cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Réabhlóid Dheireadh Fómhair
Eachtraí
Bhí an Pálás Geimhridh á ghardáil ag Cosacaigh, cathlán bansaighdiúirí, agus cór na n-ábhar oifigeach. D'fhorghabh na Boilséivigh an pálás ag a dó a chlog ar an 8 Samhain (26 Deireadh Fómhair). Gaireadh lá oifigiúil na réabhlóide den seachtú lá de Mhí na Samhna, de réir an fhéilire Ghréagóraigh.
Heipitíteas B
Áirítear leis seo 350 milliún iompróirí ainsealach an víris. Scaiptear é trí theagmháil le fuil nó sreabháin choirp an duine atá ionfhabhtaithe.
Réabhlóid Dheireadh Fómhair
Eachtraí
An cur síos oifigiúil a tugadh ar na himeachtaí ina dhiaidh sin i mbolscaireacht oifigiúil an Aontais Shóivéadaigh, rinne sé an dúrud d'fhorghabháil an Phálás Geimhridh, agus troid fhuilteach á cur os comhair an pháláis, ach le fírinne, níor cuireadh mórán in aghaidh na mBoilséiveach sa Phálás Geimhridh, ach oiread leis na foirgnimh oifigiúla eile.
Heipitíteas B
Is iad na daoine a raibh ina gcónaí sna réigiúin úd tráth na daoine is dóichí a d’iompródh an galar agus d’fhéadfaidís é a thógáil am ar bith óna mbreith ar aghaidh le linn na tréimhse a raibh cónaí orthu ansiúd.
Réabhlóid Dheireadh Fómhair
Eachtraí
Roghnaíodh an lá sin thar aon lá eile, toisc go raibh toscairí agus ionadaithe na Sóivéidí - is é sin, na gComhairlí neamhspleácha a bhí curtha ar bun ag na saighdiúirí agus an lucht oibre go spontáineach - ag teacht le chéile ar an seachtú lá de Mhí na Samhna sa chathair, nó bhí an Dara Comhdháil Uile-Rúiseach s'acu le tosú ansin. Bhí na Boilséivigh ag tabhairt le fios nár shealbhaigh siad an chumhacht ach le hí a bhronnadh ar an gComhdháil sin. mion|322x322px|Na Gardaí Dearga, faoi thionchar na mBoilséiveach, lasmuigh de mhonarcha Vulkan i 1917.
Heipitíteas B
Is víreas é Heipitíteas B, a théann i bhfeidhm ar an ae agus bíonn sé in ann fíor-dhrochthinneas a chur ort. Is cúis leis an tinneas géar athlasadh an ae, urlacan, agus buíochán- agus go hannamh - an bás.
Féadfaidh heipitíteas B ainsealach bheith ina chúis sa deireadh thiar le ciorróis ae agus ailse ae-galar marfach le freagra an-dona tar éis ceimiteiripe reatha.
Réabhlóid Dheireadh Fómhair
Torthaí
Bhí sé chéad naonúr toscairí agus dhá scór (649) ar Dhara Comhdháil na Sóivéidí. Trí chéad deichniúr is ceithre scór acu (390), ba Bhoilséivigh iad, agus thairis sin, bhí beagnach céad duine ann ag tacú le heite chlé na Réabhlóidithe Sóisialacha, comhghuaillithe na mBoilséiveach. Nuair a chualathas go raibh an Pálás Geimhridh forghafa, reachtaigh an Chomhdháil acht faoi aistriú na cumhachta ón Rialtas Sealadach go Toscairí na Saighdiúirí, na Scológ is an Lucht Oibre.
Mar sin, thug siad faomhadh oifigiúil don réabhlóid. Ina dhiaidh sin féin, bhí freasúra ann nár ghlac leis an aistriú cumhachta seo. Bhí lár agus eite dheas na Réabhlóidithe Sóisialacha suite siúráilte go raibh na Boilséivigh i ndiaidh an chumhacht a shealbhú go mídhlíthiúil, agus thréig siad an chomhdháil sular glacadh leis an acht. Nuair a bhí siad ag dul amach, scairt Trotscaí ina ndiaidh: "Níl ionaibh ach aonaráin thruamhéileacha. Tá bhur mbanc briste agus bhur bport seinnte. Téigí go dtí an áit is dual daoibh anois - carn aoiligh na staire!"
Ar an lá arna mhárach, cheap an Chomhdháil Sovnarkom, nó Comhairle na gCoimiseár Pobail. B'é sin dúshraith an rialtais nua Shóivéadaigh. Thairis sin, reachtaíodh an tAcht Talún. Thug an t-acht seo faomhadh don dóigh ar shealbhaigh scológa tailte príobháideacha ar fud na Rúise le hiad a athroinnt eatarthu féin, le linn na réabhlóide. Bhí na Boilséivigh ag iarraidh an chuma a chur orthu féin go raibh siad ag seasamh do chomhghuaillíocht an lucht oibre agus na scológ, rud is bunús le siombaileachas an tsuaitheantais a roghnaíodh don Aontas Shóivéadach, mar atá, an t-ord agus an corrán.
Ina dhiaidh sin, rinne Boilséivigh áitiúla iarrachtaí chun an chumhacht a shealbhú i gcodanna eile na Rúise. An áit a raibh na Rúisigh ina dtromlach, bhí ag éirí go maith leo. Maidir leis na náisiúnaithe eile, áfach, bhí siad ag santú neamhspleáchais le fada an lá, agus ní raibh siad ró-fháiltiúil roimh aon chineál rialtas Rúiseach, an ceann Boilséiveach san áireamh. Mar shampla, bhí Rada na hÚcráine tar éis féinrialtas a fhógairt ar an 23ú lá de Mhí an Mheithimh sa bhliain 1917.
Exmouth
Is baile suite i nDevon é Exmouth.
Réabhlóid Dheireadh Fómhair
Torthaí
Ar an bhfichiú lá de Mhí na Samhna, d'fhógair an Rada Poblacht Náisiúnta na hÚcráine, agus tacaíocht ag teacht ó Chomhdháil na Sóivéidí Úcránacha. B'é ba toradh dó seo gur phléasc cogaíocht amach idir an rialtas Boilséiveach agus an Úcráin.
Ar an 25 Eanáir 1918, d'eisigh na hÚcránaigh forógra ag maíomh go raibh an Úcráin neamhspleách ar fad ar an Rúis.
Comhphobal na Fraincise sa Bheilg
mion|Bratach na Vallúine mion|Comhphobal na Fraincise (dearg)
Sa Bheilg, tagraíonn Comhphobal na Fraincise (Fraincis: Communauté française; Fuaimniú Fraincise: ​[kɔmynote fʁɑ̃sɛːz] do cheann amháin de na trí chomhphobal teanga bhunreachtúla chomhpháirte. Ó 2011 ar aghaidh, tá an t-ainm "Cónaidhm na Vallúine-na Bruiséile (Fraincis: Fédération Wallonie-Bruxelles) in úsáid ag Comhphobal na Fraincise, ar rud conspóideach é toisc nár athraíodh Bunreacht na Beilge agus meastar gur ráiteas polaitiúil atá i gceist leis an athrú ainm sin. Tagraíonn an t-ainm "Comhphobal na Fraincise" do Fhrainciseoirí na Beilge, agus ní thagraíonn sé do Fhrancaigh a bhfuil cónaí orthu sa Bheilg. Mar sin, uaireanta aistrítear Comhphobal na Fraincise sa Bheilg mar "Chomhphobal na bhFrainciseoirí i nGaeilge ar mhaithe leis an tsoiléireacht.
