cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
J. E. Caerwyn Williams
Rugadh Caerwym Williams i nGwan-Cae-Curwen, Morgannwg sa bhliain 1912. Bhí baint ag a mhuintir le mianadóireacht guail. Rinne sé a chuid staidéir i gColáiste Ollscoile Thuaisceart na Breataine Bige, Bangor agus bronnadh céim air sa Laidin i 1933 agus sa Bhreatnais i 1934. D’fhreastail sé ar an gColáiste Ollscoile, Baile Átha Cliath agus Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath chun tuilleadh staidéir a dhéanamh. Bhí sé ar intinn aige a bheith ina mhinistir in Eaglais Phreispitéireach na Breataine Bige agus is dá bharr sin a d’fhreastail sé ar Choláiste Diagachta Aontaithe, Aberystwyth agus bronnadh céim Bhaitisléir Diagachta (BD) air i 1944. Sa bhliain 1945 ceapadh é ar fhoireann Roinn na Breatnaise ag Coláiste Ollscoile Thuaisceart na Breataine Bige, Bangor agus rinneadh ollamh le Breatnais de sa bhliain 1953. D’fhan sé sa phost sin go dtí gur ceapadh in a ollamh le Gaeilge é ag Coláiste Ollscoile na Breataine Bige, Aberystwyth in 1965, áit ar fhan sé go dtí gur éirigh sé as a phost an múinteoireacht i 1979. Toghadh ina Chomhalta d'Acadamh na Breataine é sa bhliain 1978.
Vera Duckworth
Is carachtar ficseanúil í Veronica "Vera" Duckworth (née Burton) ar an gclár teilifíse RA Coronation Street. Ghlac Elizabeth Dawn an pháirt mar Vera.
David Trimble
Ar scor
Rinneadh tiarna saoil de i dTeach na dTiarnaí ar an 6 Meitheamh 2006. Ar an 17 Aibreán 2007 d'fhág sé páirtí an UUP agus ghlac sé ballraíocht i bPáirtí Caomhach na Breataine.
Contae Pike, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Pike. Is é Murfreesboro príomhbhailte an chontae, agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 10,832 duine ina gcónaí ann. Is contae tirim é.
David Trimble
Ar scor
Fuair sé bás ar 25 Iúil 2022 " tar éis tinneas gearr", agus 77 bliain in aois dó.
Jack Duckworth
Is carachtar ficseanúil é John Harold "Jack" Duckworth ar an gclár teilifíse RA úd Coronation Street. Ghlac Bill Tarmey an pháirt mar Jack.
Suasaigh
Is grúpa eitneach Afracach iad na Suasaigh. Is í an tSuaisis a bpríomhtheanga.
Aolchloch
Is carraig dhríodair chrua í aolchloch, agus í comhdhéanta de na mianraí siúd cailcít agus aragóinít, ar charbónáit chailciam iad.
Sintígh
Is grúpa eitneach Eorpach iad na Sintígh. Is í an tSintis a bpríomhtheanga. Is pobal Románach iad a chónaíonn i lár na hEorpa sa chuid is mó cé go bhfuil pobail díobh ann in áiteanna eile, go mór mhór tuaisceart na hIodáile, deisceart na Fraince (manouches a thugtar orthu ansin) agus sa Bhrasaíl. Lucht siúil a bhíodh iontu ach bíonn cónaí buan orthu de ghnáth anois.
Stair
Dála na Romanach téanann sinsireacht na Sintígh siar go dtí an India. Bhain siad an Ghearmáin agus an Ostair amach am éigin sna Meánaoiseanna déanacha.
Le linn an Dara Cogadh Domhanda rinne na Naitsithe géarleanúint orthu. Bhí orthu triantán donn a chaitheamh ar a gcuid éadaí le cur in iúl do chách cérbh iad agus mar chomhartha gur strainséirí gan áit oiriúnach dóibh sna tíortha úd. Sa Ghearmáin agus san Ostair, díbríodh a lán de na Sintígh thar tír amach go hOirthear na hEorpa, go dtí an Iúgslaiv go háirithe. Fuair líon mór díobh bás sna campaí san Uileloscadh.
The Apartment (Brooklyn Nine-Nine)
Craoladh an ochtú heipeasóid déag, "The Apartment", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 25 Feabhra, 2014. Scríobh David Quandt an eipeasóid seo. D'fhéach 2.66 milliún duine ar an eipeasóid.
An Bhuiríos, Contae Laoise
Is paróiste suite i gContae Laoise é an Bhuiríos.
Duibhis
Sliabh i gContae Aontroma is ea Duibhis (Béarla: Divis). Tá sé 478 m ar airde.
Imdhíonadh
Imdhíonacht i gcoinne miocrorgánach galraithe a thabhairt isteach go saorga sa cholainn is ea imdhíonadh. Imdhíonadh fulangach a bhíonn i gceist nuair is antasubstaintí a riartar ar an duine i gcoinne oibreáin ghalraigh a díorthaíodh ó fhuil duine eile a tháinig chuige féin ón ngalar.
Union County, Pennsylvania
Is contae in oirthear Phennsylvania é Contae Union. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 44,947 duine sa chontae, méadú ó 41,624 duine sa bhliain 2000. Is é Lewisburg príomhbhaile an chontae. Tá méid an chontae 820 km2 san iomlán (uisce+talamh), is é an ceathrú contae is lú i dtéarmaí achair i bPennsylvania.
Teangacha
De réir daonáirimh S.A.M. 2000 is í Béarla an teanga is comónta sa chontae agus í an phríomhtheanga do 35,510 (90.36%) duine. Ba í an Spáinnis an dara teanga is comónta agus í ina príomhtheanga ag 1,454 (3.70%) duine, ba í an Ghearmáinis Pheinnsiolváiniach an tríú teanga is comónta agus í ina phríomhtheanga ag 773 (1.97%) duine sa chontae.
Contae Poinsett, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Poinsett. Is é Harrisburg príomhbhailte an chontae, agus is é Trumann an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 24,023 duine ina gcónaí ann.
Ard Pádraig
deas|250px|thumb|Ard Pádraig Is baile suite i gContae Luimnigh é Ard Pádraig.
Caisleán Uí Chonchúir
Sliabh i gContae Laoise is ea Caisleán Chonchúir (407 m).
An Chruach Ghorm
Sliabh i gContae Dhún na nGall is ea an Chruach Ghorm (674 m).
Tactical Village
Craoladh an naoú heipeasóid déag, "Tactical Village", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 4 Márta, 2014. Scríobh Luke Del Tredici an eipeasóid seo. D'fhéach 2.61 milliún duine ar an eipeasóid.
Becky McDonald
Is carachtar ficseanúil í Rebecca "Becky" Granger (iar McDonald) ar an gclár teilifíse RA Coronation Street. Ghlac Katherine Kelly an pháirt mar Becky.
Yucatán
Tá Yucatán ar cheann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo agus é suite in oirdheisceart na tíre. Is é Mérida an phríomhchathair. Bhí 2,015,977 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.
I ndiaidh do shibhialtacht na Máigeaigh titim as a chéile sa 9ú haois lean cuid dá gcathracha ag maireachtáil sa Yucatán. Mhair cuid díobh go dtí teacht na Spáinneach sa 16ú haois agus tá cuma mhaith ar na fothracha go dtí an lá inniu.
mion|Príomháras Universidad (Ollscoil) Autónoma del Yucatán. Is féidir an clós a fheiceáil tríd an doras.
