cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Imeacht na nIarlaí
Imeacht
Ba é Cúchonnacht Mag Uidhir, Tiarna Fhear Manach, a d'eagraigh an turas. Tháinig long Bhriotánach go Loch Suilí i bhfíorthuaisceart na tíre, agus tugadh nócha duine ar bord chun na Spáinne. (D'imigh Aodh Rua Ó Dónaill chun na Spáinne sa bhliain 1602, áit a bhfuair sé bás). mion Ar an 14 Meán Fómhair 1607, sheol na taoisigh deireanacha amach as Cuan Suillí Móire chun na deoraíochta. Is sa Fhrainc a thánadar i dtír ar 4 Deireadh Fómhair, de bharr drochaimsire, i Quilleboeuf, sa Fhrainc, idir Le Havre agus Rouen. Níor chuir na Francaigh fáilte rompu áfach.
Chaitheadar an Geimhreadh sa Lobháin bhFlóndras, áit a raibh coláiste Éireannach nuabhunaithe ag na Proinsiasaigh. D'fhan cuid acu ansin i, chuaigh cuid acu in airm na Spáinne
Ghlac sé ocht mí ar na Taoisigh eile an Róimh a bhaint amach. Shroich Ó Néill agus Ó Domhnaill an Róimh in Earrach na bliana 1608. E’fhág an turas dian mar aon le maláire a tolgadh ó mhíoltóga abhainn na Tibire a rian ar a sláinte. Cailleadh Iarla Thír Chonaill Ruairí Ó Dónaill agus a dheartháir Cathbarr (deartháireacha Aoidh Rua) i 1608 agus Barún Dhún Geanainn, Aodh Óg Ó Néill, an bhliain dár gcionn.
Cé go bhfuaireadar tearmann sa Róimh agus sa Spáinn, ní raibh aon chúnamh míleata ar fáil ann dóibh.
Iarmhairtí
Imeacht na nIarlaí nó Teitheadh na nIarlaí a bhí i gceist ? Tá an scéal casta. Pé acu ar turas taidhleoireachta nó ag seachaint glaoch a cuireadh ar Ó Néill go Londain nó imeacht mar nach bhféadfaidís glacadh leis an lagú a bhí tagtha ar a gcumhacht, ba thubaiste a bhfágáil.
Tháinig leis deireadh le réim na nGael in Ulaidh, an ceantar ba Ghaelaí sa tír ag an am. Déanadh plandáil ansin ar Chúige Uladh. Glacadh seilbh ar an gcuid ba mhó de thailte na dtaoiseach Gaelach i gCúige Uladh tar éis 1607.
1 Feabhra
Is é an 1 Feabhra an 32ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 333 lá fágtha sa bhliain nó 334 i mbliain bhisigh.
Nathaniel Hawthorne
Scríbhneoir Meiriceánach a rugadh i Nua-Eabhrac ab ea Nathaniel Hawthorne (4 Iúil 1804 – 19 Bealtaine 1864).
Eargót
Galar fungasach féar a chruthaíonn coirp thorthaithe chrua dhubha i mbláthchinn na bhféar ionfhabhtaithe, ina measc na gránbharra, seagal go háirithe. Cuimsíonn na coirp thorthaithe seo ceimiceáin alcalóideacha is féidir a bheith an-nimhiúil má ionghabhtar iad.
Dáileoir scannán
Comhlacht is ea dáileoir scannán a bhfuil sé mar ghnó aige scannáin a dhíol do chainéil teilifíse agus do phictiúrlanna. Sula bhfeiceann an pobal an scannán sa phictiúrlann, baineann an dáileoir leas as ábhar margaíochta agus poiblíochta de chineálacha éagsúla chun aird an phobail a dhíriú ar an scannán.
Farming Simulator
Is sraith físchluichí feirmeoireachta í Farming Simulator, arna fhorbairt ag GIANTS Software. Tá na suímh sa chluiche bunaithe ar thimpeallachtaí i Meiriceá agus san Eoraip. Tá imreoirí in ann feirmeoireacht a dhéanamh, beostoc a phórú, barra a shaothrú, agus táirgí a fuarthas ón bhfeirmeoireacht a dhíol.
Litiam
Is dúil mhiotalach é an litiam. Is í an uimhir adamhach atá aige ná 3, agus is í an tsiombail cheimiceach atá aige ná Li. Tá trí phrótón i núicléas an adaimh litiam, agus, dá réir sin, trí leictreon sa néal leictreon. Ceann de na miotail alcaileacha atá ann, agus cosúil leis na miotail alcaileacha eile, níl ach aon fhiúsleictreon amháin aige. Is í an chumraíocht leictreonach atá aige ná 1s22s1, nó tá an sceall is gaire don núicléas lán, agus aon leictreon amháin ar s-fhithiseán an dara sceall. Mar sin, is í an uimhir ocsaídiúcháin is dual dó ná +1. Tá adamh an litiam an-araiciseach chun imoibriú a dhéanamh leis na neamh-mhiotail, ionas go gcaillfidh sé an fiúsleictreon le hiompú ina ian deimhneach. Tá sé riachtanach litiam a choinneáil dealaithe ón atmaisféar, istigh san ola mar shampla, nó má oibríonn an ocsaigin air, tiocfaidh brat bán ocsaíde (Li2O, ocsaíd litiam) air go sciobtha. Is miotal é a bhfuil loinnir an airgid ann, a fhad is nach bhfuil an brat sin air. Oibríonn an t-uisce air ar an dóigh chéanna, cé nach bhfuil an t-imoibriú leis an uisce chomh tobann agus a bhíonn sé ag na miotail alcaileacha eile. Níl tréithe an mhiotail alcailigh chomh láidir ag an litiam agus ag na miotail eile sa ghrúpa seo, nó is é an ceann is airde leáphointe agus an ceann is deacra a ghearradh acu. Is féidir an litiam a ghearradh le gnáthscian, ach níl sé chomh bog leis an sóidiam, cuir i gcás.
mion|clé|Ceallraí litiam
Cé nach bhfuil an litiam chomh fíochmhar leis na miotail eile sa ghrúpa céanna ag imoibriú, baineann na dainséir chéanna leis. Iompaíonn sé ina hiodrocsaíd litiam nuair a thagann sé i dteagmháil leis an uisce, ionas go gcruthaítear tuaslagán an-bhunata ar féidir dó dochar a dhéanamh d'fhíocháin an choirp. Níltear sásta, an bhfuil na hiain litiam úsáideach don duine ar aon nós, fiú mar riandúil, ach má bhíonn farasbarr acu ann, beidh siad ina nimh don orgánach dhaonna.
Cosúil leis na miotail alcaileacha eile, tá an litiam an-éadrom, agus é ag snámh ar dhromchla an uisce. Le fírinne, tá sé níos éadroime ná aon mhiotal eile, nó fiú aon dúil eile atá ina solad le teocht an tseomra. Tá a leáphointe níos airde ná leáphointí na miotal alcaileach eile, ach mar sin féin, tá sé sách íseal: 180.54 °C, nó 453.59 K. Is é an fiuchphointe atá aige ná 1342 °C, nó 1615 K - níos ísle ná leáphointe an iarainn, cuir i gcás.
Mianraí litiam
Ó tá an litiam ina dhí-ocsaídeoir láidir cosúil leis na miotail alcaileacha eile, níl sé le fáil sa dúlra ina mhiotal. Is iad na mianraí is tábhachtaí a bhfuil litiam iontu ná an spodaiméin, arb í sileacáit an litiam agus an alúmanaim í; an leipidilít (an míoca litia), a bhfuil sileacáití, alúmanáití hiodrocsaídí agus fluairídí an litiam, an photaisiam agus an alúmanaim measctha inti; an pheitilít nó an chastairít, cineál eile de shileacáit an litiam agus an alúmanaim; agus an amblagáinít, arb í fosfáit an litiam, an tsóidiam agus an alúmanaim í agus iain fhluairíde agus hiodrocsaíde measctha tríthi.