Tá ag an gComhphobal a pharlaimint, rialtas agus riarachán féin. Is ionann bratach an Chomhphobail agus bratach na Vallúine, arb é bratach oifigiúil Vallúnaigh na Vallúine freisin.
Tá 80% de Fhrainciseoirí uile na Beilge ina chónaí sa Vallúin, agus tá an 20% eile ina chónaí sa Bhruiséil, áit a bhfuil suíomh pharlaimint Chomhphobal na Fraincise.
San am atá thart, labhair an comhphobal seo leaganacha éagsúla de Vallúinis, Ollainnis, Piocardais, Lucsambuirgis nó Gearmáinis Fhrancóiniach Moselle. Na linne seo, áfach, is í an Fhraincis Bheilgeach thar a bheith an teanga cheannasach, seachas i roinnt limistéar feadh na teorann le hArd-Diúcacht Lucsamburg (go príomha an ceantar darb ainm Tír Arlon nó Arelerland), áit a labhraítear an Lucsambuirgis go forleathan.
Tuairisc
Frainciseoirí a bhfuil cónaí orthu i Réigiún Fhlóndras, ní áirítear in uimhreacha oifigiúla do Chomhphobal na Fraincise iad toisc nach bhfuil dlínse ag Comhphobal na Fraincise thar an réigiún sin. Ní eol dúinn cé mhéid daoine atá i gceist leis, toisc nach bhfuil aon stádas fonáisiúntachta ann agus nach spreagtar critéir teanga a chur san áireamh agus an daonáireamh á dhéanamh. Tá meastacháin ar dhaonra na bhFrainciseoirí i bhFlóndras idir 120,000, 200,000, agus 300,000.
Is é 45% de dhaonra iomlán na Beilge Comhphobal na Fraincise sa Bheilg; is leis an gComphobal Pléimeannach 55% den daonra, agus is leis an gComhphobal Gearmáinise 1% den daonra.
Ainm malartach
Le roinnt blianta beaga anuas, bhí comharthaí ann go raibh an Comhphobal ag iarraidh an nasc idir an Vallúin agus an Bhruiséil, an dá phríomhchríoch ina bhfuil an tromlach ag na Frainciseoirí, a chur in iúl ar bhealach níos fearr. Áiríodh leis sin roinnt eagraíochtaí a churthú, amhail Wallonie-Bruxelles International, comhlacht poiblí atá i gceannas ar ghnóthaí cultúrtha idirnáisiúnta a cuireadh ar bun go comhpháirteach ag Comhphobal na Fraincise, Réigiún na Vallúine agus Commission communautaire française (COCOF, institiúid Fraincise de chuid Réigiún na Bruiséile). Ní luaitear coincheap "Wallonie-Bruxelles" i mBunreacht na Beilge, áfach, agus níl sé ach i gcúpla téacs dlí oifigiúil, amhail "Arrêté du Gouvernement de la Communauté française fixant le code de qualité et de l'accueil" an 17 Nollaig 2003, ina luaitear an t-ainm "Communauté Wallonie-Bruxelles", agus "Arrêté du Gouvernement de la Communauté française approuvant le programme quinquennal de promotion de la santé 2004–2008" an 30 Aibreán 2004, ina luaitear an t-ainm "Comhphobal Fraincise Wallonie-Bruxelles".
Cé go n-admhaíonn údaráis an Chomhphobail nach luaitear an t-ainm nua i mBunreacht na Beilge, áitíonn siad nach bhfuil an t-athrú sin in aghaidh an dlí a fhad is go n-úsáidtear an t-ainm nua mar leagan breise d'ainm an Chomhphobail agus nach n-úsáidtear é aon uair a d'fhéadfadh sé saincheist dlí a ardú (amhail mar atá an cás le téacsanna oifigiúla a fhoilsítear in Iris Oifigiúil na Beilge).
Cé go ndúirt Príomh-Aire na Beilge Yves Leterme nach mbainfeadh an rialtas feidearálach úsáid as an ainm nua agus gur chinn VRT Pléimeannach gan an t-ainm nua a úsáid ina chláir nuachta ach an oiread, tá sé in úsáid ag na meáin Fraincise, lena n-áirítear an líonra poiblí RTBF atá faoi rialú iomlán ag an gComhphobal. Úsáideann na meáin neamhspleácha/phríobháideacha an t-ainm malartach agus an t-ainm bunaidh araon.
I Meán Fómhair 2011, ghlac an Comhphobal lógó nua ina n-ionchorpraítear a ainm nua.
Polaitíocht agus rialtas
Tá Comhphobal na Fraincise sa Bheilg á rialú ag Parlaimint Chomhphobal na Fraincise, a roghnaíonn an brainse feidhmeannais, Rialtas Chomhphobal na Fraincise.
Contae Claiborne, Tennessee
Is contae i Tennessee é Claiborne. Is é Tazewell príomhbhaile an chontae. Is é Harrogate an chathair is mó sa chontae. Bhí 32,213 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Stephen Walsh
Is iománaí é Stephen Walsh (Gaeilge: Stiofán Breathnach). Rugadh é ar an 20 Nollaig 1985. Is as An Gleann Rua, Contae Luimnigh é.
Great Torrington
Is baile suite i nDevon é Great Torrington.
Cro-Magnon
thumb|"An seanfhear bunaidh Crómagnónach", [[Musée de l'Homme, Páras]] thumb|upright 1.0| Uirlis ó Cro-Magnon Ba iad na Cro-Magnon (nó na Crómagnónaigh ) na daoine nua-aimseartha is luaithe (Homo sapiens sapiens) de Phailéiliteach Uachtarach na hEorpa. Glactar leo i measc antraipeolaithe mar fhréamhshamhail de Homo sapiens an lae inniu. Tugann meastachán radaiméadrach ar na hiarsmaí is luaithe atá ar eolas againn le fios gur mhair na daoine seo san Eoraip 35,000 bliain ó shin, sa ré Phléisticéineach
Sanasaíocht
Ainmnítear na Crómagnónaigh as na pluaiseanna Abri de Crô-Magnon (Fraincis: Carraig dídine Chrô-Magnon) in aice leis an común Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil in iardheisceart na Fraince, áit a bhfuarthas a gcreatlaigh, chomh maith le huirlisí cloiche agus iarmhair ainmhithe artacha atá imithe in éag anois. Daoine arda ab ea iad, sárshealgairí a mhair i bpluaiseanna is scáthláin carraigeacha, ní hamháin in iarthar na hEorpa ach lár na hEorpa is an Rúis. D'fhágadar deilbhíní, greanadóireacht agus pictiúir cháiliúla ar bhallaí na bpluaiseanna. Ba iad na Cro-Magnon na daoine (Homo sapiens) nua-aimseartha is sine ar eolas san Eoraip, agus ón tús ceanglaíodh iad leis an líníocht phluaise i Lascaux agus le chultúr Aurignach a d'fhás agus a tháinig i dtreis i nDeisceart na Fraince agus na Gearmáine. Mar a thángthas ar iarsmaí bhreis daoine nua-aimseartha i láithreáin seandálaíochta in Iarthar na hEorpa agus in áiteanna eile, rinneadh dul chun cinn i dteicníocht dátaithe sa 20ú haois, agus cuireadh fionnachtana nua leis an tacsanomaíocht.
Comhairle Contae Liatroma
deas|250px|thumb|Comhairle Chontae Liatrioma Is comhairle i gContae Liatroma í Comhairle Contae Liatroma.
Pápa Eoghan IV
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Eoghan IV.
An Mhacadóin Thuaidh
Tír in oirdheisceart na hEorpa is ea an Mhacadóin Thuaidh nó Poblacht na Macadóine Thuaidh go hoifigiúil. Is í Scóipé (nó Скопје as Macadóinis) an phríomhchathair agus an chathair is mó.
