cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brian Ó Flaithearta
Beatha
Is doiléir í comharbacht Mhuintir Mhurchadha tar éis na bliana 1098. Is amhlaidh go raibh Brian ina Cheann na Fine as an mbliain 1117. Deirtear sna hannála sin bhliain úd:
Ní deirtear chuile áit go ndearnadh rí de Bhrian, agus ní tuairiscítear a thásc. B'fhéidir é nach raibh ann ach taoiseach mór le rá.
Nóva
I gcóras déréalta ag deireadh a shaoil, feiniméan ina n-éiríonn réalta amháin ina fhathach agus a ndoirteann a atmaisféar isteach sa cheann eile, an t-abhac bán, ag méadú a lonrachais faoi 10,000 (10 n-ollmhéid) nó níos mó taobh istigh de bheagán míonna. Is féidir go dtarlóidh an feiniméan arís is arís eile.
Contae Bottineau, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Bottineau atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 6,579 duine ann. Is é Bottineau a phríomhbhaile contae.
1966 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1966.
Gófar póca
Is creimire, cosúil le madra crainn é an gófar póca nó an gófar, atá dúchasach do Mheiriceá Thuaidh is Láir. Is baill de fhine na Geomyidae iad, timpeall is 35 speiceas sa iomlán. An ceann mór le gialla láidre cosúil le francach. Na leicne infhillte ina b‘pócaí’, líneáilte le fionnadh. Tochlaíonn sé poill lena chlárfhiacla. Áitríonn sé talamh oscailte.
Contae Bowman, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Bowman atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 3,151 duine ann. Is é Bowman a phríomhbhaile contae.
Goirmín
mion|Goirmín Planda bliantúil nó ilbhliantúil ar saghas sailchuaiche é is ea goirmín. Tá siad sa ghéineas Viola. Flúirse de bhláthanna buí croschruthacha agus cochaill scothchorcra leathfhada leacaithe crochta. Saothraithe leis na cianta le raon leathan dathanna, ach anois is fiaile fhánach é. D'úsáideadh na sean-Bhriotanaigh é le lí ghorm a dhéanamh trí dhuilleoga leath-thriomaithe brúite a nochtadh don aer.
Toitcheo ózóin
Go minic bíonn an-chuid ózóin i dtoitcheo, go mór mór é sin a tháirgtear ag sceithphíopaí gluaisteán. Bíodh is gur maith an t-ábhar thuas sa strataisféar an t-ózón, ní maith é go híseal sa trópaisféar mar cuireann sé isteach ar dhaoine, a súile is a riospráid, agus goilleann sé go mór ar sheandaoine, daoine le plúchadh, is daoine atá ag déanamh aclaíochta.
Na Piréiní
Sliabhraon is ea na Piréiní atá suite idir an Fhrainc agus an Spáinn. Síneann na Piréiní timpeall is 430 ciliméadar ó Bhá na Bioscáine, ar cuid í den Aigéan Atlantach, go dtí an Mheánmhuir. Is é an sliabhraon seo an teorainn nádúrtha idir an Fhrainc agus an Spáinn, agus an teorainn pholaitiúil ag cloí leis na Piréiní an chuid is mó. Tá Andorra fáiscthe isteach idir an dá stát móra, áfach. Thairis sin, tá Val d'Aran, nó Gleann Aran, suite taobh thuaidh den tsliabhraon, cé gur cuid é den Spáinn go polaitiúil.
Tá na Piréiní níos sine ná na hAlpa. An dríodar ba tús don tsliabhraon, thosaigh sé á bhfosú in imchuacha an chósta sa ré Phailéasóch agus sa ré Mhéiseasóch. Timpeall is 100-150 milliún bliain ó sin, sa tréimhse Chailceach, leathnaigh grinneall Bhá na Bioscáine amach, agus fáisceadh an Spáinn in éadan na Fraince. D'ardaigh an brú seo oirthear an tsliabhraoin ar dtús, ach ansin, chuaigh sé ar aghaidh siar, go dtí go raibh an sliabhraon go léir ann, sa sealad Eoicéineach.
Carraigeacha eibheir agus naghais is mó atá in oirthear na bPiréiní. San iarthar, áfach, tá cuid mhaith aolchloiche ann freisin. Ní raibh mórán oighearshruthanna sna Piréiní riamh, rud a chuireann leis an gcuma chomhleanúnach, neamhchaite atá ar an sliabhraon seo, chomh maith leis an eibhear - tá an t-eibhear an-díonta ar an gcreimeadh.
Toitcheo
Truailliú aeir de bharr foinsí éagsúla. Sa Bhreatain, mar shampla, roimh lár an 20ú céad tharla toitcheo nuair a d'fheidhmigh súiche is deatach ó mhonarchana is tithe mar núicléis comhdhlúthaithe, agus ní raibh na gáis thruaillithe, dé-ocsaíd sulfair (SO3) is aonocsaíd charbóin (CO), in ann éalú, mar shampla, mar gheall ar inbhéartú teochta. Tharla toitcheo go sonrach i 1952 a bhí freagrach as bás 4,000 duine ar a laghad i Londain amháin. Thug rialtas na Breataine an Clean Air Act (Acht um Aer Glan) 1956 isteach mar thoradh air sin.
Cnoc an t-Sagairt & Darnlaidh
Is stáisiún suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Cnoc an t-Sagairt & Darnlaidh.
Sràid GhilleMhoire Phàislig
Is stáisiún suite i bPàislig, Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear, í Sràid GhilleMhoire Phàislig.
Puball
deas|250px|thumb|Puball Is foscadh iniompartha, déanta as éadaigh, taca ar ceann nó níos mó cuaillí agus sínithe go teann as cordaí nó lúba feistithe go bacáin tiomáinte sa thalamh é puball.
Goirme na spéire
Bíonn na dathanna uile sa raon infheicthe de radaíocht na Gréine. Forleathann na tonnfhaid fhada (dearg, buí, glas) gan bhac trí na gáis is na páirteagail san atmaisféar isteach chugainn. Ach bíonn na tonnfhaid ghearra (gorm) inchurtha le toisí na bpáirteagal san aer, ionas go scaipeann na páirteagail seo an dath gorm go háirithe sa ghrianradaíocht. Eiseamláir de scaipeadh Rayleigh é seo. I ndáiríre, frithchaitheann na páirteagail na tonnfhaid ghorma arís is arís eile, agus i rith an lae bíonn cuid den fhuinneamh gorm seo ag teacht anuas chugainn ón spéir an t-am ar fad. Mar sin, bíonn an spéir gorm.
Deir
Is riocht í an deir a tharlaíonn de bharr athghníomhachtú víreas na bolgaí a bhíonn folaithe i ngainglíní na néaróg céadfach sómach. Tugtar heirpéas zoster uirthi freisin. Cuireann sí tús le pian is gríos, cosúil le colg (saicíneach), thar na réigiúin sin den chraiceann a sholáthraíonn an néaróg ionfhabhtaithe. I measc na láithreacha a fhéadfaidh a bheith scrúdta léi tá an stoc, coirne na súile, agus an craiceann gar don tsúil.
Ryoji Noyori
Ceimicí a saolaíodh i gKobe na Seapáine is ea Ryoji Noyori (r. Meán Fómhair 1938). Le Barry Sharpless is William Knowles, bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice i 2001 as an saothar ar chatalú ciriúil chun drugaí croí, frithbheathaigh is drugaí frithathlasta a fheabhsú go mór.