Páirtí Aontachtach Uladh
Is páirtí polaitiúil é Páirtí Aontachtach Uladh atá lonnaithe i dTuaisceart Éireann. B'é an t-aon pháirtí amháin i rialtas Thuaisceart Éireann ón mbliain 1920 go dtí an bhliain 1972, agus é i gcomhrialtas le páirtithe eile sna blianta 1998-2002. Roimh an mbliain 2005, nuair a bhuaigh an Páirtí Aontachtach Daonlathach an toghchán, bhí sé ar an bpáirtí ba mhó sa stáitín. clé|mion|[[Carraig Fhearghais]]
Stair
Bunaíodh Páirtí Aontachtach na hÉireann sa bhliain 1905 chun stop a chur le Rialtas Dúchais na hÉireann taobh isteach den Ríocht Aontaithe. Cuireadh tús le hÓglaigh Uladh go luath ina dhiaidh sin. Bhí dlúthbhaint ag an bpáirtí leis an Ord Oráisteach mar eagraíocht ar feadh i bhfad, ach briseadh an nasc sin in olltoghchán na bliana 2005, nuair a chaith cuid mhór de na hOráistigh a gcuid vótaí i bhfách leis an bPáirtí Aontachtach Daonlathach. Bhí nasc den chineál chéanna ag an bpáirtí le Printísigh Dhoire, ach scaoileadh sa bhliain 1975 é. clé|mion|John McCallister, MLA I dtús ama, bhí ionadaithe ag an bpáirtí i ngach contae in Éirinn. Cé go raibh an lucht ceannais bunaithe sa Deisceart, bhí an chuid ba mhó de na baill ina gcónaí in Oirthear Uladh san am sin féin.
Nuair a chuaigh an deighilt ar Éirinn, bhí Edward Carson ina chathaoirleach ar an bpáirtí Aontachtach. Thug sé rabhadh gan coimhthíos a chur ar na Caitlicigh roimh an stáitín, nó mura mbeidís in ann a gcuid féin a dhéanamh den stáitín, bheadh trioblóid ann. Chuir biogóideacht a lán Aontachtóirí in Ultaibh déistin air. Níor tugadh an aird cheart ar a chuid rabhadh, áfach, agus sna fichidí, bhí na mílte Caitlicigh ag éalú ón stáitín trasna na teorann nua.
Bhí tionchar an-láidir ag an Ord Oráisteach ar an bpáirtí. Baill den Ord ab ea gach duine den tseisear Príomh-Airí, agus bhí gach duine de na hAirí Aontachtacha Rialtais go léir ina mbaill freisin, amach ón triúr nach raibh. Thairis sin, d'éirigh triúr eile as an Ord, duine acu nuair a phós a iníon fear Caitliceach, agus duine eile nuair a caitheadh amach as an eagraíocht é toisc go bhfacthas ag searmanas Caitliceach é aon uair amháin. Bhí cúigear ionadaithe déag is ceithre scór ag an bpáirtí i bparlaimint an stáitín i rith na mblianta nach raibh ina mbaill, agus ochtar is ceithre scór a bhí. clé|mion|Is é [[Steve Aiken iarcheannaire (2019-2021) agus iarchathaoirleach an pháirtí]] I rith na seachtóidí, scoilt an páirtí go tromchúiseach faoin gceist, ar chóir cead isteach a thabhairt do na Náisiúnaithe sa rialtas. Sa bhliain 1995, chuir rúnaí Caitliceach an dlí orthu faoi leatrom sa Choimisiún um Fhostaíocht Chothrom.
Is é Steve Aiken iarcheannaire (2019-2021) agus iarchathaoirleach an pháirtí.
Inniu
Inniu, tá nasc foirmiúil polaitiúil idir Páirtí Aontachtach Uladh agus an Páirtí Aontachtach Forásach, a bhfuil baint aige le Fórsa Óglaigh Uladh.
Tá clár cinn ag an bpáirtí ar an Idirlíon, agus é aistrithe go hAraibis, go Beangáilis, go Sínis, go Hiondúis, go Polainnis, go Portaingéilis, go Puinseáibis agus go hUrdais. Níl an Ghaeilge faiseanta sa pháirtí, cé go bhfuil foghlaimeoirí aonair le fáil i measc na bpolaiteoirí Aontachtacha féin, Chris McGimpsey thar aon duine eile.
Cruithne
mion|Cruithine i gCo [[Contae Aontroma|Aontroma]] Dream in Éirinn ná meánaoise ab ea na Cruithne (Meán-Ghaeilge Cruithnig nó Cruithni, Sean-Ghaeilge Cruthin).
Bhíodh lár a dtailte suite i gcúige Uladh, agus d'fhaigheadh cuid díobh i gContaetha Aontroma, an Dúin agus Doire an lae inniu. Deirtear go raibh cónaí orthu i gcúige Laighean agus cúige Chonnacht.
Bhíodh roinnt túath ag na Cruithne, san áireamh an Dál nAraidi as Aontroim agus muintir Uí Eachach Cobha as an Dún. I luathfhoinsí, faightear idirdhealú idir na Cruithne agus na hUlaid. Maítear i luathghinealaigh gur Cruithne iad dís na Loígis, a bhfuil Contae Laoise ainmnithe as, agus na Soghain as cúigí Laighean agus Connacht.
Is ionann a n-ainm agus Priteni, ainm ársa ar Cheiltigh na Breataine, agus a luaití scaití dosna Cruithnigh. Níltear ar aon intinn i measc scoláirí, ámh, cén gaill i ndáiríre a bhí ann idir na Cruithne, na Briotanaigh agus na Cruithnigh.
Faoin bhliain AD 773, faightear sna hannála an t-ainm Dál nAraidi de rogha ar 'Cruithne'.
Sanasaíocht
Faightear leaganacha éagsúla don ainm i scríbhneoireachtaí meánaoiseacha Gaelacha: Cruthin, Cruithin, Cruthini, Cruthni, Cruithni nó Cruithini. Creidtear go bhfuil sé gaolmhar le cruth, agus fréamhaithe ón nGaeilis/Q-Ceiltis *Qritani, leagan den Briotainic/P-Ceiltis *Pritani. Luaigh Pytheas an seanainm P-Ceiltis 'Pretannia', a aistríodh go Laidin mar Britanni, an t-ainm Rómhánach do Cheiltigh na Breataine.
Moltar nár ghlaoigh an dream úd Cruithne orthu féin, ach gur ghlaoigh a gcomharsana amhlaidh orthu.
Caomhnaítear an t-ainm Cruithne sna logainmneacha Dún Cruithean agus Droim Cruithean i gContae Dhoire, agus  Bealach Cruithean,  agus Áth Cruithean i gContae an Dúin. Creidtear gur ar imeall críocha na gCruithne is ea na háiteanna úd.
Gaol leis na Cruithnigh
Is léir go bhfuil gaol ann idir 'Cruithne' agus 'Cruithneach' na hAlban. as Gaeilge na hAlban fosta: Cruithen nó Cruithneach, agus Cruithentúath dá dtír. Moladh mar sin gurb ionann ina dís, nó ar a laghad go bhfuil nasc éigin eatarthu. Scríobh an tOllamh T. F. O'Rahilly gurbh iad na Qritani/Pritani "na lonnaitheoirí is luaithe sna hoileáin seo arn féidir ainm a thabhairt dóibh". Moladh fosta gur Chruithne iad cách sa Bhreatain nár chloígh na Rómhánaigh iad, taobh ó thuaidh de Bhalla Haidrian.
