cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Spleodar
An Tóstal
Is é an céad rud a eagraítear tar éis an Samhraidh ná An Tóstal. In Institiúid Teicneolaíochta Áth Luain a bhíonn sé ar siúl ag tús mí Meán Fómhair.
Iúpatar (pláinéad)
Struchtúr Iúpatair
Tá uachtar an atmaisféir ar Iúpatar comhdhéanta as hidrigin agus héiliam - is í an hidrigin an comhábhar is mó, agus ní sheasann an héiliam ach do 8-12 % den chomhdhéanamh. Nó sin é an céatadán de réir líon na móilíní. Scéal eile é go bhfuil adamh an héiliam níos troime ná móilín na hidrigine. De réir mhais na n-adamh, tá 75 % hidrigin agus 25 % héiliam ann, a bheag nó a mhór. Ag tuirlingt anuas san atmaisféar dúinn, áfach, gheobhaidh muid romhainn comhdhéanamh is casta ná sin, nó tá dúile níos troime thíos ansin, timpeall ar 5 % den iomlán. Is féidir, mar sin, iarsmaí de chomhdhúile a aithint in íochtar an atmaisféir a bhfuil sileacan, fosfar, carbón, ocsaigin, nítrigin nó dúile eile iontu: meatán CH3CH3, uisce H2O, amóinia NH3, foisfín PH3, agus a lán eile. Amuigh ar fhorimeall an atmaisféir, arís, aithnítear criostail shioctha amóinia. Thaispeáin na gathanna ultraivialaite agus infridhearga go bhfuil hidreacarbóin sách casta, ar nóis na beinséine, ann chomh maith.
Creidtear go bhfuil comhdhéanamh an atmaisféir ar Iúpatar an-chosúil le réaltnéal na gréine fadó - an réaltnéal as ar fáisceadh na pláinéid in imeacht na milliún bliain. Scéal eile, áfach, go bhfuil an neon i bhfad níos teirce ansin ná sa Ghrian, agus an héiliam féin beagáinín níos gainne.
Córasaíocht
deas|250px|thumb|Córasaíocht Rangú orgánach i seicheamh cliarlathach grúpaí a chuireann béim ar a n-idirghaolta toimhdithe éabhlóideacha. Is iad na príomhranguithe nua-aoiseacha (ag éirí níos ginearálta de réir a chéile) speicis, gnéithe, clanna, oird, ranganna, fílim (ainmhithe), ranna (plandaí), agus ríochtaí.
Konon Molody
Oifigeach faisnéise Sóivéadach a bhí i Konon Trofimovich Molody (Rúisis: Ко́нон Трофи́мович Моло́дый), ar a dtugtaí Gordon Arnold Lonsdale san Iarthar. Chuir sé gothaí air féin mar fhear gnó ó Cheanada le linn an Chogaidh Fhuair agus d'oibrigh sé mar ghníomhaire neamhoifigiúil (neamhdhleathach) faisnéise KGB agus ina mháistir ar an Portland Spy Ring, a bhí ag feidhmiú sa Bhreatain ó dheireadh na 1950idí go dtí 1961.
Cruthúnas céannachta Gordon Lonsdale
Rugadh duine darb ainm Gordon Arnold Lonsdale ar 27 Lúnasa 1924 i gCóbalt, Ontario, Ceanada. Ba mhianadóir é a athair Emmanuel Jack Lonsdale. Chuaigh a mháthair Olga Elina Bousa ar imirce ón bhFionlainn. Scar na Lonsdales i 1931. Bliain ina dhiaidh sin, thug Olga a mac 8 mbliana d'aois ar ais go dtí an Fhionlainn. Creidtear go bhfuair sé bás c. 1943 agus fuair na Sóivéadaigh a chuid páipéir lena n-úsáid ag a ngníomhairí. Taifeadadh go raibh ab fíor Gordon Lonsdale timpeallghearrtha; ní raibh an pasadóir.
Luathshaol Molody
Rugadh Konon Molod,mac eolaí agus a bhean chéile, i Moscó sa bhliain 1922. Fuair a athair bás nuair a bhí sé ina leanbh. Dar le mac Konon, Trofim Molody, a scríobh leabhar faoina athair, bhí aird na seirbhísí faisnéise cheana féin ar an bhuachaill óg. Sa bhliain 1934 chabhraigh ceannaire an NKVD, Genrikh Yagoda, le máthair Konon pas eachtrach a fháil dó dul ag staidéar sna SA. i gCalifornia agus cónaí ann lena haintín, múinteoir rince Tatiana Piankova. Idir 1936 agus 1938 cláraíodh é san ardscoil shóisearach A go Z i Berkeley (De réir a bheathaisnéis oifigiúil SVR, d’fhág sé an APSS sa bhliain i 1932).
D’fhill Molody ar an Aontas Sóivéadach i 1938, tar éis dó Béarla a fhoghlaim agus cur amach a bheith aige ar chultúr Mheiriceá. I mí Dheireadh Fómhair 1940, coinscríobhadh é san Arm Dearg, ag fónamh mar oifigeach taiscéalaíochta agus faisnéise míleata le linn an Dara Cogadh Domhanda. Díshlógadh é tar éis dheireadh an chogaidh, ó 1946 ar aghaidh chláraigh Molody mar shaighdiúir cogaidh isteach sa Roinn Dlí Trádála den Institiúid iomráiteach um Thrádáil Eachtrach, áit ar bhain sé máistreacht ar an tSínis.
Gairm bheatha mar spiaire
I 1951 d’earcaigh Céad Phríomh-Stiúrthóireacht an MGB (Sciathán Faisnéise Polaitiúla) Molody agus cuireadh oiliúint air mar “ghníomhaire neamhdhleathach” don MGB (NOC) ar ithir choigríche. Le linn a chuid oiliúna faisnéise phós sé agus bhí beirt leanaí aige. Sa bhliain 1953, thaistil Molody go Ceanada ar long thrádála Sóivéadach, ag ligean air gur náisiúnach Ceanadach darbh ainm "Gordon Lonsdale" a bhí ann (an fíor Lonsdale tar éis bás a fháil san Fhionlainn go luath sna 1940idí). Ghlac brainse eachtrach an MGB seilbh ar thaifid phoiblí na Fionlainne tar éis an chogaidh agus d'úsáid siad iad go minic chun féiniúlachtaí spiaireachta nua a bhunú. Ó Cheanada, thaistil "Gordon Lonsdale" go mídhleathach gan víosa go SAM, áit ar thosaigh sé ar a chuid oibríochtaí ag cuidiú leis an spiaire adamhach Rudolph Abel. Bhuail sé freisin leis an lánúin cumannach Meiriceánach Morris agus Lona Cohen (códainmneacha na RA Peter agus Helen Kroger).
Sa bhliain 1954, bhog Konon Molody go Londain, áit ar chláraigh sé mar shaoránach Cheanada ag an London University School of Oriental and African Studies, agus arís rinne sé staidéar ar an tSínis. Bhí go leor cairde ban aige i Londain agus san Eoraip. Ag baint úsáide as gnó mar chlúdach, bhí Molody i gceannas ar chuideachta thosaigh don KGB i Londain a dhéanann júcbhoscaí, guma coganta agus meaisíní cearrbhachais agus a dhéanann trádáil orthu. Seans gur earcaigh sé gníomhairí eile agus gur bhunaigh sé boscaí na litreacha fáin agus é ar a thurais ghnó go hIarthar na hEorpa. Uair sa bhliain chaithfeadh sé am i bPrág nó i Vársá lena bhean chéile Rúiseach Galina. Thug an KGB le fios di go raibh post i Beijing aige mar bhall de mhisean trádála Sóivéadach.
