cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bliain an Phrionsa
Iar-1715; An Seacaibíteachas sa Bhreatain
I Sasana agus sa Bhreatain Bheag, ba iad na Tóraithe iad siúd a raibh comhbhrón Seacaibíteach acu go ginearálta, a b'fhearr straitéis mharsantach, a chuir béim ar thrádáil na Breataine a chosaint; measadh go raibh gealltanais talún costasach agus go príomha chun leasa na Hanófarach. Bhí sé seo láidir i mBardas Chathair Londain ach go háirithe, cé gur thug taidhleoirí faoi deara go raibh an fhreasúra i gcoinne caidreamh eachtrach fíor "only so long as English commerce does not suffer".
D'fhulaing Éirí Amach 1715 i Sasana agus sa Bhreatain Bheag ó bheith feicthe mar éirí amach Caitliceach den chuid is mó, ós rud é go raibh an chuid is mó de na Toraithe thar a bheith frith-Chaitliceach. Tar éis 1720, dhiúltaigh Walpole na péindlíthe frith-Chaitliceacha a chur i bhfeidhm, agus thug go leor acu tacaíocht don rialtais, ina measc an Diúc Norfolk, ceannaire neamhoifigiúil an phobail Chaitlicigh i Sasana. Cuireadh chun báis é tar éis Éirí Amach 1715, ach tugadh faoiseamh dó agus d'fhan sé i Londain le linn éirí amach 1745, ag tabhairt cuairte ar Sheoirse II chun a dhílseacht a dheimhniú.
Sa bhliain 1745, fiú bhí na Tóraithe a bhí báúil le chúis na Stiúbhartach, bhí i bhfad níos mó imní orthu príomhacht Eaglais Shasana a chinntiú. Ina measc sin bhí í a chosaint ó Charles agus a chomhairleoirí Caitliceacha, na Preispitéirigh Albanacha a bhí mar chuid is mó dá arm nó na neamhaontaigh i gcoitinne; d'eascair go leor léirsithe "Seacaibíteacha" sa Bhreatain Bheag as naimhdeas d'athbheochan na Modhach sa Bhreatain Bheag san 18ú haois. Theip ar na deoraithe Seacaibíteacha na ndifríochtaí seo a thuiscint, nó a oiread agus a bhain tacaíocht na dTóraithe ó dhifríochtaí beartais leis na Fuigeanna, ní dílseacht le chúis na Stiúbhartach. Ba é Sir Watkin Williams-Wynn, úinéir talún i Sir Ddinbych agus Feisire Parlaiminte de chuid na dTóraithe, agus ceannaire 'Chumann an Róis Bháin', an Seacaibíteach ba mhó le rá. Bhuail sé le gníomhairí na Stiúbhartach arís agus arís eile idir 1740 agus 1744. agus gheall sé tacaíocht "if the Prince brought a French army "; sa deireadh, chaith sé an Éirí Amach i Londain, le rannpháirtíocht na Breataine Bige teoranta do bheirt eile, na dlíodóirí David Morgan agus William Vaughan.
Tar éis Éirí Amach 1719, d'fhorchuir dlíthe nua pionóis ar chléir nonjuring, iad siúd a dhiúltaigh dílseacht do réimeas Hanófarach a mhionnú, in ionad na Stiúbhartach. Don chuid is mó de chléir nonjuring Shasana, ba í an cheist ná an raibh sé ceadaithe dílseacht a mhionnú faoi dhó agus mar sin laghdaigh an fhadhb go nádúrtha de réir mar a fuair na sagairt seo bás. In Albain, chiallaigh difríochtaí foirceadlacha le tromlach Eaglais na hAlban gur chaomhnaigh siad a neamhspleáchas, a leanann sa lá atá inniu ann in Eaglais Easpagóideach na hAlban; tháinig go leor díobh siúd a ghlac páirt san Éirí Amach ó phobail Easpagóideacha nonjuring. Mar sin féin, bhí an príomhspreagadh is cumhachtaí le haghaidh tacaíochta na hAlban i 1745, ná cur i gcoinne an Aontais 1707, mar chreid siad nach raibh cailliúint an rialaithe pholaitiúil ag teacht leis an sochar eacnamaíoch braite ag teacht. Bhí sé seo suntasach go háirithe i nDún Éideann, iar-shuíomh Pharlaimint na hAlban, agus na nGarbhchríocha.
