cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Luibhghairdín Ríoga Mhaidrid
Ionad taighde ar an luibheolaíocht de chuid na hArdchomhairle um Thaighde Eolaigh (Consejo Superior de Investigaciones Científicas) sa Spáinn is ea Luibhghairdín Ríoga Mhaidrid (Spáinnis: El Real Jardín Botánico de Madrid). Bunaíodh é ar 17 Deireadh Fómhair 1755 ar ordú an rí Fernando VI i Soto de Migas Calientes, gar don Abhann Manzanares. Sa bhliain 1781 rinne an rí Carlos III an gairdín a aistriú go dtí an suíomh ina bhfuil sé inniu, in Paseo del Prado, i Maidrid, in aice Músaem an Dúlra, foirgneamh a bhí á thógáil ag an am agus ina bhfuil Músaem an Prado inniu. Tá bailiúchán mór plandaí ón Eoraip, ó Mheiriceá agus ó thíortha an Aigéin Chiúin le feiceáil ann i luibhghairdín atá curtha faoi thrí lochtáin mhóra. mion|Léarscáil Luibhghairdín Ríoga Mhaidrid
Brian Walsh
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar na Gaillimhe Thiar é Brian Walsh  (Gaeilge: Brian Breathnach) (rugadh é 28 Meán Fómhair, 1972 ). Tá sé ina bhall de Fhine Gael. Toghadh chun Comhairle Chathair na Gaillimhe é sa bhliain 2004 agus atoghadh é in 2009. Bhí sé ina mhéara ar Ghaillimh ón mbliain 2005 go 2006 agus ba é an méara b'óige riamh é.
Nííor ghlac sé páirt in Olltoghchán 2016.
Crois na Rae
Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Crois na Rae.
Cill Chluanadh Mhór
Is baile fearainn suite i gContae Dhún na nGall í Cill Chluanadh Mhór.
Chlodovechus I
B'é Chlodovechus I (Gaeilge: Clóbhis, Clovis agus Clóvas) ) (466 – 27 Samhain 511) an chéad Rí na bhFranc agus is é a d'aontaigh na treibheanna Francacha go léir le chéile faoi cheannaire amháin. Tháinig sé i gcomharbacht ar a athar Childeric I, sa bhliain 481 mar Rí na bhFranc Saileach, ceann de na treibheanna a mhair ar ghabháltas taobh thiar den Réine Íochtaraí.
B'iad Tournai agus Cambrai lárionaid na Sailíní i gceantar Toxandria, atá anois ar teorann na Fraince agus na Beilge. Chloígh Clóvas na treibheanna Francacha máguaird agus bhunaigh sé é féin mar rí aonair orthu roimh a bhás.
Bill Webster
Is carachtar ficseanúil é William Geoffrey "Bill" Webster ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac Peter Armitage an pháirt mar Bill.
Chlodovechus I
Tháinig  triúr de shliocht Clovis i gcumhacht; sin iad Teuderich II (†613), Teudebert (†612) agus Clotaire (†629). Is iadsan ba ríthe ar Burgundes, Austrasia, agus Neustria faoi seach .i. ar na trí thrian a bhí i ríocht na Meirvínseach.
Croineolaíocht
Tá cróineolaíocht réimis an rí Chlodovechus I neamhchruinn nó in easnamh. Tá bunús ár n-eolais ag brath ar an méid a scríobhadh sa dara leabhair Staire (Histoire, Livre II) le Gregoire de Tours, ina ndéantar tagairt de na heachtraí seo a leanas:
Bhí Clóvas cúig bliana déag nuair a ainmníodh é mar "Rí na bhFranc", réimeas a lean ar feadh tríocha bliain. Is dócha go bhfuil bunús na fírinne sna cuntais seo « à peu de choses près ». Tugann foinsí eile le fios gur sa bhliain 511 a fuair Clóvas bás, mar sin b'fhéidir gur sa bhliain 481 (circa) a ghlac Clóvas post an rialtóra.
Seo a leanas an Chróineolaíocht: na Réine
Bhí an t-aontas seo le bhean chéile 'den dara ghrád', ábalta síocháin a chinntiú (Gearmáinis: friedelehen), idir Ríocht na bhFranc Réineach agus Ríocht na bhFranc Sailíneach. Is minic a léirmhíníodh na staraithe Críostaí an pósadh go mícheart, gur leannán leapa agus ní bean chéile a bhí sa phósadh. Ach tharla seo de réir míthuiscint na staraithe ar nósanna na nGearmánach agus ar chomhdhéanamh polagamach na dteaghlach Gearmánach, gan phósadh.
Gaucho
thumb|upright|Gaucho i bPeiriú sa bhliain 1868 Focal Spáinnise é gaucho a thagraíonn do bhuachaillí bó na machairí móra féir i Meiriceá Theas. Gaúcho an leagan Portaingéilise. Síltear gurb as an gCeatsuais nó as an teanga Mapudungu a tháinig an focal ó thús, áfach. Le saol na naoú haoise déag, seachas le saol an lae inniu, a shamhlaítear an focal agus an coincheap anois. Sa 19ú haois, ba gauchos iad formhór mór mhuintir na tuaithe sna réigiúin sin. Síneann tír na ngauchos ón bPatagóin i ndeisceart na hAirgintíne go hUragua agus go Rio Grande do Sul sa Bhrasaíl.
Tá íomhá rómánsúil an ghaucho coitianta i gcultúr na hAirgintíne agus Uragua. Scríobh file náisiúnta na hAirgintíne, José Hernández, a dhán mór eipiciúil Martín Fierro faoi eachtraí an ghaucho a sheasann do mheon agus do chultúr thraidisiúnta na tuaithe, in aghaidh Eorpachas na gcathrach. Martín Fierro is ainm do laoch na heipice.
Is é an cineál duine atá ann, de réir an steiréitíopa, ná fear ciúin cneasta ar dual dó troid a chur suas má sháraítear a onóir. Tugtar facón ar an scian mhór a bhíonn sé a iompar leis, scian a úsáideann sé le bia a ghearradh dó agus le troid a chur, agus de ghnáth, ní bhíonn uirlisí eile de dhíth air lena chuid a ithe. Ar ndóigh, is fear mór marcaíochta é an gaucho, agus é an-doirte dá chapall. Go stairiúil, ba nós le stáit an réigiúin a gcuid marcshlua a earcú as measc na ngauchos, agus bhí na caudillos agus na boic mhóra áitiúla i dtuilleamaí sluaite armtha príobháideacha de ghauchos lena gcumhacht a choinneáil.
Cuid d'fheisteas an ghaucho é an painseó (poncho): an t-éadach a chuirtear ar na guaillí, ach is féidir é a úsáid ar an diallait freisin, nó mar sciath chosanta ar ghaotha na bpampas nuair atá tú ag déanamh do chodlata. Caitheann an gaucho treabhsar leathan a dtugtar bombachos air. Ar ndóigh, na gauchos atá fágtha ar an bhfód inniu, is minic a chaitheann siad trealamh nua-aimseartha a cheannaigh siad sa siopa, cosúil le buataisí rubair. Níor de dhéantús na hAirgintíne iomlán an trealaimh thraidisiúnta féin, áfach. Bhí na hAirgintínigh ag trádáil leis na Sasanaigh go mór mór sa naoú haois déag, agus is éard a bhí i gceist leis na bombachos go minic ná treabhsair leathana Thurcacha a cheannaigh na hAirgintínigh ó na Sasanaigh.
Toulouse
Is cathair i réigiún Midi-Pyrénées san Fhraince é Toulouse. Bhí 475,438 i gcomún Toulouse sa bhliain 2016, agus bhí 1,330,954 duine i mórcheantar na cathrach sa bhliain 2015.