Sa bhliain 1959, thosaigh Molody ag fáil rúin mhíleata na Breataine ón chléireach Harry Houghton, san Admiralty Underwater Weapons Establishment. Rinne Lonsdale idirchaidreamh folaitheach leis na Krogers i Londain freisin le linn a thurais Eorpacha agus bhí se i mbun spiairí eile, Melita Norwood ina measc. D'fheidhmigh na Krogers mar thacaíocht theicniúil dó; rinne sé cumarsáid le Moscó tríd a gcuid tarchuradóra raidió, a bhí faoi cheilt.
Airmed
I Miotaseolaíocht na nGael, ba shliocht na Tuatha Dé Danann í an bandia Airmheadh (Sean-Ghaeilge Airmed ). I dteannta lena hathair Dian Céacht agus a dearthár Miach, leigheas sí iad siúd a bhí loite sa Dara Cath Maighe Tuireadh.
Tháinig éad ar a hathair, ámh, agus mharaigh sé Miach. Chaoin Airmheadh thar uaigh a dearthár, agus d'fhás lena deora gach luibh leigheasadh an domhain, 365 san iomlán - de réir líon na n-alt agus na bhféitheacha a bhí ag Miach. Bhailigh Airmheadh na luibheanna agus chuir sí in eagar go léir iad, á síneadh ar a fallaing. Arís eile, tháinig éad ar a hathair, tharraing sé buille uirthi agus scaip na luibheanna. De bharr sin, níl a fhios go deo ag éinne ach amháin Airmheadh gach rún na luibheolaíochta.
I dteannta le Dian Céacht, Ochtriullach agus Miach, bhí Airmheadh ar cheann de na déithe a bhí ar a cumas na mairbh a athbheochan lena hortha, á canadh thar tobar Shláine.
Ruby Keeler
Ba bhan-aisteoir, damhsóir agus amhránaí Meiriceánach a rugadh i gCeanada í Ethel Ruby Keeler (25 Lúnasa 1909 – 28 Feabhra 1993). D'oibrigh sí le Dick Powell i sraith scannáin ceoil de chuid Warner Bros. a fuair fáilte ón lucht féachana sna pictiúrlanna, go mór mór 42nd Street (1933). Ó 1928 go 1940, bhí sí pósta air an aisteoir agus amhránaí Al Jolson. D'éirigh sí as an aisteoireacht sna 1940s, ach chuaigh sí ar an stáitse ar Broadway ag tosnú sa bhliain 1971.
Rugadh Keeler in Dartmouth, Nova Scotia, Ceanada. Bhog a teaghlach go Cathair Nua-Eabhrac nuair a bhí sí trí bliana d'aois. Rinne sí staidéar ar an damhsaíocht sa mheánscoil. Fuair sí bás in Rancho Mirage, California, sna Stáit Aontaithe.
Córas na dtrí aois
deas|200px|thumb|Christian Jürgensen Thomsen Is éard atá i gceist le Córas na dtrí aois ná roinnt chroineolaíoch réamhstair an tSeandomhain i 3 aois: an chlochaois, an chré-umhaois, agus an iarannaois, bunaithe ar smaointe clasaiceacha ar an am atá thart.
Luadh den chéad uair é i dtaobh na seandálaíochta nuair a bhain an Danmhargach Christian Jürgensen Thomsen feidhm as chun na bailiúcháin seandálaíochta sa Mhúsaem Náisiúnta i gCóbanhávan a rangú i 1819.
Tháinig sé chun suntais níos leithne le foilsiú Letetraad til Nordisk Oldkyndighed (Treoraí do Sheaniarsmaí an Tuaiscirt, 1836) de chuid Thomsen, agus Danmarks Oldtid (Seaniarsmaí na Danmhairge, 1843) de chuid Jens Worsaae, mac léinn Thomsen, as Béarla.
Fo-roinneadh an chlochaois i ré Phailéiliteach (seanchlochaois, tréithrithe le clocha scealptha) is ré Neoiliteach (nua-chlochaois, tréithrithe ag uirlisí snasta cloiche) ag an seandálaí Sasanach John Lubbock ina leabhar Prehistoric Times (Aoiseanna Réamhstairiúla, 1865).
Tugadh an ré Mhéisiliteach ar an 5 mhílaois díreach i ndiaidh an mhóroighrithe seo caite (timpeall 10,000 bliain ó shin) ag an am sin freisin.
Teangacha Altaecha
Fine teangacha is ea na teangacha Altaecha a bhfuiltear go mór mór in amhras faoi ar na saolta seo. Is iad na teangacha seo is gnách a chur san áireamh:
Faoi láthair, níl san fhine teangacha seo ach tuairimíocht - is fearr leis na teangeolaithe a bheith ag trácht ar an hipitéis Altaech ná ar an bhfine Altaech. Níl siad ar aon bharúil, ach oiread, faoi na teangacha ba chóir a chur san áireamh. Is ar éigean a bheadh aon duine sásta "teangacha Altaecha" a thabhairt ar na teangacha thuasluaite go léir. Is iad na teangacha Mongólacha, na teangacha Tuircice agus na teangacha Tungúsacha is minicí a áirítear mar theangacha Altaecha, ach níl na teangeolaithe go léir admhálach go bhfuil an trí ghrúpa seo gaolmhar le chéile, ach an oiread.
Ba é an teangeolaí Fionlannach Matthias Alexander Castrén an chéad duine ar rith an hipitéis Altaech leis. É féin bhí sé tar éis taighde cuimsitheach a dhéanamh ar theangacha na Sibéire agus é ag iarraidh teacht ar ghaolta na Fionlainnise. Rinne sé an-obair ceannródaíochta ina thaiscéalaí taighde ag leagan amach crann ginealais na dteangacha Úralacha. San am chéanna, tá sé sábháilte a rá go ndeachaigh sé thar fóir, nó bhí seisean den bharúil go raibh, fiú, na teangacha Úralacha (na teangacha Finne-Úgracha agus na teangacha Samódacha) gaolmhar leis na teangacha "Altaecha" - d'fhéadfá hipitéis Úral-Altaech a thabhairt ar an leagan seo den hipitéis. Nuair a socraíodh nach raibh gaol ag na teangacha Úralacha leis na teangacha Altaecha, mhair a lán teangeolaithe ag síleadh gur grúpáil chiallmhar a bhí san "fhine Altaech". Bhí a lán teangeolaithe sásta leis an hipitéis "Úral-Altaech" féin ar feadh i bhfad, áfach, agus níor dealaíodh na teangacha Úralacha ó na teangacha Altaecha go deifnídeach ach faoi lár na fichiú haoise. Ba é ba phríomhchúis leis seo ná gur thosaigh na saineolaithe ag cur amhrais san fhine Altaech sa chiall chúng féin.
Jimmy Carr
Fuirseoir agus aisteoir is ea James Anthony Patrick "Jimmy" Carr (Gaeilge: Séamus Mac Giolla Chearra) as Luimneach. Cé gur rugadh é ar an 15 Meán Fómhair 1972 le tuistí Éireannacha, d'fhas sé aníos i Sasana. Bhí sé ina láithreoir ar na cláir Distraction, Your Face or Mine agus fós ar 8 out of 10 Cats. Ar an gclár Channel4 - 100 Greatest Stand Ups tháinig Jimmy san darú áit déag.
Tá saoránacht Éireannach agus Shasanach aige. Inniu, tá sé ina láithreoir ar an gclár 10 O'Clock Live ar Channel 4 sa Bhreatain.
M4 (Poblacht na hÉireann)
thumb|An M4 i bPoblacht na hÉireann deis|thumb|Fógra ar an [[M4 (Éire)|M4 in aice le Cionn Átha Gad.]]
Mótarbhealach ar an taobh thiar de Bhaile Átha Cliath is ea an M4, agus é trí chiliméadar is fiche ar fad. Tosaíonn sé tar éis Leamhcáin agus críochnaíonn cúpla ciliméadar tar éis Cionn Átha Gad. Seachnaíonn sé Léim an Bhradáin, Maigh Nuad agus Cill Choca, An Bóthar Buí agus Cionn Átha Gad.
