cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Chóiré
Faoi smacht na Seapánaigh
clé|mion|an Yi Un, rídhamhna Uimin (Euimin freisin) (1897 – 1970) As na 1870í amach, thosaigh an tSeapáin ag cur brú ar an gCóiré chun teacht isteach faoi a cuid smacht. Bhí Banimpire Empress Myeongseong na Cóiré feallmharaithe ag na Seapánaigh sa bhliain 1895. Troideadh an Cogadh Síneach-Seapánach agus an Cogadh Rúiseach-Seapánach, agus thit an Chóiré faoi riail na Seapánaigh. I 1910, chuir na Seapánaigh brú ar Chóiré an Conradh Nasc-Ghabháil Seapáin-Cóiré a shínigh. mion|[[Gorta agus galair, 1910idí]] Bhí gluaiseacht sa Choíré i gcoinne riail crua na Seapánaigh, a bhí le feiceáil san Gluaiseacht 1 Márta 1919. Cuireadh é faoi chois, agus maraíodh 7,000 duine ag na póilíní.
Ag an am chéile, bhí an comhoibriú ann freisin. Bhí an smaointeoir Yun Chi-ho ina ghníomhaí ar son neamhspleáchas na Cóiré óna Seapánaigh ar dtús. Ach comhoibritheoir de chuid na Seapánaigh ba ea é ó na 1910idí amach, is cosúil.
I rith an Dara Cogadh Domhanda, bhí ar an Chóiré tacaíocht a thabhairt do na Seapánaigh.
An cumannachas
De réir a chéile, sháraigh Juche an Marx achas-Leinín eachas agus an cumannachas.
Cogadh 1950-1953
Ar an 25 Meitheamh 1950, rinne An Chóiré Thuaidh ionradh ar an gCoiré Theas, ag cur tús lé cogadh mór millteanach. D'ordaigh Kim Il-sung ionradh na Cóiré Theas.
Chreid na ceannairí polaitiúla in SAM gurb é Stalin a threoraigh Kim Il Sung ionradh a dhéanamh ar an Chóiré Theas. Ní raibh SAM sásta glacadh leis gurb é Kim féin a rinne an cinneadh. mion|M26 Pershing, Súl, 1950Agus trúpaí na Cóiré Thuaidh ag dul thar an 38ú líne dhomhanleithid, ba léir go raibh an Rúis ag iarraidh an cummanachas a leathnú. Mura rachadh SAM i mbun gnímh sa Chóiré, bheadh na stáit máguaird faoi smacht an Chumannachais.
Seo ráiteas ó rialtas SAM i 1950: "Anseo sa Chóiré tá iarracht déanta ag na Cumannaigh (Rúisigh) an domhan a ghabháil. Is siombail í an Chóiré don domhan mór. Má fhaigheann Cumannachas an ceann is fearr orainn san Áise, is cinnte go dtitfidh an Eoraip leis chomh maith. Má ligimid do na Rúisigh smacht a fháil ar an Chóiré, beidh an domhan den tuairim go bhfuil babhta eile inár gcoimhlint leo caillte againn. An clú atá orainn mar chosantóirí an domhain shaoir, beidh sé thíos leis." clé|mion|333x333px|Bileog a d'fhoilsigh na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiún Aontaithe i 1952, le Mao Tse Tung agus Josef Stalin, chun lagmhisneach a spreagadh i gCóiré Thuaidh. ]] Agus dúirt an t-uachtarán Truman: "“Má chlisimid ar an Chóiré, leanfaidh na Rúisigh leo agus stát i ndiaidh an stáit eile den Áise á ngabháil acu, agus an Eoraip féin ina dhiaidh sin…”"Tharraing SAM fórsaí na Náisiúin Aontaithe isteach chun an Chóiré Theas a chosaint.
Scríobh Nikita Krushchev, iarcheannaire APSS, an méid seo faoi Chogadh na Cóiré sa bhliain 1971:"Ba é Kim Il Sung féin a cheap an cogadh sa Chóiré. Bhí sé ag iarraidh an Chóiré Thuaidh agus an Chóiré Theas a aontú faoina smacht féin. Chuir Stalin ina luí air gur chóir dó dianmhachnamh a dhéanamh sula ndéanfadh sé ionsaí ar an Chóiré Theas. D’inis Kim Il Sung do Stalin go raibh sé iomlán cinnte go n-éireodh leis. Is cuimhin liom go raibh amhras ar Stalin. Bhí sé buartha go gcuirfeadh SAM a ladar isteach sa scéal. Ghéill sé do Kim, áfach, agus bhí sé sásta soláthairtí agus comhairleoirí míleata a chur go dtí an Chóiré Thuaidh." mion|feachtas bolscaireachta i gCóiré Thuaidh, thart ar 1951 Mhair an chogaíocht fíochmhar go dtí an sos comhraic a cuireadh i bhfeidhm ar 27 Iúil 1953.
In Panmunjom a síníodh an conradh faoin sos cogaidh, a chuir deireadh le Cogadh na Cóiré - go sealadach, ar fad. Ní conradh síochán a é, agus mar sin, ó thaobh an dlí idirnáisiúnta de, níl an cogadh sin críochnaithe i gceart go fóill. Líon iomlán na marbh: 2.5 - 5 milliún (daonra 30 milliún, Theas agus Thuaidh, i 1950),clé|mion|Leacht cuimhneacháin cogaidh i Súl
An Cogadh Fuar
D'fhan an tír i maos i mbochtaineacht faoi Kim Il-sung. Ba mhinic a bhí gorta ann, d'ainneoin chuidiú na Sóivéadach.
1990idí
Nuair a tháinig deireadh leis an gcóras cumannach san Aontas Sóivéadach agus bhris an stát sin suas, tháinig deireadh leis an gcuidiú Sóivéadach. Dá bharr sin, d'éirigh staid na Cóiré Thuaidh níos measa sna blianta deireanacha de réimeas Kim. Ba mhinic a bhí gorta ann. mion|Cúnamh bia, 1998. Conbhua ag dul isteach i gCóiré Thuaidh Chruthaigh Kim Il-sung cultas pearsantachta a mhair go dtí an lá inniu, ní hamháin dó féin ach dona mhac, Kim Jong-il, agus a dá gharmhac, Kim Jong-un. Ceannaire ar an an Chóiré Thuaidh a bhí ann ar feadh 46 bliana, ó bhunú an stáit go dtí lá a bháis ar an 8 Iúil 1994.
Tháinig Kim Jong-il i gcomharbacht ar a athair Kim Il-sung, bunaitheoir an stáit. Bhí Kim Jong-il ina Ard-Rúnaí ar Pháirtí Oibrithe na Cóiré, Cathaoirleach ar Choimisiún Cosanta Náisiúnta na Cóiré Thuaidh, agus Ardcheannasaí ar Arm an Phobail (an ceathrú harm is mó ar domhain ag an am sin).
21ú hAois
Tháinig Kim Jong-un i gcumhacht ar bhás a athar i mí na Nollag sa bhliain 2011. "An Comharba Mór" a thug seirbhís theilifíse an stáit air.
Droichead na Life
Stair
Bhí Droichead na Leathphingine tógtha thiar sa bhliain 1816. Thosaigh daoine ag úsáid an Ha’penny Bridge i mí Bealtaine 1816. Fadó bhí ar na coisithe íoc as dul trasna Abhann na Life ar an droichead. Sin mar a fuair sé a leasainm.
Droichead Wellington Bridge a thugtaí i dtús báire air, in ómós d'Arthur Wellesley, an chéad Diúc Wellington.
Harry Styles
Is ceoltóir Sasanach é Harry Edward Styles. Rugadh é ar an 1 Feabhra 1994. Tháinig sé sa tríú háit ar an seachtú sraith de The X Factor sa bhliain 2010 ina bhall den ghrúpa One Direction.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 17 ngradam buaite ag Styles. Tá 39 ainmniúchán faighte aige.
