cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maeve Binchy
Scríbhneoir Éireannach ab ea Maeve Binchy (28 Bealtaine 1940 - 30 Iúil 2012). Rugadh i nDeilginis i gContae Átha Cliath í. Fuair sí a cuid oideachais ollscoile in UCD. Chaith sí seal ina múinteoir, ach fuair sí post mar iriseoir ag an Irish Times. Chuaigh sí leis an scríbhneoireacht ina dhiaidh sin.
Tíne
Is baile suite i gContae na Gaillimhe é Tíne. Bhí 300 duine ina gcónaí i dTíne sa bhliain 2002.
Maeve Binchy
Drámaí
Deeply Regretted By... (2005)
Scannáin, Raidió agus Teilifís
Scríobh Binchy go leor drámaí díreach don raidió agus scannáin, agus scríobh sí úrscéalta agus gearrscéalta a chóiríodh don raidió, scannáin agus teilifís.
Raidió
Ón bhliain 1968, scríobh Binchy píosaí don raidió RTÉ go minic, agus bhí an-mheas ag an lucht éisteachta uirthi. Scríobh sí na drámaí raidió Surprise, The Games Room, agus Infancy agus Tia Maria ina measc.
Maypole, Birmingham
Is ceantar suite i mBirmingham é Maypole.
Padangutshasana
200px|thumb|Cleachtadh na staidiúire ióga Padangutshasana, déanta faoi dhó i rang ióga te
Is ceann de na staidiúirí úsáidtear i gcleachtadh Ióga Bikram é Padangutshasana (Sanscrait: पादाङ्गुष्ठासन Pādāṅguṣṭhāsana; Béarla: toe stand pose). Ciallaíonn ainm an staidiúir seo Staidiúir ag Seasamh ar do Mhéara Coise i nGaeilge.
Is é an 12ú staidiúir i sraith an chleachta a tharlaíonn i rang ióga Bikram.
Feidhm agus Tairbhí
Cabhraíonn an staidiúir seo na glúine, na murnáin agus na cosa a láidriú mar aon le na fadhbanna an fhíocais a laghdú.
Pendulum
Is banna ceol leictreonach agus Rac-cheol Astrálach é Pendulum a cuireadh ar bun in Perth, An Astráil sa bhliain 2002. Tharraing an banna clú idirnáisiúnta orthu féin leis an chéad albam acu, Hold Your Colour.
Am Bad Ráilleach
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é am Bad Ráilleach.
Seóirse Sigerson
Dochtúir agus eolaí
Rugadh Sigerson ag Holy Hill, gar don Srath Bán i gContae Thír Eoghain, mac William agus Nancy (née Neilson) Sigerson. Bhí triúr deartháireacha aige, James, John agus William, agus triúr deirfiúracha, Ellen, Jane agus Mary Ann. D'fhreastail sé ar Letterkenny Academy ach chuir a athair, William, a d'fhorbair an muileann spád agus a ghlac páirt ghníomhach i bhforbairt Ard Tí Garbháin, é chun na Fraince chun a chuid oideachais a chríochnú.
Rinne sé staidéar ar an leigheas i gColáiste na Banríona, Gaillimh, agus i gColáiste na Banríona, Corcaigh, agus bhain sé a chéim amach sa bhliain 1859. Chuaigh sé go Páras ansin agus chaith sé roinnt ama ag staidéar faoi Charcot agus Duchenne ag Salpêtrière ; mac léinn eile a bhí ann leis ná Sigmund Freud. D'fhoilsigh Sigerson aistriúcháin rathúla de Charcot's Clinical Lectures i 1877 agus 1881.
D'fhill sé ar Éirinn agus d'oscail sé cleachtas i mBaile Átha Cliath, ag speisialú mar néareolaí. Lean sé air ag tabhairt cuairte ar an bhFrainc gach bliain chun staidéar a dhéanamh faoi Charcot. I measc a chuid othar bhí Maud Gonne, Austin Clarke agus Nora Barnacle. Bhí sé ina léachtóir ar leigheas ag Ollscoil Chaitliceach na hÉireann. Bhí sé ina ollamh le zó-eolaíocht agus ina luibheolaíocht níos déanaí sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath.
Náisiúnaí cultúrtha
Nuair a bhí sé ina mhac léinn mhúin sé Gaeilge dó féin agus chuir sé aithne ar Charles Kickham agus ar John O'Leary.
Tháinig a chéad leabhar, The Poets and Poetry of Munster, amach sa bhliain 1860. Bhí sé gníomhach in iriseoireacht pholaitiúil le blianta fada, ag scríobh don The Nation. Bhí Sigerson agus a bhean Hester i measc na bhfigiúirí ceannasach den Athbheochan Ghaelach. Is minic a reáchtáil siad salónta tráthnóna Dé Domhnaigh ag a mbaile i mBaile Átha Cliath, Uimh. 3 Sráid an Chláraigh, ar fhreastail ealaíontóirí, intleachteach agus reibiliúnaithe orthu araon, lena n-áirítear O'Leary, Yeats, Pádraig Mac Piarais, Roger Casement agus Thomas MacDonagh, A shínigh Forógra na Poblachta 1916. Bhí Sigerson ina chomhbhunaitheoir den Fheis Ceoil agus ina Uachtarán ar an National Literary Society ó 1893 go dtí go bhfuair sé bás. Bhí a iníon, Dora, ina file a raibh baint aici freisin le hathbheochan liteartha na hÉireann.
D'ainmnigh Sigerson ar feadh téarma dhá bhliain déag go dtí an chéad Seanad de Shaorstát na hÉireann mar an chéad chathaoirleach ar an 11–12 Nollaig 1922 sular toghadh an Tiarna Glenavy. Ar an 18 Feabhra 1925, an lá tar éis a bháis, thug an Seanad ómós dó.
Tacadóir de chuid an Chumann Lúthchleas Gael
Tá Corn Sigerson, an comórtas barr peile sa Pheil Ghaelach tríú leibhéal in Éirinn ainmnithe mar onóir dó. Thug Sigerson an tuarastal óna phost i UCD ionas go bhféadfaí trófaí a cheannach don chomórtas. Sa bhliain 2009, ainmníodh é i liosta an Sunday Tribune de na "125 Daoine is Mó Tionchair i Stair CLG". Bronnadh an coen den chéad uair sa bhliain 1911, agus ba é UCD na buaiteoirí tionscnaimh.
Bás
Fuair Sigerson bás ag a theach i 3 Sráid an Chláraigh, Baile Átha Cliath, an 17 Feabhra 1925, ag aois 89, tar éis tinnis ghairid. Fuair a bhean chéile Hester (née Varian) bás roimhe, a phós sé ag Ardeaglais Naomh Muire, Sráid Mhaoilbhríde, Baile Átha Cliath, ar an 1ú Nollaig 1861. D'fhoilsigh sí dánta agus gearrscéalta in irisí éagsúla agus scríobh sí úrscéal amháin A Ruined Race (1889, Ward & Downey). Fuair sí bás i 1898.
Crannchur Náisiúnta
Is crannchur in Éirinn é an Crannchur Náisiúnta.
Bailíonn siad airgid do t-údar mhaithe ar fud na hÉireann. Bailigh siad €245.5milliún i 2007 do t-údar mhaithe.
Pápa Máirtín IV
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Máirtín IV.
Daghdha
I Miotaseolaíocht na nGael, duine de phríomhlaochra na dTuath Dé Danann é (An) Daghdha (Dea-dhia) nó Eochaid Ollathair (Sean-Ghaeilge In Dagda), léirithe mar shamhail d'athair, rí agus draoi. Tá gaol ar leith aige le torthúlacht, talamhaíocht, fearúlacht agus neart, chomh maith le draíocht agus eagna. Tá smacht nó tionchar aige ar bheatha agus bás, aimsir agus barra, am agus na séasúir.
