cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gaeilge Bhaile Átha Cliath
Gaeilge “nua” an lae inniu
Níl aon fhianaise ann go bhfuil nasc tréan teangeolaíoch idir Gaeilge thraidisiúnta Bhaile Átha Cliath agus an Ghaeilge atá á labhairt anois ann. Tá baint éigin ag cuid de na Gaeilgeoirí leis an nGaeltacht agus a rian sin ar a gcuid Gaeilge, ach d’fhoghlaim a bhformhór a gcuid Gaeilge ar scoil. Ni raibh aon Ghaeilge ag a muintir le roinnt glún anuas. Is dóigh le cuid acu go bhfuil a gcuid Gaeilge neamhlogánta agus gan bhlas, agus í difriúil mar sin le Gaeilge na Gaeltachta.
Tá sé curtha in iúl ag an teangeolaí Brian Ó Broin go bhfuil mais chriticiúil de chainteoirí Gaeilge sna cathracha anois agus méadú ar an líon cainteoirí a tógadh le Gaeilge agus a fuair oideachas tríthi. Tá an Ghaeilge chathrach ag athrú go tapa, áfach, agus maíonn sé go bhfuil maolú ag teacht ar an séimhiú agus ar an urú, gan trácht ar dhéadaigh chaola, ar chuimiltigh choguasacha agus ar chuimiltigh charballacha. Ní fios an ndéanfar canúint ar leith den Ghaeilge chathrach nó an ndéanfar criól di, ach is léir, dar leis, go bhfuil deighilt shuntasach teanga anois idir Gaeilge uirbeach agus canúintí na Gaeltachta.
Cúrsaí sochtheangeolaíochta
Ó thaobh na teangeolaíocht a de tá éagsúlacht ag baint le Gaeilgeoirí uirbeacha i mBaile Átha Cliath agus in áiteanna eile. Is léir, áfach, go mbaineann cuid mhaith acu leis an meánaicme oilte. Tá sé áitithe gur minic atá Gaeilgeoirí níos oilte ná Béarlóirí agus go bhfuil gréasán láidir teanga acu, rud a thugann breis deiseanna fostaíochta dóibh agus ardú céime.
Neartaíonn torthaí dhaonáireamh 2011 leis an tuairim sin. Tá Baile Átha Cliath chun tosaigh sa mhéid go bhfuil 18% de na cainteoirí laethúla Gaeilge (14,229 duine) le fáil i mBaile Átha Cliath agus ina chuid bruachbhailte.
Maíonn John Walsh agus Bernadette O’Rourke go bhfuil buntáistí ag baint leis an limistéar uirbeach: “Osclaíodh spásanna nua úsáide don Ghaeilge (mar shampla in earnáil na Gaelscolaíochta agus i ngrúpaí nua óige agus siamsaíochta sna cathracha) agus ina theannta sin cruthaíodh ordlathas agus caidreamh nua idir saghsanna éagsúla cainteoirí”.
Stáisiún Ghabhal Luimnigh
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i nGabhal Luimnigh gar do Thiobraid Árann i gContae Thiobraid Árann é Stáisiún Ghabhal Luimnigh.
Cill Liatháin, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe í Cill Liatháin.
Carbaihiodráit
Is comhdhúile iad carbaihiodráití comhdhéanta de Charbón, Hidrigin agus Ocsaigin. Tá an Hidrigin agus an Ocsaigin i láthair sa choibhneas céanna agus atá in uisce, 2:1.
Tá na carbaihiodráití (ó 'hiodráití charbóin') nó siúicríde (Sean-Ghréigis σάκχαρον de bhrí "siúcra") i measc na ceithre grúpaí is líonmhaire de mhóilíní, agus tá próitéiní, lipidí, agus aigéid núicléasacha san áireamh.
Stoidiaca Síneach
mion|scrín Kushida, [[Fukuoka, An tSeapáin]] Is timthriall 12 bliain is ea An tStoidiaca Síneach. Tá gach bliain sa timthriall ainmnithe tar éis ainmhí agus tá pearsantacht agus tréithe difriúil agus gach ainmhí. mion|dealbha i Kampot, [[an Chambóid]] Creidtear go bhfuil tionchar mór ag an ainmhí ar an duine agus tugann an t-ainmhí tréithe don duine i rith a shaol.
An Mháltais
Is í an Mháltais an teanga a labhraíonn muintir dhúchasach Mhálta. Go bunúsach, canúint Araibise a bhí ann ó thús, agus í cosúil le canúintí Araibise Iarthuaisceart na hAfraice, ach ó tharla gur chaill an t-oileán an ceangal cultúrtha agus reiligiúnda leis an saol Arabach, chuaigh an chanúint áitiúil a bealach féin. Tháinig na mílte focal iasachta isteach ón tSicilis, ón Iodáilis agus ón mBéarla, agus chuir siad athrú cosúlachta ar an teanga go hiomlán. Inniu, tá an Mháltais chomh breac le focail iasachta is gur féidir leis an Iodálach cuid mhaith céille a bhaint aisti, siúd is nach dtuigeann sé an chuid is bunúsaí den teanga.
Is í an Mháltais an t-aon teanga dhúchasach Afráiseach amháin a labhraítear san Eoraip, agus is í an t-aon teanga Shéimíteach amháin a bhaineann úsáid as an aibítir Laidineach. Ní raibh ann, thar na céadta bliain, ach canúint labhartha, nó ba rogha leis na daoine a gcuid scríbhneoireachta a dhéanamh as Araibis, as Iodáilis nó as Béarla. Níor caighdeánaíodh í ach i dtús na fíchiú haoise. Rinneadh teanga oifigiúil di, in áit na hIodáilise, sa bhliain 1936, nuair a bhí muintir an oileáin ag éirí buartha faoi Fhaisisteachas na hIodáile. Bhí an deachtóir Benito Mussolini den bharúil gur Iodálaigh ab ea muintir Mhálta, agus theastaigh uathusan a thaispeáint nárbh ea in aon chor.
Tá cuid mhór de ghramadach na Máltaise bunaithe ar chóras na dtamhan tríchonsanach i gcónaí, cosúil leis an Araibis. Féach an dóigh a réimnítear an briathar úd qatel, "mharaigh sé", cuir i gcás:
qtilt = mharaigh mé
qtilt = mharaigh tú
qatel = mharaigh sé
qtilna = mharaigh muid
qtiltu = mharaigh sibh
Is iad an trí chonsan QTL a fhanann gan athrú, agus an phearsa á cur in iúl trí ghutaí éagsúla a shá isteach idir na consain. Tá córas cosúil leis an gceann seo ag oibriú sna teangacha Seimíteacha ar fad, ach, ar ndóigh, cuirtear réimíreanna agus iarmhíreanna difriúla leis an tamhan tríchonsanach freisin.
Ní féidir an córas seo a chuir i bhfeidhm ar na briathartha iasachta, áfach; agus mar sin, ní chuirtear ach iarmhíreanna agus réimíreanna leo. Mar sin, is féidir foirmeacha cosúil le nimmonopolizzaw = "tá muid ag monaplú" nó jiddawnlowdja = "tá sé ag íoslódáil" a fheiceáil i dtéacsaí Máltaise, ina bhfuil iarmhír agus réimír Shéimíteach curtha timpeall ar fhocal de bhunús na hIodáilise nó an Bhéarla. Bíonn iasachtaí Béarla an-choitianta inniu, cosúil le grawnd ta'l-isports = páirc lúthchleas (ó sports ground an Bhéarla).
