cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Llangatwg
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Llangatwg, 41.3 km ó Caerdydd agus 212 ó Londain. Tá daonra 985 ann, agus tá 93 (9.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Carl's Jr.
Jr. Is rogha de shuíomhanna atá ag Carl's Coast Coast of the United States West Coast de na Stáit Aontaithe. Thosaigh sé le Carl Karcher agus tá sé faoi úinéireacht bialanna CKE.
Fuair ​​Karcher tús léi i dtáirgeadh bia a lán cineálacha te atá lonnaithe i Los Angeles. I 1945, thosaigh Karcher ar bhialann Anaheim ar a dtugtar Carl Barbeque Drive-I. I 1956, d'oscail Karcher Carl an chéad Carl, agus d'ainmigh sé leagan nua dá charr air i mbialanna. Rinneadh cur síos ar an mbialann ina sheirbhís tapa agus a meirgí, réalta geal daite.
I 1997, aimsigh bialann CKE Hardee, sraith bialanna le 2500 áit ar an gcósta thoir. Le himeacht aimsire, chlaontaíodh bialanna Hardee i bhfad níos mó cosúil le littleesthetic Carl, ag baint úsáide as an bhratach céanna leis na réaltaí.
Sage Kinvig
Duine de chainteoirí dúchasacha deireanacha na Manainnise ab ea í Sage Kinvig  (c. 1870-1962) nuair a fuair sí bás.
Rugadh Sage Kinvig mar Sage J. Clarke i Garey Hollin i Ronnag i bParóiste Chairbre i ndeisceart Oileán Mhanainn timpeall na bliana 1860. Phós sí John Kinvig (c. 1860-1953) a bhí ag obair mar iascaire agus mar shaor cloiche. Rinne sí traenáil i mBaile Caisleáin mar ghúnadóir ach tar éis tamaill d'éirigh sí as chun cúram a thabhairt dá croit agus don deichniúr páistí a bhí aici.
Réadlann Ríoga
I nDún Éideann atá an réadlann seo a bunaíodh sa bhliain 1818. Ról ceannródaíoch aici i modhanna nua oibre sa réalteolaíocht. Cúram uirthi ionstraimí a fhorbairt do réalteolaithe na Breataine.
Íomháineachas meabhrach
Aireachtáil gníomhaíochta gléiní san intinn, cosúil len í a aireachtáil go díreach, ach gan aon spreagadh seachtrach. Radharcach de ghnáth, ach uaireanta fuaimiúil nó eile. An-áisiúil mar chabhair don chuimhne, mar is éasca cuimhneamh ar fhocail iníomháithe.
Ben Kenney
Seinneann Ben Kenney an dordghiotár sa bhanna Incubus.
Briotanaigh Cheilteacha
Ba iad na Briotanaigh ná daoine Ceilteacha a bhí ina gcónaí in oileán na Breataine ar an taobh ó dheas de Gharbhchríocha na hAlban roimh an ionradh Rómhánach. Ní "náisiún" a bhí iontu ach bailiúchán de ríochtaí neamhspleácha móra agus beaga bunaithe ar phatrúin treibhe. Tá dearmad déanta ag go leor scríbhneoirí faoi na Briotanaigh - úsáideann siad téarmaí cosúil le "Ceiltigh" nó "Briotanaigh Rómhánacha" den chuid is mó.
Faoin am a d'fhág na Rómhánaigh sa bhliain 410 AD bhí tionchar ag an Laidin, teanga na Rómhánach, ar an Bhriotainic agus bhí a struchtúr ag athrú. Bhí an teanga ag forbairt agus bhí an-spreagadh ann ábhair éagsúla a thaifeadadh - scríbhinní faoi stair agus meath ceaptha an náisiúin ag an manach Gildas, amhránaíocht Thaliesin agus Aneirin á thabhairt ó bhéal, agus taifid agus sleachta i lámhscríbhinní eaglaise agus ar chlocha..sé sin na rudaí a chuir tús le litríocht na Breatnaise.
I luath-litríocht na Breataine Bige, úsáidtear na hainmneacha "Cymry" agus "Brython" taobh le taobh.
Bhí na Briotanaigh an-eolach ar an gcaidreamh a bhí acu leis na Briotanaigh san Bhriotáin (Laidin: Britannia Minor) (mar is léir ón ainm Briotáinis) agus leis an gCoirnis i gCorn na Breataine, mar aon lena gcomh-Bhriotánaigh sa Sean-Tuaisceart (Yr Hen Ogledd). Chuaigh roinnt de na Briotanaigh thar farraige go dtí an Bhriotáin, de réir fhinscéalta Macsen Wledig agus foinsí eile, tar éis ionradh na Sacsanach - agus is é seo an áit ar shocraigh go leor de na luath-naoimh Briotanacha.
The Book Job
Craoladh an séú heipeasóid, "The Book Job", den tríú sraith is fiche The Simpsons ar an 20 Samhain 2011. Scríobh Dan Vebber an eipeasóid seo. D'fhéach 5.77 milliún duine ar an eipeasóid.
Geadais
Is sráidbhaile suite in Inbhear nÁrainn, Comhairle na Gàidhealtachd, é Geadais.
Llangatwg Feibion Afel
51.8361°N, -2.784°W
Baile i Sir Fynwy, an Bhreatain Bheag, is ea Llangatwg Feibion Afel, 47.9 km ó Caerdydd agus 187 ó Londain. Tá daonra 1,009 ann, agus tá 94 (9.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Corn FIFA an Domhain 2022
Craobhchomórtais sacair is ea Corn FIFA an Domhain 2022, ar siúl i gCatar ón 20 Samhain go dtí 18 Nollaig 2022 agus 32 foireann idirnáisiúnta páirteach sa chomórtas. Ba é Catar an chéad tír Arabach a eagróidh Corn an Domhain. clé|mion|[[Lionel Messi]] clé|mion|Mbappé clé|mion
Peil
Bhí comhscór 3-3 idir an dá fhoireann tar éis am breise. Bhain stair leis an gcluiche mar an chéad chluiche ceannais Chorn an Domhain agus scóráil imreoirí ag an dá fhoireann ar a laghad faoi dhó. Ba iad Kylian Mbappe na Fraince agus Lionel Messi ón Airgintín na himreoirí sin.
Rinne an comórtas an stair freisin mar go bhfuarthas an líon is mó cúl riamh, agus Kylian Mbappe ag scóráil an dara cúl is céad seachtó.
Bhuaigh an Chróit ar Mharacó ar 17 Nollaig 2022 chun an tríú háit a bhaint amach.
Conspóidí
Bhí conspóid ag baint leis an gcomórtas ó thús deireadh, agus is amhlaidh a bhí sé sa chluiche ceannais. Maisíodh Messi le róba dubh, comhartha traidisiúnta Araibise de mheas, ach féachann roinnt daoine air mar rud dímheasúil.
Mealladh
Bhí conspóid mhór ag baint leis an gcomórtas ó fógraíodh sa bhliain 2014 gur i gCatar a bheadh sé ar siúl. Bhí íocaíochtaí rúnda, is cosúil, déanta ag Catar leis an gCorn Domhanda 2022 a mhealladh chun na tíre. Bhí cur i gcéill sa phróiseas ar fad. Sa bhliain 2022, cúisíodh Sepp Blatter agus Michel Platini as calaois.
Cearta daonna
Dúirt daoine áirithe nach raibh sé ceart a bheith ar nós cuma linn faoi chearta an duine mar gheall ar chomórtas peile.
Bhí sé i gceist ag seacht dtír go gcaithfeadh a gcaptaein an banda 'OneLove' chun aird a tharraingt ar na ceisteanna eitice a bhaineann leis an gcomórtas. Ach bhí na foirne róchladhartha le triail a bhaint as. Socraíodh nach gcaithfí an banda nuair a bhagair FIFA go ngearrfaí pionóis ar fhoirne a dhéanfadh a leithéid, ag áireamh cárta buí don chaptaen.
