cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seosamh Ó Cainín
Club
Ar an 18ú Samhna nuair a bhuaigh Port Omna ar Séamus Stíofán Mhaigh Eo, d'aimsigh Seosamh 0-5 mar chuid den bhua a bhí acu 6-23 le 0-07. Ba é seo an chraobh deireanach sa chontae san iomáint ag grád na sinsir.
Ar an dara lá de mhí na Samhna 2008, bhuaigh Seosamh a thríú craobh contae nuair a chaill Gort Inse Guairesa chraobh. 1-18 i gcoinne 2-7. Bhain Port Omna Craobh na hÉireann amach arís, an uair seo bhí De La Salle mar fheasúra acu. Bhí bua gan mórán stró acu 2-24 i gcoinne 1-8 agus bhí an lámh in uachtar ag Seosamh agus Port Omna don tríú huair. Bhí tionchar mór ag Seosamh ar an gcluiche agus d'aimsigh sé 9 bpointí agus é ag imirt mar lántosaí.
Nuair a bhuaigh Port Omna ar Bhaile Locha Ríach i gcraobh an chontae ar 15ú Samhna 2009, d'aimsigh Seosamh 1-10 ó phocanna saora. Lean Port Omna ar aghaidh agus bhaineadar Craobh na hÉireann amach arís. Bhí deis iontach acu iad féin a dhaingniú sna leabhair staire, ní raibh trí chraobh club as a chéile buaite ag aon fhoireann riamh. D'aimsigh Seosamh 10 bpointí ach ní raibh an lá leo an uair seo agus bhí an bua ag Seamróga Bhaile Éill 1-19 i gcoinne 0-17. mion|Dathanna C.L.G. Port Omna Ar an 28ú Deireadh Fómhair 2013, bhuaigh Seosamh craobh an chontae don chúigiú huair. Um a dtaca seo bhí sé ag imirt mar leath-thosaí ar chlé. Bhuaigh Port Omna le scór 3-12 i gcoinne 0-14 in aghaidh Baile Locha Ríach. D'aimsigh Seosamh 1-5. Bhaineadar Craobh na hÉireann amach arís agus ar Lá 'le Pádraig 2014 chuir Seosamh bonn uile Éirinn eile ina phóca, an uair seo d'aimsigh sé 10 bpointí. Bhuaigh Port Omna ar Raonaithe Stua Laighean 0-19 i gcoinne 0-11.
Ar an 14ú Nollag, d'aimsigh Seosamh 0-06 nuair a chaill sé féin agus a chlub i gcoinne Gort i gcraobh an chontae na bliana sin.
Institiúid Teicneolaíochta Luimnigh
I 2007 bhí Seosamh mar bhall d'fhoireann na hinstitiúide don chéad uair. Bhuaigh sé Corn Mhic Ghiobúin leo nuair a bhfuaireadar an ceann is fearr ar Ollscoil Náisiúnta na hÉireann, Gaillimh sa chraobh 2-15 le 0-13.
Bhí sé mar aidhim ag L.I.T an corn a bhuachaint dhá uair as a chéile i 2008 agus thuilleadar áit amach dóibh féin sa chraobh in aghaidh Institiúid Teicneolaíochta Port Láirge. Cé gur éirigh le Ó Cainín éacht a dhéanamh agus 1-16 a aimsiú, níor éírigh leo an bó a chuir thar abhann.
Cé nár bhuaigh Seosamh ach craobh amháin amach agus é ag imirt ag an tríú leibhéal, ainmníodh mar sin féin é ar Fhoireann an Chéid don Chorn Mhic Ghiobúin I 2012. Ainmníodh mar lán tosach é.
Mionúir agus Faoi 21
mion|Suaitheantas na Gaillimhe D'imir Seosamh le Gaillimh don chéad uair agus é ag imirt leis na mionúir. Ní raibh sé ach cúig bliana déag d'aois nuair a d'imir sé leo i Mí Lúnasa 2004. D'aimsigh sé 1-1 agus bhí an bua aige ar Chorcaigh, sa leathchraobh, 2-15 le 1-13.
Sa chraobh le Cill Chainnigh, níor aimsigh sé ach cúilín amháin agus bhí có-scór ann ag deireadh an lae ar an 12ú Meán Fómhair. D'éirigh le Gaillimh teacht tríd san athimirt tar éis dianchoimhlint le scór 0-16 in aghaidh 1-12 agus dá bharr seo bhí Craobh na hÉireann Faoi 18 buaite ag Seosamh don chéad uair.
Ar an 11ú Meán Fómhair 2005 bhí Seosamh ag imirt mar lan tosaí sa chúinne agus é ar ais i gcraobh na hÉireann arís. Ba é an príomhscórálaí dá chontae é, ag aimsiú 1-3 dó féin mar chuid den scór iomlán 3-12 in aghaidh 0-17 a d'aimsigh Luimneach.
Ceapadh Seosamh ina chaptaen don chraobh 2006, agus bhí Gaillimh ag iarraidh an tríú craobh as a chéile a bhuachaint. Ní raibh Craobh na hÉireann buaite ag éinne trí uaire as a chéile ón uair gur bhain Jimmy Doyle sin amach i 1957. Chríochnaigh Gaillimh sa dara háit ar an lá seo, bhí an bua ag Tiobraid Árann orthu 2-18 in aghaidh 2-07. D'aimsigh Seosamh 0-5. D'fhógair Ó Cainín níos déanaí go raibh sé de cheart agus de chumas ag an bhfoireann taispéantas níos  fearr ná sin a thabhairt sa chluiche sin.
Ar an 19ú lá Lughnasa, agus é fós ina bhall den fhoireann mionúir, tháinig Seosamh chun párce leis an bhfoireann faoi 21 don chéad uair. Tháinig sé chun páirce mar fhear ionaid i gcoinne Chill Chainnigh agus léirigh sé a chuid scileanna ar fad ag aimsiú 2-4. Chaill Gaillimh Leathchraobh na hÉireann an lá sin, 1-24 le 2-12.
Bhí uimhir a 14 ar a dhroim aige nuair a d'imir Seosamh i gCraobh na hÉireann Faoi 21 ar an 8ú lá Meán Fómhair 2008. Bhuaigh Gaillimh ar Bhaile Átha Cliath an lá sin 5-11 le 0-12 agus d'aimsigh Seosamh 0-3. Níor bhuaigh Seosamh Craobh na hÉireann ag an leibhéal faoi 21 ach uair amháin.
Sna bliannta a bhí fágtha aige ag imirt faoi 21 chaill Gaillimh sa leathchraobh faoi dhó. Bhí Seosamh ina chaptaen I 2009 nuair a d'imir sé ina fheachtas deireanach faoi 21.
Sinsear
Bhí clú agus cáil ar Sheosamh tar éis dó a chud cumais ag nochtú don saol iománaíochta agus é ag imirt faoi aois. Bhí súil ag an bpobal go mbeadh e ag imirt le foireann shinsear a chontae go luath. Tugadh cuireadh dó imirt le Sinsear na Gaillimhe i 2006, agus iad i gcluiche ceathrú ceannais in aghaidh Cill Chainnigh. Bheartaigh sé díriú ar an ról a bhí aige mar chaptaen ar an bhfoireann mionúir. Chaill na sinsear an cluiche seo, agus mar gheall ar seo fuair bainisteoir na foirne, Conor Hayes bata agus bóthar ón bpost sin.
Arís i 2007 beartaigh Seosamh gan dul ag imirt leis an bhfoireann shinsear, ach bhí daoine ag glacadh leis go mbeadh sé mar chuid den fhoireann i 2008, a bhí anois faoi stiúir Ger Loughnane. Thug Ó Cainín tús áite dá chlub go luath i 2008 ach tar éis do Phort Omna an beart a dhéanamh ar Lá 'le Pádraig ghlac sé le háit ar an bpainéal chomh maith le neart imreoirí eile óna chlub féin.