Ní aontaíonn scoláirí eile, ag tabhairt le fios gur aistríodh Picti go Gaeilge le Cruthin, ach níor aistríodh Picti go Laidin leis an bhfocal úd. De réir an tOllamh Dáibhí Ó Cróinín, "is mícheart é a rá gur 'Cruithnigh Ghaelach' iad na Cruithne, nó go raibh dlúth nasc eatarthu", fad a dúirt an tOllamh Kenneth H. Jackson Cruthin "nár Chruithnigh iad na Cruithne, ní raibh nasc eatarthu, ó thaobh teanga de nó eile, agus níor glaoigh riamh scríbhneoirí Gaelacha Picti orthu". Ó thaobh seandálaíochta de, is ionann iad na Cruithne agus a gcomharsana Gaelacha, agus tá duaise ar bith ann ar sin nasc leis na Cruithnigh. De réir na nAnnála, bhí ainmneacha Gaeilge ag na Cruithne, labhraídís Gaeilge agus ghlacadaís an córas Gaelach oidhreachta, derbfine, in ionad an córas [[máthairlíneachas|máthairlíneach] luaite scaití leis na Cruithnigh.
Gaol le Dál Riada
Dream agus ríocht ab ea Dál Riada lonnaithe in iarthar na hAlban agus oirthuaisceart na hÉireann. I lár tailte na gCruithne ab ea an chuid Éireannach den ríocht. Mhol an staraí Alex Woolf gur de bhall Dhál Riada ab ea na Céitinn, agus gur de shliocht na hEpidii iad.
Tagairtí annál gaelach
Faoi thús an ré stairiúil in Éirinn sa 6ú haois, bhí ríocht na nUladh teoranta go formhór ar thaobh thoir na Banna. Bhí tailte fós ag na Cruithne siar ón Bhanna i gContae Dhoire.
Deirtear gur mharaigh Dubsloit éigin mac Ard Rí na hÉireann, Diarmait mac Cerbaill, sa bhliain 555 nó 558. Maraíodh Diarmait féin ag rí Cruithne na nUladh, Áed Dub mac Suibni, sa bhliain 565.
Sa bhliain 563, de réir Annála Uladh, de bharr achrann intíre i measc na gCruithne, rinne Báetán mac Cinn socrú le hUí Néill an tuaiscirt, á ngeallúint tailte Ard Eólairg (Aird Mhic Giollagáin) agus an Lee, taobh thiar den Bhanna Bhanna i nDoire. Tharla cath Móin Daire Lothair (Muine Mór, Doire, inniu) eatarthu uile inár cloíodh na Cruithne go millteach. Ina dhiaidh, lonnaigh na hUí Néill a gcomhghuaillí Oirialla i dtuath Cruithne Eilne, suite idir an Bhanna agus an Bhuais. Tar éis sin, d'aontaigh na Cruithne le rítheaghlach an Dáil Araide.
Ba é Fiachnae mac Báetáin, Rí na nUladh agus Ard-Rí na hÉireann i ndáiríre, rí stairiúil na gCruithne is cumhachtaí. Sa bhliain 629, chloígh na hUí Néill ag Dún Cethirnn iad agus iad faoi cheannas a rí Connal Claon, cé gur tháinig Connal slán. Sa bhliain chéanna, chloígh rí na gCruithne Mael Caích Connad Cerr an Dáil Riada ag Fid Eóin, ach sa bhliain 637, cloíodh comhaontas idir Connal Cláen agus Domhnall Breac an Dáil Riada. Maraíodh Congal ámh ag Maigh Rath, An Dún, ag Domhnall mac Aodha Uí Néill, agus dá bharr ag cur túis le hardcheannas muintir Uí Neill sa tuaisceart. Sa bhliain 681, maraíodh Dúngal Eilni, rí an Dáil Araide, atá a chomhghuaillí ag na hUí Néill, mar a deir na hannála, "dó ná ríthe ag Dún Ceithirn".
Faoin am seo, bhí an téarma eitneach "Cruthin" ag géilleadh don ainm ríoraíoch ”Dál nAraidi". Faightear sna hannála tagairt ar chath idir na Cruithne agus na hUlaid ag Béal Feirste sa bhliain 668, agus is é sa bhliain 773 a fheictear an sampla deireanach den ainm, nuair a thugtar teacht ar bhás Flathruae mhic Fiachraigh, "rex Cruithne".  Faoin 12ú haois, ligeadh é i léig mar eatnainm, agus cuimhníodh é ach mar ainm eile don Dál nAraide.
Sa Pictish Chronicle, ainmnítear chéad rí na gCruithneach mar go heapainmneach "Cruidne filius Cinge".
Cultúr an lae inniu
Sa lá atá inniu ann, tá sé molta ag roinnt scríbhneoirí Aontachtacha i dTuaisceart Éireann — go háirithe Ian Adamson — Cruithne as an ancient reflection of their own northern separatism and affinity with An Bhreatain. Ina leabhar 1974, Cruthin: The Ancient Kindred, molann Adamson gur lonnaigh na Cruithne in Éirinn roimh na Gaeil; go raibh cogaidh idir an dís le roinnt haoiseanna, mar a insítear sa Rúraíocht; agus gur cuireadh an ruaig ar na Cruithne as Éirinn tar éis gur clíodh iad i gCath Moira (637), ach gur tháinig a sliocht ar ais i bPlandáil Uladh san 17ú haois. Ní aontaíonn staraithe leis an léiriú seo, ámh, agus cuireann roinnt díobh i leith air go bhfuil scéal seicteacha cruthaithe aige, ina bhfuil réamhcheart ar Éirinn ag Protastúnaigh Uladh. Séanann Adamson é seo, ag maíomh go bhfuil ar intinn aige "an dóchas go n-aontófaí faoi dheireadh pobal Uladh".
Contae Venango, Pennsylvania
Is contae i iar thuaisceart bPennsylvania é Venango. I 2010 bhí cónaí ar 54,984 duine i gcontae Venango síos ó 57,565 duine sa bhliain 2000. Is é Franklin príomhbhaile an contae. Tá an contae 1,770 km2 san iomlán(talamh+uisce).
Cruithne
Cultúr an lae inniu
Ainmníodh an t-astaróideach 3753 Cruithne as an dream.
Contae Venango, Pennsylvania
Teangacha
De réir daonáireamh S.A.M. 2000 is í Béarla an teanga is comónta i gcontae Venango agus í an phríomhtheanga do 52,685(97.47%) duine sa chontae. Bhí Spáinnis an dara teanga is comónta sa chontae agus í an phríomhtheanga do 575(1.06%) duine, bhí Gearmáinis an tríú teanga is comónta agus í an phríomhtheanga do 329(0.61%) duine sa chontae.
Cruithne
Cultúr an lae inniu
Glaodh "chief of the Cruithni Picts" ar an laoch garrfhicsin Bran Mak Morn le Robert E. Howard.
Binn Eachlabhra
Sliabh i gContae Fhear Manach is ea Binn Eachlabhra (373 m).
Tamaulipas
Is ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo é Tamaulipas, agus é suite in oirthuaisceart na tíre. Tá Tamaulipas ag críochántaíocht le Texas, sna Stáit Aontaithe, sa tuaisceart, le Murascaill Mheicsiceo ar a thaobh thoir, le stát Veracruz san oirdheisceart, le San Luis Potosí san iardheisceart, agus le Nuevo León san iarthar. Is é Ciudad Victoria an phríomhchathair agus is é Reynosa an chathair is mó. Bhí 3,374,200 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012. mion|An fásra in Tamaulipas, sléibhte na Sierra Madre Oriental sa chúlra
Tá an trádáil níos tábhachtaí ná aon chuid eile de gheilleagar an stáit. Tá 15 pointe trasnaithe ar an teorainn leis na Stáit Aontaithe. Is é Nuevo Laredo an ceann is tábhachtaí. Téann 28% de thrácht thrádála NAFTA tríd agus an droichead idir é agus na Stáit Aontaithe, is é an droichead idirnáisiúnta is mó tráchta ar domhan. Lena chois sin tá dhá chalafort thábhachtacha ann, Tampico agus Altamira. Tá Tampico suite ar an mbruach thuaidh den abhainn Pánuco agus tá scaglann mór ola de chuid PEMEX ann. Táirgí peitril sa chuid is mó a théann tríd an gcalafort úd. Earraí saothraithe de gach aon chineál a théann trí Altamira. San iomlán aistrítear 30% d'earraí trádála Mheicsiceo leis an gcoigríoch trí Tamaulipas. mion|Príomhbhealach isteach i gcalafort Tampico
Naisc sheachtracha
Suíomh oifigiúil an stáit, arna rochtain ar 14 Feabhra 2015
Achadh Bhó, paróiste
Is paróiste suite i gContae Laoise é Achadh Bhó.
