cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Géarchéim Iosrael-Palaistín, 2022
Ionsaithe eile
Chaith ógánaigh Phalaistíneach clocha le saighdiúirí Iosrael le súil eang a chur sa roth acu, mar is iondúil (dála chás an leoin agus na luiche)
Nevado del Ruiz (bolcán sa Cholóim)
Girseach 13 bliain d’aois ab ea Omayra Sánchez a bhí ina cónaí in Armero ag an am. Sháinnigh an lahar í ina teach féin. Rinneadh tréaniarrachtaí í a tharrtháil ach theip ar gach duine.
Fuair Omayra bás coscrach ar feadh 66 uair. Rinne Omayra agallaimh ar an teilifís fiú le linn an ama seo; bhí sí ar a suaimhneas d'ainneoin an tragóid.
Abergele
53.2841°N, -3.5809°W
Baile i Conwy, an Bhreatain Bheag, is ea Abergele, 202.4 km ó Caerdydd agus 306 ó Londain. Tá daonra 10,279 ann, agus tá 2,014 (19.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Leamhan súildonn geal-líneach
Is feithid é an leamhan súildonn geal-líneach. Ball d'fhine na Noctuidae atá ann.
Kirkdale, Merseyside
Is ceantar suite i Learpholl é Kirkdale.
Lá Domhanda na Daonnúlachta
mion|Olivia Owen Ceiliúrtar Lá Domhanda na Daonnúlachta ar fud na cruinne gach bliain ar an 19 Lúnasa chun ómós a léiriú d’oibrithe cabhracha a fuair bás nó a gortaíodh le linn a gcuid oibre. Is ócáid í freisin
Léiríonn an lá an tábhacht a bhaineann le comhoibriú idirnáisiúnta chun riachtanais na ndaoine is leochailí ar domhan a shásamh.
Lá Domhanda na Daonnúlachta in Eírinn
Tharraing an tUachtarán Micheál D. Ó hUigínn ar an 19 Lúnasa 2017 aird ar an tábhacht a bhaineann le comhoibriú idirnáisiúnta chun riachtanais na ndaoine is leochailí ar domhan a shásamh. Is deis atá i Lá Domhanda na Daonnúlachta, a dúirt sé, ár ndlúthpháirtíocht le níos mó ná 130 milliún duine thart timpeall an domhain, a bhfuil daonchabhair de dhíth orthu chun maireachtáil, a léiriú. clé|mion|301x301px "Is ábhar bróid dúinn an dea-theist ar Éirinn ina tacaíocht d’íospartaigh na coimhlinte agus na dtubaistí nádúrtha. Agus is féidir linn misneach a thabhairt dá chéile dul i mbun gnímh, agus beartais a lorg a chuideoidh le deireadh a chur leis an mbochtaineacht agus leis an bhforéigean.”
Baile an Stiabhnaigh
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile an Stiabhnaigh.
Celia de Fréine
Is scríbhneoir í Celia de Fréine a bhfuil go leor duaiseanna buaite aici dá cuid filíochta, ina measc Duais Patrick Kavanagh agus Gradam Litríochta Chló Iar-Chonnacht. Tá iliomad duaiseanna Oireachtais buaite aici dá drámaí mar aon le duaiseanna dá scripteanna scannán agus teilifíse sa tír seo agus i Meiriceá. Bhuaigh Ceannródaí, a beathaisnéis ar Luíse Ghabhánach Ní Dhufaigh, Duais Taighde na Bliana de chuid ACIS (2018) agus ainmníodh é ar ghearrliosta do Dhuais Love Leabhar Gaeilge, An Post Irish Book Awards (2018) agus do Ghradam Uí Shúilleabháin (2019). Ainmníodh Cur i gCéill, an chéad choirscéinséir óna peann, ar ghearrliosta do Dhuais Love Leabhar Gaeilge, An Post Irish Book Awards (2020). Foilsíodh An Dara Rogha léi in 2021.
Knotty Ash
Is ceantar suite i Learpholl é Knotty Ash.
Abergwili
51.8655°N, -4.2686°W
Alison Spittle
Is fuirseoir, scríbhneoir grinn, léiritheoir raidió agus aisteoir Éireannach í Alison Spittle. D'oibrigh sí do iRadio, RTÉ Raidió 1 agus Newstalk agus chruthaigh sí sceitsí do Republic of Telly. Bhí sí ina scríbhneoir agus príomhaisteoir do dhráma grinn suímh ag RTÉ Two Nowhere Fast i 2017. Is í an t-óstach agus cruthaitheoir an podchraolta The Alison Spittle Show, atá á óstáil ag headstuff.org.
Abergwili
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Abergwili, 86.7 km ó Caerdydd agus 288 ó Londain. Tá daonra 1,571 ann, agus tá 887 (56.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Alison Spittle
Laethanta a hÓige
Rugadh Spittle in Harrow, Londain. Ba thógálaí é a hathair. Bhog a teaghlach go dtí áiteanna eile go minic, Dresden sa Ghearmáin, áit dúchais a mháthair - Contae na hIarmhí, Bealach an Tirialaigh, agus an Muileann gCearr san áireamh. Faoi dheireadh, bhog siad go dtí an Bhaile Mhóir nuair a bhí sí 8 mbliana d'aois. D'fhreastail sí ar mheánscoil i mBaile Átha Luain.
Gairm
mion|Alison Spittle leis an TD Mary Lou McDonald ag an bhféile Pride i mBaile Átha Cliath, 2017 Bhain sé a céim amach ó choláiste i mBaile Átha Cliath, agus ansin bhog sí ar ais go dtí na hIarmhí, áit ar oibrigh sí mar thaighdeoir do iRadio leis an bhfear grinn Bernard O'Shea. Thosaigh sí ag obair mar fhuirseoir, ag tacaíocht PJ Gallagher. Mar thoradh ar sin, bhí sí ina rannpháirtí sna babhtaí Éireannaigh So You Think You're Funny, agus thuill sí spás sna babhtaí i nDún Éideann. Tugtar cuireadh di a bheith mar aoi ar an gcuid "Happy Hour" den John Murray Show ar RTÉ Radio 1 ón rath seo.
Bhí Spittle mar scríbhneoir agus príomhaisteoir sceitsí ghréasáin RTÉ Two, agus mar aisteoir i sceitsí do Republic of Telly le Kevin McGahern. I 2014 ghlac Spittle páirt in eagrán píolótach den chlár RTÉ 2 Choose or Lose, seó painéal a bhí á óstáil ag Eoghan McDermott ó 2FM, le hiomaitheoirí Fred Cooke, Bryan Quinn, Keith Farnan, Aaron Heffernan agus Georgia Salpa.
Bhí sí ina rannpháirtí rialta ar The Right Hook le George Hook ar Newstalk.
Nowhere Fast
I 2017, scríobh sí agus a páirtí Simon Mulholland an dráma grinn suímh Nowhere Fast. Ba é Simon Gibney stiúrthóir an tsraith. Sa seó feictear Angela (rinne Spittle páirt an charachtair seo) ag bogadh ar ais go dtí Ballybeag i lár na tíre, tar éis a post a chailleadh ar sheó raidió i mBaile Átha Cliath i ndiaidh cás clúmhillte a bhí i mbéal an phobail. Thosaigh an tsraith i Samhain 2017, agus glacadh go maith leis ag léirmheastóirí agus lucht féachana go forleathan.