Fiabhras deinge
Galar víreasach trom a tharchuireann muiscítí. Bhíodh sí teorannaithe do na trópaicí, ach le himeacht ama is scaipeadh na muiscítí, tá an galar ag scaipeadh freisin. Faigheann cuid de na daoine ionfhabhtaithe na siomtóin chlasaiceacha: fiabhras deinge, tinneas cinn, pianta sna hailt, gríos ar an gcraiceann, agus ina dhiaidh sin marbhántacht is dúlagar. Faigheann cuid eile foirm fhuilreatha den ghalar, le hurlacan, pianta sa bholg, cliseadh an imshruthaithe, agus i gcuid mhaith cásanna, bás.
250px|thumb|clé|Deinge
Maria Goeppert-Mayer
Fisicí a rugadh i gKatowice na Polainne ab ea Maria Goeppert-Mayer (28 Meitheamh 1906 - 20 Feabhra 1972). I 1948 d'fhionn sí uimhreacha draíochta na gcáithníní fonúicléacha, agus ó 1950 leag amach teoiric iomlán na sceall i struchtúr an núicléis. Roinn sí Duais Nobel na Fisice i 1963 le Hans Jensen is Eugene Wigner.
Dé-ionchaifealón
An chuid shiméadrach mheánlíneach den inchinn thosaigh faoi bhun na leathsféar ceirbreach, a chuimsíonn gach taobh de struchtúir áirithe (mar shampla, an talamas, an meiteatalamas, an t-eipeatalamas, is an hipeatalamas). Is é an talamas an pháirt is mó díobh seo, agus feidhmeanna éagsúla aige mar fhreagairtí luadracha, céadfacha, intleachtúla, is mothúchánacha. Bíonn feidhmeanna ag an meiteatalamas sna próisis éisteachta is radhairc. Is stiall fíocháin an t-eipeatalamas a cheanglaíonn na talamais. Péacann an fhaireog phinéalach amach as, agus cuimsíonn sé 3ú méadailín na hinchinne.
Liv and Maddie
Is sraith ghrinn Mheiriceánach do dhéagóirí é Liv and Maddie a craoladh ar an Disney Channel ó 19 Iúil 2013 go dtí 24 Márta 2017. John D. Beck agus Ron Hart a chruthaigh an tsraith. Ghlac Dove Cameron, Joey Bragg, Tenzing Norgay Trainor, Kali Rocha, Benjamin King, agus Lauren Lindsey Donzis páirt ann.
Meatuairim Goldbach
Meatuairim mhatamaiticiúil gur féidir gach slánuimhir os cionn 2 a scríobh mar shuim dhá uimhir phríomha (mar shampla, 14 = 3 + 11). Christian Goldbach (1690-1764) a chuir chun tosaigh í i litir chuig Euler i 1742.
Muireadhach Ó Flaithearta
Rí Iar Chonnacht ba ea  Muireadhach Ó Flaithearta  (Meán-Ghaeilge Muireadhach Ua Flaithbheartaigh (bás 1121).
Beatha
Maraíodh Muireadhach i dteannta le Aodh Ua hEidhin, rí Uí Fhiachrach Aidhne sa bhliain 1121, agus Toirdhealbhach mac Ruairí ar feachtas sa Mhumhain.
Homage to Catalonia
Is é Homage to Catalonia ("In ómós don Chatalóin") an cuntas a thug George Orwell ar Chogadh Cathartha na Spáinne mar a chonaic sé lena shúile cinn féin é. Tháinig an chéad eagrán den leabhar seo i gcló sa bhliain 1938. Chaith Orwell seal ina ghnáthshaighdiúir agus seal ina oifigeach sa Chatalóin agus san Aragóin ó Mhí na Nollag 1936 go dtí Mí an Mheithimh 1937. Sa deireadh thiar, áfach, b'éigean dó an tír a thréigean faoi dheifir, nó chuir an rialtas cosc leis an bpáirtí POUM, agus na daoine a raibh baint acu leis an bpáirtí á gcaitheamh i dtóin an phríosúin. Páirtí Cumannach a bhí ann nach raibh ag aontú le lucht leanúna Stailín, agus nuair a d'éirigh na Cumannaigh Stailíneacha láidir i rialtas na Spáinne, thosaigh siad ag déanamh géarleanúna ar lucht na heite clé den chineál "mhícheart". Bhí Orwell ag troid i dtrúpaí an pháirtí POUM, agus mar sin, bheadh sé in an-dainséar dá bhfanfadh sé sa Spáinn, ansin.
Fuair Orwell deacair an leabhar a fhoilsiú ar dtús. Na saothair a tháinig óna pheann go dtí sin, b'é an Left Book Club ("Club Leabhar na hEite Clé"), fiontar foilsitheoireachta Victor Gollancz, a d'fhoilsigh iad. Ní raibh Gollancz sásta Homage to Catalonia a chur i gcló, áfach, ós rud é go raibh sé chomh mór sin bun os cionn leis an gcur síos a thug na hintleachtóirí Cumannacha ar an gcogadh. Mar sin, b'éigean dó dul i dtuilleamaí Secker & Warburg, teach foilsitheoireachta a bhí sásta leabhair a fhoilsiú a bheadh ag lochtú ceachtar de dhá dheachtóireacht mhóra na linne. B'é an gnólacht seo a d'fhoilsigh an chuid eile de shaothar Orwell freisin, agus d'éirigh Orwell mór leis an bhfoilsitheoir, Fredric Warburg.
Páirc Phosail & Taigh a' Pháirc
Is stáisiún suite i gComhairle Cathair Ghlaschú í Páirc Phosail & Taigh a' Pháirc.
Contae Burke, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Burke atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 1,968 duine ann. Is é Bowbells a phríomhbhaile contae.
Na Seots
Baile suite i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath is ea na Seots.
1967 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1967.
Monadh a' Bhuith
Is stáisiún suite i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath é Monadh a' Bhuith.
Muircheartach Ó Flaithearta
Rí Iar Chonnacht ba ea Muircheartach Ó Flaithearta (Meán-Ghaeilge Muirchertach Ua Flaithbertaigh (bás 1204).
Tollaire arbhair
Leamhan beag neamhlonrach le saghas béil ar bharr soic fhada. Itheann na cruimheanna plandaí, arbhar Indiach go príomha, ag tochailt isteach sna gais, na duilleoga is na diasa. Lotnaid dhíobhálach arbhair Indiaigh ar fud an Domhain.
Nuachtghrúpa
Sraith ríomhairí atá in ann teachtaireachtaí leictreonacha (ríomhphoist) a sheoladh chuig gach ball eile den ghrúpa, is a ghlacadh uathu, ach tagairt a dhéanamh don ghrúpa. Is féidir go mbeidh aon bhall den ghrúpa nasctha leis an Idirlíon, ach ní gá é.
One Hundred and One Dalmatians
Scannán beochana Meiriceánach is ea One Hundred and One Dalmatians a rinneadh sa bhliain 1961.
Contae Burleigh, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Burleigh atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 81,308 duine ann. Is é Bismarck a phríomhbhaile contae.
786
Básanna
Diarmait mac Conaing]], rí Bhreá
Caladal nan Gall
Is stáisiún suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Caladal nan Gall.
Camillo Golgi
Bitheolaí cille a rugadh i gCorteno na hIodáile ab ea Camillo Golgi (7 Iúil 1843 – 21 Eanáir 1926).
D'fhionn sé coirpíní Golgi i gcealla ainmhithe de bhrí gur éirigh leis iad a ruaimniú le salainn mhiotalacha (a bhfuil finíocht acu leo) agus a dhéanamh feiceálach faoin micreascóp.
D'oscail a chuid taighde réimsí nua taighde ar an néarchóras, na horgáin chéadfacha, na matáin, agus na faireoga.
Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1906 le Santiago Ramón y Cajal as an saothar bunúsach ceannródaíoch seo. Fuair sé bás in Pavia na hIodáile.
Córas Tholamaeis
deas|250px|thumb|Córas Tholamaes Córas na bpláinéad de réir Chláidias Tolamaes, córas Domhanlárnach, na pláinéid i bhfithisí ciorclacha timpeall ar an Domhan. Chun réiteach le hionaid bhraite na bpláinéad, ligeadh do gach pláinéad gluaiseacht i gciorcal beag (an t-eipichiogal) ar a sheal ar feadh ciorcail mhóir (an ciorcal iompair). Is féidir leis an gcóras seo ionaid na bpláinéad a réamhinis taobh istigh de 1° nó mar sin. Baineadh feidhm as go forleathan mar thuairisc chinnte ar an nGrianchóras gur chuir Copernicus deireadh leis i 1543.
Contae Cass, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Cass atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 149,778 duine ann. Is é Fargo a phríomhbhaile contae.
Donostia-San Sebastián
Is príomhchathair cúige Gipuzkoa/Guipuscoacathair i gcomhphobal féinrialaithe Tír na mBascach sa Spáinn í Donostia-San Sebastián (Bascais: Donostia, Spáinnis: San Sebastián, go hoifigiúl glaotar Donostia-San Sebastián uirthi). Is cathair chósta í suite ar Bhá na Bioscáine, 20 cm (12 miles) ó teorainn na Fraincise i dtuaisceart na Spáinne. Tá daonra bardais 186,095 aici agus is iad Trádáil agus Turasóireacht na príomh gníomhaíochtaí eacnamaíochta sa chathair. Tá an tóir ag turasóirí ar an áit seo.
Stair
280px|thumb||Droichead Maria Cristina, San Sebastian, 14 Samhain 2001.
Spórt
Is í Donostia-San Sebastián baile club sacair Real Sociedad. Ar 17 Meitheamh 2007, thit an club síos chuig an dara sraith, tar éis dóibh bheith sa Primera División ar feadh 40 bliain. Imríonn Biarritz Olympique, foireann rugbaí, sa chathair chomh maith, i Staid Anoeta.
Cultúr
Féile Scannáin Idirnáisiúnta Donostia-San Sébastián Ceann de na féilte scannáin is tábhachtaí san Eoraip. Déanann iúré tromlach na gradaim a bhronnadh, ach vótáileann an pobail don scannán is fearr. Na príomgradaim ná an Sliogán Mara Órga agus an Sliogán Mara airgid.
Ceiliúraí
Ceiliúrann muintir na cathrach féasta Naomh Sebastián gach biain ar an 20iú Eanáir, ar a ghlaotar féile "Tamborrada". Ag meán oíche ardaíonn an méara bratach sa Konstituzioa plaza atá suite sa tseanchathair ("Alde Zaharra/Parte Vieja") agus bíonn fuaim drumaí le chloisteáil ar fud na cathrach ar feadh 24 uaire. Gléasann na daoine fásta mar chócairí agus saighdiúirí agus máirseálann siad ar na sráideanna. Síneann bunús na cultacha ar ais chuig aimsir forghabha na fórsaí Napoléonach ar an gcathair. Itheann na daoine fásta an bia agus ólann siad na fíonta is fearr sna "Sociedades". Ní cheadaíodh mná sna "Sociedades" seo go traidisiúnta, ach ní hé sin an chás sa lá atá inniu ann. Tar éis na drumaí a chloisteáil tríd an oíche, éiríonn na páistí chun tús a chur lena leagan ar an bhféile. Gléasann na páistí uilig mar shaighdiúrí agus máirseálann siad tríd an chathair. Bíonn siad gléasta i gcultacha a sheasann do tíortha éagsúla.
Tá féile bliantúil ann i Mí Lúnasa ar a ghlaotar Nagusia i mBascais, a mhaireann ar feadh seachtaine. Bíonn comórtas tinte ealaíona ann ina mbuann an taispeántas is fearr thar tréimhse na féile
Tá cáil ar Donostia-San Sebastián mar gheall ar a chócaireacht Bascaigh agus pintxos (tapas) agus a cheantar bialainne in aice an calafoirt.
Deirmitíteas
An neamhord craicinn is coitianta a bhaineann le freagairt imdhíonach an chraicinn. Tugtar eachma air freisin. Is féidir go spreagfaidh greannaitheoir ceimiceach nó fisiciúil é (glantaigh nó strapa uaireadóra, mar shampla), bia, nó druga. Tagann iarmhairt dhúchasach i gceist freisin, agus bíonn stair an deirmitítis i gclanna uaireanta (chomh maith le neamhoird ailléirgeacha eile, cosúil le fiabhras léana is plúchadh). Is í an bhunfhreagairt ná méadú san imshruthú fola sa chraiceann áitiúil, rud a dheargann an craiceann ansin. Ina dhiaidh sin fásann coilg, agus nuair a bhriseann siad seo éiríonn an craiceann silteach. Nuair a dheisíonn an craiceann, fásann ceiritin breise is tiubhaíonn cisil sheachtracha an chraicinn, agus is féidir go n-éireoidh sé sin ainsealach.
Gordy
Scannán Meiriceánach is ea Gordy a rinneadh sa bhliain 1995. Bhí sé scaoilte do na pictiúrlanna ar 22 Meitheamh 1995. Miramax Family Films an chuideachta a dháil é.
1968 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1968.
Nancy Reagan
Baintreach Ronald W. Reagan, 40ú uachtarán na Stát Aontaithe ab ea Nancy Reagan, a rugadh mar Anne Frances Robbins ar an 7 Iúil 1921 i gCathair Nua-Eabhrac. Fuair Nancy bás ar an 6 Márta, 2016.
Chuaigh Nancy leis an aisteoireacht díreach cosúil lena máthair agus fuair sí páirteanna i roinnt scannán. Ghlac sí an t-ainm Nancy Reagan ag an am sin. Phós sí aisteoir eile, Ronald W. Reagan, a bhí ina uachtarán ar an Screen Actors Guild ag an am.
Céad-Bhean Stát Chalifornia a bhí inti i ndiaidh gur toghadh Ronald Reagan mar ghobharnóir an stáit úd. Céad-Bhean na Stát Aontaithe a bhí inti sna blianta 1981–1989. Ina dhiaidh sin, chuir siad fúthu in Bel Air, in Los Angeles, California. Chaith Nancy na blianta a tabhairt aire do Ronald, a raibh an galar Alzheimer ag teacht air, go dtí a bhás sa bhliain 2004. Bhí Nancy gníomhach i gcúrsaí polaitíochta, go mór mhór ag cothú tacaíochta do thaighde ar ghaschealla suthacha.
Lámhach Bhaile na Saileán
mion|Baile na Saileán Tharla lámhach Bhaile na Saileán (Ballysillan) ar 21 Meitheamh 1978, nuair a scaoil an SAS triúr as an IRA i mBaile na Saileán, Béal Feirste. Scaoileadh Denis Brown, William Mailey agus John Mulvenna. Bhí siad ag iarraidh gairis loiscneach a chur in iosta, cuid den oifig an phoist, suite i gceantar Dílseach, i lár na hoíche nuair a lámhachadh iad. Bhí an triúr neamharmtha. mion|suaitheantas SAS Chuir sceithire na fórsaí slándála ar an eolas go raibh plean ann buamáil a chur san iosta agus rugadh ar an triúr i luíochán, is cosúil.
Chaith an SAS 111 urchar in iomlán san eachtra (nó 170+ dar leis An Phoblacht ).
Ní dhearnadh fiosrúchán maidir leis an eachtra ar dtús ach reáchtáladh ceann sa bhliain 1980.