Is iad na cheangail ar an M4 ná;
Anthony Fokker
Innealtóir aerárthach a rugadh i gKediri, Iáva ab ea Anton Herman Gerard "Anthony" Fokker (6 Aibreán 1890-23 Nollaig 1939). Thóg sé a chéad eitleán i 1911, agus i 1913 bhunaigh monarcha i Schwerin sa Ghearmáin a rinne eitleáin chogaidh d'aerfhórsa na Gearmáine sa chéad chogadh domhanda. Bhog sé an comhlacht go dtí an Ísiltír sa bhliain 1919, agus chuir sé craobh den chomhlacht ar siúl sna Stáit Aontaithe sa bhliain 1927, mar atá an Atlantic Aviation Corporation. Chuir sé féin faoi sa tír úd faoin mbliain chéanna. Fuair Fokker bás leis an meiningíteas niúmacocúil i gCathair Nua-Eabhrac sa bhliain 1939.
Meiteasón
Ainmhí ilcheallach a bhfuil a cholainn eagraithe i bhfíocháin is orgáin ar leith.
N4
Is Bóthar Príomha Náisiúnta é an N4, cé go bhfuil bóthar a nascann Baile Átha Cliath le Sligeach in iarthuaisceart den tír. Teann sé fosta thart Leamhcán, An Bóthar Buí, An Muileann gCearr, Meathas Troim, An Longfort, Cora Droma Rúisc, agus Mainistir na Búille. Faoi láthair, tá mótarbhealach, an M4, idir Leamhcán agus An Bóthar Buí, agus beidh síneadh ón mótarbhealach sin go dtí Cionn Átha Gad i gContae na hIarmhí. Tá seachbhóithre ag mórán den promh-bailte ar an gcúrsa.
Tosaíonn an N4 ag Sráid Uí Chonaill (i lár Bhaile Átha Cliath) agus crossan sé an M50 ag ceangail 7. Críochnaíonn an N4 go luath tar éis Leamhcán. Ní tosaíonn sé arís go dtí Cill Choca, mar tá seachbhóthar do Léim an Bhradáin agus Maigh Nuad ann. Tar éis sin, tá seachbhóthar carrbhealach dúbailte ag An Muileann gCearr, ach níl carrbhealaí dúbailte ann arís go dtí timpeall 10 ciliméadar roimh baile Sligeach.
Chomh amith leis sin, nascann an N4 Baile Átha Cliath agus an N5 (do Maigh Eo) agus an N6 (do Gaillimh) i measc cúrsaí eile. (N17, N52, N55, N59, N60, N61.)
Franchot Tone
B'aisteoir Meiriceánach é Stanislaus Pascal Franchot Tone (27 Feabhra 1905 – 18 Meán Fómhair 1968). Ainmníodh é don ngradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1936.
Teangacha Úralacha
Is fine teangacha iad na teangacha Úralacha a chuimsíonn na teangacha Finne-Úgracha agus na teangacha Samóideacha.
Steiriliú
San aiseipteacht, baint gach miocrorgánach chun siúil ó dhromchlaí na colainne (an craiceann, mar shampla) nó créachtaí, agus laghdú na dóchúlachta go dtabharfar miocrorgánaigh isteach ar an othar trí neamhaird nó taisme le linn cóireála. Is annamh a bhaintear an staid idéalach seo amach in obráidí máinliachta, mar shampla, ach déantar gach iarracht le steiriliú an chraicinn, caitheamh lámhainní is gúnaí steirilithe, steiriliú na ndromchlaí, na n-uirlisí, na maipíní is na mbindealán le teas nó ceimiceáin, agus baint an aeir shalaithe amach ón obrádlann.
Corc
deas|250px|thumb|Corc Ciseal spúinsiúil cosanta díreach taobh istigh den choirt sheachtrach i gcrainn, déanta as cealla le scannáin thanaí, líonta le hábhar céiriúil a dtugtar súibrin air. Is féidir go bhfásfaidh an ciseal coirc thar chuid mhaith blianta is go mbeidh sé an-domhain.
53
Básanna
50er
Freddie Mercury
Is mórphearsa chultúir é, fós inniu. Thabharfá suntas dá ghlór. Bhí guth ar leith aige le cloisteáil os cionn an cheoil. Deirtear gurb é duine de na siamsóirí is fearr sa rac-cheol riamh.
Cumadóir tréitheach a bhí ann chomh maith, a sheinn an giotár, an pianó agus an sintéiseoir. B'eisean a scríobh na hamhráin cháiliúla Bohemian Rhapsody, We Are The Champions agus Crazy Little Thing Called Love.
Fuair Mercury amach go raibh SEIF air i 1987, agus cailleadh é sa bhliain 1991.
Saol go luath
Rugadh Mercury mar Farrokh Bulsara i mBaile Cloch i gcúram na Breataine i Zanzibar (atá anois mar chuid den Tansáin) an 5ú lá Meán Fómhair 1946. Ba iad a thuismitheoirí, Bomi (1908–2003) agus Jer (1922–2016) Bulsara, Parsis ó réigiún Gujarat de chúige Uachtaránacht Bombay in India na Breataine agus bhí bunús acu i gcathair Valsad i Gujarat.
Bhog siad go Zanzibar ionas go bhféadfadh Bomi leanúint dá phost mar airgeadóir in Oifig Choilíneach na Breataine. Mar Parsis, chleacht an teaghlach Bulsara an reiligiún Zoroastrian. Rugadh é le ceithre clárfhiacail den scoth, agus chuir sé a raon gutha feabhsaithe in iúl dó. Ó tharla gur cosantóir Briotanach é Zanzibar go dtí 1963, rugadh Mercury ina ábhar Briotanach, agus ar 2 Meitheamh 1969 cláraíodh é ina shaoránach den Ríocht Aontaithe agus ina choilíneachtaí tar éis don teaghlach dul ar imirce go Sasana. Ghlac a dheirfiúr níos óige, Kashmira Bulsara, atá lonnaithe anois i Nottingham, sloinne a fir chéile tar éis dó Roger Cooke a phósadh. clé|mion Chaith Mercury an chuid is mó dá óige san India, áit ar thosaigh sé ag cur ceachtanna pianó ag ag seacht mbliana d'aois agus é ag maireachtáil le gaolta. I 1954, agus é ocht mbliana d'aois, seoladh Mercury chun staidéar a dhéanamh ag Scoil Naomh Peadair, scoil chónaithe do bhuachaillí i stíl na Breataine, in Panchgani in aice le Bombay. Ag dhá bhliain déag d'aois, bhunaigh sé banna scoile, na Hectics, agus chum sé ealaíontóirí carraige agus rolla ar nós Cliff Richard agus Little Richard. Thosaigh sé ag glaoch air féin mar "Freddie" ag Scoil Naomh Peadar. D'fhreastail sé freisin ar Scoil Naomh Muire, Mumbai. I mí Feabhra 1963 bhog sé ar ais go Zanzibar áit a ndeachaigh sé isteach ina thuismitheoirí ag a árasán.
I 1964, theith Mercury agus a theaghlach ó Zanzibar chun éalú ó fhoréigean na réabhlóide i gcoinne Sultan Zanzibar agus a rialtas Arabach den chuid is mó, inar maraíodh na mílte hArabaigh agus Indians eitneacha. Bhog siad isteach i dteach beag ag 22 Ascaill Gladstone Feltham, Middlesex, Sasana. Tar éis staidéar a dhéanamh ar an ealaín ar dtús in Isleworth Polytechnic in Iarthar Londain, rinne Mercury staidéar ar ealaín agus dearadh grafach i gColáiste Ealaíne Ealing, agus bhain sé amach dioplóma i 1969. D'úsáid sé na scileanna seo ina dhiaidh sin chun airm araltais a dhearadh dá bhanna 'Queen'.