Jim McDonald (Coronation Street)
Is carachtar ficseanúil é James "Jim" McDonald ar an gclár teilifíse Briotanach Coronation Street. Ghlac Charles Lawson an pháirt mar Jim.
Trevor Morgan
Is carachtar ficseanúil é Trevor Morgan sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Alex Ferns an pháirt mar Trevor. Bhí Trevor ar an gclár den chéad uair ar an 21 Nollaig 2000 agus den uair dheireanach ar an 1 Samhain 2002.
An Chorsaicis
Is teanga Rómánsach í an Chorsaicis. Tugtar lingua corsa nó corsu (fuaimniú:[ˈkɔrsu] nó [ˈkorsu]) uirthi sa teanga féin. Tá dlúthghaol ag an gCorsaicis leis an Iodáilis. Labhraítear an teanga sa Chorsaic (An Fhrainc) agus sa tSairdín (An Iodáil). Tá breis is 31,000 cainteoirí dúchasacha ag an teanga sa Chorsaic féin, ach is féidir dearcadh ar chanúintí Thuaisceart na Sairdíne, an teanga Gallurese agus an teanga Sassarese mar chanúintí de chuid na Corsaicise, agus na canúintí seo á labhairt ag breis is céad míle duine ar fad. Úsáidtear an aibítir Laidineach sa teanga.
An Chorsaic
Tá dhá chanúint mhór ag an gCorsaicis sa Chorsaic. Labhraítear Supranacciu nó Cismuntincu i dtuaisceart an oileáin agus labhraítear Suttanacciu nó Pumuntincu i ndeisceart an oileán. Meastar gur idirchanúint í canúint Ajaccio.
Tá canúint an tuaiscirt níos cosúla leis an Iodáilis atá á labhairt sa Tuscáin. Tá canúint an deiscirt níos cosúla leis an tSicilis nó an tSairdínis.
An Chorsaicis i gComparáid leis an bhFraincis agus an Iodáilis
Mar theanga Rómánsach, tá go leor cosúlachtaí idir an Chorsaicis agus na teangacha Romansacha eile, go hairithe an Iodáilis. Go stairiúil, chreidtí gur canúint de chuid na hiodáilise í an Chorsaicis. Sa lá atá inniu, tá an teanga scríofa an-chosúil leis an Iodáilis ach tá an teanga labhartha beagáinín difriúil. Deirtear go bhfuil an dá theanga intuigthe ag cainteoirí a chéile.
Chomh maith, úsáidtear cúpla "litir" ar leith sa Chorsaicis: chj, ghj agus sg.
Coahuila
Ceann de na 31 stát de chuid Mheisiceo is ea Coahuila, agus í suite i dtuaisceart na tíre ar theorainn na Stát Aontaithe. Bhí 2,748,391 duine ina gcónaí in Coahuila sa bhliain 2010. Is é Saltillo príomhchathair an stáit.
Tá aeráid an-tirim in Coahuila ach de bharr na haibhneacha a théann tríd, is féidir barra a shaothrú ann, cadás mar shampla. Tá 95% den ghual i Meicsiceo le fáil sa stát. Déantar gluaisteáin in Coahuila. mion|Alameda de Zaragoza, ceann de phríomhshráideanna [[Torreón, an dara cathair is mó in Coahuila]]
Alphonsus Liguori
Naomh is ea Alphonsus Liguori, a rugadh an 27 Meán Fómhair 1696 i Marianella, Napoli agus a fuair bás ar an 1 Lúnasa 1787, i bPagani, Campania.
An tÁth Leacach
Is baile atá suite i gContae Luimnigh é an tÁth Leacach (Béarla: Athlacca). Tá an baile suite 20km ó dheas ó Chathair Luimnigh. Is í an fheirmeoireacht an rannóg is tábhachtaí de gheilleagar an cheantair, cé go bhfuil meath tagtha uirthi. Tá an eaglais Phrostasúnach agus an créamaraí, ach tá spuaic na heaglaise agus simléir an chréamaraí ina seasamh i gcónaí.
Fancy Brudgom
Craoladh an fiche heipeasóid, "Fancy Brudgom", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 11 Márta, 2014. Scríobh Laura McCreary an eipeasóid seo. D'fhéach 2.49 milliún duine ar an eipeasóid.
Contae Polk, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Polk. Is é Mena príomhbhailte an chontae, agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 20,173 duine ina gcónaí ann. Is contae tirim é.
Alan Shatter
Polaiteoir Éireannach de chuid Fhine Gael is ea Alan Shatter (rugadh ar 14 Feabhra 1951 é). Is Teachta Dála é do dháilcheantar Bhaile Átha Cliath Theas agus ba Aire Dlí agus Cirt agus Comhionannais agus Aire Cosanta é idir Mhárta 2011 agus Bealtaine 2014.
A shaol pearsanta
Rugadh Shatter i mBaile Átha Cliath do theaghlach Giúdach. Oileadh é san High School i Ráth Garbh agus i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath. Bhí cónaí air i gcónaí i ndeisceart Bhaile Átha Cliath. Tá sé pósta le Carol agus tá beirt chlainne acu.
A shaol polaitiúil
Toghadh Shatter don Dáil don chéad uair in olltoghchán 1981 agus atoghadh é i ngach olltoghchán ina dhiaidh sin go dtí gur chaill sé a shuíochán in olltoghchán 2002. Atoghadh é in olltoghchán 2007 agus arís sa bhliain 2011. Ba bhall de Chomhairle Chontae Bhaile Átha Cliath é ó 1991 go 1999 do cheantar Ráth Fearnáin.
Fuair Shatter oiliúint sa dlí agus chuir sé a lán reachtaíochta chun cinn nuair a bhí sé sa Dáil. D'fhoilsigh sé níos mó Billí Comhalta Phríobháidigh agus é sa freasúra ná aon TD riamh. Rinne cuid de na billí athraithe i gcúrsaí sláinte, spóirt agus cirt. Uaireanta, rinne an rialtas leasúcháin ar a bhillí agus ghlac siad úinéireacht orthu.
I rith na 1980í, mhol Shatter go mbunófaí Coiste Gnóthaí Eachtracha san Oireachtas. Ba bhall den choiste é ó bunaíodh é (ach amháin ar feadh tréimhse ghearr ó 1993 go 1994) agus ba Cathaoirleach an Choiste é ó Nollag 1996 go Meitheamh 1996.
Chuir ceannaire Fhine Gael, Seán de Briotún, ón gcoiste é ar feadh tréimhse ó 1993 go 1994 mar vótáíl sé i bhfabhar cosc a chur ar bheo-chúrsáil giorracha d'ainneoin an cheangail aoireachta. Ba é Uachtarán na Gaelchomhairle in Aghaidh Fuilspórt é ar feadh tamaill.
Ba urlabhraí é ar bhínse tosaigh Fhine Gael ar roinnt ábhar:
D'oibrigh sé mar aturnae tar éis dó a shuíochán a chailliúnt sa bhliain 2002 agus ba páirti é i gcomhlucht Gallagher Shatter.
Ceapadh é mar Aire Dlí agus Cirt agus Comhionannais agus Aire Cosanta ar 9 Márta 2011.
