cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dún Richmond (músaem i mBaile Átha Cliath)
Stair
Sa bhliain 1916, tar éis na gcásanna géillte ba chúis leis an deireadh le hÉirí Amach 1916, baineadh úsáid as Dún Richmond mar an t-ionad coinneála do níos mó ná 3,000 fear agus bean a rabhthas den bharúil gur ghlac siad páirt san Éirí Amach. Sórtáladh na príosúnaigh ina ngrúpaí i spórtlann an fhoirgnimh ionas go bhféadfadh na húdaráis na ceannairí a aithint agus cinneadh a dhéanamh i dtaobh pionóis oifigiúla.
Ligeadh cuid acu amach ach gearradh pionós dian ar dhaoine eile. Má bhíothas den bharúil go raibh príosúnach ina reibiliúnach, cuireadh go campa príosúin é – i Sasana, sa Bhreatain Bheag, nó i dTuaisceart Éireann go minic. Cuireadh sínitheoirí an Fhorógra chun báis toisc go rabhthas den tuairim gurbh iadsan na daoine ba mheasa de lucht an Éirí Amach. Ba i nDún Richmond a ghearr arm na Breataine pionós ar na mílte Éireannach agus iad meáite ar dhíoltas a bhaint amach.
Reáchtáladh an chéad armchúirt i leith cheannairí an Éirí Amach i nDún Richmond ar an 2 Bealtaine 1916. Cuireadh chuig Príosún Chill Mhaighneann iad ní b’fhaide anonn lena gcur chun báis. Bhí Pádraig Mac Piarais, Tomás Mac Donnchadha agus Tomás Ó Cléirigh ar an gcéad dream sin ar cuireadh pianbhreith orthu.
Músaem
Osclaíodh an dún mar Mhúsaem go hoifigiúil an 2 Bealtaine 2016. Is dáta é sin a tháinig leis an gcomóradh céad bliain ar an gcéad armchúirt i leith cheannairí an Éirí Amach, a reáchtáladh ar an suíomh céanna.
Rinne Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath athfhorbairt ar an Ionad Cuairteoirí nua mar chuid de Chlár Comórtha Céad Bliain Éire 2016. Osclófar é don phobal i mí an Mheithimh 2016 mar áis idirghníomhach ilmheáin do thurasóirí, ina ndéanfar scéal an tsuímh a rianú.
Cuairteanna
Tá an tIonad Cuairteoirí nua i nDún Richmond ina acmhainn iontach do mhuintir na háite agus do thurasóirí araon, agus do dhuine ar bith a bhfuil spéis acu sa stair. Tá seomra tae nua agus gairdín tírdhreachaithe le haghaidh machnaimh ann freisin. Inniu tá Reilig an Droichid Órga, atá in aice láimhe, sna turais phoiblí ar Dhún Richmond freisin.
Móideim
200px|deas|thumb|Móideimí. Is gléas crua-earraí é móideim a chuireann tiontú analógach-go-digiteach agus tiontú digiteach-go-analógach i bhfeidhm. Is í an úsáid is coitianta a bhaintear as móideim ná le sonraí digiteacha ó ríomhaire pearsanta (i bhfoirm 1-anna agus 0-anna) a thiontú go dtí fuaimeanna gur féidir seoladh thar línte fóin analógacha.
Déantar móideim a thomhas go hiondúil i dtéarmaí a luas (i bhfoirm ráta giotáin). Is é 56 Kbps an luas is sciobtha gur féidir a shroichint i gcás móideim ar ghnáthlíne fóin. I gcás línte ar a bhfuil leathanbhanda ar fáil, is féidir leis an luas seo a bheith i bhfad níos airde (úsáidtear móideim éagsúil ar na línte seo).
Jess Wade
mion|Dr. Jess Wade Is fisiceoir agus taighdeoir luathchéime ag Imperial College London í Jessica Alice Feinmann Wade' . Is fearr aithne uirthi as a cuid oibre ar dé-óid astaithe solais; agus mar ambasadóir STEM, ina chruthaíonn eachtraí rannpháirtíochta an phobail athrú leanúnach ar chultúir na fisice, go háirithe i gcur chun cinn na fisice i measc cailíní. I 2017, bhuaigh Wade an gradam IOM3 '  Robin Perrin Award for Materials Science'   agus i 2018 bhuaigh sí an gradam IOP '  Daphne Jackson Medal and Prize.
Oideachas
D'fhreastail Wade ar South Hampstead High School, agus d'fhág sí i 2007. I ndiaidh sin, thug sí faoi bhonnchúrsa san Ealaín agus Dearadh ag Chelsea College of Art and Design, agus i 2012 bhain sí céim mháistir san eolaíocht (MSci) amach san Fhisic ó Imperial College London. Lean sí ar aghaidh ag déanamh taighde ag Imperial, agus chríochnaigh sí a PhD san fhisic i 2016. Ba é "Controlling and Probing Organic Semiconductors and Devices" teideal a tráchtas, agus bhí sé faoi mhaoirseacht Ji-Kim Seon in ionad Imperial le haghaidh Leictreonaic Plaisticecha.
Taighde agus gairm
Ó 2018, is comhlach taighde iardhochtúireachta i leictreonaic phlaisteach í Wade sa ghrúpa Solid States Physics ag Imperial College London, ag díriú ar fhorbairt agus tréithriú sceo polaiméirí caoile astaithe solais.
Rannpháirtíocht phoiblí agus for-rochtan
Chuir Wade le rannpháirtíocht an phobail chun méadú a chur ar an éagsúlacht in ábhair STEM, go háirithe i leith comhionannas inscne. Rinne Wade ionadaíocht don RA ar chlár Ceannasaíochta Idirnáisiúnta Cuairteoirí de chuid Roinn Stáit SAM "Hidden No More", agus bhí post aici ar Bhord Mná Óga WISE agus ar Chomhairle WES, ag obair le múinteoirí ar fud na tíre tríd an 'Stimulating Physics Network' (eochairchainteanna ag aontaí eolaíochta agus ag comhdhálacha múinteoirí san áireamh). Cháin Wade ar fheachtais dhaora a spreagann cailíní eolaíocht a dhéanamh ach leis an impleacht nach mbheadh ach dream beag a bheadh suim acu ann, nó gur féidir le cailíní staidéar a dhéanamh ar "chomhdhéanamh ceimiceach béaldatha agus vearnais ingne". Chuir Wade go mór le feachtas Wikipedia a spreagann cruthaíocht ailt Wikipedia faoi mhná atá mór le rá san acadúil, chun mná a chur chun cinn i STEM. Luaigh Wade go caitear idir £5m nó £6m san RA le gairm eolaíochta a chur chun cinn do mhná ach gan mórán tomhas ar na torthaí.
Rinne Wade comhordaithe ar fhoireann 55-duine RA le haghaidh an 6ú Comhdháil Idirnáisiúnta na Mban san Fhisic, agus mar thoradh fuair sí cuireadh plé a dhéanamh ar obair an Institute of Physics (IOP) ar chothromaíocht inscne sa Ghearmáin.. Chomh maith leis sin, caitheann Wade cuid mór da ama ag tacaíocht le rannpháirtíocht daltaí scoile, trí gníomhaíochtaí scoilte agus féilte scoilte, agus ag eagraigh sraith imeachtaí do chailíní ag Imperial College London, rud a mhaoinigh sí trí dheontais rannpháirtíochta an phobail ó Royal Academy of Engineering, Royal Society of Chemistry agus the Biochemical Society.
Is ball í Wade de choiste IOP Londain agus an Oirdheiscirt, de choiste IOP Mná san Fhisic agus de choiste Juno Transparency and Opportunity ag Roinne na Fisice (Imperial College London).
