cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
André Le Nôtre
Bunaitheoir na garraíodóireachta pictiúrtha Francaí, a rugadh i bPáras ab ea André Le Nôtre (12 Márta 1613 – 15 Meán Fómhair 1700). Dhear sé na gairdíní i Versailles, agus leag amach Páirc Shéamais i Londain.
An Drom Mór
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Drom Mór air:
Cluichí Eorpacha
Is eachtra spóirt Eorpach iad na Cluichí Eorpacha a bhíonn ar siúl gach ceithre bliana.
Ronan Keating
Is amhránaí Éireannach é Ronan Patrick John Keating (3 Márta 1977 a rugadh é)
Feisire de Pharlaimint na hEorpa
Is é is Feisire de Pharlaimint na hEorpa (MEP) ann ná duine atá mar ionadaí de chuid an phobail i bParlaimint na hEorpa.
Dorohoi
Cathair is ea Dorohoi i Județul Botoșani, an Rómáin, ar bhruach na láimhe deise den abhainn Jijia, a leathnaíonn amach isteach i loch ar an taobh thuaidh.
Stair
Bhíodh Dorohoi ina mhargadh d'adhmad agus do tháirgí feirme d'ardchríocha thuaidh na Moldóive; tháinig ceannaithe ó na stáit chomharsanachta chuig an aonach mór, a reáchtáladh ar an 12 Meitheamh. Luaitear an lonnaíocht den chéad uair i ndoiciméid óN bhliain 1408, áit ar síníodh conradh idir an rialtóir (nó voievode) logánta Moldóvach, Alexandru cel Bun, agus Rí na Polainne agus an Ungáir.
Bhombardaigh na Rúisigh Dorohoi le linn an Chéad Chogadh Domhanda.
Bhíodh Dorohoi mar phríomhchathair Chontae Dorohoi, ach díghrádaíodh go bardasach é nuair a ghabh an tAontas Sóivéadach seilbh ar an Bhasaráib agus Tuaisceart na Bucoivéine go déanach i mí an Mheithimh 1940. Ar 1 Iúil, 1940, rinne aonaid d'Arm na Rómáine ionsaí ar Ghiúdaigh áitiúla i bpogram. Níor thacaigh Rialtas na Rómáine leis na gníomhartha míleata seo i gcoinne na nGiúdach. Nuair a tháinig ceannasaíocht an airm ar an gcomhcheilg i gcoinne na nGiúdach, cuireadh trúpaí amach chun deireadh a chur leis an bhfogha.
Na tuilte sa Rómáin sa bhliain 2010
Chonaic Dorohoi básanna le linn oíche an 28-29 Meitheamh, 2010 de réir mar a mhéadaigh tuilte go díreach os cionn méadar 1 méadar in áiteanna áirithe. Scuabadh roinnt bóithre ar shiúl sa tuile nó bhí siad fágtha faoi uisce. Mar gheall ar bháisteach throm a bhí ag titim le beagnach seachtain, thug réamhaisnéiseoirí rabhadh go leanfadh sé ar aghaidh in oirthuaisceart na Rómáine. Mharaigh an bháisteach neamhghnách throm seisear, an chuid is mó i mbaile Dorohoi ar an 29ú.
Déimeagrafaic
De réir an daonáirimh ó 2011 bhí daonra iomlán de 22,600 duine ina gcónaí sa chathair seo. Den daonra seo, is Rómánaigh eitneacha iad 98.13%, Romaigh eitneacha 1.54%, Giúdaigh eitneacha 0.07% agus Úcránaigh eitneacha 0.02%.
Giúdaigh Dorohoi
Shocraigh Giúdaigh i nDorohoi den chéad uair sa 17ú hAois. Bunaíodh é mar Ghild Giúdach faoin Mholdáiv. D’fhulaing Giúdaigh anseo le linn an Chéad Chogadh Domhanda.
Mar a tharlaíonn, tháinig méadú ar an daonra Giúdach tar éis an Uileloiscthe mar thoradh ar dhídeanaithe ag socrú ann. Sa bhliain 1947, bhí 7,600 Giúdach ina gcónaí i nDorohoi. Tar éis bhunú Iosrael, tháinig laghdú seasta ar dhaonra Giúdach Dorohoi. Sa bhliain 1956, bhí 2,753 Giúdach ann. Sa bhliain 1966, bhí 1,013 ann. Faoin mbliain 2000, ní raibh ach 49 Giúdach fágtha i nDorohoi.
Turasóireacht
Beagán go dtí teorainneacha oirthearacha na cathrach, agus ar an mbealach go Broscăuți, féadfaidh turasóirí teacht ar Eaglais San Nioclás, foirgneamh a thóg Ștefan cel Mare sa bhliain 1495. Bhí díbirtí deamhan i bhfeidhm anseo go dtí deireadh na 2000í.
Seabha-seabha
mion|220px|Seabha-seabha Pór madra a saothraíodh sa tSín roimh 1000 RC. An cholainn trom le fionnadh tiubh is moing cosúil le moing leoin, an teanga gorm, an t-eireaball lúbtha thar a dhroim. Choinnítí iad i dteampaill, agus phóraítí iad le dreach chrua chun teitheadh a chur ar na hainspridí. Tugadh isteach san Eoraip sa 18ú céad é.
Tenacious D
Is banna grinn rac-cheoil é Tenacious D, bunaíodh iad i Cathair na nAingeal, Meiriceá, 1994.
Foirmíocht
Bhuail Jack Black le Kyle Gass nuair a bhí Jack 16 agus Kyle 24. Ní raibh siad cairdiúil ar dtús ach i 1997 bhunaigh siad 'The D'.
Gníomhréim
Bhí clár teilifíse acu ó 1997 go dtí 2000 darbh ainm Tenacious D ach níor thuill siad clú mór go dtí 2001 nuair a scaoil siad 'Tenacious D'- an t-albam. Bhí na singlí 'Tribute', 'Wonderboy', 'F.H.G.' agus 'Dio' ar an albam seo. Scaoil siad albam eile sa bhliain 2006. 'Pick of Destiny' an t-ainm a bhí air. Fuaimrian den scannán 'Pick of Destiny', ina ghlac an bheirt acu páirt, a bhí ann.
Drom an Easaigh (idirdhealú)
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Drom an Easaigh air:
Baile Aodha
Is baile suite i gContae an Dúin i dTuaisceart Éireann é Baile Aodha.
Brian Mac Aongusa
Ceannaire ar Raidió na Gaeltachta, príomhfheidhmeannach ar Ghael Linn agus scríbhneoir ba ea Brian Mac Aongusa ( - 24 Márta 2023).
An tSín i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise
Ghlac An tSín páirt i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise 2019.
Brian Mac Aongusa
Gairm
D'fhás Mac Aongusa suas i gCarraig Dhubh, BAC agus d'fhreastail sé ar Choláiste Mhuire agus COBÁC. Thosaigh sé ag obair leis an Roinn Airgeadais.
An tSín i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise
Iomaitheoirí
{{legend|gold|Buaiteoir}} {{legend|silver|Dara}} {{legend|#cc9966|Tríú}} {{legend|#FE8080|Deireadh}}
Brian Mac Aongusa
Gairm
Bhí Mac Aongusa ina bhall den choiste a bhunaigh Raidió na Gaeltachta in 1972, agus ina Cheannaire ar RTÉ Raidió na Gaeltachta ó Mheitheamh 1978 go dtí Deireadh Fómhair 1980. D'fhorbair sé sceideal na maidine go mór agus gur chuir sé béim ar leith ar chraoltaí seachtracha beo.
Bhí sé seal ina cheannasaí ar Raidió a hAon RTÉ.
I mí Iúil 1988 a ceapadh ina phríomhfheidhmeannach ar Ghael Linn é agus d’éirigh sé as i 1996 ach d’fhan sé ar fho-choiste Bharra an Teampaill chun an plean forbartha a chur i gcrích.