Contae Clay, Tennessee
Is contae i Tennessee é Clay. Is é Celina príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 7,861 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Réigiún Murcia
Tá Comhphobal Féinrialaithe Murcia (Spáinnis: Comunidad Autónoma de la Región de Murcia) suite in iardheisceart na Spáinne idir Andalucía agus Comhphobal Valencia ar chósta na Meánmhara.
Níl ach cúige amháin sa réigiún, rud as an ngnáth do réigiúin na Spáinne. Dá bharr seo, oibríonn rialtas an réigiúin agus an chomhphobail mar aonad amháin. Is í cathair Murcia príomhchathair an chúige.
Tá teorainn aici le Andalucía (cúigí Almería agus Granada); Castilla-La Mancha (cúige Albacete), a bhí ceangailte go stairiúil le Murcia go dtí an bhliain 1833; Comhphobal Valencia (cúige Alicante); agus an Mheánmhuir. Is é Revolcadores (2015 m) an sliabh is mó sa réigiún.
Tá sé 11,313 km² ina achar, agus tá daonra 1.2 million ina gcónaí sa réigiún, trian acu ina gcónaí sa phríomhchathair. Tá 48 contae sa réigiún ina measc Los Alcázares, Caravaca de la Cruz, Cartagena, San Pedro del Pinatar agus ar ndóigh Murcia.
Soláthraíonn an réigiún torthaí, glasraí, agus bláthanna don tír agus don chuid eile na hEorpa. Tá fíon iontach le fáil in aice na mbailte Bullas, Yecla, agus Jumilla, chomh maith le hola olóige in aice le Moratalla. Go ginearálta, is ceantar te é Murcia agus dá bharr sin, is áit oiriúnach í don talmhaíocht. Is beagán frasaíochta atá ann áfach, agus bíonn soláthar uisce ina fhadhb mhór san áit, go háirithe ó thaobh na turasóireachta de. Gan an dara rogha a bheith acu, tógtar uisce ón Río Segura (an abhainn is truaillithe san Eoraip).
Stair
Thosaigh na Cartagaigh port trádála ar an gcósta ag Cartagena, baile ar thug na Rómhánaigh Carthago Nova uirthi. Cheap na Cartagaigh go raibh an Spáinn mar chuid den Impireacht a bhí acu. Bhí Murcia ina chuid den chúige Rómhánach Hispania Carthaginensis. Faoi na Múraigh (a thug isteach eolaíocht an uiscithe, rud a bhfuil an talmhaíocht ag brath uirthi). I measc na gcathracha a bhí ann, bhí Orihuela, Lorca, Mula agus Chinchilla de réir Idrisi sa 11ú haois.
Tháinig Ríocht Neamhspleách Murcia ar an bhfód mar taifa san 11ú haois. Bhí Albacete agus cuid d'Almería san áireamh sa Taifa Múrach seo. I ndiaidh Chath Sagrajas sa bhliain 1086, thóg an ríshliocht Almoravid nó taifas go léir nuair a athaontaíodh an Spáinn Mhoslamach. Ghéill an rí Múrach Murcia do Ferdinand III sa bhliain 1243. Mar ba ghnáth, díbríodh na Moslamaigh as an gcathair.
Roinn Alfonso X an ríocht i trí chuid chun riarachán an réigiúin a éascú.
Ghabh Alfonso an réigiún iomlán sa bhliain 1266, agus mhair sé mar ríocht vasáilleach go dtí na leasúcháin a tháinig isteach leis an mbunreacht liobrálach sa bhliain 1812. Leis an gcóras nua féinrialaithe a cuireadh i bhfeidhm sa bhliain 1982, rinneadh comhphobal neamhspleách de Murcia.
Teanga
Tá an Spáinnis a labhraítear sa réigiún beagáinín difriúil ó áiteanna eile sa Spáinn. Faigheann “Muircis” (nó Panochó) réidh le focail a chríochnaíonn ar chonsan agus cuireann sí béim ar fhoclóireacht áitiúil. Tagann cuid mhaith den stór focal ó sheanfhocail Araibise agus Aragóinis. Tá cosúlachtaí idir an chanúint in Murcia agus na canúintí eile sa chúige Almería, Andalucía.
Riarachán agus Daonra
thumb|Learscáil na mBardas
Níl ach 45 bardas sa réigiún — is é an réigiún a bhfuil an líon is lú bardas ann. É sin ráite, is é Murcia an 7ú bardas is mó sa Spáinn, is é Cartagena an 23ú bardas is mó, agus Lorca an 69ú bardas is mó. Is é mórcheantar uirbeach Murcia an 10ú mórcheantar uirbeach is mó sa tír. Tá roinnt de na bardais sách mór agus mar sin bíonn roinnt acu eagraithe mar cheantar bardais. Tá 54 ceantar nó pedaías i mbardas Murcia mar shampla.
Tá 12 chontae nó comarcas sa réigiún, ach níl mórán cumhachta acu mar aonaid riaracháin.
thumb|right|Contaetha Murcia
Pápa Nioclás V
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Nioclás V.
Plymouth
Cathair Bhriotanach in Devon, Sasana, is ea Plymouth. Tá an chathair suite in Iardheisceart Shasana. Tá Plymouth suite 190 míle (310 km) siar ó dheas ó Londain, ar chósta theas Devon idir béil aibhneacha Plym agus Tamar. Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 256,600 duine ann.
The Lion Guard
Is sraith theilifíse Mheiriceánach é The Lion Guard atá ag craoladh ar Disney Junior agus Disney Channel.
Beidh tríú sraith den chlár ann.
Clapton Uachtair
Is baile é Clapton Uachtair atá suite sa bhuirg Hackney, Londain Thoir.
Barrow-in-Furness
Is baile mór agus calafoirt é Barrow-in-Furness, atá suite i gCumbria i Sasana. Tá 70,000 ina gcónaí sa bhaile.
Antalóp
Is ainm coitianta ar mhamaigh chrúbacha éagsúla a fhaightear san Afraic den chuid is mó é antalóp. Ní grúpa tacsanomaíochta é na hantalóip; cuimsíonn sé thart ar 90 speiceas i 30 géineas laistigh den fhine Bovidae. Rangaítear iad mar ghasailí, antalóip cheithre-adharcacha, antalóip bhísadharcacha, abhacantalóip, antalóip innilte, biorbheannaigh, dícir, is antalóip gabhair.
Carraig Álainn, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae Liatroma í Carraig Álainn.
Stoke Newington
Is baile é Stoke Newington atá suite sa bhuirg Hackney, Londain Thoir.
Seán Óg de Paor
Iar-pheileadóir is ea Seán Óg de Paor (24 Nollaig 1970-).
Rugadh de Paor sa Cheathrú Rua i nGaeltacht Chonamara. Thosaigh sé ag imirt peile agus é ag freastal ar an mbunscoil áitiúil, Scoil Mhic Dara. Ina dhiaidh sin, d'imir sé le Coláiste Iarlaith i dTuaim agus le hOllscoil na hÉireann, Gaillimh. Bhuaigh sé Craobh an Chontae leis an gCeathrú Rua uair amháin.
Peil idirchontae
D'imir de Paor le foireann idirchontae na Gaillimhe ó 1991 go 2005 agus bhuaigh sé Craobh Chonnacht (5 uair) agus Craobh na hÉireann (2 uair). Duine de Shárimreoirí na Bliana ab ea é faoi dhó (1998 & 2001), agus d'imir sé peil chomhrialacha le foireann na hÉireann in aghaidh na hAstráile ceithre bliana as a chéile, ó 1998 go 2001.