Soissons
Is común í Soissons sa département de l'Aisne in Picardie i dtuaisceart na Fraince.
28ú haois RC
Is í an an 28ú haois RC an aois a mhair ó 2800 RC go dtí 2701 RC.
Cartún
deas|250px|thumb|Dr. Seuss Is insint sraith na líníochtaí greannmhar i ngreannán, iris, nó nuachtán, go hiondúil le caidhp-roghanna é cartún.
An Chúirt Dóite
Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í an Chúirt Dóite.
Jimmy McLarnin
Dornálaí Éireannach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea James Archibald McLarnin a rugadh ar an 19 Nollaig 1907 Cromghlinn, Contae an Dúin agus a fuair bás ar an 28 Deireadh Fómhair 2004.
56 (uimhir)
Is é 56 an uimhir nádúrtha tar éis 55 agus roimh 57.
Happy Feet
Scannán beochana Astrálach-Mheiriceánach is ea Happy Feet a rinneadh sa bhliain 2006.
Dev
Is amhránaí í Dev as California, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Rugadh í ar 2 Iúil, 1989. Scaoil sí amhrán den chéad uair i mí Nollaig 2009 "Fireball". Dev é sínithe go Universal Republic Records i 2010.
Follasú agus Céad Albam
Chonaic An Cataracs Dev ar an Myspace. Rinne Dev agus An Cataracs "The Night the Sun Came Up" i Costa Rica i 2011. Scaoileadh sí ar an albam i Meán Fómhair 2011.
Um Thoirchis
Ar an 7 Meán Fómhair, 2011, dúirt Dev ar an twitter go raibh sí ag iompar clainne. Freisin, Dúirt Dev go raibh a leanbh ina Cailín. Is í a paistí Daidí Jimmy (A Fiancé).
Láithreán Gréasáin
Is é suíomh gréasáin Dev ar a dtugtar "Dev Is Hot" (devishot.com). Bhí sé a chruthú i 2010.
Cumann Litríochta na Fionlainne
Is éard atá i gceist le Cumann Litríochta na Fionlainne, nó Suomalaisen Kirjallisuuden Seura ná cumann léinn agus cultúir a mbíonn foilsitheoireacht idir lámhaibh aige chomh maith. Tá sé de chuspóir ag an gCumann oidhreacht chultúrtha na Fionlainne a chur i míotar, a thaighde agus a scaipeadh. Tá ceanncheathrú an Chumainn suite i Heilsincí, i dteach uimhir a haon chois na sráide úd Hallituskatu.
Iad siúd a bhunaigh an Cumann sa bhliain 1831, bhí baint acu le hOllscoil Heilsincí, agus iad ag iarraidh an Fhionlainnis a athbheochan mar theanga liteartha agus mar sheoid náisiúnta. Ba é an file Elias Lönnrot, eagarthóir na heipice náisiúnta Kalevala, a cheap an focal úd kirjallisuus ("litríocht") le haghaidh ainm an Chumainn (murach é, is dócha go mbeadh an focal "literatuuri" in úsáid san Fhionlainnis).
Toussaint Louverture
Toussaint Louverture (a rugadh mar François-Dominique Toussaint ar 20 Bealtaine 1743 agus a cailleadh ar 7 Aibreán 1803). Ba cheannaire é ar Réabhlóid Saint-Domingue (Háítí). Aithnítear é mar an gcéad cheannaire gorm a bhuaigh ar fhórsaí impireachta coilíní Eorpaí ina thír féin.
A Óige
Afracach ba ea a sheanathair, Gaou-Guinou, a rugadh i mBéinean na hAfraice; tugadh a athair Hyppolyte chun Saint-Domingue (Háítí) mar dhaor, agus is ann a rugadh Toussaint. Lig a mháistir dó léamh agus scríobh a fhoghlaim, agus saoradh é sa bhliain 1776, in aois a thrí bliana is tríocha. Chuaigh sé le feirmeoireacht agus daoir aige. Faoin am sin bhí sé pósta le bean shaor darbh ainm Suzanne agus bhí clann air, idir dhlisteanach agus neamhdhlisteanach.
Réabhlóid
Chuaigh Réabhlóid na Fraince i bhfeidhm go mór ar Saint-Domingue: chuir sí na huaisle áitiúla ag cuimhneamh ar neamhspleáchas agus an ísealaicme ag cuimhneamh ar chothroime. Sa bhliain 1791 d'éirigh daoir an tuaiscirt amach agus chuaigh Toussaint i bpáirt leis na Spáinnigh in oirthear na oileáin, áit ar fhoghlaim sé ceird na saighdiúireachta. Rug sé an chraobh leis arís agus arís sa chomhrac, trí mhíle fear á leanúint agus é ina ghinearál. Tháinig sé slán ó chomhcheilg agus sa bhliain 1774 thaobhaigh le húdaráis réabhlóideacha a tháinig ón bhFrainc. Idir an dá linn rinne reisimintí Briotanacha agus Spáinneacha ionradh ar an oileán, agus ríogaithe bána ag cabhrú leo. Bhuaigh sé ar na Spáinnigh agus ceapadh é mar leifteanantghinearál in Arm na Fraince.
Bhí Toussaint ag troid i gcónaí le hArm na Breataine, ach sa bhliain 1798 thréig siad an t-oileán, agus bheartaigh Toussaint ar dhul i réim mar an t-aon cheannaire amháin. Bhuail sé a choimhlinteoirí sa bhliain 1799 agus ghabh an chuid Spáinneach den oileán sa bhliain 1801. Ar 9 Bealtaine 1801 d’fhógair sé bunreacht neamhspleáchais a thug lánchumhacht dó lena shaol.
Chealaigh na Francaigh an daoirse sa bhliain 1793, rud a d’fhógair Toussaint féin cibé áit a ndeachaigh sé. Mar sin féin, rinne sé na plandálacha a chur ar siúl arís agus é ag iarraidh ar na coilínigh a theith a theacht ar ais. Chun an geilleagar a athneartú d’fhógair sé sa bhliain 1801 go mbeadh ar oibrithe gorma dul ag obair arís sna plandálacha, rud a spreag achrainn.
Na Blianta Deiridh
Dúirt Toussaint riamh go raibh sé dílis do rialtas na Fraince, ach bhí eagla ar Napóilean go gcaillfeadh sé coilíneacht shaibhir agus ghéill sé d’áiteamh na dtiarnaí móra talún agus na gceannaithe ar mhian leo an daoirse a chur ar bun arís. Sa bhliain 1802 rinne arm Francach ionradh ar an oileán faoi cheannas an ghinearáil Leclerc; bhí troid ghéar ann ach bhí na Francaigh an-láidir, agus shínigh Toussaint conradh a dúirt nach gcuirfí an daoirse ar bun arís.
Ba ghearr gur tógadh é as amhras comhcheilge agus ceannairce. Tugadh anonn go dtí an Fhrainc é, áit ar sacadh é i bpríosún i nDaingean Joux sa bhliain 1802. Fuair sé bás ann ar 7 Aibreán 1803 de bharr galrú fiaclach, de réir mar a dúirt an tuairisc chorpdhiosctha.
Sa bhaile thosaigh an troid arís; d’fhág na Francaigh Saint-Domingue/Háítí, agus fógraíodh an neamhspleáchas ar 1 Eanáir 1804.
Stephen Hendry
Imreoir snúcair gairmiúil is ea Stephen Gordon Hendry a rugadh 13 Eanáir, 1969 in Albain. Sa bhliain 1990, bhí sé an duine is óige a bhuaigh craobh an domhain; bhí 21 bliain d'aois aige.