Simon Zebo
Rugadh Simon Zebo ar 16 lá de mhí na Márta 1990 i gCorcaigh. Imríonn sé rugbaí do Chúige Mumhan agus foireann na hÉireann. Imríonn sé de ghnáth ar an gcliathán nó mar lánchúlaí.
Arthur Zebo is ainm dá athair agus Lynda Zebo is ainm dá mháthair. A dheirfiúr níos sine, Jessika Zebo, tionscadal comhordaitheoir a Éire ionadaíocht mar hurdler. Fuair sé 74 imirt a Chúige Mumhan agus scóráladh sé 155 pointí Chúige Mumhan. Imrionn sé 11 huaire a Eireann agus scóradh sé 25 pointí a Eireann. Imrionn sé ar an toirt ar Chúige Mumhan Aibreán 18th 2010 in aghaidh Cúige Chonnacht. Scóradh sé an toirt ar Chúige Mumhan in aghaidh Scarlets ar Aibreán 2011. San a an toirt cluiche san Heineken Cup scóradh sé hat-trick agus bhuaigh sé Fear An Cluiche. Thaínig sé an toirt fear a scóradh dhá tréchleais ceann aon bliain. Glaodh Zebo suas an 2013 na Breataine agus na hÉireann Lions turas go dtí an Astráil scuad mar díobháil-chlúdach d'Éirinn teammate 0 Tommy Bowe ar 8 Meith, 2013
An Eachla Bheag
Sliabh i gContae Dhún na nGall is ea í an Eachla Bheag (564 m).
Karen McDonald
Is carachtar ficseanúil í Karen Phillips (iar McDonald) ar an sobalchlár teilifíse Briotanach Coronation Street. Ghlac Suranne Jones an pháirt mar Karen.
Baile an Gharraí
Is baile suite i gContae Luimnigh é Baile an Gharraí.
Dónal McCann
Aisteoir Éireannach ab ea Dónal McCann. Rugadh ar 7 Meitheamh 1943 é, i mBaile Átha Cliath agus fuair sé bás le hailse ar 17 Lúnasa 1999. Bhí sé i scannáin ar nós Poitín, Angel, The Miracle agus High Spirits.
Paul Trueman
Is carachtar ficseanúil é Paul Trueman sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Gary Beadle an pháirt mar Paul. Bhí Paul ar an gclár den chéad uair ar an 23 Aibreán 2001 agus den uair dheireanach ar an 23 Nollaig 2004.
Beircéiliam
Is é an beircéiliam dúil uimhir a 97. Bk an tsiombail a sheasann don dúil seo sna foirmlí ceimiceacha. Dúil shaorga radaighníomhach atá ann nach bhfuil ar fáil sa dúlra, agus is ceann de na hachtainídí é. Táirgeadh an chéad núicléas beircéiliam i saotharlann radaíochta Ollscoil California i mBerkeley sa bhliain 1949, agus fuair an dúil a hainm ón áit sin. Is é beircéiliam a 247, nó 247Bk, an t-iseatóp is fadsaolaí dá bhfuil aige, agus é 1380 bliain ar leathré.
Joe McIntyre (Coronation Street)
Is carachtar ficseanúil é Joseph "Joe" McIntyre ar an gclár teilifíse Briotanach Coronation Street. Ghlac Reece Dinsdale an pháirt mar Joe.
Droim na Ceapaí Airde
Sliabh i gContae Laoise is ea Droim na Ceapaí Airde (483 m).
Contae Pope, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Pope. Is é Russellville príomhbhailte an chontae, agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 63,779 duine ina gcónaí ann. Is contae tirim é.
Puebla
Ceann de 31 stát de chuid Mheicsiceo é Puebla. Tá sé suite i ndeisceart láir na tíre. Is é Puebla príomhchathair an stáit. Tá 5,914,085 duine ina gcónaí sa stát sa bhliain 2012. mion|[[Feirm i bPuebla]]
Ó Méith
Baile beag i gContae Lú is ea Ó Méith atá suite le chois Loch Cairlinn.
Patrick Trueman
Is carachtar ficseanúil é Patrick Trueman sa chlár teilifíse EastEnders. Glacann Rudolph Walker an pháirt mar Patrick. Bhí Patrick ar an gclár den chéad uair ar an 13 September 2001.
Eliza Manningham-Buller
Fuair sí taithí faoi leith sa fhrithsceimhlitheoireachta agus d'oibrigh sí don bhrainse K i gcoinne grúpaí coiriúla i dTuaisceart na hÉireann.
Ceapadh ina stiúrthóir ar MI5 i mí Dheireadh Fómhair na bliana 2002. D'éirigh sí as an bpost sin ar 20 Aibreán 2007.
Unsolvable
Craoladh an t-aonú heipeasóid is fiche, "Unsolvable", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 18 Márta, 2014. Scríobh Prentice Penny an eipeasóid seo. D'fhéach 2.50 milliún duine ar an eipeasóid.
Tina McIntyre
Is carachtar ficseanúil í Tina McIntyre ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Ghlac Michelle Keegan an pháirt mar Tina.
Teangacha Anatólacha
Bhí na teangacha Anatólacha á labhairt san Anatóil sular tháinig na Turcaigh ansin. Is iad an chraobh de na teangacha Ind-Eorpacha is luaithe a bhfuil fianaise ina leith againn, nó téann a stair siar go dtí an ochtú haois déag roimh bhreith Chríost. Is í an Hitis an teanga is tábhachtaí acu seo, ach chuaigh na teangacha seo in éag fadó.
Ard Loch na mBreac Beadaí
Sliabh i gContae Dhún na nGall is ea Ard Loch na mBreac Beadaí le airde 603 m.
Tíreolaíocht
Suíonn an sliabh seo os cionn an locha 'Ard Loch na mBreac Beadaí' agus is é an mullach lár agus an tríú ceann is airde de 'Na Seacht Deirfiúracha'. Tá na Seacht Deirfiúracha mar chuid de Shléibhte Dhoire Bheatha agus áirítear leo An Mhucais, Croch na gCaorach, An Eachla Bheag, Ard Loch na mBreac Beadaí, An Eachla Mhór, Mac Uchta agus An Earagail.
Martin Corry
Polaiteoir Éireannach ab ea Martin Corry (12 Nollaig, 1890 - 14 Feabhra, 1979). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Na Leargacha
Sliabh i gContae Dhún na nGall is ea na Leargacha (470 m).
Contae Prairie, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Prairie. Is iad Des Arc and DeValls Bluff príomhbhailte an chontae, agus is é Des Arc an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 8,251 duine ina gcónaí ann.
Lloyd Mullaney
Is carachtar ficseanúil é Lloyd Mullaney ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Ghlac Craig Charles an pháirt mar Lloyd.
Ascaltóir
deas|250px|thumb|Ascaltóir Feiste leictreonach chun sruth díreach (SD) a athrú ina shruth ailtéarnach (SA) le pé minicíocht is mian. Sa chiorcad inti bíonn aischothú, agus is féidir comhbhaill a athrú chun an mhinicíocht a shocrú nó a thiúnadh.
Contae Warren, Pennsylvania
Is contae i oir thuaisceart bPennsylvania é Warren. I 2010 bhí cónaí ar 41,815 duine i gcontae Warren síos ó 43,863 duine sa bhliain 2000. Is é Warren príomhbhaile an contae. Tá an contae 2,330 km2 san iomlán(talamh+uisce).
Teangacha
De réir daonáireamh S.A.M. 2000 is í Béarla an teanga is comónta i gcontae Warren agus í an phríomhtheanga do 40,075(97.00%) duine sa chontae. Bhí Spáinnis an dara teanga is comónta sa chontae agus í an phríomhtheanga do 334(0.81%) duine, bhí Gearmáinis an tríú teanga is comónta agus í an phríomhtheanga do 299(0.72%) duine sa chontae.
