críostaíochta as foinsí difriúla.
Labhraítear canúintí Cróitise san Ostair (Cróitis Bhurgenland) agus san Iodáil (Cróitis Mholise). Ní bhaineann na dreamanna seo úsáid as caighdeán na Cróite, ach as leagan caighdeánaithe a gcanúna féin - is í an chanúint štokavski atá i gceist i Molise; i mBurgenland, labhraítear an chanúint čakavski.
Aibítir
mion|clé|Canúintí na Cróitise
27
Básanna
20er
Quagmire (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an dara heipeasóid is fiche, "Quagmire" den tríú sraith The X-Files ar an 3 Bealtaine 1996. Scríobh Kim Newton an eipeasóid seo. D'fhéach 16.00 milliún duine ar an eipeasóid.
Céimeanna de chruas ginearálta
I dtástáil uisce, is minic a thomhaiseann stiallacha páipéir cruas i gcodanna sa mhilliúnin (csm), mar a shainmhínítear cuid amháin sa mhilliúin mar mhilleagram amháin de charbónáit chailciam (CaCO 3 ) an lítir uisce. Dá bhrí sin, comhfhreagraíonn 10 csm CaO, ach 17.848 csm CaCO 3 a bhfuil mais mholarach de 100.09 g / mol aige.
The Quiet American
Is úrscéal de chuid Graham Greene é The Quiet American a foilsíodh sa bhliain 1955. Déanadh scannán de dhá uair, i 1958 agus 2002.
An Scéal
Lonnaithe i Saigon, Vitneam, ag tús na bliana 1952, i rith an chogaidh idir an Fhrainc agus na Viet Minh. Is iad na príomhphearsanna ná Thomas Fowler, iriseoir Sasanach le seantaithí, Poncánach den ainm Alden Pyle ag obair mar chuid de fhoireann tacaíochta leighis agus Phuong, girseach áitiúil a bhfuil an bheirt i gcomórtas fúithi. Diaidh ar ndiaidh cuireann pearsantacht Pyle isteach ar Fowler agus léirítear dó go bhfuil Pyle ag tacú go rúnda leis an Ghinearál The ar son an CIA. Déanann Pyle agus The ionsaí buamála ar an bpobal, le neart básanna de dhaoine neamhúrcóideacha agus chuireann siad an milleán ar na Viet Minh. Tá caidreamh, comhrá agus díospóireachtaí idir Fowler agus Pyle agus iad ag plé moráltacht an cogadh agus fealsúnacht Pyle, a chuirtear i láthair mar soineantacht.Tá codarsnacht idir an caidreamh grámhar ag Pyle le Phuong agus an easpa comhbhá aige le na marbh agus mí-ionrachais agus gránnacht a ghníomhanna rúnda. I ndeireadh thiar thall fillean an feall ar an bhfeallaire agus maraítear Pyle go míthrócaireach.
An Teachtaireacht
Bhí cuir amach maith ag Greene ar an Ind-Sín ag an tráth sin agus rinne sé cuir síos snasta ar na fadhbanna a bhí ann do na cumhachtaí coilíneachta idir an Fhrainc agus níos déanaí na Stáit Aontaithe. Ní mó ná sásta a bhí na Meiriceánaí leis an léiriú a thug sé ar a mbaint leis an scéal.
Anita Page
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Anita Page (4 Lúnasa 1910 – 6 Meán Fómhair 2008).
Méisisféar
Crios den atmaisféar timpeall 50-80 km suas díreach os cionn an stratastad (atá ag barr an strataisféir), agus díreach faoi bhun an mhéiseastad (atá faoin teirmisféar). Is iad na hairíonna sainiúla ann ná an teocht ag titim go géar le hairde, ó 0 °C go dtí -100 °C, agus an brú an-íseal ann, ó timpeall 0.1 milleabar ag 50 km síos go dtí 0.01 milleabar ag 80 km.
Y Batel
Sráidbhaile beag agus paróiste eaglasta i bpobal Ysgir, Powys, sa Bhreatain Bheag is Y Batel (Béarla : Battle ). Tá sé suite timpeall 2.5 míle siar ó thuaidh ó bhaile Aberhonddu i gceantar Brycheiniog.
Tiomnaíodh séipéal an pharóiste do Sant Cynog.
Giúdachas an Dara Teampall
Is éard is Giúdachas an Dara Teampall ann ná an Giúdachas idir tógáil an Dara Teampall in Iarúsailéim, c. 515 RCh, agus a scrios ag na Rómhánaigh sa bhliain 70 AD. Is féidir forbairt chanóin an Bhíobla Eabhraise, na sionagóige, físeanna apacailipteacha na nGiúdach don todhchaí, agus forás na Críostaíochta a rianú go dtí tréimhse an Dara Teampall.