Úsáid
Baintear úsáid as an litiam i gcadhnraí (batairí) leictreacha, i ngléasra aistrithe teasa (tóstaeir, micreathonnáin), agus i gcóimhiotail éadroma, as a ndéantar eitleáin. Thairis sin, tá carbónáit an litiam tábhachtach mar shíceachógas, le maolú ar na mothúcháin. Ós rud é, áfach, go bhfuil nimhiúlacht áirithe ag baint leis na hiain litiam, ní mór súil a choinneáil ar a dtiúchan i bhfuil an othair atá ag fáil cóir leighis den chineál seo.
Sachertorte
Is císte nó toirtín seacláide é Sachertorte  de bhunadh na hOstaire,  a cheap Franz Sacher, de réir dealraimh sa bhliain 1832 don Phrionsa Metternich i Vín. Tá sé ar cheann de na speisialtachtaí cócaireachta Víneacha is cáiliúla.
Port an Bhogaigh
Is baile suite i gContae an Dúin, i dTuaisceart Éireann, é Port an Bhogaigh (Béarla: Portavogie). Sa bhliain 2001 bhí cónaí ar 1594 duine ann, 2,122 duine sa bhliain 2011. Protastúnaigh iad 95.9% den daonra agus Caitlicigh 2.4% de. Cailleadh beirt daoine ann le linn na Trioblóidí, sna blianta 1973 agus 1993. Protastúnaigh iad beirt; Aontachtaithe a rinne an foréigean sa dá chás.
Seach-chonair croí is scamhóg
Gaireas chun obair caidéalaithe an chroí a ghlacadh ón gcroí féin agus obair riospráide na scamhóg a ghlacadh ó na scamhóga chun gur féidir an croí a stopadh le haghaidh obráide air (mar shampla, chun comhla saorga a ionphlandú in ionad comhla fhabhtaigh). Úsáidtear caidéil chun an fhuil a thiomáint trí phíobáin, déanta as plaistigh ar leith, agus meaisín ocsaiginithe chun ocsaigin a chur isteach sa bhfuil roimh í a chaidéalú isteach sa cholainn chun dé-ocsaíd charbóin a bhaint aisti nuair a fhilleann sí ón gcolainn. Scagtar an fhuil, agus coinnítear ag teocht oiriúnach an t-am ar fad is í ag taisteal tríd an meaisín, go minic ar feadh uaireanta an chloig.
Baile Mhic Giolla Mhártain
Is baile suite i gContae an Dúin é Baile Mhic Giolla Mhártain.
Margaret Mitchell
Scríbhneoir Meiriceánach a rugadh in Atlanta, Georgia ab ea Margaret Munnerlyn Mitchell (8 Samhain, 1900 – 16 Lúnasa, 1949).
Babhtáil gnáthscaireanna ar fhiach
Is éard atá i gceist le babhtáil fiachais ar chothromas nó babhtáil gnáthscaireanna ar fhiach, ná próiseas lena malartaíonn creidiúnaithe fiachas bainc ar ghnáthscaireanna i sócmhainní ar leis na féichiúnaithe iad. Is minic a dhéanann bainc é le tíortha tearcfhorbartha atá i bhfiacha leo.
Leithinis Chonhar
Is leithinis í Leithinis Chongar nó (Çonğar) atá suite sa chuid thuaidh den Mhuir Shirvach. Tá sí suite i mbaile Chongar i gCúige Kherson, an Úcráin.
Tá an leithinis mar chuid den mhórthír, Oblastan Kherson, ach nascann droichid agus dambaí í le Leithinis na Crimé, agus trasnaíonn ceann de thrí bhóthar í, a nascann an Crimea le mórthír na hEorpa. tá droichid agus dambaí ceangailte le Leithinis na Crimé, agus trasnaíonn ceann de thrí bhóthar é, a nascann an Chrimé le mórthír na hEorpa.
Seachmall
Fíorspreagadh céadfach a mbaintear ciall chontráilte as. Mar shampla, d'fhéadfaí ainmhithe fíochmhara a fheiceáil i scáthanna creathánacha i seomra dorcha, nó guthanna drochaigeanta a chloisteáil i bhfuaimeanna sileadh sconna.
Cernach mac Fergusa
Rí Loch Gabhair de chlann Uí Chearnaigh, de rítheaghlach Shíol Aodha Sláine, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Cearnach mac Fearghasa (Sean-Ghaeilge Cernach mac Fergusa) (bás 805). Fearghas mac Fógartaigh (bás 751) ba ea a athair, agus Maol Dúin (bás 785) agus Ailill (bás 800) a dheartháireacha, iar-ríthe uile. . Bhí sé i réim ón mbliain 800 go dtí 805.
Tháinig Cearnach i gcomharbacht ar a dheartháir, Ailill, mar rí Loch Gabhair, ach tháinig Deisceart Bhreá faoi cheannas Shíol Chonaill Ghraint, bunaithe ag Galtroim. In a thásc sna hannála, tugtar dó an teideal rex Locha Gabor.
James Brendan Connolly (lúthchleasaí)
Lúthchleasaí ba ea James Brendan "Jamie" Connolly nó Séamas Breandán Ó Conghaile (28 Deireadh Fómhair 1868 – 20 Eanáir 1957).
Bettina Bauer-Ehrlich
Péintéir Ostarach agus maisitheoir leabhar do pháistí ab ea Bettina Ehrlich, née Bauer, (10 Márta 1903 – 10 Deireadh Fómhair 1985), ar scríobh sí go leor díobh freisin. Bhí cónaí uirthi ar feadh tamaill i mBeirlín agus i bPáras, agus ó 1938 i Sasana.
Teaghlaigh agus oideachas
Rugadh Bettina Bauer i Vín na hOstaire, ar 10 Márta 1903. Rinne sí staidéar ar feadh trí bliana ag an Kunstgewerbeschule, nó scoil ealaíon agus ceardaíochta, i Vín (Ollscoil na nEalaíon Feidhmeach anois). Bhí cónaí uirthi i mBeirlín ar feadh dhá bhliain agus i bPáras ar feadh bliana, agus léirigh sí obair i ngach cathair.
Ar 27 Samhain 1930 phós sí an dealbhóir Georg Ehrlich ; cosúil léi, ba Ghiúdach é. Tar éis Anschluss Naitsíoch i Márta 1938, bhí sé ró-chontúirteach dóibh a bheith san Ostair. Bhí Ehrlich i Sasana ag an am, agus d'fhan sé ann; chuaigh Bettina leis i mí Iúil 1938, ag tabhairt go leor dá shaothar léi.
Obair
D'oibrigh Bettina Ehrlich i go leor meáin, lena n-áirítear uiscedhath, olaí agus teicnící priontála éagsúla (eitseáil, líonó-ghearradh, liteagrafaíocht agus gearrtha adhmaid). Ag an Exposition Internationale des Arts et Techniques dans la Vie Moderne i bPáras i 1937, bhuaigh sí bonn airgid as a síodaí lámhphéinteáilte.
Thosaigh Ehrlich ag léiriú agus ag scríobh leabhair do leanaí le linn an Dara Cogadh Domhanda. D'fhoilsigh Chatto &amp; Windus an bheirt acu Show Me Yours: A Little Paintbook and Poo-Tsee, the Water-Tortoise i 1943, faoin ainm cleite "Bettina ". Ar an iomlán, léirigh sí níos mó ná fiche, an chuid is mó a scríobh sí féin.
An Chóiré Theas i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise
Ghlac An Chóiré Theas páirt i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise 2019.