Naegleria fowleri
Is speiceas den ghéineas Naegleria é Naegleria fowleri, ar a dtugtar go coitianta “aiméibe a itheann inchinn”, a bhaineann leis an bhfileam Percolozoa, nach bhfuil rangaithe go teicniúil mar fíor-aiméibe, ach ina haiméibe lascaideach den sárghrúpa Excavata. Is miocrorgánach saorbheathach é a itheann baictéir agus is féidir a bheith pataigineach, agus is cúis le hionfhabhtú inchinne fíor-annamh, tobann, dian agus marfach de ghnáth ar a dtugtar naegleriáis nó meiningeinceifealaíteas aiméibeach príomhúil (MAP). Faightear an miocrorgánach seo go hiondúil i réimsí uisce fionnuisce te, mar locháin, lochanna, aibhneacha, fuaráin theo, sceitheadh uisce te ó stáisiúin tionsclaíochta nó cumhachta, tobar uisce geoiteirmeach, linnte snámha nach bhfuil coinnithe go maith nó a chlóirínítear ag íosleibhéal (faoi 0.5 mg/m 3 iarmharach), téitheoirí uisce, ithir, agus píopaí ceangailte le huisce sconna. Is féidir é a fheiceáil i gcéim aiméabóideach nó lascnaideach sealadach.
Sanasaíocht
Ainmníodh an t-orgánach i ndiaidh Malcolm Fowler, paiteolaí Astrálach ag Ospidéal na Leanaí Adelaide, a bhí ar an gcéad údar ar an tsraith bhunaidh de tuairiscí cáis faoin mheiningeinceifealaíteas  aiméibeach príomhúil.
Saolré
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Naegleria_fowleri_lifecycle_stages.JPG/220px-Naegleria_fowleri_lifecycle_stages.JPG|mion| Céimeanna bitheacha: [[Cist|cist, trófasóit, lascnaid]] Is aiméibe teirmifileach, saorbheathach é Naegleria fowleri. Tá sé le fáil i locháin fionnuisce bogthe agus te srl, de réir mar a ardaíonn teocht an uisce, méadaíonn a chuid uimhreacha. Aithníodh an t-aiméibe sna 1960idí san Astráil ach bhí an chuma air gur tháinig sé chun cinn sna Stáit Aontaithe. Tarlaíonn N. fowleri i dtrí fhoirm – mar cist, trófasóit agus délascnaideach. Ní chruthaíonn sé cist i bhfíochán soladach daonna, áit nach bhfuil ach an chéim trófasóite ann, ach tá an fhoirm lascnaideach le fáil i sreabhán ceirbrispíonach.
Céim chisteach
Athraíonn trófasóití go foirm ciste chun maireachtáil ag amanna nuair a bhíonn an timpeallacht crua go sealadach. The cyst is a spherical, single-layered, smooth wall about 7–15 µm in diameter, that encloses a single nucleus. Is balla mín sféarúil aon-sraitheach í an chist, tuairim is 7–15 µm ar trastomhas, a chuimsíonn núicléas amháin.
Is capsúl seasmhach í an chist, a d'fhéadfadh beathra don aiméibe, a chuireann i gcoinne coinníollacha díobhálacha. I measc na bhfachtóirí a chothaíonn fás na gcisteanna tá easpa bia, plódú, triomú, carnadh táirgí dramhaíola, agus teochtaí fuar. Nuair a thagann feabhas ar na coinníollacha, is féidir leis an aiméibe éalú tríd an ostiole (an phóir), a fheictear i lár na ciste. Fuarthas amach go bhfuil N. fowleri ábalta cistiú ag teocht faoi bhun 10 °C.
Bovidae
Clann mamach athchogantach crúbach ina bhfuil 128 speiceas, ina measc eallach is antalóip. Itheann siad trí ghreim a fháil ar fhásra lena dteanga is é a ghearradh lena bhfiacla íochtaracha. Adharca ar an bhfireannach fásta, agus an baineannach fásta, de ghnáth. Croíleacán cnámhach sna hadharca le truaill ábhair adharcaigh.
Miodóg liath
Is feithid í an mhiodóg liath. Ball d'fhine na Noctuidae atá ann.
Michael Everson
Teangeolaí Meiriceánach agus Éireannach, ionchódóir scripte, clóchuradóir, clóghrafóirl agus foilsitheoir is ea Michael Everson (rugadh 9 Eanáir, 1963). Reáchtálann sé comhlacht foilsitheoireachta darb ainm Evertype, trína bhfuil os cionn céad leabhar foilsithe aige ó 2006 i leith.
Baineann a shaineolas ar leith le córais scríbhneoireachta an domhain, go háirithe i léiriú na gcóras seo i bhformáidí ríomhaireachta agus meán digiteach. Sa bhliainn 2003 dúirt Rick McGowan go raibh sé "probably the world's leading expert in the computer encoding of scripts” as a chuid oibre chun raon leathan scripteanna agus carachtair a chur leis an Uilethacar Carachtar. Ó 1993 i leith, tá breis is dhá chéad togra scríofa aige a chuir na mílte carachtar le ISO/IEC 10646 agus le caighdeán Unicode.
Mí-úsáid substaintí
mion mion Is é atá i gceist le mí-úsáid drugaí, nó mí-úsáid substaintí, ná úsáid a bhaint as aon druga – bíodh sé ina dhruga dleathach nó ina dhruga neamhdhleathach – a dhéanann dochar fisiciúil nó meabhrach, nó a d’fhéadfadh dochar fisiciúil nó meabhrach a dhéanamh, do ghné éigin de shaol duine aonair nó d’fholláine shóisialta duine aonair, do dhaoine aonair eile nó don tsochaí i gcoitinne.
Tréithe
Úsáideann daoine a lán cineálacha éagsúla drugaí. D’fhéadfadh na drugaí seo a bheith dleathach nó mídhleathach; d’fhéadfaidís a bheith ina gcuidiú nó dochar a dhéanamh. Baineann fo-iarmhairtí agus rioscaí le gach druga, ach bíonn níos mó riosca i gceist le drugaí áirithe, go háirithe drugaí mídhleathacha. D’fhéadfaí go n-éireodh úsáid drugaí ina fadhb ag brath ar roinnt tosca.
Is iad na drugaí mídhleathacha is coitianta a úsáidtear ná cannabas, eacstais, hearóin agus cócaon.
in amanna, d’fhéadfadh úsáid drugaí bheith ina gcuid thábhachtach de shaol daoine. D’fhéadfadh sé sin bheith amhlaidh mar gheall ar fhadhbanna mothúchánacha, síceolaíocha nó sóisialta. D’fhéadfaí go mbeadh andúil nó spleáchas ag dhaoine mar thoradh ar dhrugaí áirithe, i gcás go gcailleann siad smacht ar úsáid an druga agus go mbraitheann siad nach féidir leo feidhmiú gan é.
Úsáideann daoine áirithe níos mó ná cineál amháin druga ag an aon am – tugtar ‘úsáid poladruga’ air seo.
D’fhéadfaí go mbeadh meascadh drugaí contúirteach toisc go mbíonn na hiarmhairtí agus na fo-iarmhairtí curtha le chéile. Cuimsítear air seo meascadh drugaí mídhleathacha le drugaí dleathacha dála alcól nó cógais. Mar shampla, má ólann daoine alcól le cócaon, bíonn níos mó riosca ann go mbeidh rithimí neamhrialta croí, taomanna croí agus an bás féin i ndán dóibh.
Iarmhairtí
Is féidir le roinnt drugaí andúil nó spleáchas a chothú níos gasta ná mar a chothaíonn drugaí eile. níl aon fhianaise ann go mbíonn daoine ‘gafa’ le druga i ndiaidh dóibh é a úsáid uair nó dhó, nó go mbeidh andúil sa druga sin ag gach duine a bhaineann triail as.