Sa bhliain 2018, rinneadh loitiméireacht ar chuimhneachán.
Contae Cavalier, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Cavalier atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 3,993 duine ann. Is é Langdon a phríomhbhaile contae.
Nuaphróitéiní
Próitéiní a dhíorthaítear ó phróitéiní plandúla saothraithe nó comhdhéanta, nó próitéiní baictéaracha nó fungasacha. Tugtar próitéiní aoncheallacha orthu freisin. Is féidir na horgánaigh bhunúsacha a fhás ar raon leathan fuíll thionsclaíoch, cosúil le fuíoll hidreacarbóin ó pheitriliam nó fuíoll gráinne ón muilleoireacht. Baintear iad ansin agus aonraítear na próitéiní i gcomhair cothú daoine nó ainmhithe, is feidhmeanna eile sa cholainn.
Deistrin
deas|250px|thumb|Deistrin Siúcra coimpléascach, meascán de pholaiméirí glúcóis is ea an deistrin. Faightear í ó stáirse a bhristear síos le heinsímí nó téamh séimh. Úsáidtear deistriní mar oibreáin tiubhaithe i mbianna, agus greamacháin nó glónrú ar pháipéir is teicstílí. Ach is iad na feidhmeanna is mó a bhaintear astu bianna stáirsúla a dhéanamh níos blasta, agus an t-ualach osmóiseach ar an ngoile a laghdú i ndeochanna d'othair atá ag téarnamh.
Tangled
Scannán beochana Meiriceánach is ea Tangled a rinneadh sa bhliain 2010.
Coille Phollaig an Iar
Is stáisiún suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Coille Phollaig an Iar.
Tollánú candamach
Airí ar leith córais chandamaigh, ina mbíonn dóchúlacht áirithe go bhfuil cáithníní dá chuid taobh amuigh dá theorainneacha. Is é sin, is féidir leo treá trí bhaic a mbeifeá ag súil leis go dteorannódh siad iad dá mba bhaic chlasaiceacha iad. Tagann an t-airí seo ó nádúr tonnach is tonnfheidhmeanna na gcóras candamach. Léiríonn alfa-mheath, an leictreonmhicreascóp tollánach, agus comhchumar Josephson tollánú candamach.
The Aristocats
Scannán beochana Meiriceánach is ea The Aristocats a rinneadh sa bhliain 1970. Ba é an 20ú scannán beochana fada ó Disney. Ghlac Phil Harris, Eva Gabor, Hermione Baddeley, Gary Dubin, Dean Clark, Sterling Holloway, Roddy Maude-Roxby, agus Liz English páirt ann.
Sreabhadh pireaclastach
Is éard is sreabhadh pireaclastach ann ná néal gealbhruthach gáis the is luaithrigh bholcánaigh a bhrúchtann bolcán agus a thaistealaíonn faoi ardluas síos cliathán an bholcáin.
Achadh an Fhuarain
Is baile suite i bhFìobha é Achadh an Fhuarain.
Rathad Bhuthain
clé|250px|mion|Rathad Bhuthain Is stáisiún suite i gComhairle Baile Ghlaschu é Rathad Bhuthain.
Contae Divide, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Divide atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 2,071 duine ann. Is é Crosby a phríomhbhaile contae.
Núicléas (réalteolaíocht)
Sa réalteolaíocht, croíleacán cóiméid, timpeall 1-10 ciliméadar ar leithead, comhdhéanta as oighear agus deannach. Nó an chuid lárnach de réaltra nó cuasár, go minic ionad gníomhaíochta ardfhuinniúla sa réaltra.
Deis lainseála
Tréimhse ama inar féidir spásárthach a lainseáil ar aistear chuig pláinéad lena laghad fuinnimh is féidir. De réir cineáil, bíonn 10-20 lá i gceist. Taobh amuigh den tréimhse seo ní bhíonn an lainseáil indéanta, de bharr teorainneacha feidhmiúcháin an fheithicil lainseála. Ós rud é go bhfuil an Domhan is an pláinéad sprice i bhfithisí timpeall na Gréine, tarlaíonn deiseanna lainseála go tréimhsiúil. Maidir leis na pláinéid sheachtracha tarlaíonn na deiseanna gach 12-13 mí, i gcás Marsa gach 26 mí, Véineas gach 19 mí, agus Mearcair gach 19 mí (ach de bharr claonadh 7° i bhfithis Mhearcair i leith an éicliptigh — comhphlána fhithisí na bpláinead uile eile is na Gréine — ní thagann deiseanna praiticiúla ach gach 36 mí).
Nua-stíl
An córas dátaithe a tháinig tar éis don Bhreatain Mhór is a coilíneachtaí Meiriceánacha glacadh le féilire Ghreagóra ar 14 Meán Fómhair 1752. Luaitear na dátaí roimhe sin mar dhátaí seanstíle. Dhíbir an córas nua 11 lá chun teacht ar comhchéim leis an gcuid eile den Eoraip, agus d'athraigh lá athraithe na bliana ó Fhéile Theachtaireacht an Aingil (25 Márta) go dtí 1 Eanáir.
Na Steaps
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath é na Steaps.
Gyle a Deas
deas|250px|thumb|Gyle a Deas Is ceantar suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Gyle a Deas.
Gónad
mion|clé|[[Uirí an fhir agus ubhagán na mná.]] Is é is gónad ann ná an t-orgán atá freagrach as táirgeadh na gcealla atáirgthe (na gaiméití). Sa bhfireannach, táirgeann na gónaid (na huiríocha) na speirmeacha. Sa bhaineannach, táirgeann na gónaid (na hubhagáin). Sa veirteabrach, sintéisíonn is tálann na gónaid gnéashormóin (andraiginí, éastraiginí is prógaistiginí). Bíonn na handraiginí níos flúirsí i bhfireannach, na héastraiginí is na prógaistiginí níos flúirsí sna baineannach.
Eugène Delacroix
Péintéir a rugadh i Charenton na Fraince, duine de cheannasaithe na gluaiseachta Rómánsaí ab ea Ferdinand Victor Eugène Delacroix (26 Aibreán 1798 – 13 Lúnasa 1863). Ina radhairc stairiúla is dhrámata, bhí a phlé go minic foréigneach adhfhuafar, mar atá i La Liberté guidant le peuple (An tSaoirse ag Treorú na nDaoine, 1831).
Gonduanalainn
An fhorilchríoch theas a scar ón aon bhunilchríoch amháin, Pangaea, timpeall 200 milliún bliain ó shin, tuairiscítear. Chuimsigh sí na fairsingí a dhéanfadh an Astráil, an Afraic, an India, an tAntartach agus Meiriceá Theas. Labhráise a thugtar ar an bhforilchríoch thuaidh a d'fhág Gonduanalainn an t-am sin.
The Little Mermaid (scannán 1989)
Scannán beochana fantaisíochta ceolmhar Meiriceánach de chuid Disney ón bhliain 1989 is ea The Little Mermaid. Ron Clements agus John Musker ab ea na stiúrthóirí. Ghlac Jodi Benson, Christopher Daniel Barnes, Pat Carroll, Samuel E. Wright, Jason Marin, Kenneth Mars, Buddy Hackett, agus René Auberjonois páirt ann. Sraitheanna scannán, The Little Mermaid II: Return to the Sea agus The Little Mermaid: Ariel's Beginning, eisíodh i fhíseáin ina dhiaidh i 2000 agus 2008.
Paul Delaroche
Péintéir a rugadh i bPáras ab ea Hippolyte Paul Delaroche (17 Iúil 1797 - 4 Samhain 1856). Cáil air as pictiúir stairiúla, ina measc sraith múrmhaisithe san École des Beaux-Arts i bPáras.