Gradaim
Fuair dámhachtainí ag léiriú n méid a chuireann sí leis an eolaíocht, eolaíocht cumarsáide, an éagsúlacht, agus cuimsiú. Bronnadh bonn Julia Higgins 2017 de chuid an Imperial College uirthi mar aitheantas ar a cuid oibre chun tacú le comhionannas inscne. Fuair Wade the Robert Perrin Award for Materials Science ón Institute of Materials, Minerals and Mining, an IOP Bell-Burnell Award for Women in Physics 2016, an IOP Early Career Physics Communicator Prize 2015, agus gradam  'Contribution to College Life 2015' ó Aontas an Imperial College. I 2015, ba í Wade buaiteoir an Crios Datha in I'm a Scientist, Get Me Out of Here', tionscadal rannpháirtíochta eolaíochta ar líne a bhí á reáchtáil ag Mangorolla CIC.
I 2018, bhuaigh Wade Bonn agus Duais Daphne Jackson Bonn le haghaidh "acting as an internationally-recognised ambassador for STEM".
Zeitschrift für celtische Philologie
Is iris acadúil de chuid an léinn Cheiltigh í Zeitschrift für celtische Philologie (Gearmáinis ar "iris um fhocleolaíocht cheilteach"), a bunaíodh sa bhliain 1897 ag na scoláirí Gearmánacha Kuno Meyer agus Ludwig Christian Stern. Ba í an chéad iris a bhí dírithe go heisiach ar na dteangacha Ceilteacha agus ar litríocht agus an iris shuntasach is sine de chuid an léinn Cheiltigh atá ar marthain. Tá a béim ar an Ghaeilge Luath agus a litríocht agus ar na dteangacha Ceilteacha de chuid na Mór-roinne., ach faigheann gnéithe eile den fhileolaíocht agus litríocht Cheilteach (lena n-áirítear litríocht nua-aimseartha) aird freisin.
Buama
mion|322x322px| Buamáil Feiste a úsáidtear chun pléascadh a dhéanamh, a mbíonn soitheach, ábhar pléascach (mar shampla, nítriglicrín nó trínítreatolúéin) agus fiús ann de ghnáth, is ea Buama.
Bíonn buama difriúil ó fheistí pléascacha eile mar nach dtiomáintear é i dtreo a sprice.
De ghnáth is trí dhomhantarraingt (nuair a ligtear don bhuama titim ó eitleán) nó tríd an mbuama a chur ar an sprioc nó gar di (mar a dhéantar le buama gluaisteáin) a aimsíonn sé an sprioc. Tá saghsanna éagsúla buamaí, ina measc buama pléasctha, buama bloghraithe, buama fritharmúir, buama loiscneach. clé|mion| Pléasc Úsáidtear raon leathan meáchan i mbuamaí, ó timpeall 1 kg ábhair phléascaigh i mbuama gluaisteáin go dtí níos mó ná 10,000 kg sna buamaí is mó a úsáideadh sa dara cogadh domhanda. Cuirtear domhantarraingt, luas is airde an eitleáin san áireamh chun an t-am le ligean do bhuama titim a chinneadh.
Tá buamaí cliste ann freisin, agus inneall treoraithe iontu atá in ann comharthaí a ghlacadh ón talamh (mar shampla, léas léasair) chun iad a threorú.
Augustus FitzRoy, 3ú Diúc Grafton
Ba pholaiteoir Briotanach agus Phríomh-Aire ar an Ríocht Aontaithe é Augustus Henry FitzRoy, 3ú Diúc Grafton (28 Meán Fómhair 1735 – 14 Márta 1811).
Imthacaí
Feistí meicniúla chun seaftaí rothlaithe a iompar leis an bhfriotaíocht frithchuimilte is lú is féidir. Tá an-chuid imthacaí ann, le feidhmiú faoi chúinsí éagsúla. Mar shampla, le gráinní iompair, iompraítear an seafta rothlaithe ar roinnt gráinní iompair, suite i gcás idir an seafta agus gléasadh fosaithe.
Seilide donnliopach
Is moileasc é an tseilide donnliopach.
Prunus
Crann nó tom de chineál mór measartha a chuimsíonn crainn choitianta maisiúcháin is torthaí, cosúil le crainn silíní, plumaí, péitseog is almóinní. 5 pheiteal is 20 staimín ar na bláthanna de ghnáth. Cloch amháin taobh istigh de chiseal seachtrach bog ramhar bia a bhíonn sa toradh.
Coscaire músclóra plaisminigin – 1
Próitéin is ea an coscaire músclóra plaisminigin–1 nó (CMP-1), ar a dtugtar freisin coscaire músclóra plaisminigin intéiliaigh nó Serpin E1, a mbíonn ionchódaithe leis an ghéin SERPINE1. Tá leibhéal ardaithe de CMP-1 ina toisc riosca le trombóis agus aitéiriscléaróis
Is éard is CMP-1 ann, coscaire próitéáise séirín (serpin) a fheidhmíonn mar phríomh-choscaire an mhúsclóra plaisminigin fíochán (MPf) agus na plaisminigin úraicionáise (MPú), músclóirí na plaisminigine, agus dá bharr sin fibrinealú (an próiseas a tharlaíonn taobh istigh den chomhlacht chun trombas (téachtáin fola) a bhriseadh síos). Is coscaire próitéáise séirín (serpin) é (SERPINE1).
Tálann an phlacaint an CMP eile, an coscaire músclóra plaisminigin-2 (CMP-2) agus níl sé i láthair ach i méideanna suntasacha le linn toirchis. Ina theannta sin, gníomhaíonn an próitéas nexin mar cosaire MPf agus úraicionáis. Is é CMP-1, áfach, príomh-choscóir na n-gníomhachtóirí plaisminigin.
Géineolaíocht
Is í géin CMP-1 ná SERPINE1, atá suite ar chrómasóim 7 (7q21.3-q22). Tá polamorfacht choiteann ar a dtugtar 4G / 5G i réigiún an thionscnóra. Tá an ailléil 5G beagán níos lú gníomhach ó thaobh tras-scríofa de ná an 4G.
Feidhm
Coscaire mhúsclóra plaisminigin úraicionáise (MPú) is ea príomhfheidhm CMP-1, einsím atá freagrach as scaoileadh plaisminigine chun plaismin a dhéanamh.
Ról i ngalar
Tuairiscíodh diaitéis fuilreatha (claonadh chun fuiliú) mar thoradh ar uireasa CMP-1 ó bhroinn; toisc nach gcuirtear fibrinealú faoi chois go leordhóthanach.
Liosta de charachtair Coronation Street (2007)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 2007.
Imshruthú teirmeahailíneach
mion mion Is éard atá i gceist le imshruthú teirmeahailíneach ná imshruthú sa bhfarraige de bharr difríochtaí teochta is salandachta an tsáile. Tarlaíonn na difríochtaí seo mar thoradh ar théamh nó fuarú, galú nó comhdhlúthú, oighriú nó leá, agus na hathruithe iarmharacha i ndlús an tsáile ag dromchla na farraige. mion
Míniú
Má mhéadaíonn an tsalandacht nó má laghdaíonn an teocht, méadófar an dlús, agus a mhalairt má laghdaíonn an tsalandacht nó má mhéadaíonn an teocht. Fiú más beag na hathruithe sa dlús, cuireann siad tús le himshruthú ingearach.