Bhí sí ina chathaoirleach ar an gcoiste comhairleach a raibh bunú Theilifís na Gaeilge i 1995 mar chúram air.
D'éirigh sé as Ghael Linn le luí isteach ar a thaighde ar stair na n-iarnród. Saineolaí mór le rá ar chúrsaí iarnróid ab ea é agus tháinig a leabhar The Harcourt Street Line amach in 2004. Foilsíodh leabhar eile, Traenacha in Éirinn, in 2014.
Pearsanta
Fuair sé bás gan choinne sa mbaile ar 24 Márta 2023.
An Ísiltír
Is tír í an Ísiltír (Ísiltíris: Nederland, Freaslainnis: Nederlân, An Phaipeamaintis: Hulanda), go hoifigiúil Ríocht na hÍsiltíre (Ísiltíris: Koninkrijk der Nederlanden), atá suite in iarthuaisceart mhórthír na hEorpa. Tá teorainn aici leis an mBeilg agus leis an nGearmáin. Is monarcacht bhunreachtúil í. Is é Rí Willem-Alexander na hÍsiltíre an Ceann Stáit. Tá an rialtas suite sa Háig ach tá Amstardam ina phríomhchathair chomh maith. Tá cónaí ar 16,318,199 duine san Ísiltír (meastachán as Iúil 2004). Tá an Ísiltír deighilte ina 12 cúige. Úsáidtear an euro. Is iad Ollainnis agus Freaslainnis na teangacha oifigiúla. Is é “Wilhelmus van Nassouwen” amhrán náisiúnta (bhí sé scríofa chun clú a chur ar Liam Oráiste). Is ball den Aontas Eorpach í.
Páirc Uí Bhroin
Is staidiam de chuid CLG suite in Eachroim, Contae Chill Mhantáin í Páirc Uí Bhroin.Toilleann an staidiam 10,000 duine.
An Ísiltír
Cúigí
Tá 12 cúige san Ísiltír:
Eacnamaíocht
Úsáidtear an euro mar airgeadra san Ísiltír. Dar le tuairisc na bliana 2017 ón gCiste Airgeadúil Idirnáisiúnta, is é geilleagar na hÍsiltíre an 27ú ceann is mó ar domhan de réir olltáirgeacht intíre (OTI) paireachta cumhacht cheannaigh (PCC), agus an 18ú ceann de réir OTI ainmniúla. De réir OTI PCC de réir chónaithigh, is an 15ú geilleagar is mó ar domhan atá ag an Ísiltír, é ar $53,582 don chónaitheach.
Dar le hInnéacs Forbartha Daonna Socraithe don Éagothroime na Náisiún Aontaithe, a thomhaiseann caighdeán an tsaoil i dtíortha éagsúla de réir gnéithe eacnamaíochta agus neamh-eacnamaíochta, is í an Ísiltír an 10ú tír is forbartha ar domhan, as 151 ceann a tomhaiseadh, agus an ceathrú tír is forbartha san Aontas Eorpach, as 28 ceann. I dTuarascáil Sonais Domhanda 2018 na Náisiún Aontaithe, meastar gurb í an Ísiltír an 6ú tír is sona, as 156 thír.
I Mí Dheireadh Fómhair 2019, bhí ráta dífhostaithe na tíre ag 3.5%, an comh-cúigiú leibhéal is ísle san Aontas Eorpach.
30 Lúnasa
Is é an 30 Lúnasa an 242ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 243ú lá i mbliain bhisigh. Tá 123 lá fágtha sa bhliain.
Domenico Cimarosa
Cumadóir ceoldrámaí a saolaíodh in Aversa na hIodáile ab ea Domenico Cimarosa (17 Nollaig 1749 – 11 Eanáir 1801). Chum sé a chéad cheoldráma i Napoli i 1772, agus a cheoldráma is cáiliúla, Il Matrimonio Segreto (An Pósadh Rúnda, 1792) i Vín. Chum sé ceol eaglasta is ceol aireagail freisin.
Máel Dúin mac Fergusa
Rí Dheisceart Bhreá de chlann Uí Chearnaigh as Loch Gabhair, de rítheaghlach Shíol Aodha Sláine, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Maol Dúin mac Fearghasa (Sean-Ghaeilge Máel Dúin mac Fergusa) (bás 785). Fearghas mac Fógartaigh (bás 751), iar-rí, ba ea a athair, Fógartach mac Néill (bás 724), Ardrí, a sheanathair. Bhí sé i réim ón mbliain 778 go dtí 785.
Bhí feachtas déanta ag an Ardrí, Donnchadh na Mí (bás 797), éadan na Laigean sa bhliain 780, agus ansin rinne sé síocháin. An bhliain dár gcionn, tharla Cath Rig idir Síol Aodha Sláine agus the Uí Garrchon na Laigean agus maraíodh a rí, Cú Chongelt mac Con Mella. Bhí Breá curtha faoina smacht ag Donnchadh sa bhliain 778, ach ní insítear sna annála Éireann an é go raibh chuid de fheachtas Donnchadha a bhí i gceist, nó dúshlán ar thaobh fhir Bhreá, iad sin nó aighneas teorann ach amháin. Tá sé suntasach go raibh an dá chlann Shíol Aodha Sláine, Uí Chearnaigh agus Uí Chonaing, ag troid le chéile. Bhí Maol Dúin agus a chol ceathrar, Fógartach mac Cumascaigh (bás 786) ina gceannairí mhuintir Uí Chernaig sa chath úd.
Tugtar an teideal rí Loch Gabhair (rex Locha Gabor) ar Mhaol Dúin ina thásc sna hannála, an chéad uair a fheictear an teideal seo iontu. Rinneadh ríthe Loch Gabhair fosta dá mhic, Aonghas (bás 825) agus Cairbre (bás 836).
Lorgain a' Mhíl
Is baile fearainn suite i gContae an Dúin é Lorgain a' Mhíl.
Staid Thuama
Is staidiam CLG suite i dTuaim, Contae na Gaillimhe í Staid Thuama nó Páirc Naomh Iarflaith. Toilleann an staidiam 6,700 duine. Fuair an staidiam a ainm ón an Naomh Iarflaith.
Heinrich Lenz
Fisicí Gearmánach ab ea Heinrich Lenz (1804-1865). I 1833 fuair sé amach go ritheann sruth leictreach sa treo ceart chun cur i gcoinne foinse an ionduchtaithe. Tugtar dlí Lenz air seo. Coisceann an dlí seo ar mheaisín leictreach gluaiseacht gan stad. Is é bunús an fhéinchóirithe i mótair leictreacha. Murach sin, d'fhéadfaí meaisíní síorghluaiseachta a thógáil.
Molly Bracken
Ealaíontóir, dealbhóir agus múinteoir ealaíne Éireannach ab ea Mary Johannah "Molly" Bracken (3 Feabhra 1908 - Samhain 1991). Rugadh i gCluain Meala í, an dara leanbh de sheachtar páistí.
Staidéar agus gairm
Bhí sí ina múinteoir sa Scoil Náisiúnta i gCluain Meala á reáchtáil ag na Siúracha na Carthannachta le blianta fada. Bhí Gaeilge líofa aici agus grá mór aici don teanga.
Tadhg Mac Con Midhe
File agus scoláire Éireannach a fuair bás sa bhliain 1493 ab ea Tadhg Mac Con Midhe. De réir Annála na gCeithre Máistrí, mharaigh sclábhaí (mogha) dá mhuintir féin é, fear darb ainm mac Uí Chlumháin:
Éarasastratas
Bunaitheoir scoil mhíochaine i gKea na Gréige ab ea Éarasastratas (Sean-Ghréigis:Ἐρασίστρατος /Erasístratos), (303-c 249 RC). Rinne sé staidéar ar an néarchóras, agus meastar gur tháinig sé gar d'fhionnadh imshruthú na fola.
Domhnach Cluana
Is baile suite i gContae an Dúin é Domhnach Cluana.