FIFA
Rinne uachtarán FIFA Gianni Infantino sciolladh ar Eorpaigh a bhí cáinteach ar Chatar, lá sula gcuirfear tús leis an gCorn Domhanda.
Alcól
Bhí cosc curtha ar alcól a dhíol ag na staideanna i gCatar. Glacadh an cinneadh gan ach dhá lá fágtha roimh thús an chomórtais.
Ní raibh cead ag aon duine, seachas aíonna corporáideacha, deochanna meisciúla a ól laistigh de theorainneacha na staideanna. Bhí cead ag lucht leanúna na bhfoirne deochanna meisciúla a ól i limistéar speisialta a bheas curtha ar bun dóibh (ach costas 60 euro nó níos mó chun dul isteach ann).
Dúshaothrú oibrithe
Ó roghnaigh FIFA na craobhacha domhanda a lonnú i gCatar, tá an cinneadh sin á cháineadh go forleathan de bharr an chaoi a gcaitear le hoibrithe inimirce agus an easpa cearta don phobal LADTA+, i measc nithe eile.
Alex Katunich
Is iarbhall den ghrúpa ceoil Meiriceánach Incubus é Alex Katunich, nó Dirk Lance mar a thugtaí air in ómós don aisteoir pornografach agus é fós sa bhanna. Sheinn sé an dordghiotáir ar feadh trí bliana déag leo sular fhág sé sa bhliain 2001 tar éis an camchuairt a rinneadh don albam Morning View. Tháinig Ben Kenney ón bhanna The Roots isteach ina áit.
Corn FIFA an Domhain 2022
Dúshaothrú oibrithe
Bhí éileamh déanta ar FIFA ag Amnesty International agus ag grúpaí eile ciste $450m a bhunú d'oibrithe inimirce agus a gclann a d'fhulaing i rith na deich mbliana ó bronnadh an comórtas ar Chatar.
Alex Katunich
Sa lá inniu tá sé i mbun an chomhlachta Spiderman.tv, a chruthaíonn ceol do físchluichí.
Garda Síochána
Is é An Garda Síochána an fórsa póilín eachta náisiúnta i bPoblacht na hÉireann.
Stair
An 22 Feabhra 1922, bunaíodh an “Civic Guard”. An Garda Síochána a tugadh orthu ar an 8 Lúnasa 1922. D'éirigh na Gardaí neamharmtha níos déanaí. Ainmníodh Eoin Ó Dubhthaigh (nó Eoin O’Duffy) ina choimisinéir ar an   nGarda an 11 Meán Fómhair 1922.
Corn FIFA an Domhain 2022
Dúshaothrú oibrithe
Ghéill Catar don bhrú idirnáisiúnta cúinsí fostaíochta na gcéadta míle oibrí inimirce agus chuir leasuithe ar bun dá bharr, agus chuir ciste ar bun d'oibrithe nár íocadh pá leo tar éis dóibh a bpostanna a chailliúint.
Timpeallacht
Bhí córas aerchóirithe sna staidiamaí, creid nó ná creid.
Lógó
Nocht FIFA an lógó do Chorn an Domhain 2022 i gCatar ar an 3 Meán Fómhair 2022.
Liathróid
Adidas Al Rihla (GA: An Turas) is ainm don liathróid.
Parthalán
Is pearsa é Parthalán (Sean-Ghaeilge Partholón) i mbréagstair Chriostaí na hÉireann. Deirtear gur cheannaire é de dhream mór lonnaitheoirí a tháinig go hÉirinn tráth, ach is léir nach bhfuil ann ach seanscéal cumtha le scríbhneoirí Chríostaí.
Corn FIFA an Domhain 2022
Staideanna
Imreofar na cluichí in ocht staid i gcúig chathair i gCatar.
Garda Síochána
Stair
An 22 Feabhra 1933, tugadh bata agus bóthar don Dubhthach.
Parthalán
Sanasaíocht
Tá an t-ainm "Parthalán" fréamhaithe ó ainm an bhíobla "Bartholomaeus". D'fhéadfadh é chomh maith gur glacadh an t-ainm ó phearsa i mbréagstartha Chríostaí le Naomh Iaróm agus Naomh Isidoro Sevilla.
An Caisleán Nua, Barúntacht, Contae Bhaile Átha Cliath
Is barúntacht suite i gContae Bhaile Átha Cliath é an Caisleán Nua.
Garda Síochána
Stair
Is é Drew Harris Coimisinéir an Gharda Síochána ó Mheán Fómhair 2018. Bhí taithí ag Harris ar sheirbhís phóilíneachta a chur ar mhalairt treo. Chuaigh sé san RUC i 1983 agus d’fhan sé sa tseirbhís nuair a bunaíodh an PSNI ina áit. , Bhí  os cionn deich mbliana curtha isteach aige i gceannaireacht an PSNI mar Phríomhchonstábla Cúnta agus mar Leas-Phríomhchonstábla ó 2014 go dtí 2018.
thumb|200px|Cór Tráchta na nGardaí|alt=|clé
Parthalán
Seanscéalta
Ba cheannaire é Parthalán den dara dream a tháinig go hÉirinn chun í a lonnú agus í neamháitrithe, trí chéad bliain tar éis na Díle. Creidtear gurbh é ba chúis le gníomhaíochtaí áirithe a thabhairt isteach amhail is feirmeoireacht, cócaireacht, grúdaireacht agus foirgníocht. Tar éis roinnt blianta, d'éag go léir iad den phlá laistigh d'aon seachtain amháin.
Calafoirt an Chonartha
Tar éis bunú an tSaorstáit sa bhliain 1922, choinnigh an Ríocht Aontaithe seilbh ar na calafoirt sa Chóbh, nó Queenstown mar a thugadh an rialtas air, i mBaile Chaisleáin Bhéara, iad araon i gContae Chorcaí, chomh maith le ceann i Loch Súilí i gContae Dhún na nGall. Bhí an réiteach seo socraithe sa Chonradh Angla-Éireannach, agus baint aige leis an gCogadh Cathartha freisin. Sa deireadh thiar, tugadh na calafoirt ar ais do stát na hÉireann sa bhliain 1938. Fuair daoine sa Bhreatain locht ar an gcinneadh seo, nó nuair a thosaigh an Dara Cogadh Domhanda, bhí na bealaí mara trasna an Atlantaigh ní ba deacra le cosaint in uireasa na gcalafort. Dá mbeadh na calafoirt ag an Ríocht Aontaithe i gcónaí le linn an chogaidh, d'fhéadfaí breosla a thabhairt do na longa tionlacain i bhfad níos sia amuigh san Atlantach, nó bhí an Cóbh agus Cuan Bhéarra suite 370 ciliméadar níos faide ar shiúl ná aon chuan i Sasana nó i dTuaisceart Éireann.
Parthalán
Historia Brittonum
Tá an tagairt is luaite do Pharthalán le fáil san Historia Brittonum, cnuasach scéalta Briotanach den 9ú haois, scríofa as Laidin agus le Nennius a luaitear é. Insítear ann gur tháinig trí dhream lonnaitheoirí éagsúla go hÉirinn, agus gurbh é Partholomus an chéad a tháinig ón Ibéir le míle dá mhuintir. Mhéadaigh líon na ndaoine go ceithre mhíle sular éag siad go léir den phlá laistigh d'aon seachtain amháin.
Corn FIFA an Domhain 2022
An tarraingt
Rinneadh an tarraingt ar an 1 Aibreán 2022 in Doha, Catar.
Parthalán
Leabhar Gabhála na hÉireann
I Leabhar Gabhála na hÉireann (bréagstair Chríostaí na hÉireann den 11ú haois), deirtear gur lonnaíodh Éire sé huaire, agus Parthalán agus a mhuintir an dara dream acu. D'fhéadfadh é gur toghadh uimhir a sé chun teacht le "Sé Aois an Domhain". De réir an Leabhar Gabhála, bhí Éire neamháitrithe i ndiaidh bás Ceasaire agus a leantóirí sa Díle. Insítear gurbh as an nGréig é Parthalán mac Sera mac Sru de shliocht Magog mac Japheth mac Naoi. Sheol Parthalán agus a mhuintir go hÉirinn tríd an Sicil agus an Ibéir. Tháinig siad i dtír in Éirinn ag Inbhear Scéine (Neidín i gContae Chiarraí), 300 nó 312 bliain tar éis na Díle. In éineacht le Parthalán bhí a bhean chéile Dealgnaid, a dtriúr mac (Slanga, Rudraige agus Laiglinne), mná chruinne na mac (Nerba, Cichba agus Cerbnad), agus míle leantóirí.