Nuair a bhíonn dlús san uisce dromchlach níos mó ná san uisce faoina bhun, téann sé faoi, ag brú an uisce éadlúith i leataobh go sroicheann doimhneacht mar a bhfuil an t-uisce faoi sin níos dlúithe. Ansin leathann sé amach go cothrománach. mion Mar sin, bíonn an fharraige ina cisil, an t-uisce is dlúithe ag an ngrinneall, agus cisil leanúnacha níos éadlúithe os a chionn. Is é sin, bíonn an fharraige srathaithe go hingearach den chuid is mó, agus tugtar maiseanna uisce is saghsanna uisce ar na cisil le teochtaí is salandachtaí sainiúla. mion
Patrúin
Tá an t-imshruthú teirmeahailíneach éagsúil ó phatrúin imshruthaithe an uisce dhromchlaigh, de bharr na gaoithe a bhíonn eagraithe i gcriosanna leitheadúla, cosúil leis na criosanna aeráideacha. Is iad an crios dromchlach, atá measctha go maith, agus an crios teirmeachlaonach na criosanna ina dtarlaíonn na hathruithe is mó sna tréithe fisiciúla. Is lú ar fad na hathruithe sna tréithe fisiciúla is doimhne ná an príomh-theirmeachlaonas sna haigéin (timpeall 1 km ar doimhneacht).
Ní bhíonn aon bhaint le haon imshruthú teirmeahailíneach go domhain ansin le himshruthú dromchlach, ach amháin timpeall an Antartaigh mar a síneann an Sruth Impholach Antartach ó bharr go grinneall, an príomhnasc idir na 3 phríomhimchuach aigéanach.
Is í an tuiscint is fearr anois go gcruthaítear an chuid is mó de na maiseanna doimhne uisce ag domhanleithid arda, agus go dtagann uiscí go léir ghrinnill na n-aigéan is na bhfarraigí ón Antartach. mion|[[Sruth na Murascaille]]
Athrú aeráide
Tá na heolaithe ag dúil le hathruithe suntasacha a fheiceáil sna sruthanna luath nó mall leis an athrú aeráide.
Eiséanaigh
deas|250px|thumb|Fothraigh foirgneamh Ball seict Giúdach ab iad na Eiséanaigh.
Dean Martin
Ba aisteoir Meiriceánach é Dean Martin (rugadh Dino Paul Crocetti ar an 7 Meitheamh, 1917 – 25 Nollaig, 1995).
École polytechnique
Is ollscoil í École polytechnique atá suite i bPáras na Fraince. Bunaíodh í sa bhliain 1794. D'fhreastail 3 n-uachtarán na Stát An Fhraincis ar Polytechnique agus chaith mórán ceannairí tíortha eile uirthi.
Sráid Bhairbre
Is sráid thábhachtach i mBaile Átha Cliath í Sráid Bhairbre.
17 Eanáir
Is é an 17 Eanáir an 17ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 348 lá fágtha sa bhliain nó 349 i mbliain bhisigh.
Pàirc Dùthcha na Pollaige
mion| Droichead na Pollaige Is páirc dúiche ar an Taobh Theas de chathair Ghlaschú í Pàirc Dùthcha na Pollaige. Tá thart ar 150 heicteár sa limistéar, agus is anseo an áit ina bhfuil Teach na Pollaige agus anChruinneachadh Bhurreill le fáil.
Na Torrain
Tá níos mó ná áit amháin in Albain a bhfuil an t-ainm Na Torrain air:
Llanbadarn Fawr
52.4074°N, -4.0584°W
Baile i Ceredigion, an Bhreatain Bheag, is ea Llanbadarn Fawr, 119.5 km ó Caerdydd agus 287 ó Londain. Tá daonra 3,311 ann, agus tá 963 (29.1%) in ann Breatnais a labhairt.
Llanbadarn Fynydd
52.3903°N, -3.3268°W
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Llanbadarn Fynydd, 101.7 km ó Caerdydd agus 240 ó Londain. Tá daonra 295 ann, agus tá 26 (8.8%) in ann Breatnais a labhairt.
Imtharraingt chandamach
Gníomhú na himtharraingthe ar scálaí fad fo-mhicreascópach nuair a thagann iarmhairtí candamacha i bhfeidhm go sonrach. Déanann na teoiricí imtharraingthe candamaí iarracht airí na meicnice candamaí is na coibhneasachta ginearálta a chuingriú. I dteoiric mar seo, tarlaíonn idirghníomhú imtharraingteach trí idirmhalartú graibheatón, ar candam tairgthe na himtharraingthe é an graibheatón. Ní bhfuarthas aon chruthú turgnamhach ar a leithéid d'idirghníomhú fós, ná níor saothraíodh teoiric chomhsheasmhach air ach an oiread.
Deoraíocht (úrscéal)
Is úrscéal í Deoraíocht a scríobh Pádraic Ó Conaire sa bhliain 1904. Meastar gurb í an chéad úrscéal nua-aimseartha dár scríobhadh i nGaeilge í. Scéal faoi Éireannach a théas ar deoraíocht go Londain Shasana atá ann, agus faoi na heachtraí a bhaineas dó tar éis timpiste a fhágas ar leathchois agus ar leathláimh é. Scéal faoi choimhthíos agus faoi fhearg freisin é a chuir tús le litríocht nua-aimseartha na Gaeilge.
Benjamin Harrison
B'é Benjamin Harrison IV (20 Lúnasa, 1833 – 13 Márta, 1901) 23ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ó 4 Márta, 1889 - 3 Márta, 1893.
Luathsaol
B'é William Henry Harrison a sheanathair, 9ú uachtarán na Stát Aontaithe Mheiriceá.
Rugadh Benjamin Harrison i North Bend, Ohio ag John Scott Harrison (níos déanaí feisire ó Ohio sa Chomhdháil na Stát Aontaithe) agus Elizabeth Ramsey Irwin.
D’fhreastail Harrison ar Ollscoil Miami (Oxford, Ohio). Bhí sé ina bhall de Phi Delta Theta, bráithreachas san ollscoil. Bhain sé céim amach i 1852.
Thosaigh Harrison ag obair mar dlíodóir i Cincinnati, Ohio, agus d'aistrigh sé do dtí Indianapolis i 1854. clé|mion|289x289px|Póstaer, 1888 i bhfabhar Harrison
Polaitíocht
Níor atoghadh Harrison ina uachtarán sa bhliain 1892. clé|mion|316x316px
Ollscoil Johns Hopkins
Is ollscoil taighde phríobháideach suite i mBaltimore sna Stáit Aontaithe í Ollscoil Johns Hopkins (Béarla : Johns Hopkins University ). Bhunaigh trádálaí de chuid Chumann na gCarad darbh ainm Johns Hopkins í sa bhliain 1876, a throid in aghaidh na sclábhaíochta freisin.
Míol mór ceann bogha
Is ainmhí é an míol mór ceann bogha (Balaena mysticetus). Mamach atá ann. Is féidir le míol mór ceann bogha breis is 200 bliain a mhaireachtáil.
Stanley Prusiner
Bithcheimicí a rugadh i nDes Moines, Iowa, ar 28 Bealtaine 1942 is ea Stanley Benjamin Prusiner. Ina thaighde ar ghníomhaithe galar, d'fhionn sé an prión agus léirigh cuid de na galair a bhfuil prióin mar chúis leo. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1997 as an saothar seo. D'fhoilsigh sé Prion Biology and Diseases (Bitheolaíocht is Galair na bPrión, 1999).
Òran na Cloiche
Amhrán le Dòmhnall Mac an t-Saoir, ar tugadh  Dòmhnall Ruadh Phàislig air freisin, is ea ‘Óran na Cloiche’. Baineann sé le filleadh Chlach Sgàin, sé sin an Lia Fàil nó Clach na Cinneamhain, go hAlbain, Lá Nollag sa bhliain 1950, nuair a ghoid mic léinn í ar ais ó Abtheach Westminster.