Ar an 13ú Aibreáin 2008 d'imir sé a chéad chluiche ag grád na sinsear le Gaillimh. Chaill Gaillimh i gcoinne Corcaigh an lá áirithe sin 2-22 le 0-24 ach bhí ábhair dóchais ann agus Seosamh ag aimsiú 0-4 le poc sleasa amháin san áireamh. Ar an 20ú lá Aibreáin agus é mar lán tosach ar chlé d'aimsigh Ó Cainín 1-6 i gCraobh na Sraithe. Bhuaigh Tiobraid Árann orthu le scór 3-18 in aghaidh 3-16.
Ar an 28ú lá Meithimh na bliana sin tháinig Seosamh chun páirce sa chraobhchomórtas don chéad uair. D'aimsigh sé 2-6 agus Gaillimh ag tabhairt léasadh do Aontroim, 6-21 le 1-10. Bhuaigh sé All Star agus an gradam “Imreoir Óg na Bliana i 2008.
Ernst Abbe
Fisicí a saolaíodh in Eisenach na Gearmáine ab ea Ernst Abbe (23 Eanáir 1840 – 14 Eanáir 1905). Réitigh sé matamaitic na lionsaí sa mhicreascóp. Uaidh seo bhí sé in ann, i gcomhar le Otto Schott, lionsaí den chaighdeán is airde a tháirgeadh i gcomhair taighde san eolaíocht. Ina phairtnéir le Carl Zeiss ina chomhlacht cáiliúil optaice siúd, ina úinéir air tar éis bhás Zeiss i 1888.
Seosamh Ó Cainín
Sinsear
I gCraobhchomórtas na hÉireann i 2009 ba é Seosamh an príomhscórálaí le 3-46. Bhuaigh sé gradam Allstar eile dó féin, mar lán tosach.
Ar an dara lá Bealtaine, 2010 bhí Seosamh arís mar lán tosach agus chruinnigh sé 1-5 dó féin nuair a chaill Gaillimh i gcoinne Corcaigh sa Chraobh Sraithe 2-22 in aghaidh 1-17.
Ar an 4ú lá Iúil d'imir Ó Cainín i gCraobh Laighean don chéad uair. Bhí an lámh in uachtar ag Cill Chainnigh orthu le scór 1-19 in aghaidh 1-12. Ag deireadh na bliana sin bhí Seosamh mar phríomhscórálaí a chontae arís. Bhí sé san iomaíocht le haghaidh Allstar eile chomh maith.
I 2011 ní raibh feachtas ró-iontach ag Gaillimh sa tsraith nó sa chraobh, ach ag deireadh na dála, ainmníodh Seosamh ar an ngearrliosta le haghaidh na hAllstars arís.
Ar an 8ú lá Iúil 2012 d'aimsigh Seosamh 1-10 nuair a bhuaigh Gaillimh ar Chill Chainnigh I gCraobh Laighean le scór 2-21 in aghaidh 2-12. Ní raibh sé seo déanta ag Gaillimh riamh roimhe seo. Bronnadh an gradam “Laoch an Chluiche” air chomh maith. Cill Chainnigh a bhí rompu i gCraobh na hÉireann na bliana sin freisin, agus bhí có-scór ann sa chraobh ar an 7ú lá Meán Fómhair. Chuir Ó Cainín puc saor thar an trasnán go déanach sa chluiche le deis eile a thabhairt don Ghaillimh. San áth-imirt bhí fonn díoltais ar na Cait, in ainneoin iarrachtaí Uí Chainín a d'aimsigh 9 bpointí chaill Gaillimh 3-22 in aghaidh 3-11 rud a chinntigh go raibh greim go fóill ag Cill Chainnigh ar an gcorn. Bhuaigh Seosamh gradam Allstar eile ag deireadh na séasúra.
Ar an 7ú Iúil chaill Gaillimh in aghaidh Baile Átha Cliath 2-25 i gcoinne 2-13 i gCraobh Laighean. D'aimsigh Seosamh 1-7. Caithfear a admháil nach raibh feachtas ró-iontach ag Seosamh le linn 2013, agus theip air fiú áit a bhaint amach ar an ngearrliosta do na hAllstars.
I 2014 bhí Seosamh mar chaptaen ar an bhfoireann agus shroicheadar Craobh Laighean, in aghaidh Cill Chainnigh. Beidh cuimhne go deo ar an gcúl a d'aimsigh sé an lá sin. Le 33 nóiméad imithe ar an gclog agus é casta timpeall an treo mícheart tháinig an sliotar ina threo. Rug sé ar an liathróid le lámh amháin, a chorp chéanna féin ag casadh agus de scaoil sé iarracht chumhachtach thar Eoin Murphy. Chaill Gaillimh 1-23 in aghaidh 2-17. Sa chraobh ar an 6ú lá Meán Fómhair chailleadar arís in aghaidh Chill Chainnigh. 1-22 in aghaidh 1-18 an scór deiridh  a bhí eatarthu. D'aimsigh Seosamh 1-8. Sa chomórtas ar fad d'aimsigh sé 5-55, rud a d'fhág mar phríomhscórálaí arís é. mion|255x255px|Seosamh Ó Cainín ar aghaidh Conal Keaney i rith na Sraith Iomána Náisiúnta 2015.Ar an tríú lá Iúil d'aimsigh Seosamh 0-6 nuair a bhuaigh Cill Chainnigh orthu 1-26 in aghaidh 0-22. I Mí Lúnasa, nuair a bhí rás na Gaillimhe rite sa chomórtas, d'imigh Seosamh faoin scian chun gortú ar mhatán ina chos a shocrú.
D'fhill Seosamh ón ngortú seo ar an 19ú Feabhra 2017. Tháinig sé chun páirce mar fhear ionaid sa dara leath i gcoinne Loch Gormáin. D'aimsigh sé cúl ó phuc éirice ach chaill Gaillimh 3-13 in aghaidh 1-21. Lean Gaillimh ar aghaidh agus bhuadar an sraithchomórtas sin, le bua acu ar Thiobraid Árann sa chraobh 3-21 in aghaidh 0-14. D'aimsigh Seosamh 9 bpointí. Bhain Gaillimh áit amach i gCraobh Laighean agus bhuadar é seo, i gcoinne Loch Gormáin. Le taispéantas eile den scoth d'aimsigh Ó Cainín 10 bpointí agus chríochnaigh cúrsaí 0-26 in aghaidh 2-17. Lean Gaillimh ar aghaidh agus bhaineadar Craobh na hÉireann amach. Bhí uair na cinniúna buailte leo! Port Láirge a bhí mar fhreasúra acu sa chraobh agus an dhá chontae ag iarraidh deireadh a chur leis an ngorta a bhí acu le fada an lá anuas. Bhí an lá le Gaillimh, 0-26 in aghaidh 2-17 agus chabhraigh Seosamh go mór lena chontae an chéad chraobh a bhuachaint le 29 bliain. Bhuaigh sé gradam Allstar agus an gradam mór le rá, “Imreoir na Bliana”.
Thug bainisteoir na Gaillimhe Micheál Donoghue le fios i Mí na Samhna 2017 go raibh Ó Cainín ag teacht ar ais chuige féin tar éis dó dul faoin scian arís. D'fhill sé ar an traenáil in Earrach na bliana 2018, ach níor éirigh leis imirt sna cluichí luath sraithe agus bhí tionchur diúltach ag a chuid gortaithe air don tséasúr ar fad. D'éirigh leis 0-6 a aimsiú sa chó-scór a bhí ag an nGaillimh le Cill Chainnigh i gCraobh Laighean. Seachtain tar éis seo d'aimsigh sé 0-10 agus bua ag an nGailleamh 1-28 in aghaidh 3-15. Bhí Seosamh roghnaithe mar leaththosaí sa lár nuair a bhí siad féin agus Luimneamh ag bualadh lena chéile sa leathchraobh. Bhí iarracht ag Ó Cainín in am breise chun an cluiche a chothromú. Theip air, bhí a iarracht ró-ghairid. Bhuaigh Seosamh Allstar eile i 2018. Ainmníodh mar leaththosaí sa lar é.