Iomaitheoirí
{{legend|gold|Buaiteoir}} {{legend|silver|Dara}} {{legend|#cc9966|Tríú}} {{legend|#FE8080|Deireadh}}
Pierre Lescot
Ailtire Athbheochana a rugadh i bPáras ab ea Pierre Lescot (c 1515 - 10 Meán Fómhair 1578). Ba é an Louvre a shárshaothar, agus thóg sé sciathán de as an nua.
Louis XIII na Fraince
Ba é Laoiseach XIII rí na Fraince ó 1610 go dtí a bhás i 1643. Rugadh sa bhliain 1601 é agus rinneadh rí de tar éis bhás a athar, Anraí IV. Phós sé Anne na hOstaire. Bhí beirt pháistí aige: Louis XIV agus Philippe d'Orléans. Fuair sé bás i 1643.
Cine
mionsamhail|deas|Ceithre [[éicitíopa de shaghsanna éagsúla]] Roinn idirdhealaithe gné, suntasach ó thaobh na bitheolaíochta, agus na difríochtaí idir na ciní níos mó ná na héagsúlachtaí taobh istigh díobh. Is áisiúil an coincheap é le cur síos ar na héagsúlachtaí i gcuid mhaith plandaí is ainmhithe, mar is féidir glacadh le cine mar fhoghné, ach ní fiú dada é maidir le héagsúlachtaí bitheolaíocha i ndaoine.
Na patrúin éagsúlachtaí i measc daoine, is patrúin taobh istigh de ghrúpa go mórmhór iad, agus ní féidir teorainneacha soiléire a tharraingt idir grúpaí. Mar sin, bíodh is go bhfuil coincheap na gciní daonna ann le fada fada, agus go maireann fós, níl sé i gcomhréir le haon chatagóir bhitheolaíoch.
Éiríonn difríochtaí bitheolaíocha idir grúpaí nuair a bhíonn na daonraí síolraithe scoite amach óna chéile ar feadh i bhfad. Ach tá teagmháil ar siúl idir na grúpaí éagsúla daoine ó lár na ré Pléisticéiní ar a laghad, timpeall 600,000 bliain ó shin. Is mó leithne na teagmhálacha le 500 bliain anuas le trádáil, coilíniú, imirce is taisteal. Mar sin, bíonn na cistí géinte ar féithbhogadh an t-am ar fad, agus is beag na codarsnachtaí idir daonraí i gcomparáid lena n-éagsúlachtaí inmheánacha.
Sna ranguithe ciníocha traidisiúnta leagtar béim ar ghnéithe seachtracha, cosúil le dath an chraicinn nó saghas na gruaige, ach na gnéithe bunúsacha eile atá cinntithe go géiniteach, cosúil le cineálacha fola is malairtí einsímí, is ionann iad seo trasna na ranguithe traidisiúnta.
Sláinte
Haemaglóibin: Buaileann anaemacht chorráncheallach daoine gorma amháin.
Mórbhealach Karakoram
mionsamhail|Léarscáil Mórbhealach KarakoramIs é Mórbhealach Karakoram an bóthar idirnáisiúnta is airde sa Domhan. Nascann sé an Daon-Phoblacht na Síne leis an Phacastáin trí an bearnas Khunjerab ag 4,693m.
Tá an mórbhealach timpeall is 1,200m fhada ó Kashgar sa réigiún Xinjiang, an tSín go dtí Havelian sa Ceantar Abbottabad, an Phacastáin.
24 Eanáir
Is é an 24 Eanáir an 24ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 341 lá fágtha sa bhliain nó 342 i mbliain bhisigh.
Fand
Is sióg í Fand (deoir, "deoir áille") nó Fann (duine lag) i Miotaseolaíocht na nGael. Ní leagain mhalartacha iad na focail sin, agus pléitear fós stair a hainm.
Searg Chú Chulainn
Tháinig Fand ar an bhfód i riocht éan na mara, ag eitilt le healta éan draíochta. Tá gach dís ceangailte le slabhra airgid, ach amháin Fand agus a deirfiúr Lí Ban le slabhra óir, agus iad sofheicthe dá bharr.
Chaith Cú Chulainn clocha ina dtreo, agus bhuail sé sciathán Fhainde. Ina dhiaidh sin, tháinig, Fand agus Lí Ban beirt ar ais í riocht sióg and confront him on ar bhruach na locha. Bhí eachlaisc acu agus thug siad leathmharú air. Buaileadh tinn é dost feadh bliana, go dtí gur tháinig Fand ar ais (via negotiators Lí Ban agus Lao, carbadóir Chú Chulainn) chun é a leigheas. Mar choinníoll, d'aontaigh Cú Chulainn go mífhonnmhar dul go hoileán Fhainde, Mag Mell, agus cuidiú léi i gcogadh i gcoinne a naimhde. D'éirigh Cú Chulainn agus Fand ina leannáin chéile.
Tháinig éad mór ar bhean chéile Chú Chulainn, Eimhear, de bharr an caidrimh seo agus tháinig sí anuas le buíon ban ag beartú sceana. D'aithin Fand go raibh Cú Chulainn tuillte d'Eimhear. Chan sí dán, agus chuaigh ar ais chuig a fear céile Manannán. Chroith seisean a fhallaing cheobhráin dhraíochta idir Fand agus Cú Chulainn, nára mbuaile le chéile iad choíche. D'ól Cú Chulainn agus Eimhear deoch díchuimhne.
Seanscéalta eile
Deirtear gurbh í Fliodhas, dia na Coille, máthair Fhand. I leaganacha áirithe, deirtear gurbh í bean chéile Eochaid Iúil, namhad Labhraidhe cloíte ag Cú Chulainn.
Deirtear leis gurbh iníon Mhanannán í an bhandia Niamh Chinn Óir. Toisc go bhfuil roinnt saintréithe mar an gcéanna idir Niamh agus Fand, is féidir gurbh í Niamh freisin iníon Fhand.
Luaitear i bhfoinsí eile iníon eile Mhanannán, darb ainm Clíodhna. Is eol gur luigh Manannán le hábhar mór bandéithe agus ban daonna, ámh, agus is doiléir é dá bharr a nasc le Fand.
Sa nualitríocht
Spreagadh Fand and Other Poems le William Larminie (Baile Átha Cliath, 1892) ag Fand; agus ton-dán le hArnold Bax  The Garden of Fand (1916).
Tá Fand ann mar phearsa athfhillteach sa tsraith The Iron Druid Chronicles le Kevin Hearne.
Imre Kertész
Scríbhneoir Ungárach de shliocht Giúdach ab ea Imre Kertész [ˈimrɛ ˈkɛrte:s]. Do rugadh é ar an 9ú lá de Shamhain sa bhliain 1929 i mBúdaipeist na hUngáire. Mar a tharla do go leor Giúdach i rith an Dara Cogadh Domhanda, cuireadh Kertész i sluachampa géibhinn. Ba chuig Auschwitz a cuireadh é ar dtús, nuair a bhí sé ceithre bliana déag d'aois, agus chuig Bhuchenwald ina dhiaidh. Do moladh Duais Nobel na Litríochta dó sa bhliain 2002, mar aitheantas ar a chuid scríbhneoireachta a "chosnaíonn taithí leochaileach an duine ar aondeonacht dhanartha na Staire".
Fuair Kertész bás ar an 31 Márta, 2016.
US Bergerac rugbaí
Club aontas rugbaí Francach is ea Union Sportive Bergerac Rugby Vallée de la Dordogne. Tá sé lonnaithe i Bergerac, i roinn Dordogne.
Tá an club ag imirt sa tsraith Federal 2 don séasúr 2021-2022.
1926 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1926.
Hong Cong i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise
Ghlac Hong Cong páirt i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise 2019.