Go hachomair, theastaigh ó Shéarlas ríchathaoir na Breataine Móire aontaithe a athéileamh agus rialú de réir phrionsabail cheart diaga ríthe agus an absalóideachais, smaointe a dhiúltaigh an Réabhlóid Ghlórmhar 1688 ach a threisigh a chomhairleoirí iontaofa, a raibh an chuid is mó díobh ina ndeoraithe fadtéarmacha Sasanacha nó ina gCaitliceach Éireannach. Bhí siad an-éagsúil ó na náisiúnaithe Protastúnacha Albanacha a chuimsigh formhór na tacaíochta Seacaibíteach i 1745, agus a chuir i gcoinne riail an Aontais, an Chaitliceachais agus na rialach "treallach ".
Roghnú nádúrtha
Féadfaidh an éagsúlacht ghéiniteach laistigh de phobal de orgánaigh bheith ina chúis le haonáin an speicis maireachtáil agus atáirgeadh níos fearr ná a chéile. Tá na fachtóirí a théann i bhfeidhm ar phróiseas an atáirgthe tábhachtach freisin, ceist a d'fhorbair Charles Darwin ina smaointe ar an roghnú gnéasach.
Gníomhaíonn an roghnú nádúrtha ar an bhfeinitíopa, nó saintréithe inbhraite an orgánaigh, ach éireoidh an bunús géiniteach (tréith inoidhreachta), d'aon fheinitíopa a thugann buntáiste atáirgthe, níos coitianta i bpobal (féach ailléilmhinicíocht). Le himeacht ama, is féidir go mbeadh oiriúnuithe mar thoradh ar an phróiseas seo, a gnóthaíonn speisialtóirí sa phobal le haghaidh neideoige éiceolaí ar leith agus d'fhéadfadh, i ndeireadh na dála, go n-éireodh speiceas nua as. I bhfocail eile, tá an roghnú nádúrtha ina phróiseas tábhachtach (cé nach é an t-aonú phróiseas amháin ata ann) ina théann an éabhlóid ar aghaidh istigh sna horgánaigh. I gcomparáid leis an roghnú saorga, ina roghnaíonn an cine daonna tréithe sainiúla, gníomhaíonn an roghnú nádúrtha ar an dtimpeallacht, mar chriathar trínar féidir athruithe áirithe faoi leith dul tríd.
Gleanntáin Yorkshire
Is gleanntáin suite i Yorkshire Thuaidh iad Gleanntáin Yorkshire.
La Chaux-de-Fonds
Cathair san Eilvéis is ea La Chaux-de-Fonds.
Daonáireamh
Daonáireamh (2014): bhí 38,699 duine ina gcónaí sa chathair.
St. Louis
Is cathair í St. Louis, nó Saint Louis de ghnáth, atá suite i stát Missouri, i Stáit Aontaithe Mheiriceá.
17 (uimhir)
Is é 17 an uimhir nádúrtha tar éis 16 agus roimh 18.
123 (uimhir)
Is é 123 an uimhir nádúrtha tar éis 122 agus roimh 124.
An Cnoc Árd
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é an Cnoc Árd
Holy Trinity Church, Cambridge
deas|250px|thumb|Holy Trinity Church Is eaglais suite i gCambridgeshire é Holy Trinity Church.
Rutger Hauer
B'aisteoir é Rutger Oelsen Hauer, a rugadh ar an 23 Eanáir 1944 i mBreukelen, san Ísiltír agus a fuair bás ar an 19 Iúil 2019.
Futurama
Is sraith theilifíse Mheiriceánach é Futurama. Sraith beochana atá ann, cruthaithe ag Matt Groening, an fear a chruthaigh The Simpsons.
Músaem Cuimhneachán Chaptaen Cook
Is músaem suite i Yorkshire Thuaidh é Músaem Cuimhneachán Chaptaen Cook.
124 (uimhir)
Is é 124 an uimhir nádúrtha tar éis 123 agus roimh 125.
John Madden
Polaiteoir Éireannach ab ea John Madden (1895 nó 1896 - 1954). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.