Ar an 19ú Márta 2019 d'fhulaing Seosamh drochghortú dá bhléin. Bhí gá le hoibréad eile, choimeád sé seo ar an taobhlíne é ar fáidh tréimhse fada. D'fhill sé ar an bpáirc imeartha i Meitheamh na bliana sin. Chaill Gaillimh in aghaidh Baile Átha Cliath sna babhtaí luath de chraobh chomórtas Laighean, rud a chuir deireadh le feachtas na don bhliain sin.
Järvamaa
Is contar san Eastóin é Järvamaa atá suite i lár na tíre. Bhí 29,940 duine ina gcónaí i Järvamaa i 2013.
Shane McEntee
Ba pholaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Oirthear na Mí é Shane McEntee (Gaeilge: Seán Mac an tSaoi) (rugadh é 19 Nollaig, 1956 agus bhásaigh sé ar an 21 Nollaig, 2012). Bhíodh sé ina bhall de Fine Gael. Ba Aire stáit um Bia, Gairneoireacht agus Sábháilteacht Bia é. Bhí sé i gceannas ar Dee Local Bar. Chuir sé lámh ina bhás féin sa bhliain 2012. Bhí sé pósta agus bhí ceathrar clainne air, ina measc Helen McEntee a tháinig i gcomharbacht air. Bhí baint mhór aige le Cumann Lúthchleas Gael, agus bhuaigh a dheartháir Gerry McEntee, an máinlia, craobh na hÉireann sa pheil le foireann na Mí.
Alison Doody
Is ban-aisteoir, agus mainicín Éireannach í Alison Doody (11-11-1966 Baile Átha Cliath).
Piaras Feiritéar
Duine uasal de bhunadh na Normannach ba ea Piaras Feiritéar nó Pierce Ferriter (1600-1653). Bhí sé ina fhile oilte agus ina thaoiseach ar a chine. Áirítear é ar dhuine de na filí Gaeilge is nótála de chuid an 17ú haois. clé|mion|Caisleán an Fheirtéaraigh (Ferriter's castle) clé|mion|in aice le Baile an Fheirtéaraigh
A bheatha
Ba leis na Feiritéaraigh roinnt mhór d'iarthar Chorca Dhuibhne i gCiarraí tráth den saol, agus dá chomhartha sin tá Baile an Fheirtéaraigh fós ann.
Is é an dáta is luaithe is féidir a lua le Piaras an bhliain 1633, mar tá sé féin agus Éamann, a athair, luaite i gcáipéis ón mbliain sin. Bhí Piaras geal le huaisle Gall agus Gael araon, agus nuair a thosaigh Cogadh 1641 thug Pádraigín Mac Muiris, Tiarna Chiarraí, arm buíne dó le go dtroidfeadh sé ar thaobh na nGall. B'ansa le Piaras an taobh eile, agus é ina chaptaen ar an arm a ghabh Caisleán Thrá Lí sa bhliain 1642, comhrac a d'fhág gonta é.
Bhí Piaras in ann an fód a sheasamh i gCiarraí anuas go dtí an bhliain 1652, nuair a ghabh Gobharnóir Nelson Caisleán Rois láimh le Cill Airne. Rinne Piaras téarmaí síochána a phlé le Nelson, ach ag filleadh abhaile dó rugadh air agus sacadh i bpríosún é.
Crochadh é ar Chnocán na gCaorach sa bhliain 1653.
A shaothar
Is éard is mó a tharraing clú ar Phiaras a chuid dánta grástúla grá, baint acu le traidisiún fada Eorpach agus iad breactha i ndeibhí scaoilte:
Chum Piaras dán fada ar Mheig Russell, bean ghaoil leis an Ridire William Russell, fear ionaid Éilíse sa bhliain 1594. Is dócha gurb é sin an dán is fearr dár maireann dá chuid, agus tugann sé léargas ar an gcaidreamh a bhí aige ar uaisle Gall.
B'fhile cairdeasa freisin é Piaras, mar is léir ón dán a chum sé do Risteard Husae, lia:
Deirtear gur chum sé filíocht i mBéarla freisin, ach tá sin caillte, ar nós cuid mhaith dá fhilíocht Ghaeilge. Is dócha go raibh "Duanaire Phiarais Feiritéir," lámhscríbhinn staire agus filíochta, ag imeacht san 18ú haois, ach níl a thuairisc sin le fáil anois.
Réaltaí na hÉireann, CLG
Is Cumann CLG é Réaltaí na hÉireann, CLG (Béarla: Stars of Erin) atá lonnaithe i nGleann Cuilinn. Bunaíodh an cumann sa bhliain 1903 agus tá an comórtas uile-Éireann do na clubanna buaite acu faoi dhó. Bhuaigh siad Cupán Paddy Mulligan sa bhliain 2010. Tá foireann na mban sa pheil acu agus foirne faoi aois.
Kirsty Soames
Is carachtar ficseanúil í Kirsty Soames ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac Natalie Gumede an pháirt mar Kirsty idir 2011 agus 2013.
John J. Keane
Polaiteoir Éireannach ab ea John J. Keane. Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Sóchán
thumb|320px|Léaráid ag taispeáint sócháin ghéinitigh. Sa bhitheolaíocht, is éard atá i  sóchán ná athrú tobann a thagann ar sheicheamh núicléitíde d'ábhair géiniteach an orgánaigh bheo.
Is féidir le hathrú tobann teacht ar ghéin aonarach, nó fiú ar chrómasóm iomlán. Earráid i gcóipeáil na géine is brí leis an sóchán go minic: earráid a tharlaíonn i rith na cilldeighilte, abair, má nochtar an chill don tsolas ultraivialaite nó don radaíocht ianúcháin (is é sin, na x-ghathanna nó an cineál radaíochta a thagann as iseatóip radaighníomhacha), do cheimiceáin so-ghineacha nó do víris áirithe.
Tá a leithéid de rud ann freisin agus hipearshóchán. Is éard atá i gceist leis an hipearshóchán ná meicníocht na cille leis an gcóras imdhíonachta a chur in oiriúint do na miocróib atá díreach á ionsaí. Próiseas é nach dtéann i bhfeidhm ach amháin ar réigiúin áirithe sna cealla glóbailine imdhíonachta, agus is cuid nádúrtha é d'fhrithionsaí an orgánaigh bheo ar na miocróib.
Is minic a shíltear go ndéanann gach sóchán dochar don orgánach agus don speiceas go léir, ach níl an scéal chomh simplí sin. Aithnítear sócháin bhuntaistiúla, sócháin mhíbhuntaistiúla agus sócháin neodracha, ach is dócha go ndéanann an chuid is mó de na sócháin neodracha féin dochar éigin don orgánach. Tá sócháin mharfacha ann freisin a thugann bás an orgánaigh.
Andrej Hlinka
Sagart Caitliceach Slóvacach, iriseoir, baincéir agus polaiteoir ab ea Andrej Hlinka (27 Meán Fómhair 1864 - 16 Lúnasa 1938), duine de na gníomhaithe poiblí Slóvacacha ba thábhachtaí sa tSeicslóvaic roimh an Dara Cogadh Domhanda. Bhí sé ina cheannaire ar Hlinkova slovenská ľudová strana (Páirtí an Phobail Shlóvacaigh de Hlinka) (ó 1913), Seomairlín an Phápa (Iodáilis:Cameriere Segreti di spada e cappa) ó 1924, prótanótaire insealbhaithe an Phápa (Laidin:protonotarius apostolicus) (ó 1927), ina bhall de Thionól Náisiúnta na Seicslóvaice (an pharlaimint), agus ina chathaoirleach ar Chomhaltacht Naomh Vojtech (eagraíocht foilseacháin reiligiúnach)
Saol
Rugadh Hlinka i Černová (inniu mar chuid de chathair Ružomberok) i gContae Liptov i Ríocht na hUngáire (an tSlóvaic inniu), bhain se céim amach sa diagacht ó Spišská Kapitula agus oirníodh ina shagart é in 1889. Rinne sé iarracht stádas sóisialta a pharóistigh a fheabhasú,, throid sé in aghaidh an alcólachais agus d’eagraigh sé léachtaí oideachasúla agus léirithe amharclainne. Bhunaigh sé cumainn bhainc chreidmheasa agus bhia chun cabhrú le gnáthdhaoine agus scríobh sé lámhleabhar ar conas tuilleadh cabhrach a fháil.