Blianta gairmiúla Luath (1986-1988)
Bhí sé sa Mercantile Credit Classic
Domhain curadh agus uimhir a haon (1989-1999)
Bhuaigh sé an UK Championship, Dubai Classic, Asian Open, Scottish Masters, Wembley Masters, agus a chéad Craobh an Domhain. C
Sa bhliain 1994, bronnadh MBE air.
Vancouver, Washington
Cathair in ndeisceart stát Washington, SAM, ar bhruach thuaidh an Abhainn Columbia is ea Vancouver. Úsáidtear ainm an stáit lena ainm go minic chun idirdhealú a dhéanamh idir é agus Vancouver sa Cholóim Bhriotanach. Tá an dá háit ainmnithe i ndiaidh George Vancouver, captaen mara agus taiscéalaí. Is é an ceathrú cathair is mó i stát Washington agus príomhbhaile Chontae Clark. Bhí 161,791 duine ina gcónaí i Vancouver de réir daonáirimh na bliana 2010, agus measadh 167,405 duine a bheith ann sa bhliain 2013.
Tá Vancouver lámh le Portland, Oregon, agus déanann siad aon mhórcheantar uirbeach amháin murb ionann a róil sa gheilleagar áitiúil: Mar gheall ar chúrsaí cánacha sa dá stát is fearr le na lán daoine bheith ina gcónaí agus a bheith ag obair i Vancouver ach a gcuid siopadóireachta a dhéanamh i bPortland. mion|Teach Marshall i Sraith na nOifigeach i Vancouver (ainmnithe i ndiaidh [[George C. Marshall)]]
Stair Bharcelona
alt=Puerto de Barcelona|mion|329x329px| Calafort Bharcelona, ​​greanta ag Joseph Friedrich Leopold (c. 1720). Síneann stair Bharcelona níos mó ná 4000 bliain, ó dheireadh na Neoilití, agus fuarthas na chéad iarsmaí i gcríoch na cathrach go dtí an lá atá inniu ann. Tugann an tsubstráit dá áitritheoirí le chéile na pobail Iberian, Rómhánach, Giúdach, Viseagotach, Moslamach agus Críostaí. Mar phríomhchathair na Catalóine agus an dara cathair is tábhachtaí sa Spáinn, tá Barcelona tar éis a ríthábhachtach a chruthú le himeacht ama, ó bheith ina choilíneacht bheag Rómhánach go dtí gur cathair ar a bhfuil meas idirnáisiúnta uirthi i réimsí mar a geilleagar, a hoidhreacht ealaíonta, a cultúr, a spórt agus a saol sóisialta.
Tá beagán iarsmaí ar fáil anois ón am roimh bhunú na cathrach ag na Rómhánaigh sa chéad céad R.C. Tá iarsmaí de mhachaire Barcelona agus na ceantair máguaird fós mar chuid den mhainistir Neoiliteach déanach agus den chéad Chalcolithic.Tá iarsmaí den Neoiliteach déanach agus den luath-Chailciteach fós ar fáil i limistéar mhachaire Bharcelona agus na gceantar máguaird. Ina dhiaidh sin, d’fhorbair cultúr na Laietani, muintir Ibéarach. Ba choilíneacht rathúil í an chathair Rómhánach, a bunaíodh in aimsir Ágasta, cé go raibh sí beag. Ón tríú céad ar aghaidh, tugadh isteach an Chríostaíocht agus, idir an cúigiú agus an t-ochtú haois, bhí sí mar chuid den ríocht na Viseagotach. Tar éis forghabhála gairide na Moslamach, chuaigh Barcelona isteach i bhfithis Impireacht na gCairilínseachI, go dtí gur tháinig sí chun bheith ina contae agus gur bhain sí neamhspleáchas amach sa 10ú haois.
Tíreolaíocht agus suíomh
mion|250x250px| Léarscáil de Bharcelona. Is í Barcelona príomhchathair réigiún Barcelona agus cúige Barcelona, agus is í an t-ionad uirbeach is tábhachtaí sa Chatalóin ag leibhéal déimeagrafach, polaitiúil, eacnamaíoch agus cultúrtha. Is é suíomh an rialtais réigiúnaigh agus Pharlaimint na Catalóine, chomh maith leis an gcomhairle cúige, an t-ardeaspag agus an Réigiún Míleata IV, agus tá calafort, aerfort agus gréasán tábhachtach iarnróid agus bóithre aige. Le daonra de 1  604   555 áitritheoir in 2015, an dara cathair is mó daonra sa Spáinn tar éis Maidrid, agus an t-aonú haois déag san Aontas Eorpach.
Dinnseanchas
mion| Steil mharmair Rómhánach leis an ainm Barcino ( 110-130 d. C. 110-130 d. C. ), [[:es:Museo_de_Historia_de_Barcelona|Museo de Historia de Barcelona. ]]
Siombailí
mion|176x176px| Bratach Santa Eulalia.
Réamhstair
mion|250x250px| Críoch na [[Na Laientani|Laietanach.
An tSeachtain Mhór
Matha 21:1-11
Marcas 11:1-10
Lúcás 19:28-40
An Suipéar Deireanach
Marcas  14:12, 22-44
Turas na Croise Eoin 19:16-18, 25-28, 30
Droim Ardagh
Is baile fearainn suite i gContae Dhún na nGall é Droim Ardagh.
Seán Collins
Polaiteoir Éireannach ab ea Seán Collins (10 Iúil 1918 – 11 Aibreán 1975). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Elijah Wood
Is aisteoir agus dioscmharcach Meiriceánach é Elijah Jordan Wood, a rugadh ar an 28 Eanáir 1981.
29ú haois RC
Is í an an 29ú haois RC an aois a mhair ó 2900 RC go dtí 2801 RC.
57 (uimhir)
Is é 57 an uimhir nádúrtha tar éis 56 agus roimh 58.
An Chloichín
Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í an Chloichín nó Cloichín an Mhargaidh.
Dlí Daonchairdiúil Idirnáisiúnta
Is é atá i gceist leis an Dlí Daonchairdiúil Idirnáisiúnta, dá dtagraítear mar dhlíthe an chogaidh, dlíthe agus nósanna an chogaidh nó dlí coinbhleachta armtha go minic, ná corpas dlí atá cuimsithe de Choinbhinsiún na Ginéive agus de Choinbinsiún na Háige, chomh maith le conarthaí ina ndiaidh, cásdlí agus dlí idirnáisiúnta gnách. Tugann Dlí Daonchairdiúil Idirnáisiúnta sainmhíniú ar iompar agus freagrachtaí náisiún cogaíoch, náisiún neodrach agus daoine a bhíonn ag gabháil do chogaíocht, i ndáil lena gcéile agus i ndáil le daoine cosanta, sin le rá sibhialtaigh de ghnáth.
Tá an dlí éigeantach do náisiúin atá faoi cheangal conarthaí iomchuí. Tá rialacha neamhscríofa maidir le cogadh ann chomh maith, agus rinneadh iniúchadh orthu le linn na dTrialacha Nürnburg. Tugann na rialacha sin sainmhíniú ar chearta ceadaitheacha na gcumhachtaí seo chomh maith le toirmisc ar a n-iompar agus iad ag déileáil le fórsaí neamhrialta agus neamh-shínitheoirí.