Tacadóir fíochmhar ar feadh an tsaoil ar an gcúis náisiúnaíoch, scríobh an file an t-amhrán de 25 véarsa in iarracht amháin díreach tar éis an nuacht a chloisteáil go raibh an chloch curtha ar ais. ais na cloiche, agus thug cuid de na scoláirí a bhí páirteach sa eachtra cuairt air sa bhaile chun comhghairdeas a dhéanamh leis as cumadóireacht an amhráin sna seachtainí ina dhiaidh sin.
Cé go gcantar Òran na Cloiche i dtiúin le ríl thapa (a sheinntear ó am go chéile mar ríl uirlise, lena n-áirítear Michael McGoldrick mar "Stone of Destiny Reel "), agus go bhfuil sé ceiliúrtha agus spreagúil de réir toinne; tar éis dó an nuacht faoi fhilleadh na cloiche ar Shasana a chloisteáil, chum an bard caoineadh a ghabhann leis, dar teideal " "Nuair Chaidh a' Chlach a Thilleadh" (Gaeilge na hÉireann: " Nuair a d'fhill an Chloch ") chun a mhíshuaimhneas a chur in iúl. Bhí téacs iomlán an dáin san áireamh i gcnuasach iarbháis de shaothar an fhile, dar teideal 'Sporan Dhòmhnaill'.  Tá leaganacha giorraithe léirithe ag an amhránaí Gaelach Kathleen MacInnes ar a halbam Òg-Mhadainn Shamhraidh agus an banna ceoil tíre Albanach Mànran óna gcéad albam gan ainm. Tá leaganacha giorraithe léirithe ag an amhránaí Gaelach Caitlin NicAonghais ar a halbam Òg-Mhadainn Shamhraidh agus an banna ceoil tíre Albanach Mànran óna gcéad albam eapainmneach.
Sráid Chill Dara
300px|deas|thumb|Sráid Chill Dara Is sráid i mBaile Átha Cliath í Sráid Chill Dara.
Stair
Ar 29 Lúnasa 1890, d'osclaíodh ‘Músaem Eolaíochta agus Ealaíne Bhaile Átha Cliath’ ar Shráid Chill Dara agus Leabharlann nua, le seó agus le ceiliúradh nach bhfacthas roimhe. Dhear Thomas Newenham Deane an foirgneamh ar Shráid Chill Dara agus baineadh úsáid as chun an ceardaíocht nua-aoiseach na hÉireann, na Breataine agus na Mór-Roinn e a thaispeáint sa tógáil.
Buama adamhach
Buama (an A-bhuama) a phléascann trí fhuascailt fuinnimh le linn eamhnú adamh trom (úráiniam-235 nó plútóiniam-239).
Is féidir é a scaoileadh ó eitleán nó fomhuireán, nó le hairtléire. Tá leaganacha ar leith le fuinneamh níos lú ann, le húsáid mar airm bheartacha, agus leaganacha eile a dtugtar buamaí neodrón orthu a tháirgeann an-chuid radaíocht threáiteach neodrón (atá an-mharfach do dhaoine is orgánaigh eile, fiú má bhíonn siad i ndídean) ach nach mbíonn rómhillteach d'fhoirgnimh.
Tá na buamaí teirmeanúicléacha (N-bhuamaí) tagtha in ionad na n-A-bhuamaí cuid mhaith le blianta fada mar na hairm straitéiseacha is bagraí dá bhfuil ann. Bunaithe ar chomhleá adamh éadrom, ach truicearaithe le hA-bhuama, bíonn siad i bhfad níos cumasaí milltí.
Inbhéartú teochta
Feiniméan meitéareolaíoch ina sáinníonn ciseal aeir the an t-aer níos fuaire faoina bhun. De ghnáth, san atmaisféar íochtarach laghdaíonn an teocht de réir mar a théann tú in airde, agus éiríonn an t-aer te trí chomhiompar. Má bhíonn truaillithe san atmaisfear, mar sin, scaipeann siad go ceartingearach suas, agus amach go cothrománach. Ó am go chéile, áfach, tárlaíonn inbhéartú teochta san atmaisféar ionas go luíonn ciseal d'aer beagáinín níos teo os cionn an aeir ísil thar réimse éigin den Domhan. Ansin ní féidir leis na truaillithe scaipeadh os ard. Tiubhaíonn siad os íseal san atmaisféar, agus is féidir go dtiocfaidh an t-aer ansin chun a bheith baolach do dhaoine.
Llanbadog Fawr
51.6947°N, -2.9029°W
Antain Mac Lochlainn
Is as Cúil Raithin, Contae Dhoire, d’Antain Mac Lochlainn. Tá PhD sa Nua-Ghaeilge aige ó Ollscoil Uladh. Tá sealanna caite aige i mbun a sheirbhíse aistriúcháin féin agus ina Phríomhtheagascóir ar an Dioplóma Iarchéime san Aistriúchán agus san Eagarthóireacht i Lárionad na Gaeilge, Ollscoil Mhá Nuad.
I measc a chuid foilseachán le Cois Life tá In Ord is in Eagar (2010), Cruinneas, (2015) agus Ó Bhéarla go Gaeilge (2018). Tá dhá leabhar i sraith Nairnia le C.S. Lewis aistrithe aige don Ghúm: An Leon, an Bandraoi agus an Prios Éadaigh (2014) agus An Capall agus a Ghiolla (2019).
Cad É Sin Don Té Sin?
Amhrán traidisiúnta Gaeilge is ea Cad é sin don té sin?.
Erskine Hamilton Childers
Ba é Erskine Hamilton Childers ceathrú hUachtarán na hÉireann (11 Samhain 1905 – 17 Samhain 1974). Ba mhac é le Robert Erskine Childers (féach Asgard), scríbhneoir agus náisiúnaí a bhí páirteach sa ghluaiseacht ar son neamhspleáchas na hÉireann. Bhí sé ina aire i gcúig rialtas sular toghadh ina Uachtarán é in 1973. Bhásaigh sé go tobann tar éis dó a bheith aon bhliain agus cúig mhí in oifig.
Cad É Sin Don Té Sin?
Liricí
"Chuaigh mé 'un aonaigh is dhíol mé mo bhó Ar chúig phunta airgid is ar ghiní bhuí óir Má ólaim an t-airgead 's má bhronnaim an t-ór Ó cad é sin don té sin nach mbaineann sin dó?
Erskine Hamilton Childers
Saol
I Londain, Sasana a rugadh Erskine Hamilton Childers. Ach toghadh a a hathair i gCill Mhantáin.
Cad É Sin Don Té Sin?
Liricí
Má théim go coill chraobhach ag piocadh sméara nó cnó 'Baint úllaí de ghéaga nó 'bhuachailleacht bó Má shíním seal uaire faoi chrann ag déanamh só Ó cad é sin don té sin nach mbaineann sin dó?
Má théimse chuig airneál is rince is spórt Chuig aonach is rásí's gach cruinniú den tsórt Má chím daoine súgach 's má bhím súgach leo Ó cad é sin don té sin nach mbaineann sin dó?
Erskine Hamilton Childers
Saol
Tar éis dó a bheith ina chónaí i Sasana agus sa bhFrainc, tháinig sé go Baile Átha Cliath in 1931 lena bheith ina Bhainisteoir Fógraíochta don nuachtán nuasheolta Scéala Éireann (Irish Press le De Valera). Idir 1936 agus 1944 bhí sé ina Rúnaí ar Chonaidhm Dhéantúsóirí na hÉireann.
clé|mion|t. 1973-1974 Bhí Childers ina Theachta Dála ó 1938, an bhliain a ndearnadh saoránach Éireannach de, go dtí 1973.