Ina thuairimí polaitiúla bhí sé ina chosantóir láidir ar eitic Chaitliceach i gcoinne gach claonadh dí-eaglaisthe a bhain le liobrálachas eacnamaíoch agus polaitiúil Ríocht na hUngáire ag deireadh an 19ú agus tús an 20ú haois. Bhí an seasamh seo cosúil le seasamh an Ungáiris Katolikus Néppárt (Páirtí an Phobail Chaitlicigh), faoi stiúir an Cunta Zichy, agus mar sin ghlac Hlinka ballraíocht sa pháirtí agus bhí se ina ghníomhaí ann. Mar sin féin, de réir mar a rinne an páirtí neamhaird ar éilimh na Slóvacach d’fhág Hlinka agus in éineacht le František bhunaigh sé an Skyčák Páirtí an Phobail sa tSlóvaic.Ina thuairimí polaitiúla bhí sé ina chosantóir láidir ar eitic Chaitliceach i gcoinne gach claonadh díláraithe a bhain le liobrálachas eacnamaíoch agus polaitiúil Ríocht na hUngáire ag deireadh an 19ú agus tús an 20ú haois. Bhí an seasamh seo cosúil le seasamh an Ungáiris Katolikus Néppárt (Páirtí an Phobail Chaitlicigh), faoi stiúir Count Zichy, agus mar sin tháinig Hlinka mar ghníomhaí an pháirtí seo. Mar sin féin, de réir mar a rinne an páirtí neamhaird ar éilimh na Slóvaice d’fhág Hlinka agus in éineacht le František bhunaigh Skyčák Páirtí an Phobail Shlóvacaigh.
Bhí an-tóir air mar gheall ar a ghníomhaíochtaí sóisialta. Sa bhliain 1905, toghadh é ina mhinistir i Ružomberok i gcoinne mhianta a easpag Ungárach Alexander Párvy. I dtoghcháin pharlaiminte na hUngáire i 1906, thacaigh sé le hiarrthóir na Slóvacach Vavro Šrobár agus bhí sé i bhfabhar ghluaiseacht náisiúnta na Slóvaice. Léirigh ordlathas na heaglaise a mhíshásamh lena ghníomhaíochtaí, agus cuireadh ar fionraí é mar shagart. Ar 27 Meitheamh, 1906, cuireadh i bpríosún é agus ciontaíodh é ina dhiaidh sin as ceannairc. Chuor Andrej Hlinka, chuige airgead a bhailiú chun séipéal nua a thógáil i Černová i bparóiste na Slóvaice Ružomberok (Rózsahegy). Bhailigh muintir na háite 80,000 coróin, agus fuair na bailiúcháin mion-síntiúis ó Shlóvacaigh-Meiriceánacha freisin. Cuireadh tús leis an tógáil i mí Aibreáin 1907 agus faoin bhfómhar, bhí an séipéal réidh le haghaidh coisricthe. Le linn do Hlinka bheith ar fionraí agus ag fanacht lena ligean isteach sa phríosún, d’ordaigh an tEaspag Sándor Párvy eaglais a choisreacan in Černová, ag sagairt a labhair an Ungáiris. Chuir an daonra áitiúil agóidí agus frithbheartaíocht ar siúl ina aghaidh agus lean sléacht Černová ina dhiaidh sin, a tharraing aird idirnáisiúnta ar staid mhionlach na Slóvaice i Ríocht na hUngáire. Sa phríosún, threoraigh Hlinka aistriúchán an tSean-Tiomna go dtí an tSlóvaicis. D’oibrigh a chairde ar a athshlánú agus rinne Hlinka gearán faoina fhionraí don Suí Naofa, agus sa deireadh, bhuaigh sé an cás i gcoinne an easpaig. Sa bhliain 1907, bhunaigh sé an Ľudová banka (Gaeilge:Banc an Phobail) agus ceapadh é ina chathaoirleach ar an bhord trí bliana ina dhiaidh sin.
Ag deireadh an Chéad Chogadh Domhanda, chuir Hlinka go mór le cruthú na Seicslóvaice. Ar chruinniú rúnda Pháirtí Náisiúnta na Slóvaice an 24 Bealtaine 1918, ghlac sé seasamh soiléir agus chuir sé deireadh le plé fada ar rannpháirtithe neamhdhearbhaithe "Tisíc let staré manželství s Maďary se pokazí. Musíme se rozvést." (Gaeilge: Tá pósadh míle bliain d’aois leis na hUngáraigh ag cliseadh. Tá colscaradh ag teastáil uainn.) Ghlac sé ballraíochtsa i gComhairle Náisiúnta na Slóvaice (Slóvaicis:Slovenská národná rada (SNR)) agus shínigh se Forógra Mhairtin (Slóvaicis: Martinská deklarácia), a mhol aontas polaitiúil le náisiún na Seice. I dtréimhse luath na Seicslóvaice, nuair ab fhearr fós le cuid d’ordlathas na hEaglaise Ríocht na hUngáire, rinne sé stocaireacht dhian ar son an stáit nua.
Go tapa, bhí Hlinka díomách mar gheall ar mhodhanna neamhdaonlathacha a iar-chomhghleacaí Vavro Šrobár (Aire-Lánchumhachtach do ghnóthaí na Slóvaice), a leithéid agus roinnt gníomhartha frith-reiligiúnacha agus seasamh neamhchothrom na Slóvaice. Rinne sé gearán leis an bPríomh-Aire agus thug sé rabhadh dó go n-ardódh sé na fadhbanna seo chuig Chomhdháil Síochána Pháras. Chreid Hlinka go bhféadfaí na fadhbanna a réiteach ar bhonn Chomhaontú Pittsburgh a gheall féinriail na Slóvaice laistigh den tSeicslóvaic. An 28 Lúnasa 1918, thaistil sé go Páras faoi thionchar František Jehlička, a raibh iontaobhas dall ag Hlinka as. Ansin dháil Hlinka meabhrán faoin tSlóvaic ar iriseoirí agus taidhleoirí ach theip air bualadh le príomhchinnteoirí. Gabhadh Hlinka, a tháinig ar phas a d’eisigh an Pholainn do dhuine ar a dtugtar “Josef Berger”, agus dhíbir póilíní na Fraince é as Páras. D’fhéadfadh an teagmhas seo damáiste a dhéanamh do leasanna na Seicslóvaice ag an gcomhdháil agus d’íomhá lucht neamhspleáchais na Slóvaice. Seachas Hlinka, d’fhan na rannpháirtithe go léir thar lear agus d’oibrigh siad ina dhiaidh sin ar son na hUngáire Móire. Rinne fiú Páirtí Daon-Phoblacht na Slóvaice é féin a scaradh ó ghníomhartha a gceannaire. Cuireadh Hlinka i bpríosún agus leithlisithe go polaitiúil agus teorannaíodh cumas Pháirtí an Phobail Shlóvacaigh.
Jõgevamaa
Is contar san Eastóin é Jõgevamaa atá suite in oirthear na tíre. Bhí 31,376 duine ina gcónaí i Jõgevamaa i 2011.