Iomaitheoirí
{{legend|gold|Buaiteoir}} {{legend|silver|Dara}} {{legend|#cc9966|Tríú}} {{legend|#FE8080|Deireadh}}
Eargótachas
Riocht is ea Eargótachas a tharlaíonn do dhuine tar éis dó arán seagail a ithe, a bhí ionfhabhtaithe le heargót. Crapann na ceimiceáin na fuileadáin, rud a chuireann tús le mothúchán dóite go domhain sna géaga, morgadh is trithí.
Spreagann eargótachas breith anabaí i mná toirchithe. clé|mion
Stair
Tá an riocht seo annamh anois, ach tharla eipidéimí suas go dtí an 19ú céad a scanraigh an pobal.
Ferdinand Marie Lesseps
Innealtóir a saolaíodh i Versailles na Fraince ab ea Ferdinand Marie Lesseps (19 Samhain 1805 - 7 Nollaig 1894). I 1854 thosaigh sé ar na pleananna do Chanáil Suais, a tógadh i 1859-1869. I 1881 thosaigh sé ar a scéim do Chanáil Phanama, ach níor éirigh leis í a chríochnú.
Major Grom: Plague Doctor
Is scannán sárlaochra Rúiseach ón mbliain 2021 é Major Grom: Plague Doctor (Майор Гром: Чумной Доктор). Tá sé bunaithe ar charachtair de chuid Bubble Comics. Ba é seo an chéad scannán lánfhada a bhí bunaithe ar ghreannáin na Rúise.
B'é Oleg Trofim stiúrthóir an scannáin. Is é Tikhon Zhiznevsky a ghlac an príomhról. Léirigh Bubble Studios é agus dháil Walt Disney Company CIS é.
Théo van Rysselberghe
Péintéir nua-Impriseanaíoch Beilgeach ab ea Théophile "Théo" van Rysselberghe (23 Samhain 1862 – 14 Nollaig 1926). Bhí tionchar tábhachtach aige ar an ealaíon san Eoraip timpeall thús na 20ú haoise. I nGhent na Beilge a rugadh é i dteaghlach den mheánaicme ina labhraíodh Fraincis.
Beathaisnéis
Thosaigh van Rysselberghe scaradh ón réadúlachas Beilgeach beagnach ón tús agus bhí sé páirteach i ngrúpa ealtaíontóirí radacacha. Chuaigh sé leis an impriseanachas agus, ar feadh tamall, leis an pointíleachas. mion|Triúr dheirfiúracha, 1904
Cé go raibh van Rysselberghe ar na nua-Impriseanaigh ba thábhachtaí, tá an chuid is mó dá shaothar i seilbh bailitheoirí ealaíne príobháideacha agus, mar sin, is annamh a bhíonn siad le feiceáil go poiblí. Tugadh €2.6m ar phéintéireacht leis, ''Port Cette" (1892), agus é ar ceant i Nua-Eabhrac sa bhliain 2006.
Fuair sé bás in St.-Clair, Var, sa Fhrainc agus is ann a bhfuil sé curtha. Ailtire a bhí ina dheartháir.
ExtraG.ie
Is suíomh Gaeilge nuachta é ExtraG.ie, a chuireann seirbhís nuacht a ar fáil do phobal na Gaeilge. Bhí an tseirbhís seolta ag  DMG Media, comhlacht príobháideach, ar leo Extra.ie, ar 5 Nollaig 2022.
Ábhar
Tá ailt nuachta, siamsaíochta, agus spóirt á bhfoilsiú ar an ardán. Is "aistriúcháin ar na hailt Bhéarla atá ar fáil ar Extra.ie atá i bhformhór mhór na n-alt Gaeilge" ar ExtraG.ie. Bíonn na scéalta i" nGaeilge shimplí" (míchruinn go minic) agus cúpla focal Béarla idir lúibíní do dhaoine nach dtuigeann gach focal, agus "dírithe ar dhaoine a bhfuil Gaeilge scoile acu”.
Cáineadh
Déanann ExtraG.ie cóipeáil agus greamú uaireanta, focal ar fhocal, gan tagairt (mar shampla, ar 6 Feabhra 2023, Nuacht RTÉ agus ExtraG.ie ).
I gcásanna eile, tá Gaeilge bhacach ann (comhréir, comhréiteach, litriú, béarlachas, srl).
Teach Farmleigh
An t-áras fáiltithe Stáit is ea Teach Farmleigh, nó Teach Bhán na Feirme, buailte ar Áras an Uachtaráin i bPáirc an Fhionnuisce. mion
Stair
Tógadh Farmleigh ag deireadh an ochtú haois déag ach rinneadh é a athdhearadh ó bhonn sna 1880-1890idí.
Cheannaigh Edward Cecil Guinness Farmleigh sa bhliain 1873. Tugadh faoin gcéad mhórchlár tógála sa tréimhse 1881-84 de réir dhearaí James Franklin Fuller (1832-1925), ailtire Éireannach, a shín an teach níos faide siar, a d’athchóirigh an teach a bhí ann cheana, agus a chuir tríú stór leis an teach. Cuireadh sciathán an Bhálseomra leis an teach sa bhliain 1896, rud ar dhear William Young (1843-1900), ailtire Albanach, é. mion Tar éis grianán nua a chur isteach in aice leis an mBálseomra sa bhliain 1901, ba ag Teach Farmleigh, faoi na luathbhlianta den fhichiú haois, a bhí na nithe uile a bhí de dhíth le haghaidh maireachtáil mhaorga agus siamsaíocht stíliúil. Is le heicléicteachas an mhaisiúcháin intí a bhaineann mórdhraíocht an Tí, agus stíleanna de chineál clasaiceach, Seacaibíneach, Louis XV, Louis XVI agus Seoirseach le fáil ann.
Cluichí Eorpacha 2015
Thóg Cluichí Eorpacha 2015 ar siúl i mBakı, sAn Asarbaiseáin idir 12 agus 28 Meitheamh 2015. B'é seo an chéad uair a bhí na cluichí ar siúl. Chuír 50 coiste Oilimpeach náisiúnta lúthchleasaithe chuig cluichí Bakı. Bhí breis agus 5898 lúthchleasaí as 50 tír páirteach sna cluichí.
Fuair Ruis féin níos mó boinn óir (79) ná aon tír eile agus fuair an Ruis an líon ba mhó ma chuirtear gach saghas boinn san áireamh (164). Fuair 42 tír boinn.
Tomas Tronströmer
File, aistritheoir agus síceolaí Sualannach ab ea Tomas Gösta Tranströmer, a rugadh ar an 15ú lá d'Aibreán sa bhliain 1931 i gcathair Stócólm na Sualainne agus a fuair bás sa chathair chéanna ar an 26ú lá de Mhárta sa bhliain 2015. Do chum Tranströmer breis is cúig cnuasach filíochta déag agus aistríodh a chuid filíochta, filíocht ina bhfuil tionchar geimhrí fada na Sualainne agus áilleachta an dúlra le feiscint go soiléir, go breis is seasca teanga. Do moladh Duais Nobel na Litríochta dó sa bhliain 2011.
Doris Lessing
Úrscéalaí, file, drámadóir, leabhrógaí, beathaisnéisí agus gearrscéalaí ab ea Doris May Lessing CH (née Tayler). Do rugadh í ar an 22ú lá de Dheireadh Fómhair sa bhliain 1919 i gcathair Kermanshah na hIaráine agus do fuair sí bás ar an 17ú lá de Shamhain sa bhliain 2013 i Londain Shasana.
Do bronnadh go leor duaiseanna uirthi, Duais Chuimhneacháin James Tait Black (1995), Duais David Cohen (2001) agus Premio Príncipe de Asturias (2001) ina measc. Do moladh Duais Nobel na Litríochta di sa bhliain 2007 agus ba í an duine is críonna a fuair an duais seo riamh.