Feictear na litreacha neamhghnácha Ċ, Ħ, agus Ż sa Mháltais. Fuaimnítear an chéad cheann acu cosúil le CH an Bhéarla, agus is ionann an dara ceann acu agus CH leathan na Gaeilge. An délitir GĦ, áfach, ní bhíonn ann ach comhartha stairiúil nach bhfuaimnítear ar aon nós, siúd is go gcuireann sí le fad an ghuta atá ag teacht roimpi. Ní fhuaimnítear an litir H ach an oiread. Is ionann Ż na Máltaise agus Z an Bhéarla, nó is mar Z na hIodáilise (= [ts] nó [dz]) a fhuaimnítear an litir Z gan phonc sa Mháltais. Is ionann, arís, X na Máltaise agus SH an Bhéarla. Maidir leis an Q, is mar phléascach glotais a fhuaimnítear é, is é sin, cosúil leis an litir T i bhfuaimniú na canúna Cockney i bhfocail ar nós "bottle" (is é sin, "bo'l").
Fuair an Mháltais stádas oifigiúil san Aontas Eorpach, nuair a bhain Málta amach ballraíocht san Aontas.
Cé gur teanga réasúnta beag í an Mháltais, tá cuid mhaith canúintí ann. An cineál Máltaise a labhraítear in Oileán Għawdex, ach go háirithe, tá sí an-difriúil leis an leagan oifigiúil den teanga, agus bíonn sí dothuigthe ag muintir Vaileite go minic. In Oileán Mhálta féin, áfach, bíonn difríochtaí suntasacha idir na canúintí, agus blas ar leith ar an gcineál Máltaise, abair, a labhraítear in Il-Kottonera. Sa teanga chaighdeánach féin, tá sé ceadaithe cloí le do chanúint i miontréithe áirithe: mar shampla, i bhfocail mar laqgħu "d'fháiltigh siad", is féidir an -għu a fhuaimniú mar [eu] nó mar [ou], de réir do chanúna féin.
An Astráil
I 2001 ba í Máltais an mháthairtheanga do 41,393 duine san Astráil. Is í an hochtú teanga déag is comónta san Astráil.
The One Where Rachel Smokes
Craoladh an ochtú heipeasóid, "The One Where Rachel Smokes", den chúigiú sraith Friends ar an 8 Aibreán, 1999. Scríobh Michael Curtis an eipeasóid seo. D'fhéach 24.5 milliún duine ar an eipeasóid.
Oíche na Gaoithe Móire
mion Rinneadh dochar mór ar fud na hÉireann agus i gcodanna den Bhreatain, le linn “Oíche na Gaoithe Móire” ar an 6/7 Eanáir 1839. Thosaigh an spéirling timpeall meán lae ar 6 Eanáir i gContae Mhaigh Eo. mion|Buaileadh [[Learpholl go dona. Cailleadh an Pennsylvania New York Packet Ship, an Lockwoods Emigrant Ship;  an Saint Andrew Packet Ship,  agus an Victoria (Charleston).]] Fuair idir 250 agus 300 duine bás sa stoirm b'fhéidir, an chuid is mó díobh ar mhuir amach ó chósta thiar na hÉireann. Bhí na mílte duine gan díon gan dídean mar thoradh ar Oíche na Gaoithe Móire.
Meitéareolaíocht
Ní raibh stáisiún aimsire in Éirinn go dtí 1860. Ach braitheadh meánluais ghaoithe sa bhliain 1839 b'fhéidir os cionn (180km/h).
Cé go bhfuil fianaise ann a thabharfadh le fios go bhfuil stoirmeacha ag tarlú níos minice, d’fhéadfaí a mheas nach dtarlaíonn siad ach uair amháin gach cúpla céad bliain ?
Maidir le stoirmeacha an gheimhridh 2013/2014, eisceacht a bhí sa stoirm a bhí ann ar an 12 Feabhra i2014. Braitheadh meánluais ghaoithe os cionn fórsa stoirme (90km/h) go forleathan i gcontaetha chósta an iardheiscirt agus an iarthair ó Chorcaigh go Maigh Eo. Bhí séideáin os cionn 110km/h le brath go forleathan ar fud dheisceart na tíre agus rinneadh taifead ar an séideán ba mhó de 160km/h in Aerfort na Sionna.
Stáisiún Bhaile Mhic Andáin
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i mBaile Mhic Andáin i gContae Chill Chainnigh é Stáisiún Bhaile Mhic Andáin.
Cath Flodden
Troideadh Cath Flodden ar an 9 Meán Fómhair 1513 le linn Chogadh Léige Chambrai idir Ríocht Shasana agus Ríocht na hAlban, agus mar, thoradh air sin, bhí bua ag na Sasanaigh. Bhí blár an chatha i mBranxton i gcontae Northumberland i dtuaisceart Shasana, agus bhí an Rí Séamas IV i gceannas ar  fhórsa ionraidh na nAlbanach agus Thomas Howard, 2ú Diúc Norfolk i gceannas ar arm Shasana. Maidir le huimhreacha na dtrúpaí, ba é an cath ba mhó a troideadh idir an dá ríocht. Maraíodh Séamas IV, sa chath, agus b'shin an monarc deireanach in Éireann agus an Bhreatain Mhór a fuair bás i gcath.
Cúlra
Thosaigh an choimhlint seo nuair a d'fhógair Séamas IV, Rí na Scot cogadh ar Shasana chun onóir a thabhairt don Seann-chaidreachas leis an bhFrainc trí trúpaí Shasana an Rí Anraí VIII Shasana a sheoladh ar mhalairt treo óna bhfeachtas i gcoinne rí na Fraince Louis XII. Bhí sean créachtaí oscailte ag an Rí Anraí VIII freisin trína éileamh gurbh é ardtiarna na hAlban, a chuir fearg ar hAlbanaigh agus ar a Rí. Ag an am seo, bhí baint ag Sasana mar bhall den " Léig Chaitliceach " i gCogadh Léige Cambrai - ag chosaint na hIodáile agus an Phápa ó na Francaigh (féach na Cogaí Iodálacha).
Stáisiún Luimnigh
Is stáisiún de chuid Iarnród Éireann suite i Luimneach i gContae Luimnigh é Stáisiún Luimnigh.
Abhainn Airgid
Is abhainn suite i gContae Uíbh Fhailí í Abhainn Airgid.
Dún Coillín, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é Dún Coillín.
Stáisiún Dhurlais
Is stáisiún de chuid Iarnród Éireann suite i nDurlas i gContae Thiobraid Árann é Stáisiún Dhurlais.
Donal Ormonde
Polaiteoir Éireannach is é Donal Ormonde (21 Eanáir 1943 – ). Bhí sé ina bhall de Fianna Fáil.
An Cruachán
Sráidbhaile beag i gContae Chorcaí is ea an Cruachán (Crookhaven as Béarla).
Villalbos
Bruachbhaile i mBurgos, Castilla y León is ea Villalbos
Rugadh laoch mór i stair na Spáinne, Abolmondar Albo, ann sa bhliain 922.
Naisc sheachtracha
Villalbos
A Hunka Hunka Burns in Love
Craoladh an ceathrú eipeasóid, "A Hunka Hunka Burns in Love", den tríú sraith déag The Simpsons ar an 2 Nollaig 2001. Scríobh John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 13.4 milliún duine ar an eipeasóid.
Caithréim Chellacháin Chaisil
Caomhnaítear cóip den scéal i Leabhar Leasa Mhóir, chomh maith le roinnt lámhscríbhinní eile. Foilsíodh an t-eagrán is déanaí ag Alexander Bugge sa bhliain 1905, bunaithe are an téacs le fáil i Leabhar Leasa Mhóir agus R.I.A. 23 H 18 (707), le leaganacha criticiúla ó Egerton 106 luaite anois is arís.
The One Where Ross Can't Flirt
Craoladh an naoú heipeasóid déag, "The One Where Ross Can't Flirt", den chúigiú sraith Friends ar an 22 Aibreán, 1999. Scríobh Doty Abrams an eipeasóid seo. D'fhéach 20.9 milliún duine ar an eipeasóid.