Scríbhneoireacht
D'fhoilsigh Cló Iar-Chonnacha a dhírbheathaisnéis, Lá an Phaoraigh, i mí Eanáir 2008.
Pápa Pius II
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Pius II.
Pápa Callixtus III
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Callixtus III.
Innéacs na n-ábhar a bhaineann leis California
Seo a leanas liosta na n-ábhar a bhaineann leis California.
Foracha dhubh
Is éan í an fhoracha dhubh. Is baill d'fhine na Alcidae iad.
An Bhulgáir
Tír in oirdheisceart na hEorpa is ea an Bhulgáir (Bulgáiris: България). Is í Sóifia an phríomhchathair agus an chathair is mó atá inti.
Suíomh
Tá sí ag críochantacht le cúig thír eile: an Rómáin sa tuaisceart, an tSeirbia agus Poblacht na Macadóine ar an taobh thiar, agus an Ghréig agus an Tuirc ar an taobh theas den Bhulgáir. Tá an Mhuir Dhubh ar an taobh thoir den Bhulgáir.
An tír
Is í an Bhulgáir an 16ú tír is mó san Eoraip. Tá go léir sliabhraonta ann: mar shampla an Stara Planina agus Rodopi, agus sliabhraon Rila. Tá talamh maith le fáil ar na machairí sa tuaisceart agus sa deisceart. mion|Tarnovo, baile sa Bhulgáir
Stair
Sa 7ú haois a cuireadh náisiún na Bulgáire ar bun, an chéad impireacht (632/681 – 1018). Mhair an dara himpireacht ó 1185 – 1396/1422, agus bhí an Bhulgáir mar chuid d'impireacht na dTurcach ar feadh tuairim is 500 bliain. Cuireadh an tríú stát neamhspleách ar bun ina dhiaidh sin. Ghabh sí leis an gCummanachas sa bhliain 1945 i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda agus bhí sé ina bhall de bhloc an Oirthir go dtí 1989/1990.
An Bhulgáir sa lá atá inniu ann
Is pobhlacht í an Bhulgáir anois. Ball den AE, NATO, na Náisiúin Aontaithe agus an World Trade Organization atá ann. 0.840 an Human Development Index (61ú háit ar domhan sa bhliain 2009). Dar le Freedom House, is tír "shaor" í.
Teanga
Teanga Shlavach í an Bhulgáiris, agus í an-difriúil leis an gcuid is mó de na teangacha Slavacha eile, ós rud é go bhfuil sí tar éis córas díochlaonta na n-ainmfhocal a chailleadh ina iomláine. San am céanna, choinnigh an Bhulgáiris na haimsirí a chuaigh i léig sa chuid eile de na teangacha Slavacha, agus forbraíodh tuilleadh acu faoi thionchar na Gréigise agus na dteangacha Balcánacha - tá infhilleadh na mbriathar i bhfad níos casta sa Bhulgáiris ná sna teangacha Slavacha eile, agus a lán aimsirí comhshuite ann. Ón taobh eile de, áfach, chuaigh infinideach an bhriathair i léig sa Bhulgáiris go hiomlán. Níl ach an Mhacadóinis cosúil leis an mBulgáiris ó thaobh na gramadaí de, ach ansin, is iomaí Bulgárach a deir nach bhfuil sa Mhacadóinis ach canúint Bulgáirise.
Contae Cocke, Tennessee
Is contae i Tennessee é Cocke. Is é Newport príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 35,162 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.
Ikaalinen
Cathair bheag i gCúige Iarthar na Fionlainne is ea Ikaalinen (Sualainnis: Ikalis). Ar an 31ú lá de Mhí Bhealtaine 2006, bhí 7,509 duine ina gcónaí in Ikaalinen. Tá an áit 843.7 ciliméadar cearnach ar achar. Tá an baile mór suite cois Loch Kyrösjärvi, ach bhí an baile mór riamh i bhfad níos boichte i ndaonra ná an ceantar tuaithe ina thimpeall. Ní raibh muintir na háite riamh ag tarraingt ar an mbaile mór, nó tá Tampere, an chathair mhór thionsclaíochta, chomh cóngarach d'Ikaalinen is gurb ansin a bhí na daoine ag bogadh riamh. Mar sin, tá Ikaalinen ag cailleadh daonra le fada an lá.
Tá ceardscoil agus scoil trádála ag obair san áit. Is í an Fhionlainnis an t-aon teanga oifigiúil amháin, nó níl Ikaalinen in aon chóngar do na ceantair den Fhionlainn ina labhraítear Sualainnis.
Niall Mòr MacMuireadhaigh
Bhí Niall Mòr MacMuireadhaigh (nó MacMhuirich) (c.1550-tar éis 1613) ar dhuine de na filí is déanaí a bhain le Chlann Mhuirich (sliocht an fhile chlúitigh Muireadhach Albanach Ó Dálaigh). Tháinig ceithre cinn dá chuid dánta anuas chugainn agus an dán grá aithnidiúil ‘Soraidh slán don oidhche a réir’ ina measc.
De réir sheanchas an teaghlaigh, bhí ocht nginealach déag idir Niall Mòr agus Muireadhach Albanach, a tháinig go hAlbain breis is trí chéad bliain roimhe sin.
Naisc sheachtracha
An Leabhar Mór: Téacs iomlán "Soraidh slán don oidhche a-réir".
Péacóg
Dhá speiceas piasúin, iad araon ó fhoraoisí na hIndia is oirdheisceart na hÁise, an phéacóg Indiach níos suntasaí ná an ceann eile. Tá cineál eile ó iarthar na hAfraice a dtugtar an t-ainm céanna air. Tugtar an coileach péacóige ar an bhfireannach, cearc phéacóige ar an mbaineannach. Cáil ar an gcoileach péacóige as a scrofall lonrach (suas le 1.5 m ar fhad) ina mbíonn súil, ciorcal gealdaite, ar fhoirceann gach cleite. Taispeánann sé an t-eireaball trí é a oscailt is a ardú os a chionn. Bíonn na fireannaigh gormghlas nó glas/cré-umha, na baineannaigh glas nó donn gan scrofall. Bíonn na héin seo cantalach.
Pápa Pól II
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Pól II.
The Sweetest Apu
Craoladh an naoú eipeasóid déag, "The Sweetest Apu", den tríú sraith déag de The Simpsons ar an 5 Bealtaine 2002. Scríobh John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 11.8 milliún duine ar an eipeasóid.
Droim Dhá Thiar, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae Liatroma é Droim Dhá Thiar.
Séamus Ó hÍcí
Is iománaí é Séamus Ó hÍcí, nó Séamus Hickey mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 2 Deireadh Fómhair 1987. Is as Contae Luimnigh é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2014.
Risteard Mac Cárthaigh
Is iománaí é Risteard Mac Cárthaigh, nó Richie McCarthy mar a thugtar air i mBéarla. Is as Cill Fhíonáin, Contae Luimnigh é. Ar 11 Deireadh Fómhair 1987 a rugadh é. Imríonn sé mar lántaca ar Fhoireann Iomána Sinsearach Luimnigh. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2013.
Pápa Sixtus IV
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Sixtus IV.
Baile Baodáin
Is ceantar i ndeisceart Bhaile Átha Cliath é Baile Baodáin (Béarla: Ballyboden).
Enfield Highway
Is baile é Enfield Highway atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.
Antalóp ríoga
Abhacantalóp oíchí atá dúchasach d'iarthar na hAfraice. An t-antalóp is lú atá ar eolas, a ghuaillí 25 cm ar airde. Scothdhearg/donn. Bíonn adharca gearra ar an bhfireannach, gan aon adharca ar an mbaineannach.