Bíonn fadhbanna ag roinnt daoine ar chéad úsáid an druga, agus d’fhéadfaí fadhbanna a eascairt de réir mar a mhéadaíonn minicíocht úsáid an druga. is féidir go mbeidh iarmhairt ag na drugaí ar fholláine an choirp agus ar shláinte mheabhrach, ar shaol teaghlaigh, ar chaidrimh agus ar obair nó staidéar. D’fhéadfaí go mbeadh daoine i dtrioblóid le húdaráis an dlí nó go mbeadh deacrachtaí airgid mar gheall ar úsáid drugaí mídhleathacha.
Déanann drugaí éagsúla dochar ar bhealaí éagsúla. Maidir le drugaí áirithe, amhail hearóin, meastar iad a bheith níos contúirtí de thairbhe go bhfuil níos mó riosca d’andúil agus de ródháileog ag baint leo, nó de thairbhe go n-instealltar iad.
Forleithne
Tarlaíonn mí-úsáid substaintí i ngach aicme shóisialta.
An dlí
Déanann an tacht um Mí-Úsáid Drugaí in Éirinn grúpáil ar dhrugaí atá bunaithe ar a n-úsáideacht. deas|mion|267x267px|Faireachán drugaí na gCustaim in Éirinn => [[Polasaithe in aghaidh drugaí]]
Straitéisí um Mí-Úsáid Substaintí
Tá rialtais ar fud an domhain ag cogaíocht in aghaidh drugaí le blianta. Ach tá sé chomh éasca drugaí a cheannach anois agus. a bhí sé riamh.
Cothaíonn drugaí difriúla fadhbanna éagsúla do dhaoine éagsúla agus úsáideann daoine éagsúla drugaí difriúla ar chúiseanna éagsúla. Mar sin bíonn réitigh éagsúla de dhíth ar na fadhbanna seo agus níl aon fhreagra simplí ar na fadhbanna a bhfuil úsáid drugaí ina n-údar orthu, Ach nuair atá na fíricí ag daoine, tá sé níos fusa déileáil le saincheisteanna a bhaineann le drugaí.
Reáchtálfar ar 26 Meitheamh gach bliain an Lá Idirnáisiúnta in aghaidh Mí-Úsáid Drugaí agus Gáinneáil Aindleathach.
Baile an Phárcaigh
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile an Phárcaigh.
Brian Hutton, Barún Hutton
clé|mion|Royal Courts of Justice, [[Béal Feirste]] Príomh Bhreitheamh Thuaisceart Éireann agus Sasana ba ea Brian Hutton, Barún Hutton, PC (29 Meitheamh 1932 – 14 Iúil 2020). Bhí Hutton ina bhreitheamh Diplock agus ina Thiarna Príomh-Bhreitheamh ar Thuaisceart Éireann le linn na dTrioblóidí.
Coiméadach cruthanta ba ea é. Tháinig Robert Carswell i gcomharbas air sa bhliain 1997 clé|mion|armas na [[Ríchomhairle]]
Saol
Céimí de chuid Choláiste Balliol, Ollscoil Oxford (1953) ba ea é, Glaodh Hutton chun Bharra Thuaisceart Éireann sa bhliain 1954 agus chun an Bharra Laistigh sa bhliain 1970.
Bhí An Ridire Brian Hutton (an teideal a bhí aige ag an am) ina bhreitheamh den Ard-Chúirt ó 1979 go 1988 and ina Thiarna Príomh-Bhreitheamh ar Thuaisceart Éireann ó 1988 go 1997.
Bhain sé amach an chéim deiridh dá shaol oibre mar bhreitheamh agus é ina Thiarna Dlí idir 2004 agus 2009, leis an teideal 'Barún Hutton, as Bresagh' (Baile na bPreasach) i gContae an Dúin.
Conspóidí
I measc daoine seachas lucht an dlí, is dócha gur fearr aithne air i Sasana mar gheall ar an bhfiosrúchán a rinne sé maidir le bás An Dochtúra Dhaithí Uí Cheallaigh, agus conspóid fhíochmhar ar siúl i dtaobh polasaí rialtas na Breataine maidir le airm ollscriosta (mar a bhí á mhaíomh) san Iaráic.
Is dócha gur fearr aithne ar Hutton in Éirinn mar gheall ar Fhiosrúchán Widgery (1972) agus an t-ionsaí poiblí a rinne sé ar Major Hubert O'Neil sa bhliain 1973, an cróinéir (dúirt Widgery go raibh na saighdiúirí neamhchiontachach tharraing an tuarascáil go leor conspóide ar feadh na mblianta).
Sa bhliain 1999, d'eisigh na Tiarnaí Dlí i Sasana barántas eiseachadta don deachtóir Augusto Pinochet. Ach níos déanaí, fuair Hutton agus a chomhghleacaithe i dTeach na dTiarnaí locht sa chinneadh sin.
Aberhafesb
52.5212°N, -3.3719°W
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Aberhafesb, 116.5 km ó Caerdydd agus 249 ó Londain. Tá daonra 406 ann, agus tá 65 (16%) in ann Breatnais a labhairt.
Richard Simmons
Is teagascóir corpacmhainne agus pearsa theilifíse Meiriceánach é Milton Teagle "Richard" Simmons, a rugadh sa bhliain 12 Iúil 1948 in New Orleans, Louisiana. D'oscail sé ionad corpacmhainne in Beverly Hills, California dírithe ar dhaoine atá ró-throm. Chuir sé sraith fístéipeanna ar fáil chuige sin chomh maith a raibh an-tóir orthu. Faoin bhliain 2014 áfach ní raibh sé gníomhach go gairmiúil a thuilleadh.
Poiciliteirm
Ainmhí nach bhfuil aon chóras inmheánach aige chun teocht a cholainne a rialú, ionas go n-athraíonn sí ó am go chéile le hathruithe i dteocht na timpeallachta. Uaireanta deirtear gur ainmhí fuarfhuilteach é, ach is féidir leis teocht a cholainne a choinneáil ag leibhéal ard trí ghníomhaíocht nó grianú.
Na Madraí Fiaigh
Réaltbhuíon bheag thuaisceartach is ea na Madraí Fiaigh. Is amhlaidh gur chruth an réalteolaí Polannach Johannes Hevelius sa bhliain 1687 í, nó i dtrátha na bliana sin. Deirtear gur léiríonn an réaltbhuíon seo Chara agus Asterion, an dá mhadra fiaigh a bhí ar iall ag an Aoire de réir mhiotaseolaíocht na Gréige.
Tugtar Canes Venatici mar ainm Laidine ar na Madraí Fiaigh, rud a chiallaíonn "cúnna seilge".
Stair
center|250px|thumb| Íomhá:Bootes & Coma Berenices.gif
Prásach
Is feithid í an phrásach (Diachrysia chrysitis). Ball d'fhine na Noctuidae atá ann.
Poibleog Lombardach
Crann de chlann na bpoibleog, le géaga a shíneann suas is mullach caol colúnach difriúil aige. Ainmnithe as plandaí a tháinig ar dtús ó thuaisceart na hIodáile a tugadh isteach sa Bhreatain is in Éirinn san 18ú céad. Is fireannaigh an chuid is mó ar fad de na crainn. Seasann siad i gcoinne truailliú an aeir, agus déantar iad a phlandáil go minic taobh le bóithre is aibhinní.
An tSeachtain Oidhreachta Náisiúnta
Is é atá i Seachtain na hOidhreachta (nó An tSeachtain Oidhreachta Náisiúnta) ceiliúradh ar stair, chultúr agus nádúr na hÉireann.
Imeachtaí
Tá na mílte imeachtaí á mbeartú gach bliain, ag comhcheiliúradh ár n-oidhreacht, ceiliúradh ar ár stair, ár gcultúr agus ár nádúr.