Sanasaíocht
Creidtear go bhfuil an t-ainm Dagda fréamhaithe ón bPrótai-Cheiltos *Dagodeiwos, "an dia maith" nó "an dia mór". Ar deireadh d'fhéadfadh é go bhfuil an t-ainmfréamhaithe ón bPrót-Ind-Eorpais *Dhagho-deiwos, "lonrach-diagacht". Tá an chéad chuid gaolta le "day" as Béarla, agus focal b'fhéidir rianaíonn an smaoineamh "breáthacht". Thiocfadh an sanasaíocht leis an nasc atá ag an Daghdha leis an ngréin agus an domhan, le ríogacht agus feabhas. Thiocfadh *Dhago-deiwos isteach san Phrótai-Cheiltis mar *Dago-deiwos, imeartas focal más ea le *dago-s, Sean-Ghaeilge dag, deg-, Nua-Ghaeilge dea-. Is foirm scioptha den fhocal "dia" a bhí in "da" na SeanGhaeilge.
Bua-ainmneacha
Bhí roinnt ainmneacha agus buafhocal ag an Daghda a léiríonn a shaintréithe.
Cur síos
Insítear go minic gur fear nó fathach mór féasógach a bhí ann, ag caitheamh bhrat cochaill. De réir Leabhar Gabhála na hÉireann (an príomhfhoinse atá againn ar imeachtaí na dTuatha Dé Danann), bhí goile iontach mór ar Dhaghdha. In eachtra amháin, d'ith sé a oiread sin anlainn ag tigh na bhFomhórach nach bhféadfadh a bhratt a thóin a chlúdach.
Sna scéalta, deirtear gur phearsa ollchumhacht ba ea é. In ainneoin sin, deirtear scaití gur dhallarán é, gáirsiúil, barrúil fiú, ag caitheamh ionar gearr garbh a chlúdaigh ar éigean a thóin, ag tarraingt a bhoid mhóir ar an talamh. Meastar gur chuir scríobhaithe Críostaí na tréithe seo, le haghaidh an ghrinn. Tá an cur síos sa Chóir Anmann Meán-Ghaeilge níos ómósaí: ''"He was a beautiful god of the heathens, for the Tuatha Dé Danann worshipped him: for he was an earth-god to them because of the greatness of his (magical) power."
Déithe
Ó thús, d'fhéadfadh é gur leagan den Daghda é Donn, dia an bháis agus na sinsearachta, (aitheanta scaití mar Daghda Donn). Tá cosúlachtaí ann chomh maith idir é agus dia an fhómhair, Crom Dubh. Ba é an Dagda a sinsear dar le roinnt treibheanna a ainmníodh as, amhail is an chlann Uí Eachach (Iveagh) agus na Dáirine.
Sféardhomhan
Chum Henri Poincaré sféardhomhan mar áit theoiriciúil le hairíonna aisteacha agus é áitiú ar son an choinvinseanachais.
Daghdha
Teaghlach agus caidrimh
Ealatha mac Dealbaoithe, Fomhórach, ba ea athair an Daghda. Ní ainmnítear a mháthair, agus dá bharr is leath-Fhomhórach é ar a laghad.
Sféardhomhan
Samhlaíonn Poincaré sféar a bhfuil ga R aige. Laghdaíonn teocht an sféir ó uasphointe sa lár go dtí íosphointe ar an gciumhais, i dtreo, má tá achar r idir teocht réada agus an lár, go bhfuil sé i gcomhréir le R^2-r^2. Chomh maith leis sin, tá an chomhéifeacht forbartha teirmí chéanna ag gach réad, i dtreo go ndéanann na réada go léir méadú agus crapadh i gcoibhneas le chéile agus iad ag gluaiseacht ar fud an sféir. Athraíonn an t-innéacs athraonta de réir an achair r, i gcomhréir inbhéartaithe le R^2-r^2.
Daghdha
Teaghlach agus caidrimh
Deirtear go raibh beirt dheartháireacha aige, Nuada Aigéadlámh agus Oghma, ach is amhlaidh gur léiriú é seo de nós na dtrédéithe. I bhfoinsí eile, níl ach Oghma ann mar dheartháir dó, an bheirt dheartháireacha.
Sféardhomhan
Fanann réada slán agus iad ag aistriú ó áit go háit, agus feictear do na “Sféaraigh” go bhfuil an mhéid chéanna iontu féin i gcónaí. Abair go bhfuil na Sféaraigh ag féachaint ar shlata atá righin, dar leo, nó ag tomhas achair le gathanna solais: gheobhaidís amach nach líne dhíreach atá i ngeodasach, agus gur mó an cóimheas atá ag imlíne ciorcail lena gha ná 2\pi.
Déanfaidh na Sfáraigh amach nach de réir geoiméadracht Eoiclídeach atá a gcruinne leagtha amach ach de réir geoiméadracht hipearbóileach.
Daghdha
Teaghlach agus caidrimh
Mór-Ríoghain ba ea bean chéile an Daghda; glaotar "an bhean chéile éadmhar" uirthi. Bhí iníon acu, an bandia Brigit. Ba í Bóinn a leannán, cé go raibh sí pósta le hEalcmhar. Um a gcaidreamh a cheilt, chuir Daghda an ghrian ina stad ar feadh naoi mí, agus de thoradh sin, gineadh, iompraíodh agus rugadh Aengus lastigh d'aon lá amháin.
I dteannta le hAengus, bhí i measc a pháistí Brigit, Bodhbh Dearg, Cermait, Midhir, Áine agus Áed. Sa Dindsenchas, déanann an Dagda d'Áine cliabh cipín a ligeadh leis an lagtrá agus a nach ligeadh leis an lántrá.
Áiteanna agus earraí
Deirtear go raibh cónaí ar an Daghda i mBrú na Bóinne. I measc áiteanna eile gcúlra leis nó ainmnithe as, tá Cnoc Uisnigh, Grianán Ailigh, agus Loch nEathach.
Bhí bachall draíochta aige, an lorg anfaid (nó mór), a mharaíodh leis an gcionn, ach athbheodh leis an gcois. Bhí coire ar leith aige, an coire ainsic, nach bhfolmhaíodh riamh, a shásaíodh goile chách, agus a raibh liach chomh mór sin aige gurbh fhéidir beirt dul lastigh ann. Bhí cláirseach aige, Uaithne, a chur na séasúir in ord agus an Daghda á seinm. Insítear i bhfoinsí eile go mbíodh sí i gceannas ar cath. Bhí crainn torthaí síor-iompartha aige, agus dhá mhuc, ceann acu ag fás go síoraí, an ceann eile ag róstadh go síoraí.
Seanscéalta
Roimh an Dara Cath Maighe Tuireadh, thóg an Daghda dún Bhreas (dá bharr, Dún Breise) agus chuir ríthe na bhFomhórach, Ealatha, Indech and Teathra ráthanna a thógáil dóibh féin ráthanna. Nuair a d'fhiafraigh Lugh den Daghda cén chumhacht a mbeadh aige in éadan na bhFomhórach, thug sé mar fhreagra:
Díreach roimh an gcath, ar an Samhain, luigh sé le Mór-Ríoghain, bandia an chatha, mar chúiteamh ar phlean catha.
In Aislinge Óenguso, thug an Daghda i dteannta le Bóinn, cabhair d'Aengus ar tóir a stóir.