An Mhorn
Is abhainn a théann trí Chontae Thír Eoghain í an Mhorn.
Charles Babbage
Matamaiticeoir, fealsamh, innealtóir meicniúil agus ceannródaí ríomheolaíocht a a saolaíodh i Walworth, Londain, ab ea Charles Babbage (26 Nollaig 1791 – 18 Deireadh Fómhair 1871).
Rinne sé taighde ar theoiric na logartam. clé|mion|266x266px|inchinn Babbage ... cuid di i bpróca sa Mhúsaem Eolaíochta i Londain. Thóg Babbage inneall difríochta - réamhtheachtaire an ríomhaire - agus cheap sé córas cláraithe chuige sna 1820idí.
Bhuail cliseadh duánach é, agus fuair sé báß ar 18 Deireadh Fómhair 1871 in aois 79 dó. Bhí eagna chinn aige. Mar sin cuireadh an inchinn ar taispeáint agus tá cuid di fós le feiceáil sa Mhúsaem Eolaíochta i Londain.
mion|177x177px|An "Difference Engine #2", i músaem i Londain.|clé Sa bhliain 1991, thóg an Músaem Eolaíochta i Londain "Inneall Difríochta Uimhir 2", leagan lánscála dá mheaisín ríomhaithe de réir na mbundearthaí ó 1847.
Abhainn na Scríne
Is abhainn a théann trí Chontae Thír Eoghain í Abhainn na Scríne.
Abhainn Bhréan
Is abhainn a théann trí Chontae Fhear Manach í an Abhainn Bhréan.
Edsger Dijkstra
Ba ríomheolaí Ollannach é Edsger Wybe Dijkstra (Rotterdam, 11 Bealtaine 1930 – Nuenen 6 Lúnasa, 2002). Fuair sé an Duais Turing i 1972 don méid a chuir sé le dul chun cinn teangacha ríomhchlárucháin.
Tagairtí
clé|220px|mion|Edsger Dijkstra
Jacqueline Kennedy Onassis
Bhí Jacqueline Lee Bouvier Kennedy Onassis (28 Iúil, 1929 – 19 Bealtaine, 1994) (Jackie Kennedy sna 1960í agus Jackie Onassis níos déanaí), mar bhean chéile John F. Kennedy, uachtarán na Stát Aontaithe, idir 1961 agus 1963. thumb|left|UaighAr an 12 Meán Fómhair 1953, phós Kennedy Jacqueline Lee Bouvier.
Nuair a cailleadh Kennedy, phós Bouvier fear gnó Gréagach, Aristotle Onassis (sa bhliain 1968).
Dónall Ó Briain
Ba é Dónall Ó Briain an mac is óige de Conchobhair Ó Briain, Iarla Thuamhumhan agus Úna Ní Bhriain. Phós sé Mhuire Catherine NicGearailt, iníon le Gearóid Mac Gearailt, Iarla Deasmhumhan agus Eleonar de Buitléir. Bhí Ó Briain ina bhall den Chomhairle Uachtarach Chónaidhm na Caitliceach Chill Chainnigh agus cruthaíodh 1ú Bíocunta an Chláir agus 1ú Barún Mhaigh Fhearta i 1662.
The Dark Knight (scannán)
Is scannán sárlaoich Meiriceánach é The Dark Knight ón bhliain 2008, a bhí stiúrtha agus scríofa le Christopher Nolan. Tá sé bunaithe ar an gcarachtar Batman ó DC Comics, agus is clár leantach é don scannán Batman Begins. B'é Christian Bale a ghlac an phríomhpháirt do Batman/Bruce Wayne. Leanann an scannán Batman, agus a ghleic le coirpeacht agus an bagairt nua; an Joker. B'é Heath Ledger a ghlac páirt an Joker. Tháinig an scannán ar an scáileán ar an 16ú lá de Mhí Iúil sa bhliain 2008. Ba é seo an scannán is mó a thug airgead isteach sa bhliain 2008.
An Abhainn Rua
Is abhainn a théann trí Chontae an Chabháin í an Abhainn Rua.
Grianán Ailigh
Bailiúchán séadchomharthaí stair iúil is ea Grianán Ailigh i gContae Dhún na nGall.
Caiseal nó dún breá athchóirithe cloiche is ea Grianán Ailigh atá lonnaithe ar Shliabh an Ghrianáin agus radharcanna uaidh amach ar Loch Súilí, Loch Feabhail agus Inis Eoghain ar an taobh ó thuaidh. Áit charraigeach an bhrí atá leis an bhfocal Aileach. Tá fianaise de dhún cnoic réamhstairiúil fanta ar an láthair i bhfoirm trí bhruach ísle nó rampair, agus dioga ata timpeall ar an gcaiseal. Bhí bealach arsa ag dul suas go dtí an láthair.
Tá tobar beannaithe, atá tiomnaithe do Naomh Pádraig, ar an taobh ó dheas den chaiseal agus tá suíomh de charn adhlactha soir uaidh.
Miotaseolaíocht
Insítear an scéal faoi bhás Aodha agus tógáil an Ghrianán i ndán fada le fáil i Leabhar Mór Leacáin.
De réir dán níos deireanaí le Flann Mainistreach caomhnaithe sa Leabhar Laighneach, tugadh an Dúin ag Frigrind, tógálaí cáiliúil faoi chosaint an rí, Fiacha Sraibhthine, a maraíodh ag Cath Dubh Chomar sa bhliain AD 322. Thug an rí an dún ársa dó mar áit chónaithe, agus thóg Frigrind an teach splendid dá bhean chéile as eo (iúr) dearg, snoite agus deartha le hór agus cré-umha, clúdaithe le seoda lonracha. '' Is amhlaidh ón dán go ndearnadh an ráth féin, maraon leis an ritheach, ag beirt saor cloiche, Imcheall agus Garbhán.
De réir na croineolaíochta i nAnnála na gCeithre Máistrí, tógadh Aileach seacht céad bliain déag roimh ré na Críostaíochta.
Is suntasach é gurb é Aileach ar cheann de bheagán suíomhanna a feictear ina áit cruinn ceart mar dún ríoga ar léarscáil Tholamaes, a mhair a deirtear sa dara haois, dhá chéad bliain roimh am Fhrigrind.
Stair
Is dócha gur tógadh an caiseal i ndeireadh an ochtú céad nó ag tús an naoú céad AD mar phríomhionad do Chenél nЕógain, i gceannas ar na rithe a bhí sa chuid seo d'Ulaidh. In 904 agus in 939, rinne na Lochlannaigh slad ar Aileach.
alt=Radharc ó Ghrianán Ailigh ar Loch Súilí agus an Mucais|mion|Radharc ó Ghrianán Ailigh ar Loch Súilí agus an Mucais
Sa bhliain 1101, rinne arm faoi cheannas rí na Mumhan, Muirchertach Ua Briain, an scrios deiridh ar Aileach.
An lá inniu
Sna 1870idí, rinne an Dr. Walter Bernard as Doire athchóiriú ar an gcaiseal agus thaifead sé na hearraí cloiche a fuarthas ansin.
Sa bhliain 2001, rinneadh tuilleadh fiosrúchán seandálaíochta agus innealtóireachta san áit sular thug Oifig na nOibreacha Poiblí faoin obair chaomhnaithe. As na fiosrúcháin sin, fuarthas blúirí de ghloine, potaireacht agus píopaí cré a tháinig as na hoibreacha a rinneadh sa naoú céad déag. Tá fardoras ar an mbealach isteach sa chaiseal agus tá an taobh istigh den chaiseal iata ag balla atá ag ardú ina thrí ardán agus rochtain chuige trí staighrí intlise.