Megan Rooney
Is ealaíontóir Ceanadach í Megan Rooney (a rugadh sa bhliain 1985) a chruthaíonn pictiúir, dealbha, suiteálacha, léirithe agus filíocht. Tá cáil ar Rooney as gnéithe ealaíne codarsnachta a chur le chéile i saothar amháin, mar shampla péintéireacht a chur le léiriú dealbhóireachta.
Bhain sí MFA amach ó Goldsmiths, Ollscoil Londain sa bhliain 2011 agus, roimhe sin, bhain sí BA amach ó Ollscoil Toronto i gCeanada. Taispeánadh a cuid saothair i dtaispeántais aonair ag Salzburger Kunstverein, Salzburg (2020–2021); Museum of Contemporary Art, Toronto (2020); agus Kunsthalle Düsseldorf (2019).
I measc a cuid léirithe tá SUN DOWN MOON UP, a bhí ar siúl mar chuid den chlár Park Nights ag Serpentine Galleries, Londain sa bhliain 2018.
Frederick North, Lord North
Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é Frederick North, 2nd Earl of Guilford a rugadh ar an 13 Aibreán 1732 – 5 Lúnasa 1792.
Na Ríthe Beaga
Úrscéal é Na Ríthe Beaga a foilsíodh i bhFraincis i dtosach faoin teideal Les enfants sont rois.
Is í Delphine de Vigan a scríobh. Is í údar Nothing stands in the way of the Night (Prix du Roman Fnac, Prix Renaudot des Lycéens 2011), Bunaithe ar scéal fíor (Prix Renaudot agus Prix Goncourt des Lycéens 2015), chomh maith le Les Loyautés agus Gratitudes, iad ar fad foilsithe ag Editions JC Lattés.
Máirín Nic Con Iomaire a d'aistrigh go Gaeilge agus Barzaz a d'fhoilsigh.
An Scéal
D'fhás Mélanie aníos faoi gheasa Loft Story (leagan Francach de Big Brother), agus níl ach rud amháin ar a haire ó shin: clú agus cáil a bhaint amach di féin. Ach nuair a fhaigheann sí deis páirt a ghlacadh i gclár teilifise réaltachta, déanann sí praiseach de. Tamall de bhlianta ina dhiaidh sin, í pósta agus páistí aici, cruthaíonn sí a cainéal féin ar YouTube - Happy Récré- ar a gcuirtear a beirt pháistí os comhair an tsaoil mhóir ar bhonn laethúil. Tá na milliúin leantóir aici a thugann "is maith liom" do gach gné de shaol na bpáistí agus a scríobhann tráchtanna faoi bhun na bhfisean.
Lena linn sin ar fad, tá póilín óg, Clara, faoi scamall an bhróin tar éis bhás tragóideach a tuismitheoirí, agus cinneann sí dul isteach san Aonad Mórchoireanna. Castar an bheirt bhan ar a chéile nuair a theann inion Mélanie, Kimmy, ar iarraidh gan tásc gan tuairisc. Ar chas si leis an duine micheart? Ar thug si na bonnaí léi? Ar fuadaíodh i? De réir mar a theann an fiosrúchán ar aghaidh, tumtar Clara i saol na dtionchairi, agus tuigtear di cé chomh foréigneach is atá Happy Récré don bheirt pháistí - biodh is gurb iad réaltaí an tseó iad, tá praghas mór á íoc acu as an gcail sin.
San úrscéal seo, téann Delphine i ngleic le ceist mhór de chuid na linne seo: cumhacht agus contúirt na meán sóisialta. Caitheann sí súil ghéar ghrinn ar shochal ina bhfuil gach uile rud le ceannach agus le díol, sochaí atá níos tógtha le cuma an tsonais ná mar atá si leis an sonas féin.
An tAcht um Rialtas na hÉireann (1920)
mion|Chuaigh na polaiteoirí sa Bhreatain trí anás uafásach le "Home Rule", c1905-1910 Fuair an tAcht um Rialtas na hÉireann (1920) aontú an rí ar 23 Nollaig 1920 agus chuir rialtas na Breataine an tAcht i bhfeidhm ar 3 Bealtaine 1921. Bhí an tAcht bunaithe ar an Tríú Bille um Rialtas Dúchais na hÉireann (1914). Reachtaíodh é le cur leis an ngealltanas a bhí tugtha ag Rialtas na Breataine le fada Rialtas Dúchais a bhronnadh ar Éirinn, tar éis an Chéad Chogadh Domhanda.
Bhí an tAcht bunaithe ar an tuiscint a bhí ag David Lloyd George agus Walter Long (ceannaire na nAontachtóirí i gCúige Uladh) ar pholaitíocht na hÉireann roimh an gcogadh. Ach idir an dá linn, d'athraigh cúrsaí in Éirinn. clé|mion|Walter Hume Long. roimh 1915 Bhí na Náisiúnaithe Éireannacha ag éileamh neamhspleáchais agus Poblachta faoin am seo. B'iad Sinn Féin an páirtí ba láidre in Éirinn, agus ní ghabhfaidís leor le Rialtas Dúchais de réir an tsean-sainmhínithe. Mar sin, i Nollaig 1920, nuair a ritheadh an bille i Westminster, bhí sé glan as dáta cheana féin.
Cúlra
clé|mion|Charles Stewart Parnell, roimh 1881 Rinneadh a lán iarrachtaí i rith na naoú haoise déag agus i dtús na fichiú haoise le féinrialtas teoranta, nó Rialtas Dúchais, a bhaint amach d'Éirinn. Sa bhliain 1886, dhiúltaigh Teach na dTeachtaí don chéad Bhille um Rialtas Dúchais na hÉireann faoi bhrú na stocaireachta a bhí idir lámhaibh ag na hAontachtóirí agus na hOráistigh. Chuaigh scoilt ar an bPáirtí Liobrálach de dheasca an bhille seo. Sa bhliain 1893, rith Teach na dTeachtaí an dara Bille um Rialtas Dúchais, ach ansin, chros Teach na dTiarnaí é, agus ní dheachaigh sé ar leabhar na reacht riamh. Sa bhliain 1911, áfach, chaill Teach na dTiarnaí a chumhacht crosta, agus mar sin, nuair a chuir Páirtí Parlaiminteach na hÉireann an tríú Bille um Rialtas Dúchais na hÉireann faoi bhráid na Parlaiminte sa bhliain 1912, ní raibh cead ag na Tiarnaí é a chur ar ceal a thuilleadh. Scéal eile é go raibh siad in inmhe é a chur ar fionraí go ceann dhá bhliain. mion|8 Aibreán 1886: Gladstone i mbun, ach dhiúltaigh Teach na dTeachtaí an chéad Bhille um Rialtas Dúchais na hÉireann Bhí an chuma ar Éirinn go bhféadfadh cogadh cathartha briseadh amach ansin pé nóiméad, agus mar sin, d'fháiltigh Rí Seoirse a Cúig ceannairí na nAontachtóirí agus na Náisiúnaithe chuige i Mí Iúil 1914 le haghaidh comhchainteanna. Ní raibh toradh ar bith ar an gcruinniú seo (nó Comhdháil Phálás Buckingham, mar a thugtar air). Bhí na Náisiúnaithe ag éileamh Rialtas Dúchais d'oileán na hÉireann go léir (agus Liobrálaigh Shasana ag tacú leo) agus na hAontachtóirí ag éileamh go bhfágfaí Cúige Uladh taobh amuigh den fhéinrialtas.
Nuair a cuireadh leasú leis an mBille a cheadaigh do mhuintir Uladh tarraingt as an Rialtas Dúchais go sealadach, tugadh Aontú an Rí don Bhille, agus chuaigh sé ar leabhar na reacht, díreach nuair a bhí an Chéad Chogadh Domhanda tosaithe. Bhí an tAcht le cur i ngníomh i ndiaidh an chogaidh, agus dóchas ag gach duine nach mairfeadh an cogadh féin ach tamall beag.