Agus Aengus ar shiúl, roinnigh an Daghda a chuid tailte ar a chlann, agus fágadh tada d'Aonghas. D'iarr Aonghas dá athair arbh fhéidir leis cur faoi i mBrú na Bóinne ar feadh "lae agus oíche", agus thoiligh an Daghda. Ní hé "lá amháin" a bhí i gceist ag Aengus, agus dá réir sin, ghlac sé seilbh ar Bhrú na Bóinne go síoraí. In Tochmharc Éadaoine, ámh, is é an Daghda a chabhraíonn Aengus um Bhrú na Bóinne a bhaint d'Ealcmhar leis an gcleas céanna.
I ndán maidir le Maigh Muirtheimhne, chuid an Daghda an ruaig ar octopas lena lorg anfa, agus ar sé: "Taí do chenn cúasachtach. Taí do chorp císachtach. Toí do thul toghuidhe. Báig thúaigh" ("Cas do cheann cuasach. Cas do chorp salach.  Cas d'éadan ionsúiteach.  Imigh leat!"). Chuaigh an mhuir i dtrá in éineacht leis an ainmhí, agus fágadh Maigh Muirtheimhne ina diaidh.
I ndúan an Dindsenchais, Aileach, insítear gurbh é "Dagda daith, ba deog de neim, flaith for fleid fodla co fuin" ("Daghda mear, le deoch de nimh, flaith fodhla na fleidhe go tráthnóna"). Insítear gur trí na hÉireann é, le hiliomad giall, flaith fial seang, gur chú faoil é, agus gurbh iad Cermait, Aengus, agus Áed a mhic.
Bás
Bhí an Daghda i réim mar rí na dTuath Dé Danann ar feadh seachtó nó ochtó bliain (ag brath ar fhoinse), sula bhfuair sé bás i mBrú na Bóinne, ag éag sa deireadh de chneá a thug Cethlenn dó i rith an dara Cath Maighe Tuireadh.
Mere Green, Birmingham
Is ceantar suite i mBirmingham é Mere Green.
Pápa Honorius IV
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Honorius IV.
An Phuinseáibis
Tá stádas oifigiúil ag an bPuinseáibis sa Phuinseáb san India agus i gCathair Chandigarh. I Hariyana san India agus i gCathair Delhi, tá stádas oifigiúil aici freisin, ach ní hí an t-aon teanga oifigiúil amháin í. Is í an teanga is mó a labhraítear sa Phacastáin freisin, ach níl stádas oifigiúil ar bith aici sa tír sin, nó is iad an Béarla agus an Urdúis teangacha oifigiúla na Pacastáine.
Is féidir úsáid a bhaint as an aibítir Dhéiveanágrach agus as an aibítir Arabach le Puinseáibis a scríobh, ach is í an aibítir Ghurmúcach is mó a shamhlaítear leis an teanga. Is í an aibítir a úsáideann lucht leanúna an tSaíceachais, agus iad ag saothrú na Puinseáibise thar aon dream eile.
D'fhorbair an Phuinseáibis as an teanga Sauraseni, a bhí á saothrú i dTuaisceart na hIndia anallód. B'í an teanga Sauraseni ba bhunús leis an Hiondúis, an Urdúis, agus an teanga Konkani, leis. Ceann de na teangacha Pracraite a bhí ann - is é sin, caighdeán scríofa a bhí ní ba chóngaraí do chaint na ndaoine ná an tSanscrait, teanga chlasaiceach na hIndia.
Thosaigh litríocht na Puinseáibise faoin am ar tháinig an Saíceachas chun saoil. B'é an chéad ghurú Saíceach, Guru Nanak, a chuir bun le litríocht Shaíceach na Puinseáibise. B'é an cúigiú gurú Saíceach, Guru Arjan Dev, a bhreac síos scrioptúr naofa na Saíceach, Guru Granth Sahib, an saothar ar a ndearcann na Saícigh mar ghurú i riocht leabhair. Úsáidtear a lán teangacha eile i nGuru Granth Sahib freisin, ach is i bPuinseáibis a cumadh an chuid is mó de.
Ard-Eaglais Mhaighdean na Deastógála agus Naomh Nioclás
Is ardeaglais suite i gContae na Gaillimhe é Baile na hInseArd-Eaglais Mhaighdean na Deastógála agus Naomh Nioclás.
Mitch Mitchell
Ba dhrumadóir Sasanach é John "Mitch" Mitchell (9 Iúil, 1947 – 12 Samhain, 2008). Bhain sé cáil amach mar bhall den bhanna The Jimi Hendrix Experience, racghrúpa Jimi Hendrix, idir 1966 agus 1970. Drumadóir tréitheach a bhí ann, a mheasc rac-cheol agus snagcheol le chéile ina chuid drumadóireachta chun saghas ceoil nua a chruthú, ceol cumaisc (Béarla: fusion) a tugtar air.
Baile an Todhair
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Baile an Todhair.
Anaifiolacsas
Frithghníomh dian ailléirgeach a tharlaíonn do dhuine a íograíodh roimhe sin trí thadhall leis an ailléirgin. Tarlaíonn sé taobh istigh de chúpla nóiméad tar éis an nochta, agus braitheann an fhreagairt chliniciúil ar an bhfíochán a dhéanann an tadhall. Samplaí d'anaifiolacsas áitiúil is ea plúchadh, fiabhras léana, léasacha dearga tochasacha ar an gcraiceann, agus at na bhfíochán sa scornach. Má bhíonn an t-anafiolacsas dian ginearálta (turraing anafiolacsach) is féidir go dtarlóidh ionsaí tobann cársáin, le titim tobann i mbrú na fola, tnáitheadh, is b'fhéidir bás. mion|clé
Pápa Nioclás IV
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Nioclás IV.
Nancy
Cathair in oirthuaisceart na Fraince is ea Nancy. Is é Nancy príomhchathair riaracháin an départment Meurthe-et-Moselle in Grand Est. Sa bhliain 2017 bhí 104,286 duine ina gcónaí ann. Ón mbliain 1983 i leith tá Place Stanislas, Place de la Carrière agus Place d'Alliance ar liosta Suíomhanna Oidhreachta Domhanda UNESCO.
Moseley
Is ceantar suite i mBirmingham é Moseley.
Nancy
Tagairtí
mion|lár|850px|Radharc ar Nancy na Fraince
Nechells
Is ceantar suite i mBirmingham é Nechells.
Snap
Is cluiche cártaí do bheirt imreoirí nó níos mó é Snap. Is ceann de na cluichí cártaí is éasca atá ann é. Déantar na cártaí agus roinntear iad ar gach imreoir. Cuireann gach imreoir a gcártaí féin, iompaithe síos, i gcarn os a gcomhair. Iompaíonn gach aon imreoir an cárta ar bharr an chairn ina gceann agus ina gceann le go mbeidh siad iompaithe aníos i lár an bhoird, áit a mbeidh carn nua. Má bhíonn cárta mar a chéile leis an gcárta díreach faoi, gnóthóidh an chéad duine a déarfaidh "snap" an carn iomlán i lár an bhoird. Cuireann siad iad seo, iompaithe síos, ag bun a gcarn féin. Is é an duine a ghnóthaíonn an carn a thosaíonn arís. Leantar ar aghaidh mar seo go dtí go ritheann imreoir éigin amach as cártaí agus tá an duine sin amuigh as an gcluiche. Is é an duine deiridh sa chluiche an buaiteoir.
Baile na Tràghad
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Baile na Tràghad.