Baile Mhic Andáin
Baile i gContae Chill Chainnigh is ea Baile Mhic Andáin (Béarla: Thomastown). Baile margaidh bríomhar ar bhruach na Feoire atá ann, 11 míle ó chathair Chill Chainnigh. Tháinig an t-ainm ó fhear a rinne a lán forbartha ar an mbaile sa tríú céad déag darbh ainm Thomas MacAndáin (FitzAnthony i mBearla). Baineadh úsáid as a chéad ainm sa leagan Béarla, agus as a sloinne sa leagan Gaeilge. Tugadh a lán talamh dó nuair a tháinig sé trasna ón Bhreatain Bheag, mar cheannaire le Strongbow agus na Normannaigh.
Timpeall dhá mhíle go leith atá ina gcónaí sa bhaile, agus le tríocha bliain anuas tá cáil ar an gceantar mar bhaile ceardaíochta. Tá scoil Ceardaíochta Grennan ar imeall an bhaile. Grennan (Grianán) ab ea an seanainm Gaelach ar an mbaile sular tháinig na Normannaigh. Tá roinnt caifí áille sa bhaile, ina measc Gairdín an Uisce (Watergarden) atá suite i ngairdín álainn. Fear áitiúil darbh ainm Bernard Walsh a rinne forbairt air sna seachtóidí agus na hochtóidí. Ar an mbealach isteach ó Phort Láirge, feictear dealbh d'iománaí cáiliúil darbh ainm Ollie Walsh. Bhí sé ina chúl báire ar fhoireann Chill Chainnigh ar feadh na mblianta, agus níos déanaí bhí sé ina bhainisteoir ar an bhfoireann.
Ar imeall an bhaile, ar bhruach abhainn na Feoire, feictear seanchaisleán an Ghrianáin. Ar bhruach na Feoire sa treo eile timpeall dhá mhíle ón mbaile tá óstán galánta agus cúrsa gailf Mount Juliet. Breathnaíonn seanEaglais Naomh Muire go deas ag barr príomhshráid an Mhargaidh. Dhá mhíle ó thuaidh den bhaile tá Gairdíní agus Eas Chill Pháin suite; gairdíní a dearadh níos mó ná dhá chéad bliain o shin.
Ar ndóigh tá paróiste Mhic Andáin timpeall ar an mbaile, agus tá foirne iomána agus peile bunaithe ar an bparóiste. Chomh maith leis an bpríomheaglais i mBaile Mhic Andáin, tá Cnoc an tSéipéil i ndeisceart, agus Muing in oirthuaisceart an pharóiste.
The Formation World Tour
Is é The Formation World Tour an seachtú camchuairt ag amhránaí Meiriceánach Beyoncé i dtacaíocht a cuid séú albam, Líomanáid. Fógraodh an uile-staidiam turas tar éis a léiriú sa seó leath ama in "Super Bowl 50". Thosaigh an turas ar an 27ú d'aibreán i Miami, Florida agus críochnóidh sé i Barcelona, sa Spáinn.
Cúlra
Ar an 6 Feabhra, 2016, chuir Beyoncé "Formation" amach saor in aisce ar an serirbhís ceolshruthú TIDAL agus an físeán ceoil atá in éindí leis ar a Youtube oifigiúil. An lá ina dhiaidh sin ar an 7 Feabhra, 2016, sheinn Beyoncé "Formation" i rith a léiriú sa seó leath ama i Super Bowl 50. Díreach tar éis an léiriú, craoladh fógra ag fógairt "The Formation World Tour". Bhéadh na ticéidí réamh-dhíol ar fáil dhá lá ina dhiaidh sin ar an 9 Feabhra, 2016.
YYA
Seasann na litreacha YYA do na focail Fhionlainnise ystävyys, yhteistyö, avunanto, nó cairdiúlacht, comhoibriú agus cuidiú. Tagraíonn siad don Chonradh um Chaidreamh Cairdiúil, Chomhoibriú, agus Chuidiú, a shínigh Vyacheslav Molotov, aire gnóthaí eachtracha an Aontais Shóivéadaigh, agus Mauno Pekkala, Príomh-Aire na Fionlainne, ar an séú lá de Mhí Aibreáin sa bhliain 1948.
Ar dtús, mhol an tAontas Sóivéadach don Fhionlainn conradh um chomhoibriú míleata a shíniú, cosúil leis na conarthaí a bhí ag na Sóivéadaigh leis na stáit shatailíteacha in Oirthear na hEorpa. Ní raibh na Fionlannaigh sásta leis an moladh seo, agus bhí eagla ar chuid mhór acu gurbh ionann a leithéid de chonradh a shíniú agus neamhspleáchas na tíre a thabhairt suas ar fad. Bhí na Sóivéadaigh sásta, áfach, dul i gcomhchainteanna leis na Fionlannaigh faoi ábhar an chonartha, agus sa deireadh thiar thall, bhí an conradh sách difriúil leis na conarthaí a bhí ag an Aontas Sóivéadach le tíortha Oirthear na hEorpa.
Téacs an Chonartha
An Conradh um Chaidreamh Cairdiúil, Chomhoibriú, agus Chomhchuidiú idir Poblacht na Fionlainne agus Aontas na bPoblachtaí Sóisialacha Sóivéadacha
I bhfianaise a gcuid iarrachtaí le caidreamh cairdiúil a fhorbairt idir an Fhionlainn agus an tAontas Sóivéadach, de thoradh na diantuairime go bhfuil sé ag dul chun leasa don dá thír treisiú le dea-chomharsanacht agus comhoibriú idir an dá thír, le taobhshúil ar iarrachtaí na Fionlainne fanacht amach ó na coimhlintí idir na mórchumhachtaí, agus leis an gcomhiarracht chun síocháin agus slándáil idirnáisiúnta a choimeád de réir chuspóirí agus phrionsabail na Náisiún Aontaithe,
chinn Uachtarán Phoblacht na Fionlainne agus Coiste Cathaoirleachta Ard-Shóivéid an Aontais Shóivéadaigh ar an gconradh seo a dhéanamh le chéile, agus cumhachtaí a sínithe a bhronnadh ar na daoine seo leanas:
ó thaobh Uachtarán Phoblacht na Fionlainne, an Príomh-Aire Mauno Pekkala;
ó thaobh Choiste Cathaoirleachta Ard-Shóivéid Aontas na bPoblachtaí Sóisialacha Sóivéadacha, Fear Ionaid Chathaoirleach Shóivéid na nAirí Rialtais agus an tAire Gnóthaí Eachtracha, Vyacheslav Molotov;
agus iad, i ndiaidh dóibh cumhachtaí a chéile a dhearbhú, tar éis an conradh seo leanas a dhéanamh:
Alt a hAon: Má fhaigheann an Fhionlainn í féin faoi ionsaí armtha ag an nGearmáin nó ag tír atá i gcomhghuailleacht leis an nGearmáin, nó má dhéanann an Ghearmáin nó tír atá i gcomhghuailleacht leis an nGearmáin iarracht leas a bhaint as limistéar na Fionlainne le hionsaí armtha a thabhairt faoin Aontas Sóivéadach, déanfaidh an Fhionlainn a dícheall, mar is dual do thír neamhspleách, leis an ionsaí a chosc. I gcás den chineál seo, beidh an Fhionlainn ag díriú na n-acmhainní go léir atá aici ar a cosaint féin ar an talamh, amuigh ar an bhfarraige agus thuas san aer, agus í á déanamh taobh istigh dá críocha féin, de réir a dualgaisí a leagtar amach sa chonradh seo, agus, má tá an riachtanas ann, le cuidiú an Aontais Shóivéadaigh nó i gcomhoibriú leis.
I gcásanna a luadh thuas, tabharfaidh an tAontas Sóivéadach cabhair den chineál is fearr a fhreastlóidh ar an ócáid, de réir mar a shocróidh dhá pháirtí an chonartha le chéile.
Alt a Dó: Má chuirtear sonrú i mbagairt an chineál ionsaí a luaitear in Alt a hAon, rachaidh dhá pháirtí an chonartha i ndáil chomhairle le chéile.