Ankara
Is í Ankara nó Ancara príomhchathair na Tuirce, agus í ar an dara cathair is mó sa tír sin (tá Iostanbúl níos mó). Is í Ankara príomhchathair Chúige Ankara freisin. Tá breis is 4.7 milliún duine ina gcónaí sa chathair.
Corn FIFA an Domhain 2022
Dáileadh na bhfoirne
Idir lúibíní tá an áit a bhí ag an bhfoireann ar rangú FIFA ar an 31 Márta 2022.
Ankara
Téann stair Ankara siar go dtí an Chré-umhaois. Bhí sí tábhachtach in aimsir na gCeilteach agus na Rómhánach. Tháinig sí i gcomharbas ar Iostanbúl mar phríomhchathair na Tuirce i mí Dheireadh Fómhair 1923.
Parthalán
Leabhar Gabhála na hÉireann
Fuair Parthalán agus a mhuintir go léir — cúig mhíle fear agus ceithre mhíle ban — bás den phlá laistigh d'aon seachtain amháin, ar an Seanmhagh in aice le Tamhlacht an lae inniu.
Calafoirt an Chonartha
Sa bhliain 1940, áfach, ghlac an Bhreatain seilbh ar an Íoslainn, agus chuir na Comhghuaillithe bunáit mhíleata agus garastún seasta ar bun ansin. Ina dhiaidh sin, bhí na Briotanaigh ábalta teacht gan na calafoirt in Éirinn. Thairis sin, níor choinnigh an Aimiréalacht caoi cheart ar chalafoirt an Chonartha cibé scéal é, agus ní bheadh mórán maithe ann le haghaidh chabhlach na Breataine fiú dá gcoinneodh an Ríocht Aontaithe aici féin iad thar bhlianta an chogaidh. Ó thaobh na hÉireann de, lig athshealbhú na gcalafort seo roimh an gcogadh don tír a neodracht a choinneáil i rith Ré na Práinne.
(4901) Ó Briain
Is astaróideach sa phríomhchrios astaróideach é (4901) Ó Briain. D'fhionn Masaru Arai agus Hiroshi Mori é ar 3 Samhain 1988 ag Réadlann Yorii i lár na Seapáine. Ainmníodh é as an bhfuirseoir Éireannach Dara Ó Briain a rinne staidéar ar an matamaitic agus ar an bhfisic sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath agus a bhí ina óstach ar an gclár Stargazing Live ar BBC.
Parthalán
Foras Feasa ar Érinn
De réir Seathrúin Chéitinne agus é ag scríobh sa 17ú haois ina chnuasach Foras Feasa ar Éirinn, tháinig muintir Pharthaláin sa bhliain 2061 RC. Maíonn sé gur mhac Sera, rí na Gréige, ab ea Parthalán ach gur theith sé a thír dhúchais tar éis dó a athair agus a mháthair a dhúnmharú. Chaill sé a shúil chlé i rith an ionsaí ar a dtuistí. Sheol sé lena leantóirí tríd an Sicil agus tar éis turas dhá mhí go leith, tháinig go hÉirinn as an iarthar.
Cumaradh Beag
Is oileán suite ar an gcósta i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath é Cumaradh Beag.
Parthalán
Foras Feasa ar Érinn
Nuair a tháinig Parthalán, ní raibh in Éirinn ach aon mhagh oscailte, trí loch agus naoi abha. Ghlan sé agus a mhuintir ceithre mhagh sa bhreis, agus tharla seacht dtomhaidhm a chruthaigh locha nua. Luaitear pearsana ainmnithe le tabhairt isteach riar bólachta, treafa, cócaireachta, tithe cónaithe, trádála agus roinnt na tíre i gceithre chuid.
Lá Domhanda in aghaidh na maláire
mion|clé Ceiliúrtar an Lá Domhanda in aghaidh na Maláire ar 25 Aibreán gach bliain.
Parthalán
Foras Feasa ar Érinn
Le linn Chath Maighe Iotha, an chéad chath troidte in Éirinn, chloígh Parthalán na Fomhóraigh faoi cheannas Cichol Gricenchos. Bhí na Fomhóraigh ar an oileán cheana roimh theacht Pharthaláin.
Lá Domhanda in aghaidh na maláire
Le firinne, is fadhb dhomhan da í maláire, mar is iomaí cuairteoir ar thír the a fhilleann ar a thír dhúchais is é ionfhabhtaithe ag an seadán a bhíonn ciontach as an maláire. Sa Bhreatain, mar shampla, tarlaíonn 2,000 cás den ghalar seo gach bliain agus bíonn sé ina thrúig bháis do dháréag astu sin.
Parthalán
Foras Feasa ar Érinn
Tá dán ann sa Leabhar Gabhála, forbartha ag Céitinn, a insíonn go raibh Parthalán agus a bhean chéile, Dealgnaid, ina gcónaí ar oileán beag i mbéal na hÉirne. Agus amach ar turas tráth, mheall Dealgnaid giolla darbh ainm Topa. As a aithle sin, d'ól siad roinnt de leann Pharthaláin, nárbh fhéidir a fháil ach trí fheadán óir. Thuig Parthalán an caidreamh nuair a d'ól sé féin cuid dá leann agus d'aithin blas bhéil Dhealgnaí agus Topa ar an bhfeadán. Mar chúiteamh, mharaigh sé cú Dhealgnaí agus Topa. Ach dúirt Dealgnaid neamhaithríoch gurbh ar Pharthalán an locht, toisc gurbh ionann iad a fhágaint ina n-aonair agus mil a fhágaint le bean, bainne le cat, uirlisí géaraithe le ceardaí, nó feoil le leanbh, agus bheith ag súil nach mbainfidís leas as. Is é sa scéal seo an chéad chur síos idir adhaltranas agus éad in Éirinn. Inis Samhaoir is ainm don oileán, as Saimer, cú Dhealgnaí.
Annála na gCeithre Máistrí
In Annála na gCeithre Máistrí, deirtear gur tháinig Parthalán agus a mhuintir in 2520 Anno Mundi (tar éis cruthú an domhain de réir Geineasas sa Bhíobla). Deirtear sa saothar seo gur éag siad den phlá trí chéad bliain tar éis a dteachta, i mí Bealtaine. Níor tháinig ach fear amháin slán, Tuan, mac Starn, dheartháir Pharthaláin. Saoi ab ea Tuan, agus gach eolas aige faoi stair na hÉireann, óir gur mhair sé ó ghlúin go glúin i n-ionchollaithe éagsúla. I ndeireadh na dála, ath-rugadh é mar mhac taoisigh darbh ainm Caireall, sa 6ú haois le linn ré Cholm Cille. Ba chuimhin leis gach ar chonaic sé, agus dá bharr caomhnaíodh scéal Pharthaláin.
Scéalta eile
Deir téacsanna eile na meánaoise gur tháinig siad go hÉirinn agus Abrahám seasca bliain d'aois.
Deir foinsí níos deireanaí go bhfuair Partholón bás tríocha bliain tar éis a theachta go hÉirinn.
Ba shin-seanathair Nemeid é Tait, deartháir Pharthaláin.
Arzon
Is común í Arzon (Arzhon-Rewiz) atá suite sa Département du Morbihan i réigiún na Briotáine in iarthuaisceart na Fraince.