Láirinciam
Ba é an fisiceoir Albert Ghiorso ba thúisce a chruthaigh adaimh láirinciam, ar an 14 Feabhra 1961. Fuair an dúil a hainm ón tsaotharlann ina raibh Ghiorso agus a fhoireann ag obair, mar atá, Saotharlann Náisiúnta Lawrence Berkeley in Ollscoil California. Is í an teicníocht a bhí in úsáid ag Ghiorso agus a chuid cúntóirí ná targaid trí mhilleagram a raibh trí iseatóp calafoirniam inti a bhombardú le núicléis bhóróin ar cuireadh luas fúthu i Luasaire Líneach na dTromian (Heavy-Ion Linear Accelerator). Ghiorso agus a fhoireann a cheap an t-ainm don láirinciam, agus is é an giorrúchán a mhol siad ná Lw; bhí Cumann Idirnáisiúnta na gCeimiceoirí (IUPAC) sásta leis an ainm, ach d'athraigh an cumann an tsiombail cheimiceach go Lr.
Níl ach iseatóip radaighníomhacha ag an láirinciam. Is é an ceann is cobhsaí atá ann ná láirinciam a 262, ach tagann an meath radaighníomhach ar an gceann sin féin sách sciobtha, nó tá sé timpeall ar 3.6 uair an chloig ar leathré. Mar sin, níl sé furasta taighde a dhéanamh ar shaintréithe ceimiceacha an láirinciam, ach is é an tátal a bhaineann na ceimiceoirí as go bhfuil sé cosúil go leor leis an lúitéitiam atá suite os a chionn i dtábla peiriadach na ndúl. Bhí na saineolaithe in ann ocsaíd láirinciam Lr2O3 a tháirgeadh, rud a thugann le fios gurb é +3 an uimhir ocsaídiúcháin is coitianta atá ag an láirinciam ina chuid comhdhúl. Ní thagann sin aniar aduaidh ar aon duine, ós é seo an uimhir ocsaídiúcháin is tipiciúla ag na lantanóidigh agus ag na hachtanóidigh araon.
Savasana
300px|thumb|Staidiúir ióga Savasana, déanta faoi dhó i rang ióga te. Tugtar mrtasana (staidiúir an bháis) freisin.
Is ceann de na staidiúirí úsáidtear i gcleachtadh Ióga Bikram é Savasana (uaireanta fuaimnithe mar Seavasana) (Sanscrait: शवासन Śavāsana; Béarla: tree pose). Ciallaíonn ainm an staidiúir seo Staidiúir an Mharbháin i nGaeilge.
Is é an 13ú staidiúir i sraith an chleachta a tharlaíonn i rang ióga Bikram.
Feidhm agus Tairbhí
Cabhraíonn an staidiúir seo sruth fola agus imshruthú ar fud an coirp, ag cruthaigh glanadh inmheánach.
Caisleán Achadh na nIúr
clé|mion
Is caisleán suite i gContae na Gaillimhe é Caisleán Achadh na nIúr.
Bogearraí fiontair
Is é atá i gceist le bogearraí fiontair ná bogearraí a úsáidtear chun comhlachtaí a bhainistiú, ach go háirithe comhlachtaí móra. I measc na saghsanna bogearraí atá le fáil sa réimse seo, seasann na cinn seo a leanas amach:
Struthio
Éin mhóra is ea na hostraisí nach bhfuil eitilt acu, den ghéineas Struthio san ord Struthioniformes, cuid den infra-aicme Palaeognathae, grúpa éagsúil éan ar a dtugtar raitítigh freisin, lena n-áirítear na héamúnna, rianna, agus cíobhaíonna. Tá dhá speiceas ostraise beo ann: an ostrais Thuaidh-Afracach, dúchasach do limistéir mhóra den Afraic fho-Shahárach agus an ostrais Shomálach, atá dúchasach do Chorn na hAfraice. Bhí ostrais Thuaidh-Afracach dúchasach go stairiúil do Leithinis na hAraibe freisin, Ba dhúchas stairiúil an ostrais choitianta freisin do Leithinis na hAraibe, agus bhí ostraisí i láthair ar fud na hÁise chomh fada soir leis an Mhongóil le linn an Phléisticéinigh Pléistéise Dhéanaigh agus b'fhéidir isteach san Tréimhse Holaicéineach. Beireann siad na huibheacha is mó d'aon ainmhí talún beo. Is iad seo na héin is tapúla ar thalamh, agus iad in ann rith ag 70 km/h. Saothraítear iad ar fud an domhain, go háirithe as a gcuid cleití mar go n-úsáidtear iad mar mhaisiúcháin agus mar glantóirí cleite. Úsáidtear a gcraiceann freisin le haghaidh táirgí leathair. Is iad na héin bheo is troime..
Pápa Celestine V
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Celestine V.
Robert Browning
File Sasanach a rugadh i Camberwell, Londain ab ea Robert Browning (7 Bealtaine 1812 – 12 Nollaig 1889).
Corn Uí Riada
Is príomhchomórtas amhránaíochta an Oireachtais é Corn Uí Riada.
Comórtas
Is é Corn Uí Riada an onóir is airde san amhránaíocht ar an sean-nós. Bíonn ar na hiomaitheoirí amhrán mall amháin a chasadh agus amhrán amháin sciopaidh má ghlaoitear ar ais iad.
Stair
Sa bhliain 1972, rinne an comórtas comóradh ar shaol agus shaothar an chumadóra, Seán Ó Riada agus ainmníodh an comórtas in onóir dhó.
Sa bhliain 2008, sheol Peadar Ó Riada an t-albam Corn Uí Riada - Buaiteoirí 1972-2007 ag Oireachtas na Samhna. Raidió na Gaeltachta a d’fhoilsigh.
Beul-átha na Crá
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Beul-átha na Crá.
New Frankley
Is ceantar suite i mBirmingham é New Frankley.
World Wide Web Consortium
Is é Feadhnacht an Ghréasáin Dhomhanda (nó W3C - World Wide Web Consortium as Béarla) an príomh-eagraíocht caighdeán idirnáisiúnta don Ghréasán Domhanda. Bhunaigh Tim Berners-Lee an eagraíocht sa bhliain 1994 ag an Massachusetts Institute of Technology le haghaidh caighdeáin a chruthú don gréasán. clé|mion|Lógó clé|mion|Tim Berners-Lee, 2009 Eagraítear é mar fheadhnacht agus íocann na baill as foireann lánaimseartha a bhíonn ag comhoibriú ann ag forbairt caighdeán don Gréasán Domhanda. I mí na Nollag 2006 bhí 429 ball ag an W3C agus bhí sé oscailte d'eagraíochtaí eile.
Bhí Tim Berners-Lee, "athair" an Ghréasáin Dhomhanda agus príomh-údar na sonraíochtaí URL, HTTP agus HTML, i gceannas ar an bhfeadhnacht go dtí 2008.
Caighdeáin
Caighdeáin W3C/IETF (thar sraith Prótacal Idirlín):
New Hall Estate
Is ceantar suite i mBirmingham é New Hall Estate.
Baile nam Péiling
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Baile nam Péiling.
New Hall Manor Estate
Is ceantar suite i mBirmingham é New Hall Manor Estate.
Caisleán Dhroimm Tharsna
Is baile suite i gContae na Gaillimhe é Caisleán Dhroimm Tharsna.
Bogearraí áirge
Is saghas bogearraí ríomhaireachta é bogearraí áirge a dearadh chun cabhrú le bainistíocht an trealamh ríomhaireachta, an chórais oibriúcháin nó feidhmchlár. Láimhseálann siad tasc amháin nó tascanna áirithe teoranta, i gcomparáid le feidhmchláir a eagraítear de ghnáth i sraith feidhmchlár.
Seirín
Is éan beag i bhfine na nglasán (Fringillidae) é seirín (géineas Serinus) a fhaightear san Eoraip agus san Afraic. De ghnáth, bíonn dath buí ina gclúmh. Rinne an nádúraí Gearmánach Carl Ludwig Koch cur síos ar an ngéineas den chéad uair sa bhliain 1816. Ciallaíonn an focal serinus “canáraíbhuí” sa Laidin Nua.