125 (uimhir)
Is é 125 an uimhir nádúrtha tar éis 124 agus roimh 126.
Schaffhausen
Cathair san Eilvéis is ea Schaffhausen. Is í an chathair í is faide ó thuaidh sa tír, gar do Basel. Tá sé 403 méadar (1,322 troigh os cionn cothrom farraige). Tá an t-eas is mó san Eoraip ina aice. Ag tús na bliana 2009, bhí 34,587 ag maireachtaint sa chathair. Gearmáinis an chéad teanga atá ag formhór an daonra.
Ted Danson
Is aisteoir Meiriceánach é Ted Danson a rugadh ar an 29 Nollaig 1947.
Bavaria
mion|clé|280px|Bavaria lógó Is grúdlann Ollannach í Bavaria. Tá sí suite i Lieshout i dTuaisceart Brabant san Ísiltír. Bhunaigh Laurentius Moores an ghrúdlann i 1719.
Sonraithe Gearra
Is le muintir Swinkels an ghrúdlann.
Táirigíonn an comhlacht raon lágair meathbháin le méideanna éagsúla alcóil iontu. Déanann siad é seo faoi brandainmneach difrúila, ina measc Bavaria agus Hollandia. Tá conradh ag Bavaria chun roinnt brandaí Eorpacha aonaracha lágar Ollannach eile a ghrúdú.
Stair
Bhunaigh Lauentius Moors an ghrúdlann i 1719 agus tháirgigh sé thart ar 88 bairille beoracha in aghaidh na bliana. Nuair a fuair Jan Sbinkels an ghrúdlann trí oidhreacht i 1851, tharla forleathnú ar an ngrúdlann. Méadaíodh a dtáirgeacht agus a gcur amach. Faoi 1924 bhí an ghrúdlann éirithe róbheag agus tógadh ceann nua. Cuireadh gléasra meicniúil buidéalaithe leis i 1933 a tháirg 2,000 budéal in aghaidh na huaire. Tógadh monarcha braiche i 1910 a tháirgeann braich do ghrúdlann Bavaria agus roinnt grúdlann eile fós. Tá fáil ar Bhavaria in dhá thír faoi láthair, Éire ina measc. Táirgeann Bavaria 400 milliún lítear in aghaidh na bliana.
Corn Domhanda FIFA 2006
Chruthaigh Bavaria roinnt conspóide ag an gCorn Damhnada sacair i 2006, nuair a chaith lucht tacaíochta foireann náisúinta na hÍsiltíre, Leeuwenhosen(cineál éadaigh), leis an lógó Bavaria orthu. Tugadh na Leeuwenhosen saor in aisce do dhaoine a cheannaigh earraí Bavaria. Dúirt FIFA go raibh sé seo mí-dhleathach mar gheall gur 'ambush marketing' a bhí ann agus bhí comhluchtaí móra tar éis airgead mór a íoc chun na cearta urraíthe a bheith acu. Ag an gcluiche i gcoinne an Chósta Eabhair, bhí ar an lucht tacaíochta na Leeuwenhosen a bhaint díbh agus iad a athrú le cinn gan lógó ar bith orthu.
Liosta de na iomaitheoirí The X Factor (sraith 11 an RA)
Is liosta é seo de na hiomaitheoirí ar an t-aonú sraith déag The X Factor.
Dlí Saileach
upright|thumb|Lámhscríbhinn an Dlí Saileach de Vandalgarius, sa bhliain 793. Is éard is an Dlí Saileach (Laidin: Lex Salica) ann ná corpas de dhlí traidisiúnta na bhFranc Saileach a bhí códaithe le haghaidh rialú sna Meánaoiseanna le linn ré an Rí Clóbhis I sa 6ú haois. Cé go léiríonn an Dlí Saileach úsáid agus cleachtas an-ársa, seans gur tiomsaíodh an dlí ar dtús báire am éigin idir 507 agus 511.
Is é an dearbhphrionsabal is cáiliúla den dlí seo ná ceart céad-ghinteachta athairlíneach, an riail a chur cosc ar bhaineannach teacht i gcoróin nó i bhfíofa ó oidhreacht. Go deimhin, go minic, is téarma comhchiallach é an 'Dli Saileach' agus 'ceart céad-ghinteachta athairlíneach'. Ach síneann tábhacht an dlí Shailigh níos faide ná na rialacha oidhreachta, mar go bhfuil sinsearach réimdhíreach aige chuig an gcóras dlí in go leor áiteanna san Eoraip sa lá atá inniu.