Bhí postanna éagsúla aige sa Dáil i gcomhaireachtaí Fhianna Fáil faoi Eamon de Valera, Seán Lemass agus Jack Lynch (Seán Ó Loingsigh). Idir 1944 agus 1948 bhí sé ina Aire Sóisearach agus idir 1951 agus 1954 agus arís idir 1957 agus 1973, bhí sé ina aire i roinnt ranna rialtais éagsúla i ndiaidh a chéile. Bhí sé ina Thánaiste chomh maith idir 1969 agus 1973.
Phós Erskine Childers Ruth Dow in 1925 agus in aois 20 bliain dó. Tar éis a báis, phós sé Rita Dudley in 1952.
Uachtarán
Bhí Childers ina Thánaiste ó 1969 go dtí gur toghadh mar Uachtarán na hÉireann é.
Ar an 25 Meitheamh 1973 insealbhaíodh Childers mar cheathrú Uachtarán na hÉireann. I mí na Bealtaine 1974 thug sé cuairt ar an Bheilg. B'ócáid stairiúil í toisc gurb í an chéad chuairt stáit a thug Uachtaran na hÉireann ar thír Eorpach eile. D'oibrigh sé go dian mar Uachtarán agus fuair sé taom croí go tobann agus é in oifig ar an 17 Samhain 1974. Bhí óráid faoi scíth & íoga á thabhairt aige ag an am i gColáiste Ríoga Lianna, Baile Átha Cliath. Ní raibh ach 69 bliain d’aois slánaithe aige. Ba é an t-aon Uachtarán na hÉireann amháin a fuair bás agus é fós san oifig.
Cad É Sin Don Té Sin?
Liricí
Deir daoine go bhfuil mé gan rath is gan dóigh Gan earra gan éadáil, gan bólacht ná stór Má tá mise sásta 'bheith' mo chónaí i gcró Ó cad é sin don té sin nach mbaineann sin dó?
Tá aithne agam ar chailín deas cheasta is cóir A píob mar an eala 's a leacain mar rós Má bhíonn sí is mise un inid faoí sheol Ó cad é sin don té sin nach mbaineann sin dó?
Chuaigh mé 'un aonaigh is dhíol mé mo bhó Ar chúig phunta airgid is ar ghiní bhuí óir Má ólaim an t-airgead 's má bhronnaim an t-ór Ó cad é sin don té sin nach mbaineann sin dó?
Má ólaim an t-airgead 's má bhronnaim an t-ór Ó cad é sin don té sin nach mbaineann sin dó?"
Llanbadrig
Baile i Môn, an Bhreatain Bheag, is ea Llanbadrig, 232 km ó Caerdydd agus 361 ó Londain. Tá daonra 1,316 ann, agus tá 690 (52.4%) in ann Breatnais a labhairt.
20 Lúnasa
Is é an 20 Lúnasa an 232ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 233ú lá i mbliain bhisigh. Tá 133 lá fágtha sa bhliain.
Puchán
mion|Puchán den chineál Botulus microporus Aon bhall de dhá grúpa péisteanna seadánacha leata is ea puchán. Is ionann na pucháin agus fine na Trematoda. Is iad an dá chineál na pucháin dhéghéiniteacha (de ghnáth seadáin ar veirteabraigh iad is iad fásta, le timthriall casta beatha a mbíonn dhá óstach éagsúla i gceist), agus na púcháin aonghéineacha (de ghnáth seadáin sheachtracha ar éisc, le timthriall beatha le hóstach amháin).
The D in Apartment 23
Craoladh an séú heipeasóid, "The D in Apartment 23", den séú sraith déag Family Guy ar an 12 Samhain 2017. Scríobh Artie Johann an eipeasóid seo. D'fhéach 3.11 milliún duine ar an eipeasóid.
Wallace and Gromit
Is carachtair iad Wallace and Gromit i sraith trí ghearrscannán agus scannán amháin le Nick Park ó Aardman Animations.
Ani Lorak
Is amhránaí Úcráinis í Ani Lorak (rugadh í sa bhliain 1978). Tháinig sí sa dara háit sa comórtas na hEoraifíse sa bhliain 2008 leis an amhrán "Shady Lady".
Wallace and Gromit
Wallace
Is cumadóir é Wallace, agus is aoibhinn leis cáis. Tá sé ina chónaí ag 62 Sráid Wallaby Oirthir, Wigan. Léann Wallace an Post Maidin, an Post Tráthnóna agus an Post um Tráthnóna. Déanann Peter Sallis guth Wallace.
Gromit
Is madra é Gromit, a chónaíonn le Wallace. Tá a bhreithlá ar an 12 Feabhra. Ní labhraíonn sé ar bith.
Liosta de charachtair Coronation Street (2008)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 2008.
Sráid an Dáma
300px|deas|thumb|Sráid an Dáma Tá Sráid an Dáma suite i mBaile Átha Cliath.
Metro Pyongyang
Is é Metro Pyongyang ceann de na modhanna iompair is coitianta i Pyongyang, príomhchathair na Cóiré Thuaidh. Dhá líne atá sa chóras a ritheann ó lár na cathrach go dtí na bruachbhailte. Thosaigh sé ag feidhmiú sa bhliain 1969.
Ionaid Ghaeilge
Líon na nIonad Ghaeilge
64 ionad Ghaeilge atá sa liosta thíos. Ionaid iad seo atá mar chuspóir acu teanga agus cultúr na nGael a choimeád beo bríomhar, cibé sa Ghaeltach nó lasmuigh de atá siad lonaithe.
Le 32 Ionad is é Ulaidh an cúige is mó ó thaobh Ionaid Ghaeilge.
Le 13 ionad ann is é Aontroim an contae leis an líon is mó ionaid Ghaeilge.
Le 11 ionad is é Béal Feriste an chathair leis an líon is mó ionaid Ghaeilge sa tír.
Le 12 ionad acu sa dá chontae tá Dún na nGall agus Gaillimh chun cinn ó thaobh na n-ionaid Ghaeilge sna contaetha le limistéirí Ghaeltachta iontu.
Le 8 n-ionad is é Laighin an cúige leis an líon is lú ionaid Ghaeilge.
Cé go bhfuil an líon is mó Gaelscoileanna (42 i nDeireadh Fomhar 2022)) d'aon chontae sa tír i mBleá Cliath níl ach 5 ionad Ghaeilge ann rud atá i bhfad chun cúl ar ard-chathair na sé chontae ina bhfuil 9 Ghaelscoil agus 11 ionad ann. N'fheadar an de bharr go bhfuil an ghluaiseacht athghabhála teangan is cultúrtha deighilte sa bPoblacht, sa chaoi is go bhfuil múineadh agus imirt na cluichí Ghaelacha, mhúineadh an cheol is na rinncí Gealacha, neamhspleách ar an ngaelscoilíocht agus ar a bharr sin feictear go bhfreastalaionn móramh nach as na Gaelscoileanna iad ar na clubanna óige Gaeilge san ard-chathair., Ach ar pé chúis ní chruinníonn pobal Ghaeilge an ard-chathair le chéile mar phobal ina gceantracha féin.
Cé go bhfuil Raidió Na Life sa bhfoirgnimh agus go dtagann aoieann ón bpobal isteach chun cainte ann, níor cuireadh Foras na Gaeilge san áireamh mar go mbraitheadh gur bloc oifigí atá ann seachas ionad a bheadh fáilte roimh an mór-phobail innti. Níor cuireadh oifigí an Údarás na Gaeltachta ná TG4 san áireamh ar an gcúis céanna.
Sa lámhleabhair a d'eisigh Conradh na Gaeilge tá 33 ionad Gaeilge luaite agus dhá cheann déag eile (45) ar an leathanach 'Lár Ionad' ar shuíomh gréasáin Peig. Tugann siad seo eolas ar na h-áiseanna atá á n-ofráil sna n-ionaid agus giota beag faoi stair an eagrais a bhunaigh iad.