Miguel Primo de Rivera
clé|mion|207x207px|Primo de Rivera sa bhliain 1893ː gníomh gaisce (le Julio Gros in Blanco y Negro)Ba ghinearál, uaslathaí agus deachtóir míleata Spáinneach é Miguel Primo de Rivera y Orbaneja, Marqués de Estella (Jerez de la Frontera, 8 Eanáir, 1870 - Páras, 16 Márta, 1930).
Deachtóireacht
thumb|Primo de Rivera, 1921|clé|194x194px Tháinig sé chun cumhachta sa bhliain 1923. Is faoi chraiceann an tírghrá agus an ainrialachais a tháinig an faisisteachas chun cinn ar dtús. Na feallmharuithe ag an CNT, chuidigh siad go mór leis an réimeas Liobrálach a mhilleadh, tharla, mar a déarfadh Cambó, ó fágadh an tír ar staid antoisceach, nach raibh de leigheas uirthi "ach buille stáit an Ghinearáil Rivera in 1923, agus a dheachtóireachtsan lena chois".
Bhí mana aige, "Country, Religion, Monarchy."
Meath
clé|mion|208x208px|scigphictiúr sa Weekblad Pallieter, an Ísiltír, 1925Lean a dheachtóireacht ar aghaidh go dtí 1930. Duine neamhinniúil agus gan éifeacht, ní raibh aon dul as ach go mbeadh air éirí as.
Chuir na fórsaí go léir ar an Eite Chlé le chéile gur thug siad ar an Rí Alfonso XIII éirí as, agus gur ruaig siad de Rivera. D'imigh sé in Eanáir 1930.
Fiabhras agus diaibéiteas ba thrúig bháis dó i bPáras ar 16 Márta 1930.
Bhí beirt mhac aige, Fernando agus José Antonio Primo de Rivera, faisistithe go smior, a cuireadh chun báis sa bhliain 1936.
Murchadh Ó Flaithearta
Rí Iar Chonnacht agus Ceann na Fine ba ea Murchadh Ó Flaithearta (Meán-Ghaeilge Murchadh Ua Flaithbheartaigh (beo 1244).
Beatha
Ba ea Murchadh an chéad taoiseach dá chlann tar éis a díbeartha as a háit dúchais, Uí Bhriúin Seola. Chuir Aodh an Gha Bhearnaigh, rí Chonnacht faoi smacht iad sa bhliain 1051, agus le teacht Richard Mor de Burgh sa cheantar, cuireadh an ruaig orthu go hiomlán taobh thiar de Loch Coirib. Agus iad fós ina ndream neamhspleách, bheidís ina gceannairí ar Iar Chonnacht.
D'fhéadfadh é go ndeachaigh Murchadh agus a dheartháir Ruaidhrí beirt i dteannta le Féilim mac Cathail Crobhdheirg (i réim 1233–1256), ar feachtas go dtí An Bhreatain Bheag in éadan Anraí III Shasana sa bhliain 1245.
Ní fios cathain a fuair Murchadh bás, mar sin níltear cinnte an é féin atá luaite in iontráil annál don bhliain 1248, nuair a chloígh 'Uí Fhlaithbheartaigh' na Gaill (Sasanaigh):
Sa bhliain 1256, feictear Ruairí ar an bhfód.
1969 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1969.
The Jungle Book (scannán 1967)
Scannán beochana ceolmhar grinn Meiriceánach de chuid Disney ón bhliain 1967 is ea The Jungle Book. Tá scannán bunaithe ar an leabhar den ainm céanna le Rudyard Kipling. Wolfgang Reitherman an stiúrthóir. Walt Disney a léirigh agus a scaoil é do na pictiúrlanna ar 18 Deireadh Fómhair 1967. Ghlac Phil Harris, Sebastian Cabot, George Sanders, Louis Prima, Sterling Holloway, J. Pat O'Malley, Verna Felton, agus Bruce Reitherman páirt ann. Tháinig an scannán leantach, The Jungle Book 2, amach sa bhliain 2003.
Beauty and the Beast (scannán 1991)
Scannán beochana fantaisíochta ceolmhar Meiriceánach de chuid Disney ón bhliain 1991 is ea Beauty and the Beast. Gary Trousdale agus Kirk Wise ab ea na stiúrthóirí. Ghlac Paige O'Hara, Robin Williams, Richard White, Jerry Orbach, David Ogden Stiers, agus Angela Lansbury páirt ann. Sraitheanna scannán, Beauty and the Beast: The Enchanted Christmas agus Belle's Magical World, eisíodh i fhíseáin ina dhiaidh i 1997 agus 1998.
Peter Pan (scannán 1953)
Scannán beochana Meiriceánach is ea Peter Pan a rinneadh sa bhliain 1953.
Gónairith
Is é is gónairith ann ionfhabhtú géar na conaire giniúnaí ag an mbaictéar Neisseria gonorrhoeae, a fhaightear trí chomhriachtain le duine ionfhabhtaithe. Fulaingíonn an fireannach sileadh ón bpéineas, agus pian le linn fual a dhéanamh. Uaireanta, tarlaíonn caolú an úiréadra mar gheall ar choilm ón neamhord. Is féidir go bhfulaingeoidh an baineannach sileadh ón bhfaighin, ach uaireanta, ní bhíonn siomptóim uirthi. Is féidir go dtarlóidh athlasadh is coilm sna feadáin útaracha, áfach. Is féidir an t-ionfhabhtú a tharchur do leanbh ag a bhreith, agus cuireann sé sin tús le toinníteas dian sa naíonán nuabheirthe. Is féidir é a sheachaint trí úsáid coiscín le linn comhriachtana. Déantar í a chóireáil le dáileog amháin peiniciline.
Toirtmheascadh
Is modh coiteann saotharlainne é an toirtmheascadh (ar a dtugtar tíotraiméadracht agus anailís thoirtmheasach freisin) chun anailís chainníochtúil cheimiceach a dhéanamh chun tiúchan na hanailíte aitheanta (an chomhdhúil atá le hanailísiú) a thomhas. Ullmhaítear imoibrí, ar a dtugtar an toirtmheascthóir, mar thuaslagán caighdeánach de thiúchan agus toirt aitheanta. Imoibríonn an toirtmheascthóir le tuaslagán den anailít chun tiúchan na hanailíte a chinneadh. Tugtar toirt an thoirtmheasctha ar mhéid an thoirtmheascthóra a d'imoibrigh leis an anailít.
Stair agus sanasaíocht
Tagann an focal "tiltre "(Gaeilge: títear) ón bhfocal Fraincise (1543), rud a chiallaíonn cion an óir nó an airgid i mboinn airgid nó i saothair óir nó airgid; .i., tomhas míne nó íonachta. Níos déanaí, rinneadh "titre" de "tiltre", agus ansin chiallaigh sé "míne an óir chóimhiotalaithe", agus ansin "tiúchan substainte i sampla ar leith". Sa bhliain 1828, d’úsáid an poitigéir Francach Joseph Louis Gay-Lussac "titre" ar dtús mar bhriathar (titrer), rud a chiallaíonn “chun tiúchan substainte i sampla ar leith a chinneadh”.