An Rinn
Tá níos mó ná baile amháin ann leis an ainm An Rinn. Roghnaigh an ceann atá uait ón liosta:
Droichead na Dothra
thumb|deas|250px|Droichead na Dothra Bruachbhaile de chuid Bhaile Átha Cliath is ea Droichead na Dothra (Ballsbridge as Béarla). Ainmníodh an ceantar agus an baile as an droichead atá ar an abhainn agus baisteadh sloinne an fhir a thóg an droichead ar dtús, Ball, ar an áit as Béarla. Tá Droichead na Dotha suite i "mBaile an Fheamrógaigh" atá ar fud An Dothra i ndeisceart Baile Átha Cliath, is droichead cloiche trí áirse atá ann a thógadh i 1791. clé|mion Is ceantar galánta agus saibhir é Baile an Fheamrógaigh agus tá aithne ar an gceantar de bharr an réadmhaoin costasach atá ann. Ní ghlaotar Baile an Fheamrógaigh air go minic, glaotar Droichead na Dothra air ina áit. mion Bhíodh Droichead na Dothra de Bhailecheantar Baile an Fheamrógaigh ach níl a thuilleadh.
Foirgnimh
Cumann Ríoga Bhaile Átha Cliath:  Is iad áitribh an chumainn, i nDroichead na Dothra, an coimpléasc imeachtaí is mó in Éirinn, a mbíonn spórt, ceolchoirmeacha agus taispeántais ar siúl ann, chomh maith le phríomh-ócáid bhliantúil an chumann, Seó Capall Bhaile Átha Cliath. Tógadh an foirgneamh ón bhliain 1880 amach. Sa bhliain 1924, agus bhog an cumann chuig a áitreabh ag Droichead na Dothra. mion
An Chamchuairt
Is abhainn suite i gContae Uíbh Fhailí é an Chamchuairt.
Stáisiún Mhuine Bheag
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann, atá suite i Muine Bheag i gContae Cheatharlach, é Stáisiún Mhuine Bheag.
D’oscail an stáisiún traenach ar an 24 Iúil 1848 le linn An Gorta Mór
Runrig
Is grúpa rac-cheol Ceilteach iad  Runrig a tháinig le chéile san Eilean Sgitheanach sa bhliain 1973 mar 'The Run Rig Dance Band'. Ba iad scríbhneoirí ceoil, an bheirt deartháireacha Ruaraidh Dómhnallach (giotár agus dord) agus Calum Dómhnallach (drumaí) ó Uibhist a Tuath agus Blair Dùghlais (ar an bhosca) ó Port Rìgh na bunaitheoirí. Ina dhiaidh sin, chuaigh Donaidh Rothach isteach sa ghrúpa mar cheoltóir agus mar ghiotáraí.
Dún Mór, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é Dún Mór.
Egerton 88
Lámhscríbhinn Ghaelach de dheireadh na 16ú haoise is ea Egerton MS 88, caomhnaithe anois sa mbailiúcháin Egerton de chuid an British Library, Londain. Scríobh baill de chlann Uí Dhábhoireann í, clann dlíodóirí cáiliúla as Corca Mrua, Contae an Chláir. Tiomsaíodh í idir na blianta 1564 agus 1569 faoi mhaoirseacht Dhomhnaill Uí Dhábhoireann.
Cadhcáil in uiscí ciúine
thumb|K-2 Tá cadhcaí i gcóir rásaíocht in uiscí ciúine go ginearálta déanta as ábhair le meáchan éadrom agus mar sin d'fhéadfadh siad a bheith roinnt lag, níl aon chineál uisce eile feiliúnach dóibh ach uisce réasúnta calmach. Tá siad tanaí agus an-chorrach. Teastaíonn leibhéal maith saineolas chun iad a chéaslóireacht go maith ach tá siad an -tapaidh nuair atá siad in úsáid ag daoine inniúíl.
Ins na Cluichí Oilimpeacha glacann na fir páirt ins an rás C-1, C-2, K-1 agus K-2 ag 500 agus 1000m agus i K-4 ag 1000m amháin. Ní ghlacann na mná páirt ach ins K-1, K-2 agus K-4, ar fad ag 500m.
Stáisiún Chaisleán Uí Chonaill
Is stáisiún iarnróid de chuid Iarnród Éireann atá suite i gCaisleán Uí Chonaill (nó Caisleán Ó gConaing) i gContae Luimnigh é Stáisiún Chaisleán Uí Chonaill.
Larry McMahon
Polaiteoir Éireannach is é Lawrence "Larry" McMahon (18 Eanáir 1929 – 16 Feabhra 2006). Bhí sé ina bhall de Fine Gael.
Stáisiún Dhroichead Abhann Ó gCearnaigh
Is stáisiún iarnróid de chuid Iarnród Éireann atá suite i nDroichead Abhann Ó gCearnaigh i gContae an Chláir é Stáisiún Dhroichead Abhann Ó gCearnaigh.
The One with the Ride-Along
Craoladh an fichiú heipeasóid déag, "The One with the Ride-Along", den chúigiú sraith Friends ar an April 29, 1999. Scríobh Jill Condon & Amy Toomin an eipeasóid seo. D'fhéach 29.6 milliún duine ar an eipeasóid.
An Aeinéid
Dán is ea an Aeinéid (Laidin: Aeneis). Scríobh an file Rómhánach Publius Vergilius Maro (Veirgil) í sa chéad aois RC. Sé laoch an dáin ná an Traíoch Aeinéas. Dhá leabhar déag de dhánta atá san Aeinéid agus b'eipic náisiúnta na hImpireachta Rómhánaigh í. Chreid na Rómhánaigh gurbh é Aeinéas a sinsearach.
Stáisiún Chnocán an Éin Fhinn
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i gCnocán an Éin Fhinn i gContae Thiobraid Árann é Stáisiún Chnocán an Éin Fhinn.
Frithghníomhuithe fuilaistrithe
thumb|right|160px|Deontóir fola
I míochaine nó leigheas, is éard is frithghníomhaithe fuilaistrithe ann ná freagairt gan choinne san othar atá bainteach le fuilaistriú fola nó comhábhar fola. Chun go n-íoslaghdófaí an baol nó an contúirt a bhaineann le fuilaistriú, moltar gan an chóir leighis a thabhairt ach de réir mar is gá.
Frithghníomhuithe Géara Fuilaistrithe (FGF)
Ar na frithghníomhuithe géara tá:
Frithghníomhuithe Haemalaíocha Géara Fuilaistrithe (FHGF)
Is é an sainmhíniú ar FHGF, frithghníomhuithe a tharlaíonn taobh istigh de 24 uair a chloig i ndiaidh fuilaistriú agus gnéithe cliniceacha agus/nó saotharlainne den haemalú i láthair (Grúpa Oibre ISBT Capetown, 2006).
Ar na cúiseanna leis an haemalú géar tá neamh-chomhoiriúnacht ABO, neamh-chomhoiriúntacht antaigine eile e.g. Rh D, Kell nó tosca neamh-dhíonacha ar nós tuaslagáin hipeartonacha/hipeatonacha nó táirgí míochaine a meascadh leis an gcomhábhar fola.
Úsáideann an tAontas Eorpach an córas rangaithe seo a leanas:
Frithghníomhuithe Ailléirgeacha & Anaifiolachtacha Géara Fuilaistrithe (FAAGF)
Tarlaíonn Anaifiolachtacht/Hipiríogaireacht le hothar a réamhíograíodh le haillérigin agus a athnochtar don antaigin airithe sin arís. Tá beagán othar ann a bhfuil dian-easpa IgA orthu agus a fhorbraíonn antasubstaintí do IgA. D'fhéadfadh dian-anaifiolachtacht a bheith ar roinnt de na hothair sin má nochtar le IgA iad trí fhuilaistriú (McClelland, 2001)
An Ráithín Mór
Is portach suite i gContae Uíbh Fhailí é an Ráithín Mór.