Contae Crockett, Tennessee
Is contae i Tennessee é Crockett. Is é Alamo príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 14,586 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Colm gorm
Is éan é an colm gorm. Is baill d'fhine na Columbidae iad.
Liatroim, Barúntacht, Contae Liatroma
Is barúntacht suite i gContae Liatroma é Liatroim.
Lexington, Massachusetts
Baile mór i gContae Middlesex, in oirthear Massachusetts, sna Stáit Aontaithe, is ea Lexington. Bunaíodh an baile sa bhliain 1641. Tá clú ar Lexington mar an áit inar scaoileadh na chéad urchair le linn Réabhlóid Mheiriceá: tharla Cath Lexington ar 19 Aibreán 1775. Déantar comóradh ar Chathanna Lexington agus Concord i Massachusetts gach bliain ar Lá na dTírghráthóirí (Patriots Day) ar an 3ú Luan de mhí Aibreáin.
Sa bhliain 2010 bhí 31,394 duine ina gcónaí in Lexington in 11,100 teaghlach. Tháinig rath ar Lexington sna 1960idí agus 1970idí, go príomha mar thoradh ar fhorbairt na gcomhlachtaí ardteic ar feadh Rúta 128 sna blianta úd. Fobhaile sách rachmasach de Bhostún atá ann anois.
Enfield Lock
Is baile é Enfield Lock atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.
Teocht
Is furasta a mheas go mbíonn réada áirithe níos teo, teocht níos mó acu, ná réada eile. Chun an teocht a thomhas go hoibiachtúil, áfach, is gá scála teochta a shocrú agus gléas a dhearadh chun í a thomhas go cruinn.
Scála coitianta amháin is ea scála Celsius. Bíonn tomhas teochta bunaithe ar an bhfíoras go n-athraítear airíonna áirithe reada, a thoisí mar shampla, nuair a athraitear a theocht. Aon airi ar féidir é a úsáid mar seo, tugtar airí teirmiméadrach air.
Ní athraíonn toisí gach ábhair an oiread céanna de réir athrú teochta, agus mar sin ní hionann go cruinn na scálaí teochta a bhunaítear ar ábhair éagsúla.
Maothail, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae Liatroma í Maothail.
Contae Coffee, Tennessee
Is contae i Tennessee é Coffee. Is é Manchester príomhbhaile an chontae. Is é Tullahoma an chathair is mó sa chontae. Bhí 52,796 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Enfield Town
Is baile é Enfield Town atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.
Contae Cumberland, Tennessee
Is contae i Tennessee é Cumberland. Is é Crossville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 56,053 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Páidí Ó Briain
Is iománaí é Páidí Ó Briain, nó Paudie O'Brien mar a thugtar air i mBéarla. Is as Contae Luimnigh é.
Pápa Innocentius VIII
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Sixtus IV.
Iain Mac a' Ghobhainn
Scríbhneoir Gaeilge na hAlban ba ea Iain Mac a' Ghobhainn nó Iain Crichton Smith. (1 Eanáir, 1928 - 15 Deireadh Fómhair, 1998)
Enfield Wash
Is baile é Enfield Wash atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.
Fearán baicdhubh
Is éan é  an fhearán baicdhubh (Streptopelia decaocto). Is baill d'fhine na Columbidae iad.
Little Girl in the Big Ten
Craoladh an fichiú eipeasóid, "Little Girl in the Big Ten", den tríú sraith déag The Simpsons ar an 12 Bealtaine 2002. Scríobh Jon Vitti an eipeasóid seo. D'fhéach 11.2 milliún duine ar an eipeasóid.
Joseph Bermingham
Polaiteoir Éireannach ab ea Joseph Bermingham (9 Bealtaine 1919 – 11 Lúnasa 1995). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
Ros Clochair
Is barúntacht suite i gContae Liatroma é Ros Clochair.
Docklands
Is baile é Docklands atá suite sa bhuirg Tower Hamlets, Londain Thoir.
Stair
Ar 9 Feabhra 1996. phléasc buama leath-thonna i gceantar Docklands (South Quay, Canary Wharf) i Londain, buama a rinne damáiste 85 milliún punt do lárionad airgeadais na cathrach agus a mharaigh beirt dhaoine.
Forty Hill
Is baile é Forty Hill atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.
Ned Stark
Is carachtar ficseanúil é Ned Stark in úrscéal fantaisíochta 1996 Cluiche na Corónach le George R. R. Martin.
Uáin Mac Conmara
Is iománaí é Uáin Mac Conmara, nó Wayne McNamara mar a thugtar air i mBéarla. Is as Contae Luimnigh é.
Luimneach
Tá Luimneach (Béarla: Limerick) ar an gceathrú cathair is mó in Éirinn agus ar an tríú cathair is mó i bPoblacht na hÉireann. Tá an chathair suite chois na Sionainne i gContae Luimnigh in iardheisceart na tíre. Sa bhliain 2012, fógraíodh go mbeadh Luimneach a bheith an chéad Náisiúnta na Cathrach Chultúr Éireann i 2014, le roinnt imeachtaí mar gheall ar siúl sa chathair i rith na bliana.
Mana
Tagairt don Aeinéid é mana na cathrach, mar atá, "Urbs antiqua fuit [...] studiisque asperrima belli" (An Aeinéid, 1,12-14). Cur síos atá ann a thug Vergilius ar an gCartaig i dtús an cheathrú leabhar den Ainéide, agus is é is ciall leis na focail ná "Cathair sheanársa a bhí ann, agus cúrsaí an chogaidh ar eolas aici."
Daonra
thumb|220px|Radharc ar Luimneach ón tsatailít Tá cónaí ar thuairim is 54,000 duine sa chathair féin, agus beagnach céad míle duine i mórcheantar iomlán na cathrach. Éireannaigh ab ea mórchuid mhuintir Luimnigh chomh déanach leis an mbliain 1995 - 95% nó níos mó fós. Idir an dá linn, áfach, d'imigh sin agus tháinig seo. Bhí lucht na hinimirce ag tonnadh isteach ó sin, agus anois, is féidir pobail Pholannacha, Shíneacha, Rúiseacha, Liotuánacha, Nigéaracha agus eile le haithint sa chathair.
Is iad na sloinnte ó Thuaisceart na Mumhan is minicí a bhíonn ar mhuintir na háite - Ó Briain, Ó Riain, Mac Conmara, Mac Gearailt, Ó hAodha, Ó Gliasáin, Ó hIfearnáin, Ó hÓgáin agus Ó Maoldomhnaigh, mar shampla. Na cinn choitianta eile, is sloinnte iad a bhíonn le feiceáil ar fud an Deiscirt go léir, ar nós Ó Murchú, Ó Ceallaigh, Ó Súilleabháin, Mac Cárthaigh, de Paor, de Búrca, Ó Loingsigh agus Ó Foghlú.
Tá sloinnte ann freisin, Ó Colphta agus Ó Stóráin mar shampla, agus iad i bhfad níos coitianta i Luimneach ná in aon áit eile sa tír.
Contae Decatur, Tennessee
Is contae i Tennessee é Decatur. Is é Decaturville príomhbhaile an chontae. Is é Parsons an chathair is mó sa chontae. Bhí 11,757 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Luimneach
Daonra
Na sloinnte tipiciúla a d'fheicfeá ar dhaoine arb as Luimneach dóibh, is sloinnte Gaelacha iad, bíodh is nach miste cuimhne a choinneáil air gur sloinnte Normannacha iad Mac Gearailt, de Paor agus de Búrca ó thús. Mar sin féin, tá sloinnte Gallda nó eachtrannacha ann a tháinig isteach sna haoiseanna roimhe seo, agus iad á samhlú le Luimneach inniu. Fuarthas Price, Williams agus Llewellyn ó shaighdiúirí dearga a tháinig ón mBreatain Bheag, agus iad ar garastún san áit. Maidir le Harold agus Peacock, is ainmneacha Lochlannacha iad ar dtús. San 18ú haois, chuir Palaitínigh Ghearmánacha - ó Pfalz - fúthu i gContae Luimnigh, agus is uathusan a fuarthas sloinnte cosúil le Chawke, Bovenizer agus Shire.