Garda Síochána
Eagraíocht
Is iad na príomhfheidhmeann atá ag An Garda Síochána ná:
Is é an Rialtas a cheapas Coimisinéir an Gharda Síochána agus tá sé nó sí freagrach don Aire Dlí agus Cirt, Comhionannais agus Athchóirithe Dlí. clé|mion|Aonad Práinnfhreagartha Roinntear an tír i sé réigiún a bhfuil gach ceann díobh faoi smacht Choimisinéara Chúnta. Tá méid áirithe Rann i ngach réigiún agus gach ceann díobh faoi cheannas Ard-Cheannfoirt. Laistigh de gach Roinn tá roinnt Ceantar a bhfuil Ceannfort i gceannas ar gach ceann díobh.
An 31 Nollaig 2005, bhí 12,265 Garda (gach grád) ar an bhfórsa.
Arzon
Nascadh
Tá Arzon nasctha leis An Leacht, Éire.
Torontó
An chathair is mó i gCeanada is ea Torontó. Tá sé suite i ndeisceart Chúige Ontario ar bhruach thuaidh Loch Ontario. Príomhchathair an chúige atá ann chomh maith.
Réa-eolaíocht
Staidéar ar mhíchumadh is sreabhadh ábhar is iad faoi fhórsa. Cuimsíonn sí slaodacht gás is leachtanna, straidhn is fiaradh i solaid de bharr struis, agus míchumadh plaisteach i miotail.
Llangedwyn
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Llangedwyn, 147.9 km ó Caerdydd agus 255 ó Londain. Tá daonra 386 ann, agus tá 84 (21.8%) in ann Breatnais a labhairt.
Cábla comhaiseach
deas|250px|thumb|Cábla comhaiseach Saghas sreangaithe leictrigh le cailliúint réasúnta íseal fuinnimh a úsáidtear sa teaghlach chun aeróg teilifíse a cheangal le teilifíseán. I gcórais ríomhaire, is é an t-idircheangal caighdeánach idir ríomhairí i LAN (líonra ceantair áitiúil). Tá cáblaí snáithíní optúla nó cáblaí casphéire neamhdhíonta á n-úsáid de réir a chéile i bhfeidhmeanna atá tagtha in ionad an LAN (mar shampla, an tIdirlíon).
Viktor Arnar Ingólfsson
Is scríbhneoir agus innealtóir as an Íoslainn é Viktor Arnar Ingólfsson. Rugadh é ar 12 Aibreán 1955 in Akureyri cé go bhfuil sé ina chónaí i Réicivíc anois. Bhain Ingólfsson céim amach san innealtóireacht shibhialta in Ollscoil Réicivíc sa bhliain 1983, agus tá sé anois ag obair in Údarás um Bóithre Náisiúnta na hÍoslainne (Íoslainnis: Vegagerðin), áit a bhfuil sé freagrach as na foilseacháin. Ainmníodh é don Glerlykillinn (An Eochair Ghloine) faoi dhó, duais Lochlannach a bhronnann Skandinaviska Kriminalselskapet (Cumann Lochlannach na gCoirscéalaithe) le haghaidh scéalta bleachtaireachta. Tá leabhair dá chuid aistrithe go Seicis, Ollainnis, Béarla agus Gearmáinis.
Conall mac Fidhghaile
Ceathrú rí is fiche Uí Mhaine ba ea  Conall mac Fidhghaile  (bás 782).
Is doiléir í ré Chonaill. I ndiaidh Aedh Ailghin (bás 767) agus Dunchadh ua Daimhine (bás 780), agus réimis sách fada acu, thosaigh le Conall sraith ceithre nó cúig rí agus réimis ghearra acu. Cuireann seo coimhlint éigin in úil, de bharr b'fhéidir achrann comharbachta agus/nó comhrac le clann Uí Briúin faoi cheannasArdail mhic Cathail (bás 791), agus iad ag leathadh.
Baile an Tirialaigh
Is baile fearainn i bparóiste dlí Mhullach Eadrad é Baile an Tirialaigh (Béarla:  Tyrrelstown ). Tá sé lonnaithe 13 km siar ó thuaidh ó chathair Bhaile Átha Cliath, Éire. Meastar uaireanta go bhfuil sé mar chuid de mhórcheantar Bhaile Bhlainséir. Is suíomh forbartha fo-uirbeach pleanáilte é ó thús na 2000idí. Is é an t-údarás áitiúil don cheantar, Comhairle Contae Fhine Gall. Is cuid é den cheantar poist, Baile Átha Cliath 15.
Suíomh
Tá Baile an Tirialaigh suite ó dheas de Baile an Alabhmidigh cúrsa gailf, ó thuaidh de Mullach Eadrad, siar ó Ráth an Chrúisigh agus luíonn idir an N3 agus an M2.
Tá Baile Dama ar cheann de na heastáit thionsclaíocha is mó i mBaile Átha Cliath, lena n-áirítear campas mór d’IBM, ag fostú os cionn 4,000 duine. I Ráth an Chrúisigh, freisin in aice láimhe, tá áitreabh chorparáide cógaisíochta Bristol-Myers Squibb, cé go bhfuil, níos faide, atá an Páirc Chorparáideach Bhlainséir ina bhfuil gnéithe oifigí a bhaineann le PayPal, Ask.Com agus Welocalize, comhlacht bogearraí logánú ilnáisiúnta.
Áiseanna
Tá club áitiúil sacair, Tirialaigh FC, le dhá fhoireann sinsearacha (2012) ag imirt san AUL agus foireann buachaill scoile ag imirt sa DDSL.
Tá club CLG ann freisin, Tyrrelstown GAA, imirt peile agus iomáint suas go dtí faoi bhun 12 blain. Imríonn foireann fásta peile sóisearach san AFL Rannán 10, i dtuaisceart an Chontae.
Iompar
Ceanglaíonn an bus 40D Tirialaigh go Lár Cathrach Bhaile Átha Cliath. Lena chois sin nascann an mbus 238 an cheantair le hIonad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir agus Tugadh Bóthar Thobar Muire.
Forbróirí
Is é cuideachta maoin é, Dublin Twinlite, seoladh sa bhliain 2001, a bhí freagrach. I measc na cuideachtaí forbartha eile a bhí bainteach is iad McInerney Tógála, Kranok Tógála agus Tithe Merville. Ar dtús bhí an suíomh seo criosaithe le haghaidh líonadh talún; tá os cionn 5,500 áitritheoir san lonnaíocht anois. Ba iad na hailtirí maidir le forbairt phríomh J. F. O'Connor na Crois Araild.
Sebastian Cabot
Taiscéalaí is loingseoir, mac le John Cabot, a rugadh sa Veinéis nó Briostó ab ea Sebastian Cabot (1474-1557). Chuaigh sé i seirbhís Ferdinand V na Spáinne mar chartagrafaí i 1512. I 1526 rinne sé taiscéaladh ar chósta Mheiriceá Theas do Shéarlas V.
Barúntacht Bhaile Átha Cliath
Is barúntacht suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Barúntacht Bhaile Átha Cliath.
Arzal
Is común í Arzal (Arzhal) atá suite sa Département du Morbihan i réigiún na Briotáine in iarthuaisceart na Fraince.
José Eduardo dos Santos
Ba pholaiteoir Angólach é José Eduardo dos Santos (28 Lúnasa 1942 – 8 Iúil 2022) a bhí ina uachtarán ar Angóla ó 1979 go 2017.
An Chrois Uachtarach
Is barúntacht suite i gContae Bhaile Átha Cliath í an Chrois Uachtarach.
The Man in the Blue Flannel Pants
Craoladh an seachtú heipeasóid, "The Man in the Blue Flannel Pants", den tríú sraith is fiche The Simpsons ar an 27 Samhain 2011. Scríobh Jeff Westbrook an eipeasóid seo. D'fhéach 5.61 milliún duine ar an eipeasóid.
Llangefni
53.2554°N, -4.3094°W
Baile i Môn, an Bhreatain Bheag, is ea Llangefni, 211.9 km ó Caerdydd agus 344 ó Londain. Tá daonra 4,886 ann, agus tá 3,942 (80.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Cath Maige Rátha
I miotaseolaíocht na nGael, scéal de chuid Scéalaíocht na Ríthe is ea Cath Mhaigh Rátha (Meán-Ghaeilge Cath Maige Rátha). Téann an stá téacs siar go dtí 10ú haois. Tá dhá athleagan ann. Caomhnaítear an leagan nua sine i Leabhar Buí Leacáin.