Coiste Long
clé|mion|Herbert Asquith Le linn an chogaidh féin, rinne an Príomh-Aire Herbert Henry Asquith dhá iarracht leis an Acht a chur i ngníomh. Ar dtús, i mBealtaine 1916, theip air aontú a bhaint as na hAontachtóirí. Ansin, sa bhliain 1917, chuir sé gairm chruinnithe ar Chomhdháil na hÉireann, comhthionól a raibh idir Aontachtóirí agus Náisiúnaithe air, agus John Redmond ina Chathaoirleach air. Ní raibh an Chomhdháil seo féin in ann ach tuairisc a eisiúint le moltaí faoin "tuiscint" cheart ar na cúrsaí conspóideacha.
Cheap comh-aireacht na Ríochta Aontaithe coiste ar leith, Coiste na hÉireann, le marana a dhéanamh ar na ceisteanna seo, agus ba é Walter Long, polaiteoir Aontachtach, a bhí ina chathaoirleach ar an gcoiste. Mhol Coiste na hÉireann go mbunófaí dhá shlánaonad féinrialaitheacha in Oileán na hÉireann, mar atá, Deisceart Éireann agus Tuaisceart Éireann. mion| [[John Redmond agus John Bull, Liberal Unionist Council, c1905-1910]]
Reachtaíocht
Ar an 25 Feabhra 1920, tugadh an Bille um Rialtas na hÉireann isteach i dTeach na dTeachtaí. Moladh dhá pharlaimint éagsúla a bheith ann, ceann do thuaisceart na hÉireann & ceann eile don deisceart críochdheighilt de facto
Chuir Teach na dTiarnaí an leasú seo leis an mBille, ach nuair a chuaigh an Bille faoi bhráid na Parlaiminte le haghaidh an Dara Léamh i Márta 1920, bhí cuid mhór de na Feisirí Éireannacha barúlach nach bhféadfaí comhréiteach ceart a bhunú ar mholtaí Choiste Long.
Chaith an Pharlaimint tréimhse fhada ag díospóireacht faoi impleachtaí airgeadais an Bhille, ach ansin, thug formhór mór na bhFeisirí a bhfaomhadh don Bhille sa Tríú Léamh ar an 11 Mí na Samhna 1920.
Dhiúltaigh a lán Feisirí Éireannacha don Bhille, ina measc an tAontachtóir Maurice Dockrell agus an Náisiúnaí Seosamh Ó Doibhlin.
Cúrsaí in Éirinn
Le linn an Chéad Chogadh Domhanda, d'athraigh atmaisféar polaitiúil na hÉireann go mór. Sa bhliain 1916, d'éirigh Óglaigh na hÉireann agus Arm Cathartha na hÉireann amach in aghaidh na nGall i mBaile Átha Cliath. Chuaigh aisfhreagra na Sasanach ar an Éirí Amach glan oscartha thar fóir, agus iad ag cimiú náisiúnaithe nach raibh baint ar bith acu leis an Éirí Amach. Dá réir sin, chuaigh meon na nÉireannach chun radacachais, agus chuir Géarchéim an Fhrithchoinscríofa 1918 tuilleadh luais léi. mion|Sinn Féin, 1918 Tháinig Sinn Féin chun tosaigh, agus an Páirtí Parlaiminteach ag cailleadh tábhachta go tiubh mar ghuth an náisiúnachais Éireannaigh. In Olltoghcháin na bliana 1918, bhain Sinn Féin amach trí cinn déag is trí scór de na suíocháin pharlaiminteacha, cúig cinn thar chúig scór, a bhí ag dul d'Éirinn, agus tháinig siad le chéile beag beann ar pharlaimint Westminster, mar pharlaimint neamhspleách Éireannach, nó Dáil Éireann. Ghair siad stát neamhspleách d'Éirinn, nó Poblacht na hÉireann.
Ar a lán cúiseanna éagsúla, chaith na Feisirí Aontachtacha go léir vóta in aghaidh an Achta. B'fhearr leo go bhfanfadh iomlán Chúige Uladh taobh istigh den Ríocht Aontaithe, agus níor ghlac siad le stáitín féinrialaitheach Thuaisceart Éireann ach amháin mar shop in áit na scuaibe.
Mar sin, nuair a tugadh an Rialtas Dúchais isteach, bhí a phort seinnte roimh ré. nó ní bheadh na Náisiúnaithe Éireannacha sásta ach le neamhspleách as iomlán. Bhí, fiú, fórsaí armtha Phoblacht na hÉireann ag cur cogaidh ar na Sasanaigh cheana leis an gcuspóir seo a bhaint amach.
Dhá Stát faoi Rialtas Dúchais - Struchtúr an Rialtais
clé|mion|[[Olltoghchán na hÉireann, 1918|Toghchán 1918]] Ba é an tAcht seo a rinne críochdheighilt ar Éirinn. Dealaíodh sé chontae - an Dún, Aontroim, Ard Mhacha, Fear Manach, Doire agus Tír Eoghain - ón gcuid eile den tír, chomh maith leis an dá bhuirg úd Béal Feirste agus Doire. Ba é seo uasmhéid an limistéir ina bhféadfadh na hAontachtóirí an tromlach a choinneáil slán, ach san am céanna, fágadh cuid mhaith Caitlicigh i bhFear Manach agus i dTír Eoghain taobh istigh den teorainn.
De réir an Achta, bheadh a rialtas féin ag Deisceart Éireann taobh theas, agus rialtas eile ag Tuaisceart Éireann, nó an sé chontae seo.
Bhí sé ceaptha go mbeadh Fear Ionad an Rí - nó an tArd-Leifteanant - os cionn an dá stát in Éirinn ó thaobh na cumhachta feidhmithí de. Bheadh an t-údarás feidhmitheach dílsithe don Choróin, agus ní bheadh parlaimint eachas ar bith ann. Mar sin, bheadh Fear Ionaid an Rí ag ainmniú na nAirí Rialtais thar cionn an Rí, beag beann ar pharlaimint an dá stát. Bhí Comhairle ar leith - Comhairle na hÉireann - le cur ar bun freisin le caidreamh an dá pharlaimint a chomhordú. mion|Stormont Tháinig parlaimint an Tuaiscirt ar an bhfód de réir an Achta, ach nuair a vótáladh na feisirí isteach ar pharlaimint an Deiscirt, staon an chuid ba mhó acu ó chruinniú bunaidh na parlaiminte sin. Ní raibh ach beirt Aontachtóirí ó Choláiste na Tríonóide i láthair ansin. Chruinnigh na feisirí eile in áit dá gcuid féin, agus d'fhógair siad gurbh iadsan Dáil Éireann, nó parlaimint Phoblacht neamhspleách na hÉireann.
Aberhonddu
51.9457°N, -3.3876°W
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Aberhonddu, 53.8 km ó Caerdydd agus 230 ó Londain. Tá daonra 7,979 ann, agus tá 1,013 (12.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Trasphlandú croí
mion|clé Is é atá i gceist le trasphlandú croí, go dtugtar croí maith láidir do dhuine a bhfuil droch-chroí aige. Tagann an croí sláintiúil ó dhuine a fuair bás.
Sa lá atá inniu ann, faigheann thart ar 3,500 duine trasphlandú croí ar fud an domhain gach bliain. Bíonn saol maith sláintiúil ag go leor acu ina dhiaidh sin. Maireann cuid acu níos mó ná 30 bliain agus croí duine eile ag preabadh iontu!
Bíonn cead de dhíth roimh ré ón duine féin nó óna theaghlach, de ghnáth.