Andrej Hlinka
Saol
Beag beann ar an mbotún, bhí tóir i gcónaí ar Hlinka i measc vótálaithe Pháirtí an Phobail Shlóvacaigh. In Aibreán 1920, toghadh é chuig Parlaimint na Seicslóvaice agus scaoileadh saor ón bpríosún é. Ina dhiaidh sin, threoraigh sé an streachailt ar son na déabhlóide agus aitheantas a thabhairt do náisiún neamhspleách Slóvaice ar feadh beagnach 20 bliain. Bhí a spreagadh bunaithe ar bhoinn reiligiúnacha agus teanga, cé gur ghlac sé leis an smaoineamh faoi náisiún polaitiúil coiteann na Seicslóvaice ach chreid sé gur bhagairt mhór í do leasanna na Slóvaice agus dá bhféiniúlacht náisiúnta agus chultúrtha; ("Táimid ar son stát coiteann na Seice agus na Slóvaice, ach táimid chun indibhidiúlacht náisiúnta an dá chomh-náisiún a chur i bhfeidhm. ")
Bhí cáil ar Hlinka mar gheall ar a mhealltacht, a mheon, a cheanndánacht agus a theanga ghéar. De bharr na gcáilíochtaí céanna bhí sé ina chomhpháirtí deacair don chaibidlíocht. Mhaslaíodh Hlinka a chuid comhraic go rialta agus cáineadh go minic é as a bheith mímhúinte. Mar gheall ar an easpa ardoideachais bhí meas neamhchriticiúil aige ar chuid dá lucht oibre amhrasacha. Ba é seo fíor ach go háirithe i gcás Vojtech Tuka a bhain an bonn de leasanna an pháirtí arís agus arís eile, ach a bhí in ann muinín Hlinka a choimeád beag beann ar fhrithbheartaíocht Pháirtí an Phobail Shlóvacaigh.
Ag deireadh a shaoil, bhí Hlinka níos mó ina siombail bheo den pháirtí ná mar de lucht cnuas déanta beartas. Sna 1930idí, de réir a chéile bhog an páirtí níos gaire do smaointe polaitiúla údarásacha agus neamhdhaonlathacha. Bhí ag Hlinka le réimis údarásacha mar an Phortaingéil faoi Shalazar nó an Ostair faoi Dhollfuss, an dá stát ina raibh ról lárnach ag an chleir Chaitleach. Le linn na mblianta deireanacha dá shaol, bhí a pháirtí roinnte go hinmheánach ina dhá leath - na coimeádaithe faoi stiúir an tsagairt Chaitlicigh Jozef Tiso agus na radacaigh, baill óga míshásta den chuid is mó. Rinne Hlinka iarracht iad a chothromú agus ar chúiseanna oirbheartaíochta thacaigh sé leo gach re seach. Bhí Hlinka, nár thuig polasaí eachtrach riamh, i bhfabhar comhoibrithe le Konrad Henlein agus János Esterházy. I mí Feabhra 1938, dhiúltaigh sé comhoibriú níos dlúithe le páirtithe mionlaigh na Gearmáine, cháin sé géarleanúint na gCríostaithe sa Ghearmáin agus dhearbhaigh sé gur “beithíoch cultúrtha” é Hilter, d'ainneoin an bá a mhaítear a bhí aige leis.
22 (uimhir)
Is é 22 an uimhir nádúrtha tar éis 21 agus roimh 23.
Candice Stowe
Is carachtar ficseanúil í Candice Marie 'Candy' Islandos (née Stowe) ar an gclár teilifíse úd Coronation Street. Ghlac Nikki Sanderson an pháirt mar Candice idir 1999 agus 2005.
Reifreann Neamhspleáchais na Catalóine, 2017
Chuir Rialtas na Catalóine Reifreann Neamhspleáchais na Catalóine (Catalóinis: Referèndum d'Autodeterminació de Catalunya) i bhfeidhm ar an 1ú lá Deireadh Fómhair 2017. D'ardaigh an reifreann an cheist "Ar mhaith leat an Chatalóin a bheith ina stát nua neamhspleách mar phoblacht?" Chaith 2,196,710 duine vóta, le 2,020,144 (91.96%) ag vótáil ar son an neamhspleáchais.
Darren Fletcher
Is imreoir sacair Albanach é Darren Barr Fletcher a rugadh ar an 1 Feabhra 1984 i nDún Éideann. Imríonn sé faoi láthair le Manchester United.
Rosanna Davison
clé|mion|2017 Is mainicín í Rosanna Davison (1984-04-17, BÁC). Bhuail sí an comórtas Miss World i 2003. Is é an ceoltóir, Chris de Burgh, athair Rosanna.
Darren Fletcher
thumb|left|Darren Fletcher|200px
An Oíche Réaltach
Is olaphictiúr ón 1889 de chuid Vincent van Gogh é An Oíche Réaltach.
11ú haois RC
Is í an an 11ú haois RC an aois a mhair ó 1100 RC go dtí 1001 RC.
Frank Loughman
Polaiteoir Éireannach ab ea Frank Loughman (1892 – 13 Bealtaine 1972). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Baile na Coille (Contae Laoise)
Baile in Éirinn is ea Baile na Coille i gContae Laoise ar an mBóthar Réigiúnach 432 idir Mainistir Laoise, Béal Átha Ragad agus Caisleán an Chomair, Contae Chill Chainnigh.
Spórt
Is iad CLG Baile na Coille agus CLG Na Spince na foirne Cumann Lúthchleas Gael áitiúla.
Na Sainchomharthaí
Tá leacht croise an-fheiceálach tógtha i bpríomhchearnóg an bhaile. Is leacht cuimhneacháin don Éirí Amach i 1798 é. Tógadh sa mbliain 1898 é. Tá sé inscríofa leis na hainmneacha Mac Cumascaigh, Mac Eochagáin, Mac Fhíobhuí, Ó Crionáin, Ó Faogáin agus Ó Sionnaigh.
Läänemaa
Is contar san Eastóin é Läänemaa atá suite in iarthar na tíre. Bhí 23,810 duine ina gcónaí i Läänemaa i 2013.
Sfax
Is cathair é Sfax (Araibis: صفاقس) sa Túinéis atá lonnaithe cois farraige,270 km soir ó dheas ó Túinis. Is príomhchathair cúige Sfax é.
Michael Dawson
Is imreoir sacair Sasanach é Michael Richard Dawson (r.18 Samhain, 1983 i Northallerton, Sasana). Imríonn sé faoi láthair le Tottenham Hotspur: Is é Dawson an t-imreoir is faide ag imirt leo. D'imir sé le Nottingham Forest ó 2000 go 2005.
Aberfan
Baile beag i gceantar mian ach guail i Merthyr Tudful sa Bhreatain Bheag is ea Aberfan. Tharla tubaiste ann ar an 21 Deireadh Fómhair 1966 nuair a shlog maidhm talún d'fhuíoll mianadóir eachta scoil is tithe: maraíodh 144 duine, 116 páiste ina measc.
Cath Eachroma
Tharla Cath Eachroma le linn Chogadh an Dá Rí (nó Cogadh Rí Liam) ar an 12 Iúil 1691. Maraíodh suas le seacht míle duine ann in aon tráthnóna amháin. Ina measc siúd bhí tuairim is 2,000 de lucht tacaíocht Ri Liam, mar aon leis na mílte de lucht tacaíochta Rí Shéamais. Ba chath cinniúnach é, mar is de bharr an chatha seo a rinneadh Conradh Luimnigh agus a tharla a lán eile ina dhiaidh---na Péindlíthe agus riar na hÉireann idir 1691 agus 1922.
Réamhscéal
Seasamh cosanta a bhí ag na Seacaibítigh i samhradh na bliana 1691. I rith na bliana roimhe sin chúlaigh siad taobh thiar d'Abhainn na Sionainne, a bhí ina móta timpeall Chúige Chonnacht, agus daingin i Sligeach, i mBaile Átha Luain agus i Luimneach ag cosaint na mbealaí isteach. Ón ionad seo, bhí na Seacaibítigh ag súil le cúnamh míleata a fháil ó Louis XIV na Fraince trí na bailte port, agus, ar dheireadh thiar thall, a bheith in ann an chuid eile den tír a athghabháil.
D'éirigh le Godert de Ginkell, ginearál Ollannach (agus céad Iarla Bhaile Átha Luain), dul trasna Abhainn na Sionainne agus an líne chosanta a shárú ag Baile Átha Luain. Ghabh sé an baile mór le léigear ach maraíodh mórán. Theip ar Mharcas St Ruth (Charles Chalmont), an ginearál Seacaibíteach, teacht roimh an namhaid in am toisc é a bheith ag cruinniú a chuid saighdiúirí, ag fáil fir nua i measc na ropairí, agus ag bailiú fir eile ó na huaisle áitiúla.