Scéal
Insítear sa scéal Fled Dúin na nGéd gur tharla aighneas idir Ardrí na hÉireann, Domhnall mac Aodha, agus a altrama Congal Claon, rí as Ulaid, óir mar bronnadh ar Chongal a duais as ucht a chabhrach. Bhailigh Cónaí arm le cuidiú rí Domhnall Breac de mhuintir Dhál Riada as an Albain mar chomhghuaillí. Tharla Cath Maige Rátha (Maigh Rath, Contae an Dúin) le trí lá sa bhliain 637. Clóigh go holc na hUlaid agus na hAlbaigh agus maraíodh Congal Claon.
Le linn an chatha, chuaigh Suibne, rí Dhál Araí, as a mheabhair agus theith sé ar fánach, scéal a insítear sa sága, Buile Shuibhne.
Baineadh gion cinn de ghaiscíoch eile, Ceann Faoladh mac Ailealla. Leigheasadh é agus bhí aige ina dhiaidh cumas intinne ar leith agus cuimhne nár theip riamh.
Réagal
mion|clé|300px Gléas ceoil, orgán giolcaí beag so-iompartha a bhíodh in úsáid sa 16ú-17ú céad. Choinnigh dhá bholg bheaga taobh thiar den mhéarchlár an brú aeir.
An Spáinnis
Is í an Spáinnis nó Caistílis teanga náisiúnta na Spáinne, chomh maith leis an gcuid is mó de Mheiriceá Theas agus Láir. Tá tábhacht ag an teanga, freisin, sna hOileáin Fhilipíneacha, i Meicsiceo agus i gcuid mhaith de Stáit Aontaithe Mheiriceá, go háirithe de thoradh na hinimirce ó thíortha Mheiriceá Laidineach. Labhraítear Spáinnis i dtuaisceart Mharacó go fóill, sa chuid den tír a bhí ina coilíneacht ag an Spáinn. Is teanga Rómánsach í, is é sin, is teanga de bhunadh na Laidine í. Tugtar Castellano ar an gcaighdeán oifigiúil go minic, is é sin, an Chaistílis, nó teanga Chúige na Caistíle. Dealraíonn sé gur tháinig an Spáinnis, mar theanga nó mar chanúint ar leith, ar an bhfód i gCantabria i dtuaisceart na Spáinne, ach ansin, chuaigh sí in úsáid sa Chaistíl freisin. Sa bhliain 1492, foilsíodh an chéad ghramadach chaighdeánach don Spáinnis. Sa bhliain chéanna, chuaigh Críostóir Colambas, nó Cristobal Colón, mar a thugann na Spáinniseoirí air, i dtír san Oileán Úr, agus chuir sé an chéad tús leis an ngabháltas millteanach, an Conquista nó an Concas, a rinne na Spáinnigh ansin. Thug siad a dteanga leo, agus ní raibh aon mhoill ar na bundúchasaigh í a fhoghlaim. Mar sin, is í an Spáinnis an teanga Rómánsach is líonmhaire cainteoirí inniu. Creidtear go bhfuil sí ó dhúchas ag ceithre chéad is deich milliún duine, agus an uimhir sin ag dul in airde. Mar sin, tá an Spáinnis ar theangacha móra an domhain, agus is fiú í a fhoghlaim, de réir gach caighdeán.
Ainm na teanga
Is nós le muintir na Spáinne español nó Spáinnis a thabhairt ar an teanga le hí a scaradh ó theangacha náisiúnta na dtíortha eile, ach is rogha leo castellano nó Caistílis a ghlaoch uirthi le béim ar leith a chur ar an difríocht idir í agus teangacha réigiúnda na Spáinne, an Bhascais agus an Chatalóinis ach go háirithe. Dá réir sin, is é an téarma a úsáideann bunreacht na Spáinne ná castellano. Iad siúd a bhfuil teanga réigiúnda éigin á labhairt acu, is minic a bhíonn siad míshásta leis an bhfocal español, ó shamhlaíonn siad le húsáid oifigiúil na deachtóireachta faoi Francisco Franco é. Is amhlaidh nach raibh meas an mhadra ag Franco ar na teangacha mionlaigh, agus é den tuairim go gcaithfí iad a bhaint de bhéal na ndaoine agus teanga ghlórmhar na Spáinne a chur ina n-áit. Ón taobh eile de, is féidir do náisiúnaí Bascach nó Catalónach an t-ainm sin español a thabhairt ar an teanga, agus é ag iarraidh a chur in iúl nach leis an Spáinn a réigiún féin ar aon nós, agus gur teanga choimhthíoch í an Spáinnis.
Maidir leis na tíortha eile ina labhraítear an Spáinnis, ní bhíonn mórán polaitíochta ag greamú den téarma sin español, agus braitheann sé ar an nós áitiúil, cé acu focal is minicí a chloistear. Tríd is tríd, áfach, is é an t-ainm sin castellano an ceann is lú idé-eolaíochta.
Teangacha Gaolmhara
Maidir leis an Spáinnis Ghiúdach, is ionann í, go bunúsach, agus Spáinnis na Meánaoise. Cruthaíodh mar theanga ar leith í, nuair a ruaigeadh na Giúdaigh as an Spáinn sa chúigiú haois déag. Chuaigh siad ina gcónaí sna Balcáin, áit a raibh na Turcaigh i gceannas san am sin, agus lean siad ag labhairt na Spáinnise ansin. Chuir siad aibítir na hEabhraise i bhfeidhm ar an Spáinnis, agus is follasach gur imir teangacha áitiúla a dtimpeallachta, ar nós na Bulgáirise agus na Tuircise, tionchar áirithe ar an teanga. Dúirt an pianódóir Meiriceánach Murray Perahia, a bhfuil an Spáinnis Ghiúdach ó dhúchas aige, go magúil go bhfuair sé an teanga san úrscéal Don Cíochótae an-nua-aimseartha - scríobhadh an leabhar i dtús na seachtú haoise déag. Bhí an Spáinnis Ghiúdach ó dhúchas ag an scríbhneoir Elias Canetti freisin, cé gur roghnaigh sé a chuid scríbhneoireachta a dhéanamh trí mheán na Gearmáinise.
An Spáinnis agus an Phortaingéilis
Tá dlúthghaol ag an Spáinnis agus ag an bPortaingéilis le chéile, ach mar sin féin, is iomaí difríocht is féidir a aithint eatarthu. Ó thaobh na foghraíochta de, is luath a thosaigh comhcheangail na gconsan ag forbairt a mbealach féin sa dá theanga.
Sna háiteanna ina bhfuil an Spáinnis agus an Phortaingéilis i síor-theagmháil le chéile, bíonn siad ag imirt tionchair ar a chéile, ionas go bhforbraítear cineál béarlagair measctha. Tugtar Portuñol ("Portáinnis", as portugués, is é sin, Portaingéilis, agus español, Spáinnis) nó Fronterizo ("teanga na teorainne", "Teorainnis") ar theangacha measctha den chineál seo. Is é an leagan is aithnidiúla den Phortuñol ná an ceann a labhraítear in aice le teorainn na Brasaíle agus Uragua. Imríonn an cineál seo Portuñol, fiú, tionchar nach beag ar an Spáinnis a chloistear i lár na tíre.