Stair
mion|clé|Othar sa bhliain 2018 Rinneadh an chéad trasphlandú oscailte croí ar an 3 Nollaig 1967. Ba é Louis Washkansky an chéad duine a fuair trasphlandú croí. Ba as an Afraic Theas dó agus d’éirigh sé an-tinn le galar croí agus gan é ach 54 bliain d’aois.
mion|clé
Bhí Washkansky ar leaba a bháis nuair a luaigh máinlia trasphlandú croí leis. An Dochtúir Christiaan Barnard an t-ainm a bhí ar an máinlia agus bhí sé cinnte go bhféadfadh sé an obráid a dhéanamh. Nuair a fuair sé amach faoi chás Louis Washkansky, d’fhiafraigh sé de ar mhaith leis triail a bhaint as croí duine éigin eile a bheith aige.
Ar bhealach, ní raibh an dara rogha ag Washkansky. Leis an obráid a dhéanamh, bhí croí duine eile ag teastáil. Tháinig an deis nuair a fuair bean óg darbh ainm Denise Darvall bás go tubaisteach i dtimpiste chairr.
Chuir Christiaan Barnard foireann de 30 duine le chéile leis an obráid a dhéanamh. Mhair an obráid 5 uair an chloig agus d’éirigh go geal leis. Nuair a bhí sé thart, bhí croí Denise ag preabadh i gcorp Louis gan stró.
Fuair an t-othar bás 18 lá níos déanaí i ndiaidh dó dul faoi scian mar gheall ar aimhréidheanna; ní raibh drugaí ann ag an am chun diúltú an chroí a sheachaint
Abernant
51.8824°N, -4.4117°W
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Abernant, 96.3 km ó Caerdydd agus 298 ó Londain. Tá daonra 289 ann, agus tá 150 (51.9%) in ann Breatnais a labhairt.
Bás Omayra Sánchez (sa Cholóim, 1985)
clé|mion|'Omayra Sánchez' i mBéarla mion|Scrios an lahar an baile Armero i ndeireadh an lae Girseach 13 bliain d’aois ab ea Omayra Sánchez, a bhí ina cónaí in Armero sa Cholóim, nuair a bhrúcht Nevado del Ruiz ar 13-16 Samhain 1985. Bhuail lahar an baile Armero i lár na hoíche. Meastar gur maraíodh 23,000++ duine sa bhrúchtadh in iomlán, agus an chuid is mó nuair a buaileadh Armero.
Sháinnigh an lahar Omayra ina teach féin. Rinneadh tréaniarrachtaí í a tharrtháil ach theip ar gach duine; trealamh agus táithí ar bith acu.
Fuair Omayra bás coscrach ar feadh 66 uair. Rinne an cailín agallaimh ar an teilifís fiú le linn an ama seo agus an domhan ag gliúcaíocht uirthi; bhí sí ar a suaimhneas d'ainneoin an tragóid.
'Bás gan ghá', a dúradh, mar ní raibh na seirbhísí tarrthála éifeachtach ach ar éigean.
Homoptera
Ord mór feithidí ina bhfuil níos mó ná 45,000 speiceas—ina measc an píobaire fraoigh, an míol seile cuaiche, an lingire duille, an aifid, an fheithid ghainneach, an fhríd phlúrach agus eile — ina mbíonn na géaga cúil oiriúnaithe chun léime. Itheann siad plandaí, agus bíonn codanna an bhéil athraithe i gcomhair pollta nó diúil.
John Spillane
Amhránaí agus scríbhneoir amhrán é John Spillane as Corcaigh, Éire.
Saol
Rugadh Spillane i gCorcaigh sa bhliain 1961, áit a raibh a chlann ina gcónaí. D'fhreastail sé ar scoil i gColáiste an Spioraid Naoimh, Baile an Easpaig, Corcaigh.
Spillane agus an Ghaelainn
Bhain Spillane céim amach sa Ghaeilge agus sa Bhéarla i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh. Tá go leor amhrán scríofa aige i nGaeilge, mar shampla Seachtain, Éist do Bhéil is Ag an gCóisir. Tá cúpla albam eisithe aige beagnach go hiomlán trí Ghaeilge: The Gaelic Hits Factory (comhoibriú leis an bhfile Louis de Paor) agus Irish Songs We Learned At School, eagrán 1 agus 2.
Chuireadh Spillane clár raidió i láthair ar RTÉ Raidió na Gaeltachta ar an Domhnach darbh ainm Rogha John Spillane idir 2004 agus 2005. "Seal leis an Spealaire; Seal fánach leis an Spealánach; Seal eile le ceol na Speile"- is mar seo mar a chuireadh sé tús leis an gclár.
Tá roinnt taithí teilifíse ag Spillane trí Ghaeilge freisin. Ghlac sé páirt i gclár de chuid na sraithe "Ceolchúirt" ar TG4 in 2007. Sa chlár seo, thug sé cuairt ar an tSeineagáil, chun bualadh le Baaba Maal, amhránaí is giotáraí na tíre sin.
Buddy Hackett
B'aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é Buddy Hackett nó Leonard Hacker, mar a rugadh é ar 31 Lúnasa 1924 i mBrooklyn, Nua-Eabhrac. Fuair sé bás i Malibu, California ar 30 Meitheamh 2003.
Drom Aidhneach
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Drom Aidhneach.
Leamhan airgeadúil Y
Is feithid é an leamhan airgeadúil Y. Ball d'fhine na Noctuidae atá ann.
Máirín Nic Con Iomaire
I measc na saothar atá aistrithe aici tá Khalil, cur síos ficseanúil ar na hionsaithe a rinne loslamaithe ar Pháras in 2015, agus bhain an t-aistriúchán sin Gradam de Bhaldraithe 2022. D'aistrigh sí Na Ríthe Beaga freisin. Tá riar mhaith ficsin do dhaoine óga aistrithe aici chomh maith.
Barzaz
Is comhlacht foilsitheoireachta Gaeilge é Barzaz ó Bhaile an Domhnalláin, an Spidéal, Co. na Gaillimhe. Inphrionta de chuid Futa Fata atá ann a dhíríonn ar litríocht chomhaimseartha a fhoilsiú do dhaoine fásta.
Ba é Madame Lazare an chéad leabhar a d'fhoilsigh Barzaz agus go dtí seo tá Leabhar na Bliana bainte aige ag Gradaim Leabhar An Post 2021 agus bhain sé aitheantas speisialta ag Duais Litríochta an Aontais Eorpaigh in 2022. Sna sála ar Madame Lazare tháinig Khalil, aistriúchán ón bhFraincis ar úrscéal le Yasmina Khadra, é aistrithe ag Máirín Nic Con Iomaire. Bronnadh Gradam de Bhaldraithe 2022 ar Khalil le gairid ag Gradaim Foilsitheoireachta an Oireachtais.
Úrscéal comhaimseartha é Na Ríthe Beaga, a d'aistrigh Máirín Nic Con Iomaire ón bhFraincis. Ba é seo an tríú leabhar ón inphrionta.
Fo-eite dhearg
Is feithid í an fho-eite dhearg. Ball d'fhine na Erebidae atá ann.
Leanbh
right|thumb|200px|Tugann an comhartha tráchta seo rabhadh don tiománaí go bhfuil sé ag teacht i gcóngar d'áit a mbíonn páistí ag freastal uirthi, cosúil le scoil. Tagann an comhartha seo ón nGearmáin, ó tá déanamh an triantáin air. Is é is leanbh (nó páiste nó gasúr) ann ná duine an-óg, ábhar fir nó mná, nach bhfuil cuma an duine fhásta ag teacht air go fóill. Nuair a thosóidh an páiste ag teacht in inmhe fir nó mná, ní ghlacfar leis a thuilleadh gur páiste atá ann, agus tabharfar déagóir air.
Eochaill, Contae Thiobraid Árann
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í Eochaill.