DMG Media
Comhlacht sealbhaíochta is ea DMG Media i réimse na meán, bunaithe i Kensington, Londain. Tá leasa ag DMG in Associated Newspapers (Daily Mail, Metro.co.uk, inews.co.uk, New Scientist srl), Northcliffe Media, Harmsworth Printing, Harmsworth Media srl.
Tá láithreacht láidir sa mhargadh Éireannch ag DMG. Is foilseacháin de chuid DMG iad an Irish aily Mail, Ireland on Sunday, Evoke.ie,  Extra.ie, Business Plus agus foilseacháin eile nach iad.
Sa bhliain 2022, sheol DMG Media suíomh nuachta Gaeilge, ExtraG.ie.
Fógartach mac Cumascaigh
Rí Dheisceart Bhreá de chlann Uí Chearnaigh as Loch Gabhair, de rítheaghlach Shíol Aodha Sláine, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Fógartach mac Cumascaigh (Sean-Ghaeilge Fogartach mac Cummascaig) (bás 786). Fógartach mac Néill (bás 724), ardrí, ba ea a sheanathair. Bhí sé i réim ón mbliain 785 go dtí 786.
Bhí Fógartach ar an bhfód ag Cath na Rig sa bhliain 781 idir Síol Aodha Sláine agus Uí Garrchon na Laigean. Throid ann fosta a chol ceathrar, Maol Dúin mac Fearghasa (bás 785), rí Loch Gabhair ag an am. Ba rud suntasach é gur throid le chéile an dá chlann, Uí Chearnaigh agus Uí Chonaing.
Sa bhliain 786, maraíodh Febordaith, abb Thuiléin, is aghaidh ag Síol Aodha Sláine. Bhain an tArdrí, Donnchadh na Mí (bás 797), díoltas as an dúnmharú seo, ag cloí arm Shíol Aodha Sláine, Uí Chearnaigh agus Uí Chonaing dís, ag Cath Lia Finn. Maraíodh Fógartach i dteannta lena mhuintir.
Tugtar an teideal rí Loch Gabhair ar Fhógartach ina thásc sna hannála. Rinneadh rí Dheisceart Bhreá fosta dá mhac, Cumascach (bás 797).
Seanteach an Cheathrair agus Fiche
Is é Seanteach an Cheathrair agus Fiche (Manainnis: Shenn-thie y Chiare as Feed) iar-ionad cruinnithe An Ceathrar agus Fiche, teach íochtair an Tinvaal, parlaimint Oileán Mhanann. Tá sé suite trasna na sráide ó Chashtal Rosien i mBaile an Chaistil (Balley Chashtal), iar-phríomhchathair Oileán Mhanann, i ndeisceart an oileáin. Baineadh úsáid as an bhfoirgneamh mar Theach an Cheathrair agus Fiche ó 1821 go dtí 1874, nuair a aistríodh an pharlaimint go Dúglas (Doolish).
Roimh an mbliain 1821, ní raibh aon áras oifigiúil ag Teach an Cheathrair agus Fiche, ach bhuail siad le chéile ar dtús ag Cashtal Rosien, agus ina dhiaidh sin ag leabharlann Easpag Sodor agus Mhanann i mBaile an Chaistil. Tar éis cáineadh ón gCoimisiún Ríoga, dréachtaíodh pleananna do theach cruinnithe nua don Cheathrar agus Fiche i 1813, ach tar éis imní faoin gcostas, rinneadh iad a tharraingt siar agus a cheadú i 1819. Cuireadh an foirgneamh, a dhear Thomas Brine, i gcrích sa bhliain 1821. Bhí Teach an Cheathrair agus Fiche ann go dtí 1874, nuair a lean an Ceathrar agus Fiche príomhfheidhmeanna eile an oileáin agus bhog siad go Dúglas. Tar éis dóibh bogadh, rinneadh brainse de Bhanc Dumbell, agus Banc Parr ina dhiaidh sin, den Seanteach. Sa bhliain 2000, cheannaigh Oidhreacht Náisiúnta Mhanann an foirgneamh agus thosaigh sé ag athchóiriú an tí go dtí an chaoi a raibh sé i 1866. Osclaíodh an foirgneamh don phobal mar mhúsaem i mí na Samhna 2001.
Cúlra
Is í parlaimint Oileán Mhanann — an Tinvaal — an pharlaimint is sine ar domhan faoi láthair. Meastar go ginearálta go bhfuil bunús leis sa 10ú haois, ach d'fhéadfadh sé dul siar chomh fada leis an 8ú haois. Ar dtús bhí Tinvaal de 32 ball i gceannas ar Ríocht na nOileán, agus tháinig leath dá ionadaithe ó Oileán Mhanann. Sa 12ú haois, thit sé seo go Tinvaal  de 24 ball nuair a cailleadh na hoileáin Mhuileann agus Íle do Earra-Ghàidheal. Faoin 16ú haois, ba theach uachtarach agus íochtair a bhí sa Tinvaal; tugadh an Ceathrar agus Fiche ar an teach íochtair. Tháinig na baill le chéile an tráth sin go neamhrialta i gCaisleán Roisín, nuair a d'iarr Tiarna Mhanann nó duine dá bhreithiúna (briw) orthu cabhrú le saincheisteanna dlí agus cánachais. Lean an Ceathrar agus Fiche ag teacht le chéile i gCaisleán Roisín go dtí 1710, nuair a bhog siad go leabharlann Thomas Wilson (Easpag Sodor as Mannin) i mBaile an Chaistil. Go déanach san 18ú haois tháinig siad le chéile fós sa leabharlann, agus thuairiscigh Coimisiún Ríoga gur tháinig siad le chéile "...in a mean decayed building little more than sufficient to contain the number which they consist./."
An tógáil
Breis is fiche bliain tar éis tuarascáil cháinteach an Choimisiúin Ríoga ar staid na leabharlainne, inar bhuail an Cheathrair agus Fiche, thug Gobharnóir an Oileáin, Iain Moireach, 4ú Diúc Athaill, treoir do Thomas Brine, an Cléireach Oibre d’fhoirgnimh phoiblí, costáil a dhéanamh agus plean a chur le chéile do Theach nua an Cheathrair agus Fiche. Dhiúltaigh Roinn Baile agus an Státchiste de Rialtas na Ríochta Aontaithe mar ródhaor, agus in ainneoin éileamh arís agus arís eile ar áit chruinnithe nua, cuireadh an togra ar fionraí. Rinne Brine suirbhéireacht ar an leabharlann sa bhliain 1817 ar iarratas ó an Cheathrair agus Fiche, agus cháin sé an foirgneamh, agus mar thoradh air sin tionóladh cruinnithe de chuid an Cheathrair agus Fiche i dteach tábhairne, an George Inn. In ainneoin an chompord a thug an foirgneamh, cáineadh é mar rud “…highly improper for any Court of Justice and particularly so, for one of such importance in this Island as the House of Keys", mar atá taifeadta in Irisleabhar an Cheathrair agus Fiche.
Iarradh dearadh eile ar Bhrine, ach an uair seo d'fhoirgneamh níos lú agus níos saoire. Sa bhliain 1818, cheannaigh an Cheathrair agus Fiche an foirgneamh ina raibh siad le chéile roimhe seo, ag bogadh na leabharlainne go dtí an Scoil Ghramadaí. D’aontaigh gach duine a raibh baint acu leis na pleananna nua, ach lean easaontais idir Roinn an Státchiste sa Bhreatain agus an Cheathrair agus Fiche maidir le conas an tionscadal a mhaoiniú. Chreid an Státchiste gur cheart go mbeadh an costas clúdaithe ag cánacha Manannacha, ach mhaígh an Cheathrair agus Fiche go mbeadh an cháin seo iomarcach. Sa deireadh d’aontaigh an dá pháirtí cuid den chostas £1039-10-0d a íoc, agus ceadaíodh an tionscadal an 31 Bealtaine 1819, díreach faoi bhun 30 bliain tar éis an chéad phlé. Críochnaíodh an foirgneamh i níos lú ná dhá bhliain, agus thosaigh an Cheathrair agus Fiche ag úsáid an fhoirgnimh i mí Eanáir 1821.