Tar éis dó a chéim a bhaint amach, chuaigh Mercury isteach i sraith bandaí agus dhíol sé éadaí athláimhe i Margadh Kensington i Londain le cailín Mary Austin. Bhí post aige freisin mar láimhseálaí bagáiste ag Aerfort Heathrow. Is cuimhin le cairde ón am gur fear óg ciúin agus cúthail é a bhfuil spéis mhór aige sa cheol. I 1969, chuaigh sé isteach sa bhanna ‘Ibex’ atá lonnaithe i Learpholl agus a athainmníodh ina dhiaidh sin mar 'Wreckage'. Bhí sé ina chónaí in árasán os cionn an Dovedale Towers, teach tábhairne gar do Penny Lane i gceantar Chnoc Mossley i Learpholl. Nuair a theip ar an mbanna seo éirí as, chuaigh sé isteach i mbanna ‘Sour Milk’, atá bunaithe in Oxford, ach ag tús 1970 bhí an grúpa seo briste suas chomh maith.
I mí Aibreáin 1970, chuaigh Mercury i gcomhar leis an giotáraí Brian May agus an drumadóir Roger Taylor, le bheith ina phríomhamhránaí dá bhanna 'Smile'. Tháinig an t-bass John Deacon leo i 1971. Roghnaigh Mercury an t-ainm "Queen" don bhanda nua. Dúirt sé ina dhiaidh sin, "Is léir go bhfuil sé an-chiallmhar, agus go bhfuil sé go hiontach. Is ainm láidir é, uilíoch agus láithreach. Ag an am céanna, d'athraigh sé a shloinne, Bulsara go Mercury.
Guth
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:FreddieMercuryRange.jpg|mion|120x120px Cé gur thit guth labhartha Mercury sa raon baritone go nádúrtha, thug sé an chuid is mó de na hamhráin sa raon tionachta. Leathnaigh a raon gutha aitheanta ó dhord íseal F (F2) go soprano ard F. Dúirt an príomhamhránaí 'The Who', Roger Daltrey, go bhféadfadh Mearcair rud ar bith a chanadh. D'fhéadfadh sé a stíl a athrú ó líne go líne.
Scríbhneoireacht amhrán
Scríobh Mercury 10 gcinn de na 17 amhránaí ar albam ‘Queens Greatest Hits’: "Bohemian Rhapsody", "Seven Seas of Rhye", "Killer Queen", "Somebody to Love", "Good Old-Fashioned Lover Boy", "We Are the Champions", "Bicycle Race", "Don't Stop Me Now", "Crazy Little Thing Called Love", and "Play the Game". Sa bhliain 2005 bronnadh Gradam Ivor Novello ar gach ball den bhanda as Bailiúchán Amhrán Amhrán ó Acadamh na Scríbhneoirí, Cumadóirí agus Údair na Breataine. Bhain Mercury úsáid as raon leathan seánraí, lena n-áirítear, i measc stíleanna eile, carraigín, carraig fhorásach, miotal trom, soiscéal, agus dioscó. Cé gur minic a scríobh Mercury comhchuibhithe an-chasta, mhaígh sé gurbh fhéidir leis ceol a léamh ar éigean. Scríobh sé an chuid is mó dá chuid amhrán ar an bpianó agus bhain sé úsáid as réimse leathan sínithe.
Taibheoir beo
Tugadh Mearcair faoi deara as a chuid léirithe beo, a léirigh sé ar fud an domhain. Scríobh Brian May, giotáraí na Banríona, go bhféadfadh Mercury a dhéanamh "Go mbraitheann an duine deireanach ar chúl an seastáin is faide i staidiam go raibh baint aige leis”.  Ba é príomh-frapa Mercury ar an stáitse seastán ná an micreafón briste, rud a d'úsáid sé go leor bealaí éagsúla.
Reáchtáladh ceann de na léirithe is suntasaí le Mercury leis an mBanríon ag Live Aid i 1985. Ba é grúpa feidhmeannaigh ceoil a vótáil ar fheidhmíocht na Banríona ag an ócáid ​​mar an léiriú beo is mó i stair an cheoil rac-cheol. Le linn a gairm, rinne Mercury meastachán ar 700 ceolchoirm i dtíortha ar fud an domhain le 'Queen'. Bhí feidhmíocht bheo dheiridh Mercury le ‘Queen’ ar siúl an 9 Lúnasa 1986 ag Páirc Knebworth i Sasana agus meastar go raibh tinreamh níos airde ná 160,000 ann.
Imríodh an t-amhrán náisiúnta "God Save the Queen" ag deireadh na ceolchoirme, i gcás ghníomh deiridh Mercury, bhí róba aige, a raibh coróin órga air, ag fágáil slán leis an slua.
Gairm bheatha aonair
mion Chomh maith lena chuid oibre le 'Queen', d'eisigh Mercury dhá albam aonair agus roinnt singil. Cé nach raibh a chuid oibre aonair chomh rathúil leis an gcuid is mó de na halbaim 'Queen', rinne cuid dá chuid amhrán an 'Top 10 UK Music Charts'. Bhí a chéad iarracht ar a amhrán i 1972 nuair a bhí Robin Geoffrey Cable ag obair i dtionscadal ceoil. Rinne Mercury na príomh-ghutha ar na hamhráin “I Can Hear Music” agus “Goin 'Back”, cé a scaoileadh sa bhliain 1973. Ba iad an dá albam as Mecury iomlán taobh amuigh den bhanda ná 'Mr. Bad Guy '(1985) agus' Barcelona '(1988). Rinne an chéad albam, ‘Mr Bad Guy’, sa 'Top 10 UK Music Charts’.
Saol pearsanta
clé|mion
Caidreamh
Go luath sna 1970idí, bhí caidreamh Fadtréimhseach ag Mercury le Mary Austin, ar bhuail sé leis tríd an ngiotáraí Brian May. Bhí sé ina chónaí le Austin ar feadh roinnt blianta in West Kensington, Londain. Faoi lár na 1970idí, bhí caidreamh tosaithe aige le feidhmeannach taifead Meiriceánach fireann ag Elektra Records. I mí na Nollag 1976, d’inis Mearcair do Austin faoina ghnéasacht, a chuir deireadh lena gcaidreamh rómánsúil. Bhog Mercury amach as an árasán a roinn siad, isteach i 12 Ardán Stafford i Kensington, agus cheannaigh Austin áit dá cuid féin in aice láimhe. D’fhan siad ina gcairde tríd na blianta, agus is minic a thagair Mercury di mar an t-aon chara ceart a bhí aige.
Faoi 1985, chuir sé tús le caidreamh fadtéarmach eile leis an gruagaire a rugadh in Éirinn Jim Hutton (1949–2010). Bhí Hutton, a thástáil HIV-deimhneach i 1990, ina chónaí le Mearcair ar feadh na sé bliana deireanacha dá shaol, ag altranas dó le linn a bhreoiteachta, agus bhí sé i láthair ag taobh a leapa nuair a d’éag sé. Dúirt Hutton go bhfuair Mearcair bás ag caitheamh an bhanna bainise a thug Hutton dó.