Ghluais Ginkel síos an bóthar mór chun Luimnigh agus Gaillimhe, ach tar éis dó Baile Átha na Sluaighe a chur de fuair sé arm St Ruth roimhe ag Eachroim ar 12 Iúil 1891. Bhí timpeall 20,000 fear i ngach arm. Gaeil ab ea formhór arm St Ruth, agus bhí Sasanaigh, Albannaigh, Danair, Ollannaigh, Úgóinigh de chuid Chonradh Augsburg agus Protastúnaigh ó Chúige Uladh in arm Uilliam.
Chuir St Ruth a chuid coisithe ina líne ar dhroim Chill Chumadáin, áit a raibh fálta agus clathacha. Bhí portach ar thaobh na láimhe clé agus cabhsa a raibh sráidbhaile Eachroma agus seanchaisleán os a chionn. Chuir St Ruth an chuid ab fhearr de na coisithe ar an gcliathán eile faoi cheannas an Ridire de Tessé (Philibert-Emmanuel de Froulay), a leascheannaire, in éineacht le formhór an mharcshlua faoi cheannas Phádraig Sáirséal.
An cath
Ní raibh de rogha ag Ginkel ansin ach iarracht a dhéanamh ar dhul ar aghaidh ar an gcabhsa. Ba chóir gurbh fhurasta teacht roimhe agus na cosantóirí chomh tréan sin sa chaisleán. Chuir Mac Aoidh an lucht ionsaí, ar mharcshlua a bhformhór, ar aghaidh ina dhá dhream, ceann acu ag teacht feadh an chabhsa agus ceann eile ag teacht sa treo céanna theas. Ar dtús chuir na cosantóirí ina gcoinne go géar, ach fuair siad amach ansin nár oir a gcuid piléar breise do na muscaeid Fhrancacha a bhí acu, agus nuair a thug reisimint Angla-Ollannach ruathar eile faoi cheannas Henri de Massue (céad Iarla na Gaillimhe) bhain siad amach sráidbhaile Eachroma gan líon mór fear a chailleadh.
Bhí marcshlua ann faoi cheannas an Choirnéil Anraí Lutrell mar chúltaca chun an cliathán a chosaint, ach d'ordaigh Lutrell dóibh cúlú, agus ba ghearr go raibh ar gharastún an chaisleáin géilleadh. Bhí siad á rá go bhfuair Lutrell breab ón namhaid, agus dúnmharaíodh i mBaile Átha Cliath dá bharr é.
Is dócha gur chreid St Ruth gurbh fhéidir an namhaid a chloí, ach fad is a bhí sé ag iarraidh marcshlua na láimhe clé a athchruinniú chun go gcuirfidís ruaig ar mharcshlua Uilliam bhain caor ordanáis an ceann de, rud an bhain an misneach dá chuid fear. Bhain siad na cosa as agus b'fhurasta d'fhórsaí Uilliam teacht timpeall ar na fórsaí Seaicibíteacha. D'aithin Seacaibítigh an chliatháin dheis gurbh fhearr teitheadh ná seasamh, cé go ndearna Sáirséal iarracht cúlgharda a chur idir iad agus an namhaid. Bhí cosantóirí Chill Chumadáin timpeallaithe faoin am seo agus thug siad do na boinn é, ach d'fhág an namhaid a gcoirp spréite go tiubh ar an gcnoc.
Toradh an chatha
Tá a lán meastachán déanta ar an líon fear a maraíodh. Is é an tuairim is coitianta gur maraíodh timpeall 7,000 fear, agus déarfadh daoine éigin gur chaill lucht Uilliam a oiread is 3,000, ach deir staraithe eile gur maraíodh idir 1,000 agus 2,000 duine acu agus gur chaill na Seacaibítigh timpeall 4,000. Chaill na Seacaibítigh mórán oifigeach agus cailleadh roinnt mhór dá lón cógaidh, agus tugadh Eachroim an áir ar an gcath.
D'fhág an méid seo gurbh é Cath Eachroma cath na cinniúna sa chogadh. Ghéill Gaillimh ar choinníollacha maithe, agus ghéill príomharm na Seacaibíteach de réir choinníollacha Chonradh Luimnigh tar éis léigir ghearr sa bhliain 1691.
An láithreán
Thosaigh conspóid in Éirinn faoi phlean chun Mótarbhealach M6 a thógáil trasna cuid de mhachaire an chatha. Chuir lucht timpeallachta, staraithe agus baill den Ord Oráisteach i gcoinne an phlean, ach d'oscail an mótarbhealach sa bhliain 2009.
Iosrael i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Ghlac Iosrael páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1973.
12ú haois RC
Is í an an 12ú haois RC an aois a mhair ó 1200 RC go dtí 1101 RC.
Henry McDevitt
Polaiteoir Éireannach ab ea Henry McDevitt (1904 – 4 Eanáir 1966). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Lusanna gréine
Is olaphictiúrí ón 1880ú haois de chuid Vincent van Gogh (An Fhraincis: Tournesols) iad Lusanna gréine.
An Zazaicis
Teanga Iaránach is ea an Zazaicis (nó Dimli), atá á labhairt san Anatóil, an Tuirc, ag timpeall dhá mhilliún duine.
Minc Mheiriceánach
Is ainmhí í anmhinc Mheiriceánach. Mamach atá ann.
Charlie Stubbs (Coronation Street)
Is carachtar ficseanúil é Charles "Charlie" Stubbs ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac Bill Ward an pháirt mar Charlie idir 2003 agus 2007.
Jessie Buckley
Is ban-aisteoir agus amhránaí Éireannach í Jessie Buckley (28-12-1989, Cill Airne).
Babe Ruth
Imreoir daorchluiche Meiriceánach ab ea Babe Ruth a rugadh faoin ainm George Herman Ruth Jr. (6 Feabhra 1895 – 16 Lúnasa 1948). Rugadh agus tógadh é in Baltimore, Maryland. D'imir sé 22 séasúr i Sraith Mhór an Daorchluiche (MLB) (1914–1935). Thosaigh sé mar chaiteoir ciotógach leis na Boston Red Sox, ach bhain sé clú ceart amach dó féin i ndiaidh dul le Yankees Nua-Eabhrac. Áirítear é mar dhuine de laochra spóirt Mheiriceá. "The Bambino" agus "Sultan of Swat" na leasainmneacha a tugadh air. Fuair sé bás i Manhattan, Nua-Eabhrac.
A Óige
Rugadh Ruth do bheirt imirceach ón nGearmáin agus tógadh é i gcomharsanacht bhocht in Baltimore. In aois a 7 mbliana cuireadh Ruth chuig St. Mary's Industrial School for Boys, scoil cheartúcháin, mar ar fhoghlaim sé ceachtanna faoin saoil agus faoin daorchluiche araon ón mBráthair Matthias Boutlier de chuid na mBráithre Críostaí. Sa bhliain 1914, shínigh Ruth conradh mionsraithe leis na hOrioles in Baltimore, ach go gairid ina dhiaidh sin dhíol siadsan Ruth leis na Red Sox. Faoin mbliain 1916, bhí clú tuillte aige mar shárchaiteoir a bhí ábalta buillí baile fada a bhualadh isteach freisin uaireanta, rud annamh i dtréimhse "na liathróide mhairbhe" roimh 1920. Faoi dhó, bhuaigh Ruth 23 cluiche le linn séasúr amháin agus bhí sé ina bhall de thrí fhoireann Bhostúin a bhuaigh sa tSraith Dhomhanda. D'éiligh sé imirt achan lá imeartha agus tugadh cead dó imirt sa pháirc amuigh. Bhris sé an record san MLB le haghaidh an líon buillí baile in aon tséasúr amháin.
Saol san MLB agus ina dhiaidh
Bhíodh sé mar nós ag Ruth cuairt a thabhairt ar pháistí in ospidéil agus díleachtlanna. Tharraing Ruth clú air féin mar fhear mór na mban. Ar scor dó, ba doiligh leis obair a fháil a bhain leis an daorchluiche.