Alt a Trí: Dearbhaíonn dhá pháirtí an chonartha go bhfuil siad araon sásta páirt a ghlacadh i ngach iarracht atá dírithe ar an tsíocháin agus an tslándáil idirnáisiúnta a chothú de réir chuspóirí agus phrionsabail na Náisiún Aontaithe.
Alt a Ceathair: Dearbhaíonn dhá pháirtí an chonartha an tríú halt sa chonradh síochána a síníodh ar an deichiú lá de Mhí Feabhra 1947, ina nglacann siad de cheangaltas orthu gan dul i gcomhghuaillíochtaí in aghaidh a chéile.
Alt a Cúig: Dearbhaíonn dhá pháirtí an chonartha go bhfuil siad meáite ar spiorad an chomhoibrithe agus na cairdiúlachta a chothú tríd an gcaidreamh eacnamaíoch agus cultúrtha idir an Fhionlainn agus an tAontas Sóivéadach a fhorbairt is a threisiú.
Alt a Sé: Glacann dhá pháirtí an chonartha de dhualgas orthu féin neamhspleáchas agus féinfhlaitheas a chéile a urramú agus gan ladar a chur isteach i gcúrsaí inmheánacha a chéile.
Alt a Seacht: Cuirfear an conradh seo i ngníomh de réir na bprionsabal atá leagtha amach ag na Náisiúin Aontaithe.
Alt a hOcht: Caithfear an conradh seo a dhaingniú, agus mairfidh sé i bhfeidhm go ceann deich mbliana ón chéad lá a ndeachaigh sé i bhfeidhm.Rachaidh sé i bhfeidhm nuair a bheidh cáipéisí a dhaingnithe malartaithe, rud a dhéanfar i Heilsincí chomh luath agus is féidir.
Mura gcealaí ceachtar de dhá pháirtí an chonartha é roimh dheireadh na tréimhse deich mbliana a luaitear sa chonradh, beidh an conradh i bhfeidhm de réir téarmaí cúig bliana, go dtí go bhfógróidh ceann den dá pháirtí i bhfoirm scríofa go bhfuil sé meáite ar an gconradh a chur ar ceal.
Tá an conradh seo sínithe ag toscairí an dá pháirtí, agus iad tar éis a séalaí a chur leis.
Rinneadh an Conradh seo i Moscó ar an séú lá de Mhí Aibreáin sa bhliain 1948. Rinneadh dhá chóip de, ceann as Fionlainnis agus ceann as Rúisis, agus an tábhacht chéanna le gach ceann acu.
Tamminiemi
Ba iad Risto Ryti agus C. G. E. Mannerheim na hUachtaráin a bhain úsáid as Tamminiemi roimh Kekkonen. Maidir le Juho Kusti Paasikivi, a bhí ina Uachtarán deireanach roimh Kekkonen, b'fhearr leis Caisleán an Uachtaráin i lár na cathrach. Thug Kekkonen taithneamh don teach, áfach, agus chuir seisean faoi i dTamminiemi. Cuireadh bail ar an teach, agus tógadh sabhna adhmaid ar an gcladach in aice leis. Chaitheadh Kekkonen an chuid ba mhó dá am i dTamminiemi nuair nach raibh dualgaisí air taobh amuigh den chathair, agus ba mhinic a thagair na nuachtáin do Kekkonen mar "Tamminiemi". Ba mhinic a d'fháiltigh sé ealaíontóirí agus fiú radacaigh óga go Tamminiemi sna seascaidí, nuair a theastaigh uaidh iad a cheangal den chóras polaitiúil, agus thagadh a chuid seanchairde ar cuairt le folcadh sabhna a fháil i dteach an Uachtaráin. Bhí an tUachtarán agus a bhean chéile ina léitheoirí móra, agus bhailigh siad leabharlann as an ngnáth.
Sa bhliain 1980, d'fhoilsigh an tUachtarán Kekkonen leabhar beag faoin teideal "Tamminiemi", inar leag sé síos a chuid príomhphrionsabal mar pholaiteoir. Dearctar ar an leabhrán mar "thiomna polaitiúil". Nuair a theip a shláinte ar an Uachtarán, i gcruth is gur éirigh sé as, ceadaíodh dó fanacht i dTamminiemi go deireadh a shaoil, agus b'ansin a fuair sé bás sa bhliain 1986. I ndiaidh a bháis, hiompaíodh an teach ina mhúsaem, agus bhronn muintir Kekkonen cuid mhaith den troscán ar an músaem leis an atmaisféar ceart a chinntiú.
Sa bhliain 1993, tógadh áras nua Uachtaráin i Meilahti, agus níl sé suite i bhfad ó Tamminiemi. In aithris ar Tamminiemi, tugadh Mäntyniemi, nó Talludden as Sualainnis, ar an áit nua - "Ros na Giúise" is brí leis.
An Poitéal
Is abhainn a théann trí Baile Átha Cliath í an Poitéal (Béarla: Poddle).
Nizhny Novgorod
Is é Nizhny Novgorod (Rúisis: Нижний Новгород) príomhchathair Chúige Nizhny Novgorod agus tá sé mar an ceathrú chathair is mó sa Rúis (tar éis Moscó, Cathair Pheadair, agus Novosibirsk).
Dóiteán Ghleann na Muc
mion|clé|Dóiteáin eile i g[[Carraig Mhaighin i 2015]] Tharla dóiteán Ghleann na Muc ag láithreán stad i gCarraig Mhaighin i ndeisceart Bhaile Átha Cliath ar 10 Deireadh Fómhair 2015. Maraíodh cúigear daoine fásta agus cúigear páistí. B'shin iad Thomas Connors (28 bliain), a bhean chéile Sylvia Connors (30) agus a dtriúr leanaí Jim (5), Christy (3) agus Mary a bhí cúig mhí d'aois; Willie Lynch (25) ar deartháir le Sylvia Connors é, a pháirtí Tara Gilbert (27) a bhí ceithre mhí ar leanbh, agus a n-iníonacha Jodie (9) agus Kelsey (4); agus Jimmy Lynch (39) deartháir eile le Sylvia Connors. Friochtán sceallóg ba chúis leis an dóiteán.
Láithreán éigeandála sealadach a bhí ann a cuireadh ar fáil do theaghlaigh a bhí ag cur fúthu ar thaobh an bhóthair, an lucht siúil. Níor bhain rialacháin sábháilteachta dóiteáin le láithreáin shealadacha den sórt seo, a dúirt an chomhairle áitiúil ag an am. mion|clé|[[Teach soghluaiste agus galánta ... sa tSualainn]]
Agóid
Fágadh neart daoine gan dídean tar éis an dóiteáin. Níor theastaigh ach dídean sa cheantar inar bhásaigh an deichniúr a chur ar fáil gan mhoill don dream beag (15 duine) a tháinig slán.
Cúpla lá níos déanaí, bhí tearmann sealadach ar phíosa talún i gCéide Bhaile na Carraige (Rockville Drive) ar Bhóthar Ghleann na Muc geallta do lucht an láithreáin staid. Ach ní raibh muintir an eastáit sásta ar bith. Sheas bunadh na háite an fód agus níor ligeadh isteach oibrithe na Comhairle chun láithreán sealadach a thógáil ar an stráice talún don lucht siúil.
Iarmhairt
Rialaigh coiste cróinéara sa bhliain 2019 gur de bharr míthapa a bhásaigh na daoine in 2015.
Mhol an giúiré go dtabharfaí isteach treoirlínte nua maidir le sábháilteacht dóiteáin ag láithreáin stad an lucht siúil.
Cuireadh €50m ar fáil le haghaidh tithíocht don lucht siúil ach nár úsáid na húdaráis áitiúla an t-airgead, a dúirt an Stiúrthóir Ghluaiseacht an Lucht Siúil sa bhliain 2015.