Frithghníomhuithe fuilaistrithe
Frithghníomhuithe Haemalaíocha Moillithe Fuilaistrithe (FHMF)
An sainmhíniú ar FHMF, gur fianaise atá ann ar ghnéithe cliniceacha nó saotharlainne an haemalaithe a tharlaíonn breis agus 24 uair fichead agus suas le 38 lá i ndiaidh le fianaise shéireolaíoch an antasubstaintí. (Buíon Oibre ISBT, Capetown, 2006)
Seán Ó Conghaile
Fathach iománaíochta na Gaillimhe ab ea Seán Ó Conghaile (Béarla: John Connolly).
Cúlra
Rugadh an laoch mór iomána seo i Leitir Móir, i gConamara i gContae na Gaillimhe sa bhliain 1948. Thug an teaghlach a n-aghaidh ar chathair na Gaillimhe i 1953 agus shocaigh siad i mBaile an Bhríota gar go maith do ráschúrsa na gcapall. Thosaigh sé luath go maith ag imirt iománaíochta. Bhí an-suim go deo ag a athair sa gcluiche rud a chuaigh i bhfeidhm go mór air. Is cuimhín le John a athair á iompar ar thrasnán a rothair chomh fada le Páirc an Phiarsaigh i mBóthar na Trá ag cluiche iománaíochta le Gaillimh a fheiceáil ag imirt.
An club áitiúil
Ba é club an Chaisleáin Gheairr an club iománaíochta a bhí san áit.Bhí a bpáirc imeartha ag an am sin buailte ar theach John agus a mhuintire. Bhíodh John ag lascadh na liathróide in éineacht leis na hiománaithe agus iad ag cleachtadh na scileanna. Bhíodh sé ag rith soir agus siar chun na liathróidí a bhailiú chuile uair a ndeachaigh an sliotar ar strae. Is iomaí tráthnóna a chaith sé ina gcomhluadar agus ba í an iománaíocht a bhíodh i gcónaí á phlé acu.
Deartháireacha cáiliúla Uí Chonghaile
B'shin é an chaoi ar thosaigh John agus a sheisear dearthár ag imirt agus ag cleachtadh a gcuid scileanna iománaíochta.Bhí an seachtar dearthár ag imirt ar fhoireann an Chaisleáin Gheairr i gCraobh Club na hÉireann nuair a bhuaigh siad an chraobh. D'éirigh leo foireann Baile an Chaistil ó chontae Aontroma a chloí sa gcluiche ceannais. Admhaíonn John sa leabhar "Giants of the Ash" le Brendan Fullam go mba é sin an lá ab fhearr riamh ina shaol iománaíochta. Bhíodh sé de nós ag na deartháireacha casadh le chéile i dteach a mhamó ar maidin sula rachaidís ag imirt i gcluiche. Bhíodh neart cainte agus plé ar an gcluiche. Chabhraigh sé seo go mór leo spiorad agus díocas a chothú eatarthu féin rud a thug siad leo cosúil le Cúchulainn agus iad i lár na coimhlinte ar pháirc na himeartha.
Cúlra foirne
Bhí John ina chaptaen i 1975 nuair a d'imir Gaillimh in aghaidh Thiobraid Árann sa léig náisiúnta. D'imir sé i lár na páirce do Ghaillimh an lá sin. Bhuaigh Gaillimh ar Thiobraid Árann agus bhí a mbua cinniúnach mar nach raibh mórán de na cluichí móra buachta acu go dtí seo. Bhí scil agus cumas iomána John Connolly os comhair an phobail faoi dheireadh thiar thall. Bhí John ag imirt sna tosaithe ar fhoireann na Gaillimhe ar an lá stairiúil úd nuair a bhuaigh Gaillimh cluiche ceannais iomána na hÉireann i 1980. Fuair siad an ceann is fearr ar Luimneach sa gcluiche. Bhí a chuid deartháireacha Mícheal agus Joe ar an bpáirc an lá sin freisin chomh maith le Pádraig a bhí ina fhear ionad. Cuimhneoidh muintir na Gaillimhe go brách na breithe ar an óráid iontach spreagúil a chuir Joe a dheartháir dá chroí an lá sin. Bhí na Connolloy's riamh sáite san iománaíocht. Níl a chlann mhac ach an oiread ag tabhairt cúl le cíne. Tá an bheirt acu Shane agus Cathal anois ag lascadh na fúinseoige ar pháirc na himeartha.
Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1908
An Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1908, go hoifigiúil na cluichí ar An Ceathrú Oilimpiad, a bhí ar siúl i gcathair na Londain ó 27 Aibreán go dtí 31 Deireadh Fómhair 1908.
Náisiúin rannpháirteacha
{| class="wikitable collapsible" ! Náisiúin rannpháirteacha
Gaillimh, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe í Gaillimh.
An Rinn (Contae Bhaile Átha Cliath)
thumb|deas|290px|Seanoifig an Phoist sa Rinn thumb|300px|Léarscáil na Rinn (le Baile Gaelach agus Dumhach Thrá)
Finchley
Is baile é Finchley atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.
An Cogadh Franc-Phrúiseach
mion|clé|An Cogadh Franc-Phrúiseach Coimhlint mhíleata ina raibh mórchumhachtaí éicint na hEorpa rannpháirteach é an Cogadh Franc-Phrúiseach, a troideadh idir 19 Iúil 1870 agus 10 Bealtaine 1871. Troideadh an cogadh idir an Fhrainc ar thaobh amháin, agus an Phrúis ar an dtaobh eile.
The Blunder Years
Craoladh an cúigiú eipeasóid, "The Blunder Years", den tríú sraith déag The Simpsons ar an 9 Nollaig 2001. Scríobh Ian Maxtone-Graham an eipeasóid seo. D'fhéach 12.9 milliún duine ar an eipeasóid.
Stáisiún Inse
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann suite in Inis i gContae an Chláir é Stáisiún Inse.
Roberto Durán
Dornálaí Panamach, a bhí ina churadh domhanda éadrom-mheáchan, ab ea Roberto Durán Samaniego (a rugadh ar 16 Meitheamh, 1951).
Eddie Filgate
Polaiteoir Éireannach is é Eddie Filgate (16 Meán Fómhair 1915 – 19 Eanáir 2017). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Stáisiún an Teampaill Mhóir
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite sa Teampall Mór i gContae Thiobraid Árann é Stáisiún an Teampaill Mhóir . Osclaíodh an stáisiún ar 3 Iúil 1848.
Friern Barnet
Is baile é Friern Barnet atá suite i mBarnet, Londain Thuaidh.
Optaic gheoiméadrach
Míniú
Is líne nó cuar é ga solais atá ingearach le tonnbhráide an tsolais (agus dá bhrí sin tá sé comhlíneach leis an tonnveicteoir).
Leanann sainmhíniú beagán níos déine ar ghá solais ó phrionsabal Fermat, a deir gurb é an chonair a thógann ga solais idir dhá phointe ná an chonair gur féidir a thrasnú san am is lú. Is minic a shimplítear an optaic gheoiméadrach tríd an neasúchán par-aiseach, nó "neasúchán na huillinne bige" a dhéanamh. Ansin déantar an iompar matamaiticeach líneach, rud a fhágann gur féidir comhpháirteanna agus córais optúla a thuairisciú trí dul i muinín maitrísí simplí. Mar thoradh air seo d'fhorbraítí teicnící na hoptaice agus garianú par-aiseach, a úsáidtear chun airíonna bunúsacha córais optúla a fháil, mar shampla neasíomhá agus suíomh agus formhéadú réad.