An Dá Bhrainse Stairiúil: Dlí na Ginéive agus Dlí na Háige
Tá Dlí Daonchairdiúil Idirnáisiúnta na linne seo comhdhéanta de dhá bhrainse stairiúla: dlí na Háige, dá dtagraíodh san am atá thart mar dhlí an chogaidh shonraigh, agus dlí na Ginéive nó "dlí daonchairdiúil". Tagann ainmneacha na mbrainsí ó roinnt comhdhálacha idirnáisiúnta inar dréachtaíodh conarthaí maidir leis an ndlí agus maidir leis an gcoinbhleacht, go háirithe Comhdhálacha na Háige sa bhliain 1899 agus sa bhliain 1907. Is brainse de jus in bello iad Dlí na Háige agus Dlí na Ginéive. Is é atá i gceist le jus in bello ná dlí idirnáisiúnta maidir le cleachtais inghlactha agus cogadh nó coinbhleacht armtha á chomhrac.
Cinntear le Dlí na Háige nó Dlí an Chogaidh shonraigh cearta agus dualgais na gcogaíoch maidir le hiompar oibríochtaí agus cuirtear teorainneacha ar an díobháil atá ceadaithe. Go háirithe, baineann an dlí seo le sainmhíniú comhraiceoirí, agus cruthaíonn sé rialacha maidir le modhanna cogaíochta, agus déanann sé iniúchadh ar shaincheist aidhmeanna míleata.
Níor thosaigh iarrachtaí córasacha chun teorainneacha a chur ar bhrúidiúlacht cogaíochta ach sa 19ú haois. Bhí tionchar mór ag Ré na hEagnaíochta maidir le dearcadh cogaíochta. Ba í aidhm na cogaíochta ná an lámh in uachtar a fháil ar an stát namhad trí chomhraiceoirí a mhartrú. Mar sin de, tagann an t-idirdhealú idir comhraiceoirí agus sibhialtaigh, an ceanglas go gcaitear comhraiceoirí namhad atá gortaithe agus a ghabhadh a chóireáil go daonnachtúil, agus go gcaitear anacal a dhéanamh, ceann de philéir Dhlí Daonchairdiúil Idirnáisiúnta na linne seo, ón bprionsabal seo.
Jacob van Utrecht
Péintéir clúiteach as an Ísiltír ab ea Jacob van Utrecht (Laidin: Jacobus Traiectensis, ainm iomlán: Jacob Claesz van Utrecht, Utrecht, timpeall 1480 - i ndiaidh 1525). D'oibrigh sé in Antuairp agus i Lübeck.
Tagairtí
300px|thumb|left|Jacob van Utrecht
Childericus I
B'é Childericus I (c. 440– c. 481) ina rí na bhFranc Sailíneach ó 457 go dtí go bhfuair sé bás, agus b'athair Chlodovechus I é.
Tháinig sé i gcomharbacht ar a athair Merovech (Meroveus nó Merovius sa Laidin), mar rí, de réir na staraithe sa bhliain 457 nó 458.
In éineacht lena ghaiscígh, bhunaigh sé a phríomhchathair i dTournai ar talamh a ghéill na Rómhánaigh dó mar foederatus chun socrú síochána a chur i bhfeidhm.
Aifreann
250px|thumb|Aifreann Príomhshearmanas na n-eaglaisí Críostaí, íobairt Chorp Chríost (an Eocairist) is ea an t-Aifreann.
Eocairist
deas|200px|thumb|Eocairist Is an searmanas Chríostaí ag comóradh an Suipéar Déanach, ina bhfuil arán agus fíon coisricthe atá caita í Eocairist.
Kurt Student
Ba thaoiseach míleata in aershochraid na Gearmáine, an Luftwaffe, é Kurt Student (12 Bealtaine, 1890 - 1 Iúil, 1978). Rugadh Student i mBirkholz, sráidbhaile i Landkreiss Züllichau-Schwiebus, sa chúige Prúiseach Brandenburg, atá mar chuid den Pholainn sa lá atá inniu ann.
D'eiteal sé sa Chéad Chogadh Domhanda.
Bhí sé i gceannas ar dhíormaí de shaighdeoirí a thuirling ón spéir i gcaidhpeoga spéire (Fallschirmjäger sa Ghearmáinis) i rith an Dara Cogadh Domhanda. Bhí sé i dtús cadhnaíochta ar a chuid díormaí nuair a rinne an Ghearmáin imruathar ar an Ísiltír i 1940. Lámhach Ceannaire ón Ísiltír, Gerrit Ernst Johan van der Veen, sa cheann é i rith an imruathar sin. Ba bheag nár maraíodh é agus bhí sé ag biorú ar feadh ocht mí dá bharr. D'ordaigh Adolf Hitler lár cathair Rotterdam a scriosadh de bharr an lámhach seo.
mion|clé|Kurt Student sa bhliain 1941
30ú haois RC
Is í an an 30ú haois RC an aois a mhair ó 3000 RC go dtí 2901 RC.
Dr. Seuss
Ba údar Meiriceánach é Dr. Seuss, a rugadh Theodor Seuss Geisel ar an 2 Márta, 1904i Springfield, Massachusetts agus a fuair bás ar an 24 Meán Fómhair, 1991.
Ceimiceoir
mion|An ceimiceoir Margaret D. Foster sa bhliain 1919 Is é ceimiceoir ná heolaí a dhéanann scrúdú faoin damhna agus faoina imoibrithe le fuinneamh.
Comhaontú Sunningdale
mion|feachtas póstaer, 1974 Is éard a bhí i gComhaontú Sunningdale ná iarracht rialtas cumhachtroinnte a chur ar bun i dTuaisceart Éireann agus deireadh a chur leis na Trioblóidí.
Sa bhliain 1973, i ndiaidh fhoilsiú na tuairisce sainiúla faoi chúrsaí an Tuaiscirt ar tugadh an Páipéar Bán uirthi, cuireadh an chéad bhun le Tionól Thuaisceart Éireann, is é sin, parlaimint nua an stáitín. Bhí an chéad toghchán ar an 28 Meitheamh 1973. I Mí Dheireadh Fómhair, tháinig páirtithe measartha Náisiúnaíocha agus Aontachtacha le chéile in éineacht le hionadaithe Rialtas na Ríochta Aontaithe agus Rialtas Phoblacht na hÉireann le haghaidh comhchainteanna.
B'é Comhaontú Sunningdale ba toradh do na comhchainteanna seo. Bhí an doiciméad seo dírithe ar cheist an Tuaiscirt a shocrú gan teorainn an stáitín a athrú ná a chur ar ceal, ach san am céanna, thug sé aitheantas don "diminsean Éireannach" a bhí ag baint leis an gceist, is é sin, d'admhaigh an Comhaontú gur dhual do rialtas na Poblachta agus do mhuintir na Poblachta spéis a bheith acu i gcúrsaí agus i síocháin an Tuaiscirt.
Bhí forálacha sa Chomhaontú le haghaidh na "cumhachtroinnte" idir na Náisiúnaithe agus na hAontachtóirí agus le haghaidh bhunú "Chomhairle na hÉireann" chun comhoibriú trasteorann a spreagadh.