Ríthe Uí Mhaine
Ríocht Ghaelach suite in oirdheisceart chúige Chonnacht ba ea Uí Mhaine, agus inti ná Contae na Gaillimhe taobh thoir de Bhaile Átha an Rí, agus deisceart agus lár Chontae Ros Comáin.
Sa ré réamhstairiúil, creidtear go síneadh an ríocht trasna na Sionainne, agus 8ú haois, le seal gairid siar go dtí Cuan na Gaillimhe. Ríocht neamhspleách a bhí inti ó dhúchas, agus fo-ríocht go dtí deireadh na meánaoise.
Is é an géag sinsearacht aitheanta Uí Ceallaigh Uí Mhaine ná Uí Ceallaigh de Gallach agus Tycooly (féach Uaisleacht Éireannach, Ceann na Fine agus Tiarnaí na hImpireachta Rómhánaí Naofa). I measc géag eile, tá: Uí Cheallaigh Eachroma, Uí Cheallaigh an Mhullaigh Mhóir, Uí Cheallaigh Clondoyle, Uí Cheallaigh Gaillimhe, Uí Cheallaigh Iarthar Chláir, Uí Cheallaigh Gurtray, Uí Cheallaigh na Scríne agus Uí Cheallaigh Fhearghaile.
Indíritheacht/eisdíritheacht
Téarmaí síceolaíocha a bhíodh in úsáid tráth mar dhá rang scoite daoine. Meastar anois go bhfuil cuid mhaith gráduithe idir an dá fhoirceann. Duine atá go láidir eisdíritheach, bíonn sé caidriúil aerach, tugtha don scleondar, agus uaireanta ionsaitheach neamh-mhuiníneach teasaí. Duine atá go láidir indíritheach, bíonn sé ciúin dúnárasach, gan an oiread sin cairde, ní maith leis an scleondar, agus bíonn sé muiníneach stuama, claonta don bheatha dhea-eagraithe. Táthar ann a mheasann go bhfuil bunús bitheolaíoch leis na difríochtaí iompair seo i gcórais spreagtha sa choirtéis is an fho-choirtéis.
Down By Law
Scannán is ea Down By Law a scríobh agus a stiúir Jim Jarmusch. Scaoileadh é i 1984. Scannán dubh agus bán a bhí ann.
Seinn John Lurie an ceol don scannán ar fad ach amháin "Jockey Full of Bourbon" le Tom Waits.
Llanbedr
52.8198°N, -4.0995°W
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Llanbedr, 161.7 km ó Caerdydd agus 308 ó Londain. Tá daonra 615 ann, agus tá 338 (55%) in ann Breatnais a labhairt.
Siuán Ní Mhaonaigh
Is as Gaeltacht Ghaoth Dobhair do Shiuán Ní Mhaonaigh, a bhfuil céim BA aici ó Choláiste Phádraig, Má Nuad agus céim MPhil sa Teangeolaíocht Fheidhmeach ó Choláiste na Tríonóide. Is taighdeoir agus comhairleoir teanga í a bhfuil saineolas aici ar chúrsaí measúnachta agus teagaisc. Tá sí ina Stiúrthóir ar Theastas Eorpach na Gaeilge (www.teg.ie) tionscadal de chuid Lárionad na Gaeilge, Ollscoil Mhá Nuad.
Tá réimse leathan ábhair oideachais scríofa ag Siuán fá choinne scoileanna dara leibhéal, thuaidh agus theas. Ina measc sin tá, Blas: Cleachtaí Foghraíochta (COGG, 2014), na trí théacsleabhar sa tsraith Snas agus Blas (CCEA, 2017–8) agus Dúchas (COGG, 2019).
Tá réimse leathan ábhar scríofa acu fá choinne foghlaimeoirí fásta. Ina measc sin, tá an cúrsa ilmheáin Speaking Irish/An Ghaeilge Bheo (McGraw-Hill, 2008).
Sráid Dhásain
300px|deas|thumb|Sráid Dhásain Is sráid thábhachtach i mBaile Átha Cliath í Sráid Dhásain.
Milseog
mion|clé|230px|Tiramisu, milseog shamhlachúil ón [[An Iodáil|Iodáil]] Is bia milis í milseog a itear de ghnáth nuair atá béile chaite ag daoine. Is iomaí cineál milseog atá ann amhail eithneagán, uachtar reoite, torthaí, cístí, flan, toirtín agus a lán eile nach iad.
Llanbedr Dyffryn Clwyd
53.1238°N, -3.2793°W
Baile i Sir Ddinbych, an Bhreatain Bheag, is ea Llanbedr Dyffryn Clwyd, 182.9 km ó Caerdydd agus 280 ó Londain. Tá daonra 771 ann, agus tá 239 (31%) in ann Breatnais a labhairt.
Seilide garraí
Is moileasc é an tseilide garraí.
Bartolomé Esteban Murillo
Péintéir Bharócach Spáinneach ab ea Bartolomé Esteban Murillo (Seville, a baisteadh 1 Eanáir, 1618 - 3 Aibreán, 1682). Bunaithe i nádúrthacht dhéanach, d’fhorbair sé i dtreo foirmlí iomlána Bharócacha le híogaireacht a bhíonn ag súil uaireanta leis an rocócó i gcuid de na bunú íocónach is aisteach agus aithriseach atá aige, mar shampla an Conception gan Smál nó an Aoire Mhaith i bhfigiúr linbh. Pearsantacht lárnach de chuid na scoile Sevillian, le líon ard deisceabail agus leanúna a rinne a thionchar go maith isteach san 18ú haois, ba é an péintéir Spáinneach is cáiliúla agus is mó a raibh meas air taobh amuigh den Spáinn, an t-aon duine amháin a raibh mionteagasc agus fabhal ar Sandrart. beathaisnéis ina Academia picturae eruditae de 1683 le Féinphortráid an phéintéara greanta ag Richard Collin Faoi choinníoll an chliaint, tá an chuid is mó dá léiriúchán comhdhéanta de shaothair reiligiúnacha atá beartaithe d’eaglaisí agus do chlochair Sevillian, ach murab ionann agus máistrí móra Spáinneacha eile dá chuid ama, shaothraigh sé péinteáil seánra go leanúnach agus go neamhspleách ar fud na ar feadh cuid mhaith dá shlí bheatha mossos.
An tSaighead
An tríú réaltbhuíon is lú is ea an tSaighead; i measc na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha a nglacann an tARI leo ní lú ná í ach an Capall Beag agus Cros an Deiscirt. Chuir Tolamaes san áireamh í ar a chatalóg cháiliúil, i dteannta 47 seanréaltbhuíon eile. Sna laethanta úd, áfach, bhí an réaltbhuíon seo níos lú fós, gan ach 4 chéim chearnach á dtomhas ina réisí. Sagitta an t-ainm Laidine a thugtar uirthi, a chiallaíonn saighead.
Ós rud é go bhfuil an réaltbhuíon seo suite beagán ó thuaidh den mheánchiorcal neamhaí, tá sí infheicthe ó gach uile áit den Domhan ach amháin na ceantair is faide ó dheas.
Tá na réaltbhuíonta seo a leanas teorainn ar theorainn leis an Saighead (ag tosach ar an tuaisceart agus ag oibriú ar deiseal): an Sionnach, Earcail, an tIolar agus an Deailf.
Príomhghnéithe
Seo iad a leanas cúpla de na réaltaí is gile de chuid na Saighde:
Stair
San am atá thart thugtaí Sham ar an réaltbhuíon go léir seachas ar α Sge.
I dtaca leis an réaltbhuíon seo, theip ar Johann Bayer na réaltaí a ainmniú in ord a ngile ar atlas neamhaí dá chuid dá ngairtear Uranometria. Sa chás seo, níor thug sé ach γ ar an réalt is gile. Níl α ach ar an tríú réalt is gile.