Feidhmiú
Laistigh de bhliain tar éis dó a bheith críochnaithe, cáineadh go mór an Cheathrair agus Fiche i litir chuig an nuachtán Rising Sun. Cuireadh síos ar chuma sheachtrach an fhoirgnimh mar rud leamh agus “ "more like that of a small country villa, or village jail, than a Senate House.” Cáineadh an taobh istigh mar an gcéanna, agus aird ar leith á tabhairt ar an spás beag a cuireadh ar fáil. do chathaoir an Spéicéara. Le linn tréimhse an Cheathrair agus Fiche san fhoirgneamh, rinneadh ceann de na hathruithe ba shuntasaí orthu. Go dtí 1866, ba fhoras féin-thofa a bhí san Cheathrair agus Fiche, ach tar éis brú ón bpobal, go háirithe eagarthóir an Isle of Man Times James Brown, d’aontaigh an Teach a bheith tofa trí shaorvótáil. Le linn na 1860idí, tháinig Dúglas chun cinn níos suntasaí; d’aistrigh an Leifteanant-Ghobharnóir (Fo-chiannoort Vannin) a áit chónaithe ansin in 1861, bhog na Cúirteanna Dlí an bhliain dár gcionn, agus faoi 1869 bhí Dúglas tar éis ionad Bhaile an Chaistil a bheith mar phríomhchathair an oileáin. Cuireadh síos ar fhoirgneamh Theach Cheathrair agus Fiche i mBaile an Chaistil  mar rud a bhí ró-bheag, agus dilapidated with the wallpaper hanging off the wall.. Sa bhliain 1874, bhog an Teach go Teach na Cúirte i nDúglas, agus cúig bliana ina dhiaidh sin, isteach ina dteach reatha, foirgneamh an Old Bank of Mona freisin i nDúglas.
Úsáid níos déanaí
Tar éis dó a bheith folamh ag an Cheathrair agus Fiche, cheannaigh Banc Dumbell an foirgneamh. Tar éis dó an foirgneamh a fháil, bhain an banc an tsíleáil den seomra, agus chuir sé spéirléas mór leis chun halla mór baincéireachta a chruthú. Athphéinteáladh an foirgneamh i scáth costasach de ghorm a bhí faiseanta ag an am. Sa bhliain 1900, nuair a thit Banc Dumbell, ghlac Banc Parr Bank seilbh ar an bhfoirgneamh. Baineadh an rindreáil sheachtrach den fhoirgneamh am éigin le linn na 1910í nó 1920idí, ag nochtadh na haolchloiche thíos fúithi. Sa bhliain 1918, rinneadh cuid de Bhanc Westminster den bhanc. Sna 1960idí, athraíodh urlár uachtarach an tseomra. Bhronn Banc Náisiúnta Westminster an foirgneamh ar Choimisinéirí Bhaile an Chaistil i 1973 ar an gcoinníoll go bhfreastalódh sé ar an mbaile. Úsáideadh é mar Halla an Bhaile go dtí gur osclaíodh Halla an Bhaile agus an Lárionad Cathartha i 1989, agus ansin mar Leabharlann Tuaithe Bhaile an Chaistil.
Thug Oidhreacht Náisiúnta Mhanann faoi an fhoirgnimh athchóiriú sa bhliain 2000 agus tá sé á reáchtáil anois mar mhúsaem. Tá cuma an fhoirgnimh mar a bhí sé i 1866 curtha ar ais. Roghnaíodh an bhliain sin mar sa bhliain sin a ritheadh an "House of Keys Election Bill",  rud a d’fhág gur comhlacht a bhí tosa ar bhonn daonlathach é Teach an Cheathrair agus Fiche. In éagmais íomhánna a thaispeánann an taobh istigh, baineadh úsáid as tuairiscí scríofa, in éineacht le fardail.
Go dtí an lá inniu, téann roinnt daoine chun seanteach an Cheathrair agus Fiche a fheiceáil.
Earc
Débheathach, cosúil leis an salamandar, ach caitheann na hearca fásta an samhradh nó an bhliain go léir san uisce. Póraíonn sé san uisce. Cónaíonn na hearca óga (earca luachra) ar tír ar feadh 1-7 bliain.
Andrea Corr
Is amhránaí Éireannach í Andrea Jane Corr MBE. Rugadh i nDún Dealgan ar an 17 Bealtaine 1974 í. Is ball den bhanna The Corrs í.
Leolach
Planda ilbhliantúil a fhásann 60 cm ar airde, dúchasach don Eoraip agus tuaisceart Artach Mheiriceá. Na duilleoga íochtaracha fadghasach bosach le 3-5 mhaothán. 3 mhaothán an-fhiaclach ar fad ar na duilleoga ar an ngas. Na bláthanna cruinn, 2-3 cm ar leithead, le suas le 10 seipeal cuartha isteach, buí, cosúil le peitil.
Eantrópacht
mion|Rudolf Clausius, ceannródaí Sa teirmidinimic, is tomhas ar neamhord (randamacht) córais í an eantrópacht. Úsáidtear an tsiombail S di, agus is i ngiúil in aghaidh an cheilvin (J K -1 ) a thomhaistear í. De réir mar a mhéadaíonn an mí-ord, is amhlaidh a mhéadaíonn an eantrópacht. Mar shampla, samhlaigh córas ina bhfuil umar uisce is braon dúigh. Nuair a chuirtear an braon dúigh isteach san umar uisce, méadaítear eantrópacht an chórais mar go bhfuil mí-ord an dúigh scaipthe níos mó ná roimhe. Ní athbhaileoidh na páirteagail dúigh le chéile arís, rud a léiríonn nach laghdaíonn an eantrópacht go spontáineach.
Sainmhínítear an t-athrú eantrópachta mar an méid teasa a chuirtear le córas, roinnte ar a theocht i K nuair a choinnítear an teocht tairiseach. Mar shampla, is é an méadú eantrópachta i 1 kg oighir nuair a leánn sé go huisce ag 0 °C (273 K) ná 1223 J K -1. Nuair a reoitear uisce go dtí oighear, laghdaítear eantrópacht an uisce sin, ach ar chostas an mhéadú eantrópachta sa chóras iomlán, an cuisneoir is an seomra san áireamh. Tugann an t-athrú eantrópachta léargas breise ar threo próisis atá inchúlaithe ó thaobh imchoimeád an fhuinnimh de, de réir dealraimh.
Is tairiseach an eantrópacht i bpróiseas inchúlaithe de chineál amháin, agus is é sin próiseas nach suimítear nó nach ndealaítear teas lena linn. De réir dara dlí na teirmidinimice, fanann an eantrópacht gan athrú nó méadaíonn an eantrópacht i ngach uile phróiseas.
Oileáin Sholamón i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise
Ghlac Oileáin Sholamón páirt i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise 2019.
Iomaitheoirí
{{legend|gold|Buaiteoir}} {{legend|silver|Dara}} {{legend|#cc9966|Tríú}} {{legend|#FE8080|Deireadh}}
Ciméara (planda)
deas|250px|thumb|Ciméara Sa luibheolaíocht, orgánach mósáice, planda de ghnáth, comhdhéanta as fíocháin dhá shaghas dhifriúla ó thaobh géinitice de, nó cumtha as cealla de shaghsanna difriúla ó thaobh géinitice de. Cruthaítear é trí shóchán a chuireann isteach ar shaghas na cille, nó beangú saorga codanna de phlandaí difriúla.