Is dócha gurb iad na húrscéalta The Grass is Singing (1950) agus The Golden Notebook (1962) na saothair is iomráití dá cuid.
Buiríos Umhaill
deas|250px|thumb|Buiríos Umhaill Barúntacht in iarthuaisceart Chontae Maigh Eo in Éirinn is ea Buiríos Umhaill (Béarla: Burrishoole). Is é Baile Uí Fhiacháin an príomhbhaile sa cheantar. Tá Gaeltachtaí beaga lonnaithe ann.
Is é Buiríos Umhaill cinn na naoi barúntachtaí Contae Mhaigh Eo. Cuimsíonn é achar leathan as Baile Uí Fhiacháin san oirthear, tríd an Mhala Raithní ar an dtaobh thuaidh den Cuan Mó agus amach go Acaill san iarthar. Taispeántear an Barúntacht ar an íomhá ar an taobh dheis i scothbhuí éadrom thuas na barúntachtaí na hIorras agus Tír Amhlaidh.
Eagraíocht um Aontas na hAfraice
mion|clé|ballraíocht B'eagraíocht idirnáisiúnta, pholaitiúil agus eacnamaíocht a é an Eagraíocht um Aontas na hAfraice (EAA). Bunaíodh í ar an 25 Bealtaine 1963. Bhunaigh 32 stát san Afraic eagraíocht chun guth a thabhairt dóibh, agus radacach go hannamh.
Tháinig deireadh leis an EAA ar 9 Iúil 2002 nuair a díscaoileadh í (léiriú intinne ar an 9 Meán Fómhair 1999) agus tháinig an tAontas Afracach ar an bhfód ina áit.
Earr ghuaireach
Feithid bhunúsach gan sciatháin le filiméid fhada eireabaill. Cuimsíonn an grúpa seo na gilíní. Bíonn na hearra guaireacha déladhracha dall, an-bhídeach den chuid is mó, ina gcónaí san ithir, le hábhar orgánach lofa le n-ithe. Faightear na hearra guaireacha tríladhracha bídeacha san ithir, le fuílleach dhuilleog na coille le n-ithe.
Séamas II, Rí na nAlbanach
B'é Séamas II Rí na nAlbanach (16 Deireadh Fómhair, 1430 - 3 Lúnasa, 1460) ó 1437 go dtí 1460. Mac Rí Shéamais I agus Joan Beaufort (iníon John Beaufort, 1ú Iarla Somerset agus Margaret Ollainn) ab ea é. Bhí leathchúpla níos sine aige, Alexander Stewart, Diúc Bhaile Bhòid (Béarla: Rothesay), a d'fhan beo fada go leor chun ridireacht a fháil, ach fuair sé bás agus é ina leanbh. Fuair Séamas an leasainm " Fiery face" mar gheall ar an bhall broinne flanndearg feiceálach ar a aghaidh. Mac leis ba ea an rí Séamas III.
Jack Black
Is aisteoir agus ceoltóir é Jack Black, a rugadh in Hermosa Beach, California, sa bhliain 1969. Tháinig clú air leis a bhanna ceoil Tenacious D.
Victoria Malinowska
Níl mórán eolais faoi Victoria Malinowska. Is é an t-aon rud atá ar eolas againn ná gur rugadh sa Rúis í agus go luath ina dhiaidh sin bhí uirthi teitheadh a tír.
Saol
Bhí a hathair ina shaighdiúir Rúiseach agus dá bhrí sin bhí Victoria Malinowska Rúiseach. Nuair a bhí sí óg, thaistil sí go dtí an Chrimé agus nuair a bhí sí sa tSibéir thug sí cuairt ar roinnt músaem, lena n-áirítear, na músaeim i Vársá, St. Petersburg agus Beirlín. Sa bhliain 1912, bhog sí go Páras, áit ar bhuail sí le Ignacio de Zuloaga. Mar gheall ar an gCéad Chogadh Domhanda, bhí uirthi dul ar imirce go dtí an Spáinn lena máthair agus lena deirfiúr.
Tús a gairme
Nuair a bhí sí sa Spáinn, rinne sí staidéar ar na healaíontóirí is fearr i Músaem Prado. Go luath chuaigh sí isteach i rang níos airde sa tsochaí agus bhí go leor teagmhálacha le daoine saibhre. I 1917 thug Victoria Malinowska a céad chóisir ealaíne ina stiúideo le cabhair ó Andrés Segovia agus bean chéile s’aige Zubiaurre. Cóisir a bhí ann ar fhreastail daoine an-tábhachtacha orthu.
Saothair agus taispeántais
I Meitheamh, 1918 bhí taispeántas aici ag Bellas Artes. Thaispeáin sí tírdhreacha, neamhbheo agus portráidí de Donostia, Biarritz agus Maidrid. Tá sí á léiriú ag Valentín de Zubaurre.
I mí na Nollag 1925 chuir sí taispeántas dá saothar i láthair ag Músaem na Nua-Ealaíne. D'fhreastail ambasadóir na Polainne, baill den uaisleacht agus na péintéirí, Moreno Carbonero agus Valentín de Zubiaure air.
Coiste Gnóthaí Poiblí Iosrael Mheiriceá
Is grúpa stocaireachta é Coiste Gnóthaí Poiblí Iosrael Mheiriceá (CGPIM) (Béarla:American Israel Public Affairs Committee (AIPAC)) a mholann beartais ar son Iosrael do Chomhdháil na Stát Aontaithe agus don Bhrainse Feidhmiúcháin. Is í Betsy Berns Korn uachtarán reatha an CGPIM.
Ar cheann de roinnt eagraíochtaí brústocaireachta atá ar son Iosrael sna Stáit Aontaithe, deir an CGPIM go bhfuil os cionn 100,000 ball aige, 17 oifig réigiúnach, agus “líon mór deontóirí”. Thug an t-ionadaí Brad Sherman (D - California) le fios go raibh an CGPIM "the single most important organization in promoting the U.S.-Israel alliance." Ina theannta sin, tugadh le fios go raibh an eagraíocht ar cheann de na grúpaí brústocaireachta is cumhachtaí sna Stáit Aontaithe.
Mo Yan
Úrscéalaí agus gearrscéalaí Síneach is ea Guan Moye (Sínis shimplithe: 管谟业; Sínis thraidisiúnta: 管謨業; pinyin: Guǎn Móyè), nó Mo Yan (Sínis: 莫言; pinyin: Mò Yán) mar is fearr aithne air. Do rugadh é ar an 17ú lá d'Fheabhra i nGaomi (Sínis: 高密; pinyin: Gāomì) na Síne sa bhliain 1955. Do moladh Duais Nobel na Litríochta dó sa bhliain 2012.
Urbain Le Verrier
Réalteolaí a saolaíodh i St Lô na Fraince ab ea Urbain Jean Joseph Le Verrier (11 Márta 1811 – 23 Meán Fómhair 1877). Rinne sé staidéar ar fhithisí na bpláinéad, agus i 1846 réamhinis go raibh leithéid Neiptiúin ann sula bhfacthas an pláinéad.
Andóra
Is prionsacht bheag thalamhiata í Prionsacht Andóra (Catalóinis: Principat d'Andorra, Fraincis: Principauté d'Andorre) atá suite in iardheisceart na hEorpa, in oirthear na bPiréiní idir an Fhrainc agus an Spáinn. Andorra la Vella an phríomhchathair(daonra: 70,787 i 2001).