Nuair a bhí Comhaontú Aoine an Chéasta sínithe sa bhliain 1998, thug Séamus Mallon, polaiteoirí de chuid Pháirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre, gur "Sunningdale dóibh siúd a bhíonn mall ag foghlaim" a bhí i gceist le Comhaontú Aoine an Chéasta. clé|mion|Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann Ní raibh na hAontachtóirí ar aon fhocal faoi Chomhaontú Sunningdale, agus bhí an tIRA ag cur in aghaidh an chomhaontaithe chomh maith, ó nach mbrisfeadh an comhaontú sin an nasc leis an Ríocht Aontaithe. Bhí cuid mhaith de na hAontachtóirí míshásta le prionsabal na cumhachtroinnte freisin, ó bhí siad barúlach nach raibh sé indéanta cumhacht a roinnt leo siúd (na Náisiúnaithe) a bhí ag iarraidh an stát a dhíothú. Ní ba thábhachtaí fós, b'fhéidir, bhí na hAontachtóirí ag cur i gcoinne an Diminsean Éireannaigh agus Chomhairle na hÉireann, ó bhí siad den tuairim nach mbeadh sa Chomhairle sin ach an chéad síol le parlaimint uile-Éireann. Nuair a dúirt Hugh Logue, Comhairleoir de chuid Pháirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre, lena lucht éisteachta i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, gur gléas ab ea Comhaontú Sunningdale leis na hAontachtóirí a bhréagadh isteach in Éirinn Aontaithe, ní raibh dóchas as na hAontachtóirí a thuilleadh a dtoiliú a thabhairt don Chomhaontú. mion I Mí Eanáir 1974, chaill Brian Faulkner ceannaireacht an Pháirtí Aontachtaigh, agus tháinig Harry West ina áit. Sa chéad mhí eile, bhí seans ag an gcuid de na hAontachtóirí nach raibh sásta glacadh le Comhaontú Sunningdale, bhí seans acu an comhaontú a chur ar vóta i measc na nAontachtóirí. Chuaigh siad sna toghcháin faoin mana Dublin is only a Sunningdale away, is é sin, bhí siad ag tabhairt le fios gurbh ionann comhaontú Sunningdale agus athaontú na hÉireann. Rug siad an chraobh leo go gleoite, nó fuair siad 11 cheann de na 12 shuíochán agus 58% de na vótaí.
Stailc
Sa deireadh thiar thall, áfach, b'iad na Dílseoirí - Cumann Cosanta Uladh ach go háirithe, a raibh 20,000 duine ina mbaill de san am - agus an lucht oibre Protastúnach a chuir comhaontú Sunningdale ar ceal. Tháinig siad le chéile faoi bhratach Chomhairle Oibrithe Uladh.
D'eagraigh an Chomhairle seo stailc ghinearálta, nó Stailc na Comhairle Oibrithe. Chuir Stailc na Comhairle stop le gach gníomhaireacht ghnó sa Tuaisceart, agus bhain sé bunseirbhísí cosúil le soláthar an uisce agus an leictreachais de mhuintir an stáitín.
Deir na Náisiúnaithe nach ndearna rialtas na Ríochta Aontaithe a ndícheall leis an stailc a bhriseadh agus tionscnamh Sunningdale a chosaint. Mar a d'iompaigh na cúrsaí amach, áfach, fuair an chuid de na hAontachtóirí a bhí i bhfabhar leis an gcomhaontú nach raibh de shracadh iontu freasúra chomh daingean sin a chloí. Mar sin, thit an tóin as an rialtas cumhachtroinnte.
58 (uimhir)
Is é 58 an uimhir nádúrtha tar éis 57 agus roimh 59.
Cluain Abhla
Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í Cluain Abhla.
Réabhlóid na hÉigipte 2011
Thosaigh Réabhlóid na hÉigipte 2011, (Arabais na hÉigipte: ثورة 25 يناير‎‎; Thawret 25 yanāyir), ar an 25 Eanáir 2011.
Stair na Gailíse
Téann stair na Gailíse, Galicia, mar réigiún siar go dtí aimsir na gCeilteach. thumb|Galicia (5ú-6ú haois)
Seanstair
Bhí cónaí ar dhornán treibheanna sa réigiún roimh theacht na Rómhánach, mar a deir staraithe Clasaiceacha ar nós Strabó, Heireadótas, agus Phlinias. Dealraíonn sé gur Ceiltigh a bhí iontu, agus go raibh siad measartha cosúil le chéile ó thaobh an chultúir de. De réir na fianaise atá ann, bhí teanga Cheilteach de shórt éigin á labhairt sa Ghailís go dtí an 15ú haois.
Teacht na Rómhánach
Mar a deir Livias, d'ionsaigh na Rómhánaigh faoi cheannasaíocht Decimus Iunius Brutus an Ghailís sna blianta 137-136 roimh bhreith Chríost, ach i ndáiríre, ní raibh an chumhacht ná an cultúr Rómhánach greamaithe go ródhomhain in ithir an réigiúin i réimeas Ágastas féin. Níor chuir na Rómhánaigh mórán suime sa chúige seo ach amháin mar fhoinse mianraí is mianaigh, ach sa deireadh, rinne siad proibhinse de faoi ainm Gallaecia. Tháinig cultúr ábhartha na Rómhánach agus a dteanga isteach i ndiaidh an ghabháltais a rinne siad, agus iad ag gearradh bóithre nua agus ag cur caoi ar na cathracha, mar ba dual dó. Ní dhearna siad iarrachtaí gníomhacha teanga na mbundúchasach a bhaint dá mbéal, áfach. Sa deireadh, rinne an [[Críostaíocht|Chríostaíocht féin a fódú sa Ghailís, de thoradh na nasc idir an cúige agus lárionaid chultúrtha na himpireachta.
Gabháltais na Suevi agus na Moslamach
D'fhorghabh na Suevi, treibh a raibh canúint Ghearmánda á labhairt aici, an Ghailís sa bhliain 411 AD. Ba iad na Suevi a bhunaigh an chéad ríocht mheánaoiseach sa chuid seo den Eoraip i ndiaidh Impireacht na Róimhe. Sa bhliain 584, áfach, d'ionsaigh na Viseagotaigh an Ghailís faoi cheannas an taoisigh Leovigild, agus chloígh siad ríocht na Suevi. Chuir Leovigild an Ghailís le tailte a ríochta féin, ach níor éirigh leis na Viseagotaigh a dteanga a chur á labhairt go forleathan ina ríocht. Ba iad na canúintí Rómánsacha, cosúil leis an nGailísis féin, a rug an chraobh leo.
Nuair a tháinig na Múraigh - na Moslamaigh ó thuaisceart na hAfraice - le Leithinis na bPiréiní a ghabháil sna blianta 711-718, níor éirigh leo an Ghailís a chur faoi smacht. Bhí an réigiún cosúil le garastún faoi léigear ar feadh i bhfad, ach sa deireadh, tháinig Alfonso I, Prionsa Asturias, chun fortachta do mhuintir na Gailíse sa bhliain 739. Ón lá sin ar aghaidh, bhí an Ghailís ar ceann de na ríochtaí Críostaí i dTuaisceart Leithinis na bPiréiní ina raibh canúint Rómánsach á labhairt.
Ionad Oilithreachta
Sa naoú haois AD, thosaigh cultas Naomh Séamas ag éirí tábhachtach i measc na gCríostaithe, agus dá réir sin, thosaigh na hoilithrigh ag teacht go dtí Santiago de Compostela sa Ghailís, na sluaite flúirseacha acu. Inniu féin, tugann na mílte daoine Turas Naomh Séamas go Santiago de Compostela in aghaidh na bliana, agus siombalaíonn sé tábhacht stairiúil na hoilithreachta seo do na Críostaithe go dtugann na Spáinnigh "bealach Naomh Séamas" (el camino de Santiago) ar Bhealach na Bó Finne ina dteanga.
An Ghailís faoi Fhorlámhas na Caistíle
Sa 13ú haois, thosaigh an rí Alfonso X ag cur na Caistílise chun cinn mar theanga oifigiúil sa Chaistíl. Faoin mbrú seo, tháinig meath ar shaothrú liteartha na Gailísise, agus fuair an Spáinnis an lámh in uachtar. De thoradh na forbartha seo, fágadh an Ghailísis ina canúint bhocht i mbéal chosmhuintir an chúige, agus ba é an dearcadh oifigiúil nach raibh ann ach Spáinnis bhriste.