Cumascach mac Fógartaigh
Rí Dheisceart Bhreá de chlann Uí Chearnaigh as Loch Gabhair, de rítheaghlach Shíol Aodha Sláine, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Cumascach mac Fógartaigh (Sean-Ghaeilge Cummascach mac Fogartaig) (bás 797). Fógartach mac Cumascaigh (bás 786), iar-rí, ba ea a athair. Bhí sé i réim ón mbliain 786 go dtí 797.
Chloígh an tArdrí, Donnchadh na Mí (bás 797). Síol Aodha Sláine sa bhliain 786. Ní insítear aon rud maidir le réimeas Cumascaigh seachtar a bhás mar chléir sa bhliain 797. Tugtar an teideal rex Deisceirt Breg dó.
Natalia Suárez
Is péintéir í Natalia Suárez (Vitoria, 1994), ach taistealaíonn sí an domhan ag seinm in éineacht an gcomhlacht Tripak. Ta sí ina gcónaí I Bilbao agus ag obair ann chomh maith.
Bunús
Anseo deir sé cad as don bhean srl., go minic freisin cé hí a teaghlach (cáiliúil).
Óige agus Oideachas
Rinne sí staidéar in Ollscoil Thír na mBascach agus in FEAGA Liospóin. Fuair sí céim mháistir sa phéintéireacht in Ollscoil Thír na mBascach ina dhiaidh sin.
I 1999 fuair sí scoláireacht léiriúcháin ealaíne ó Chomhairle Cúige Bizkaia agus ghlac sí páirt i gclár áiteanna cónaithe TABAKALERA Donostia.
FEAGA: Dámh na nEalaíon Fine de chuid Ollscoil Sboa.
Ré thábhachtach dá saol
Seachas péinteáil, oibríonn sí idir phéintéireacht agus scríbhneoireacht, ach déanann sí anailís ar fheidhmíocht stáitse leis an gcomhlacht Tripa.
Gairm
Chuir sí a chuid oibre i láthair i spásanna Difenete leis an taispeántas aonair AI, PUNA i Seomra Rekalde Bilbao, Gailearaí AIRE (Bilbao), an taispeántas comhchoiteann DIME DAME nó an XVI. AMP "Branda" ag an gCeardlann um Chruthú Feola (Bilbao).
Coimpeart Chú Chulainn
Is cuid de seanscéalta na Rúraíochta é Coimpeart (nó Giniúint) Chú Chulainn (Sean-Ghaeilge Compert Con Culainn), faoin nginiúint agus breith an laoich Chú Chulainn.
Lámhscríbhinní
Tá dhá mórleagan ann a tháinig slán.
Athleagan I: Faightear an foinse is luaite den leagan seo i Lebor na hUidre (LU) na 12ú haoise. Bhí beirt phriomhscríbhneoirí ann ar dtús (A agus M), ach scrios scríbhneoir ina dhiaidh sin (H) an deireadh chun a mhachnaimh féin faoi ré Chú Chulainn a thabhairt. De réir H, bhí an téacs mar chuid den leabhar Cín Dromma Snechtai na 8ú haoise, atá caillte. Faightear cóipeanna eile den leagan i sé lámhscríbhinn na 15ú agus 16ú aoiseanna, iad go léir bainte le Connacht.
Athleagan II: Caomhnaítear an leagan seo, in éineacht leis an gcéad cheann, in Egerton 1782 agus D IV 2. Tá aithne air sa dara cheann dar teideal Feis Tige Becfholtaig (Feis Theach Bheagfholtaigh).
Achoimrí
Sa leagan is luaite, is í Deichtine, máthair Chú Chulainn, í iníon agus carbadóir Conchúir mhic Neasa, rí Uladh. Téann sí in éineacht leisean agus fir uaisle na nUladh ag seilg éan draíochta. Le titim na hoíche agus é ag cur sneachta, tagann na hUlaidh ar thigh agus cuirtear fáilte romhaibh. Tagann tinneas linbh ar bhean chéile a n-óstaigh, agus cuidíonn Deichtine léi ag breith a mhic. Ag an am gcéanna, tugann láir lasmuigh dhá bhromach ar an saol.
Ar an maidin dár gcionn, is léir do na hUlaidh go bhfuil siad ag Brú na Bóinne. Tá an teach agus na tuistí imithe, and tá siad an fós an leanbh agus na bromaigh. Tógann Deichtine an buachaill mar mhac altrama, ach buaileann tinn é agus éagann sé.
Níos faide anonn, nochtann an dia Lugh dí, agus deir sé léi gurbh é a bhí a n-óstach an oíche úd, agus go bhfuil sí anois ah iompair a pháiste, darb ainm Séadanda. Is cúis náire é an toircheas; tá fir na hUladh san amhras gurb é Conchúr féin an t-athair. In ainneoin sin, geallann Conchúr le Sualdamh mac Róigh í. Cuireann sí deireadh leis an toircheas, agus téann sí a chodladh lena fear céile agus í arís ina maighdean. Gineann sí mac, agus Séadanda an t-ainm a thugann sí dó. Deirtear gur giniúint faoi thrí é seo, agus an leanbh tofa mar dhuine thar cách.
Sa leagan níos deireanaí agus níos cáiliúla, is deirfiúr Chonchúir í Deichtine, agus imíonn sí d'Eamhain Mhacha, príomhchathair na nUladh. Cosúil leis an gcéad leagan, téann fir na nUladh ag seilg, agus ag lorg fosctha i dtigh éigin le titim na hoíche. Is é Lugh an t-óstach, ach sa scéal seo, is í Deichtine féin a bhean chéile, agus tugann sise mac ar an saol, darb ainm Séadanda.
Tá achrainn idir fir na nUladh cé acu a mbeadh ina athair altrama air, go dtí go socraíonn Morann, saoi, go mbeadh a sheal ag cách: Conchúr féin; Sencha mac Ailella, a mhúinfidh gaois agus deis a labhartha dó; Blaí Briugu, saibhir, a chosnóidh agus a sholáthróidh é; Fergus mac Róich, laoch, a múinfidh dó na daoine laga a chosaint; Amergin, file, a thabharfaidh oideachas dó; agus a bhean chéile Fionnchaomh, a oidfidh é. Tógtar é i dtigh Amergine agus Fionnchaoimhe ar Magh Muirthemne i gContae Lú an lae inniu, i dteannta lena mac, Conall Cernach.
Llyn Cwm Dulyn
Is loch i Ngwynedd é Llyn Cwm Dulyn. Tá an loch, a chlúdaíonn achar 13 heicteár, 240 méadar os cionn leibhéal na farraige, díreach soir ó shráidbhaile Nebo i Nyffryn Nantlle. Ar an taobh thoir den loch tá Craig Cwm Dulyn, agus beagán níos faide soir tá mullach Gharnedd Goch, áit a gcríochnaíonn Crib Nantlle. Tá Llynnau Cwm Silyn díreach lastuaidh.
Úsáidtear an loch mar thaiscumar chun uisce a sholáthar do cheantair Llanllyfni, Pen-y-groes agus Talysarn; Tógadh an damba i 1901. Tá an loch 58 méadar ar doimhne ag an bpointe is doimhne. Faightear bric anseo, agus deirtear go raibh ruabhric anseo tráth amháin. Deirtear go léiríonn suirbhé a rinneadh in 1809 agus a d’fhoilsigh an file Dafydd Ddu Eryri go raibh na héisc seo i láthair.
Díog Beaufort
mion| Díog Beaufort, aibhsithe i ngorm, ar chairt Aimiréalachta 1969 mion| Léarscáil a thaispeánann méid agus láthair Dhíog Beaufort, i ndearg, idir cóstaí oirthuaisceart Uladh agus iardheisceart na hAlban
Taifeadtar an díog sa bhliain 1856 mar rud a d'aimsigh Captaen Beechey "roinnt blianta ó shin".
Geomoirfeolaíocht
Is gleann tolláin báite í Díog Beaufort, creimeadh oighearshruthanna le linn na tréimhse oighreacha deiridh ba chúis leis, agus tá cosc curtha air ó líonadh le dríodar mar gheall ar shruthanna láidre taoide.