Glactar leis gurbh é Séarlas Mór a bhunaigh Andóra. Bhí an phrionsacht á rialú ag cúnta Urgell go dtí an bhliain 988, nuair a aistríodh an t-údarás chuig easpag Caitliceach Urgell. An córas dhá phrionsa atá i bhfeidhm in Andóra inniu, tá sé bunaithe ar an gcairt ón mbliain 1278. De réir na cairte seo, is iad easpag Urgell sa Spáinn agus Uachtarán Phoblacht na Fraince atá i gceannas ar Andóra. Ar dtús ba é Cúnta Foix ón bhFrainc a bhí ag rialú na tíre in éineacht leis an easpag, ach chuaigh an t-údarás seo ó chúnta Foix go rí na Fraince nuair a shealbhaigh Annraoi a Ceathair an ríchathaoir, ó bhí sé ina chúnta ar Foix roimhe sin. Le teacht Mhuirthéacht na Fraince agus na Poblachta fuair Uachtarán na Fraince céimíocht seo an chomhphrionsa in Andóra.
Is í an Chatalóinis teanga oifigiúil na tíre, ach ós rud é gurb iad an Spáinn agus an Fhrainc a sholáthraíonn an scolaíocht, tá ceann den dá theanga seo ag cách in Andóra.
Tíreolaíocht
Tír thalamhiata is ea Andóra. Is í Valira an phriomhabhainn. Tá Andóra deighilte ina seacht bparóiste.
Geilleagar
Faigheann Andóra thart ar 80% den olltáirgeacht intíre ón turasóireacht - tugann thart ar 9,000,000 duine cuairt ar Andóra in aghaidh na bliana. Is tearmann cánach í agus tá seirbhísí baincéireachta tábhachtach freisin le hioncam a thabhairt do mhuintir na tíre. Ní ballstát de chuid an Aontais Eorpaigh é. Níl aon táille cánach ar earraí déantúsaíochta ach gearrtar cáin ar earraí talmhaíochta.
Daonra
Glactar leis go bhfuil cónaí ar thuairim is 77,000 duine in Andóra. Níl saoránacht na tíre ach ag duine as an triúr. Iad siúd nach saoránaigh iad níl cead vótála acu sna toghcháin áitiúla, agus ní féidir Príomh-Aire a ghairm de dhuine acu. Thairis sin ní cheadaítear dóibh níos mó ná tríocha faoin gcéad de sciaranna aon ghnólachta phríobháidigh a bheith ag duine acu.
Tagairtí
Observatori de l'Institut d'Estudis Andorrans
Comhpháirtíocht Gnó
Freagracht chomhpháirteach
Bíonn fiachas neamhtheoranta ag an comhpháirtíocht. Ciallaíonn sé seo go dtiocfadh leo airgead s’acu a chailleadh dá dteipfeadh ar an ghnólacht. Má tá airgead le tabhairt ar ais ag an ghnólacht – chuig an bhanc, mar shampla, caithfidh na húinéirí é seo a íoc, fiú dá mbeadh orthu teach s’acu féin a dhíol nó rudaí eile atá acu atá fiúntach. Dá mbeadh an locht ar dhuine amháin go bhfuil siad i dtrioblóid, bheadh ar gach duine íoc.
Tagann airgeadas óna gcuid acmhainní féin, deontais ón rialtais, ó iasachtaí bainc agus ó infheisteoirí, in amanna.
Riailacha
Ní chuireann na comhpháirtíochta sonraí a ngnó ar fáil go poiblí.
De réir an dlí sa Ríocht Aontaithe, thig le 2 – 20 a bheith sa chomhpháirtíocht, agus níos mó in Éirinn.
An Nua-Shéalainn i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise
Ghlac An Nua-Shéalainn páirt i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise 2019.
Iomaitheoirí
{{legend|gold|Buaiteoir}} {{legend|silver|Dara}} {{legend|#cc9966|Tríú}} {{legend|#FE8080|Deireadh}}
Tír Amhlaidh
deas|thumb|Tír Amhlaidh Barúntacht in iarthar Chontae Mhaigh Eo in Éirinn is ea Tír Amhlaidh (Béarla: Tirawley). Is é Béal an Átha an príomhbhaile sa cheantar.
Samuel Beckett
Úrscéalaí, drámadóir agus file Éireannach ba ea Samuel Beckett (13 Aibreán 1906 – 22 Nollaig 1989). Tugtar léiriú diúltach ar an staid dhaonna i saothar Beckett. Is é rí na "Téatar na hÉigéille" é.
Bronnadh Duais Nobel na Litríochta ar Beckett sa bhliain 1969 as a chuid scríbhneoireachta Toghadh Beckett mar Shaoi d’Aosdána sa bhliain 1984. Cailleadh é i bPáras de bharr fadhbanna riospráide.
Luathshaol agus oideachas
Ba de bhunadh Úgónach muintir Beckett (Becquet ó thús) agus deirtear gur bhog siad go hÉirinn ón bhFrainc i ndiaidh chúlghairm Fhorógra Nantes sa bhliain 1685, cé go gceistítear fírinne na teoirice sin. Bhí muintir Beckett ina mbaill d’Eaglais na hÉireann. Ba theach mór le gairdín fairsing agus cúirt leadóige é Cúl Draighneach, teach a mhuintire, agus ba é athair an údair, William, a thóg é i mbruachbhaile Charraig an tSionnaigh i mBaile Átha Cliath. Luaitear an teach agus an gairdín, mar aon leis an gceantar máguaird ina ndearna sé siúlóidí lena athair, chomh maith le Ráschúrsa Bhaile na Lobhar, stáisiún traenach Charraig an tSionnaigh agus stáisiún Shráid Fhearchair ina chuid próis agus drámaí. Ba shuirbhéir cainníochta é a athair agus b’altra í a mháthair.
D’fhreastail Beckett ar naíonra áitiúil nuair a bhí sé cúig bliana d’aois agus b'ansin a cuireadh tús lena chuid oideachais sa cheol, agus bhog sé ansin go Scoil Theach Phort an Iarla i lár na cathrach gar do Shráid Fhearchair. Sa bhliain 1919, chuaigh Beckett go Scoil Ríoga Phort Abhla in Inis Ceithleann, Contae Fhear Manach – an scoil chéanna ina bhfuair Oscar Wilde a chuid oideachais. Ba lúthchleasaí nádúrtha é Beckett agus bhain sé barr feabhais amach ag imirt cruicéid mar shlacaí ciotógach agus mar bhabhlálaí ciotógach meánluais. Ina dhiaidh sin, bhí sé ar fhoireann Ollscoil Átha Cliath agus d’imir sé dhá chluiche den chéad scoth in aghaidh Northamptonshire. Mar thoradh air sin, ba eisean an t-aon laureate Nobel a luadh in Wisden Cricketer’s Almanack – “bíobla” an chruicéid.
Luathscríbhinní
Sa bhliain 1929, d’fhoilsigh Beckett an chéad saothar dá chuid – aiste chriticiúil dar teideal ''Dante...Bruno. Vico...Joyce''. Déanann an aiste saothar agus modh scríbhneoireachta Joyce a chosaint ó líomhaintí go raibh siad deacair agus doiléir d’aon ghnó, agus bhí sí mar chuid de Our Exagmination Round His Factification for Incamination of Work in Progress, leabhar aistí faoi Joyce ina raibh aistí ó phinn Eugene Jolas, Robert McAlmon agus William Carlos Williams, i measc daoine eile. Tháinig meath ar dhlúthchaidreamh Beckett le Joyce agus a mhuintir, áfach, nuair nár ghlac sé leis an tsúil a bhí iníon Joyce, Lucia, ag caitheamh air. Ba i rith na tréimhse sin freisin a foilsíodh an chéad ghearrscéal dá chuid, “Assumption”, i dtréimhseachán Jolas dar teideal transition. Bhuaigh sé duais bheag litríochta an bhliain dár gcionn as dán a chum sé go mear ar ar tugadh, “Whoroscope”, agus a bhain le beathaisnéis René Descartes, a bhí Beckett ag léamh ag an am, nuair a spreagadh é chun saothar a chur isteach.