Gribhéad
Is ainmhí é an gribhéad. Mamach atá ann.
Leanbh
Sa Ghaeilge, is gnách "leanbh" a thabhairt ar pháistí an-bheaga, go háirithe má tá siad níos óige ná cúig bliana. "Páiste" a thugtar orthu siúd atá ag teacht in aois na scoile nó atá ag dul ar scoil cheana féin. Maidir leis an bhfocal "gasúr", is féidir dó tagairt do pháistí an dá chineál, idir bhuachaillí agus chailíní, ach i nGaeilge Uladh, ní thugtar gasúr ach ar bhuachaill de ghnáth. Le Gaeilge na Mumhan amháin a bhaineann an leagan "garsún".
Poileistear
Móilíní móra a chruthaítear trí pholaiméiriú comhdhlúthaithe dé-alcól le haigéid dhécharbocsaileacha, cosúil le heitiléingliocól le haigéad teireatalach. Snáithíní saorga a chruthaítear mar seo is ea teiriléin de chuid ICI, agus Dacron de chuid DuPont. Teicstílí baile iad seo atá roc-obach agus éasca le ní is glanadh. Ábhair láidre fhrithscríobacha thámha (ó thaobh ceimice de) is ea na poileistir, agus baintear úsáid astu i gcomhar le plaistigh is snáithíní gloine chun plaistigh threisithe a tháirgeadh le haghaidh tógála.
Leanbh
Le baby an Bhéarla a aistriú go Gaeilge, is gnách leaganacha éagsúla Gaelaithe den fhocal Béarla a úsáid inniu. Is iad "báb" agus "babaí" na foirmeacha is oiriúnaí don Ghaeilge. Tá an focal "tachrán" coitianta chomh maith. I nGaeilge na Gaeltachta, má tháinig duine ar cuairt nuair a bhí bean an tí díreach ag breith linbh, deirtí gur tháinig sé "in aimsir na dtachrán". Maidir le "lámhacánaí", is focal Muimhneach é a thugtar ar leanbh nach bhfuil seasamh ná siúl aige go fóill, agus é ag déanamh a bhealaigh ar aghaidh ag "lámhacán" leis, agus a bholg ag cuimilt an urláir nó na talún. Bhí "bunóc" in úsáid i nGaeilge Chiarraí i laethanta óige Pheig, ach is ar éigean a chloisfeá an focal sin i gCiarraí an lae inniu.
Chyna
B'iomrascálaí, aisteoir, mainicín agus corpfhorbróir Meiriceánach í Chyna. Rugadh faoin ainm Joan Marie Laurer ar 27 Nollaig 1969 i Rochester, Nua-Eabhrac. Fuair sí bás ar 17 Aibreán 2016.
Aberpennar
51.6832°N, -3.3788°W
Baile i Rhondda Cynon Taf, an Bhreatain Bheag, is ea Aberpennar, 26.6 km ó Caerdydd agus 225 ó Londain. Tá daonra 7,114 ann, agus tá 740 (10.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Cailín
mion|Cailín óg Is é is cailín ann ná duine óg baineann, nár tháinig i mbun a méide go fóill. Nuair a thiocfaidh, iompóidh sí ina bean.
William Bowles
Nádúraí, ceimicí is réalteolaí a rugadh gar do Chorcaigh ab ea William (Guillermo) Bowles (1720 – 23 Bealtaine 1780). Thaisteal sé sa bhFrainc is sa Ghearmáin chun staidéar a dhéanamh ar stair an dúlra. Thug rialtas na Spáinne údarás dó mianaigh na tíre sin a bhreithniú, bailiúchán stair an dúlra a dhéanamh, saotharlann cheimiceach a bhunú, agus na mianaigh mearcair in Almadén a athbheochan. Thaispeáin sé nach cóimhiotal iarainn is óir é platanam, agus scríobh An Introduction to the Natural History and Physical Geography of Spain (Bunléargas ar Stair Dúlra is Geografaíocht Fhisiciúil na Spáinne, 1775). Mar thoradh, bhí rí na tíre sásta Comhairle Stair an Dúlra a bhunú i 1752, agus Músaem Stair an Dúlra i Maidrid i 1753 is Bowles mar phríomheolaí ann. I Maidrid a d'éag sé sa bhliain 1780.
Tearmann Feichín
Is baile suite i gContae Lú é Tearmann Feichín. Ciallaíonn an t-ainm 'Fechín's refuge'. Bhí naomh cáiliúil ó seachtú aois é Naomh Feichín. Tá sé ar eolas aige an mhainistir a aimsiú ag Baile Fhobhair, Contae Íarmhí agus an sráidbhaile Tearmann Feichín i gContae Lú. Fuair sé bháis sa bhliain 665. Tá an sráidbhaile seo suite sa pharóiste le hainm céanna agus tá sé 8 ciliméadar ón Droichead Átha. Is baile beag é le 1443 duine de réir daonáireamh 2011.
Gnéithe stairiúila
Bunaíodh mainistir meánaoiseach sa Tearmann Feichín le Noamh Feichín sa 7ú haois. Deirtear go creachadh an mhainistir ag na Uigingeach sa bhliain 1013 agus arís ag an Clan Ui-Crichan ó Fearnaigh ar lá de Nollaig.Fuair an sráidbhaile tábhachtach nuair a bunaíodh mainistir Agaistíneach ag deireadh an 12ú haois. Tá cúpla radhairc stairiúla i dTearmann Feichín.
An Croí Ard
Tá an Croí Ard suite i reilig Naomh Feichín sa sráidbhaile. Ní raibh sé cosiúl leis na chroí airde eile mar ní raibh sé ró aird. Tá sé brag nach naoi gcos ar airde. Tá mionsonraí iontach ar an Croí. Ar an taobh thoir os comhair tá an ceasadh Chríost air, agus ar an taobh thiar os comhair tá íomhá de Chríost i glóir. Tá gréas ceiltigh ar fud an Chroí seo. Tá bonn do Chroí eile gar.
An Grianan
Ghlac An Grianan páirt mhór don am faoi láthair agus sa todhchaí d'oidhreacht Contae Lú. Tugann an foirm bhunaidh siar go dtí 220 bliain. Is teach í a tógadh san 18ú haois. Tá sé suite idir an trá agus an Glenn na Bóinne. Úsáidtear an foirgneamh don choláiste agus ba é an chéad choláiste d'aosaigh. Tugann ICA úinéireacht don An Grianan ar feadh leath aois. Tá an ICA an grúpa is láidir agus is sine in Éirinn, bhunaíodh an grúpa sa bhliain 1910. Aistrigh An Grianan d'áit ina raibh an ghrian ag taitneamh. Anois tá croílár den fhoirgneamh fós i bhfeidhm. D'oscail an Grianan sa bhliain 1954 le Uachtarán na hÉireann ag an am, Sean Ó Cheallaigh. Sa bhliain 1958, thosaiagh siad ag athrú na stablaí go seomra ranga agus cóiríocht. Rinne siad níos mó oibre na blianta 1979 agus 1986. Chuir siad foirgneamh eile, níos mó seomraí ranga agus cóiríocht agus seomra Bia freisin.Cuireann An Grianan cúrsaí ar fáil do dhaoine mar shampla ealaíne, ceird, forbairt pearsanta agus gníomhaíochtaí scíthe.