Breoiteacht
I mí Dheireadh Fómhair 1986, thuairiscigh preas na Breataine go ndearnadh tástáil fola ar Mhearcair le haghaidh HIV / SEIF i gclinic ar Shráid Harley. De réir a pháirtí Jim Hutton, rinneadh Mercury a dhiagnóisiú le SEIF go déanach i mí Aibreáin 1987. Ag Gradaim Brit 1990 a tionóladh in Amharclann Dominion, Londain, an 18 Feabhra, rinne Mercury a chuma dheiridh ar an stáitse nuair a chuaigh sé leis an gcuid eile den Bhanríon chun Gradam Brit as an Rhanníocaíocht Sármhaith le Ceol na Breataine a bhailiú. Shéan Mercury agus a chiorcal istigh de chomhghleacaithe agus de chairde na scéalta go leanúnach. Choinnigh Mercury a riocht príobháideach chun iad siúd is gaire dó a chosaint; Dheimhnigh May ina dhiaidh sin gur chuir Mearcair an banna ar an eolas i bhfad níos luaithe. Tar éis dó a chuid oibre leis Queen a chríochnú i Meitheamh 1991, chuaigh Mercury ar scor dá theach cónaithe i Kensington, Iarthar Londain. Bhí a iarpháirtnéir, Mary Austin, ina chompord ar leith ina bhlianta deireanacha, agus le cúpla seachtain anuas thug sé cuairteanna rialta chun aire a thabhairt dó. Ag druidim le deireadh a shaoil, thosaigh Mercury a radharc a chailleadh, agus dhiúltaigh sé ionas nach raibh sé in ann a leaba a fhágáil. Roghnaigh Mercury a bhás a ghéarú trí chógas a dhiúltú agus níor ghlac sé ach pianmhúchán.
Robert Benchley
B'aisteoir agus scríbhneoir Meiriceánach é Robert Charles Benchley (15 Meán Fómhair 1889 – 21 Samhain 1945). Scríobh sé don Harvard Lampoon ar dtús agus ina dhiaidh sin fuair sé aitheantas mar cholúnaí don New Yorker. Rinne sé gearrscannáin chomh maith.
Freddie Mercury
Bás
mion Ar tráthnóna an 24 Samhain 1991, d’éag Mearcair ag aois 45 ina theach cónaithe i Kensington. Ba é an chúis bháis ná niúmóine bronchial a d'eascair as SEIF. Rinne sagart ag Crematorium West Londain seirbhís sochraide Mercury an 27 Samhain 1991. I láthair ag seirbhís Mercury bhí a theaghlach agus 35 dá dhlúthchairde, Elton John agus baill na Queen ina measc. De réir mhianta Mearcair, ghlac Mary Austin seilbh ar a hiarsmaí créamtha agus adhlacadh iad in áit neamhnochta. Choinnigh Mercury formhór mór a rachmais, lena n-áirítear a theach agus ríchíosanna a thaifeadadh, do Mary Austin, agus an chuid eile dá tuismitheoirí agus dá dheirfiúr. D’fhág sé £ 500,000 chuig a chócaire, Joe Fanelli; £ 500,000 dá chúntóir pearsanta, Peter Freestone; £ 100,000 dá thiománaí, Terry Giddings; agus £ 500,000 do Jim Hutton.
Neil Bartlett (ceimiceoir)
Ba cheimiceoir é Neil Bartlett (15 Meán Fómhair 1932 – 5 Lúnasa 2008) a rinne speisialtóireacht dúil cheimiceach fluairín agus ar chomhdhúile ina raibh fluairín ann, agus a bhain clú agus cáil amach as chéad chomhdhúil a shintéisiú as triathghás. Theagasc sé ceimic in Ollscoil British Columbia agus in Ollscoil California, Berkeley.
Freddie Mercury
Bohemian Rhapsody
mion|alt=|clé Scannán drámaíochta beathaisnéise 2018 is ea Bohemian Rhapsody faoi Freddie Mercury. Ba é Bryan Singer a stiúraigh ó thaispeántas scáileáin le Anthony McCarten, agus arna léiriú ag Graham King agus bainisteoir na Banríona Jim Beach.
Scaoileadh an scannán sa Ríocht Aontaithe an 24 Deireadh Fómhair 2018 agus sna Stáit Aontaithe an 2 Samhain 2018. Fuair ​​sé léirmheasanna measctha ó chriticeoirí; Cáineadh a phortráid de ghnéasacht agus shaol Mercury agus baill eile an bhanna, ach fuair feidhmíocht Malek agus na seichimh ceoil moladh.
Neil Bartlett (ceimiceoir)
Beathaisnéis
Rugadh Neil Bartlett ar 15 Meán Fómhair 1932 i Newcastle-upon-Tyne, Sasana. Chuaigh suim Bartlett sa cheimic siar go dtí turgnamh ag Scoil Ghramadaí Heaton nuair nach raibh sé ach aon bhliain déag d'aois, inar ullmhaigh sé "beautiful, well-formed"  ( "álainn, dea-chruthaithe") trí imoibriú amóinia uiscí le sulfáit chopair. Rinne sé iniúchadh ar an gceimic trí shaotharlann aistrithe a thógáil i dteach a thuismitheoirí ag úsáid ceimiceáin agus earraí gloine a cheannaigh sé ó shiopa soláthair áitiúil. Chuaigh sé ar aghaidh chun freastal ar Choláiste an Rí, Ollscoil Durham (a chuaigh ar aghaidh go dtí Ollscoil Newcastle ) sa Ríocht Aontaithe áit ar bhain sé Baitsiléir Eolaíochta amach (1954) agus ansin dochtúireacht (1958).
Sa bhliain 1958, thosaigh gairmréim Bartlett nuair a ceapadh é ina léachtóir sa cheimic ag Ollscoil British Columbia i Vancouver, Ceanada áit a bhainfeadh sé céim ollaimh amach ar deireadh thiar. Le linn a thréimhse san ollscoil fuair sé amach go raibh triathgháis imoibríoch a dhóthain chun nasc ceimiceach a dhéanamh. D’fhan sé ann go dtí 1966, nuair a d’aistrigh sé go hOllscoil Princeton mar ollamh le ceimic agus mar bhall den fhoireann taighde ag Bell Laboratories. Chuaigh sé ar aghaidh ansin le dul isteach i roinn na ceimice in Ollscoil California, Berkeley i 1969 mar ollamh le ceimic go dtí gur scoir sé sa bhliain 1993. Bhí sé ina eolaí foirne freisin ag Saotharlann Náisiúnta Lawrence Berkeley ó 1969 go 1999. Sa bhliain 2000, ceapadh é ina shaoránach eadóirsithe de na Stáit Aontaithe. Fuair sé bás ar 5 Lúnasa 2008 de bharr ainéaras aortach réabtha. Chónaigh sé lena bhean Christina Bartlett go dtí a bháis. Bhí ceathrar clainne acu.
Taighde
Ba í príomhspeisialtacht Bartlett ceimic an fhluairín agus na gcomhdhúile ina bhfuil fluairín iontu. Sa bhliain 1962, d'ullmhaigh Bartlett an chéad chomhdhúil triathgháis, xeanón heicseafhluaraplaitíneáit, Xe + [PtF 6 ] −. Bhí sé seo n aghaidh na múnlaí seanbhunaithe a bhain le fiús, mar gur creideadh go raibh gach triathghás go hiomlán támh do chuingir cheimiceach. Chruthaigh agus d'athchruthaigh sé roinnt fluairídí eile de xeanón ina dhiaidh sin: XeF 2, XeF <sub id="mwPA">4, agus XeF <sub id="mwPg">6. Trí leas a bhaint as an tuaslagóir agus bunairíonna XeF <sub id="mwQg">6, bhí sé in ann an chéad chomhdhúil óir cúig fhiús, Xe 2 F 11 + AuF 6 −, a ullmhú.
1974
Eachtraí
mion|220px|dheis|30 Samhain 1974: Fuair foireann [[Seandálaíocht|seandálaithe 52 cnámh dhaonna a bhí 3.2 milliún bliain d'aois. Bhaist siad Lucy ar an neach ar di iad mar thagairt don amhrán úd de chuid na Beatles, "Lucy in the sky with diamond". Australopithecus afarensis ainm eolaíoch an speicis.]]
Úránas (pláinéad)
Is é Úránas an seachtú pláinéad ón ngrian sa ghrianchóras. Ba é William Herschel a chonaic é den chéad uair i 1781. Is é Úránas an 3ú pláinéad is mó sa ghrianchóras, i ndiaidh Iúpatair is Satairn.