Tom Banks
Is carachtar ficseanúil é Tom Banks sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Colm Ó Maonlaí an pháirt mar Tom. Bhí Tom ar an gclár den chéad uair ar an 23 Aibreán 2002 agus den uair dheireanach ar an 1 Samhain 2002.
Charges and Specs
Craoladh an dara heipeasóid is fiche, "Charges and Specs", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 25 Márta, 2014. Scríobh Gabe Liedman & Gil Ozeri an eipeasóid seo. D'fhéach 2.59 milliún duine ar an eipeasóid.
John Ballance
Ba pholaiteoir é John Ballance (27 Márta 1839 - 27 Aibreán 1893). B'eisean an dara Príomh-Aire ar An Nua-Shéalainn. Saolaíodh i gCúige Uladh é.
Alok Sharma
Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea Alok Sharma. Rugadh é in Agra, Uttar Pradesh, san India ar an 7 Meán Fómhair 1967.
Mac Uchta
Sliabh i gContae Dhún na nGall is ea Mac Uchta (555 m).
Joseph McCarthy
clé|mion Breitheamh agus polaiteoir Meiriceánach a bhí in Joseph Raymond "Joe" McCarthy (14 Samhain 1908 – 2 Bealtaine 1957). clé|mion|1954 Tá droch-cháil air anois as na hiarrachtaí a rinne sé, agus é ina Sheanadóir na Stát Aontaithe (Páirtí Poblachtach) ar son Wisconsin ó 1947 go dtí go bhfuair sé bás, chun daoine i rialtas na Stát Aontaithe a thabhairt chun solais a bhí, dar leis, ina spiairí nó ina gCumannaithe nó ina homaighnéasaigh. Cé go raibh an-tóir air dá bharr sin ag pointe áirithe, thángthas go coitianta ar an tuairim gur thuathghríosóir mailíseach féinspéisíoch meargánta é, an méid sin go gciallaíonn "McCarthyism" líomhaintí gan bhunús maidir le treascairt nó mídhílseacht.
Dá bhrí sin, roimh tráth a bháis, chaill Mac Carthaigh beagnach an tionchar polaitiúil go léir a bhí aige. clé|mion|Bronnadh bonn calmachta, an DFC, ar McCarthy sa bhliain 1952, más go mall féin é
Óige
Rugadh McCarthy i Wisconsin ar 14 Samhain 1908. De shliocht Éireannach agus Caitliceach, tháinig a mháthair, Bridget Tierney, as Tiobraid Árann agus rugadh a athair, Timothy McCarthy, i SAM.
Bhronn an Scoil Dlí, Ollscoil Marquette LLB air sa bhliain 1935. Glaodh chun an Bharra air an bhliain dár gcionn. clé|mion|"Senate Subcommittee on Investigations' McCarthy-Army hearings," 1954 Toghadh mar bhreitheamh de chuid na cúirte cuarda é sa bhliain 1939. Lean sé ar aghaidh mar sin go dtí gur coimisiúnaíodh é mar oifigeach i gCór Muirshaighdiúirí na Stáit Aontaithe tamall beag tar éis ionsaí na Seapáine ar Chuan an Phéarla.
Tar éis dó bheith den chuid is mó ina oifigeach faisnéise, d'éirigh sé as a choimisiún in Aibreán 1945 agus chuaigh sé ar ais chuig a phost mar bhreitheamh i Wisconsin.
Polaiteoir
Toghadh McCarthy don Seanad sa bhliain 1946. Sna blianta 1949-50, b'fhéidir go raibh sé ag lorg topaic nó ceist éigin a chuideodh leis fáil isteach sa Seanad arís. Ar an 9 Feabhra 1950, thug sé óráid agus dúirt sé go raibh os cionn 200 Cumannach ag obair leis an rialtas. Cé nár chuir McCarthy tús leis an "Sceimhle Dhearg", ba é a bhí mar chúis don imeagla agus histéire mór a rith fríd Mheiriceá ag an am. clé|mion|335x335px|Bileog sna 1950idíː "McCarthyism" Bhí McCarthy iontach maith ag caint agus ag cur eagla ar dhaoine. Rinne sé ionsaí ar dhaoine aonair agus ar ghrúpaí, ina measc, an státseirbhís, na hEaglaisí Protastúnacha, scríbhneoirí agus eolaíthe.
I mí Feabhra 1950, bunaíodh Coiste Tydings, chun scrúdú a dhéanamh ar dhaoine a measadh a bheith mídhílis do SAM. Rinneadh iniúchadh ar cóir a bheith 6 mhilliún duine ach ní raibh siad ábalta a thaispeáint go raibh aon duine a bhí ar liosta McCarthy ina spiaire. Chaill 500 duine a bpostanna, áfach, mar go raibh amhras orthu.
Rinne McCarthy ionsaí ar an tUachtarán Truman agus ar an Pháirtí Daonlathach, ag rá go raibh siad bog ar Chumannaigh. Fuair sé cuid mhór tacaíochta ó dhaoine sa Pháirtí Poblachtach nuair a bhí sé ag déanamh ionsaithe ar Truman.
1954ː Na Poblachtánaigh ar an stiúir
clé|mion|sa National Portrait Gallery inniu Toghadh Eisenhower mar Uachtarán i Samhain 1953. Ach lean McCarthy ar aghaidh ag déanamh ionsaithe. Níor thaitin na modhanna a bhí ag McCarthy le Eisenhower, ach bhí sé deacair air aon rud a dhéanamh fá dtaobh de. Ní raibh Eisenhower ag iarraidh go dtiocfadh scoilt sa Pháirtí Poblachtach mar gheall ar an cheist, agus is cosúil fosta go raibh rud beag eagla ar Eisenhower féin roimh McCarthy.
Ceapadh McCarthy ina chathaoirleach ar an Choiste um Oibríochtaí Rialtais. Rinne sé ionsaithe ar an Chúirt Uachtarach agus ar an Arm.
Meath agus bás
Thosaigh daoine ag éirí tuirseach de McCarthy sa bhliain 1954, nuair a chuir sé i leith saighdiúirí a fuair boinn crógachta go raibh siad báúil do na Cumannaigh.
I rith "éisteachtaí McCarthy", a cuireadh amach ar an teilifís, chonaic daoine go raibh sé ina bhulaí. Chaill daoine muinín ann. Rinne an Seanad imcháineadh ar McCarthy i mí Iúil 1954.
Fuair sé bás dhá bhliain ina dhiaidh sin, ar an 2 Bealtaine 1957, i Bethesda, Maryland agus é ocht mbliana is daichead d'aois. Trom ar an ól, tháinig ciorróis alcóil air, is cosúil.
Mar sméar mullaigh an chnuasaigh, bronnadh sochraid stáit ar McCarthy i ndiaidh a bháis. Bhí 70 Seanadóir i láthair.
Leo Varadkar
Polaiteoir Éireannach de chuid Fhine Gael is ea Leo Varadkar (Maraitis:लिओ वराडकर), (a rugadh ar 18 Eanáir 1979). Is Teachta Dála é do dháilcheantar Bhaile Átha Cliath Thiar. Is ceannaire Fine Gael é ó Mheitheamh 2017.
Teachta Dála
Bhí Varadkar ina bhall de Young Fine Gael, óg-ghluaiseacht an pháirtí, i gColáiste na Tríonóide.
Comhthoghadh é do Chomhairle Chontae Fhine Gall in áit Sheila Terry sa bhliain 2003 (24 bliain d'aois). Atoghadh é don chomhairle i gceantar Chaisleán Cnucha sa bhliain 2004 (fuair sé an vóta chéad rogha is airde sa stát).