Tá contúirt ann i gcónaí go bhféadfadh rud éicint mar seo tarlú arís mar gheall go bhfuil plódú ar roinnt mhaith de na láithreacha.
Rochford
Is baile suite in Essex é Rochford.
Brian Sewell
Criticeoir ealaíne Sasanach ab ea Brian R. Sewell (a rugadh ar an 15 Meitheamh 1931 agus a fuair bás ar an 19 Meán Fómhair 2015). Scríobh sé go rialta san London Evening Standard, agus bhí sé le feiceáil go minic ar an teilifís. Bhí tuairimí diana aige i dtaobh na healaíne coincheapúla.
Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh
Is sráidbhaile é Baile Sheáin (Johnstown i mBéarla), atá suite i gContae Chill Chainnigh in Éirinn. Cúirt an Phúca a thugtaí air go stairiúil, Coorthafooka as Béarla. Tá sé 121km slí ó Bhaile Átha Cliath, 131km ó Chorcaigh. Tá an sráidbhaile breis is 200 bliain d'aois.
Naisc sheachtracha
thumb|left|Baile Sheáin
An Róba
mion|Abhainn an Róba Is abhainn a théann trí Chontae Mhaigh Eo í an Róba.
1918
Tarluithe
mion|11 Samhain 1918: sínitheoirí an chomhaontaithe, an sos cogaidh a chuir deireadh leis an gCéad Chogadh Domhanda. Sa phictiúr, ionadaithe ón bhFrainc, ón nGearmáin agus ón mBreatain a síníodh na cáipéisí, lasmuigh de charráiste an Ghinearáil Foch i bhForaois Compiègne.
Breinigerberg
Sráidbhaile in iarthar na Gearmáine is ea Breinigerberg. Tá sé suite i Rhine-Westphalia Thuaidh, 70 km taobh thiar de Cologne agus 15 km taobh thiar de Aachen. Bhí 971 daoine ina gcónaí in Breinigerberg i mbliain 2005 (30/12/2005).
Baile Phóil
Baile in Éirinn is ea Baile Phóil i gContae Chill Chainnigh.
An Caol (abhainn)
Is abhainn a théann trí Chontae an Dúin í an Caol (Béarla: Quoile).
Bearna na Gaoithe, Contae Chill Chainnigh
Baile i gContae Chill Chainnigh is ea Bearna na Gaoithe.
1917
Tarluithe
mion|13 Feabhra: Gabhadh [[Mata Hari i bPáras as spiaireacht a dhéanamh.]]
An tSailchis
Is abhainn a théann trí Chontae Fhear Manach í An tSailchis.
Denis Behan
Is imreoir sacair é Denis Behan (r. 2 Eanáir, 1984 i dTrá Lí, Ciarraí, Éire). Imríonn sé i Luimneach faoi láthair. D'imir sé cheana le Cork City agus Hartlpool United. Scóráil sé 28 cúl le Cork City ón Bhliain 2002 go dtí 2008. D'aimsigh sé a cheathrú agus fiche cúl in aghaidh Sligo Rovers ar an 3 Lúnasa, 2008. D'imir sé 145 cluiche le Cork City ó 2002 go 8 Lúnasa, 2008. Fuair sé an cárta dearg in aghaidh FC Haka ar an 31 Iúil, 2008 sa Chorn UEFA. Bhuaigh FC Haka 4-0.
Sir Robert McAlpine, an 1ú Bhairnéad
Tógálaí Albanach ab ea Robert McAlpine (a rugadh ar an 13 Feabhra 1847 agus a fuair bás ar an 3 Samhain 1934). Bhí Concrete Bob mar leasainm air. Bhunaigh sé an comhlacht foirgníochta Sir Robert McAlpine.
Abhainn na bhFiodh
Is abhainn a théann trí Chontae Aontroma í Abhainn na bhFiodh.
Cnoc an Tóchair
Baile i gContae Chill Chainnigh in Éirinn is ea Cnoc an Tóchair (Béarla: Knocktopher (Knocktofer agus Knocktover go stairiúil)).
John O'Flynn
Is imreoir sacair é John O'Flynn (r.11 Iúil, 1982 i Cobh, Éire). Imríonn sé faoi láthair le Exeter City. D'aimsigh sé 68 cúl le Cork City ó 2002 go 2008.
Sir Robert McAlpine
Is comhlacht foirgníochta í Sir Robert McAlpine. Tá a cheanncheathrú suite i Hemel Hempstead, Hertfordshire.
Clach nam Breatann
Is carn cónúil é, a bhfuil c. 55 m in imlíne agus c.3.6 m in airde, suite ar ardchlár féarúil. Is cosúil go raibh an liag mhullaigh mar chuid de na clocha ar a luigh sí ar dtús.
Tá na meigilití fós ina seasamh, ar leac i nGleann Falach idir a' Chrìon Làraich agus Inbhir Àirnein.
Pangur (ainm)
mion|Leabhar Cheanannais, cat agus luch
Leasainm de ghnáth é Pangur (nó más cat atá i gceist, Pangur Bán b’fhéidir). Níl an bhrí nó na fréamhacha soiléir Bhí Pangur luaite sa lámhscríbhinn dhathmhaisithe “Mise agus Pangur Bán” san ochtú haois. Mar sin, b’fhéidir 'pan-gŵr' ('bán-fear' as Breatnais) atá i gceist anseo. Nó b’fhéidir go bhfuil an bhrí “folláin” ag baint leis, sa chiall 'Hen grefft y pannwr' (Breatnais). Nó b’fhéidir go bhfuil brí eile ar fad ann.
Pangur sa litríocht
Sa litríocht:
Pangur Bán (Beochan ag Edith Pieperhoff)
Is beochan é Pangur Bán, ag Edith Pieperhoff, bunaithe ar an dán cáiliúil Sean-Ghaeilge. Bhí saol crua ag na manaigh in Éirinn fadó agus iad i mbun peannaireachta. Ach bhí saol na samhlaíochta acu freisin agus is dá pheata cait a chum an manach an dán.
Caisleán an Bhairínigh
Baile i gContae Chill Chainnigh in Éirinn is ea Caisleán an Bhairínigh.
Calanais
Is sráidbhaile in Albain é Calanais. Tá an sráidbhaile suite trí mhíle déag thiar ó Steòrnabhagh in aice le cósta thiar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar. Tá láithreán seandálaíochta ann a bhfuil go leor gallán seasta suntasach ann.
An Ceann Comhairle
Is é an Ceann Comhairle ná an cathaoirleach i nDáil Éireann, an teach íseal den Oireachtas (parlaimint Phoblacht na hÉireann). Bíonn toghchán ann don phost seo i gcéad seisiún gach Dáil nua, tar éis an olltoghcháin. Is é Seán Barret (Fine Gael) an Ceann Comhairle faoi láthair.
Is ball don Coimisiún na hUachtaránachta ná an Ceann Comhairle nuair a bhíonn an t-Uachtarán na hÉireann faoi éagumas, no nuair a bhíonn an post folamh.
Cill Mhic Bhúith
Baile i gContae Chill Chainnigh in Éirinn is ea Cill Mhic Bhúith.
Giurtelecu Şimleului
Baile sa Rómáin is ea Giurtelecu Şimleului.
Adolf W. Edelsvärd
Ba ailtire Sualannach é Adolf Wilhelm Edelsvärd (28 Meitheamh, 1824 – 15 Deireadh Fómhair, 1919). Thug sé seirbhís do Statens Järnvägar agus an iarnróid náisiúnta sa tSualainn mar cheann ailtire, i rith na mblianta 1855-1895.
Foirgníocht
deas|250px|thumb|Foirgníocht Is í an tionsclaíocht tógála idir foirgnimh, bóithre, srl. í foirgníocht.
Ríge
Is í Ríge príomhchathair na Laitvia. Tá sí suite ar chósta na Mara Bailte. Is í an chathair is mó sna Stáit Bhaltacha í le daonra 722,485 aici.