Tá ocht speiceas sa ghéineas:
Nóbailiam
Is é an nóbailiam dúil uimhir a 102 sa tábla peiriadach, agus is é an tsiombail a sheasann dó sna foirmlí ceimiceacha ná  No. Dúil shaorga radaighníomh ach atá ann, nach bhfuil ar fáil sa dúlra, agus is ceann de na hachtainídí é.
Airíonna
clé|mion|170x170px Is é nóbailiam a 259 an t-iseatóp is cobhsaí dá bhfuil ag an dúil seo, agus é ocht nóiméad déag is dhá scór ar leathré - beagnach uair an chloig, is é sin. Is dócha gur miotal é an nóbailiam a bhfuil loinnir gheal ann, ach níl a fhios againn é dháiríre: ní bheadh sé praiticiúil smután infheicthe nóbailiam a tháirgeadh, ós rud é go mbeadh foinse mharfach mhillteanach radaíochta ann.
mion|clé|204x204px
Ní féidir mórán a fháil amach faoi shaintréithe ceimiceacha an nóbailiam ach an oiread, ach dealraíonn sé go bhfuil dhá staid ocsaídiúcháin aige sa tuaslagán uisce, mar atá, +2 agus +3, agus an dá ian seo timpeallaithe ag sé mhóilín uisce sa tuaslagán.
Stair
Glactar leis gurbh iad na saineolaithe Sóivéadacha in Dubna a chruthaigh na chéad adaimh nóbailiam sa bhliain 1966.
Roimhe sin, mhaígh na Sualannaigh ó Institiúid Nobel agus na Meiriceánaigh ó Berkeley go raibh dúil uimhir a 102 aitheanta acu. Ach níor thug Cumann Idirnáisiúnta na Ceimice (IUPAC) ná Cumann Idirnáisiúnta na Fisice (IUPAP) faomhadh do na fionnachtana seo.
mion|clé|[[Jean Frédéric Joliot-Curie|Frédéric Joliot]]
Ba iad na Sualannaigh, agus ina ndiaidh sin na Meiriceánaigh, a mhol an t-ainm "nóbailiam", ach b'fhearr leis na Rúisigh "joilióitiam" a bhaisteadh ar an dúil, i ndilchuimhne ar na fisiceoirí aithnidiúla Frédéric Joliot agus a bhean chéile Irène Joliot-Curie (iníon Marie Curie).
Nuair a shocraigh Cumann Idirnáisiúnta na Ceimice sna 1990idí gurbh iad na Rúisigh a rinne an fhionnachtain, ghlac sé leis an ainm "nóbailiam" go hoifigiúil, ó bhí an t-ainm sin in úsáid sa litríocht go forleathan le tríocha bliain anuas.
Stílbhileoga cascáideacha
Is teanga stílbhileoga í Stílbhileoga Cascáideacha nó Cascading Stylesheets (CSS) a úsáidtear i bhforbairt bogearraí don Ghréasán le haghaidh cur síos a dhéanamh ar cháipéis atá scríofa i dteanga mharcála. Úsáidtear don chuid is mó í le haghaidh leathanaigh atá scríofa i HTML nó XHTML a stíleáil ach is féidir í a chur i bhfeidhm ar aon cháipéis XML, SVG agus XUL ina measc.
Comhaltas na Mac Léinn, OÉ, Gaillimh
Is aontas mac léinn suite in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh, Contae na Gaillimhe é Comhaltas na Mac Léinn, OÉ.
Dúch
deas|250px|thumb|Dúch Is léacht é an dúch. Úsáidtear sa scríbhneoireacht, sa líníocht agus sa gclódóireacht é. Tá sé in úsáid le 3000 nó 4000 bliain. Tháinig dúigh na Síne ar an bhfód sa 12ú haois RC.
Pavanamuktasana
200px|thumb|Cleachtadh na staidiúire ióga Pavanamuktasana, déanta faoi dhó i rang ióga te
Is ceann de na staidiúirí úsáidtear i gcleachtadh Ióga Bikram é Pavanamuktasana (Sanscrait: पवनमुक्तासन Pavanamuktāsana; Béarla: wind removing pose / wind liberating pose). Ciallaíonn ainm an staidiúir seo Staidiúir ag Baint as Gaoth i nGaeilge.
Is é an 14ú staidiúir i sraith an chleachta a tharlaíonn i rang ióga Bikram.
Feidhm agus Tairbhí
Cabhraíonn an staidiúir seo na géaga, na leasracha agus an bolg a láidriú, solúbthacht na corróg a fheabhsú, agus an córas díleá a chomhbhrú.
Contae Hertford, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Hertford atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 24,669 duine ann. Is é Winton a phríomhbhaile contae.
Loch Lao
Loch mór idirthaoideach is ea Loch Lao, ag béal Abhainn an Lagáin in oirthear Chúige Uladh. Ceanglaíonn an loch Béal Feirste agus Muir Éireann.
23 Feabhra ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018
22 Feabhra - 23 Feabhra - 24 Feabhra Is é Dé hAoine an 23 Feabhra ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018 an séú lá déag comórtais agus an ceathrú lá déag a mbronnfar boinn.
Pápa Bonifatius VIII
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Bonifatius VIII (Boniface i mBéarla agus i bhFraincis, Bonifacio in Iodáilis)
Anaiglif
deas|250px|thumb|Anaiglif Pictiúr le breathnú go steiréascópach, le híomhánna scoite don tsúil dheas is don tsúil chlé, atáirgthe i ndathanna difriúla, dearg is gormghlas, de ghnáth. Caitheann an féachadóir spéaclaí le dathanna comhlántacha chun go bhfeiceann gach súil an íomhá chuí.
Cogadh Cathartha na Fionlainne
Cogadh ab ea Cogadh Cathartha na Fionlainne a fearadh san Fhionlainn idir trúpaí Sheanad na Fionlainne (arbh ionann é agus rialtas na Fionlainne san am) agus gardaí Thoscaireacht Pobail na Fionlainne idir an 27 Eanáir agus an 15 Bealtaine 1918.
San Fhionlainnis, sisällissota nó kansalaissota a thugtar air; úsáideann lucht na heite deise an t-ainm vapaussota nó "Cogadh na Saoirse", agus d'fheicfeá an leagan luokkasota nó "Cogadh na nAicmí" ag scríbhneoirí ón eite chlé (uaireanta, baintear leas as na leaganacha vuoden 1918 sota, cogadh na bliana 1918, nó vuoden 1918 tapahtumat, imeachtaí na bliana 1918).
Thugtaí "na Dearga" nó "na Gardaí Dearga" ar thrúpaí na Toscaireachta Pobail, agus b'iad "na Bána" nó "na Gardaí Bána" díormaí an tSeanaid. Fuair na Dearga tacaíocht ón Rúis Shóivéadach, agus tháinig Arm Impireacht na Gearmáine chun fortachta do na Bána. Bhí roinnt óglach ón tSualainn ag cuidiú leis na Bána fosta. thumb|240px|[[Tampere sa bhliain 1918. Bhí cath Tampere ar an gcath ba mhó sa chogadh seo. Nuair a bhí na Dearga ag éalú roimh na Bána a bhí ag druidim isteach aduaidh, fuair siad dídean sa chathair. Sa deireadh, bhí an chathair imdhruidte ag na Bána, agus chuir na sluaite móra Dearga istigh ansin troid éadóchasach ar a son.]]