Freezywater
Is baile é Freezywater atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.
Cnagaire glas
Is éan é an cnagaire glas (Picus viridis).
Hebe Camargo
Láithreoir teilifíse, aisteoir agus amhránaí Brasaíleach ab ea Hebe Maria Camargo (8 Márta, 1929 - 29 Meán Fómhair, 2012). "Rainha da tv brasileira" ("Banríon theilifís na Brasíle") a dtugtar uirthi.
Luimneach
Stair
Ós rud é gurb anseo a bhí an t-áth deireanach trasna na Sionna, bhí tábhacht straitéiseach ag baint le Luimneach riamh, agus daoine ag cur fúthu sa bhall seo ó thús stair na hÉireann. Luaigh an tíreolaí seanársa Tolamaes an áit seo ina chuid scríbhinní mar Regia. Deirtear gur bhunaigh Mainchín, éarlamh na cathrach, mainistir in aice an átha i Sparr Thumhan i dtús na seachtú haoise.
220px|thumb|[[Conradh Luimnigh|Carraig an Chonartha - 1691]]
San ochtú haois déag, thosaigh ceantair nua ag fás taobh amuigh de shean-bhallaí na cathrach. San am seo a tháinig na tithe Seoirseacha i lár an bhaile nua ar an bhfód chomh maith. I ndiaidh Acht an Aontais le Sasana sa bhliain 1801, tháinig meath ar Luimneach ó thaobh na heacnamaíochta de. Roimhe sin, bhí caidreamh beoga trádála ag an gcathair le Meiriceá agus le Mór-Roinn na hEorpa, ach anois, chuaigh an trádáil sin i léig. Bhí Luimneach ar an dara cathair is mó daonra in Éirinn go lár na naoú haoise déag, ach ina dhiaidh sin, scoith Béal Feirste agus Corcaigh í.
Ón mbliain 1960 go tús na 1990idí, chuir a lán comhlachtaí iasachta ó na Stáit Aontaithe, ón nGearmáin agus ón Ríocht Aontaithe le monarchana nua a chur ar bun sa chathair féin agus timpeall an aerfoirt, rud a tharla de bharr na bpolasaithe a bhí i bhfeidhm le hinfheistíocht a mhealladh isteach ón gcoigríoch. Ó bhí fostaíocht ar fáil chomh flúirseach sin, chuaigh an chathair féin i méadaíocht arís. Cé go bhfuil líon na bhfostaithe sna comhlachtaí déantúsaíochta ag dul i laghad arís ó chasadh na mílaoise, tháinig fás mór ar an earnáil seirbhíse sa tréimhse chéanna, agus an chathair ag dul i bhfairsinge i gcónaí. Tá an fás seo le haithint, fiú, trasna na teorann a fhad le Contae an Chláir.
Suíomh
220px|thumb||Léarscáil a thaispeánann an chathair agus na bruachbhailte
Tá Luimneach suite in Iarthar na hÉireann ar bhruach na Sionainne timpeall ar 210 km siar ó dheas ó phríomhchathair na tíre, Baile Átha Cliath. Tá sí beagnach leath an bhealaigh ó Ghaillimh go Corcaigh. Tá Cathair na Gaillimhe ar an séú cathair is mó sa tír, agus í faoi 108 km ó thuaidh de Luimneach. Is í Corcaigh an tríú cathair is mó i bPoblacht na hÉireann, agus í 106 km ó dheas ó Luimneach. Tá Port Láirge ar an seachtú cathair is mó sa tír, agus í suite 125 km soir ó dheas ó Luimneach.
Cé go bhfuil an fharraige beagnach 100 km ar shiúl ó Luimneach, is féidir tuile agus trá na taoide a mhothú a fhad le Cathair Luimnigh trí Bhéal na Sionainne. Tá an tseanchathair roinnte ina dhá cuid, mar atá, an Baile Gallda in Oileán an Rí agus an Baile Gaelach ó dheas ó Abhainn na Mainistreach, ar fo-abhainn don tSionainn í. Ar an mbruach thuaidh den tSionainn ón mBaile Gallda atá Sparr Thuamhan.
Tugtar An Baile Nua, nó Baile Nua an Phoirigh, ar lár na cathrach (mar atá inniu), agus an ceantar seo á leathnú siar ón mBaile Gaelach. Sa naoú haois déag agus ina dhiaidh sin, bunaíodh bruachbhailte nua ar nós Bóthar na hInse, Cathair Daibhín, Máigh Ros, Corrbhaile, Caladh Uí Threoigh, An Cnoc Theas, Baile na Cora agus An Ráithín. Inniu féin, is ansin atá cónaí ar an gcuid is mó de mhuintir Luimnigh.
Teangacha
Daonáireamh (2011): Tá 36,391 duine in ann Gaeilge a labhairt, agus labhraíonn 6,578 duine Gaeilge gach lá.
Rialtas Áitiúil
Go bunúsach, is í Comhairle Cathrach Luimnigh rialtas áitiúil na cathrach, ach ó chuaigh an t-áitreabh thar teorainn amach sa bhliain 1950, tá cónaí ar dhuine as an mbeirt taobh amuigh de dhlínse na comhairle cathrach, i ndlínsí Chontae Luimnigh agus Chontae an Chláir. Dá dheasca sin, tá líon na ndaoine i seilbh a dtithe féin i bhfad níos ísle i gCathair Luimnigh ná i ndlínse aon údaráis áitiúil eile i bPoblacht na hÉireann.
B'é Bardas Luimnigh ainm an údaráis áitiúil ó bunaíodh sa bhliain 1197 é go dtí an bhliain 2004, nuair a d'achtaigh Dáil Éireann reacht nua faoi rialtas áitiúil. B'ansin a cuireadh an Chomhairle Cathrach nua ar bun.
220px|thumb|Teach na Cúirte, Cé na gCeannaithe, Luimneach. Seo an chuma atá ar an teach ó atógadh é sa bhliain 2004.
Toghcháin na Comhairle Cathrach
Toghtar seachtar mball déag ar an gComhairle uair in aghaidh na gcúig mbliain. Tá an chathair roinnte ina ceithre barda, agus ceithre nó cúig shuíochán ar an gComhairle ag dul do gach barda. Seanóir a thugtar ar an gcéad bhall a thoghtar i ngach barda, agus is Comhairleoirí iad na baill eile.
Cumhachtaí
Toghann na Comhairleoirí féin Méara na Cathrach go bliantúil i ndeireadh Mhí an Mheithimh. Tá an Méara ina Chathaoirleach ar na Comhairleoirí. Cé gurb eisean Chéad Shaoránach na Cathrach, is beag cumhacht ar leath atá aige, nó tá na cumhachtaí feidhmiúcháin dílsithe do Bhainisteoir na Cathrach, agus é ceaptha ag an rialtas náisiúnta.
I gcásanna áirithe, is féidir leis na Comhairleoirí diúltú don chinneadh atá glactha ag an mbainisteoir. Má dhiúltaíonn siad don bhuiséad bhliantúil gan plean eile dá gcuid féin a mholadh ina áit, áfach, is féidir leis an Aire Comhshaoil an Chomhairle a scor.