Sa bhliain 1930, d’fhill Beckett ar Choláiste na Tríonóide mar léachtóir. Níorbh fhada, áfach, gur éirigh sé bréan dá ghairm roghnaithe acadúil. Chuir sé an mhídhúil a bhí aige ina leith in iúl le cleas a d’imir sé ar Chumann na Nuatheangacha, Baile Átha Cliath – léigh sé páipéar i bhFraincis faoi údar ó Toulouse, Jean du Chas, bunaitheoir de ghluaiseacht ar a tugadh 'Concentrism'. Ní raibh in Chas ná in 'Concentrism' ach cumadóireacht, áfach. Chum Beckett iad chun magadh faoi shaoithíneacht.
Chuir Beckett deireadh lena ghairm ghearr acadúil nuair a d’éirigh sé as a phost i gColáiste na Tríonóide ag deireadh na bliana 1931. Rinne sé comóradh ar an uair chinniúnach sin ina shaol le cumadh an dáin “Gnome”. Spreagadh é chun é a scríobh i ndiaidh dó Wilhelm Meisters Lehrjahre de chuid Johann Wolfgang von Goethe a léamh agus foilsíodh é faoi dheireadh in The Dublin Magazine i 1934:
Tar éis dó Coláiste na Tríonóide a fhágáil, thosaigh Beckett ag taisteal san Eoraip. Chaith sé roinnt ama i Londain chomh maith, áit ar foilsíodh Proust, staidéar criticiúil dá chuid ar an údar Francach, Marcel Proust, sa bhliain 1931.
Thosaigh sé ar chóir leighis a mhair dhá bhliain le síciteiripeoir ón Tavistock Clinic, an Dr Wilfred Bion, dhá bhliain ní ba dhéanaí, i ndiaidh bhás a athar. Thug Bion é chun tríú léacht Tavistock de chuid Carl Jung a chloisteáil, a chuaigh i bhfeidhm ar Beckett le blianta fada ina dhiaidh sin. Dhírigh an léacht ar an ábhar “never properly born,” agus ba léir gnéithe de i saothar Beckett ina dhiaidh sin, lena n-áirítear Watt agus Waiting for Godot.(nó Tagann Godot ) Sa bhliain 1932, scríobh sé a chéad úrscéal, Dream of Fair to Middling Women, ach chinn sé ar é a fhágáil ar leataobh tar éis diúltú a fháil ó chuid mhaith foilsitheoirí. Foilsíodh an leabhar faoi dheireadh sa bhliain 1993. D’ainneoin nach raibh sé in ann é a fhoilsiú, bhí an t-úrscéal mar fhoinse le haghaidh cuid mhaith de luathdhánta Beckett, chomh maith lena chéad leabhar lánfhada, an cnuasach gearrscéalta More Pricks Than Kicks (1933).
D’fhoilsigh Beckett roinnt aistí agus léirmheasanna freisin le linn na tréimhse sin, lena n-áirítear “Recent Irish Poetry” (in The Bookman, Lúnasa 1934) agus “Humanistic Quietism”, léirmheas ar dhánta a charad, Thomas MacGreevey (in The Dublin Magazine, Iúil – Meán Fómhair 1934). Dhírigh an dá léirmheas úd ar shaothair MacGreevey, Brian Coffey, Denis Devlin agus Blanaid Salkeld, d’ainneoin nach raibh mórán bainte amach acu ag an am. Rinne sé comparáid dhearfach idir iad agus údair eile na hAthbheochana Ceiltí agus rinne sé tagairt do Ezra Pound, do T.S. Eliot agus do shiombalaithe na Fraince mar dhaoine mór le rá a tháinig rompu. Nuair a rinne sé cur síos ar na filí sin mar "the nucleus of a living poetic in Ireland", bhí canóin filíochta nua-aoiseach agus Éireannach á bunú ag Beckett.
Sa bhliain 1935 – an bhliain chéanna a d’fhoilsigh sé cnuasach dá chuid filíochta, Echo's Bones and Other Precipitates – bhí sé ag obair ar a úrscéal Murphy. I mBealtaine na bliana sin, scríobh sé chuig MacGreevey ag rá go raibh sé ag léamh faoin scannánaíocht agus go raibh sé ag iarraidh dul go Moscó chun staidéar a dhéanamh le Sergei Eisenstein ag Institiúid Cineamatagrafaíochta Gerasimov i Moscó. I lár na bliana 1936, scríobh sé chuig Sergei Eisenstein agus Vsevolod Pudovkin á chur féin i láthair mar phrintíseach. Ní raibh toradh ar bith air sin, áfach, mar gur cailleadh litir Beckett de bharr choraintín Eisenstein le linn bhriseadh amach na bolgaí, chomh maith lena aird a bheith ar athscríobh scripte dá léiriú scannáin a bhí curtha ar atráth. Chríochnaigh Beckett Murphy idir an dá linn agus ansin, sa bhliain 1936, chuaigh sé ar turas fairsing timpeall na Gearmáine. Le linn na tréimhse sin, líon sé roinnt leabhar nótaí le liostaí d’ealaín shuntasach a chonaic sé agus scríobh sé faoin bhfuath a bhí aige d’fhiántas na Naitsithe a bhí ag scaipeadh ar fud na tíre an tráth sin. D’fhill sé ar Éirinn ar feadh tamall gearr sa bhliain 1937 le bheith ag faire ar fhoilsitheoireacht Murphy (1938). D’aistrigh sé féin an leabhar go Fraincis an bhliain dár gcionn. D’éirigh idir é féin agus a mháthair freisin agus chuir sin lena chinneadh cur faoi i bPáras (agus b'ann a chuir sé faoi uaidh sin amach tar éis bhriseadh amach an Dara Cogadh Domhanda sa bhliain 1939 toisc gurbh fhearr leis féin “France at war to Ireland at peace”). Níorbh fhada go raibh aithne air timpeall chaiféanna La Rive Gauche. B'ansin a neartaigh sé a chairdeas le Joyce agus a chruthaigh sé cairdeas nua le healaíontóirí ar nós Alberto Giacometti agus Marcel Duchamp – daoine a d’imir ficheall leis go minic. Ar feadh tamall gearr thart ar Nollaig na bliana 1937, bhí Beckett mór le Peggy Guggenheim a thug “Oblomov” air mar leasainm as pearsa eapainmneach úrscéil ó pheann Ivan Goncharov.
In Eanáir na bliana 1938 i bPáras, agus é ag diúltú seirbhísí máistir striapach míchlúiteach ar a raibh an t-ainm íorónta ‘Prudent’, sádh sa chliabh é agus ba bheag nár maraíodh é. Shocraigh James Joyce seomra príobháideach san ospidéal do Beckett. Ghabh poiblíocht ón eachtra sin aird Suzanne Dechevaux-Dumesnil. Bhí aithne éigin aici ar Beckett óna chéad chuairt ar Pháras; an uair seo, áfach, chuir an bheirt tús le cneasaíocht fad saoil. Ag réamhéisteacht, d’fhiafraigh Beckett dá ionsaitheoir cén tucaid a bhí leis an sá, agus d’fhreagair Prudent ar nós cuma liom, “Je ne sais pas, Monsieur. Je m’excuse” (“Níl a fhios agam, a dhuine uasail. Tá brón orm”). D’insíodh Beckett an eachtra ar nós scéal grinn scaití, agus chaith sé uaidh an cúiseamh in aghaidh a ionsaitheora ar deireadh – ar bhealach chun tuilleadh foirmiúlachtaí a sheachaint agus, chomh maith leis sin, mar thaitin béasaí agus carachtar Prudent leis.