Toghadh Varadkar don chéad uair sa bhliain 2007 (28 bliain d'aois) agus atoghadh é sa bhliain 2011.
Toghadh é do Dháil Éireann in olltoghchán na bliana 2007 agus ba urlabhraí Fiontar, Trádála agus Nuálaíochta an pháirtí é ó 2007 go 2010.
Bhí Varadkar páirteach in iarracht ceannaireacht an pháirtí a bhaint ó Éanna Ó Coinnigh sa bhliain 2010. Theip ar an iarracht ach athcheapadh é don bhinse tosaigh mar urlabhraí Cumarsáide agus Acmhainní Nádúrtha.
2011
Ar an 9 Márta 2011, ceapadh Varadkar mar Aire Iompair, Turasóireacht a agus Spóirt sa chomhrialtas idir Fine Gael agus Páirtí an Lucht Oibre a socraíodh tar éis olltoghchán 2011.
Threoraigh Varadkar roinnt áirithe tionscnamh mar Aire Iompair, Turasóireachta & Spóirt (2011-14):
2014
I mí Iúil na bliana 2014, nuair a rinne an taoiseach go leor athruithe pearsanra sa chomhaireacht, ceapadh ina Aire Sláinte é, mar chomharba ar James Reilly. Bhí géarchéim ann maidir le líon othar ar thralaithe le linn shaoire na Nollag 2014, agus cáineadh an tAire Sláinte mar gheall ar go raibh sé ar saoire le linn na héigeandála.
Mar Aire Sláinte clé|mion|225x225px|2016-07-15
2016
Ceapadh Varadkar mar Aire Coimirce Sóisialaí ar an 6 Bealtaine 2016.
Taoiseach, 2017-2020
Ar 2 Meitheamh 2017, bhí Varadkar tofa mar ceannaire Fhine Gael. Ar 14 June 2017, bhí sé roghnaithe mar Taoiseach tar éis vóta 57–50 le 47 staonadh. rinneadh an céad Taoiseach aerach agus an Taoiseach is óige ríomh dó. Freisin, tá sé an chead Ceannaire Rialtais atá de leath-bhunadh na hIndia.
Taoiseach, 2022-
Ceapadh Varadkar ina Thaoiseach don dara huair ar 17 Nollaig 2022, Tháinig sé i gcomharbacht ar Mhicheál Martin mar chuid den socrú  rialtais, 2020, idir Fine Gael agus Fianna Fáil.
Saol pearsanta
Rugadh Varadkar i mBaile Átha Cliath.
Ciallaíonn Varadkar ‘as Varad’, baile beag san India arbh as muintir athair an Taoisigh, Ashok Varadkar, ó thús. Bhog Ashok go hÉirinn sna 1960idí. Dochtúir is ea a athair, a d'oibrigh mar dhochtúir teaghlaigh i mBaile Bhlainséir.
Is Éireannach í a mháthair.
D'fhreastail Varadkar ar Scoil Náisiúnta Naomh Proinsias Xavier agus ar Scoil Ospidéal an Rí, i mBaile Phámar. Rinne sé staidéar ar an leigheas i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, áit ar cháiligh sé mar dhochtúir leighis.
Is maith le Varadkar bheith ag faire ar rugbaí agus ar an bpeil ghaelach, is leantóir Bhaile Átha Cliath agus leantóir Laighean é. mion|Leo Varadkar mar Leo de Varad sa bhliain 2017
Gaeilge
Roimh an bhliain 2017, chloígh Varadkar le ‘Leo Varadkar’ nuair a bhí gnó oifigiúil aige i nGaeilge. Ach ba é an sloinne "Leo de Varad" a roghnaigh sé le cur ar an teastas Gaeilge sa bhliain 2017.
Gnéasacht
I mí Eanáir 2015 d'fhógair Varadkar ar an gclár raidió Miriam on Sunday go bhfuil sé aerach. Theastaigh uaidh an méid sin a dhéanamh poiblí ionas nach gceapfaí go raibh clár folaithe oibre aige maidir leis an reifreann ar chomhionannas pósta ná ar cheisteanna eile. Dúirt sé gur duine an-phríobháideach é agus go leanfadh cúrsaí mar a bhí ón taobh sin de.
I mí na Nollag 2022, glacadh físeán de Varadkar i gclub oíche i mBaile Átha Cliath, ag pógadh fear. Ar 11 Nollaig 2022, foilsíodh físeán den eachtra seo ar na meáin shóisialta. Cíoradh an scéal i gcuid de na meáin ina dhiaidh sin.
Ashley Peacock
Is carachtar ficseanúil é Ashley Sibelius Peacock sa chlár teilifíse RA Coronation Street. Ghlac Steven Arnold an pháirt mar Ashley.
Indiana Pacers
Foireann phroifisiúnta cispheile iad na Indiana Pacers atá lonnaithe i hIndianapolis, Indiana.
Slí na Bearú
Is raon fad-achair suite i gContae Laoise é Slí na Bearú.
Contae Pulaski, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Pulaski. Is é Little Rock príomhbhailte an chontae, agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 393,250 duine ina gcónaí ann.
Lá Saoirse Mheiriceá
Is é Lá Saoirse Mheiriceá an lá ar an gcomórann neamhspleáchas Stáit Aontaithe Mheiriceá ó Ríocht na Breataine Móire - an lá ar ar glacadh le Forógra Saoirse Mheiriceá, .i. 4 Iúil 1776.
Michael Doyle
Polaiteoir Éireannach ab ea Michael Doyle. Bhí sé ina bhall de Pháirtí na bhFeirmeoirí ar dtús agus ansin Lár-Pháirtí Náisiúnta.
Sliabh Sneachta
Sliabh i gContae Dhún na nGall is ea Sliabh Sneachta (615 m).
Ceantar Feidearálach Mheicsiceo
mion|clé|Ceantar Feidearálach Mheicsiceo Is stát na Meicsiceo é an Ceantar Feidearálach atá suite i lár na tíre.
Contae Washington, Pennsylvania
Is contae i iar dheisceart bPennsylvania é Washington. I 2010 bhí cónaí ar 207,820 duine i gcontae Warren suas ó 202,897 duine sa bhliain 2000. Is é Washington príomhbhaile an contae. Tá an contae 2,230 km2 san iomlán(talamh+uisce).
Teangacha
De réir daonáireamh S.A.M. 2000 is í Béarla an teanga is comónta i gcontae Washington agus í an phríomhtheanga do 184,745(96.66%) duine sa chontae. Bhí Spáinnis an dara teanga is comónta sa chontae agus í an phríomhtheanga do 1,694(0.89%) duine, bhí Iodáilis an tríú teanga is comónta agus í an phríomhtheanga do 1,005(0.53%) duine sa chontae.
Contae Randolph, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Randolph. Is é Pocahontas príomhbhailte an chontae, agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 17,448 duine ina gcónaí ann. Is contae tirim é.
Margaret Court
Is iarimreoir leadóige gairmiúla as An Astráil í Margaret Court nó Margaret Smith Court. Rugadh í ar an 11 Iúil 1942. Tá 24 craobh Grand Slam buaite aici - 11 Australian Open, 5 French Open, 3 Wimbledon agus 5 US Open.
Ascaras
Gné de chruinnphéist sheadánach a fhaightear in óstaigh veirteabraigh, muca is daoine go háirithe. De ghnáth bíonn roinnt i láthair sa stéig bheag, agus na gnéis scartha ó chéile. An baineannach suas le 250 mm ar fhad. Na huibheacha frithsheasmhach, go minic tarchurtha in aoileach.