Stair
Teanga Rómánsach í an Spáinnis, rud a chiallaíonn gurb í an Laidin - nó an leagan labhartha den Laidin - is bunús léi. D'imir an Cheiltibéiris, an Bhascais agus an Araibis tionchar ar an Spáinnis, agus í á forbairt cois chósta thuaidh na Leathinise Ibéirí. Tréithe tipiciúla iad séimhiú na gconsan - rinneadh vida [βi:δa] de vita na Laidine - an caolú (annum -> año), agus défhoghrú na ngutaí (terra -> tierra, novus -> nuevo). De réir mar a bhí Críostaithe an Tuaiscirt ag athghabháil na Leathinise ó na Muslamaigh, leath an chanúint seo ó dheas. Sa bhliain 1492, d'fhoilsigh Elo Antonio de Nebrija an chéad ghramadach Spáinnise leis an teanga a chaighdeánú. Nuair a chuir sé an saothar seo faoi bhráid na Banríona Isibéil, d'fhiafraigh sise de: Cén úsáid a bheadh ina leithéid seo dom, agus an teanga go líofa agam cheana féin? Is é an freagra a thug Nebrija ná: A Mhórgacht, is iontach an áis an teanga chun an Impireacht a rialú.
Tháinig focail Nebrija isteach fíor, nó de réir mar a bhí an Spáinn ag gabháil coilíneachtaí nua ar fud an domhain, chuaigh an teanga i bhfairsinge.
Dúnchadh ó Daimhine
Tríú rí is fiche Rí Uí Mhaine ba ea  Dúnchadh ó Daimhine  (bás 780).
Le linn ré Dúnchadha, bhí a ríocht faoi bhrú na gConnachta, ag sraith ríthe i ndiaidh a chéile, Donn Cothaid mac Cathail (bás 773), Flaithrí mac Domhnaill (bás 777) and Ardal mac Cathail (bás 791). Tharla an chéad eachtra shuntasach ag Cath Achadh Liag (suíomh insealbhaithe Uí Mhaine, ar a nglaoitear Cill ar Ghualainn inniu) sa bhliain 770: De chuid coimhlinte níos leithne a bhí an cath seo, ina dtiocfadh Uí Bhriúin Aoi na gConnacht chun cinn sa chúige, ainmnithe as sin amach astu.
An Spáinnis
Stair
]]
Dúnchadh ó Daimhine
Bheadh Uí Mhaine neamhspleách a bheag nó a mhór, ach as sin amach níor tugadh dóibh ach stádas den dara nó tríú grád, faoi ghéillsine ríochtaí sábháil is na Cumhachta, Iarla Uladh, Clann Ricarde agus faoi dheireadh Iarla Clann Ricarde.
Ionghabhadh Tuadhmhumhain go Mumhain ag sinsir Dhál Cháis sa ré seo, mar atá fós inniu.
An Spáinnis
Cá Labhraítear Spáinnis?
Inniu, labhraítear Spáinnis ar fud Mheiriceá Theas. Is í an Bhrasaíl an t-aon tír mhór san ilchríoch sin nach bhfuil an Spáinnis mar phríomhtheanga ansin, nó is í an Phortaingéilis teanga na Brasaíle. Tá stádas oifigiúil ag an Spáinnis sa Bholaiv, i bPeiriú, san Airgintín, sa tSile, sa Cholóim, i gCósta Ríce, i gCúba, sa Phoblacht Dhoiminiceach, i Meicsiceo, sa tSalvadóir, in Eacuadór, sa Ghuine Mheánchiorclach, i nGuatamala, i Hondúras, i bPórtó Ríce, sa Spáinn, i Veiniséala, i bParagua, in Uragua, agus sa tSahára Thiar.
Maidir leis na hOileáin Fhilipíneacha, bhí an Spáinnis á saothrú mar theanga choilíneach ar feadh i bhfad, ach níor éirigh leis na Spáinnigh na teangacha bundúchasacha a bhaint de bhéal na ndaoine. Cé gur imir an Spáinnis an-tionchar orthu, d'imigh sí as úsáid go géar gasta i ndiaidh an ghabháltais a rinne na Meiriceánaigh ar na hoileáin i dtús na fichiú haoise. Níl sí ina teanga oifigiúil a thuilleadh, agus níl sí ó dhúchas ag trí mhíle duine sna hoileáin. Na leaganacha fásteangaithe den Spáinnis a tháinig ar an bhfód de thoradh theagmháil na Spáinnise leis na teangacha bundúchasacha, tá siad á labhairt ag trí chéad míle duine sna hoileáin. San am céanna, tá an Tagálaigis, an ceann is tábhachtaí de na teangacha bundúchasacha, ó dhúchas ag dhá mhilliún is fiche de dhaoine, agus í foghlamthe mar fhrancbhéarla réigiúnda ag dhá nó trí oiread eile. Tríd is tríd, níl mórán tábhachta leis an Spáinnis sna hOileáin Fhilipíneacha inniu, cé go raibh na hoileáin á gcoilíniú ag na Spáinnigh go deireadh na naoú haoise déag.
Fuaimniú na litreach z agus c roimh e agus i
Ceann de na príomhdhifríochtaí idir Spáinnis Mheiriceá Theas agus Spáinnis na Leathinise (is é sin, an cineál Spáinnis a labhraítear sa Spáinn féin) is ea fuaimniú na litreach z chomh maith le fuaimniú na litreach c nuair a thagann sé roimh e nó i. Sa chuid is mó den Spáinn, cleachtaítear an fuaimniú ar a dtugtar zezeo, is é sin, fuaimnítear an z agus an c mar [θ] - is é sin, th an Bhéarla san fhocal "thick". San Andalúis agus i Meiriceá Theas, áfach, is mar [s] a fhuaimnítear iad - ceceo a thugtar air seo.
Le nó lo?
Cé go bhfuil an chuid is mó de dhíochlaonta na Laidine imithe as an Spáinnis, aithnítear an tuiseal cuspóireach agus an tuiseal tabharthach ó chéile i gcónaí i bhforainmneacha áirithe. De réir an chaighdeáin, deirtear lo hice "rinne mé é" (tuiseal cuspóireach), ach le hablé "labhair mé leis", nó "labhair mé dó", focal ar fhocal (tuiseal tabharthach). Sna canúintí ina gcleachtaítear an loísmo, úsáidtear lo sa dá chiall: lo hice, lo hablé. Ní cuid den teanga chaighdeánach é an loísmo dar le hAcadamh Ríoga na Spáinnise, ach mar sin féin, cloistear go minic sa Spáinn féin é, go háirithe i gcanúintí Thuaisceart na Caistíle.
Voseo
Le coincheap an voseo a thuiscint, ní mór dúinn súil a chaitheamh ar iarmhíreanna pearsanta na mbriathar Spáinnise mar a labhraítear sa Spáinn féin í:
I gcanúintí Mheiriceá Theas, tá an forainm úd vosotros dulta in éag, agus úsáidtear ustedes ina áit, fiú má táthar ag labhairt le daoine a bhfuil aithne mhaith ag an gcainteoir orthu. San am céanna, maireann an sean-fhorainm úd vos i gcónaí in áiteanna i Meiriceá Theas, agus an fhoirm den bhriathar atá ag dul leis, tá sí cosúil leis an bhfoirm atá ag dul le vosotros, ach amháin go bhfuil an t-i roimh an s fágtha ar lár: vos sos in áit tu eres, vos hablás in áit tu hablas "labhraíonn tú, tá tú ag labhairt" (cf. vosotros habláis = "labhraíonn sibh, tá sibh ag labhairt"). Tabhair faoi deara, áfach, go ndéantar -ís seachas -és den iarmhír -éis: tu comes = "itheann tú, tá tú ag ithe", vosotros coméis = "itheann sibh, tá sibh ag ithe", vos comís = "itheann tú, tá tú ag ithe" (sna canúintí leis an voseo).
Gramadach
Tá tuisil agus inscne neodrach na Laidine imithe as an Spáinnis go hiomlán, agus tá sé an-fhurasta uimhir iolra na n-ainmfhocal a fhoirmiú, nó níl de dhíth ach -s nó -es a chur leo: hombre - hombres, mujer - mujeres, país - países, agus araile. Scéal eile ar fad é an briathar, go háirithe úsáid an mhodha fhoshuitigh, nó is ar éigean is féidir í a fhoghlaim mar is ceart gan an teanga a chleachtadh i gcuideachta na gcainteoirí dúchais nó dianstaidéar a dhéanamh ar an litríocht Spáinnise.