Ag deireadh an 18ú haois, a thosaigh anailís toirtmhéadrach sa Fhrainc. D’fhorbair François-Antoine-Henri Descroizilles an chéad buiréad (a bhí cosúil le sorcóir grádaithe) sa bhliain 1791. D’fhorbair Gay-Lussac leagan feabhsaithe den bhuiréad a chuimsigh taobhghéag, agus chum sé na téarmaí "pipette" (Gaeilge: pípéad) agus "burette" (Gaeilge: buiréad) i bpáipéar sa bhliain 1824 ar chaighdeánú thuaslagáin  indeagó. The first true burette was invented in 1845 by the French chemist Étienne Ossian Henry (1798–1873). Ba é an poitigéir Francach Étienne Ossian Henry (1798-1873) a chum an chéad fhíorbhuiréad sa bhliain 1845. Tháinig feabhas mór ar an modh agus an tóir a bhí ar anailís toirtmhéadrach de bharr Karl Friedrich Mohr, a athdhearadh an buiréad i bhfoirm shimplí agus áisiúil, agus a scríobh an chéad téacsleabhar ar an ábhar, Lehrbuch der chemisch-analysistischen Titrirmethode (Téacsleabhar de mhodhanna toirtmheasctha na ceimice anailíse.), a foilsíodh sa bhliain 1855.
Contae Dunn, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Dunn atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 3,536 duine ann. Is é Manning a phríomhbhaile contae.
Toirtmheascadh
Modh oibre
Tosaíonn toirtmheascadh tipiciúil le heascra nó fleascán Erlenmeyer ina bhfuil méid an-bheacht den anailít agus méid beag táscaire (mar shampla feanóltailéin) a chuirtear faoi bhuiréad calabraithe nó steallaire píopaitireacht ceimice ina bhfuil an toirtmheascthóir. Ansin cuirtear méideanna beaga den toirtmheascthóir leis an anailít agus leis an táscaire go dtí go n-athraíonn dath an táscaire mar fhreagairt ar thairseach sáithithe an toirtmheascthóra, rud a léiríonn go bhfuil críochphointe an thoirtmheasctha sroichte, rud a chiallaíonn go bhfuil méid an thoirtmheascthóra agus méid na anailíte atá i láthair ar mheá chothrom, de réir an imoibrithe idir an dá cheann. Ag brath ar an gcríochphointe atá ag teastáil, is féidir le braon aonair nó níos lú ná braon amháin den thoirtmheascthóir an difríocht idir athrú buan agus sealadach sa táscaire a dhéanamh.
Teicnící ullmhúcháin
I gcásanna nuair a fhéadfaidh dhá imoibreán i sampla imoibriú leis an toirtmheascthóir agus nach bhfuil ach ceann amháin mar an anailít atá ag teastáil, féadfar tuaslagán masctha ar leithligh a chur leis an cuasán imoibrithe a chuireann deireadh le héifeacht an iain nach bhfuil ag teastáil.
D’fhéadfadh sé go n-éileodh roinnt imoibrithe ocsaídiúcháin is dí-ocsaídiúcháin (ocsdí) an tuaslagán samplach a théamh agus é a thoirtmheascadh agus an tuaslagán fós te chun an ráta imoibrithe a choinneáil.
Cuair toirtmheasctha
Is éard atá i gcuar toirtmheasctha ná graf a úsáidtear le linn toirtmheascadh chun a bpointe coibhéise a chinneadh. Is ionann a x-chomhordanáid agus toirt an toirtmheascthóra a cuireadh leis ó thús an toirtmheasctha, agus arb ionann a y-chomhordanáid de thiúchan na hanailíte ag an gcéim chomhfhreagrach den toirtmheascadh (i toirtmheascadh aigéad-bunanna, is ionann an y-chomhordanáid de ghnáth agus pH an tuaslagáin) I toirtmheascadh aigéad-bun, is ionann an cuar toirtmheasctha agus neart an aigéid agus an bhuin chomhfhreagraigh. I gcás aigéid láidir agus bun láidir, beidh an cuar réasúnta réidh agus an-ghéar in aice leis an bpointe coibhéise. Mar gheall air seo, bíonn athrú mór ar an pH mar thoradh ar athrú beag ar thoirt an thoirtmheascthóra in aice leis an bpointe coibhéise agus bheadh go leor táscairí oiriúnach (mar shampla litmeas, feanóltailéin nó brómaitíomól gorm).
Más aigéad nó bun lag é imoibrí amháin agus aigéad nó bun láidir sa cheann eile, tá an cuar toirtmheasctha neamhrialta agus aistríonn an pH níos lú le breiseanna beaga den toirtmheascthóir gar don phointe coibhéise. Mar shampla, sa chuar toirtmheasctha don toirtmheascadh idir aigéad ocsalach (aigéad lag) agus hiodrocsaíd sóidiam (bun láidir), atá sa phictiúr thuas. Tarlaíonn an pointe coibhéise idir pH 8-10, rud a léiríonn go bhfuil an tuaslagán bunata ag an bpointe coibhéise agus go mbeadh táscaire cosúil le feanóltailéin oiriúnach. Iompraíonn cuair toirtmheasctha a fhreagraíonn do bhunanna laga agus aigéid láidre ar an gcaoi chéanna, agus tá an tuaslagán aigéadach ag an bpointe coibhéise agus bíonn táscairí mar oráiste meitile agus brómaitíomól gorm níos oiriúnaí.
Cineálacha toirtmheascadh
Toirtmheascadh aigéad-bun
Gónadatróifin
Ábhar le hiarmhairt spreagthach ar na gónaid. I veirteabraigh, cuimsíonn sé hormóin phiotútacha ar leith (an hormón falacailspreagthach, an hormón lúitéinitheach), agus i mamaigh, hormón placainte (gónadatróifin chóiríneach). Bíonn gónadatróifiní freagrach as táirgeadh na ngnéashormón agus tús na haibíochta gnéasaí. Bíonn iarmhairt acu ar thimthriallta póraithe freisin trí aibiú na n-ubhán sna hubhagáin, agus na speirmeacha sna huiríocha a chur chun cinn. I ndaoine, braitheann diagnóisiú an toirchis ar bhrath gónadatróifine cóiríní sa bhfual nó plasma na fola.
Nua-Chlasaiceachas
Sa cheol, gluaiseacht sa 20ú céad a rinne iarracht idéil is stíl na tréimhse clasaicí san 18ú céad a athbheochan. Ós é Bach a sholáthair an tsamhail is an t-idéal clasaiceach, is féidir a rá gur nuabharócachas a bhí i gceist. Ba é an frithrománsachas an príomhspreagadh. I measc na bpriomhléiritheoirí bhí Stravinsky i 1920-1930, Prokoviev is Hindemith. San ealaín is an ailtireacht, athbheochan a thosaigh timpeall 1750 is a lean go dtí déanach sa 19ú céad. Thosaigh sé sa Róimh mar fhrithghníomh i gcoinne formhaisiúchán barócach is rocócó baoth, agus scaip go tapa ar fud iarthar na hEorpa is tuaisceart Mheiriceá. Thug na tochailtí i bPoimpé, Ercolano is Paestrum spreagadh don ghluaiseacht. Chuir aiste údarásach Winckelmann ar shaontacht uasal is taibhse chiúin na healaíne Gréagaí i 1755, agus a leabhar cáiliúil ar stair na healaíne ársa i 1764, leis an ngluaiseacht. Sa phéintéireacht, is é an sampla is fearr ná obair chumasach dhrámata David, cosúil le Le Serment des Horaces (Mionn Chlann Horáit). Ach bhí taobh fuar tur leis freisin, mar atá i ndealbhóireacht Canova. San ailtireacht, mhol na léiritheoirí bealach oibre réasúnta, bunaithe ar an mbothán bunúsach agus prionsabail shoiléire struchtúrtha. Bhí foirm gheoiméadrach shimplí ag na foirgnimh nua-chlasaiceacha, maisiú teoranta, imlínte gan bhriseadh, cuma lom den chuid is mó, agus uaireanta buntomhais ollmhóra. I measc na bpríomhléiritheoirí bhí Étienne Louis Boullée is Claude Nicolas Ledoux sa bhFrainc, agus John Soane i Sasana.