Cath Aontroma
Troideadh Cath Aontroma ar an 7 Meitheamh sa bhliain 1798, i gContae Aontroma, Cúige Uladh, inn le linn Éirí Amach na nÉireannach Aontaithe, idir trúpaí na Breataine agus reibiliúnacha faoi stiúir ag Anraí Joy Mac Reachtain. Bhuaigh fórsaí na Breataine an cath, nuair a bhí siad in ann ionsaí na reibiliúnach Éireannach ar bhaile Aontroma a dhiongbháil, tar éis baill athneartaithe teacht chucu, ach fuair an Tiarna Ó Néill, gobharnóir an chontae bás, tar éis é a bheith gonta le linn na troda.
Triticum timopheevii
Is éard is Cruithneacht Thimopheev (Triticum timopheevii, ar a dtugtar chomh maith Cruithneacht Zanduri) ann, ná cruithneacht theitreaplóideach ina bhfuil idir foirmeacha saothraithe agus fiáin ann. Tá an fhoirm chlóis teoranta d' iarthair na Seoirsia, cé gur féidir an fhoirm fhiáin (roimhe chatagóiriú mar T. araticum Jakubz.) a fháil ar fud oirdheisceart na Tuirce, thuaisceart na hIraice, iarthar na hIaráine agus na Traschugaise.
Cath Aontroma
Cúlra
Spreag tús troda na nÉireannach Aontaithe i gCúige Laighean ar an 23 Bealtaine glaonna ar na na hÉireannaigh Aontaithe ó Thuaidh dul i mbun troda chun tacaíocht a thabhairt dóibh siúd a bhí ag troid ó Dheas. Mar sin féin, bhí damáiste mór déanta ar an eagraíocht in Ulataibh de dheasca feachtais bhrúidiúlaigh ar son dí-armála na bliana roimhe sin, agus ní raibh a gceannaireachta nua chomh radacach agus ní raibh siad sásta troid a thionscain gan cúnamh na Fraince, cúnamh a bhí siad ag súil leis go laethúil.
Tar éis fanacht ar feadh dhá sheachtain agus an t-éirí amach faoi lán sheol ó dheas, chinn comhaltais na gcosmhuintir san eagraíocht in Aontroim ar roinnt cruinnithe, neamhspleách ar a gceannaireacht, a eagrú. Ba é an toradh ná gur toghadh Anraí Joy mar ghinearál aidiúnach agus gur ghlac siad an cinneadh dul i mbun troda láithreach. Go tapa in a dhiaidh sin, cheap Mac Reachtain, mar aon le James Hope, plean chun urphoist an rialtais i gcontae Aontroim a urghabháil agus ansin bheadh a bpríomh-ionsaí ar Bhaile Aontroma. Ansin, ag baint úsáide as airtléire urghafa i mBaile Aontroma, bhí ar na reibiliúnaithe, i gcomhar le reibiliúnaithe Chontae an Dúin, Béal Feirste a gabhadh. Bhí súil mhór ag Mac Reachtain go mbeadh go leor baill den mhílíste sásta dílseacht na corónach a thréigeadh agus dul isteach ar thaobh na reibiliúnach, toisc go raibh sé creidte go raibh mídhílseacht forleathan i measc na mílístí, a fianaíodh trí bhású ceathrar fear de Mhílíste Mhuineacháin, i gcion tréasa i mBéal Feirste i mí Bealtaine.
Triticum timopheevii
Creidtear gur éabhlóidigh cruithneacht Thimopheev ina n-aonar ó chineál níos coitianta Triticum turgidum, agus tuairiscítear go mbíonn hibridí idir T. timopheevii agus T. turgidum aimrid le "méid suntasach de neamhrialtachtaí crómasómacha sa mhéóis".
Tagairtí
Daniel Zohary and Maria Hopf, Domestication of plants in the Old World, third edition (Oxford: Oxford University Press), pp. 58f.
Zacatecas
Is stát de chuid Mheicsiceo é Zacatecas, agus é suite i dtuaisceart láir na tíre. Is é Zacatecas an phríomhchathair agus an chathair is mó. Aithnítear Zacatecas as an méid airgid agus mianraí eile sa stát, as na samplaí d'ailtireacht choilíneach ann agus as an áit atá aige i luathstair Mheicsiceo. Bhí 1,514,618 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012. mion|Teach pobail i Zacatecas
Xi Jinping
Ceannaire ar Dhaon-Phoblacht na Síne is ea Xí Jìnpíng (pinyin: Xí Jìnpíng) a rugadh ar 15 Meitheamh 1953 i mBéising. Mar is gnách le ceannairí na tíre sin, tá na trí phost is tábhachtaí sa tír aige, mar atá Ard-Rúnaí Pháirtí Cumannach na Síne, Uachtarán Dhaonphoblacht na Síne agus Cathaoirleach an Lárchomisiúin Mhíleata. Dá bharr sin, ‘ardcheannaire’ a thugtar air go minic go neamhfhoirmeálta. Tháinig sé i gcomharbas ar Hu Jintao mar ard-cheannaire na ceannaireachta cúigiú glúin de Pháirtí Cumannach na Síne.
Claire Peacock
Is carachtar ficseanúil í Claire Jane Peacock (née Casey) ar an gclár teilifíse RA Coronation Street. Ghlac Julia Haworth an pháirt mar Claire.
Luachair Mhór
Sliabh i gContae Dhún na nGall is ea Luachair Mhór (396 m).
Martin Platt
Is carachtar ficseanúil é Martin Platt ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Ghlac Sean Wilson an pháirt mar Martin. Bhí Martin ar an gclár den chéad uair ar an 28 Eanáir 1985 agus d'fhág sé ar an 9 Samhain 2005. D'fhill sé do na heipeasóidí idir 22 Márta 2018 agus 26 Márta 2018.
Cath Iwo Jima
clé|250px|mion|Cath Iwo Jima Ba Cath Iwo Jima (19 Feabhra – 26 Márta 1945) cath mór ina ngabhadh na Muirshaighdiúirí na Stát Aontaithe an t-oileán Iwo Jima as an arm Seapánach Impiriúil i rith an Dara Cogadh Domhanda.
Ernst Windisch
Ba scoláire Gearmánach agus Cheiltíoch é Ernst Wilhelm Oskar Windisch (4 Meán Fómhair 1844, Dresden - 30 Deireadh Fómhair 1918, Dresden).
Ba theangeolaí é a rinne a lán staidéir ar Ind-Eorpais, Sanscrait agus na teangacha Ceilteacha go háirithe. Ba chara é le Friedrich Nietzsche nuair a bhí sé óg. ‘Stokes, O’Grady and Windisch, that great triad of later 19th century Irish scolars, the men who caught the torch from the hands of Zeuss, O’Curry and O’Donovan and handed it on undimmed to the present generation—the last and in some respects the greatest of them has now passed away’. Ag tagairt do bhás Windisch, in Studies Iml. VIII 1919, a bhí Eleanor Knott.
In Dresden sa Ghearmáin a rugadh é ar 4 Meán Fómhair 1844. Bhí sé ar scoil sa Kreuzschule ansiúd sula ndeachaigh sé a dhéanamh staidéir ar fhocleolaíocht, idir chlasaiceach agus chomparáideach, in Ollscoil Leipzig. Ba é an tOllamh Hermann Brockhaus a dhírigh a aird ar an léann Ceilteach. Bhí a chéad phost aige sa Thomas-Gymnasium in Leipzig agus ansin chaith sé tamall ag clárú lss na Sanscraite in Oifig na hIndia i Londain. Chuir sé spéis timpeall an ama seo sa chonspóid a tharla i bhfad roimhe sin i dtaobh Oisín agus na laoithe Fiannaíochta. Deir Knott go raibh sé ag foghlaim Gaeilge faoi stiúir Standish Hayes O’Grady. Bhuail sé le Whitley Stokes in 1871 i mBaile Átha Cliath agus mhair a gcairdeas ar feadh a saoil.