Ailtireacht
220px|thumb||Tithe Seoirseacha a tógadh ag deireadh an 18ú haois i Sráid Mháigh Eala, Luimneach
Cosúil lena lán cathracha eile in Éirinn tá oidhreacht ailtireachta ar leith ag Luimneach. Ó nach bhfuil cáil na turasóireachta ar an áit, áfach, ní bhíonn an aithne chéanna ar radhairc inspéise Luimnigh agus a bhíonn ar a leithéidí i mBaile Átha Cliath, i gCorcaigh nó i nGaillimh.
Baile átha a bhí i Luimneach ar dtús, is é sin, d'fhás sé timpeall ar áit ina mbítí ag dul trasna na Sionanne. Inniu féin, is í an abhainn croí na cathrach, d'ainneoin is gur thug sí droim a láimhe léi ar feadh tamaill cosúil lena lán bailte abhann eile in Éirinn. Ó na hochtóidí i leith, áfach, tháinig an-bhéim ar an abhainn agus ar thábhacht na habhann don chathair, go mór mór faoi thionchar Shéamuis Bharóid (Jim Barrett as Béarla), a bhí ina ailtire ag Bardas Luimnigh san am sin. Nuair a tógadh Droichead na Sionainne ó Sráid Mháigh Eala go Trá Mhic Fhlannchadha sa bhliain 1988, d'athraigh fócas na cathrach ar an abhainn arís.
Cé gurbh é an limistéar Seoirseach i mBaile Nua an Phoirigh is mó a bhain amach cáil don chathair ó thaobh na hailtireachta de, tá foirgnimh le feiceáil fós a bhaineann le gach ré, a bheag nó a mhór, i stair chathair Luimnigh.
Iompar
220px|thumb|right||Léarscáil Iarnróid agus príomh-bhóithre Luimnigh
Bhí Luimneach riamh ina lárionad tábhachtach iompair, ós baile átha a bhí ann ó thús. Ceann scríbe ann féin í an chathair, ar ndóigh, ach thairis sin, tá sí suite ar an mbealach ó Bhaile Átha Cliath go Ciarraí, ó Chorcaigh go Gaillimh agus ó Phort Láirge go hIarthar na hÉireann.
Bíonn na traenacha agus na busanna fadtaistil go cathracha eile na tíre ag imeacht go tiubh ó Stáisiún Cholbert ar Shráid Pharnell.
Tá Aerfort na Sionainne suite 25 km siar ó lár na cathrach i gContae an Chláir, agus é ag tairiscint seirbhísí tras-Atlantacha chomh maith leis na heitiltí go dtí an Bhreatain Mhór agus go Mór-Roinn na hEorpa.
Siopadóireacht
Bhí cáil ar leith ar Luimneach ó lár an 19ú haois mar ionad siopadóireachta mar go raibh sí suite ar ghabhal príomh-bhealaigh Deisceart agus Iarthar na hÉireann. Agus ós rud é go raibh sí suite i lár limistéar tábhachtach feirmeoireachta Machaire Méith na Mumhan, ba ionad nádúrtha margaidh í chomh maith.
Cé gur laghdaigh a tábhacht i lár an 20ú haois nuair a d'éirigh tionchar Bhaile Átha Cliath níos troime in eacnamaíocht na tíre, tá sé ag fás arís maraon le fás coitianta na hÉireann. Cuideoidh forbairt córas mór-bhóithre na tíre leis an bhforbairt seo ós rud é go gcuireann sé Luimneach 70 nóiméad taistil ó Chorcaigh, Gaillimh agus Port Láirge, na mór-ionaid réigiúnacha eile na tíre.
Tá ceantar siopadóireachta lár na cathrach ag leathnú ó 1990 anuas agus tá páirceanna móra siopadóireachta á thógáil ar imeall na cathrach, go mór ar Bhóthar Bhaile Átha Cliath (N7), Bóthar Béal Átha Siomóin (N24), Bóthar Corcaigh (N20), Bóthar na nDuganna (N69) agus Bóthar na hInse (N19).
Gach maidin Dé Sathairn, díoltar glasraí, feoil, bláthanna, torthaí, bréagáin, crua-earraí, earraí ealaíona agus a thuilleadh i Margadh an Bhainne atá suite idir an Sráid Ard agus Sráid Éibhlín sa Bhaile Gallda.
Mór-Thionscal
Ón 18ú haois suas go dtí lár an 20ú haois, bhí cáil ar leith ar Luimneach mar ionad próiseas bia. Ba iad monarcha leasú bágúin (Shaws, Mattersons, O'Mearas agus Dennys), muilinn plúir (Ranks) agus uachtarlanna i measc na tionscal is tábhachtaí chomh maith leis na monarcha éadaigh, tobac agus leathair. Ach tar éis teacht an tsaor-thráchtála sna 1960í, dúnadh a bhformhór.
Bunaíodh móráin monarchana nua sa chathair, sna bruachbhailte agus i mbaile nua Sionna idir 1960 agus 1980, go mór mór sa thionscal leictreonach. Cé gur dhúnadh cuid mhaith díobh tar éis an mílaoise nuair a thréigh fostaíocht déantúsaíochta Éire chun dul chuig an Áis agus oirthear na hEorpa, is ionad mór thionscail fós í Luimneach. Is iad Dell Computer (riamhairi) i Ráithín, Analog Devices (chipeanna) i Ráithín agus Vistakon i gCaladh Uí Threoigh na fostóirí tionscail is mó i mór-chathair Luimnigh faoi láthair.
I gcomharsanacht Aerfort na Sionna, tá Páirc Eitileorachta na Sionna in a bhfuil comhlachtaí deisiú eitleáin, airgeadais eitileorachta, deisiú innealra agus déantúsaíocht agus deisiú codanna eitleáin.
220px|thumb|right|Sráid na Danmhairge sa bhliain 1982
Mion-Thionscal
Cé gur le comhlachtaí eachtracha formhór na dtionscal móra i Luimneach agus a timpeallacht, tá dúlra bríomhar miontionscail ard-theicneolaíochta inti freisin ar le comhlachtaí Éireannach a bhformhór. In a measca, tá a leithéid a bhaineann le ríomhairí, bog-earraí, dearadh, ilmheán agus foilsiú agus tá a lán díobh suite i bPáirc Teicneolaíochta Plassey i gCaladh Uí Threoigh gar d'Ollscoil Luimnigh.
Cé go bhfuil na monarchana éadaigh beagnach go léir dúnta anois, tá traidisiún láidir faisin fós sa chathair ós rud é go bhfuil cúrsa tríú leibhéal cáiliúil ar fáil i gColáiste Ealaíona Luimnigh ar Sráid an Chláir (cuid de Institiúid Teicneolaíochta Luimnigh). Tá an scannán "Cowboys & Angels" bunaithe are mhic-léinn an Choláiste sin.
Tá ionad taighde i bPáirc Tionscail Ráithín.
Seirbhísí
Tá fás mór tagtha ar thionscail seirbhísí i Luimneach ó 1990 anuas. Ós rud é gur príomhchathair an Mean-Iarthair í, is lárionad airgeadais, riarachán, sláinte agus trádála í do réigiúin in a bhfuil 400,000 áitreabhaigh.
De barr a suíomh, úsáideann an-chuid chomhlachtaí an chathair nó an ceantar mórthimpeall dí mar a dara láthair scaipiúcháin sa Phoblacht i ndiaidh Bhaile Átha Cliath.