Cluichí Gaelach
Is é Tearmann Feichín an áit náisiúnta don chlub Gaelach 'St. Feichins'. Sa chéad blianta, d'imir an club sa pháirc ar bhóthair snáithe, agus bog sé go dtí páirc ar Sheetland Road. San áit seo, tógadh teach club sa bhliain 1960. Tar éis cúpla bliain bhog an club go dtí Beaulieu sa 1999. Imríonn an club sa Pháirc Naomh Feichín agus d'imir an chéad chluiche ar an 21ú lá de Aibreán 2001. Tá dhá spóirt a imrítear sa chlub, iománaíocht agus peil Ghaelach. Maidir leis na cluichí peil Ghaelach, Bhuaigh an fhoireann shinsearach an craobhchomórtas sa bhliain 1983 agus bhuaigh siad an chraobh arís sa bhliain 1984. Sa bhliain 1997, bhí iománaíocht a tugtha isteach.
Gailf
Tá dhá cursa gailf sa cheantar. Tá club Rinn na Mara agus tá Club Contae Lú i mBaile Trá. D'óstáil an Club Contae Lú an Oscailte na hÉire sa bhliain 2009. Tharlaíonn an club Rinn na Mara na Sléibhte Mourne agus an Mhúir Éireann. Tógadh an cursa i 1990 agus an teach club sa bhliain 1994. D'óstáil an club Croabhchomórtas na mban sa bhliain 2002. Sa bliain 2010 d'óstáil an club an chraobhchomórtas tábhachtach, An PGA. Bhunaíodh Club Contae Lú sa bhliain 1892 le Pentland agus Gilroy. D'óstáil an club seo cúpla mór-theidil, mar shampla an Oscailte na hÉire sa bhliain 2009 agus bhuaigh Shane Lowry an comórtas mór seo. Is áit aithnidúil é Club Contae Lú mar bhí comórtas amaitéarach a shealbhú. D'imir an comóraas seo ar chéad cheann sa bhliain 1941 agus tá sé sa chlub seo ó shin i leith.
Peil
Sa bhliain 1997, bhunaíodh club Peile, Tearmann Feichín Ceiltis. Bhunaíodh fhoireann shinsearach ag an am seo agus sa bhliain 2008, cuireadh an fhoireann shóisearach le chéile. Níl aon fhoireann cailín go dtí an bhliain 2015 agus ó am sin bhí foireann do chailíní. tá an club seo suite ar an Sheetland Road, an áit ina raibh an Naomh Feichín a d'úsáid.
Scoil
Tá dhá scoil sa pharóiste seo, Scoil Náisiúnta Mhuire Gan Smal agus Scoil Naomh Feichín. Is é bunscoileanna chaitiligh na scoileanna seo. Ar feadh a lán blianta, tá dhá scoil sa sráidbhaile, ceann do bhuachaillí agus ceann do chailíní, ach sa 1936 chuaigh siad le chéile. Ar dtús bhí an scoil suite ar Bearna Bhuí ach sa bhliain 1980 bhog an scoil go dtí bóthar Baile Trá. Bhunaigh Scoil Náisiúnta Mhuire Gan Smal sa bhliain 1837 agus tá sé ar athchóirithe sa bhliain 1956 le Tommy Simpson.
Iompar
Is sráidbhaile le rochtain éasca é Tearmann Feichín. Tá seirbhís busanna ó Bus Éireann ag dul tríd an sráidbhaile a lán uair den lá. Nascann an tseirbhís bus an áit chuig na bailte agus na sraidbhailte mórthimpeall. Nascann an tseirbhís seo an áit leis Ceann Chlochair, Droichead Átha agus Damhliag. Oibríonn na mbusanna tríd Baile Trá agus Gráinseach an Dísirt. Freisin tá stáisiúin traenach gar i nDroichead Átha. Ní raibh sé ach 9 ciliméadar ar shiúl.
Buachaill
thumb|Ceathrar buachaill Is é is buachaill ann ná duine óg a iompóidh ina fhear nuair a thiocfaidh sé i mbun a mhéide, i gcontrárthacht le cailín nó girseach, a iompóidh ina bean.
Tugtar "garsún", "gasúr" nó "stócach" ar an mbuachaill freisin.
Sa Ghaeilge, tá brí eile leis an bhfocal "buachaill": is "buachaill" é an duine fásta freisin atá ag tabhairt aire do na hainmhithe agus iad amuigh ag iníor. Deirtear, ansin, gur ag buachailleacht na n-ainmhithe atá sé.
Cúnamh forbartha
Cuidiú chun dul i ngleic leis an mbochtaineacht i dtíortha i mbéal forbartha is ea cúnamh forbartha (nó cúnamh forbraíochta). Oibríonn gníomhaireachtaí forbartha chun an comhshaol a chosaint, chun breis bia a fhás, chun poist a chruthú, scoileanna agus ospidéil srl. a thógáil, ionas go mbeidh pobail bhochta in ann feabhas a chur ar a saol agus todhchaí níos fearr a thógáil dá bpáistí. mion
Paul Boyer
Ceimicí a saolaíodh i bProvo, Utah is ea Paul Delos Boyer, a rugadh ar 31 Iúil 1918. Rinne sé taighde lena chomhghleacaí John Walker ar an meicníocht einsíme is bun le sintéis trífhosfáit adanóisín (ATP). De thoradh an tsaothair seo roinn siad Duais Nobel na Ceimice le Jens Skou i 1997.
Buachaill
Is deacair a rá cathain a iompóidh an buachaill ina fhear, ach is é an caithreachas an chéad chéim sa treo sin, gan amhras. Is féidir glacadh leis go dtiocfaidh an gnáthbhuachaill chun caithreachais timpeall aois a dhá bhliain déag.
George Marlay
Rugadh é sa Chraobhach Bheag, gar do Bhaile Uí Mhatháin. Contae an Longfoirt, an mac ab óige ag Anthony Marlay agus Elizabeth Morgan. Ba as Newcastle-upon-Tyne ó dhúchas a athair, agus ba mhac é le laoch Chogaidh Chathartha Shasana, Sir John Marlay. Tháinig a mháthair ó theaghlach seanbhunaithe i gContae Shligigh. Ba é Thomas Marlay, Tiarna Príomh-Bhreitheamh na hÉireann, a dheartháir. Ba é Tomás athair Richard Marlay, Easpag Phort Láirge agus an saighdiúir Coirnéal Thomas Marlay, agus seanathair an státaire nótáilte Henry Grattan. .
Fuair Marlay a chuid oideachais i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath. ☃☃ Bhí sé ina PhReibindire ar Ráth Bhoth agus ina Reachtaire ar Lú.
Fuair Marlay bás ar 13 Aibreán 1763.
Tara Flynn
Is aisteoir agus scríbhneoir Éireannach í Tara Flynn, iomráiteach le haghaidh a saothar grinn agus a cuid oibre mar gníomhaí.
Bean
thumb|upright|Pictiúr: "[[Véineas (miotaseolaíocht)|Véineas ag an fholctha" (Godward - 1901);   is í plúr na mban í]] Is í is bean ann ná duine baineann fásta. "Cailín" nó "girseach" a thugtar ar dhaoine baineanna nár tháinig i mbun a méide fós.
Coir chogaidh
Is ionann coir chogaidh agus sárú ar dhlíthe an chogaidh as a n-eascraíonn freagracht choiriúil aonair as gníomhartha comhraiceoirí i gcaingean, mar shampla sibhialtaigh a mharú d’aon ghnó nó príosúnaigh chogaidh a mharú d’aon ghnó, céastóireacht, gialla a ghlacadh, maoin shibhialtach a scrios gan ghá, foréigean gnéis aimsir an chogaidh, agus pioladóireacht.
Stair
Sa bhliain 1474, ba é Peter von Hagenbach an chéad triail le haghaidh coire cogaidh, a thuig binse ad hoc de chuid Impireacht Naofa na Róimhe, as an bhfreagracht ceannais a bhí air as gníomhartha a shaighdiúirí. In ainneoin gur áitíodh go raibh géillte aige d’orduithe uachtaracha, ciontaíodh von Hagenbach, daoradh chun báis é, agus dícheannaíodh é.