I ndeireadh an chogaidh, b'iad na Bána a bhris an cath ar na Dearga. Scaoil an Rúis a greim den Fhionlainn, ach ansin, fágadh an tír faoi smacht na Gearmáine go deireadh an chogaidh. Nuair a chaill an Ghearmáin an cogadh, chuaigh neamhspleáchas na Fionlainne i bhfeidhm faoi dheireadh, ach faoi bhrú na gcumhachtaí móra in Iarthar na hEorpa, chaithfeadh na Fionlannaigh poblacht dhaonlathach a ghairm dá dtír. Roimhe sin, bhí sé socraithe cheana féin go gcorónófaí an prionsa Gearmánach Friedrich Karl von Hessen-Kassel ina rí ar an tír. B'éigean don phrionsa a ríocht a thabhairt suas, áfach, ó nár éirigh leis an nGearmáin an Chéad Chogadh Domhanda a bhuachan.
Is é an Cogadh Cathartha an tréimhse is mó conspóide i stair na Fionlainne, agus d'fhág sé goimh ar an tír agus ar an tsochaí a bhí i bhfad ag goilliúint ar na Fionlannaigh.
Mar is gnách i gcogadh cathartha, rinne lucht leanúna an dá thaobh a lán ainghníomhartha coiriúla. Le linn an chogaidh agus ina dhiaidh, caitheadh na céadta duine i dtóin phríosúin ar an tsiocair go raibh baint éigin acu leis na Dearga. Fuair timpeall ar thríocha seacht míle duine bás sa chogadh. Triúr as gach ceathrar, ba Dearga iad, agus bhásaigh an chuid is mó acu sna campaí géibhinn i ndiaidh an chogaidh, murar maraíodh scun scan iad tar éis dóibh iad féin a ghéilleadh do na Bána. Le linn thréimhse an sceimhle, dúnmharaíodh cuid mhaith Bána, chomh maith le Rúisigh a bhí ag cur fúthu sa tír. An chuid eile de na mairbh, fuair siad bás i bpáirc an áir.
Ainmneacha an chogaidh
Tá an cogadh cathartha inniu féin ina chnámh spairne idir na Fionlannaigh, agus mar sin, is fada nach raibh siad in ann aontú le chéile faoi ainm ceart an chogaidh. Ar chúiseanna polaitiúla nó idé-eolaíochtúla, bhí ainmneacha cosúil le vapaussota ("Cogadh na Saoirse"), luokkasota ("Cogadh na nAicmí"), punakapina ("Ceannairc na nDearg") agus torpparikapina ("Ceannairc na Scológ" nó "Ceannairc na dTionóntaí Talún") in úsáid. Iad siúd nach maith leo tacaíocht a léiriú d'aon taobh, is fearr leo ainmneacha cosúil le kansalaissota ("an Cogadh Cathartha"), vallankumous ("an Réabhlóid"), kapina ("an Cheannairc") nó veljessota ("Cogadh na nDeartháracha" - cuir an ceann seo i gcomparáid le "Cogadh na gCarad" in Éirinn). Níos neodraí fós, is féidir "cogadh na bliana 1918" nó "imeachtaí an Earraigh 1918" a thabhairt ar an gcogadh.Thug rialtas na nDearg - Toscaireacht an Phobail - "réabhlóid" (vallankumous) ar na himeachtaí ó thús. Bhí "troid na saoirse", vapaustaistelu, in úsáid ag na Dearga chomh maith, go háirithe ag ócáidí sollúnta ar nós sochraidí, agus tagairt á déanamh do dhuine de na Gardaí Dearga a fuair bás i bpáirc an áir. Bhí an téarma kansalaissota, "cogadh cathartha", le cloisteáil ar an dá thaobh go coitianta, Thairis sin, ba ghnách leis na Bána trácht ar an gceannairc (kapina) nó ar an gceannairc dhearg (punakapina). Nuair a bhí an cogadh ag druidim chun deireanais, d'éirigh sé ní ba choitianta i measc na mBán vapaussota, "cogadh na saoirse", a rá, agus iad ag cur béime ar an gcogadh mar throid in aghaidh na Rúise Deirge, a bhí ag tacú le Dearga na Fionlainne.
Inniu, is gnách leis na staraithe an téarma sisällissota (téarma nua-aimseartha ar chogadh cathartha, ach is é is ciall leis focal ar fhocal ná "an cogadh inmheánach") a úsáid, ós rud é go bhfuil sé níos neodraí ná na téarmaí eile. Thairis sin, is fearr é ná kansalaissota ("cogadh na saoránach") mar ainm ar chogadh cathartha, ós rud é gur féidir le saighdiúirí ó thíortha eile páirt a ghlacadh i gcogadh "inmheánach" i dtír eile. Mar a dúirt an staraí Fionlannach Heikki Ylikangas, is fearr an téarma sisällissota a úsáid, nó bhí "saoránaigh" ó cheithre thír (an Fhionlainn, an Rúis, an Ghearmáin agus an tSualainn) ag troid, agus mar sin, ní bhfuair sé chomh ciallmhar céanna úsáid a bhaint as an leagan kansalaissota.
Nuair a tháinig deireadh leis an Aontas Sóivéadach, thosaigh daoine áirithe ar an eite dheas an leagan vapaussota a úsáid arís. Is ar éigean a d'fheicfeá é ag daoine nach mbeadh ag iarraidh tuiscint pholaitiúil ar leith ar an gcogadh a chur chun cinn.
Cúlra agus cúiseanna an chogaidh
thumb|240px|Oifigigh dhearga Is féidir bunrúta an chogaidh a aithint sa dóigh a raibh Ard-Diúcacht na Fionlainne ag éirí ní ba saibhre agus ní ba nua-aimseartha i rith na naoú haoise déag. Bhí an tionsclaíocht ag fás, agus na daoine ag éirí ní ba líonmhaire. Thairis sin, bhí siad ní ba cheanndána ag cur a gcuid barúlacha polaitiúla in iúl. D'athraigh struchtúr na sochaí, nuair a d'éirigh aicme na bhfeirmeoirí agus aicme na mbuirgéiseach ní ba chumhachtaí.
Thairis sin, áfach, chuir na hidé-eolaíochtaí nua - an Sóisialachas, an Náisiúnachas agus an Liobrálachas féin - sracadh úr sa lucht oibre sna monarchana agus sna scológa bochta faoin tuath. Tháinig gluaiseacht an lucht oibre ar an bhfód san Fhionlainn faoi dheireadh na naoú haoise déag. B'iad na gluaiseachtaí pobail éagsúla, na gluaiseachtaí athbheochana reiligiúnda san áireamh, a thug an chéad spreagadh. Faoi thionchar an Náisiúnachais, bhí gluaiseacht an lucht oibre féin sásta cuspóirí áirithe na náisiúnaithe a chur chun cinn, go háirithe ardú stádais na Fionlainnise in aghaidh na Rúisise agus na Sualainnise. Sa bhliain 1905, chuaigh lucht oibre na Fionlainne ar stailc lena ndlúthpháirtíocht a léiriú don réabhlóid a phléasc amach sa Rúis san am céanna. B'ansin a chuala gach Fionlannach iomrá ar an ngluaiseacht sin agus b'ansin a tuigeadh chomh láidir is a bhí sí.
An Dáil, nó an Pharlaimint, a bhí ag rialú na Fionlainne (a fhad is a cheadódh impire na Rúise) go nuige sin, bhí sí bunaithe ar an aicmeachas, agus ó nach "aicme" oifigiúil a bhí sa lucht oibre, ní raibh ceart ag na hoibrithe vóta a chaitheamh. Sa bhliain 1906, tháinig córas nua i bhfeidhm, agus fuair gach saoránach, na mná chomh maith leis na fir, cead vótála i dtoghcháin na parlaiminte. Níor bhain an leasú seo mórán den teannas sóisialta, áfach, nó ní raibh an tImpire sásta na billí radacacha a shíniú a bhí á rith ag na Feisirí Fionlannacha. D'éirigh an lucht oibre mífhoighneach agus míshásta leis an gcóras polaitiúil.