Sa dara leath den 16ú haois, b'éigean do Bhanríon Leon agus na Caistíle, Isibéil I, cath polaitiúil a chur ar an nGailís faoi cheist na corónach. Is amhlaidh gur tháinig éilitheoir mná ar an bhfód, bean darbh ainm Juana (Siobhán), agus ba í Siobhán Phortaingéalach, bean Annraoi IV, rí na Caistíle, a máthair. Ba í Siobhán óg an t-aon pháiste amháin a rugadh dá máthair riamh, agus ba é an chuma ar an scéal gurbh ise iníon Beltrán de la Cueva, leannán leapa na banríona - sin é an tuige go dtugtaí La Beltraneja ar Shiobhán. Sa deireadh, cloíodh Siobhán agus lucht a leanúna, agus de thoradh na n-imeachtaí seo, bhain Isibéil an neamhspleáchas nó an féinrialtas dá lán foras réigiúnach sa Ghailís. Dúirt an staraí ríoga Jerónimo Zurita y Castro gurb é an rud a rinne Isibéil ná Ríocht na Gailíse a choilleadh is a cheansú.
Tháinig deireadh deifnídeach leis an nGailís mar ríocht ar leith sa bhliain 1833, nuair a haontaíodh seanríochtaí na Spáinne in aon mhonarcacht amháin. Roimhe sin, bhí seacht bproibhinse agus lár-rialtas réigiúnach sa Ghailís, ach anois, rinneadh ceithre chúige di. Cé gur tugadh aitheantas di mar "réigiún stairiúil", ní raibh an Ghailís á rialú mar shlánaonad inti féin. Bhí muintir an réigiúin míshásta leis seo, agus tháinig gluaiseachtaí ar an bhfód a bhí ag éileamh tuilleadh aitheantais do réigiúin na Spáinne.
Sa bhliain 1846, d'éirigh na Gailísigh amach in aghaidh rialtas tíoránta Ramón María Narváez faoi cheannas an ghinearáil liobrálaigh Miguel Solís Cuetos, ach briseadh an cath orthu ag Cacheiras ar an 23 Aibreán 1846. Cuireadh ceannairí na ceannairce chun báis, an ginearál Solís ina measc. Breathnaítear orthu inniu mar mhairtírigh náisiúnta - Mairtírigh Carral, nó Mairtírigh na Saoirse.
An Rexurdimento - athbheochan an Ghailíseachais
Nuair nach raibh siad in ann saoirse a bhaint amach dóibh le lámh láidir, dhírigh na Gailísigh ar an gcath cultúrtha. Thosaigh athbheochan na teanga Gailísise - an Rexurdimento. Chuaigh scríbhneoirí an réigiúin ag saothrú na Gailísise arís mar theanga chultúrtha liteartha. Bhí baint ag Rosalía de Castro, Manuel Murguía, Manuel Leiras Pulpeiro, agus Eduardo Pondal leis an ngluaiseacht seo.
Go luath san fhichiú haois, tháinig gluaiseacht nua ar an bhfód leis an réigiúnachas a chur chun cinn sa Ghailís: Solidaridad Gallega, nó "Dlúthpháirtíocht na Gailíse". Níor mhair an ghluaiseacht seo beo ach ar feadh na mblianta 1907-1912, ach ina dhiaidh sin, tháinig na hIrmandades da Fala, is é sin, na Cuallachtaí Teanga. Ar dtús, ní raibh iontu ach cumainn chultúrtha, ach de réir a chéile d'iompaigh siad ina ngluaiseacht náisiúnaíoch Ghailíseach. Bhí Vicente Risco agus Ramón Otero Pedrayo ar thús cadhnaíochta ag cur chultúr na Gailíse chun cinn san am. Scríbhneoir a bhí i Risco a scríobhadh aistí Gailísise faoi litríocht an domhain, mar iarracht le stádas intleachtach na Gailísise féin a ardú agus le réamhshamplaí a sholáthar do scríbhneoirí nua. Sa pholaitíocht, ba é Lois Peña Novo príomhionadaí na gluaiseachta náisiúnta. Ba í an iris úd Nós ("Sinne") a d'fhoilsíodh saothar na scríbhneoirí is na n-intleachtóirí Gailíseacha i dteanga dhúchasach an réigiúin.
Franco ag imirt a dhíoltais ar na Gailísigh
Ní raibh troid mhór á cur sa Ghailís i rith bhlianta an chogaidh, nó d'éirigh le lucht leanúna Franco an lámh in uachtar a fháil sa réigiún i dtús báire. Mar sin féin, bhí cogadh polaitiúil á chur, agus na saighdiúirí ag marú is ag céasadh a gcuid naimhde polaitiúla go gránna ar fad. Cuireadh cosc ar na páirtithe polaitiúla, agus scoireadh na ceardchumainn agus na heagraíochtaí cultúrtha réigiúnacha le lámh láidir. Cuireadh ceithre mhíle dhá chéad duine, ar a laghad, chun báis gan triail nó breith chúirte ar bith. Maraíodh daoine ar nós Juana Capdevielle (a raibh a fear céile ina gobharnóir ar A Coruña), Ángel Casal (a bhí ina Ard-Mhéara ar Santiago de Compostela), polaiteoirí aithnidiúla Sóisialacha ar nós Jaime Quintanilla i bhFerrol agus Emilio Martínez Garrido i Vigo, feisirí de chuid Fhronta an Phobail (comhghuaillíocht toghchánaíochta na heite clé) ar nós Antonio Bilbatúa, José Miñones, Díaz Villamil, Ignacio Seoane, agus Heraclio Botana (iar-Fheisire), saighdiúirí nár thaobhaigh le reibiliún Franco in aghaidh na Poblachta, cosúil leis na ginearáil Rogelio Caridad Pita agus Enrique Salcedo Molinuevo nó leis an aimiréal Antonio Azarola. Cuireadh bunaitheoirí an Partido Galeguista, Alexandre Bóveda agus Víctor Casas, chun báis chomh maith. Cuid mhaith eile de lucht ceannais na Gailíse, d'éirigh leo teacht slán agus cur fúthu ar an gcoigríoch.
Deachtóireacht Franco
I ndiaidh chogadh cathartha na Spáinne, bhí Franco ag rialú na Spáinne ina dheachtóir go lá a bháis sa bhliain 1975. Chuir sé béim ar an Spáinnis mar phríomhtheanga chultúrtha agus mar shiombail do "mhórgacht na Spáinne" sna laethanta a bhí, agus ní raibh sé ceadaithe an Ghailísis a chur chun cinn mar theanga chultúrtha nó liteartha. Bhí baiclí beaga de radacaigh chlé ag cur in aghaidh na deachtóireachta faoi cheannasaithe ar nós "O Piloto" (fíorainm: Xosé Castro Veiga), ar mharaigh na póilíní míleata i Chantada é sa bhliain 1965, nó Foucellas (fíorainm: Benigno Andrade) a cuireadh chun báis in A Coruña sa bhliain 1952.
Níor bhac na forbróirí eacnamaíocha sin le cúrsaí an dúlra ná le leas mhuintir an réigiúin, áfach, nó is é an dearcadh a bhí acu ná go raibh amhábhair agus acmhainní nádúrtha na Gailíse ag teastáil ón Spáinn ar fad. Mar sin, nuair a bhí an comhlacht úd Fenosa, a raibh monaplacht aige i gcúrsaí an fhuinnimh leictrigh sa Spáinn ag an am, - nuair a bhí an comhlacht sin ag tógáil dambaí hidrileictreacha sa Ghailís, bháigh sé a lán gleannta sa Ghailís, agus b'éigean do mhuintir na ngleannta sin aistriú go háit éigin eile. Faoi na himthosca seo, is iomaí Gailíseach a chuaigh ar imirce go tíortha eile san Eoraip nó i Meiriceá Laidineach féin.