Tá príomhoifig Ard-Bhailitheoir na gCoimisiúinéiri Ioncaim suite ar Shráid Phroinsias agus tá feidhmeanna cabhair eachtracha an Roinn Gnóthaí Eachtracha á aistriú go Luimneach. Tá ceann-cheathrú Bord na gCon agus ceann-cheathrú Cumann Soláthar Bainne Uachtarlann na hÉireann suite sa chathair chomh maith.
Turasóireacht
220px|thumb||Áras Fáilte Luimnigh, deartha ag Murray Ó Laoire ar Ché Artúir
Cé ná fuil an clú céanna ar leith ar Luimneach mar ionad saoire agus a bhfuil ar Bhaile Átha Cliath, Chorcaigh nó Ghaillimh, tá tionscal mór fáilte fós inti le blianta de bharr a cóngaracht le Aerfort na Sionna. Agus i ndiaidh atógáil lár na cathrach ó dheireadh blianta na 1980í, tá cuma i bhfad níos fearr don turasóir anois aici.
Tá líon mór tar éis teacht ar líon cuairteoirí ar Luimneach i ndiaidh teacht seirbhísí Ryanair go Aerfort na Sionna agus, ó thús na Mílaoise, tá sé óstán nua tógtha sa chathair chomh maith le brúanna agus tithe leaba agus lóistín.
Suite i Sean-Thigh an Chustaim ar Shráid Rutland, tá Iarsmalann Hunt agus, i Lána an Chaisleáin ar Oileán an Rí, tá Iarsmalann Cathrach Luimnigh. Agus laistigh 40km ó lár na cathrach, is féidir cuairt a dhéanamh ar ionaid turasóireachta ar nós Caisleán agus Páirc Oidhreachta Bhun Raite, Loch Gar, Gleannta Abhainn an Chláir, Iarsmalann na mbád eitilte i bhFaing agus Caisleán, Crannóg agus Ráth Chreagán Eoin.
Ardoideachas
220px|thumb|Foirgneamh Schumann, Ollscoil Luimni, 2003 Is ionad tábhachtach ardoideachais í Luimneach agus tá trí choláistí tríú leibhéal suite sa mhór-chathair ina bhfuil níos mó ná 20,000 mic léinn ag freastal. I rith na bliana acadúla, is suas le 10% de dhaonra na cathrach iad mic léinn nárbh as Luimneach iad.
Ollscoil Luimnigh
Osclaíodh Ollscoil Luimnigh sa bhliain 1972 i dTigh Phlassey, Caladh Uí Threoigh, 5km soir ó lár na cathrach mar an Foras Náisiúnta um Ardoideachais. Cé ná raibh ach 100 mic léinn ag freastal inti sa chéad bhliain, ghothaigh sí cáil go tapa mar ionad acadúla, go mór mór san innealtóireacht, eolaíocht leictreonacha agus staidéir Eorpacha. Faoina chéad stiúrthóir Dr. Éamonn Breathnach, bhí struchtúir modúlacha agus scrúdúcháin reatha eagraithe. Ní raibh sé sin ar fáil sna coláistí tríú leibhéal in Éirinn ag am sin.
Bhí ós cionn 12,000 mic léinn ag freastal uirthi i 2009 agus tá 3,000 díobh in a gcónaí ar an gcampus féin atá tar éis leathnú anois thar na Sionainne go dtí Contae an Chláir. Bronntar céimeanna baitsiléir, mháistir agus dochtúra ar chéimithe innealtóireachta, ealaíona, eolaíochta, leighis, teicneolaíocht eolais, dlí, ailtireachta, staidéir gnó, eolaíocht sóisialta, ceoil agus oideachais.
thumb|220px|Ardeaglais Eoin, an stua is airde in Éirinn. Is é Halla Ceoil na hOllscoile ceann de na ceolárais is mó in Éirinn agus tá Orchestra Seomra na hÉireann agus Ionad Ceol Domhain na hÉireann bunaithe ann. Tá Ionad Náisiúnta Traenála Spóirt bunaithe ar champus Ollscoil Luimnigh freisin.
Institiúid Teicneolaíochta Luimnigh
Bunaíodh Institiúid Teicneolaíochta Luimnigh sa bhliain 1980 nuair a aontaíodh cúig scoileanna tríú leibhéal beaga ar champus nua in Máigh Lis tuairim 3km ó lár na cathrach ar bhruach thuaidh na Sionainne. Bronntar céimeanna baitsiléir agus mháistir agus dámhanna ar mhic-léinn innealtóireachta, leanganna, eolaíochta, teicneolaíocht eolais agus staidéir gnó. Tá cáil ar leith ar chúrsaí tógála agus dearadh faisin an choláiste.
Tá beagnach 7,000 mic léinn ag freastal faoi láthair na huaire i Máigh Lis agus ar a champus ealaíona agus dearadh ar Shráid an Chláir. B'shin í an Dochtúir Ollannach Maria Hinfelaar, stiúrthóir an Institiúid ó 2004 go dtí 2016.
Coláiste Mhuire Gan Smál
Tá Coláiste Mhuire Gan Smál, an coláiste tríú leibhéal is sine sa chathair, suite ar Chuar-Bhóthar Theas, tuairim is 2km ó lár na cathrach. Bhunaigh Siúracha an Trócaire sa bhliain 1900 é mar choláiste oiliúna i gcomhair ban-mhúinteoirí bunscoile ach, cé gurb é an oideachas an roinn is mó fós ann, is gnáth-choláiste tríú leibhéal ealaíona anois é.
Preas
220px|thumb|"Rinn na hAbhann" ar bhruach na Sionainne - 2005 Is é an Limerick Leader an nuachtán is mó léite i gCathair agus i gContae Luimnigh. Foilsítear é sa tráthnóna Dé Luain agus De Chéadaoin, tá eagrán seachtainiúil an Chontae ar fáil Déardaoin agus eagrán seachtainiúil na Cathrach ar an Aoine. Is gar-nuachtán dó an Limeick Chronicle, an dara fhoilseacháin is sine in Éirinn i ndiaidh an Belfast News Letter a bhunaíodh sa bhliain 1766, agus tagann sé amach tráthnóna Dé Mháirt. Ba le clann Buckley an grúpa Leader óna bhunú sa bhliain 1889 (mar ardán náisiúnach in aighidh an chlaonadh Bhreathnach a bhí ar an gChronicle san am) ach díoladh leis an Leinter Leader é sa bhliain 2004. Sa bhliain 2006, cheannaigh an Johnson Group, chomhlacht preas as Albain, foilseacháin an Leinster Leader. Díoltar tuairim is 25,000 cóip d'eagráin seachtainiúla an Leader gach seachtain.
Tá dhá nuachtáin saoire seachtainiúil sa chathair faoi láthair, an Limerick Post (a bhunaíodh sa bhliain 1986) agus an Limerick Independent a bhunaíodh sa bhliain 2006.
Foilsíonn Cumann na Mac Léinn An Focal gach coicís le linn na bliana staidéir in Ollscoil Luimnigh.
Raidió
Is le Live 95FM ceadúnas áitiúil craolacháin raidió i láthair na huaire agus is cuid de ghrúpa cumarsáide UTV é. Raidió neamhoifigiúil a bhí in RLO ónár chaill sé a cheadúnas sa bhliain 1997 go dtí gur dhún na húdaráis é i 2006.
Is féidir Tipp FM (Contae Thiobraid Árann), Clare FM (Contae an Chláir) agus pobal-raidió West Limerick FM102 a chloisinn sa chathair chomh maith.
Tá príomh-stiúdió Lyric FM, an tríú canáil raidió ó RTÉ (Raidió Telefís Éireann), suite sa chathair.
Craoltar Wired FM (96.8MHz), an t-aon stáisiún raidió ag freastal ar mhic léinn sa chathair, ó Choláiste Oideachais Muire Gan Smál.