Frithchaitheamh spéaclach
Frithchaitheann dromchlaí frithne cosúil le scátháin an solas ar bhealach simplí intuartha. Ligeann sé seo íomhánna a léiriú ar féidir a bheith bainteach le suíomh iarbhír (fíor) nó eachtarshuite (fíorúil) sa spás.
Le dromchlaí den sórt sin, tá treo an gha fhrithchaite socraithe ag an uillinn ionsaithe a dhéanann an ga leis an normal, ag an bpointe ionsaithe, sé sin, an líne atá ingerarach leis an dromchla, san áit a mbuaileann an ga an dromchla. This is known as the Law of Reflection.
Seasann na dlíthe seo a leanas maidir le solas a fhrithchaitear sa scáthán plánach. Tugtar Dlííthe Fhrithchaitheamh an tSolais air seo.
Taispeánann 'Fíor 3' na dlíthe i bhfoirm léaráide. Is é a deir 'Dlí 1' ná go luíonn an ga ionsaitheach ar an bplána a dhéanann an ga ionsaitheach agus an normal. Ní dhéantar sraonadh deisil ná tuathail ar an nga frithchaite.
Is féidir scátháin le dromchlaí cuartha a bheith múnlaithe trí leas a bhaint as gharianú agus dhlíthe Fhrithchaitheamh an tsolais ag gach pointe ar an dromchla. I gcás scátháin le dromchlaí parabóileacha, gineann gathanna comhthreomhara, ag phointe ionsaithe an scátháin, gathanna frithchaite a thagann chéile i léas inréimneach ag an bhfócas coitianta. D'fhéadfadh dromchlaí cuartha eile solas a fhócasú, ach le hiomraill mar gheall ar an cruth difriúil a fhágann go gcuirfí fócas smeartha amach sa spás. Go háirithe, taispeánann scátháin sféarúla iomrall sféarúil. Is féidir le scátháin cuartha íomhánna a ghiniúint le formhéadú níos mó ná nó níos lú ná a haon, agus is féidir an íomhá a bheith ingearach nó inbhéartaithe. Bíonn íomhá ingearach a chruthaítear trí fhithchaitheamh i scáthán fíorúil i gcónaí, cé go mbíonn íomhá inbhéartaithe fíor agus is féidir í a theilgean ar scáileán.
Athraonadh an tSolais
An tAthraonadh a thugtar ar an lúbadh a dhéantar ar gha solais agus é ag dul ó mheán áirithe agus isteach i meán eile. Ní tarlaíonn athraonadh ach amháin nuair a bhíonn luas an tsolais sa dara meán difriúil lena luas sa chéad mheán.
Tarlaíonn cás an athraonta is simplí nuair a bhíonn comhéadan idir meán aonfhoirmeach le comhéifeacht athraonta n_1 agus meán eile le comhéifeacht athraonta n_2. I gcásanna den sórt sin, cuireann dlí Snell síos ar na hathruithe a d'eascair as sraonadh solais an gha:
áit ina bhfuil \theta_1 agus \theta_2 na huillinneacha idir an normal (go dtí an comhéadan) agus na tonnta ionsaitheacha agus athraonta, faoi seach. Tá baint ag an bhfeiniméan seo freisin le luas an tsolais a bhí ag athrú mar a fheictear ón sainmhíniú ar an chomhéifeacht athraonta atá thuas luaite:
áit a bhfuil v_1 and v_2 na treoluasanna toinne trí na meáin faoi seach.
Mullach Cliabháin
Sliabh i gContae Chill Mhantáin is ea Mullach Cliabháin (849 m).
Golders Green
Is baile é Golders Green atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.
Liatroim, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é Liatroim.
Stáisiún Cheatharlach
Is stáisiún suite i gCeatharlach i gContae Cheatharlach é Stáisiún Cheatharlach.
Meirleach Artach
Is éan é an meirleach Artach. Is baill d'fhine na Stercorariidae iad.
Thomas J. Fitzpatrick (Baile Átha Cliath)
Polaiteoir Éireannach is é Thomas J. "Tom" Fitzpatrick (29 Iúil 1926 – ). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Monken Hadley
Is baile é Monken Hadley atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.
Domhan an Dúlra
Clár faisnéise Gaeilge atá á chraoladh ar TG4 ar aghaidh é Domhan an Dúlra.
Liosta d’Fhilí na Gaeilge
Ag seo liosta filí a scríobh nó a scríobhann i nGaeilge. Ina measc sin tá filí Albannacha a bhain feidhm as Gaeilge liteartha an tseansaoil (Gaeilge "chlasaiceach" na scol) seachas as Gàidhlig.
Stáisiún an Aonaigh
Is stáisiún suite in Aonach Urmhumhan i gContae Thiobraid Árann é Stáisiún an Aonaigh.
Liam Aighleart
Is pholaiteoir Éireannach é Liam Aighleart (Béarla: Liam Aylward) (ar 27 Meán Fómhair, 1952 a rugadh é). Is ball d'Fhianna Fáil é. Feisire de Pharlaimint na hEorpa agus Teachta Dála ab ea é.
Rugadh i gContae Chill Chainnigh i 1952 é. Oileadh i gColaiste St Kieran, Cill Chainnigh. D'Oibrigh sé mar theicneoir saotharlainne roimh a shaol polaitíochta. Toghadh go dtí Comhairle Chontae Chill Chainnigh i 1974 é. Toghadh go dtí an Dáil i 1977 é. B'é Aire Stáit é sa Roinn Fuinnimh (1988-1989), sa Roinn Oideachais (1992-1994) agus sa Roinn Talmhaíochta agus Bia (2002-2004). D'éirigh sé as an bpolaitíocht sa bhliain 2014.
Caitríona I na Rúise
Bhí Caitríona I (Rúisis: Екатерина I Алексеевна) ina banimpire ar an Rúis ó 1725 go 1727. Tuathánach a bhí ina hathair, ach thit an tImpire Peadar Mór i ngrá léi agus phós í go rúnda sa bhliain 1707. Bhí naonúr mac agus iníon acu. Tar éis do Pheadar bás a fháíl, tháinig Caitríona i gcomharbas air, ach cailleadh i ndiaidh chúpla bliain.
Geabhróg scothdhubh
Is éan í an gheabhróg scothdhubh. Is baill d'fhine na Laridae iad.
She of Little Faith
Craoladh an séú heipeasóid, "She of Little Faith", den tríú sraith déag The Simpsons ar an 16 Nollaig 2001. Scríobh Bill Freiberger an eipeasóid seo. D'fhéach 13.2 milliún duine ar an eipeasóid.
Stáisiún Bhaile Uí Bhróithe
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i mBaile Uí Bhróithe i gContae Laoise é Stáisiún Bhaile Uí Bhróithe.
Stáisiún Chloch Shiurdáin
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i gCloch Shiurdáin i gContae Thiobraid Árann é Stáisiún Chloch Shiurdáin.
Seán French (1931–2011)
Polaiteoir Éireannach ba ea Seán French (8 Samhain 1931 – 25 Nollaig 2011). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Sliabh Bladhma
Sléibhte i gContae Uíbh Fhailí is ea Sliabh Bladhma (527 m).
Meitreo Phrág
Is gréasán córais iompair phoiblí é Meitreo Phrág. Is fobhealach é an gréasán seo agus tá sé suite i bPrág i bPoblacht na Seice. Is é an modh iompair is tapaí timpeall na cathrach agus freastalaíonn sé ar thart is 1,5 milliún duine agus mar sin is é an séú córas meitreo is gnóthaí san Eoraip.