Dean Ashton
Is imreoir sacair Sasanach é Dan Ashton (a rugadh 24 Samhain, 1983 i Swindon, Sasana). Imríonn sé faoi láthair le West Ham United. D'imir sé le Crewe Alexandra ó 2000 go 2005. D'imir sé le Norwich City ar feadh séasúir amháin.
thumb|left|Ashton v [[Everton F.C.|Everton (Nollaig 2007)|140px]]
Lughaidh Gearmánach
Ba gharmhac Shéarlas Mhóir é Lughaidh Gearmánach, (ar a dtugtar freisin Lughaidh II nó Lughaidh an Bavárach), agus freisin ba é an tríú mac den Impire Lughaidh Cráifeach é agus a chéad bhean, Ermengarde.
Bronnadh an t-ainmniú 'Germanicus' air go gairid i ndiaidh a bháis toisc go raibh an chuid is mó dá chríoch suite san tsean Germania.
Ceapadh é ina Rí na Baváire sa bhliain 817, ag leanúint cleachtais Shéarlas Mhóir, ríocht áitiúil a bhronnadh ar bhall den teaghlach agus ansin bheadh an té a bhí nuacheaptha aige mar cheann dá chuid leifteanaint agus gobharnóirí áitiúla. Nuair a dheighil Lughaidh Cráifeach, athair s'aige, ag deireadh a réimis sa bhliain 843, cheap sé é ina Rí na Ríochta Oir-Fhrancach, réigiún a bhí suite ar dhá thaobh na hEilbe, ón Iútlainn anoir aneas tríd Thüringer Wald (Gaeilge: an Fhoraois Thúraingeach) isteach chun na Baváire mar atá inniu ann, ó Chonradh Verdun sa bhliain 843 go dtí lá a bháis.
Norton Priory
Abtheach suite i Learpholl ab ea Norton Priory.
13ú haois RC
Is í an an 13ú haois RC an aois a mhair ó 1300 RC go dtí 1201 RC.
Ingolstadt
Cathair i Saorstát na Baváire, in oirdheisceart na Gearmáine, is ea Ingolstadt. Tá sé suite ar bhruach na Danóibe, i lár na Baváire. Ar an 31 Nollaig 2014 bhí 131,002 duine ina gcónaí ann. Is cuid de cheantar uirbeach Muenchen é, ceantar ina bhfuil 5 milliún duine.
Cuireadh na Illuminati, cumann rúnda Bavárach, ar bun in Ingolstadt go déanach san 18ú haois. Tá áit mhór ag Ingolstadt san úrscéal Frankenstein le Mary Shelley. Tá ceanncheathrú Audi, déantúsóir gluaisteán, sa chathair freisin.
Tagairtí
mion|clé|An Kreuztor in Ingolstadt
Elsie Tanner
Is carachtar ficseanúil í Elsie Gregory (née Grimshaw; iar Tanner agus Howard) ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac Pat Phoenix an pháirt mar Elsie idir 1960 agus 1973, agus arís idir 1976 agus 1984.
Charlotte's Web (idirdhealán)
Úrscéal de chuid E. B. White ón bhliain 1952 is ea Charlotte's Web. Is féidir leis baint freisin le:
Virumaa Thiar
mion|clé|Faoin tuath in Virumaa Thiar Is contae san Eastóin é Virumaa Thiar atá suite i dtuaisceart na tíre. Bhí 58,806 duine ina gcónaí i Virumaa Thiar sa bhliain 2013.
Thomas Mullen
Polaiteoir Éireannach ab ea Thomas Mullen (1897 – 2 Eanáir 1966). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Abhac bán
deas|250px|thumb|Abhac bán Réalta bheag dhoiléir ag druidim chun deireadh a héabhlóide is ea abhac bán. Timpeall 1.4 oiread mhais na Gréine i gcás gach cinn atá ar eolas. Réalta mharbh atá tite isteach uirthi féin, timpeall trastomhas an Domhain, ionas go bhfuil sí buanaithe, a cuid leictreon mar ghás caillte, le brú a chothromaíonn a fórsa imtharraingthe.
Pärnumaa
Is contar san Eastóin é Pärnumaa atá suite in iardheisceart na tíre. Is é an contae is mó sa tír é. Bhí 81,428 duine ina gcónaí in Pärnumaa i 2013.
Conbháil agus Leac
deas|250px|thumb|Conbháil agus Leac Is paróiste suite i gContae Dhún na nGall é Conbháil agus Leac.
Baile na Coille (Alba)
Baile in Comhairle na Gàidhealtachd, Albain is ea Baile na Coille i gContae Chataibh in aice le Loch Brora.
Futbol'nyj klub Kuban'
Club peile atá suite i Krasnodar, Críoch Krasnodar, An Rúis is ea Futbol'nyj klub Kuban'. Bunaíodh an club sa bhliain 1928. Imríonn an fhoireann a cuid cluichí sa staid "Kuban" (do 32,000) in Krasnodar.
Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu
Is scoil i nGlaschú í Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu, áit a bhfuil an teagasc déanta trí mheán na Gàidhlig.
Bhí an chéad scoil oscailte i 1999 mar "Bunsgoil Ghàidhlig Ghlaschu". Ach ní raibh an foirgneamh mór go leor agus mar sin d'oscail scoil nua, Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu i Lúnasa 2006. Is é sin an scoil Ghàidhlig amháin in Albain a bhfuil naíonra, bunscoil, agus ardscoil lonnaithe i bhfoirgneamh amháin.
Tá Polasaí Teanga acu a deir: "Táimid inár scoil Ghàidhlig agus mar sin tá sé de dhualgas orainn an teanga a spreagadh, a fhorbairt, agus a chleachtadh taobh istigh den scoil agus sa chomharsanacht. Is é príomhchuspóir na scoile eolas agus scileanna teanga na scoláirí a leathnú agus a spreagadh sa Ghàidhlig agus teagasc agus oideachas a sheachadadh ag an leibhéal is airde." Tá na cúrsaí sa Churaclam Albanach á dteagasc tríd an Ghàidhlig amháin. Tríd an modh teagaisc seo, tagann féinmhuinín ar Ghaeil óga Ghlaschú. Forbraíodh cúrsaí sa cheimic, sa teicneolaíocht, agus sa mhatamaitic ag leibhéal na hardscoile. Tá ranganna ríomhaireachta agus drámaíochta ann freisin. Is í an Ghàidhlig an teanga laethúil ar fud na scoile.
Le cúpla bliain anuas, tá líon na scoláirí ag foghlaim trí mheán na Gàidhlig ag síorfhás. Sa bhliain acadúil ó 2007 go 2008, d'éirigh líon na scoláirí 11% in aghaidh ardú 4% go náisiúnta. Ó 2008 go 2009 bhí timpeall 400 scoláire go léir ann. I 2009/2010 bhí 13% de scoláirí bunscoile agus 25% de scoláirí ardscoile ag foghlaim trí mheán na Gàidhlig ar fud Alban i nGlaschú.
Sunrise Not Secular
Is banna rac-cheoil Cheiltigh é Sunrise Not Secular as Leòdhas a chanann i mBéarla agus sa Gàidhlig araon. Chuaigh na bannaí rac-cheoil Cheiltigh mór le rá as na hochtóidí, mar shampla Runrig agus Big Country, i gcion go mór ar stíl an bhanna. Scríobhadar a gcuid amhrán féin, agus go minic baineann focail na n-amhrán le beatha sna hOileáin Siar agus leis an gCríostaíocht.
Crú
right|200px|thumb|Crú Is éard is crú ann ná bróg atá déanta as iarann (nó miotal eile) a chuirtear ar chapall. De ghnáth, bíonn cruth “U” orthu. Coinníonn siad cosa an chapaill slán, go háirithe ar bhóithre crua ach is féidir le capaill gan iad a chaitheamh.
Nuair atá siad ar crochadh ar bhalla, deirtear go bhfuil an t-ádh ag baint leo.