Stair
deas|mion| Atógáil nua-aimseartha ar chuma an Dara Teampall tar éis é a athchóiriú le linn réimeas [[Héaród Mór|Héaród I]]
Edward Jean Steichen
Grianghrafadóir a rugadh i Lucsamburg ab ea Edward Jean Steichen (1879-1973). I Meiriceá, chabhraigh sé le Alfred Stieglitz i mbunú an ghrúpa Fótascaradh i 1902. Sa chéad chogadh domhanda, ceannasaí ar roinn fhótagrafach an airm. Sna 1920idí bhain sé cáil amach as a ghrianghrafadóireacht nuaréalaíoch faisin is portráide. Sa dara cogadh domhanda, ina cheannasaí ar sheirbhísí grianghrafadóireachta chabhlach Mheiriceá. 1945-1962, ina stiúrthóir grianghrafadóireachta i Músaem Nua-Ealaíne Nua-Eabhrac, áit ar eagraigh sé an taispeántas cáiliúil The Family of Man (Clann an Duine, 1955).
Córas eochróra
Bealach chun córas ríomhaire, na crua-earraí is na bogearraí a fháil ina n-iomláine ó sholáthróir amháin. Ní gá córasanailís ná córasdhearadh cuimsitheach a dhéanamh, agus is féidir an córas a fhás de réir mar is gá ach íoc as.
Córas domlasach
deas|250px|thumb|Córas domlasach Córas fiseolaíoch chun domlas a tháirgeadh, a stóráil, a thiubhú is a iompar, a chuimsíonn an t-ae, máilín an domlais, agus duchtanna áirithe. Draenálann an domlas a dhéantar san ae isteach i nduchtanna heipiteacha, agus uathu sin tríd an ducht cisteach isteach i máilín an domlais. Spreagann ionghabháil bianna sailleacha tál an domlais as an máilín agus isteach trí dhuchtanna domlasacha cisteacha is comónta, mar a meascann sé le heinsímí díleácha ón bpaincréas. Uaireanta cruthaítear clocha domlais sa mháilín nó na duchtanna dromlasacha a chuireann bac le rith an domlais tríd an gcóras, agus fulangíonn duine pianta is míchompord dá bharr (coiliceam domlasach).
Foinsí voltais
De réir dlí Ohm, ní mór foinse voltais a bheith ar fáil chun sruth leictreach a bhrú trí fhriotaíocht seoltóra ar bith. Is é sainmhíniú an voltais ná an méid oibre i ngiúil a dhéanann an fhoinse (nó an méid fuinnimh a sholáthraíonn sí) chun cúlóm amháin luchta a aistriú ó theirminéal amháin go teirminéal eile. I bhfoinse mar seo, bíonn córas nó próiseas éigin chun an fuinneamh seo a fháil trí fhuinneamh de shaghas éigin eile a athrú ina fhuinneamh leictreach. I dteirmeachúpla, mar shampla, tagann an fuinneamh seo ó theas. Foinse voltais an-áisiúil is ea an chill leictreach, an chill voltach nó cheimiceach den saghas ina soláthraítear an voltas ó imoibrithe ceimiceacha. Foinse voltais srutha ailtéarnaigh (SA) is ea an dineamó a úsáidtear ar rothair, mar shampla, agus i gcórais ollmhóra leictreacha ag comhlachtaí soláthair, a athraíonn fuinneamh cinéiteach meicniúil rothlaithe chuig fuinneamh leictreach.
Laethanta na seachtaine
Is iad seo a leanas laethanta na seachtaine:
Is iad an Satharn agus an Domhnach an deireadh seachtaine in Éirinn agus a lán tíortha Iarthanacha. I dtíortha Moslamacha agus Giúdacha is iad an Aoine agus an Satharn an deireadh seachtaine.
28
Básanna
20er
Bessie Love
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Bessie Love (10 Meán Fómhair 1898 – 26 Aibreán 1986). Ainmníodh í don ghradam Ban-aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy i 1930.
Sochraid Bhanríon Eilís II
Reáchtáladh Sochraid Bhanríon Eilís II ar 19 Meán Fómhair 2022. Cailleadh Eilís II ar 8 Meán Fómhair 2022, in aois 96 bliain di. Ba i gCaisleán Balmoral in Albain a bhí Banríon Shasana ag cur fúithi le tamall de bharr nach raibh a sláinte thar mholadh beirte.
Ba í Banríon Eilís II an monarc is faide i réim riamh i Sasana. clé|mion
Sochraid
Ag deireadh an tsearmanais, seinneadh an Last Post ar an mbuabhall agus tugadh dhá nóiméad ciúnais don bhanríon sular seinneadh an Reveille. Ansin canadh Amhrán Náisiúnta Shasana ‘God Save the King’. Píobaire na Banríona, Paul Burns, a chuir críoch leis an gcuid sin den searmanas nuair a sheinn sé ‘Sleep, Dearie, Sleep’. Ina dhiaidh sin cluineadh clingireacht phlúchta chloig Mhainistir Westminster de réir traidisiún sochraide rí nó banríona.