Miotaseolaíocht
Cé nach bhfuil aon réaltaí gile ar an réaltbhuíon seo, aithníodh mar shaighead í ag a lán cultúr, ina measc na Peirsigh, na hEabhraigh, na Gréagaigh agus na Rómhánaigh. Mar sin de, is iomaí scéal atá ann chun brí na Saighde a léiriú. Tá baint éigin ag an dá scéal is tábhachtaí le dhá réaltbhuíon theorantacha, .i. Earcail, a d'ionannaítí fadó le fia bairr, (ar an taobh thiar di) agus an tIolar (ar an taobh thoir di).
De réir an chéad scéil, ghoid an Tíotán Proiméitéas tine ó na déithe agus thug sé don chine daonna í. Chuir an gníomh seo an méid sin fearg ar Shéas gur cheangal sé Proiméitéas de charraig le slabhra, áit a n-itheadh iolar (.i. réaltbhuíon an Iolair) a ae gach lá. Ó tharla go raibh Proiméitéas neamhbhásmhar, áfach, d'athfhásadh a ae gach oíche, agus ar ais leis an iolar an lá arna mhárach chun é a ithe arís; mar sin de ní raibh deireadh lena phian riamh. Tharrtháil Earcail ón bpeannaid shíoraí seo é i rith an Dá Shaothar Déag trí an t-iolar a mharú le saighead agus an Tíotán a scaoileadh saor.
De réir scéil eile, mharaigh Earcail Éin Stimfealas, a bhí ag coinneáil Arcadia faoi uamhan, le crothal. Ionannaíodh Éin Stimfealas iad féin le réaltbhuíonta an Iolair, na hEala agus na Lire.
De réir cuntas eile, ionannaíodh an Saighead le Saighead Chúipid nó le saighead a scaoil an Saighdeoir ag an Scairp (nó leis an saighead a scaoil an Ceinteár ag an Iolar, ós rud é go bhfuil an Ceinteár ag tabhairt a aghaidh sa treo ceart agus go bhfuil sé ar fiar oiriúnach leis an saighead, cé go bhfuil an Saighdeoir díreach faoina bun agus ag tabhairt a aghaidh sa treo eile (.i. os comhair an Cheinteáir)).
B'fhéidir go mbaineann an scéal seo leis an miotas sin ar dá réir a thréig Céarón (a aithníodh go coitianta leis an gCeinteár) a neamhbhásmhaireacht, tar éis d'Earcail é a ghortú go nimhneach, chun faoiseamh a fháil ón bpian. Sa leagan seo téann Céarón in áit Phroiméitéis: Earcail/Céarón ag marú an Iolair ionas nach bhfulaingeodh Céarón mar a d'fhulaing Proiméitéas. I dteannta réaltbhuíon an Fhaolchú, is cosúil go bhfuil baint éigin ag an scéal seo le bunús mhiotas Thorc Eirimeantach, atá ar cheann de Dhá Shaothar Déag Earcail.
Buama loiscneach
Buama a dhéanann dochar trí loscadh go fíochmhar agus struchtúir is daoine a chur trí thine. In úsáid ón 14ú céad sa tSín, ach rinneadh ár amach is amach le buamáil mar seo sa dara cogadh domhanda in ionsaithe ar chathracha sa Ghearmáin, an Bhreatain is an tSeapáin. Arm a úsáideann sceimhlitheoirí an lae inniu freisin.
Compaq
Ba chomhlacht ríomhaireachta Meiriceánach é Compaq, a bunaíodh i dTexas i 1983. Ba tháirgeoir mór ríomhairí pearsanta é. Tháinig ainm an chomhlachta ó na focail Compatibility (comhoiriúnacht) agus Quality (cáilíocht) mar bhí na chéad táirgí bunaithe ar ríomhaire pearsanta IBM, an IBM Compatible. Cheannaigh HP an comhlacht sa bhliain 2003.
Féach freisin
mion|clé|Compaq deskpro EP - 1999 desktop
Ialtóg Brandt
Is ainmhí í an ialtóg Brandt (Myotis brandtii). Mamach atá ann. Thig leo maireachtáil go ceann 41 bliain ar a laghad. Tá siad dúchasach sa chuid is mó den Eoraip, i gcuid mhaith den tSibéir agus in áiteanna scaipthe eile san Áise, mar shampla tuaisceart na Seapáine.
Buama hidrigine
Arm teirmeanúicléach is ea buama hidrigine, a dtugtar an H-bhuama air freisin. Scaoiltear oiread ollmhór fuinnimh núicléach amach nuair a chomhleáitear núicléóin nó núicléis bheaga (mar shampla, núicléis de dheoitéiriaim is núicléis de thritiam, dhá iseatóp hidrigine) le chéile chun núicléis níos mó a chruthú.
Athrú maise chuig fuinneamh is bun leis an gcruthú fuinnimh seo. Chun comhleá a chur chun cinn, ní mór na núicléis bheaga, atá luchtaithe go dearfach, a bhrú chomh gar sin dá chéile go sáraítear a gcomhéaradh. Imoibriú comhleáite is bun le teas na Gréine is na réaltaí eile, agus an radaíocht uile a astaítear astu.
I mbuama hidrigine bíonn pléascán beag eamhnaithe a chruthaíonn an ardteocht chun pléascán comhleáite a mhadhmadh. Is ollmhór an méid teasa is an fuinneamh pléasctha a dhéanann an buama. An ceann is mó milltí a tástáileadh, áiríodh gurbh ionann is 60 milliún tonna TNT a fhuinneamh pléasctha.
An tAontas Sóivéadach a phléasc é sin i 1961 i lár an chogaidh fhuair. Na Stáit Aontaithe is luaithe a thóg is a thástáil buama hidrigine i 1952, bunaithe ar obair theoiriciúil Edward Teller i Los Alamos.
Clais-sliogán piobarach
Is moileasc é an clais-sliogán piobarach (Scrobicularia plana).
Liosta de charachtair Coronation Street (2009)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 2009.
Llanbedr Felfre
51.7973°N, -4.6764°W
Sráid an Droichid
Is sráid thábhachtach i mBaile Átha Cliath í Sráid an Droichid.
Llanbedr Felfre
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Llanbedr Felfre, 109.4 km ó Caerdydd agus 315 ó Londain. Tá daonra 1,172 ann, agus tá 237 (20.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Cú Chonnacht Ó Cianáin
Rannaire nó scéalaí do Ruairí Mag Uidhir ab ea Cú Chonnacht Ó Cianáin (bás 1615).
De réir dealraimh, ba é an chéad fhear a racáladh in Éirinn, nuair a úsáideadh an gléas céasta sin air agus é á cheistiú faoi éirí amach a rinneadh praiseach de i dtús samhradh na bliana 1615. Ar 31 Iúil na bliana sin, daoradh é féin agus cúigear eile chun báis i nDoire, agus creidtear gur crochadh é go luath ina dhiaidh sin.
Déantar cur síos air freisin mar ghíománach ó Mhaigh, áit éigin idir Baile Monaidh agus an Bhanna, Co. Aontroma. Deartháir do Thadhg Óg Ó Cianáin ba ea é.
Taipir Bhrasaíleach
Is ainmhí í an taipir Bhrasaíleach (Tapirus terrestris). Mamach atá ann.
Stefan Heym
Scríbhneoir Giúdach Gearmánach a bhí i Stefan Heym (fíorainm: Helmut Flieg) a saolaíodh i Chemnitz ar an 10 Aibreán 1913 agus a fuair bás ar an 16 Nollaig 2001 in Ein Bokek in aice na Mara Mairbhe, Iosrael. Bhain sé clú amach lena chuid saothar Béarla freisin.