De réir a chéile, áfach, thosaigh cuma nua-aimseartha ag teacht ar eacnamaíocht na Gailíse. Bhunaigh Citroën monarcha gluaisteán i Vigo, agus tháinig borradh nua faoi ghnó na hiascaireachta agus na feirmeoireachta féin nuair a tugadh modhanna oibre tionsclaíocha isteach, sa déiríocht ach go háirithe, nó i stánú an éisc. Bhí ról tábhachtach ag Euloxio Gómez Franqueira san fhorbairt seo. Polaiteoir measartha a bhí ann agus é ag iarraidh idirghabháil agus eadráin a dhéanamh idir córas cumhachta Franco agus cosmhuintir na Gailíse. Theastaigh uaidh mar fhear gnó tionscal na feirmeoireachta a thabhairt chun nua-aimsearthachta sa réigiún, agus bhunaigh sé an chéad chomharchumann feirmeoireachta sa Ghailís.
Nuair a bhí réimse cumhachta Franco ag druidim chun deiridh, tháinig borradh faoin náisiúnachas sa Ghailís arís. Bhí na mic léinn ag léirsiú agus an lucht oibre is na feirmeoirí ag dul ar stailc. Sa bhliain 1972, fuair Amador Rey agus Daniel Niebla bás nuair a chuir na fórsaí slándála stailceanna faoi chois i Vigo agus in Ferrol. Ní raibh an Eaglais Chaitliceach sásta tacú le Franco a thuilleadh, ach an oiread, nó sa bhliain chéanna, d'eisigh easpag Mondoñedo agus Ferrol, Miguel Anxo Araúxo Iglesias, tréadlitir inar cháin sé cruálacht na bhfórsaí slándála. Ba é ba spreagadh don tréadlitir seo ná gur maraíodh beirt fhear oibre nuair a tháinig na póilíní míleata go Bazán - comhlacht longcheártaíochta in Ferrol - le léirsiú na bhfear oibre a stopadh.
I nDiaidh Franco
I ndiaidh do Franco bás a fháil, tháinig an daonlathas ar ais go dtí an Spáinn, agus mar chuid den fhorbairt seo, fuair an Ghailís a féinrialtas ar ais, rud a socraíodh i Reacht Féinrialtais na Gailíse sa bhliain 1981. Is éard a deirtear i dtús an Reachta ná: Ós náisiúntacht stairiúil í an Ghailís, gairtear Comhphobal Féinrialaitheach de, le go mbeidh féinrialtas aici de réir mar a fhorálann Bunreacht na Spáinne agus an Reacht seo. Bíonn náisiúnachas Gailíseach le haithint i saol polaitiúil na Gailíse go fairsing, ach is é Bloc Náisiúnaíoch na Gailíse (Bloque Nacionalista Galego) an t-aon pháirtí náisiúnaíoch amháin a bhfuil tábhacht leis ó thaobh na vótála de. Páirtí clé atá ann a bunaíodh sa bhliain 1982, nuair a tháinig roinnt páirtithe clé le chéile faoi stiúir Xosé Manuel Beiras, ollamh le heacnamaíocht agus duine d'intleachtóirí móra na Gailíse san fhichiú haois.
Sna blianta 1990-2005, bhí an rialtas agus an parlaimint réigiúnach, an Xunta, faoi smacht an Partido Popular, nó Páirtí an Phobail, arb é páirtí coimeádach na Spáinne é. Ba é Manuel Fraga Iribarne, a bhí ina Aire agus ina ambasadóir i mblianta Franco, a bhí i gceannas ar rialtas na Gailíse san am. Sa bhliain 2002, chuaigh an Prestige, tancaer mór artola, i dtóin phoill in aice le cósta na Gailíse, agus rinne an artola dochar mór do dhúlra an chósta. Bhí muintir na Gailíse den bharúil nach ndearna Fraga a dhícheall leis an gcósta a ghlanadh ná leis an dlí a chur ar na daoine a bhí freagrach as an doirteadh, agus i dtoghcháin na bliana 2005, chaill an Partido Popular an dearbhthromlach sa pharlaimint réigiúnach, agus thit an chumhacht le comhrialtas na Sóisialaithe (PSdeG nó Partido dos Socialistas de Galicia nó Páirtí Sóisialach na Gailíse, arb é craobh Ghailíseach an pháirtí Shóisialaigh uile-Spáinnigh, PSOE) agus na Náisiúnaithe (BNG). Ó ba é PSdeG an páirtnéir sinsearach sa chomhrialtas, rinneadh Uachtarán na Gailíse de chathaoirleach an pháirtí sin, Emilio Pérez Touriño. Fuair Anxo Quintana, cathaoirleach na náisiúnaithe, suíochán an Leas-Uachtaráin. I dtoghcháin na bliana 2009, tháinig an PP i seilbh na cumhachta arís, agus roghnaíodh an coimeádach Alberto Núñez Feijóo mar Uachtarán.
Nice
Is cathair i Provence-Alpes-Côte d'Azur i ndeisceart na Fraince é Nice. Tá an chathair suite ar an cósta agus dá bharr mheallann sí an-chuid turasóirí. Bhí cónaí ar 343,629 duine i gcathair Nice sa bhliain 2012 agus bhí thart ar milliún duine ag maireachtaint sa ceantar uirbeach(cathair+na bruachbailte). Is í Nice an cúigiú cathair is mó sa Fhrainc.
Steve Davis
Iar-imreoir snúcair gairmiúil is ea Steve Davis, a tháinig ar an saol ar an 22 Lúnasa, 1957 i bPlumstead, baile i ndeisceart Londan. Bhuaigh sé an Craobh Domhanda sna blianta 1981, 1983, 1984, 1987, 1988 agus 1989.
Azinhaga
Is baile beag i ngar do Shantárem i gcroí na Portaingéile é Azinhaga. Ciallaíonn an t-ainm slí chaol (الزنقة az-zanqa) san Araibis. Tá sé suite ar bhruach Abhainn Tagus (Portaingéilis: Tejo) 87km ó Liospóin, príomhchathair na tíre, 200km ó Phorto agus díreach 18km ó Shantárem fhéin. Tá 1,817 duine ina gcónaí sa bhaile.
Steve Davis
Phioc sé suas a chleathóg snúcair nuair a bhí sé 12 bhliain d'aois. Thosaigh sé ag imirt ag an gclub snúcair Lucania. Bhuail sé le Barry Hearn nuair a bhí sé 18 mbliana d'aois. D'iompaigh sé gairmiúil sa bhliain 1978.
Smachtaigh Steve Davis snúcair sna 1980idí, cathain a bhuaigh sé an Craobh UK i 1984, 1985, 1986 agus 1987 agus Craobh Domhanda i 1981, 1983, 1984, 1987, 1988 agus 1989. clé|mion|2012 Tháinig sé sa ochtú háit ar an tríú sraith déag I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! sa bhliain 2013.
31ú haois RC
Is í an an 31ú haois RC an aois a mhair ó 3100 RC go dtí 3001 RC.
2017 Australian Open
B'é 2017 an 105ú heagrán den chomórtas, an 48ú sa ré oscailte agus an chéad chomórtas Grand Slam an bhliain sin.
59 (uimhir)
Is é 59 an uimhir nádúrtha tar éis 58 agus roimh 60.
Glaise an Ghuail
Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í Glaise an Ghuail.
A spailpín, a rún
Is amhrán traidisiúnta Éireannach i nGaolainn na Mumhan é A spailpín, a rún.
An t-amhrán
A spailpín, a rún, Dé do bheathasa chughainn
Nó cár bhainis an fómhar chomh luath so?
Dá mbeadh a fhios agam féin cá rabhais inné
Ba ghairid liom do bhéal a phógadh.