Buneolas
Tá trí líne sa chóras agus tá dath difriúil ag baint le gach aon líne ar na mapaí agus na comharthaí: Líne A (glas), Líne B (buí) agus Líne C (dearg). Tá 57 stáisiún san iomlán (stáisiúin aistrithe is ea iad 3 acu) agus tá siad ceangailte le beagnach 60 ciliméadar d'iarnród faoi thalamh. Feidhmíonn an meitreo ó 4-5 A.M. go dtí meán oíche gach lá, le sosanna de dhá nó trí nóiméad idir traenacha le linn buaicthrátha tráchta. Úsáideann níos mó ná 620 milliún duine Meitreo Phrág gach bliain.
Reáchtálann Comhlacht Iompar Poiblí Phrág (Dopravní podnik Praha nó DP Praha) an meitreo. Oibríonn an comhlacht gach modh iompair phoiblí timpeall na cathrach (an meitreo, na tramanna, busanna, an funicular go Cnoc Petřín agus an t-ardú suíocháin isitigh i Zú Prág). Ón mbliain 1993, ceanglaítear an córas do thraenacha comaitéirí agus do bhusanna agus do charrlochta "páirceála agus taistil". Le chéile, cruthaíonn siad gréasán iompair phoiblí a théann a fhad ón gcathair agus tugtar "Iompar Comhtháite Phrág" orthu (Pražská integrovaná doprava—PID). Cé go bhfuil criosanna difriúla sa chóras agus go bhfuil praghsana difriúla ag baint le gach criosanna, tá an meitreo istigh sa lárchrios go hiomlán.
Tá a lán stáisiún meitreo an-mhór agus tá na bealaí isteach spásáilte réasúnta i bhfad ó chéile. Ach tugann sé sin go mearbhall do thurasóirí, go háirithe ag na croíláir mar Můstek nó Muzeum: níl sé dóthain chun dul go dtí an stáisiún ceart; ní mór do dhaoine an slí amach ceart don dromchla a roghnú freisin nó is féidir go mbeadh duine cúig nó deich nóiméad ar shiúl ón gceann cúrsa a bhí leagtha amach. É sin ráite, áfach, tá comharthaí maithe sna stáisiúin, fiú do dhaoine nach bhfuil Seicis acu.
Leagan amach agus stáisiúin
thumb|stáisiún Náměstí Republiky thumb|Droichead idir Luziny agus Hurka.
Tá córas Mheitreo Phrág leagtha amach mar thriantán, agus tagann na trí líne le chéile i lár na cathrach ag na trí stáisiún aistrithe. Tá dhá halla i ngach stáisiún aistrithe, halla amháin do gach aon líne. Tá difríocht i ndoimhneacht na stáisiún (agus na líne aistrithe) go mór ón a chéile. Is é Náměstí Míru an stáisiún is domhain – tá sé 52 méadar ar doimhneacht. Polladh roinnt iarnróid d’iarann i lár na cathrach ag baint úsáid as an sciath tunaileoireacht. Polladh iarnród d’iarann lasmuigh ag baint úsáid as an modh "gearr agus clúdaigh" agus níl na stáisiúin ach cúpla méadar faoin dhromchla. Téann líne B go páirteach i dtollán gloine os cionn talon.
Réabhlóid Fhilipíneach
Cúlra
Sa naoú haois déag, agus i lár ghéarchéim choilíneach na Spáinne, d'fhéach an Madrid i dtreo an Aigéin Chiúin  mar an fhoirmle chun maolú a dhéanamh ar a bhreoiteachta sna tiarnais Mheiriceá. Tháinig an cás seo chun cinn go príomha ag deireadh Chogadh Deich mBliana i gCúba (1868-1878) (Spanish: Guerra de los Diez Años), nuair a athraíodh a lán infheistíochtaí i dtreo na nOileán Filipíneach, toisc gur creideadh nach mbeadh suim  ag an chumhacht nua domhanda, sé sin,  Stáit Aontaithe Mheiriceá. san áit sin i bhfad i gcéin. An staid seo a tharla go príomha ag an deireadh an Cogadh ar an Deich Mbliana i Cúba (1868-1878), nuair a bhíonn go leor infheistíochtaí a bhí a atreorú i dtreo na hoileáin Fhilipíneacha, mar gheall ar bhí chreid sé go bhfuil áit mar sin i bhfad ní a d ' fhéadfadh go mbeadh suim nua atá ag teacht chun cinn cumhachta ar an stáitse an domhain, na Stáit aontaithe.
Meitreo Phrág
Leagan amach agus stáisiúin
Tá ardán aonair ag formhór na stáisiún i lár halla an stáisiúin agus freastalaíonn sé ar an dá treo. Tá síleáil díreach ag na stáisiúin fodhromchla agus tá ceann acu neartaithe le colúin. Tá tolláin níos mó ag na stáisiúin doimhneacht le tolláin iarnród ar an dá taobh. Maistear ballaí a lán stáisiún le painéil alúmanaim daite agus tá dath difriúil ag gach stáisiún.
Réabhlóid Fhilipíneach
Cúlra
Agus an t-ábhar imní seo á gcur i láthair, dúirt Aire an Chabhlaigh, Santiago Durán, go raibh athchoilíniú na nOileán Filipíneach riachtanach don Spáinn. I láthair na huaire sin, nuair a bhí an leithinis "a punto de ver desaparecer su proponderancias en las Antillas"  taibhsíodh deiseanna nua san Chianoirthear. De réir Durán, d'osclaíodh doirse ar impireacht mhuirí, foinse rathúnais agus saibhris gan deireadh. Chun margadh r na Filipíneach a chur chun cinn, eagraíodh taispeántas i Maidrid sa bhliain 1887, agus bliain ina dhiaidh sin, i gcroílár 'Exposición Universal de Barcelona' (Gaeilge:Taispeántas Uilechoiteann Barcelona), bhí pailliún faoi leith ag na hOileáin Fhilipíneacha. clé|mion|201x201px|Na trí maisitheoir leabhar Filipíneach is iomráití sa 19ú haois - [[José Rizal, Marcelo del Pilar, agus Mariano Ponce.]] deas|mion|150x150px|Bratach a d'úsáid na réabhlóidithe Filipíneacha
Meitreo Phrág
Ticéid
Córas ticéid gan cheilt is ea Meitreo Prág. Ní mór do phaisinéirí ticéad a cheannach agus a bhailíocht sula dul ar an ardán meitreo. Tá cigire faoi éide ann agus tá cead acu bailíocht an ticéid a hiniúchadh ag aon am sa limistéar ticéid éigeantach.
Is féidir an ticéad céanna a úsáid ar gach modh iompair i bPrág ach amháin ticéid singil comaitéir. Cosnaíonn an bunthicéad (an ceann aistriú) 26 CZK (ón céad lá Eanáir 2008) agus is féidir taistil ar feadh 75 nóiméad (90 nóiméad i rith an tráthnóna, an deiridh seachtaine agus lá saoire stát). Cosnaíonn an ticéad gan aistriú 18 CZK agus tá sé bailíocht achar 5 stáisiún meitreo (ní chuimsítear stáisiún an bhailíocht) agus is féidir aistriú idir líne A, B agus C ach caithfidh an turas a bheith faoi 30 nóiméad san iomlán. Ó Mí na Nollaig 2007, is féidir an bunthicéad aistriú a cheannach le SMS má sheoltar DPT do 902 06 26 (oibreoirí Seiceacha amháin).
Tá pasanna gearrthéarma ar fáil do thréimhse 24 uair (100 CZK), 3 lá (330 CZK) agus 5 lá (500 CZK).
Ina theannta sin, tá pasanna fadtéarmach ar fáil (is gá grianghraf aitheantais) do thréimhse mí amháin (550 CZK), trí mhí (1.480 CZK) nó an pas bliantúil.