Baictéir
Is orgánaigh mhiocrascópacha, aoncheallacha iad na baictéir. Is gnách go mbíonn siad idir 1 go 20 micriméadar ar fad, agus de réir an crutha a bhíonn orthu, a aicmítear iad.
Is í an mhicribitheolaíocht an brainse den bhitheolaíocht a bhíonn ag plé leis na miocrorgánaigh (miocróib) agus tá an bhaictéireolaíocht ina chraobh nó bhrainse amháin di. Tá na baictéir uileláithreach i ngnáthóga na Cruinne, ag fás in ithir, i bhfuaráin the aigéadacha, i ndramhaíl radaighníomhach, in uisce na farraige, agus fiú i nduibheagán screamh an Domhain. Go hiondúil bíonn thart ar 40 milliún baictéir i ngram d'ithir agus milliún amháin i mhillilítear d'fhionnuisce, fágann sin go bhfuil cothrom le 5 nanai-mhilliún (5×1030) sa Domhain ar fad.
Tá ról ríthábhachtach ag na baictéir i dtimthriall (athchúrsáil) na gcothaitheach, agus tá fosúchán nítrigine ón atmaisféar ag brath go mór ar airí na mbaictéar. Tá beagnach deich n-oiread níos mó cealla baictéir i gcorp an duine ná i gcealla daonna, líon ollmhór ar an gcraiceann agus sa chonair conair ghastraistéigeach. Caithfear a rá go mbíonn na baictéir seo neamhdhíobhálach nó fiú go ndéanann an chuid is mó díobh maitheas don Duine, de thoradh ar chóras imdhíonachta an choirp, ach tarraingíonn cuid acu galair, agus is féidir cuid díobh galar ionfhabhtaíoch a thosnú. Pataiginí a thugtar ar mhiocrorgánaigh a tharraingíonn galair ionfhabhtaíocha; an calar, an gallbholgach nó an tsifilis, an t-antrasc, an lobhra, agus an phlá bhúbónach san áireamh. Is í an ionfhabhtú riospráide eitinn an galar marfach is coitianta, bíonn an eitinn scamhóige freagrach as bás dhá mhilliún duine sa bhliain, tromlach mór díobh i réigiúin na hAfraice fo-Shahárach. Úsáidtear frithbheathaigh nó antaibheathaigh, i dtíortha an chéad Domhain, le haghaidh ionfhabhtú baictéireach a mhilleadh agus i dtionscal na feirmeoireachta.
Is prócaróit iad na baictéir. Tá siad neamhchosúla le na hainmithe nó na heocaróit eile mar nach mbíonn núicléas nó orgánaid scannánchumhdaithe acu. Go dtí le deireanaí, bhí na prócaróit go léir san áireamh leis an téarma baictéar, ach tháinig athrú ar an nós sin leis an bhfionnachtain go raibh dhá ghrúpa, a bhí fíor-dhifrúil óna gcéile, sna prócaróit a shíolraigh go neamhspleách óna gcéile ón sinsearach coiteann. Tugtar Baictéir agus Archaea ar na fearainn éabhlóide seo anois.thumb|240px|Anton van Leeuwenhoek|clé
Stair na baictéareolaíochta
Ba é an t-eolaí Ísiltíreach Anton van Leeuwenhoek an chéad duine ar amhairc ar bhaictéir sa bhliain 1674, agus é ag baint úsáide as micreascóp solais aon-lionsa, a thóg sé féin. Thug sé an t-ainm "animalcules" dóibh agus sheol sé an t-eolas a d'aimsigh sé i litreacha go dtí an Royal Society of London for the Improvement of Natural Knowledge. Bhí an t-eolaí Gearmánach Christian Gottfried Ehrenberg sa bhliain 1828, freagrach as an t-ainm baictéar a thabhairt orthu. Tá an focal 'baictéar' díorthaithe ó βακτήριον -α na Gréigise, agus an bhrí a bhí leis ná "maide beag".
Thaispeáin Louis Pasteur, sa bhliain 1859, gur de réir fás miocrób a tharla an próiseas coipthe. Coipeadh a bhí i gceist, ní uathghiniúnint (prionsabal na huathghiniúna) mar a cheap daoine go dtí sin. (Is fungais iad na giostaí agus na caonaigh atá freagrach as coipeadh de ghnáth, ní baictéir.) Ba é Pasteur, i bpáirt le Robert Koch, a bhí comhaimseartha leis, a chéad thacaigh leis an teoiric gur cúis galar iad na frídíní. Ba cheannródaí é an baictéireolaí leighis Gearmanach Robert Koch a d'oibrigh ar calar, eitinn agus anrasc. Bhain Koch Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis amach i 1905, de thoradh ar a chuid taighde ar an eitinn agus an cruthúnas a thug sé do 'teoiric na bhfrídíní'. I bpostaláidí Koch, leag sé síos critéir nó triail chritéir chun a thaispeaint go raibh nó nach raibh baictéir ar leith ciontach as galar. Úsáidtear na critéir seo i láthair na huaire. Cé go raibh daoine ar an eolas, ón naoú aois déag ar aghaidh, go raibh ceangal idir micrea-orgánaigh agus galair éagsúla, ní raibh cóireáil éifeachtach ar bith ar fáil don phobal.
Moirfeolaíocht
Rangaítear na baictéir de réir trí bhunchruth, cocais (sféarach), bachaillíní (slatcruthach) agus spirilliam (biseach).
Struchtúir incheallacha
thumb|320px|right| Struchtúr Chill Phrócaróit
Bíonn scannán lipeapróitéine thart ar an gcíteaplasma agus feidhmíonn an scannán mar bhac leath-thréscaoilteach a choinníonn bia, próitéiní agus comhábhair riachtanacha an chíteaplasma istigh sa chill. Mar phrócaróit, ní bhíonn orgánaidí scannán-teanntaithe in a gcuid chíteaplasma agus mar sin is annamh a bhíonn strúctúir incheallach acu. Bíonn easpa chillnúicléis, miteacoindrí, clóraplaist agus orgáinidí eile acu, cé go mbíonn siad ag na heocaróit, a leithéid agus Coimpléasc Golgi nó líontán ionphlasmach.
Struchtúir eachtarcheallacha
Bíonn cillbhalla righin ar fhormhór na mbaictéar.
Fás agus atáirgeadh
Is trí dhéscoilteadh a ghineann na baictéir, díreach mar a dhéanann an aiméibe. Atáirgeann siad iad féin go héighnéasach den chuid is mó agus má bhíonn na tiosca oiriúnach ann déantar seo go gasta.
Billy Woods
Is imreoir sacair é Billy Woods (r.24 Deireadh Fómhair, 1973 i Mainistir na Corann, Éire). Imríonn sé faoi láthair le Cork City. D'imir sé le Tranmere Rovers roimhe sin. D'imir sé le Portadown ón séasúr 1997/1998. D'imir sé le Shamrock Rovers ó 1998 go 2002. Imríonn sé le Cork City anois agus fuair sé an geansaí uimhir a 21.
Coill an Easpaig
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Coill an Easpaig air:
Iaşi
Is é Iaşi an dara cathair is mó sa Rómáin. Tá an chathair suite in oirthuaisceart na tíre. Bhí Iaşi mar phríomhchathair ar Ríocht na Rómáine ó 1916 go 1918 agus an Chéad Chogadh Domhanda ar siúl.
Edwin McAlpine, Baron McAlpine of Moffat
Gróintín foirgníochta Briotanach i gceannas ar an gcomhlacht Sir Robert McAlpine ab ea Edwin McAlpine, Baron McAlpine of Moffat (a rugadh ar an 23 Aibreán 1907 agus a fuair bás ar an 7 Eanáir 1990).