Muinisin dumpáilte
mion| Suíomh na muinisean dumpáilte, ó chairt Aimiréalachta a foilsíodh sa bhliain 1913. Doimhneacht i bhfeánna
Mar gheall ar a dhoimhneacht agus a chóngaracht do chalafort míleata i gCàrn Rìoghain, rinneadh Díog Beaufort amach ón gcósta ina láithreán dumpála is mó sa Ríocht Aontaithe le haghaidh muinisean ceimiceacha traidisiúnta agus barrachais, tar éis an Dara Cogadh Domhanda : bhí sé in úsáid chun críche sin ó thús an 20ú haois. Tá sé measta ag an Aireacht Cosanta go bhfuil breis is milliún tonna muinisean dumpáilte ann, lena n-áirítear 14,500 tonna de roicéid airtléire líonadh le foisgéin a dumpáladh i mí Iúil 1945.
Glenn Theodore Seaborg
Ceimicí núicléach a rugadh in Ishpeming, Missouri ab ea Glenn Theodore Seaborg (1912-1999). Ar an bhfoireann a d'fhionn na dúile trasúránacha plutóiniam (1940), aimeiriciam is ciúiriam (1944). Tríd an dá dhúil dheireanacha a imbhualadh le halfacháithníní, chruthaigh sé beircéiliam is calafoirniam i 1950. Bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice le Edwin McMillan i 1951. Cathaoirleach Choimisiún um Fhuinneamh Adamhach na Stát Aontaithe 1961-1971. Ainmníodh an dúil nua shaorga seaboirgiam as i 1994.
Leonadh
Gortú d'alt gan briseadh ná díláithriú na gcnámh. Tarlaíonn sé de ghnáth de bharr gluaiseachta casta ionas go stróictear ballnaisc is teannáin.
Sonia Sotomayor
Breitheamh Meiriceánach is ea Sonia Sotomayor, ina Breitheamh Comhlach de Chúirt Uachtarach na Stát Aontaithe (a rugadh ar 25 Meitheamh 1954). Mhol Barack Obama í sa bhliain 2009 agus tá Sotomayor leathan-aigeantach go leor. Níl inti ach an tríú bean ariamh ar an gCúirt Uachtarach, agus an chéad Hiospáineach. clé|mion|1958ː a tuismitheoirí as [[Pórtó Ríce|Puerto Rico nach raibh ach cúpla focal Béarla acu]]
Gairm
clé|mion|1968 As an Bronx ó dhúchas í Sotomayor, de thuismitheoirí as Puerto Rico nach raibh ach cúpla focal Béarla acu, agus i dtithíocht phoiblí sa Bhronx. Fuair a hathair bás nuair a bhí Sotomayor naoi mbliana d’aois, bliain tar éis di diabéiteas a tholgadh. Ainneoin seo, agus nach raibh ach bunteastas altramais ag a máthair, leagadh an-bhéim ar oideachas. Bailíodh airgead go leor chun í a sheoladh go dtí scoileanna Caitliceacha sa cheantar. Chuaigh sí ó Ardscoil an Chairdinéil Spellman i 1972 go dtí Ollscoil Princeton. D’fhág sí Princeton i gcéadáit ('summa cum laude ') a ranga (AB 1976) chun céim mháistreáchta a dhéanamh in Ollscoil Yale. Ach bhain sí dochtúireacht amach (JD 1979). Tá cáil ar Sotomayor mar scoláire den ardscoth ó shin.
Ionchúisitheoir agus breitheamh
Bhí Sotomayor ina hionchúisitheoir dúiche cúnta i gContae Nua-Eabhrac (Manhattan) ó 1979 go 1983. Bhí meas ar a cuid oibre mar ionchúisitheoir, go háirithe mar gheall ar an dúthracht a bhí inti dul i ndiaidh na pornagrafaíocht a leanaí. Tar éis di roinnt blianta a chaitheamh i mbun dlíthíochta tráchtála, rinneadh comhpháirtí i Pavia & Harcourt, Manhattan di, sa bhliain 1988. clé|mion|2009 Ceapadh Sotomayor ina breitheamh de Chúirt Dúiche na Stát Aontaithe le haghaidh Dúiche Deiscirt Nua-Eabhrac sa bhliain 1992, i ndiaidh vóta d'aon ghuth i Seanad na Stát Aontaithe i bhfabhar a hainmniúcháin. Ise a chuir deireadh le stailc ollmhór na n-imreoirí Daorchluiche 1995 a chuir an cluiche ar fionraí ar feadh bliana.
Ceapadh do Chúirt Achomharc na Stát Aontaithe le haghaidh an Dara Cuaird í sa bhliain 1998; ní raibh bealach chomh éasca aici, ach ar deireadh daingníodh í, le vóta 67-25. Bhí breithiúnais déanta aici cheana féin ar cheisteanna mar chearta ginmhillte, cearta gunnaí, cearta sibhialta, agus leithcheal in aghaidh mionlaigh. clé|mion|2018
Cúirt Uachtarach
clé|mion|2017 Nuair a d'ainmnigh an t-Uachtarán Obama do Chúirt Uachtarach na Stát Aontaithe í, sa bhliain 2009, daingníodh í, ar deireadh, le vóta 69-31, d'ainneoin go raibh conspóid ann maidir le tuairim a chuir sí in iúl sa bhliain 2001 go ndéanfadh breitheamh Latina cinneadh ní b'fhearr, den chuid is mó, ná fear geal nach mbeadh an taithí chéanna ar an saol aige.
Cuireadh Sotomayor faoi mhionn mar Bhreitheamh Comhlach de Chúirt Uachtarach na Stát Aontaithe ar 8 Lúnasa 2009.
Léirigh a cuid breithiúnas ó 2009 go bhfuil Sotomayor ar eite liobrálach na Cúirte Uachtaraí den chuid is mó. Ach ó am go ham taobhaíonn sí leis na coimeádaigh maidir le ceisteanna áirithe, mar an clásal a bhaineann le láithreacht na bhfinnéithe. clé|mion|2011
Erik an Dearg
Taiscéalaí Lochlannach ab ea Erik an Dearg (950 – 1003). Bhunaigh sé an chéad lonnaíocht Lochlannach san Ghraonlainn.
Caisleán Bhaile Mhorail
Teach mór eastáit i gContae Obar Deathain, Albain é Caisleán Balmoral. Tá sé in aice le sráidbhaile Crathie, 9 míle (14 km) siar ó Bealadair agus 50 míle (80 km) siar ó Obar Dheathain.
Taoscadh (Prátaí)
Is éard atá i gceist le taoscadh nó lánadh (lánú) nó trínseáil ná créafóg ó na glaiseacha a chur ar na barraí le borradh a chur faoin bhfás, rud a dhéantar le prátaí go minic, mar shampla.
Eitilt Pakistan International Airlines 8303
mion|clé|Airbus A320 de chuid Pakistan International Airlines Thuairteáil Eitilt Pakistan International Airlines 8303 sa gcathair Karachi, An Phacastáin, ar an 22 Bealtaine 2020. Bhí breis agus céad duine ar bord (99 paisinéir agus ochtar criú), a bhí ag teacht ó Lahore. Bhuail an t-eitleán – A320 de chuid Aerlíne Idirnáisiúnta na Pacastáine – ceantar cónaithe.
Bhí go leor timpistí eitleán agus héileacaptar sa Phacastáin thar na blianta. Mar shampla, sa mbliain 2016, chuaigh eitleán de chuid Aerlíne Idirnáisiúnta na Pacastáine trí thine agus maraíodh 40 san eachtra. clé|mion|Eitilt 268, 30 M.F. 1992
An Cionn Álainn
Is baile suite i gContae an Dúin é An Cionn Álainn.
John Stewart
Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é John Stewart, a rugadh ar an 9 Aibreán, 1983 i gCarraig Fhearghais. Is ball é de Pháirtí Aontachtach Uladh. Is Comhalta den Tionól Reachtach é d'Aontroim Thoir, ó 2017 ar aghaidh.