Is iad na haimsirí is tábhachtaí sa Spáinnis ná an aimsir láithreach, an aimsir fháistineach, an aimsir chaite neamhfhoirfe agus an aimsir chaite fhoirfe, ach tá foirmeacha eile ann fós. Tá modh coinníollach ag na briathra freisin.
Cosúil leis an nGaeilge, baineann an Spáinnis úsáid as dhá bhriathar éagsúla le to be an Bhéarla a aistriú - ser (arb ionann, ar go leor bealaí, é agus is na Gaeilge) agus estar (agus é níos cosúla le tá na Gaeilge ina úsáid).
Ollscoil Göttingen
Is ollscoil í an Georg-August-Universität Göttingen nó Ollscoil Göttingen, atá suite i nGöttingen sa Ghearmáin. Bunaíodh an ollscoil ag Georg August, (George Augustus as Béarla) Toghthóir Hanover (Kurfürst von Hannover) san Impireacht Naofa Rómhánach agus Rí na Breataine Móire, sa bhliain 1734. Tá Ollscoil Göttingen ar cheann de na hollscoileanna is mó sa Ghearmáin agus tá thart ar 29,000 mac léinn ag freastal uirthi sa lá atá inniu ann.
Bhí daoine cáiliúla ina Ollamh le heolaíocht, le mhatamaitic, agus réimse eile san ollscoil i nGöttingen, mar shampla an matamaiticeoir Carl Friedrich Gauss, an teangeolaí Jacob Grimm, an ceimicí fisiciúil Walther Nernst, an matamaiticeoir David Hilbert, an fisiceoir Max Planck agus go leor eile.
Réadlann Ríoga Greenwich
Réadlann a bhunaigh Rí Séarlás II Shasana, a thóg an t-ailtire Christopher Wren i 1675 chun feabhas a chur ar loingseoireacht is coimeád ama. Lárnach in ullmhú féilirí is an Nautical Almanac (Almanag Mara), agus an-tábhachtach i gcoimeád an ama go dtí lár an 20ú céad. Freagrach as tástáil chrónaiméadar mara John Harrison i 1736, 1749 is 1763, a réitigh fadhb thomhas an domhanleithid ar muir faoi dheireadh. Ag comhdháil i Washington i 1884 glacadh leis an ais tríd an teileascóp inti mar phríomhfhadlíne. Ba é seo an socrú a roinn an Domhan ina leathsféir thiar is thoir agus a chuir tús le leagan amach na n-amchriosanna idirnáisiúnta. Bogadh na gníomhaíochtaí eolaíocha go Herstmonceaux i 1948, agus rinneadh músaem is pláinéadlann as an tseanréadlann. Bogadh an phríomhoifig go Cambridge i 1990. Dúnadh í faoi dheireadh i 1998, agus bogadh oifig an Nautical Almanac chuig Saotharlann Rutherford Appleton in Oxfordshire.
Iomprachas
Coincheap is ea iomprachas gur fearr an tsíceolaíocht a chleachtadh trí iompar follasach daoine is ainmhithe a anailísiú seachas a staideanna suibíochtúla, a smaointe nó a ndinimic inmheánach hipitéiseach. Tionchar suntasach aige ar an tsíceolaíocht nua-aoiseach, ach ní ghlactar go hiomlán leis mar mhodh cleachta.
Miro
Is feidhmchlár é Miro (ar a ghlaodh Democracy Player tráth) lenar féidir breathnú ar fhíseáin ar an ngréasán domhanda. D'fhorbair eagras darbh ainm an Participatory Culture Foundation é. Creideann siad gur chóir go mbeadh saoirse ag gach duine pé rud is mian leo a fheiceáil, a fheiceáil.
Feidhmíonn sé ar Microsoft Windows, Mac OS X, agus Linux. Seinneann sé formhór na comhaid fhíse atá ann agus seinneann sé comhaid ardghléine freisin. Tá an suíomh www.getmiro.com aistrithe go Gaeilge agus tá Miro féin aistrithe go Gaeilge.
Tá Miro ar fáil saor in aisce le ceadúnas Ceadúnas Coitianta Poiblí GNU.
Gnéithe
Is féidir le Miro físeáin a íosluchtú go huathoibríoch ó bhealaí RSS-bhunaithe, iad a bhainistiú agus iad a sheinm. Seinneann Miro na comhaid fhíse seo a leanas: Quicktime, WMV, MPEG, AVI agus XVID. Is féidir leis plé le comhaid BitTorrent.
Toghcháin áitiúla na hÉireann, 2019
Beidh na Toghcháin áitiúla na hÉireann, 2019 ar siúl in Éirinn ar an 24 Bealtaine, 2019. Beidh na toghcháin ar siúl ar an lá céanna le Toghchán Parlaimint na hEorpa.
FC Hegelmann
Is club peile é Kauno rajono Hegelmann futbolo klubas as Kaunas. Bunaíodh an club sa bhliain 2009, agus imríonn sé sa A lyga.
Llangeitho
52.2183°N, -4.0256°W
Baile i Ceredigion, an Bhreatain Bheag, is ea Llangeitho, 100.7 km ó Caerdydd agus 279 ó Londain. Tá daonra 796 ann, agus tá 430 (54%) in ann Breatnais a labhairt.
Gillette
Is comhlacht cosmaidí Meiriceánach é Gilette. Is le Procter & Gamble é.
Aerfort Oileán Mhanann
Is é Aerfort Oileán Mhanann (Manainnis: Purt Aer Vannin, IATA: IOM, ICAO: EGNS), nó Aerfort Roonysvaie, an t-aerfort is tábhachtaí in Oileán Mhanann. Tá sí suite i ndeisceart an oileáin in Roonysvaie i ngar do Bhaile Chaistil, 11 km (6.9 míle) siar ó dheas ó Doolish, príomhbhaile Mhanann. Tá seirbhísí sceidealaithe ag an aerfort go dtí an Ríocht Aontaithe, Poblacht na hÉireann, agus Oileáin Mhuir nIocht.
Arradon
Is común í Arradon (Aradon) atá suite sa Département du Morbihan i réigiún na Briotáine in iarthuaisceart na Fraince.
3ú haois RC
3ú haois RC
Is í an an tríú haois an aois a mhair ó 300 RC go dtí 201 RC.
An Ghaillseach Shasanach
Sa chéad chuid den 14ú haois bhí aighneas géar idir na coilínigh Angla-Normannacha (na “Gaill”) agus na hÉireannaigh (agus aighneas idir bhaill den dá dhream faoi seach). Is iomaí sléacht a rinneadh dá bharr, agus bhí droch-cháil ar leith ar Phiaras as taoisigh de mhuintir Chonchúir a dhúnmharú Domhnach na Tríonóide 1305 agus iad ar cuairt ina chaisleán aige. Dúradh go ndearnadh é seo chun teacht roimh mhuintir Chonchúir agus rún acu de Bermingham agus coilínigh eile a mharú.
3ú haois RC
Forbhreathnú
Leathnaigh Poblacht na Róimhe amach.
Tharla na Cogaí Púnacha: mion|300px|dheis|An domhan ag deireadh an 3ú haois RC
Íomháú míochaine
Forbraíodh míochaine núicléach, le híomhánna de dháiltí radanúiclídí i réigiúin na colainne a sholáthar.
Dúnchadh mac Duibh Dhá Thuadh
Ní fheictear é sna ginealaigh.
Íomháú míochaine
Ó timpeall 1970 tá teicneolaíochtaí nua tomagrafaíocha íomháithe á saothrú, mar atá, scanadh CT, ultrafhuaim, aingíografaíocht dhealaithe dhigiteach, íomháú athshondais mhaighnéadaigh, tomagrafaíocht astú posatrón, agus is mór an feabhas atá curtha ar dhiagnóis sa mhíochaine leo.
Dúnchadh mac Duibh Dhá Thuadh
Is é an dara rí i sraith ceithre nó cúig rí agus réimis ghearra acu. Cuireann seo coimhlint éigin in úil, de bharr b'fhéidir achrann comharbachta agus/nó comhrac le clann Uí Briúin faoi cheannasArdail mhic Cathail (bás 791), agus iad ag leathadh.