Gonzalo Torrente Ballester
Duine de scríbhneoirí móra Spáinneacha na fichiú haoise ab ea Gonzalo Torrente Ballester (13 Meitheamh 1910 - 27 Eanáir 1999). Tháinig sé chun saoil i Serantes in aice le Ferrol, áit ar rugadh Francisco Franco féin. B'ansin a fuair sé a chuid bunoideachais, ach ina dhiaidh sin, thug sé aghaidh ar na hollscoil eanna i Santiago de Compostela agus Oviedo.
Úrscéalaí a bhí ann go bunúsach, ach thairis sin, d'fhoilsigh sé roinnt mhaith aistí agus drámaí. Scríobhadh sé ar na hirisí agus ar na nuachtáin freisin.
Sa bhliain 1929, shocraigh sé síos i Maidrid agus thosaigh sé ag déanamh staidéir ar fhealsúnacht agus ar litríocht. Bhí sé mór leis an drámadóir cáiliúil Ramón del Valle-Inclán. Chaith sé seal ag obair do nuachtán ainrialach, ach nuair a tháinig deireadh leis an nuachtán, d'fhill sé ar Ferrol. clé|mion Chuaigh sé le staidéar arís, agus nuair a phléasc Cogadh Cathartha na Spáinne amach, bhí sé díreach i bPáras lena shaothar dochtúireachta a chosaint. Nuair a d'fhill sé abhaile, bhí an tír ina cosair cró ag an gcogadh, agus cuid mhór de chairde Gonzalo maraithe ag lucht leanúna Franco. Chuaigh Gonzalo féin i bpáirtí Franco le nach bhféadfaí é féin a chur chun báis, ansin.
D'fhoilsigh sé an chéad úrscéal, Javier Mariño, sa bhliain 1943. Ina dhiaidh sin, lean sé leis ag scríobh úrscéalta beagnach go lá a bháis. Cé go raibh sé ina bhall de pháirtí Franco, ní raibh a chroí in idé-eolaíocht an pháirtí riamh, agus de réir mar a mhúscail a mhisneach arís, thosaigh sé ag craobhscaoileadh idéanna liobrálacha. Sa bhliain 1962, thug sé tacaíocht don lucht oibre a bhí ar stailc i bpoill mhianaigh Asturias. Sa bhliain 1966, d'imigh sé go Nua-Eabhrac le bheith ina ollamh in Ollscoil Albany.
D'fhill sé go dtí an Spáinn sa bhliain 1970, agus sa bhliain 1975, chuir sé faoi i Salamanca, áit ar fhan sé a raibh fágtha dá shaol. Bhí sé ina scríbhneoir mór le rá san am seo, agus bronnadh ballraíocht Acadamh Ríoga na Spáinne air, maille lena lán duaiseanna liteartha, ina measc Duais Cervantes sa bhliain 1985.thumb|Dealbh bhrád den scríbhneoir, ina áit breithe [[Ferrol]]I ndiaidh a bháis, bunaíodh Fondúireacht Gonzalo Torrente Ballester lena chuid saothar a chosaint agus a thaighde agus le súil na léitheoirí a tharraingt air.
1916
Tarluithe
mion|Saighdiúirí Sasanacha ina luí le linn [[Cath na Somme sa Fhrainc]]
Blag
mion Is éard is weblog, blog nó, as Gaeilge, blag ann ná dialann phearsanta nó pholaitiúil ina ndáiltear eolas agus ina dtugtar cuireadh do dhaoine eile a mbarúil a nochtadh faoina bhfuil ann.
Liosta cathracha na hElvéise
thumb|right|250px|[[Zürich]] thumb|right|250px|[[An Ghinéiv]] thumb|[[Basel - Radharc na cathrach.]] thumb|[[Lausanne cois Loch na Ginéive.]] thumb|[[Beirn]] thumb|[[Luzern - Radharc na cathrach leis an droichead Kapellbrücke agus an túr uisce.]] thumb|[[Winterthur]] thumb|right|[[Lugano]] Seo thíos liosta cathracha na hEilvéise:
Blag
Sainmhíniú eile ná dialann idirlín, nó leathanach gréasáin a gcuirtear iontrálacha nua leis i rith an ama, agus na hiontrálacha á gcur ar taispeáint ionas gurb í an iontráil is úire an ceann is airde thuas.
Tá an focal féin, blog as Béarla, bunaithe ar an téarma weblog nó web logbook, is é sin, logleabhar gréasáin.
Stair
Is féidir a rá gurbh é an nuachtghrúpa (is éard is nuachtghrúpa ann ná an téarma a thagraíonn do chláracha plé ar an gcóras úd Usenet) "mod.ber" an chéad bhlag a bhí ann riamh. Ba é Brian E. Redman a bhunaigh an nuachtghrúpa seo sa bhliain 1983. Bhí úsáid an fhóraim díospóireachta á baint as cosúil leis na nuachtghrúpaí eile, ach ba nós le Redman achoimrí tráthrialta a thabhairt ar na diospóireachtaí deireanacha agus ar rudaí spéisiúla eile a bhí ar siúl ar an Usenet. Níor mhair "mod.ber" ach ocht mí.
Thosaigh na dialanna Idirlín nó cíona lae lín (focal eile ar dialann isea 'cin lae') ag dul i bhfairsinge timpeall na bliana 1994, ach níor cumadh an téarma sin "blog" ach sa bhliain 1999. Ba é Jorn Barger a cheap an téarma "weblog", agus is éard a bhí i gceist aige ná fíor-logleabhar gréasáin, is é sin, dialann scimeála Idirlín ina dtugadh sé cur síos ar rudaí spéisiúla éagsúla ar tháinig sé trasna orthu ar a chamchuairt ar an nGréasán. Ba é Peter Merholz, áfach, a rinne an athanailis ar an bhfocal "weblog" mar "we blog", agus go gasta ina dhiaidh sin, thosaigh na daoine ag tagairt don "bhlagáil", is é sin, ag baint úsáide as an mbriathar úd to blog sa chiall "do logleabhar gréasáin a leasú, ábhar nua a chur leis".
Faoin am sin a chuaigh na blaganna i bhfairsinge, agus bunaíodh láithreáin Ghréasáin a bhí deartha le haghaidh bhlagadóirí, agus iad ag tairiscint uirlisí agus bogearraí le haghaidh blagála. Ba é an tOpen Diary, a hosclaíodh i Mí Dheireadh Fómhair 1998. An bhliain a bhí chugainn, bhunaigh Brad Fitzpatrick, ceannródaí blagála, an pobal Gréasáin úd LiveJournal. Ba iad Evan Williams agus Meg Hourihan a chuir tús le Blogger.com sa bhliain chéanna.
Louis-Ferdinand Céline
Scríbhneoir a rugadh i bPáras na Fraince ab ea Louis-Ferdinand Céline (27 Bealtaine 1894 – 1 Iúil 1961). Scríobh sé an leabhar Voyage au bout de la nuit (aistrithe go Béarla faoin teideal Journey to the End of the Night) sa bhliain 1932.
Uimhir phríomha
269px|deas mion Sa mhatamaitic, is éard is uimhir phríomha ná slánuimhir dhearfach níos mó ná 1 nach bhfuil aon roinnteoir aici ach 1 is í féin. Bhí na huimhreacha príomha tábhachtach i gcónaí san uimhirtheoiric.
Le fada tá uimhirtheoirícithe ag iarraidh feidhm f(n) a aimsiú, a tháirgfeadh uimhreacha príomha ach slánuimhreacha dearfacha, n, a chur isteach inti, ach tá teipthe orthu go dtí seo.
Mar shampla, táirgeann f(n) = n 2 - n + 41 uimhreacha príomha nuair n < 41, agus táirgeann f(n) = n 2 - 79 n + 1601 uimhreacha·príomha nuair n < 80.
Thairg Fermat gurbh uimhir phríomha í (22)" + 1 nuair is slánuimhir dhearfach í n, ach cruthaíodh nach fíor é seo.