Saol pearsanta
Tá sé pósta le Deborah. Tá beirt pháistí acu.
1925 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1925.
Herta Müller
Scríbhneoir is ea Herta Müller (rugadh ar an 17 Lúnasa 1953 í), a bhain amach Duais Nobel na Litríochta sa bhliain 2009. Is as an Rómáin di, ach is le Gearmáinis a tógadh í, agus scríobhann sí i nGearmáinis. Bhí a hathair ina bhall den Waffen SS agus an Dara Cogadh Domhanda ar siúl, rud a raibh tionchar nach beag aige ar a saol agus a saothar. Tá an chodarsnacht idir an faisisteachas ina saol pearsanta agus an cumannachas inar fhás sí aníos tábhachtach ina cuid oibre. Deirtear gurb í Müller guth na cosmhuintire díshealbhaithe san Eoraip.
A muintir is a saol
Saolaíodh Herta Müller i Nitzkydorf in aice le Timişoara in Iarthar na Rómáine. Bhí a seanathair ina fheirmeoir shaibhir agus ina fhear ranna roimh theacht na gcumannach i gcumhacht sa tír, ach nuair a bunaíodh an phoblacht Shóisialach, baineadh a chuid maoine de. Maidir le hathair Herta, chuaigh sé chun cogaidh in aghaidh an Aontais Shóivéadaigh ina bhall den SS, agus i ndiaidh an chogaidh, bhí sé ag obair ina thiománaí leoraí. Chaith máthair Herta tréimhse fhada i ndaorbhroid san Aontas Sóivéadach. I ndiaidh di an mheánscoil a chríochnú chuaigh Herta chun na hollscoile leis an léann Gearmánach agus Rómánach a staidéar, agus sa bhliain 1976, thosaigh sí ag obair ina haistritheoir i monarcha. Trí bliana ina dhiaidh sin, áfach, dhiúltaigh sí cabhrú leis an rúnseirbhís slándála, an Securitate, agus thug an mhonarcha bata agus bóthar di. Ina dhiaidh sin, chaithfeadh sí a cuid a shaothrú ag déanamh spailpeanna múinteoireachta anseo agus ansiúd, ag múineadh Gearmáinise go príobháideach. Sa bhliain 1982, foilsíodh an chéad leabhar léi, an díolaim ghearrscéalta úd Niederungen, sa Rómáin, ach rinne an chinsireacht an-sceanairt ar an leabhar. Tháinig an leagan iomlán i gcló sa Ghearmáin dhá bhliain ina dhiaidh sin, ón teach beag foilsitheoireachta úd Rotbuch Verlag. Sa bhliain 1987, d'éalaigh Müller agus a fear céile, Richard Wagner, scríbhneoir Gearmáinise eile ón Rómáin, go dtí an Ghearmáin. Ina dhiaidh sin, bhí sí ina scríbhneoir cónaitheach ina lán ollscoileanna. Tá cónaí uirthi i mBeirlín inniu.
Klaus Lackner
Is é Klaus S. Lackner an Stiúrthóir Bunaidh ar an Lárionad um Astaíochtaí Diúltacha Carbóin (LADC), (Center for Negative Carbon Emissions (CNCE) agus is ollamh é sa School of Sustainable Engineering and the Built Environment ag Ollscoil Stáit Arizona.  Is comhairleoir eolaíochta é do Carbon Collect Limited (athraíodh an t-ainm ó Silicon Kingdom Holdings Limited i mí Aibreáin 2021), agus comhairleoir eolaíochta sinsearach do Aircela Inc. Is ceannródaí é i mbainistíocht carbóin agus is é an chéad duine é a mhol dé-ocsaíd charbóin a ghabháil ón aer i gcomhthéacs dul i ngleic le hathrú aeráide.
I measc a chuid saothar tá modhanna éighníomhacha a léiriú agus a fheabhsú chun dé-ocsaíd charbóin a bhaint as an atmaisféar, teicneolaíocht gabhála aeir a chomhtháthú le feidhmeanna chun dé-ocsaíd charbóin a úsáid, roghanna diúscartha sábháilte agus buana le haghaidh dé-ocsaíd charbóin a fhiosrú, agus deiseanna uathoibrithe agus scálaithe a aithint. Ón 28 Nollaig 2019 luadh a fhoilseacháin 12771 uair agus é is a h - inninnéacs 53As of 28 Nollaig 2019 Luadh a fhoilseacháin 12771 uair agus is é a h-innéacs ná 53.
Ciméara (iasc)
Sa mhíoleolaíocht, iasc loingeánach le colainn ramhar, eití móra peilbheacha is eireaball fada barrchaolaithe. Na fiacla cónasctha ina bplátaí. An-choiteann in uiscí doimhne 100-500 m síos san Atlantach is sa Mheánmhuir. Suas le 1.5 m ar fhad. Bánbhuí le paistí scothdhonna is loinnir mhiotalach.
Séabú
Eallach clóis i ndeisceart na hÁise agus codanna den Afraic. De ghnáth le dath buídhonn, liath, dubh nó donnrua. A adharca bun os cionn is a chluasa crochta. Cruit gheireach ar na guaillí, craiceann trom ar crochadh anuas ón scornach. De réir traidisiúin, beannaithe san India. Níos frithsheasmhaí do ghalair thropaiceacha ná póir Eorpacha. Tugtar eallach Bráman orthu freisin. Crosphóraithe le heallach i dtíortha thart ar Mhurascaill na Peirse.
Ionúitigh
Is dream eitneach Meiriceánaigh Dhúchasacha iad na  Ionúitigh, cuid acu a labhraíonn Ionúitis.
clé|250px|thumb|Ionúitigh
The 90s Network
Is craolachán faoi leith é The 90s Network. Is é an chéad craolachán ar domhan a sheinneann ceol ó na 1990í amháin. Thosaigh sé ag craoladh i mí Dheireadh Fómhair 2008 go dtí mí Eanáir 2009. Fuair siad ceadúnas sealadach eile agus thosaigh siad ag craoladh don dara huair ag 00.00 Dé hAoine 9 Deireadh Fómhair 2009. Cuireann an fhoireann na cláir i láthair ó sciobóil sa gharraí ar chúl teach Mike O'Brien, an té a bhunaigh The 90s Network. Craolann siad ar fad ceantar Bhaile Átha Cliath ar an mhinicíocht 107.3FM agus ar an ngréasán domhanda ar an suíomh atá acu http://www.the90snetwork.co.uk/. Tá siad ag bailiú airgead an dara dreas ar son Ospidéal Naomh Muire um Leanaí Breoite i gCromghlinn i mBaile Átha Cliath.
Leonaidí
Cith dreigí a bhíonn le feiceáil timpeall 17 Samhain gach bliain. Mórthaibhseach thar an ngnáth gach 35 bliain, agus na mílte in aghaidh na huaire le feiceáil. Iontach amach is amach i 1966 is 2001, agus is gá fanúint go dtí 2036 don chéad taispeantás mór eile.
Gabháil Chríost (Caravaggio)
Stair
mion|clé|Cóip in [[Odesa, a raibh damáiste déanta dó]] Rinne Caravaggio í a phéinteáil sa bhliain 1602.
Tháinig saineolaí - Sergio Benedetti (fostaithe ag Gailearaí Náisiúnta na hÉireann ag an am) - ar an phictiúr de thaisme sa bhliain 1990,agus é i lochta tí de chuid Ord na nÍosánach ar Shráid Líosain i mBaile Átha Cliath. Bhí dearmad déanta ag an ord agus ag gach aon duine eile de. Tá an pictiúr ar taispeáint anois sa dánlann.
Scéal
Airbheartaíonn an phéinteáil seo le réalachas lom agus braistint greamaitheach de dhráma daonna an uair ina tógtar Críost mar phríosúnach, i ndiaidh brathadóireacht Iúdás.