A Óige
Bhí Helmut Flieg ag cur in aghaidh an Naitsíochais ó bhí sé ina stócach óg. Sa bhliain 1931, caitheadh amach as an meánscoil áitiúil i Chemnitz é toisc go raibh sé tar éis dán frithchogaidh a fhoilsiú i nuachtán de chuid na nDaonlathach Sóisialta.
Chríochnaigh sé an mheánscoil i mBeirlín agus thosaigh sé ag staidéar iriseoireachta.
Nuair a shealbhaigh na Naitsithe an chumhacht sa Ghearmáin, áfach, d'éalaigh sé go dtí an tSeicslóvaic agus ghlac sé air an t-ainm nua Stefan Heym.
Sna Stáit Aontaithe
Sa bhliain 1935, fuair sé scoláireacht a cheadaigh dó dul go dtí na Stáit Aontaithe le leanúint le staidéar in Ollscoil Chicago. Ansin bhain sé amach a chéim le tráchtas faoi Atta Troll, eipic véarsaíochta le Heinrich Heine. Sna blianta 1937-1939, bhí sé ina eagarthóir ar Deutsches Volksecho ("Macalla Mhuintir na Gearmáine"), nuachtán Gearmáinise a bhí faoi thionchar na gCumannach. mion|[[c:Category:Kurhaus_Scheveningen|Scheveningen, 1982]] I Mí na Samhna 1939, cuireadh deireadh leis an nuachtán, agus thosaigh Heym ag scríobh a chéad úrscéal, Hostages (teideal Gearmáinise: Der Fall Glasenapp). D'éirigh go gleoite leis, nó bhí an-rath ar an leabhar nuair a foilsíodh í.
Bronnadh saoránacht na Stát Aontaithe ar Heym, agus sa bhliain 1943, chuaigh sé chun cogaidh in arm na Stát Aontaithe. Bhí sé sna Ritchie Boys, saighdiúirí Meiriceánacha de phór na Gearmáine a fuair oiliúint i gCamp Ritchie, lárionad na cogaíochta síceolaíche. Go bunúsach, d'fhoghlaim sé scileanna bolscaireachta ansin. Chuaigh na Ritchie Boys i dtír sa Normainn ar an D-Day in éineacht leis na saighdiúirí Meiriceánacha eile, agus chonaic Stefan Heym imeachtaí an "lae ab fhaide" lena shúile cinn chomh maith le duine.
I ndiaidh an chogaidh, bhí Heym ag scríobh sna hirisí Gearmáinise a bhí á bhfoilsiú ag na Meiriceánaigh sa Ghearmáin, ach bhí na húdaráis mhíleata míshásta le dearcadh Heym, ó bhí sé róthuisceanach i leith an Aontais Shóivéadaigh. Mar sin, glaodh ar ais go dtí Meiriceá é. Fuair sé dealú ón arm. clé|mion|299x299px|Heym in éineacht le [[Günter Grass, 1982, Scheveningen, DDR]] Chuaigh sé le scríbhneoireacht arís. Sa bhliain 1948, d'fhoilsigh sé a úrscéal mór millteanach faoi chogadh na Meiriceánach sa Ghearmáin - The Crusaders (Der bittere Lorbeer, nó "An Labhras Searbh" an teideal Gearmáinise, ach tháinig an t-úrscéal i gcló sa Ghearmáin faoin teideal dúbailte Kreuzfahrer - Der bittere Lorbeer freisin. Teideal Gearmáinise eile fós ab ea Kreuzfahrer von heute, is é sin, "Crosáidirí an Lae Inniu").
DDR
Sa bhliain 1952, thréig Heym na Stáit Aontaithe le teacht slán ó fheachtas frith-Chumannach an tSeanadóra Joseph McCarthy. Chuaigh sé go dtí an tSeicslóvaic ar dtús, ach shocraigh sé síos i bPoblacht Dhaonlathach na Gearmáine.
Ar dtús, bhí fáilte mhór sa tír sin roimh Heym, ós rud é gur "intleachtóir frith-Fhaisisteach" a bhí ann. Bhí sé ina shóisialaí san am seo, agus é barúlach gur chóir dó cuidiú le Poblacht Dhaonlathach na Gearmáine lena chuid scríbhneoireachta. Chuaigh sé i mbun pinn sa tír nua freisin, agus ba é an Béarla bunteanga a chuid leabhar i gcónaí. Bhí a bhean chéile Gertrude Heym ag cur in eagar sraith de leabhair Bhéarla - Seven Seas Books - a bhí á foilsiú i bPoblacht Dhaonlathach na Gearmáine, idir aistriúcháin Bhéarla ar litríocht na Poblachta Daonlathaí agus bhunsaothair le scríbhneoirí Sóisialacha na dtíortha Béarla.
Thosaigh deacrachtaí Heym le húdaráis an stáit Shóisialaigh nuair a scríobh sé an t-úrscéal Der Tag X ("An X-Lá", níos deireanaí Fünf Tage im Juni, nó "Cúig Lá i Mí an Mheithimh"). Bhí an leabhar seo ag plé leis an éirí amach ar an 17 Meitheamh 1953. Is éard a bhí i gceist leis an gceannairc seo ná gur éirigh an lucht oibre amach in aghaidh na cumhachta Cumannaí, agus tháinig na tanc anna Sóivéad acha chun fortachta do lucht rialtais na Gearmáine Thoir leis an gceannairc a chloí.
Dhiúltaigh an teach foilsitheoireachta an leabhar seo a chur i gcló, nuair a thairg Heym í sa bhliain 1956. Ina dhiaidh sin, thosaigh an scoilt idir lucht rialtais na Gearmáine Thoir agus Stefan Heym ag dul i leithead. Sa bhliain 1965, thug Erich Honecker, rúnaí ginearálta Lárchoiste Pháirtí Sóisialach Aontais na Gearmáine agus an fear ba mhó cumhachta sa Ghearmáin Thoir, óráid d'Ard-Fheis an pháirtí inar chaith sé anuas go brúidiúil ar Stefan Heym. Ceithre bliana ina dhiaidh sin, chuir an páirtí cosc le foilsiú scríbhinní Heym sa Ghearmáin Thoir, agus nuair a d'fhoilsigh Heym a úrscéal Lassalle ar an gcoigríoch, fíneáladh é. Mar sin féin, bhí cead ag Heym i gcónaí taisteal a dhéanamh, mar bhall de scothaicme na tíre. Mar shampla, chuaigh sé go dtí na Stáit Aontaithe sa bhliain 1978 le sraith léachtaí a thabhairt, agus tháinig sé ar ais go múinte.
thumb|left|upright|Heym i mBeirlín sa bhliain 1989 I dtús na seachtóidí, baineadh an cosc de scríbhinní Heym ar dtús, agus fuair sé cead na húrscéalta Lassalle agus Der König David Bericht ("An tuarascáil faoin Rí Dáiví") a fhoilsiú. Ina dhiaidh sin, áfach, chuaigh an chinsireacht i bhfeidhm arís, agus níor cuireadh saothar Heym i gcló sa Ghearmáin Thoir sular tháinig deireadh leis an rialtas Cumannach sa bhliain 1989.
Sa bhliain 1976, bhí Heym ar dhuine acu siúd a cháin rialtas na Gearmáine Thoir nuair a ruaigeadh an t-amhránaí polaitiúil Wolf Biermann as an tír. Ina dhiaidh sin, d'fhoilsíodh sé a chuid saothar san Iarthar. Faoin am seo, bhí sé éirithe as an mBéarla mar phríomhtheanga scríbhneoireachta, agus é ag déanamh a shaothair liteartha trí mheán na Gearmáinise.