Stair
thumb|right|Scéim Ladislav Rott do Bhardas na Cathrach Phrág
Cé go bhfuil Meitreo Phrág réasúnta nua, bhí a lán pleananna ann roimhe seo chun iompar faoi thalamh a thógáil sa cháthair. Chuir Ladislav Rott an chéad tógra ar aghaidh i 1898 chun iarnród fodhromchla a thógáil. Spreag sé bardas na cathrach chun leas a bhaint as na hoibreacha séarachais a chomhlíonadh sa chathair ag an am sin. Theastaigh ó Rott go dtosnóidis ag tochailt tollán don iarnród ag an am chéile. Ach dhiúltaigh na pleanálaithe bailte, áfach. Tógra eile a chuir Bohumil Belada agus Vladimír List ar aghaidh i 1926 ab ea an chéad tógra chun an focail “Meitreo” a lua. Ach diúltadh an tógra sin chomh maith. Sna 1930idí agus 1940idí, bhí dhá plean ann – chun trambhealach faoi thalamh a thógáil (gnáthstoc rollta a rachadh faoi lár na cathrach, nó “réamh-mheitreo” mar a ghlaoitear inniu) agus “fíormheitreo” le córas neamhspleách d’iarnróid. I ndiaidh an dara Chogaidh Dhomhanda, stopadh an obair go leor cé go raibh na trí líne, A, B agus C beagnach beartaithe go léir.
I dtús na 1960idí, glacadh le coincheap thrambhealaigh fhodhromchla sa deireadh agus ar an 9ú Lúnasa 1967, tosaíodh tógáil an chéad stáisiúin (Hlavní nádraží). Ach sa bhliain chéanna, bhí athrú substantiúil sa choincheap mar bheartaigh an rialtas, faoi thionchar comhairleoirí Sóivéadacha, chun córas “fíormheitreo” a thógáil in áit trambhealaigh faoi thalamh. Mar sin de, i rith an chéad bhliain, lean an tógáil ar aghaidh nuair a athraíodh an scéim go hiomlán. Osclaíodh seirbhís rialta ar an Líne C ar an 9ú Bealtaine 1974 idir na stáisiúin Sokolovská (anois Florenc) agus Kačerov. Lean an tógáil ar aghaidh go tapaidh tar éis é sin. I 1978, osclaíodh an chéad chuid ar líne A agus ar deireadh, osclaíodh líne B i 1985. Mar sin, cruthaíodh triantán le na 3 pointe trasnáil. Ó shin, síneadh na hiarnróid ón lár. Síneadh Líne B ó Nové Butovice go Zličín i 1994 agus ó Českomoravská go Černý Most i 1998. Osclaíodh na stáisiúin Kolbenova agus Hloubětín i 2001.
Bhí ainmneach ag 14 stáisiúin a bhí ag baint leis an idé-eolaíocht Chumannach ach ar an 22ú Feabhra 1990, athainmníodh iad chun a bheith neodrach. Bhí busta mór Lenin sa stáisiún Leninova roimh an Réabhlóid Veilbhit ach athainmníodh é go “Dejvická”, ainm sráide in aice láimhe.
San idirlinn, athchóirítear nó athraítear na seanthraein Rúiseacha. Meastar go mbeidh na traein athfheistiú i seirbhís ar feadh 15 bliain eile. Beidh athnuachan an stoic rollta déanta ag an mbliain 2007.
thumb|right|Mí Lúnasa 2002, na líne agus na stáisiúin a bhádh I mí Lúnasa 2002, d’fhulaing an meitreo de thoradh bá uafásaigh a thiteadh i gcuid den mBoihéim agus limistéir eile in Eoraip Láir. Bádh 14 stáisiún agus dá bhrí sin bhí stad sa chóras iompair i bPrág. Meastar go gcostaigh an damáiste don meitreo timpeall 7 billiún CZK (thar $200 milliún). D’fhan na stáisiúin a bhádh as seirbhís ar feadh roinnt míonna. Athosclaíodh an stáisiún deireanach (Křižíkova) i Márta 2003. Cuireadh órphlataí beaga ag cuid de na stáisiúin chun leibhéal an uisce is airde a thaispeáint.
thumb|right|stáisiún Kobylisy, líne C (2004) Osclaíodh síneadh tuaisceartach de Líne C ar an 26ú Meitheamh le dhá stáisiúin eile – Kobylisy agus Ládví. Síneadh Líne A le déanaí níos faide thoir. Ar 26ú Bealtaine 2006, osclaíodh stáisiún cinn aistir nua, Depo Hostivař. Tógadh an stáisiún i foirgneamh de stáisiún cinn aistir a bhí ann cheana féin. Is é an chéad cuid den chórais a thógadh os cionn talún gan tollán.
Síneadh Líne C le déanaí chun lár na cathrach a cheangail le na túrcheaip mór i bProsek. Osclaíodh 3 stáisiún (Střížkov, Prosek agus Letňany) ar 8ú Bealtaine 2008.
Geabhróg rósach
Is éan í an gheabhróg rósach (Sterna dougallii) Is baill d'fhine na Laridae iad.
Meitreo Phrág
Gnéithe
Ciallaíonn "Můstek", "droichead beag" agus baineann seo leis an limistéar timpeall an stáisiúin Můstek. Ní raibh tionscnamh ainm an limistéir ar eolas go dtí go thángthas ar fhothrach droichid meánaoisigh le linn tógála an stáisiúin. Corpraíodh na fothrach sa stáisiún agus is féidir iad a fheiceáil in aice bealaigh amach iarthuaisceartach.
Tugadh “Moskevská” (Stáisiún Moscó) ar an stáisiún Anděl go dtí 1990. D’oscail sé ar an lá céanna in 1985 ná an stáisiún Prazhskaya ar an Meitreo Moscó. Tá roinnt phíosa ealaíne bholscaireachta sa stáisiún a chuireann cairdeas Sóivéadach-Seiceslóvac chun cinn. Is iad sin na samplaí is fearr d’ealaín bholscaireachta ón ré Chumannach atá fós i bPrág.
An Longfort, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é an Longfort.
Stáisiún Ros Cré
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i Ros Cré i gContae Thiobraid Árann é Stáisiún Ros Cré.
Hampstead Garden Suburb
Is baile é Hampstead Garden Suburb atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.
Caisleán Bhiorra
Is caisleán suite i gContae Uíbh Fhailí é Caisleán Bhiorra, cáil air don teileascóp réalteolaíoch atá suite ar thailte an chaisleáin.
Rós an Líoma
Naomh is ea Rós Líoma (20 Aibreán 1586 – 24 Lúnasa 1617), a rugadh mar Isabel Flores y de Oliva i Líoma, Peiriú.
Lus na gréine
Is cineál planda é lus na gréine (Helianthus annuus). Tá lus na gréine dúchasach i Meiriceá Thuaidh agus i Meiriceá Theas, go príomha, ach saothraítear é ar fud chreasanna measartha an domhain, nach mór. Is luibh bhliantúil é a bhfuil gas garbh clúmhach air de ghnáth. Tá an lus gréine tábhachtach ó thaobh cúrsaí geilleagair de. Déantar ola bhuí mhilis as le haghaidh cócaireachta agus úsáidtear an ola le gallúnach agus péint a dhéanamh. Bealaítear innealra leis an ola freisin. Tugtar cáca ola déanta as do bheostoc agus do na héanlaithe. Iteann daoine na síolta triomaithe nó rósta. Is iad an Airgintín, an Úcráin, an Rúis, na Stáit Aontaithe, an tSín, agus an Fhrainc na tíortha a tháirgeann na barra is mó ar domhan.