Stíl
Briseann an t-ealaíontóir go radacach ó thraidisiúin an tseansaoil trí léirmhíniú nua agus bunúsach a ofráil ar scéal an tSoiscéil. Tá an spás mórthimpeall ar na bhfigiúirí fad trícheathrúnach maolcheannach, agus táthar tar éis sonraí coimhthíocha a sheachaint, ag dianú ár dtaithí den radharc.
Déanann an comhdhéanamh uile – a shoilsiú agus socrú na bhfigiúirí – ár n-aird a dhíriú ar fhigiúr Íosa. I measc anord agus foréigean, tá sé cruachásach, ach géilleann sé gan frithsheasmhacht dá chinniúint.
Tá an radharc suite i solas na gealaí, frithchaite i lonracht de chathéide an tsaighdiúra. Tá lóchrann lag ag figiúr i bhfad i dtreo an taobh dheas – is féinphortráid í seo den ealaíontóir, inaitheanta ag a thréithe dóisceanta.
Jamie-Lee O'Donnell
Is aisteoir Éireannach Tuaisceartach í Jamie-Lee O’Donnell. Is as Doire di. Tá cáil uirthi as ról a ghlacadh mar Michelle Mallon sa chlár teilifíse de chuid Channel 4 Derry Girls.
Go luath ina saol
Rugadh O'Donnell i nDoire, Tuaisceart Éireann agus tá teaghlach mór aici. D’fhreastail sí ar Bhunscoil Naomh Áine, ar St Cecilia's College, agus ar North West Regional College.
Thosaigh sí ag déanamh aisteoireachta i ndrámaí scoile nuair a bhí sí óg. Nuair a bhain sí céim amach sa mheánscoil, chuaigh sí sa tóir ar ghairm sa drámaíocht cé nach raibh sí in ann íoc as scoil drámaíochta.
Ina ionad sin, rinne sí staidéar ar na taibhealaíona ag Ollscoil De Montfort in Bedfordshire.
Thosaigh sí ag dul le haghaidh éisteachta agus ag roinnt a cuid ama idir Sasana agus a baile, ag glacadh páirte i léiriúcháin amharclainne agus ag obair mar dhamhsóir le haghaidh feachtais agus geamaireachtaí.
Gairm bheatha
Idir 2012 agus 2015, rinne O'Donnell a céad ról suntasach mar Eva Maguire, príomhcharachtar na sraithe teilifíse 6Degrees ar BBC2 NI. Ina dhiaidh sin, ghlac sí páirt sa scannán Urban & the Shed Crew, le Candida Brady.
Sa bhliain 2018, bhí an phríomhpháirt aici i léiriúchán amharclainne I Told My Mum I Was Going on an RE Trip, le Julia Samuels. Ghlac sí ról mar chailín óg a socraíonn ginmhilleadh a dhéanamh. An bhliain dár gcionn, chuaigh sí le foireann aisteoirí an dráma Girls and Dolls, le cruthaitheoir Derry Girls Lisa McGee, agus bhí páirt aici in The Cripple of Inishmaan le Martin McDonagh ag Amharclann an Gaiety.
Tamall ina dhiaidh sin, thuill O'Donnell ról mar Michelle Mallon sa tsraith theilifíse Derry Girls le Channel 4, a bhain clú idirnáisiúnta amach. Maidir lena ról mar Michelle, dúirt sí, “Michelle really thinks she's maybe just a bit too big for the place she was born in and she's ready to take on the world one swearword at a time. She's really feisty, really ballsy, doesn't really care about authority, just sort of up for anything and up for a laugh."
Ghlac O'Donnell agus a comhaisteoirí Derry Girls páirt i gclár speisialta RTÉ Does Comic Relief chun airgead a thiomsú, ag déanamh sceitse le Saoirse Ronan. Bronnadh an t-airgead ar fad a bhailigh siad ón oíche ar na daoine ar fhulaing mar gheall ar phaindéim COVID-19.
Earcán caoch
mion Laghairt gan chosa, dúchasach don Eoraip, iarthuaisceart na hÁise is iardheisceart na hAfraice is ea an t-earcán caoch. Liath nó donn. Líne dorcha ar feadh an taoibh ar an mbaineannach. Is féidir go scarfaidh sé leis an eireaball fada, ach má dhéanann ní fhásann an fad céanna ar ais. Itheann sé péisteanna i ndrúchtíní.
Jamie-Lee O'Donnell
A saol pearsanta
Tá O’Donnell ina cónaí i nDoire lena páirtí, an DJ Paul McCay. Tá sí ina pátrún ar an gcomhlacht amharclainne óige, 20 Stories High, atá lonnaithe i Learpholl.
An Ghaeilge
Thosaigh O'Donnell ag foghlaim Gaeilge le Cultúrlann Uí Chanáin i nDoire. Dúirt sí "Tá lúchair orm go bhfuil mé ag foghlaim Gaeilge faoi dheireadh. Tá mo chroí go mór sa teanga agus is bealach iontach é domsa eolas a chur ar mo chultúr."
Ailill mac Fergusa
Rí Dheisceart Bhreá de chlann Uí Chearnaigh as Loch Gabhair, de rítheaghlach Shíol Aodha Sláine, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Ailill mac Fearghasa (Sean-Ghaeilge Ailill mac Fergusa) (bás 800). Fearghas mac Fógartaigh (bás 751) ba ea a athair, agus Maol Dúin (bás 785) a dheartháir, iar-ríthe beirt. Bhí sé i réim ón mbliain 797 go dtí 800.
Insítear sna hannála gur éag sé tar éis dó bheith caite dá chapall. Tugtar an teideal rex Deisceirt Bregh dó.
An Astráil i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise
Iomaitheoirí
{{legend|gold|Buaiteoir}} {{legend|silver|Dara}} {{legend|#cc9966|Tríú}} {{legend|#FE8080|Deireadh}}
Imeacht na nIarlaí
Ainm coitianta is ea "Imeacht na nIarlaí" ar imeacht Aoidh Mhóir Uí Néill (Iarla Thír Eoghain) agus Ruairí Uí Dhomhnaill (Iarla Thír Chonaill), sa bhliain 1607 agus suas le 100 duine eile in éindí leo. Chuir na huaisle Gaelacha fúthu ar an Mór Roinn, go háirithe i dtíortha Chaitlicigh na hEorpa, ar nós na Fraince agus na Spáinne. clé|mion|[[Aodh Ó Néill|Aodh Uí Néill (Iarla Thír Eoghain)]] Glactar leis gurbh é Imeacht na nIarlaí ó Ráth Maoláin i nDún na nGall sa bhliain 1607 buille an bháis don seanchóras Gaelach. Éascaíodh Plandáil Uladh dá bharr sin.
'Teitheadh na nIarlaí ' a thugtar ar an imeacht freisin, ón mBéarla 'Flight'; chuir an staraí, an tAthair C.P. Meehan, 'Flight' ar an scéal don chéad uair sa bhliain 1868, ach níl sé soiléir gur 'Teitheadh' a bhí ann ar chor ar bith. mion|Cuimneachán inniu, [[Ráth Maoláin]]
Cúlra
Ba iad Aodh Ó Néill, iarla Thír Eoghain, agus Aodh Rua Ó Domhnaill na cinnirí a bhí ar na Gaeil le linn Chogadh na Naoi mBliana.
Tar éis Chath Chionn tSáile i 1601, chúlaigh taoisigh na nGael go Cúige Uladh, agus ghéilleadar do na Sasanaigh i 1603.
Lean na coilínithe orthu á gciapadh áfach mar gur shíl siad go raibh an Leasrí ró-bhog ar na daoine a chuir cogadh orthu. Sa deireadh bheartaigh Ó Néill agus Ruairí Ó Domhnaill, a bhí ina chomharba ar Aodh Rua, ar imeacht as a dtailte. mion|[[Loch Suilí]]