Shelley Unwin
Is carachtar ficseanúil í Shelley Victoria Unwin (iar Barlow) sa chlár teilifíse Coronation Street. Ghlac Sally Lindsay an pháirt mar Shelley idir 2001 agus 2006.
Peter O'Loghlen
Polaiteoir Éireannach ab ea Peter O'Loghlen (1883 – 25 Deireadh Fómhair 1971). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Luka Modrić
Is imreoir sacair é Luka Modriċ (r.9 Meán Fómhair, 1985 i Zadar, An Chróit). Imríonn sé faoi láthair le Real Madrid. Roimhe sin d'imir sé le Tottenham HotspurÓó 2008 go 2012. Bhí sé ag imirt le Dinamo Zagreb sa Chróit roimhe sin.
Minc Eorpach
Is mamach é an mhinc Eorpach (Mustela lutreola) a bhí fairsing go maith san Eoraip roimh an bhfichiú haois. Cé go bhfuil sí sách cosúil leis an minc Mheiriceánach (Neogale vison), níl sí chomh gaolmhar léi is a shílfeá - tá sí níos cóngaraí don chat coille ó thaobh na géinitice de, agus is féidir leis an dá speiceas hibrídiú a dhéanamh, rud a chuir leis an dóigh a ndeachaigh an mhinc Eorpach in éag i gcuid mhór den Eoraip. Cúiseanna eile iad na hathruithe a tháinig ar éiceachórais na lochanna agus na n-aibhne de thoradh ghníomhaíocht an duine.
Junior Eurovision Éire
Clár siamsaíocht Gaeilge atá á chraoladh ar TG4 ó 11 Deireadh Fómhair, 2015 ar aghaidh é Junior Eurovision. Glacann an buaiteoir páirt sa Chomórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg. Caithfidh an t-iomaitheoir amhrán a chumadh agus a chanadh agus a bheith idir 10 agus 15 bliain d’aois. Tá trialacha ar fud na tíre agus ansin roghnaíonn na breithiúna nh hamhrán, go léir trí mheán na Gaeilge.
Sraith 1: 2015
Thosaigh an chéad sraith ar an 11 Deireadh Fómhair, 2015 agus chríochnaigh sé ar an 8 Samhain, 2015. Bhuaigh Aimee Banks an tsraith leis an amhrán "Réalta na Mara".
Sraith 2: 2016
Thosaigh an dara sraith ar an 9 Deireadh Fómhair, 2016 agus chríochnaigh sé ar an 6 Samhain, 2016. Bhuaigh Zena Donnelly an tsraith leis an amhrán "Bríce ar Bhríce".
Sraith 3: 2017
Thosaigh an tríú sraith ar an 22 Deireadh Fómhair, 2017 agus chríochnaigh sé ar an 19 Samhain, 2017. Bhuaigh Muireann McDonnell an tsraith leis an amhrán "Súile Glasa".
Sraith 4: 2018
Tosóidh an ceathrú sraith ar an 14 Deireadh Fómhair, 2018 agus chríochnaigh sé ar an 11 Samhain, 2018. Bhuaigh Taylor Hynes an tsraith leis an amhrán "IOU".
Fuilaistriú
Deacrachtaí
Is dainséar é galar Creutzfeld-Jakob, agus galair eile, SEIF mar shampla, don chóras fuilaistriúcháin.
Baintear mí-úsáid as fuilaistrithe mar dhruga a chuireann leis an bhfeidhmiú sa spórt. Déanann seo líon na bhfuilchealla dearga a mhéadú agus sa tslí seo an méid ocsaigine a iompraítear san fhuil a ardú. clé|mion|mála fola
Stair
Rinneadh a leithéid den chéad uair go luath sa 19ú céad, ach torthaí marfacha a bhí air go minic. Rinne James Blundell, obstatraí i Londain, an chéad fhuilaistriú ar an 25 Meán Fómhair 1818. D'éirigh cuibheasach maith leis. Ach níorbh théidir fuilaistriú slán áisiúil a dhéanamh go cliniciúil go bhfuarthas amach mar gheall ar thíopáil fola agus an gá le comhoiriúnacht idir tíopaí an thaighteora is an deontóra. Níor thángthas ar na  fuilghrúpaí roimh 1900. Bronnadh Duais Nobel an Leighis ar  Dr Landsteiner. don fhionnachtain sin sa bhliain 1930.
Le linn an Dara Cogadh Domhanda, bhí gá le méid ollmhór fola le haghaidh fuilaistriúchán do dhaoine gortaithe. Ina dhiaidh sin saothraíodh bealaí chun fuil ó dheontóirí a stóráil le húsáid níos déanaí.
Príomh-Stiúrthóireacht Fhoireann Ghinearálta Fhórsaí Armtha Chónaidhm na Rúise
Is í an GRU nó an Glavnoye Razvedyvatel'noye Upravleniye (Гла́вное управле́ние Генера́льного шта́ба Вооружённых Сил Росси́йской Федера́ции) an tSeirbhís Náisiúnta na hAireachta Cosanta Rúiseacha i dtaca le Faisnéis Slándála. Is gníomhaireacht spiaireachta míleata í agus bíonn an GRU agus an FSB (an KGB mar a bhíodh) ag obair i dteannta a chéile.
Bhunaigh Leon Trotsky an GRU ar an 5 Samhain 1918.
Rinne an GRU iarracht Sergei agus Yulia Skripal a nimh iú leis an oibreán néaróige novichok, sa bhliain 2018, is cosúil.
Lughaidh Óg
An dara duine is sine de na trí mac de chuid Lughaidh Gearmánach agus Hemma ba ea Lughaidh Óg nó Lughaidh III. Tháinig sé i gcomharbacht ar a athair mar Rí na Sacsaine ar 28 Lúnasa 876 agus ar a dheartháir scothaosta Carloman mar Rí na Baváire sa bhliain 880 ar aghaidh. Fuair ​​sé bás sa bhliain 882 agus tháinig Séarlas Ramhar a dheartháir níos óige, i gcorbacht ar a chuid críocha go léir, a chuimsigh an chuid is mó den Ríocht Oir-Fhrancach. Ba é Séarlas Ramhar Rí na hIodáile agus an tImpire cheana féin.
Port of Liverpool Building
Is foirgneamh suite i Learpholl é Port of Liverpool Building.
Alice Little
Is oibrí gnéis Éireannach í Alice Little, a rugadh ar 3 Bealtaine 1990.
Blanca Castellón
File Nicearagánach iomráiteach is ea Blanca Castellón a rugadh i Managua, Nicearagua sa bhliain1958. Is údar í de 'Ama del espíritu' (filíocht, 1995), 'Flotaciones' (filíocht, 1998) agus 'Orilla opuesta' (filíocht, 2000). Bhronn an 'Instituto de Estudios Modernistas' i València na Spáinne duais filíochta uirthi. Faoi láthair, tá sí ina Leas-Uachtarán ar Centro Nicaragüense de Escritores (Lárionad na Scríbhneoirí Nicearaguacha). Tá sí pósta le Luis Baez, agus tá triúr leanaí aici: Luis, Carlos agus Javier.
Diltálaire
Is éard is diltálaire ann ná fearas leighis le sreabháin infhéitheacha a chur isteach sa chóras fola sa duine, de ghnáth. Úsáidtear iad sa chás go mbeadh duine díhiodráitithe, abair.
Rochtain
Is é is brí leis an téarma rochtain ná teacht nó fáil a bheith agat ar chóras ríomhaireachta, ar chomhaid, ar shonraí nó eile. Athleagan canúnach den bhriathar sroich/sroicheadh is ea an briathar rochtaigh/rochtain. Is é an téarma a úsáidtear le access an Bhéarla a aistriú go Gaeilge. B'fhearr, áfach, gan an iomarca úsáide a bhaint as taobh amuigh den ríomhaireacht, ós rud é gur focal mór léannta é i nGaeilge an lae inniu nach gcluinfeá i gcaint bheo na Gaeltachta.
Radio City Tower
Is túr breathnóireachta suite i Learpholl é Radio City Tower.