Thairis sin, bhí na náisiúnaithe ag dul chun radacachais agus ag dul i mbun na láimhe láidre le saoirse a bhaint amach don Fhionlainn. Nuair a phléasc an Chéad Chogadh Domhanda amach, tháinig gluaiseacht rúnda ar an bhfód san Fhionlainn - jääkäriliike, nó Gluaiseacht na bhFianóglach - a bhí ag earcú fir óga le haghaidh arm na Gearmáine. Bhí sé de chuspóir ag an ngluaiseacht seo go bhféadfadh na hóglaigh cath a chur ar na Rúisigh agus oiliúint saighdiúra a fháil in arm na Gearmáine a chuirfeadh ar a gcumas níos déanaí cogadh ceart saoirse a fhearadh ar son na Fionlainne agus in aghaidh na Rúise.Ní mór a lua freisin go raibh meath ag teacht ar chóras polaitiúil Impireacht na Rúise ó thús na fichiú haoise i leith, go háirithe i ndiaidh don Chéad chogadh Domhanda briseadh amach. Sna sálaí ag an gcogadh, tháinig an ghéarchéim pholaitiúil. Sa deireadh, thit an tír as a chéile go hiomlán, agus na dreamanna éagsúla ag dréim leis an gcumhacht agus ag cur troda ar a chéile.
De dheasca an dá réabhlóid sa Rúis sa bhliain 1917, scoilt an Fhionlainn ina dhá leath ó thaobh na polaitíochta de. Chuir na Boilséivigh brú ar na Sóisialaigh Fhionlannacha réabhlóid a chur i gcrích sa tír le Sóisialachas a chur ar bun. Tá sé ina chnámh spairne, áfach, cén ról a bhí ag na Sóisialaigh Rúiseacha in imeachtaí na bliana 1918 san Fhionlainn. Mar sin féin, is tábhachtach cuimhne a choinneáil air gur cuid den Rúis ab ea an Fhionlainn san am. Bhí D'fhág an t-aicmeachas a lorg ar na Fionlannaigh, agus iad deighilte ina dhá ndream ó thaobh na heacnamaíochta, na polaitíochta agus na gcúrsaí sóisialta de: na huaisle in aghaidh na cosmhuintire, an lucht ar an anchuid in aghaidh an lucht ar an ngannchuid, na fostóirí in aghaidh an lucht oibre, agus araile. Buíochas leis an gcaipitleachas tionsclaíoch, bhí saol an lucht oibre ag dul i bhfeabhas de réir a chéile ó dheireadh na naoú haoise déag i leith. Ón taobh eile de, áfach, bhí an uasalaicme ag saibhriú i bhfad ní ba sciobtha. Nuair a tháinig deireadh le cumhacht an Impire sa bhliain 1917, ní raibh na Fionlannaigh in ann cur le chéile le síocháin inmheánach a chur ar bun ina dtír. Ina áit sin, thosaigh an eite dheas agus an eite chlé ag cur troda ar a chéile faoin gcumhacht. Bhí an dá thaobh ag iarraidh neamhspleáchas a bhaint amach don Fhionlainn mar stát ar leith, ach ní raibh siad ag teacht le chéile faoi aon rud eile.
Bhí a lán deacrachtaí éagsúla ag dul leis an ngéarchéim seo. Bhí an bia ag éirí gann agus an dífhostaíocht ag dul chun donais. Dá réir sin, thosaigh an lucht oibre ag dul ar stailc agus ag tarraingt trioblóidí. Ní raibh constáblacht ná fórsa póilíní ann a mbeadh muinín ag gach dream polaitiúil astu. Mar sin, thosaigh an uasalaicme agus na buirgéisigh ag bunú Gardaí Bána (järjestyskunta, nó "cór síochána"; ní ba déanaí, thugtaí suojeluskunta nó "cór cosanta" ar thrúpa den chineál seo). San am céanna, bhí an lucht oibre ag bunú Gardaí Síochána (järjestyskaarti), nó Gardaí Dearga. (Tabhair faoi deara gurb é "ord" nó "ordú" is bunchiall leis an bhfocal Fionlainnise järjestys, ach is fearr "síocháin" a úsáid mar aistriúchán Gaeilge, ó thagraíonn an focal sin do "shíocháin" inmheánach na sochaí freisin, de ghnáth.)
Rinne na Gardaí seo téisclim chun cogaidh, agus iad ag dul chun radacachais dá réir. Bhí an náisiún go léir buartha faoina raibh le teacht, ach thar aon rud eile, bhí eagla ar an dá thaobh roimh an taobh eile. Go háirithe i rith na stailce móire i Mí na Samhna 1917, bhí na cúrsaí ag dul chun teannais go luath. Bhí na polaiteoirí sibhialta ag cailleadh cumhachta do na ceannasaithe armtha. Sa deireadh, ní raibh an cogadh le seachaint.
An Réabhlóid i Mí na Márta
Thug Nioclás a Dó, Impire na Rúise, suas a choróin in Pskov ar an 15 Márta 1917. B'iad na Feisirí - parlaimint na Rúise, nó an Dúma - a chuaigh i gceannas ar an tír, in éineacht leis an Rialtas Sealadach a fuair a chumhacht ón bparlaimint. Bhí an Rúis ag iarraidh an Fhionlainn a thabhairt chun Rúiseachais le blianta anuas, ach tháinig deireadh leis an bhfeachtas sin anois, nuair a d'eisigh an Rialtas Sealadach "Forógra na Márta" ar an 20 Márta 1917. Leis an bhforógra seo, fuair na Fionlannaigh ar ais a sean-fhéinrialtas. Le fírinne, ní bhfuair parlaimint na Fionlainne riamh roimhe seo na cumhachtaí a bhí geallta di sa bhliain 1906. Ó bhí na Daonlathaigh Shóisialta tar éis toghcháin na bliana 1916 a bhuachan, ceapadh Seanad, nó rialtas, don tír a raibh Oskari Tokoi ina chathaoirleach (ina phríomh-aire) air. Bhí seisear Sóisialach agus seisear Neamh-Shóisialach ar an Seanad, agus chrom siad ar a gcuid oibre ar an 26 Márta 1917. mion|259x259px|Akseli Gallen-Kallela B'iad na rudaí a bhí ar chlár oibre an tSeanaid ná an daonlathas a fhairsingiú agus an ceart crosta a bhaint de Rialtas Sealadach na Rúise i gcúrsaí inmheánacha na Fionlainne. Thairis sin, theastaigh ón Seanad daonlathas an rialtais áitiúil a fhorbairt agus na himthosca oibre a fheabhsú trí dhlíthe a reachtú faoi na huaireanta oibre, faoi chúrsaí an leasa shóisialta, faoin scolaíocht éigeantach agus faoi shaoirse an choinsiasa i gcúrsaí creidimh.
Bhí na coimeádaigh (Páirtí na Sualainniseoirí, Páirtí na Sean-Fhionlannach agus an chuid de Pháirtí na bhFionlannach Óg a dtugtaí "na fáinleoga" uirthi) agus na neamh-Shóisialaigh eile (na Fionlannaigh Óga Liobrálacha, nó "na gealbhain", chomh maith le páirtí na bhfeirmeoirí) sásta go maith leis an rialtas nua.