A chailli’ bhuí chróin, níor mhilis liom do phóg
’S ní ghlacfainn céad bó mar spré leat,
Mar go mb’fhearr liomsa póg ó chailín beag óg
Ná a bhfuil agat ar bhórd an tsléibhe amuigh.
A spailpín, a stór, fan socair go fóill
Mo bhróga sál bata agus búclaí an fhaisin
Is go deimhin duit go mbogfad-sa an ród leat.
Ó do raghainn leat go Caiseal nó go Cluain geal Meala
Nó go Carraig na Siúire thar m-eolas,
Is go bráth an fhad ’s a mhairfead ní fhillfead abhaile
’S is cuma cé a bhainfidh an eorna.
A bhuachailli crua, gearraigí go luath
Agus cuirigí bhúr gcúnamh le chéile.
Go mbainimid dúiseacht as bodairí an phlúir
’S go rachaimid dár ndúthaigh féinig.
Is é a chloisim acu dá rá ná seasóidh an lá
Age sna bodaigh atá lán de fónaire,
’S ní hé acu siúd atá ach ag Rí Geal na ngrást
‘S go dtuga Dia slán ón bhfómhar sinn
Cotehele
Is teach mór suite i bPlymouth é Cotehele.
Seán Dunne
Polaiteoir Éireannach ab ea Seán Dunne (18 Nollaig 1918 – 25 Meitheamh 1969). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
Comhghuaillíocht na hEite Clé Aontaithe
Comhghuaillíocht toghcháin Éireannach atá comhdhéanta de pháirtithe polaitíochta agus de pholaiteoirí neamhspleácha den eite chlé is ea Comhghuaillíocht na hEite Clé Aontaithe (Béarla: The United Left Alliance), a bunaíodh chun dul san iomaíocht in olltoghchán 2011. Tá an grúpa comhdhéanta de 3 pháirtí pholaitíochta atá ann cheana féin: an Páirtí Sóisialach, Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús agus Grúpa Gníomhaíochta na nOibrithe agus na nDaoine Dífhostaithe, chomh maith le hiar-chomhaltaí Pháirtí an Lucht Oibre.
Fógraíodh bunú an pháirtí ag tús Mhí na Samhna 2010 agus seoladh an páirtí go foirmiúil an 29 Mí na Samhna 2010 ag Óstán Gresham i mBaile Átha Cliath.
Boris Pasternak
Scríbhneoir agus file Rúiseach ab ea Boris Pasternak. Rugadh i Moscó i 1890 é agus fuair sé bás i bPeredelkino (Moscó) i 1965. Scríobh sé an leabhar Доктор Живаго (An Dochtúir Sibhágó), a bhí foilsithe mar Doctor Zhivago i mBéarla. Bhuaigh sé Duais Nobel na Litríochta i 1958.
32ú haois RC
Is í an an 32ú haois RC an aois a mhair ó 3200 RC go dtí 3101 RC.
Cuilleann, Contae Thiobraid Árann
Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Cuilleann.
Turlach
Cineál locha is ea an turlach a imíonn as amharc uaireanta agus atá le fáil d'fhormhór i limistéir aolchloiche laistiar d'Abhainn na Sionainne. Is minic turlaigh le fáil i limistéir bhoireannacha, agus is annamh a gheofá lasmuigh d'Éirinn iad, cé go bhfuil ceann i Llandeilo sa Bhreatain Bheag.
Cuireann a lán eolaithe an-suim iontu: is mian le geomoirfeolaithe a fháil amach cén chaoi ar cumadh na turlaigh, déanann hidreolaithe taighde ar thuile na dturlach, déanann luibheolaithe taighde ar an bhfásra neamhchoitianta a bhaineann leo, agus scrúdaíonn na míoleolaithe a bhfuil d'ainmhithe ann.
thumb|600px|Lough Corrib|Turlach sa Charn i g[[Contae an Chláir]]
Turlaigh shéasúracha
Tuileann formhór na dturlach san Fhómhar, i Mí Dheireadh Fómhair de ghnáth, agus triomaíonn siad idir Mí Aibreáin agus Mí Iúil. Tá turlaigh sa Bhoireann a thuileann i gceann cúpla uair an chloig tar éis báisteach throm agus a d'fhéadfadh trá arís i gceann cúpla lá. Téann an taoide i bhfeidhm ar roinnt turlach: líonann agus tránn Loch Chathair Ghlasáin de ló is d'oíche sa samhraidh agus é cúig chiliméadar ó Chuan na Gaillimhe. Bíonn an chuid is mó de na turlaigh dhá mhéadar ar doimhne, ach tá cuid acu níos doimhne fós; tá turlaigh ann i ngar do Ghort agus iad timpeall cúig mhéadar ar doimhne i lár an gheimhridh. Tá cuid acu níos leithne ná a chéile: tá tuarlach Ráth Asáin, atá laistiar de Chreachmhaoil i gContae na Gaillimhe, tá sé ar an gceann is mó in Éirinn, agus é timpeall dhá chiliméadar ar leithead.
Foirmíocht
I limistéir aolchloiche atá na turlaigh uile le fáil. Is é an chúis atá leis seo gur féidir le fearthainn an aolchloch a leá, go háirithe má tá an fhearthainn úd aicídithe de bharr dé-ocsaíd charbóin a thabhairt léi anuas ón atmaisféar. Méadaítear gága na cloiche i dtreo gur féidir leis an bhfearthainn uile dul faoi thalamh, í ag imeacht trí bhearnaí a d'fhéadfadh a bheith chomh cúng le scoilt nó chomh leathan le huaimh. Sa chás sin deirtear go bhfuil an aolchloch carstaithe. Lastoir d'Abhainn na Sionainne is minic an aolchloch clúdaithe le síobán oighearshruthach, ach is gann é an síobán úd thiar, rud a fhágann nach bhfuil gréasán ceart aibhneacha ann toisc go dtéann an t-uisce síos tríd an gcloch agus go n-éiríonn aníos ina fhuaráin. Tá fuaráin mhóra le fáil thiar agus iad ag soláthar uisce chun na Coiribe agus chun Cuan na Gaillimhe. Nuair a éiríonn an maoschlár sa gheimhreadh agus nach féidir leis na bealaí faoi thalamh an oiread sin uisce a iompar, b'fhéidir go dtiocfadh uisce maoschláir ar barr ina thurlach.
Is minic nach bhfuil sna haibhneacha thiar ach roinnt turlach atá innealtóirí draenála a cheangal dá chéile ón 19ú haois i leith. Mar seo a rinneadh Abhainn an Chláir, agus gan sa chuid lárnach di ach turlach mór, an ceann ba mhó in Éirinn, agus é 6.5 ciliméadar ar leithead.
Súmairí
Is gnách le turlaigh líonadh agus trá trí shúmairí. Ní gá gur poill iad siúd; b'fhéidir nach mbeadh iontu ach log agus púróga istigh ann. Uaireanta tá fuarán in áit amháin agus súmaire in áit eile, ach de ghnáth déantar idir líonadh agus thrá san áit chéanna. Tá cúpla turlach á gcothú ag aibhneacha agus ag uisce aníos araon.
An t-uisce a thránn i súmaire téann sé faoi thalamh agus anonn chun fuaráin a d’fhéadfadh a bheith roinnt ciliméadar as sin. De ghnáth is mór an mhoill a bheadh ar uisce agus é ag imeacht trí charraige, gan de luas faoi ach cúpla méadar sa lá nó cúpla ceintiméadar féin. In aolchloch charsaithe is annamh moill air: b’fhéidir go mbeadh sé ag gabháil 100 méadar san uair ag imeacht ón turlach dó.