Tréithe
Tá trastomhas de 51,000 ciliméadar aige agus glacann sé 84 bliain de chuid an Domhain air turas amháin a dhéanamh timpeall na gréine.
Bíonn sé beagnach 3,000 milliún ciliméadar ón Ghriain de ghnáth. Maireann an lá seacht n-uair an chloig déag.
Tá 27 gealach ar a laghad aige, 5 phríomhghealach ina measc: Miranda, Ariel, Umbriel, Titania, agus Oberon.
Atmasféar
Hidrigin is mó atá san atmasféar agus léiríonn na pictiúir a tógadh le teileascóp ardchumhachta Keck II go mbíonn stoirmeacha fíochmhara ar an phláinéad. Cosúil le hlúpatar is Satarn, comhdhéanta as hidrigin is héiliam den chuid is mó, ach cuid mhaith meatáin is amóinia ann freisin. A chroíleacán carraigeach, a bhrat oighreach, a atmaisféar domhain.
Measann na réalteolaithe anois go bhfuil teocht -167°C ag a dhromchla, ag na moil is an meánchiorcal.
Is é an meatán gásach go hard san atmaisféar a ionsúnn solas dearg agus a chuireann dath glas ar an bpláinéad. Níl aon fhoinse teasa air, agus mar sin, teasfhuinneamh ón nGrian is a rothlú tapa is cúis leis an imshruthú san atmaisféar air.
Fáinní agus fithis
Tá fáinní timpeall ar an phláinéad mar atá ar Satarn. Naoi bhfáinne chiorclach  aige, déanta as meatán reoite atá thart air, meastar. Trí  bhíthin imoibríthe le radaíocht ultraivialait, cumtar  comhdhúile carbóin sna fáinní.
Tá Úránas claonta ar a thaobh timpeall 90 céim. Ní rothlaíonn sé thart ar ais atá gar do bheith ingearach le plána a fhithise: roIlann sé ina fhithis ionas nach bhfuil lá is oiche go rialta i ndiaidh a chéile ann in aon chor.
Is é 1 7.2 uair a thréimhse rothlaithe, agus 84.01 bliain tréimhse a fhithise.
Stair
Ar 13 Márta 1781, tháinig William Herschel ar an phláinéad Úránas”, an chéad phláinéad a thángthas air ón chianaois. Agus é ag tabhairt faoi shuirbhéireacht ar na réaltaí, thug Herschel faoi deara go raibh rud ag bogadh os comhair na réaltaí. Ar dtús, shíl sé gur cóiméad a bhí ann.
Ach níos moille, agus níos mó staidéir déanta air, tuigeadh gur pláinéad a bhí ann, agus tugadh an t-ainm Úránas air, in ómós do cheann de sheandéithe na Gréige. Ba é an réalteolaí Gearmánach Johann Bode a bhaist Úránas mar ainm air, dia na spéire anallód.
I miotaseolaíocht na tíre sin, dia na spéire ab ea Úránas, a bhí pósta le Gáia, bandia an talaimh, agus ba iad na Tíotáin an chlann a bhí acu.
Anna Haslam
Ba sufragóir í Anna Maria Haslam (née Fisher ; 1829–1922) agus ba dhuine suntasach í i ngluaiseacht na mban in Éirinn ón 19ú agus tús an 20ú haois. clé|mion| Anna agus Thomas Haslam
Tús a saoil agus Teaghlach
Rugadh Anna Maria Fisher in Eochaill, Contae Chorcaí, sa bhliain 1829. Bhí sí an 16ú de 17 leanaí do Jane agus Abraham Fisher. Ba theaghlach de chuid Chumann na gCarad iad agus gnó acu in Eochaill. Tugadh suntas dóibh as a gcuid saothar carthanachta, go háirithe le linn an Ghorta Mhóir.
mion| Suíochán cuimhneacháin Anna agus Thomas Haslam i [[Faiche Stiabhna, Baile Átha Cliath.|clé]]
Anna agus Thomas Haslam
Phós Anna agus Thomas Haslam ar 20 Márta 1854 in Oifig Chláraithe Chorcaí. Ní raibh aon suim ag an péire faoi linbh is mar sin, bhí an caidreamh aontumhach ar an iomlán.
Steirneam
Cnámh fhadaithe, beagnach leata, a luíonn ar mheánlíne bhalla thosaigh an tóracsa is ea an steirneam nó cnámh an uchta. Altann sé leis an dealrachán (an t-aon pointe greamaithe idir an ghéag uachtarach is crios an bhrollaigh le hais an chreatlaigh) is na heasnacha, agus forluíonn sé ar chuid mhaith den chroí, á chosaint.
Folláine cholainne
Is éard atá i gceist le folláine cholainne ná oiriúnú na colainne chun gur féidir tréimhsí níos faide fuinniúla aclaíochta aeróbaí a sheasamh. Méadaítear cumas na scamhóg, an chroí is na matán ocsaigin a ionsú, a dháileadh ar fud na colainne, agus a úsáid chun fuinneamh a ghiniúint. Is tábhachtach folláine na colainne don tsláinte mar cosnaíonn sí an cholainn i gcoinne galar, galair chairdeasoithíocha go háirithe.
Bord stiúrthóirí (gnó)
mion|bord stiúrtha, Leipzig–Dresden Railway Company in 1852 Grúpa stiúrthóirí is ea an bord stiúrtha, nó bord stiúrthóirí, atá freagrach as comhlacht a rith agus a mbíonn freagrachtaí dlíthiúla orthu ina leith de ghnáth.
Is iad na scairshealbhóirí a dhéanann iad a thoghadh.
54
Básanna
50er
Folú
Nuair a thrasnaíonn pláinéad nó gealach rinn neimhe eile, ní bhíonn an rinn sin le feiceáil. Go minic is áisiúil é seo chun eolas a fháil ar an rinn neimhe atá ag déanamh an fholaithe. Braitheadh fáinní Satairn ar dtús nuair a d'fholaigh an pláinéad an solas ó réalta.
Teangacha Iaránacha
Tá na teangacha seo ainmnithe as an Iaráin, nó is í an Pheirsis an teanga is líonmhaire cainteoirí acu, agus í ina teanga oifigiúil san Iaráin. Thairis sin, tá teangacha de chuid an ghrúpa seo á labhairt san Iaráin leis na cianta cairbreacha anuas. Ní hionann sin agus a rá go bhfuil baint ag na teangacha Iaránacha go léir leis an Iaráin, nó gur teangacha Iaránacha iad na teangacha uilig a labhraítear san Iaráin. Le fírinne, is teanga Thuirceach í an Asarbaiseáinis, atá á labhairt go forleathan i dTuaisceart na hIaráine.
In éineacht leis na teangacha Ind-Áireacha, fáisceadh na teangacha Iaránacha as an bprótaitheanga ar a dtugtar Próta-Ind-Iaráinis nó Réamh-Ind-Iaráinis. Tugann fianaise na seandálaithe le fios go raibh a leithéid ann agus comhchultúr na bPróta-Ind-Iaránach timpeall dhá mhíle bliain roimh bhreith Chríost. Thit an tseanteanga seo as a chéile ina dhiaidh sin, agus rinneadh ceithre fhoghrúpa de:
Is í an Aivéistis an teanga Ind-Iaránach is sine a d'fhág fianaise scríofa ina diaidh. Is í teanga ársa, naofa an tSorastrachais í.
Is féidir na seanteangacha Iaránacha a dheighilt ina dhá bhfoghrúpa, mar atá, an grúpa Iartharach agus an grúpa Oirthearach. Roinntear teangacha Iaránacha an Iarthair ina dhá bhfobhrainse fós, mar atá, na teangacha Iaránacha Iar-Thuaisceartacha agus na cinn Iar-Dheisceartacha. Sa ghrúpa Oirthearacha atá an tSogdais, an teanga Khwarezmi, an teanga Saka, agus an Aivéistis (an tSean-Bhaictris). Sa chraobh iarthuaisceartach atá an Mhéidis, agus is ball den ghrúpa iardheisceartach í an Pheirsis. Tá go leor inscríbhinní fágtha againn sa tSean-Pheirsis, agus iad scríofa i litreacha dingchruthacha.