Bhí an tImpire tar éis a choróin a thabhairt suas, agus daonlathas ag teacht in áit na hImpireachta sa Rúis féin. Bhí deireadh curtha le hiarrachtaí na bhfrithghníomhach i rialtas an Impire an tír a thabhairt chun Rúiseachais. Bhíothas dóchasach as forbairt na heacnamaíochta sa todhchaí. San am céanna, chreid an lucht oibre go bhféadfaí na srianta go léir a bhaint de ghníomhaíocht pholaitiúil na heite clé. Bhí an cosc ar na stailceanna le cur ar ceal, chomh maith leis na teorainneacha a bhí le cead cainte agus clóbhuailte go dtí sin. Bhí an chuma ag teacht ar an scéal go bhfaigheadh an lucht oibre a gceart sa tsochaí.
An dóchas mór a bhí ag na Fionlannaigh as an todhchaí, níor mhair sé ach tamall. Bhí an saol ag dul chun míshuaimhnis sa tír, agus síocháin na sochaí ag titim as a chéile. Bhí sochaí an aicmeachais agus sochaí an daonlathais in achrann a chéile. Ó thaobh amháin de, bhí cuid mhór de dhearcadh agus de mheon an tseanchórais beo i gcónaí, ach ón taobh eile de, bhí a lán de mhuintir na tíre míshásta glacadh le héagothromaíocht an tseansaoil, agus iad tar éis an chéad bhlaiseadh a fháil den tsaoirse agus den daonlathas. Ní raibh a fhios ag na daoine go fóill, áfach, cén chosúlacht ba chóir a bheith ar shochaí dhaonlathach, agus mar sin, bhí todhchaí na tíre ina cúis easaontais agus achrainn eatarthu. Bhí na cúrsaí ag athrú chomh sciobhtha agus gur chuir sé scáth eagla ar na coimeádaigh agus ar na buirgéisigh. Maidir leis an lucht oibre, áfach, bhí siadsan barúlach nach raibh an saol sách luath ag dul i bhfeabhas. Mar sin, bhí siad ag dréim le réabhlóid.
thumb|240px|Saighdiúirí Rúiseacha san Fhionlainn, Márta 1917
Seanad Tokoi
Faoi na himthosca seo, ba chóir do na dreamanna éagsúla sa tsochaí diantacaíocht a thabhairt d'Oskari Tokoi agus a Sheanad leis an tír a choinneáil suaimhneach. Mar a thiontaigh an scéal amach, áfach, rialtas an-lag a bhí i Seanad Tokoi. B'é oighear an scéil nach raibh na Sóisialaithe ná na neamh-Shóisialaithe sásta freastal ceart a dhéanamh ar oibreacha an tSeanaid. Bhí an dá thaobh in achrann a chéile, agus ní raibh na polaiteoirí ab fhearr sásta comhoibriú le chéile. Ní raibh cumhacht eacnamúil ag an lucht oibre, cé go raibh tromlach na parlaiminte acu. Ní raibh tromlach na parlaiminte ag na neamh-Shóisialaithe, ach b'iadsan ba mhó cumhachta i gcúrsaí na heacnamaíochta. mion|Pehr Evind Svinhufvud Tháinig Pehr Evind Svinhufvud i gceann ar an Seanad i ndiaidh Tokoi, ach ní raibh seisean ábalta a dhath tábhachtach a chur i gcrích ach an oiread. An chumhacht pholaitiúil a d'fhág an tImpire Rúiseach ina dhiaidh, bhí sí scaipthe ar fud na háite: bhí cuid di ag rialtas sealadach na Rúise, cuid eile ag Seanad na Fionlainne, cuid ag an bparlaimint, agus cuid eile fós ag cóip na sráide - ag comhairlí na n-oibrithe agus na saighdiúirí, ag na coistí stailce agus ag na fostóirí is na rachmasóirí. Ní raibh sé indéanta, áfach, gairm chruinnithe a chur ar na dreamanna difriúla seo go léir, le go dtiocfaidís le chéile le todhchaí na tíre a phlé in éineacht - bhí an iomarca mímhuiníne acu as a chéile.
Ní raibh fad saoil i ndán do rialtas Oskari Tokoi, nó bhí ceithre fhadhb mhóra le fuascailt aige: na stailceanna in Earrach na bliana 1917, ganntanas an bhia, caidreamh na Fionlainne leis an Rúis agus ceist na póilíneachta. Bhí an Seanad ábalta na stailceoirí a shásamh réasúnta saoráideach. B'é an t-éileamh ba mhó a bhí ag na stailceoirí ná lá oibre ocht n-uaire an chloig. Thairis sin, theastaigh uathu tuilleadh pá, ó bhí an boilsciú ag creimeadh luach an airgid. Nuair a chuaigh na fostóirí agus an lucht oibre i ndáil chomhairle le chéile, socraíodh na ceisteanna seo, chun leasa don lucht oibre den chuid ba mhó.
Chuir an toradh sin an-sracadh sa lucht oibre, ach san am céanna, bhí na fostóirí an-mhíshásta, toisc go raibh siad tar éis a lán a chailleadh ar na stailceanna, agus iad scanraithe fosta ag na trioblóidí foréigneacha a tháinig sna sálaí ag na stailceanna. Thairis sin, fuair na hoibrithe lámh chúnta ó shaighdiúirí radacacha Rúiseacha in áiteanna. Bhí an lucht oibre ag tonnadh isteach sna ceardchumainn. Ní raibh ach 40,000 oibrí sna ceardchumainn i ndeireadh na bliana 1916, ach nuair a bhí bliain amháin thart, bhí 160,000 duine acu ann. Lena leas-san a chosaint ar choinscleo an lucht oibre, bhunaigh na fostóirí agus na feirmeoirí láreagraíochtaí dóibh féin i bhFómhar na bliana 1917, chomh maith.
I rith an Chéad Chogadh Domhanda, thosaigh an bia ag rith gann ar na Fionlannaigh. Sa bhliain 1917, ní raibh arbhar ag teacht ón Rúis le haghaidh aráin a thuilleadh, rud a chuir go mór leis an nganntanas. Ar an 2 Meitheamh 1917, reachtaíodh an tAcht um Bia leis an mbeagán bia a roinnt go cothrom. Ní raibh na húdaráis in inmhe, áfach, an dlí a chur i bhfeidhm ar aon nós, agus d'imigh cuid mhór den bhia ar an margadh dubh. Mar sin, bhí praghsanna an bhia ag dul in airde i gcónaí, beag beann ar an Acht.
Ní raibh ann go bunúsach ach ganntanas arbhair, áfach. Bhí an bia ar ciondáil, agus ní raibh an t-arbhar aráin chomh lárnach sin mar bhia agus nach bhféadfaí rud éigin eile a ithe ina áit. Ní raibh aon ghorta mór ag bagairt ar Dheisceart na Fionlainne roimh chogadh na bliana 1918. Ina dhiaidh sin féin, bhí ceist an ocrais ina ceist mhór pholaitiúil, agus an lucht oibre ag dul chun radacachais toisc go raibh eagla orthu roimh an ngorta.
Acht na gCumhachtaí
Nuair a thug Ard-Diúc na Fionlainne, an tImpire Nioclás a Dó, suas a choróin, thit a chuid cumhachtaí le Rialtas Sealadach na Rúise. Ní raibh fad saoil daite don rialtas sin, agus ní raibh sé soiléir cad é an bhaint, i ndiaidh an iomláin, a bhí aige leis an bhFionlainn. Faoi imthoscaí na réabhlóide, agus an Rúis féin ag titim as a chéile, ba mhinic a d'athraigh comhdhéanamh an rialtais, agus ón taobh eile de, bhí cumhacht na gcomhairlí áitiúla agus na gcoistí réigiúnda de chineálacha difriúla ag fás.