Cobbe
Is cuid d’oidhrí dúiche na hÉireann é teaghlach Cobbe. Tá stair suntasach ag an teaghlach, agus tháirg sé roinnt polaiteoirí mór le rá Éireannacha: airí, scríbhneoirí, gníomhaithe agus saighdiúirí, cuir i gcás Frances Power Cobbe, scríbhneoir agus leasaitheoir sóisialta, agus an Ginearál Alexander Cobbe, faighteoir Chros Victoria.
Stair Teaghlaigh
Ba é bunaitheoir an teaghlaigh in Éirinn Cóbbe Charles Cóbbe, Ardeaspag Bhaile Átha Cliath agus príomháidh Éireann, a bhí ina shéiplíneach viceregal lena chol ceathrair Charles Paulet, 2 Diúc Bolton an Leifteanant Tiarna na hÉireann, d'aistrigh ó Winchester agus bunaíodh an Droichid Nua Eastát taobh amuigh mBaile Átha Cliath i 1736. D'fhan sé seo áras an teaghlaigh go dtí 1985, tar éis a bheith faighte ag Comhairle Contae Fhine Gall i socrú ar leith leis an teaghlach, a leanann é a choimeád ar bun mar áras an teaghlaigh.
Ba é an mac Ard-Easpag Thomas Charles Cóbbe Cóbbe MP (1733-1815), a bhí ag an predeceased a ua, Charles Cóbbe MP (1756-1798). Ba é an ua mhór-Ard-Easpag Cóbbe Charles Cóbbe (1781-1857) atá suntasach go príomha mar dhuine a choimeád dialanna fairsing chronicling saol an tiarna talún tuaithe agus a chuid tionóntaí. Chaith sé go hachomair san India faoi Arthur Wellesley, ina dhiaidh sin an Diúc Wellington. Deartháir óg an Charles diarist Cóbbe ar, Thomas Alexander Cóbbe, phós an Begum Nuzeer, ingen Aziz Khan de Kashmir, mar chuid den uasal Indiach, agus trádáilte indeagó go dtí an Bhreatain i dteannta a bheith ag obair sa Chuideachta an India Thoir.
Le déanaí, tá an teaghlach teacht ar aird mar an possessors na portráidí Cóbbe, a éileofar a bheith ar an phortráid amháin fágtha de William Shakespeare péinteáilte ó shaol, a bhfuil spreag díospóireacht scholastic suntasach.
Cóbbs eile agus Cóbbes in Éirinn
Léiríonn taifid ginealais a bheith ann na dteaghlach Cóbb agus Cóbbe eile in Éirinn, lena n-áirítear dídeanaithe Fraince le linn na lonnaíochtaí nUgóineach in Éirinn a chuir fúthu i Cúil an tSúdaire, Contae Laoise.
John Williams (cumadóir)
Is cumadóir ceoil de chuid SAM é John Towner Williams (rugadh 8 Feabhra 1932 i Nua-Eabhrac) a bhfuil cáil ar leith tuillte aige mar gheall ar chumadh ceoil do scannáin go háirithe.
Saol
Bhí a athair, Johnny Williams, ina cheoltóir cumasach a sheinn an trombóin agus na drumaí agus a ghlac páirt i mbanna den t-ainm an Raymond Scott Quintet.
Bhí triúr clainne, Joseph, Mark agus Jennifer aige lena chéad bhean chéile Barbara Ruick a fuair bás sa bhliain 1974. Faoi láthair tá sé pósta leis an ngrianghrafadóir Samantha Winslow.
Rinne John Williams dianstaidéar ar an gceol ó aois óg agus é ag seinm an phianó, an trombóin, an clairinéid agus an troimpéid. Ba léir gan mhoill gur ceoltóir tréitheach a bhí ann. Thosaigh sé ag cumadh ceoil go luath agus lean sé air i rith an Dara Cogadh Domhanda agus é ina bhall de bhanna an aerfhórsa.
Coinnigh sé ar sa Juilliard School of Music le Rosina Lhevinne. Níos déanaí i Hollywood bhí sé faoi oiliúint ag Arthur Olaf Anderson agus Mario Castlenuovo-Tedesco.
Bhí tionchar mór ag Bernard Herrmann agus Henry Mancini air. Bhain sé Oscar le haghaidh ceol scannáin ceithre huaire agus bhí sé ina stiúrthóir ar an bhfoireann cheoil The Boston Pops.
Bhí rath ollmhór ar an gceol a scríobh sé do scannáin, go háirithe de chuid Steven Spielberg.
Saothar
thumb|Williams ag obair ar "Raiders of the Lost Ark"
Varkaus
150px|deas|thumb|Armas na cathrach. Cathair bheag in Oirthear na Fionlainne is ea Varkaus. Sa bhliain 2005, bhí thart ar 24,000 duine ina gcónaí sa chathair. Shroich daonra Varkaus a uasmhéid sa bhliain 1985, nuair a bhí 26,700 duine ann. Ón mbliain sin i leith tá an daonra ag dul i laghad. Ba é an déantús páipéir a rinne cathair den áit, tráth, agus nuair a thosaigh an cineál sin tionsclaíochta ag dul in éag, tháinig deireadh le fás na cathrach chomh maith.
Stair
Thosaigh áitreabh ag fás san áit sa chúigiú haois déag, cé gur tagraíodh do Siitinselkä - ceann de na lochanna i dtimpeallacht Varkaus - chomh fada siar leis an mbliain 1323, nuair a bhí campa geimhridh ag na Laplannaigh cois na locha sin. Bhí an áit champála seo ina marc teorann idir an tSualainn agus an Rúis san am sin. Sa bhliain 1792, bhunaigh rí na Sualainne bunáit chabhlaigh san áit, ar ar thug na Fionlannaigh laivalinna, caisleán na long. Laivalinnankatu, nó Sráid Chaisleán na Long, atá ar cheann de na sráideanna i Varkaus, inniu féin.
Tháinig borradh ar an tionsclaíocht i Varkaus i rith na naoú haoise déag, ó bhí sruthanna uisce timpeall na háite a raibh cumhacht iontu leis na monarchana a choinneáil ag imeacht, gan trácht a dhéanamh ar thábhacht na n-uiscebhealaí san am. Sna 1830idí gearradh Canáil Taipale tríd an áit le dhá loch-cheantar - ceantar Saimaa agus ceantar Leppävirta - a chur i dteagmháil le chéile. Tá roinnt canálacha eile gearrtha timpeall na cathrach.
I dtús na fichiú haoise shealbhaigh gnóthas Ahlström na monarchana san áit. Faoi cheannas Walter Ahlström tosaíodh ag forbairt na háite. Ba é Walter Ahlström a bhí i gceannas ar an ngnóthas agus é barúlach gur chóir cathair iomlán a thógáil timpeall na monarchana. Ní raibh i Varkaus san am ach codanna de na ceantair timpeall, ar nós Joroinen agus Leppävirta, agus mar sin thit sé ar chrann an ghnóthais tithíocht agus áiseanna a sholáthar don lucht oibre a bhí ag tonnadh isteach ón tuath máguaird.
Bhí imeachtaí an chogaidh chathartha gránna go leor i Varkaus. I dtús an chogaidh, i Mí Eanáir 1918, shealbhaigh gardaí dearga na háite Varkaus, ach bhí siad imshuite ag trúpaí Bána ó thús. Ní raibh i Varkaus go bunúsach ach inis i bhfarraige na mBán, agus an cathéadan idir na Dearga agus na Bána suite faoi chéad ciliméadar ón gcathair. Ar an 21 Feabhra 1918 thosaigh ionsaí na mBán ó dhá threo - ó Pieksämäki agus ó Kuopio - agus traein armúrtha acu a chuir a lán lena gcumas míleata. Mar sin ní raibh siad i bhfad ag cló na nDearg.