Seán Keegan
Polaiteoir Éireannach is é Seán Keegan (2 Feabhra 1930 – 9 Iúil 2007). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Cearc uisce
Is éan í an chearc uisce (Gallinula chloropus).
Contae Kings, New Brunswick
Is contae i ndeisceart New Brunswick é Kings. I 2011 bhí cónaí ar 69,665 duine sa chontae, suas ó 65,824 duine i 2006. Is é Hampton príomhbhaile an chontae, ach is é Quispamsis an baile is mó agus 17,800 duine ina gcónaí ann. Tá an déiríocht tábhachtach i ngeilleagar an chontae.
Teangacha
Sa bhliain 2011 ba í Béarla an teanga is comónta i gcontae Kings agus í an mháthairtheanga do 65,155 (93.5%) duine sa chontae, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 2,305 (3.3%) duine i gcontae Kings. Bhí Cóiréis an teanga neamhoifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 365 (0.5%) duine.
Bradford
Cathair sa Bhreatain is ea Bradford, Yorkshire Thiar. Tá an chathair suite i dtuaisceart Shasana.
Stair
clé|mion|[[Tubaiste Bradford City]] Tharla Tubaiste Bradford City ar an 11 Bealtaine 1985. Maraíodh 56 duine nuair a chuaigh staidiam sacar Bradford City trí thine. Chaith fear bun toitín uaidh agus agus cuireadh carn páipéar faoi bharr lasrach. Leath an tine go tapa agus bhí cuid den lucht tacaíochta sáinnithe; bhí na doirsí éalaithe agus na geataí go léir faoi ghlas.
Maigh Cuilinn, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe í Maigh Cuilinn.
Hendon
Is baile é Hendon atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.
Stáisiún Bhaile Átha Í
Is stáisiún de chuid Iarnród Éireann atá suite i mBaile Átha Í i gContae Chill Dara é Stáisiún Bhaile Átha Í. Osclaíodh an stáisiún ar 4 Lúnasa 1846.
Slí Uíbh Fhailí
Is cosán fadraoin i gContae Uíbh Fhailí í Slí Uíbh Fhailí. Tá sí 37km (23 míle) ar fad, ag tosú i mBaile Mhic Ádaim agus ag críochnú i Liath Mancháin, ar bhóthar an R436 idir Clóirtheach agus an Fhéar Bán. De ghnáth, is féidir an cosán iomlán a shiúl in dhá lá. Shainigh Oifig na gCosán Náisiúnta (faoi scáth Spórt Éireann) Slí Uíbh Fhailí mar Chosán Slímharcáilte Náisiúnta. Is iad Comhairle Contae Uíbh Fhailí, Bord na Móna, agus Comhlacht Comhtháite Forbartha Uíbh Fhailí a dhéanann bainistiú ar an gcosán. Is nasc í idir Slí Shliabh Bladhma agus Slí na Canálach Móire.
Caisleán Cionn Eitigh
Is caisleán suite i gContae Uíbh Fhailí é Caisleán Cionn Eitigh.
Tollán
thumb|Tollán Is pasáiste saorga faoi thalamh é tollán.
Los Angeles, California
Is cathair í Los Angeles (Spáinnis: Los Ángeles; 'Na hAingil') atá lonnaithe i gContae Los Angeles, California, Stáit Aontaithe Mheiriceá, nó i gCathair Los Angeles mar a thugtar uirthi go hoifigiúil. Is í Los Angeles an chathair is mó i stát California, agus an dara cathair is mó sa tír. Is áit thábhachtach í freisin i dtéarmaí geilleagair, cultúir agus siamsaíochta. Uaireanta tugtar Cathair na nAingeal uirthi. a ghlaoítear uirthi ar uairibh.
Bhunaigh gobharnóir na Spáinne Felipe de Neve an chathair i 1781, ar abhainn Los Angeles.
Foitheach
Is éan uisce atá dúchasach do na réigiúin mheasartha nó locha arda trópaiceacha ar fud an Domhain é an foitheach (nó an spágaire). Is ball d'fhine na Podicipedidae é. Snámhann sé faoin uisce le cabhair a chos. Méara na gcos maothánach is rud beag scamallach. Áitríonn sé uiscí úra is farraigí tanaí cois cladaigh. Cuid de na cineálacha beag is itheann siad inveirteabraigh, cuid eile díobh mór is itheann siad éisc chomh maith le roinnt mhaith dá gcleití féin.
The Hyde
Is baile é The Hyde atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.
Stáisiún Phort Laoise
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i bPort Laoise i gContae Laoise é Stáisiún Phort Laoise.
Bill Loughnane
Polaiteoir Éireannach is é William "Bill" Loughnane (5 Lúnasa 1915 – 18 Deireadh Fómhair 1982). Bhí sé ina bhall de Fianna Fáil.
Mill Hill
Is baile é Mill Hill atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.
Bosca
deas|250px|thumb|Bosca Is gabhdán nó soitheach le bun cothrom, taobhanna agus claibín é bosca.
Stáisiún an Ghoirt
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite sa Ghort (nó Gort Inse Guaire) i gContae na Gaillimhe é Stáisiún an Ghoirt (Stáisiún Ghort Inse Guaire).
Club Deportivo Castellón
Club peile atá suite i gCastellón, An Spáinn is ea Club Deportivo Castellón.
Stáisiún na gCloch Liath
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite sna Clocha Liatha i gContae Chill Mhantáin é Stáisiún na gCloch Liath.
Caisleán Léim Uí Bhánáin
clé|250px|mion|Caisleán Léim Uí Bhánáin Is caisleán suite i gContae Uíbh Fhailí é Caisleán Léim Uí Bhánáin.
Coinnle corra
Is speiceas plandaí é Hyacinthoides non-scripta, ar a dtugtar coinnle corra i nGaeilge.
Geabhróg dhubh
Is éan í an gheabhróg dhubh. Is baill d'fhine na Laridae iad.
Geabhróg bheag
Is éan mara í an gheabhróg bheag (Sternula albifrons). Is ball d'fhine na Laridae í.
Peadar II na Rúise
Bhí Peadar II (Rúisis: Пётр II Алексеевич nó Pyotr II Alekseyevich) (23 Deireadh Fómhair, 1715 – 30 Eanáir, 1730) ina impire ar Impireacht na Rúise idir 1727 agus 1730, cé go raibh sé ach ina bhuachaill óg fós.
An Ros, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é an Ros.
Droichead tógála
Is droichead, go áirithe ceann atá thart móta chaisleán é an droichead tógála.
Stáisiún Mhainistir Eimhín
Is stáisiún iarnróid de chuid Iarnród Éireann atá suite i Mainistir Eimhín i gContae Chill Dara é Stáisiún Mhainistir Eimhín.
Mainistir Darú
Is mainistir suite i gContae Uíbh Fhailí í Mainistir Darú.
New Barnet
Is baile é New Barnet atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.
François Mitterrand
Ba uachtarán na Fraince idir 1981 agus 1995 é François Mitterrand (26 Deireadh Fómhair, 1916 - 8 Eanáir, 1996). Ba shóisialaí go smior é.
Uachtaránacht
Toghadh mar Uachtarán na Fraince é i mBealtaine 1981. Bhí ollbhua ag na sóisialaithe an bhliain sin.
Lus mór
Is speiceas plandaí nimhiúla é an lus mór (Digitalis purpurea). Tugtar méaracán dearg, méirín dearg, agus méirín púca air freisin.
Brawl in the Family
Craoladh an seachtú eipeasóid, "Brawl in the Family", den tríú sraith déag The Simpsons ar an 6 Eanáir 2002. Scríobh Joel H. Cohen an eipeasóid seo. D'fhéach 11.8 milliún duine ar an eipeasóid.
New Southgate
Is baile é New Southgate atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.