Muintir na hÁise Theas in Éirinn
Tá 60,000 - 100,000 muintir na hÁise Theas ina gcónaí in Éireann de réir an 2011 daonáireamh iad Muintir na hÁise Theas in Éirinn.
Contae Eddy, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Eddy atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 2,385 duine ann. Is é New Rockford a phríomhbhaile contae.
An Tulach, Comhairle Pheairt is Cheann Rois
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é an Tulach.
The Many Adventures of Winnie the Pooh
Scannán beochana Meiriceánach is ea The Many Adventures of Winnie the Pooh a rinneadh sa bhliain 1977.
John Goodricke
Réalteolaí a rugadh i nGroningen na hOllainne, agus a d'oibrigh i Sasana ab ea John Goodricke (17 Meán Fómhair 1764 -20 Aibreán 1786). I 1782 bhraith sé go raibh gile réalta darb ainm Algol ag athrú, agus gurbh athrú tréimhsiúil é seo. Thomhais sé an tréimhse, agus mhaigh gur urú ag réad dorcha coimhdeachta ba chúis leis. Cruthaíodh an teoiric seo níos déanaí, agus fuarthas rang réaltaí a dtugtar athróga uraithe orthu. Tugadh an deamhanréalta ar Algol.
Tor
deas|250px|thumb|Rosán Planda adhmadach ilbhliantúil ar féidir é a idirdhealú ó chrann de bhrí go bhfuil sé níos lú agus go dtáirgeann géaga ag a bhun, nó gar dó. Le fírinne, níl an difríocht eatarthu chomh soiléir sin, agus is crainn bheaga cuid mhaith de na toim mhóra. Tá cuid mhaith tom atá an-bheag, adhmadach ag an mbun amháin, agus b'éasca dearmad a dhéanamh is iad a ionannú mar luibheanna, ach amháin nach meathann siad go leibhéal na talún sa gheimhreadh.
Tolúéin
Is comhdhúil aramatach malartaithe é tolúéin, ar a dtugtar meitilbeinséin freisin i gcóras AIGCF.
Is leacht gan dath, dothuaslagtha in uisce é agus an boladh a bhaineann le caolaitheoirí péinte. Is díorthach beinséine monamhalartaithe é, comhdhéanta de ghrúpa meitile (CH3) atá ceangailte le grúpa feinile. Mar sin, is é meitilbeinséin a ainm córasach AIGCF.
Stair
D'aonraigh an gceimiceoir Polannach Filip Walter an chomhdhúil den chéad uair sa bhliain 1837, trí ola péine a dhriogadh agus ghlaoigh sé rétinnaphte air. Sa bhliain 1841, d'aonraigh an poitigéir Francach Henri Étienne Sainte-Claire Deville hidreacarbón ó Bhalsam de Tolú nó Balsamum tolutanum (eastóscán aramatachh as an gcrann trópaiceach Colóime Myroxylon balsamum), a d'aithin Deville a bheith cosúil le rétinnaphte Walter agus le beinséin; mar sin ghlaoigh sé an benzoène ar an hidreacarbóin nua. Sa bhliain 1843, mhol Jöns Jacob Berzelius an t-ainm toluin. Sa bhliain 1850, d'aonraigh an poitigéir Francach Auguste Cahours ó dhriogáit adhmaid hidreacarbón a d'aithin sé a bheith cosúil le benzoène Deville agus a d'ainmnigh Cahours toluène.
Stéisean na Tairbeart
Is stáisiún suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Stéisean na Tairbeart.
Frozen (scannán 2013)
Scannán beochana Meiriceánach is ea Frozen a rinneadh sa bhliain 2013. Ba é an 53ú scannán beochana fada ó Disney. Ghlac Kristen Bell agus Josh Gad páirt ann. Ba é seo an scannán is mó a thug airgead isteach sa bhliain 2013. Tháinig an scannán leantach, Frozen II, amach sa bhliain 2019.
Robert Delaunay
Péintéir a rugadh i bPáras ab ea Robert Delaunay (12 Aibreán 1885 - 25 Deireadh Fómhair 1941).
Bhain sé leis an ngrúpa avant-garde Der Blaue Reiter i München (1911-1912)
Núicléas
Tá níos mó ná brí amháin ann leis an bhfocal núicléas:
1970 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1970.
Lilo & Stitch
Scannán beochana Meiriceánach is ea Lilo & Stitch a rinneadh sa bhliain 2002.
Heuls an Iar
Is bruachbhaile suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Heuls an Iar.
Robin Hood (scannán 1973)
Scannán beochana Meiriceánach is ea Robin Hood a rinneadh sa bhliain 1973.
Contae Emmons, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Emmons atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 3,550 duine ann. Is é Linton a phríomhbhaile contae.
Charles Goodyear
Ceapadóir a rugadh i New Haven, Connecticut ab ea Charles Goodyear (29 Deireadh Fómhair 1800 – 1 Iúil 1860). Ag éirí as a thaighde, d'fhionn sé an bolcáiniú rubair (1844), bunús le tionsclaíocht an rubair ar fud an Domhain. Fuair sé bás i gCathair Nua-Eabhrac.
mion|clé|Charles Goodyear
Núicléas adamhach
mion|meath radaighníomhach San adamh tá an núicléas adamhach, a bhfuil mais is lucht dearfach aige, i lár baill, agus mar a bheadh scamall leictreon á thimpeallú. Tá an núicléas cumtha as neodróin is prótóin, agus tá beagnach mais iomlán an adaimh ann ach codán an-bheag de thoirt an adaimh.
Tá an neodrón is an prótón beagnach ar comhais lena chéile, agus 1,840 oiread mhais an leictreoin iontu. Níl aon lucht leictreach glan ag an neodrón, ach tá ag an bprótón, é dearfach is ar cóimhéid le lucht an leictreoin. Is ionann líon na leictreon is líon na bprótón in adamh dúile (an uimhir adamhach), ionas gur neodrach an t-adamh iomlán.
Cuireann na neodróin le mais an núicléis, ach ní chuireann le lucht leictreach an núicléis. Ní bhíonn líon na neodrón tairiseach in adaimh dúile ar bith, áfach.
Bíonn líon na neodrón in iseatóip gach dúile difriúil óna chéile. Nuair a shuimítear mais na neodrón, mais na bprótón is mais bheag na leictreon san adamh, is é an toradh an mhais adamhach. Áirítear mais adamhach in aonaid maise adamhaí, 12 aonad maise ag adamh amháin carbóin.
Talla na Coille
Is baile suite i gComhairle Inbhir Chluaidh é Talla na Coille.
Mac mhic Aodha Ó Flaithearta
Rí Iar Chonnacht ba ea Mac Mhic Aodha Uí Fhlaithearta (Meán-Ghaeilge Mac mic Aodha Ua Flaithbheartaigh (bás 1091).
Beatha
Ní fios ainm an taoisigh a fuair bás sa bhliain 1091. I nAnnála na gCeithre Máistrí, deirtear gur 'mac mic', .i. garmhac Aodha a bhí ann. I nAnnála Uladh, deirtear ach gur 'mac' Aodha ba ea é. Níor tugadh aon sonraí ar bith eile dó.
Contae Foster, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Emmons atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 3,343 duine ann. Is é Carrington a phríomhbhaile contae.