An Dara Cogadh Domhanda
I Lúnasa na bliana 1942, rinneadh feall ar a aonad agus theith sé ó dheas de chois le Suzanne go sráidbhaile beag darb ainm Roussillon, in département Vaucluse i réigiún Provence Alpes Cote d’Azur, áit a a raibh siad sábháilte. Lean sé air ag cabhrú leis an bhFrithbheartaíocht ansin trí airm a stóráil i gcúlghairdín a thí. Le linn na mblianta a d’fhan Beckett in Roussillon, chabhraigh sé go hindíreach le sabaitéireacht Maquis d’arm na Gearmáine i sléibhte Vaucluse, cé nár labhair sé go rómhinic faoina chuid oibre i rith an chogaidh.
Clú: úrscéalta agus an téatar
Sa bhliain 1945, d’fhill Beckett ar Bhaile Átha Cliath le haghaidh cuairt ghearr. Le linn dó a bheith ann, bhí taibhreamh aige i seomra a mháthar inar léiríodh a lántodhchaí liteartha. Rinne sé ficseanú ar an eachtra sin ní ba dhéanaí ina dhráma Krapp’s Last Tape (1958). Sa dráma, ceaptar go bhfuil taibhreamh Krapp suite ar an gCé Thoir i nDún Laoghaire (cé nach dtugann aon ní sa dráma bunús don smaoineamh sin) le linn oíche stoirmiúil, agus aithníonn roinnt criticeoirí Beckett i gcarachtar Krapp chomh mór sin is go gceapann siad go raibh eipeafáine ealaíonta Beckett féin san áit chéanna agus le linn an tsaghais chéanna aimsire. Bheadh an chuid is mó criticeoirí liteartha san airdeall faoi chomparáid a dhéanamh idir taithí carachtair agus taithí údair áfach. Tríd síos an dráma, éisteann Krapp le téip a rinne sé ní ba luaithe ina shaol. Ag pointe amháin, cloiseann sé é féin agus é níos óige ag rá: “...clear to me at last that the dark I have always struggled to keep under is in reality my most...” Cuireann Krapp an téip ar aghaidh, áfach, sula mbíonn deis ag an lucht féachana an taibhreamh ar fad a fháil amach.
Nocht Beckett le James Knowlson ina dhiaidh sin gurb iad “precious ally” na focail atá fágtha ar lár ar an téip (mar a luaigh Knowlson sa bheathaisnéis Damned to Fame). Ós rud é, áfach, go raibh míchlú ar Beckett as a bheith ag cur beathaisnéisithe agus criticeoirí amú, agus ós rud é go mbíonn cuma fhite shaoráideach ar nochtadh dá leithéid go minic, is dócha nach raibh buansmaoineamh ag Beckett féin maidir le céard ba chóir a bheith san abairt smuta. Léigh criticeoirí beathaisnéiseacha tábhacht sa scéal gur inis sé go Knowlson gur as a ghaol le James Joyce a tháinig cuid de spreagadh an taibhrimh sin. Ní bhaineann tábhacht leis seo do thaibheoirí ná do léitheoirí, áfach. Mhaígh Beckett gurbh fhéidir go mbeadh sé faoi scáth Joyce go deo agus nach mbeadh sé in ann é riamh a shárú. Bhí taibhreamh aige ansin, mar a deir Knowlson, a bhféachtar air mar phointe cinntitheach ina ghairm. Míníonn Knowlson an taibhreamh ansin mar a rinne Beckett cur síos air: “In speaking of his own revelation, Beckett tended to focus on the recognition of his own stupidity ... and on his concern with impotence and ignorance. He reformulated this for me, while attempting to define his debt to James Joyce: ‘I realized that Joyce had gone as far as one could in the direction of knowing more, in control of one’s material. He was always adding to it; you only have to look at his proofs to see that. I realized that my own way was in impoverishment, in lack of knowledge and in taking away, in subtracting rather than in adding.’” Míníonn Knowlson: “Beckett was rejecting the Joycean principle that knowing more was a way of creatively understanding the world and controlling it ... In future, his work would focus on poverty, failure, exile and loss – as he put it, on man as a ‘non-knower’ and as a ‘non-can-er.’”
Sa bhliain 1946, d’fhoilsigh iris de chuid Jean-Paul Sartre, Les Temps Modernes, an chéad chuid de ghearrscéal Beckett “Suite” (ar ar tugadh “La fin”, nó “The End” ní ba dhéanaí) ach ní raibh a fhios acu nár chuir Beckett ach leath den scéal chucu agus dhiúltaigh Simone de Beauvoir an dara cuid a fhoilsiú. Thosaigh Beckett ar a cheathrú úrscéal a scríobh freisin (Mercier et Camier) nár foilsíodh go dtí 1970. Thuar an t-úrscéal, ar chuid mhaith bealaí, an saothar is cáiliúla dá chuid, an dráma Waiting for Godot, a scríobhadh tamall ina dhiaidh sin, ach ní ba thábhachtaí fós, ba é an chéad saothar fada a scríobh Beckett díreach i bhFraincis, an teanga inar scríobh sé an chuid is mó dá shaothair ina dhiaidh sin, lena n-áirítear an “tríológ” úrscéalta a scríobh sé go luath ina dhiaidh sin: Molloy, Malone Dies agus The Unnamable. D’ainneoin é a bheith ina chainteoir Béarla ó dhúchas, roghnaigh Beckett scríobh as Fraincis mar – mar a mhaígh sé féin – b’éasca dó scríobh i bhFraincis “without style.”
Eascraíonn an chuid is mó de cháil choitianta Beckett ón dráma Waiting for Godot. In alt a luaitear go minic, scríobh Vivian Mercier gur éirigh le Beckett “theoretical impossibility” a bhaint amach, “a play in which nothing happens, that yet keeps audiences glued to their seats. What’s more, since the second act is a subtly different reprise of the first, he has written a play in which nothing happens, twice.” (The Irish Times, 18 Feabhra 1956, lch. 6.) Mar aon leis an gcuid is mó dá shaothair tar éis 1947, scríobhadh an dráma i bhFraincis i dtosach faoin teideal En attendant Godot. D’oibrigh Beckett ar an dráma idir Deireadh Fómhair na bliana 1948 agus Eanáir na bliana 1949. Foilsíodh é i 1952 agus léiríodh é den chéad uair i 1953. Tháinig an leagan Béarla ar an bhfód dhá bhliain ní ba dhéanaí. Bhí rath criticiúil, coitianta agus conspóideach ar an dráma i bPáras. D’oscail sé i Londain i 1955 agus bhí léirmheasanna diúltacha aige ar dtús, ach tháinig athrú ar an bport sin nuair a scríobh Harold Hobson in The Sunday Times agus ní ba dhéanaí, Kenneth Tynan, léirmheasanna dearfacha faoi. Níor éirigh leis sna Stáit Aontaithe in Miami, ach d’éirigh go measartha leis i Nua-Eabhrac. Ina dhiaidh sin, bhí an-tóir ar an dráma agus d’éirigh thar cinn le taibhithe sna Stáit Aontaithe agus sa Ghearmáin. Is minic a chuirtear i láthair é fós sa lá atá inniu ann.
Mar a dúradh, faoin am sin bhí Beckett ag scríobh i bhFraincis den chuid is mó. D’aistrigh sé a shaothair ar fad go Béarla é féin, ach chabhraigh Patrick Bowles lena aistriúchán ar Molloy. Le rath Waiting for Godot, d’éirigh le Beckett gairm a bhaint amach dó féin sa téatar. Chum Beckett roinnt drámaí rathúla lánfhada ina dhiaidh sin, lena n-áirítear Endgame (1957), an dráma réamhráite sin Krapp’s Last Tape (cumtha i mBéarla), Happy Days (cumtha i mBéarla chomh maith i 1960), agus Play (1963).
Bronnadh Duais Formentor na bhFoilsitheoirí Idirnáisiúnta ar Beckett i 1961, a roinn sé le Jorge Luis Borges an bhliain sin, mar aitheantas ar a shaothar.