Na Teangacha Meán-Iaránacha
I stair na dteangacha Iaránacha, is gnách a rá go raibh na teangacha Meán-Iaránacha á labhairt sa tréimhse ón gceathrú haois roimh bhreith Chríost go dtí an naoú haois i ndiaidh bhreith Chríost. Na teangacha Iaránacha a d'fhág iarsmaí scríofa ina ndiaidh sa tréimhse seo, is féidir iad a roinnt ina dteangacha Oirthearacha agus Iartharacha. I measc na dteangacha Oirthearacha, is féidir an Bhaictris, an tSogdais, an teanga Khwarezmi, an teanga Saka agus an tSean-Óiséitis (an Scitea-Sharmáitis) a lua, sa ghrúpa Iartharach is fiú an Phartais (Pathlaivis na nArsaicídeach) agus an Mheán-Pheirsis a aithint. Bhí an Phartais agus an Mheán-Pheirsis sách cosúil le chéile, agus scoilt shoiléir idir iad agus an grúpa eile, a bhí ní ba chóngaraí don tSean-Iaráinis. Bhí teangacha Oir-Iaránacha na linne á scríobh in aibítir na hAramaise, nó bhí an Aramais, cé nach teanga Iaránach í, ar an teanga ab fhairsinge in Impireacht Acaeiméineach na Peirse.
Ba í an Mheán-Pheirsis - an Phathlaivis - an teanga oifigiúil i bPeirs na Sasánach. Bhí sí á saothrú ón tríú haois go dtí an deichiú haois ag an stát, agus thairis sin, ba í teanga na scríbhinní diaga í ag lucht leanúna na Mainicéasaíochta, a d'fhág roinnt éigin de théacsaí ina ndiaidh.
Na Teangacha Iaránacha i ndiaidh Theacht an Ioslaim
Nuair a tháinig an tIoslam go dtí an Iaráin, d'athraigh an bhaint a bhí ag na teangacha agus na canúintí éagsúla Iaránacha le chéile. Tháinig teanga chaighdeánach nua - an teanga Dari, nó "teanga na cúirte" - in ionad na Pathlaivise mar theanga ardstádais. B'í an chanúint seo teanga na bhfilí cúirte, agus creidtear go raibh níos mó tionchair ag na canúintí oirthearacha uirthi, i gcomparáid leis an bPathlaivis, a bhí bunaithe ar na canúintí iartharacha. B'í an Dari ba bhunús le Peirsis chaighdeánach an lae inniu. Ar ndóigh, nuair a tháinig an tIoslam, cuireadh na litreacha Arabacha in úsáid sna scríbhinní Peirsise. Cruthaíodh cúpla litir nua le freastal ar na fuaimeanna Peirsise nach raibh le fáil san Araibis, go háirithe an g (گ) agus an p (پ). Ní aithníonn an Araibis an p thar an b (ﺏ), agus glacann sí leis an bhfuaim [g] mar leagan Éigipteach de j an Bhéarla (Araibis: ﺝ).
An Foghrúpa Oirthearach
Is iad na teangacha Iaránacha Oirthuaisceartacha a labhraítear inniu ná an Óiséitis agus an teanga Yaghnobi. Is í an teanga Yaghnobi an teanga chomhaimseartha is cóngaraí don tSogdais, a bhí á labhairt sa tréimhse Mheán-Iaránach san áit a bhfuil an Úisbéiceastáin agus an Táidsíceastáin inniu. Labhraítear an teanga Yaghnobi i gcúige Zarafshan sa Táidsíceastáin, ach ansin féin, níl sí ach ag cúpla míle sléibhteánach ó dhúchas, agus iad uilig in ann Táidsícis a labhairt chomh maith. Tá an chuma ar an scéal go bhfuil an teanga seo ag géilleadh an fhóid don Táidsícis, agus í le dul in éag i ndiaidh cúpla glúin. Maidir leis an Óiséitis, tá sí á saothrú san Óiséit Thuaidh - "An Óiséit Thuaidh agus an Aláin", mar a thugtar ar an gcúige go hoifigiúil - sa Rúis agus san Óiséit Theas sa tSeoirsia, agus í ó dhúchas ag seacht gcéad míle duine ar fad, an chuid is mó acu ina gcónaí sa Rúis.
San fhoghrúpa Iaránach Oirdheisceartach, is í an Phaistis an teanga is tábhachtaí. Thairis sin, labhraítear teangacha Iaránacha neamhfhorleathana de chuid an ghrúpa seo i Sléibhte Pamir. Tá teangacha Pamir an-difriúil leis na teangacha Iaránacha eile agus, fiú, le chéile. An chuid is mó de na cainteoirí, áfach, bíonn Táidsícis acu chomh maith. Is iad an tSiúgnais agus an teanga Sarikoli na cinn is líonmhaire cainteoirí sa ghrúpa, ach tá an tSiúgnais féin chomh gann leis an nGaeilge ó thaobh na gcainteoirí dúchais de. Tá an chuid is mó de na teangacha seo lonnaithe sa Táidsíceastáin, sa Phacastáin nó san Afganastáin, ach tá an teanga Sarikoli á labhairt taobh thoir de theorainn na Síne. Is é an t-ainm a thugann na húdaráis Shíneacha ar an teanga seo ná Táidsícis, ach ar ndóigh, tá sí an-difriúil leis an Táidsícis. Sa Phacastáin, tá a leithéid de theanga ann agus an Vaisíris. Labhraítear sa Vaisíreastáin í, ceann de chúigí na Pacastáine, ach is dócha nach bhfuil ann ach canúint de chuid na Paistise.
An Foghrúpa Iartharach
Is léir gurb í an Pheirsis an teanga is tábhachtaí sa ghrúpa seo. Ceann de na teangacha Iaránacha Iar-Dheisceartacha is ea í. Tá go leor canúintí á labhairt san Iaráin féin agus sna tíortha in aice léi, agus difríochtaí suntasacha eatarthu. Coinníonn an teanga scríofa cuid mhór de na difríochtaí faoi cheilt, áfach, ós rud é nach gnách ach na gutaí fada a scríobh amach san aibítir Arabach. Mar sin, is féidir le cainteoirí na gcánúintí éagsúla a léamh féin a bhaint as na scríbhinní, beag beann ar chanúint an scríbhneora.
Tugtar Farsi ar an bPeirsis san Iaráin féin, ach is fearr leis na hAfganastánaigh an seanainm úd Dari i gcónaí. Tá a gcanúint féin ag na Hazaraigh san Afganastáin agus sa Phacastáin (i dtimpeallacht Quetta) - sliocht sleachta do na hionsaitheoirí Mongólacha iad siúd a ghlac leis an bPeirsis fadó mar theanga dhúchais, ach fanann cuid mhaith focail iasachta ón Mongóilis ina gcanúint i gcónaí. Mar sin féin, tá siad ábalta úsáid a bhaint as an bPeirsis chaighdeánach le haghaidh scríbhneoireachta.
Cás ar leith is ea an Táidsícis. Go bunúsach, níl ann ach an leagan áitiúil den Pheirsis, agus í á scríobh i litreacha Coireallacha. Tá cuid mhaith focail iasachta ón Rúisis inti chomh maith.