Tomagrafaíocht
Íomháú nó déanamh íomhánna trasghearrthacha, den chuid is mó i leith na colainne daonna i gcúrsai míochaine. Ciallaíonn toma sa bhfocal ‘trasghearradh’ sa Ghréigis. Tá córais éagsúla ann chun tomagrafaíocht a chur i gcrích, mar atá íomháú le hultrafuaim, íomháú le hathshondas maighnéadach núicléach, tomagrafaíocht ríomhaithe atá bunaithe ar X-ghathanna (CT X-ghathach), agus tomagrafaíocht le hastaíocht phosatrón. I ngach ceann, faightear íomhánna de shlisní trasghearrthacha de na fíocháin, rud a bhíonn fíorúsáideach i ndiagnóisiú an-chuid galar.
Max Delbrück
mion|clé|200px|Max Delbrück Bithfhisicí a rugadh i mBeirlín ab ea Max Delbrück (4 Meán Fómhair 1906 – 9 Márta 1981). Rinne sé taighde ar ghéinitic agus struchtúr baictéar is víreas. Duine de bhunaitheoirí na bithfhisice is na bitheolaíochta móilíní.
Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1969 le Alfred Hershey is Salvador Luria.
Chuir sé faoi sna Stáit Aontaithe agus bhain sé saoránacht na tíre úd amach. In Pasadena, California a d'éag sé.
Walsingham
Is baile suite i Norfolk é Walsingham.
Acle
Is baile suite i Norfolk é Acle. Bhí 2,732 duine ina gcónaí in Acle i 2001.
1971 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1971.
The Rescuers Down Under
Scannán beochana Meiriceánach is ea The Rescuers Down Under a rinneadh sa bhliain 1990.
Núicléasóm
An bunaonad ina mbíonn an DNA pacáilte i gcrómaitin in eocaróit. Dhá chasadh go leith cornaithe le 8 hiostón ann, agus próitéiní eile timpeall air sin. Braitheann siad seo ar cé acu gníomhach nó ciúin an DNA.
Clément Philibert Léo Delibes
Cumadóir ceoil a rugadh i St Germain du Val na Fraince ab ea Clément Philibert Léo Delibes (21 Feabhra 1836 – 16 Eanáir 1891). Scríobh sé ceoldrámaí éadroma mar Le roi l'a dit agus Lakmé (1883) a raibh rath thar na bearta orthu, agus tá cáil air as a bhailé Coppélia (1870).
Goradán
Seomra beag inghluaiste a úsáidtear i gcomhair leanaí nuabheirthe atá beag, anabaí nó meath-thinn. Timpeallacht steirilithe le teocht thairiseach a bhíonn ann. Bíonn rochtain éasca istigh ann le cúram míochaine a thabhairt agus ionstraimí cóireála a úsáid, cosúil le haerálóir i gcás siondróm éigeandáil riospráide.
Ciste fálaithe
[[Íomhá:Hedge funds and tax haven-fr.svg|thumb|
Infheistíochtaí na gcistí fálithe idir 2000 agus 2007]]
Is éard is ciste fálaithe ann ná gléas infheistíochta comhthiomsaithe á riaradh ag comhlacht bainistíochta gairmiúil, agus is minic a bhíonn sé curtha le chéile mar chomhpháirtíocht theoranta, mar chuideachta dliteanais theoranta, nó mar fheithicil den chineál céanna. De ghnáth, bíonn cistí fálaithe éagsúil ó chistí frithpháirteacha, toisc nach gcuireann rialtóirí srian ar an leas a bhaineann siad as ghiaráil chaipitiúil agus as chistí cothromais príobháideacha, mar go n-ineistíonn an chuid is mó de na cistí fálaithe i sócmhainní a bhíonn a bheag nó a mhór ina sócmhainní  leachtacha. Infheistíonn cistí fálaithe i raon leathan de mhargaí agus úsáideann siad stíleanna infheistíochta agus ionstraimí airgeadais éagsúla. Tagraíonn an t-ainm "ciste fálaithe" do na teicnící fálaithe a d'úsáid na cistí fálaithe go traidisiúnta, ach sa lá atá inniu ann, ní gá go mbaintear úsáid as 'fálú'.
The Princess and the Frog
Scannán beochana Meiriceánach is ea The Princess and the Frog a rinneadh sa bhliain 2009.
Attleborough
Is baile suite i Norfolk é Attleborough. Bhí 9,702 duine ina gcónaí in Attleborough i 2001.
Cinderella (scannán 1950)
Scannán beochana Meiriceánach is ea Cinderella a rinneadh sa bhliain 1950.
Démhéir
Comhdhúil a chruthaítear nuair a imoibríonn dhá aonad (monaiméirí) le chéile trí shuimiú nó comhdhlúthú.
Gormaistriú
Iarmhairt réalteolaíochta mar gheall ar iarmhairt Doppler i gcás solais ó rinn spéire atá ag druidim i dtreo an Domhain, rud a mhéadaíonn minicíocht (agus a laghdaíonn tonnfhad) an tsolais a shroicheann an Domhan. Maidir leis an solas infheicthe ón rinn, aistríonn sé seo a speictream don taobh gorm. Is annamh a fheictear a leithéid, de bhrí go bhfuil na réaltraí uile, beagnach, ag forleathnú amach uainn, agus mar sin ag léiriú deargaistrithe dúinn.
Frederick Delius
Cumadóir ceoil a rugadh i mBradford Shasana ab ea Frederick Theodore Albert Delius (29 Eanáir 1862 – 10 Meitheamh 1934). Scríobh sé ceoldrámaí, ina measc A Village Romeo and Juliet (Romeo is Juliet sa Sráidbhaile, 1901), agus saothair chóiriúla is shiansacha, cosúil le On Hearing the First Cuckoo in Spring (Ar Chloisteáil an Chéad Chuach san Earrach, 1912).
Tomagrafaíocht ríomhairithe X-ghathach
Tugtar tomagrafaíocht ríomhchuidithe (CAT) air freisin. Sa chóras íomháithe seo rothlaítear an feadán X-ghathach, agus an braiteoir trasna an trastomhais ón bhfeadán, mórthimpeall cholainn an othair. Déantar sraith tomhais X-ghathanna a ghlacann an braiteoir, stóráiltear iad sa ríomhaire, agus tógann an ríomhaire íomhá de shlisne nó trasghearradh tríd an gcolainn ó na tomhais sin. Gluaistear an t-othar tríd an meaisín de réir a chéile chun sraith íomhánna trasghearrthacha a dhéanamh de na fíocháin amhrasacha. Le feabhsuithe móra ó na 1970idí, is féidir íomhánna daite ardghéire a dhéanamh chun airíonna ar leith a thabhairt chun suntais, agus na cineálacha éagsúla fíochán a idirdhealú go soiléir. An-tábhachtach i bpleanáil radaiteiripe chun an gníomhú a fhócasú ar na réigiúin bheaga ailseacha is an dáileog a laghdú an oiread agus is féidir do na fíocháin shláintiúla.
Cromer
Is baile suite i Norfolk é Cromer. Bhí 7,749 duine ina gcónaí i gCromer i 2001.
Caister-on-Sea
Is baile suite i Norfolk é Caister-on-Sea. Bhí 8,756 duine ina gcónaí i gCaister-on-Sea i 2001.
Bolt (scannán 2008)
Scannán beochana Meiriceánach is ea Bolt a rinneadh sa bhliain 2008.
Démheitil-sulfocsaid
CH3SOCH3, ábhar gan dath le leáphointe 18 °C is fiuchphointe 189 °C is ea an démheitil-sulfocsaid (DMSO). Is tuaslagóir maith í do chomhdhúile áirithe, ach ní thuaslagann sí alcáin.
Sleeping Beauty (scannán 1959)
Scannán beochana Meiriceánach is ea Sleeping Beauty a rinneadh sa bhliain 1959.
1972 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1972.