Íomháú míochaine
Stair
Sa bhliain 2003 roinn Peter Mansfield Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis le Paul Lauterbur as a thaighde i saothrú íomháú athshondais (núicléach) mhaighnéadaigh (MRI).
Cacabhala
Ioguána ó Mheiriceá Thuaidh a fhaightear i bhfásaigh charraigeacha is ea an cacabhala. An cholainn dorcha le heireaball ramhar maol buí, gan chíor ar feadh a dhroma. Itheann sé plandaí. Glacann sé suaimhneas i scáintí sna carraigeacha. Má chuirtear isteach air, is féidir go ndingfidh sé é féin sa scáineadh trína scamhóga a bhorradh.
Lasairéan mór
Is éan é an lasairéan mór. Is baill d'fhine na Phoenicopteridae iad.
Andreas, Oileán Mhanann
Is sráidbhaile in Oileán Mhanann é Andreas. Tá sé suite i dtuaisceart an oileáin, i bParóiste Andreas.
Tá scoil sa sráidbhaile, Bunscoil Andreas, mar aon le Séipéal Pharóiste Andreas a bhí tógtha sa bhliain 1802 le carraigeacha as Gleann Sulby. Bhí Séipéal Iúd Naofa tógtha sa bhliain 1869 i stíl Rómhánúil le túr cearnógach.
Shalev Hulio
Is fiontraí Iosraelach é Shalev Hulio (Eabhrais שלו חוליו;* timpeall 1981 i Haifa). Tá sé ina chomhbhunaitheoir agus ina chomhúinéir ar NSO Group Technologies Iosrael, cuideachta cibearshlándála a thairgeann bogearraí mailíseacha agus modhanna eile le haghaidh cibear-ionsaithe ar fhóin chliste.
Saol
Rugadh Hulio i Haifa. Tháinig tuismitheoirí a mháthar ón Rómáin agus tháinig slán ón Uileloscadh, de shliocht a athair de theaghlach Sephardic.
D’fhreastail Hulio ar Hugim High School i Haifa, áit ar bhuail sé lena chomhpháirtí gnó reatha, Omri Lavie. Rinne sé a sheirbhís mhíleata in arm Iosrael ach ní raibh sé ina bhall d’Aonad 8200 agus ní raibh aon oiliúint TF aige. Le linn a thréimhse san arm bhí tascanna éagsúla aige sa Bhruach Thiar, .i. san Sciath Cosanta Oibriúcháin (Béarla: Operation Defensive Shield ) le linn an Dara Intifada. D'fhág sé an t-arm le céim mar chaptaen agus ina dhiaidh sin chuaigh sé go dtí na Stáit Aontaithe.
Mar gheall ar Dara Cogadh na Liobáine sa bhliain 2006, d'ordaíodh é ar ais go Iosrael mar chúltaca agus níor fhill sé ar na Stáit Aontaithe arís riamh. Tar éis dó a bheith sannta, chláraigh sé ag ollscoil phríobháideach an Ionaid Idirdhisciplíneach Herzliya i Herzliya, a bhunaigh an polaiteoir Kadima Uriel Reichman, áit a ndearna sé staidéar ar an dlí agus ar an bpolaitíocht.
Sa bhliain 2009, chomhbhunaigh Shalev Hulio NSO Group Technologies, cuideachta cibearshlándála, le Niv Karmi agus Omri Lavie in Herzliya. Sa bhliain 2019, chraol CBS líonra teilifíse na SA clár dar teideal Pegasus, All Bets Are On, Samuel L. Jackson laistigh den iris teilifíse 60 Minutes, inar chuir an t-iriseoir Lesley Stahl agallamh ar Shalev Hulio, i measc daoine eile, faoi Phegasus, faoi dhúnmharú Jamal Khashoggi agus faoi chaidreamh Ghrúpa NSO leis an Araib Shádach. I mí Lúnasa 2022 d'éirigh Hulio as mar Phríomhfheidhmeannach ar Ghrúpa NSO. Tiocfaidh an Príomhoifigeach Oibriúcháin, Yaron Shohat, ina ionad, ar an bord stiúrthóirí don ghnó oibríochtúil, agus tá sé ag glacadh seilbh ar phróiseas atheagraithe na cuideachta.
The Lion King II: Simba's Pride
Scannán de chuid Disney is ea The Lion King II: Simba's Pride a seoladh (mar fhíseán) sa bhliain 1998. Leanann sé ar aghaidh le scéal The Lion King (1994).
Llangeler
52.0273°N, -4.3705°W
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Llangeler, 102.3 km ó Caerdydd agus 298 ó Londain. Tá daonra 3,327 ann, agus tá 1,812 (54.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Seabhac
Géineas d'éin chreiche den fhine Accipitridae is ea seabhac (Laidin: accipiter; Béarla: hawk).
Seil-lacha rua
Is éan í an seil-lacha rua (Tadorna ferruginea). Is baill d'fhine na Anatidae iad.
Amhalgaidh
Séú rí is fiche Uí Mhaine ba ea  Amhalgaidh  (bás 784).
Is é Amhalgaidh an rí is éiginnte de sraith ceithre nó cúig rí Uí Mhaine le linn na ré seo. Ní fios fiú a shinsearacht. Cuireann seo coimhlint éigin in úil, de bharr b'fhéidir achrann comharbachta agus/nó comhrac le clann Uí Briúin faoi cheannasArdail mhic Cathail (bás 791), agus iad ag leathadh.
The Ten-Per-Cent Solution
Craoladh an t-ochtú heipeasóid, "The Ten-Per-Cent Solution", den tríú sraith is fiche The Simpsons ar an 4 Nollaig 2011. Scríobh Deb Lacusta agus Dan Castellaneta an eipeasóid seo. D'fhéach 9.01 milliún duine ar an eipeasóid.
Dara Litir Naomh Eoin
Is leabhar sa Bhíobla agus sa Tiomna Nua í Dara Litir Naomh Eoin.
Llangelynnin
52.6429°N, -4.1104°W
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Llangelynnin, 144.2 km ó Caerdydd agus 300 ó Londain. Tá daonra 662 ann, agus tá 273 (41.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Ambon (Morbihan)
Is común í Ambon atá suite sa Département du Morbihan i réigiún na Briotáine in iarthuaisceart na Fraince.
Ard Raithin
Baile i gContae na Gaillimhe is ea Ard Raithin (Ardrahan as Béarla). Tá 540 duine ina gcónaí ansin.
Tríú Litir Naomh Eoin
Is leabhar sa Bhíobla agus san Tiomna Nua í Tríú Litir Naomh Eoin.
4ú haois RC
4ú haois RC
Is í an an ceathrú haois an aois a mhair ó 400 RC go dtí 301 RC.
Forbhreathnú
Tús Ré Heilléanaíoch. Tharla cath Issos idir Alastar Mór agus Darius III, rí na Peirsigh sa bhliain 333 RC. Chloígh Alastar Mór na Peirsigh agus a rí Darius i gcath Gaugamela sa bhliain 331 RC.
Réalta (ríomhaireacht)
Sa ríomheolaíocht, toipeolaíocht líonra ríomhairí ina bhfuil ríomhaire amháin mar nód lárnach agus na ríomhairí eile ceangailte leis an ríomhaire láir amháin. Aon chumarsáid idir aon dá ríomhaire, tríd an ríomhaire láir a dhéantar í.
Göttingen
Is cathair ollscoile é Göttingen (Gearmáinis Íochtarach: Chöttingen) atá suite i ndeisceart na Sacsaine Íochtarach, sa Ghearmáin. Tá breis is 116,000 duine ina gcónaí san ait seo agus is é Göttingen an séú cathair is mó sa Sacsain Íochtarach, i ndiaidh Hannover, Braunschweig, Oldenburg, Osnabrück agus Wolfsburg. Bronnadh an teideal “cathair” -is é sin os cionn 100,000 duine- ar Göttingen sa bhliain 1964.