Tá an Pheirsis an-tábhachtach mar theanga chultúrtha agus liteartha san Áise, agus í á foghlaim is á saothrú ina lán tíortha nach bhfuil sí ina gnáth-theanga labhartha iontu. Tá clú domhanda ar litríocht chlasaiceach na Peirsise. Bhí an Pheirsis ina teanga oifigiúil san India féin go dtí gur chuir na Sasanaigh an Béarla ina háit sa bhliain 1843, agus ina dhiaidh sin féin, maireann traidisiún éigin Peirsise sa réigiún. Tá an Hiondúis, an Urdúis agus na teangacha tábhachtacha eile san India agus sa Phacastáin breac le focail iasachta ón bPeirsis.
Canúintí beaga iad na teangacha Iaránacha Iar-Dheisceartacha. Mar dheismireán, is féidir an teanga Tat a lua, agus í á labhairt in áiteanna i ndeisceart na Rúise agus san Asarbaiseáin. Is í an chanúint is suimiúla de chuid na teanga seo ná an chanúint Ghiúdach, agus í á labhairt ag "Giúdaigh na Sléibhte" san Asarbaiseáin.
Maidir leis na teangacha Iaránacha Iar-Thuaisceartacha, is iad an Choirdis agus an teanga Baluchi na cinn is tábhachtaí acu. Baineann an teanga Talysh, a labhraítear in oirdheisceart na hAsarbaiseáine, leis an ngrúpa seo chomh maith. Tá an dúrud teangacha agus canúintí de chuid an ghrúpa seo á labhairt san Iaráin, áfach.
Meiteastáis
Fás fíocháin ailsigh in orgáin i bhfad ón ionad sa cholainn inar tharla an bhunsceachaill. Is sainiúil é seo do sceachaillí urchóideacha, mar a n-iompraítear cealla na hailse in imshruthú na fola nó sa limfe ar feadh na soitheach limfeach.
Sylvia Sidney
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Sylvia Sidney (8 Lúnasa, 1910 – 1 Iúil, 1999).
Daniel McKeague
Is aisteoir Meiriceánach é Daniel "Dan" McKeague (1974).
Anita Louise
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Anita Louise (9 Eanáir 1915 – 25 Aibreán 1970).
Ionghabháil na Crimé (2014)
mion|clé|[[18 Márta 2014ː siníodh conradh i Moscó, le Vladimir Konstantinov, Sergey Aksyonov Putin agus Alexey Chaly]] Ar 18 Márta 2014, d'ionghabh an Rúis an Chrimé; tugann an Chreimil inniu ‘Aontachas’ na Crimé leis an Rúis ar na himeachtaí seo agus siníodh an "conradh aontachais" i Moscó ar an 18 Márta 2014.
Reáchtáladh reifreann ar an gceist (aontú nó neamhspleáchas) sa Chrimé dhá lá roimhe sin, 16 Márta 2014. Bhí 'bua' ollmhór ag na hAontachtaithe ach bhí líomhaintí ann maidir le claonpháirteachas leis an Ruis,
Ceolaire scothghlas
Is éan é an ceolaire scothghlas. Is baill d'fhine na Phylloscopidae iad.
56
Básanna
50er
Corcach
deas|250px|thumb|Corcach Is éard is corcach (nó riasc ) ann ná réigiún talún atá báite an t-am ar fad agus fásra tiubh giolcach nó crann ann (marsh). Tá corcacha mangróibh coitianta ar feadh inbhir aibhneacha sna trópaicí is na fo-thrópaicí. Sa tréimhse Charbónmhar bhíodh corcacha muirí an-choitianta, agus is iontu a cruthaíodh fosuithe guail an lae inniu.
Uisge Theamhich
Is abhainn suite i gComhairle Shruighlea é Uisge Theamhich.
Ionsaí buamála ar scoil i Homs (2014)
mion|clé|Homs sa bhliain 2014 Ar 1 Deireadh Fómhair 2014, maraíodh 54 (47 páiste san áireamh) nuair a phléasc dhá bhuama taobh amuigh de bhunscoil i gcathair Homs, scoil a bhí faoi smacht ag dílseoirí an Uachtaráin Bashar al-Assad.
Phléasc an chéad buama a bhí fágtha i ngluaisteán taobh amuigh den scoil Akrameh al-Makhzumi. Cúpla nóiméad ina dhiaidh sin, phléasc fear buama eile, ag cur lámh ina bhás féin.
Mearcair (pláinéad)
Is é Mearcair an pláinéad is gaire don Ghrian sa ghrianchóras, agus is é is mírialta fithis i ndiaidh Phlútóin.
Linn ionnalta
Is struchtúr draenach é linn ionnalta nó umar (Laidin: piscina) in ailtireacht eaglaise. Is báisín cloiche é seo, ina mbíonn poll draenála. Bíonn an báisín suite i gcuasán sa bhalla. Bíonn sé sa bhalla theas in eaglaisí i gcónaí, in aice leis an gcúinne thoir theas. Doirtear amach an t-uisce inar níodh an chailís, an paiteana agus na cruibhéid as an mbáisín.
Ceolaire mion
Is éan é an ceolaire mion (Sylvia nana). Is baill d'fhine na Sylviidae iad.
Mearcair (pláinéad)
Tá Mearcair cosúil go leor lenár nGealach féin, chomh criathraithe agus atá sé le cráitéir, agus ní féidir a mhaíomh go mbeadh atmaisféar aige. Níl aon satailít nádúrtha aige ach an oiread. Bíonn an teocht ar dhromchla an phláinéid ag luainiú idir 90 agus 700 K, is é sin, -180 agus 430 °C. Ós rud é go bhfuil croí iarainn ag an bpláinéad, agus é, fiú, réasúnta mór i gcoibhneas an phláinéid féin, tá réimse maighnéadach ag Mearcair agus é thart ar 1 % de réimse maighnéadach an Domhain. Is é an pointe foghréine an áit is teo, agus is iad na cráitéir timpeall na bpol na cinn is fuaire.
B'iad na Rómhánaigh a bhaist an t-ainm Mearcair ar an bpláinéad seo, chomh sciobtha agus atá sé ag dul ar aghaidh ar an spéir, cosúil le Mearcair nó Mercurius, teachtaire na ndéithe, i miotaseolaíocht na sean-Róimhe. Roimh an gcúigiú haois roimh bhreith Chríost, shíleadh réalteolaithe na Gréige nach aon rinn neimhe amháin a bhí ann, ach dhá cheann.
thumb|240px|Mearcair Is é an t-ainm atá ag na Sínigh agus ag a gcuid comharsan ar Mhearcair ná Réalt an Uisce, siúd is gur deacair aon áit a shamhlú a bheadh chomh gann in uisce le Mearcair. Rasoom a bhí ag Edgar Rice Burroughs ar Mhearcair ina chuid leabhar faoi John Carter, ach ní raibh aon ról ar leith ag an bpláinéad seo ina chuid leabhar. Is dócha nár chuir Mearcair riamh fantaisíocht na scríbhneoirí ag obair, ós rud é go bhfuil a fhios ag an saol le fada gur pláinéad tirim seasc atá ann.
Anacrúis
Is éard atá i gceist le anacrúis, i réimse an cheoil, ná nóta(í) roimh an mbuille anuas i bhfrása ceoil. nó I gcoitinne, nuair a thosaíonn an t-amhrán nó an frása ar an mbuille deireanach den bharra.
Mearcair (pláinéad)
Tuiscint stairiúil
thumb|left|200px|[[Imchuach Caloris]]
Sa bhliain 1631, chuir Pierre Gassendi, roimh aon duine eile, sonrú i Mearcair le linn é a bheith ag dul trasna na Gréine ar an spéir. Bhí an trasdul seo tuartha ag Johannes Kepler roimh ré, ach b'é Gassendi an chéad réalteolaí a rinne breathnuithe ar a leithéid. Sa bhliain 1639, arís, d'éirigh le Giovanni Zupi, agus é i muinín teileascóip, a aithint go raibh céimeanna fithise ag Mearcair, cosúil le céimeanna Véineas agus céimeanna na Gealaí. Ba chruthúnas é sin go raibh Mearcair ag timpeallú na Gréine.