Naomh Deaglán
mion|Aird Mhórː téann an [[cloigtheach siar go dtí an 10ú haois b'fhéidir agus an tsuíomh go dtí an 5ú haois ]] Áirítear Déaglán mac Eircc nó Deaglán na hAirde Móire (Declán of Ardmore nó Declanus (Laidin)) mar dhuine de na naoimh a bhí in Éirinn roimh theacht Naomh Pádraig. Deirtear go raibh an Chríostaíocht sna Déise sular tháinig Pádraig Naofa go hÉirinn, mar gheall ar an obair a bhí déanta ag Naomh Deaglán.
Ba de shliocht uasal é. Rinne Colmán, sagart áitiúil, é a bhaisteadh. Tar éis dó bheith ina dhalta ag a uncail cuireadh chuig Díoma é, “duine a chaith tréimhse fhada thar lear ag déanamh staidéir.” clé|mion|177x177px|Deaglánː píosa [[Dealbhóireacht|dealbhóireachta le Turlough Cowman (2000)]] Níos déanaí chuaigh Déaglán go dtí an Eoraip le leanúint ar aghaidh lena chuid staidéir agus oirníodh ina shagart ansin é, agus b’fhéidir ina easpag.
Bhain sé faoi in Aird Mhór agus shíolaigh sé an creideamh i gceantar na nDéise. Mhair cuid mhór fear agus ban faoina riail. clé|mion|177x177px|An Charraig
Nósanna agus béaloideas
Ceiliúrtar Lá Fhéile Deaglán ar an 24 Iúil.
De réir an bhéaloidis, ba é Naomh Deaglán a chéadbhaistigh Má Dheilge nó "Magh Dheilge" nuair a ghortaigh sé a mhéar agus é ag gabháil thart.
Hans Zimmer
Is cumadóir ceoil Gearmánach é Hans Florian Zimmer (rugadh 12 Meán Fómhair 1957 i Frankfurt am Main).
126 (uimhir)
Is é 126 an uimhir nádúrtha tar éis 125 agus roimh 127.
Deilf
Ainmhí mara is ea an deilf. Úsáidtear an focal céanna i nGaeilge na hAlban. Is céiticigh iad na deilfeanna.
Tá na deilfeanna neasghaolta leis an muc mhara agus na míolta móra. Is ainmhithe teofhuilteacha iad, agus análaíonn siad aer.
thumb|left|Léaráid
Prionsa Pilib, Diúc Dhún Éideann
clé|mion|244x244px|1954 Diúc Briotanach ba ea Prionsa Pilib, Diúc Dhún Éideann (10 Meitheamh 1921 - 9 Aibreán 2021). Bhí sé pósta le Eilís II na Ríochta Aontaithe le breis agus seachtó bliain.
Saol
Is Séarlas, Aindrias agus Éadbhard iad a mhic agus is Áine a iníon.
Os cionn 70 bliain a bhí sé pósta leis an mBanríon Elizabeth II. “Thionlaic sé an Bhanríon ar a cuairteanna chuig Thuaisceart Éireann go minic agus ar a cuairt Stáit stairiúil ar Éirinn in 2011", a dúirt a dúirt Micheál D Ó hUigínn.
I gcaitheamh na mblianta, dhírigh Gradaim Dhiúc Dhún Éideann aird na nglúnta agus na ndaoine ó chúlraí éagsúla go héifeachtach ar rannpháirtíocht na saoránach.
Bás
D'éirigh an Diúc as imeachtaí poiblí go hoifigiúil sa mbiain 2017. Bhí sé thar a bheith breoite ó thosach na bliana 2021. Chaith sé mí iomlán sa ospidéal. Bhí ionfhabhtú air, agus ansin, rinneadh obráid croí air. D'fhill sé ar Chaisleán Windsor ar 16 Márta le ham a chaitheamh le Banríon Eilís.
Islington
Is baile é Islington atá suite i dtuaisceart Londan. Tá sé i mBuirg Londan Islington. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 206,125 duine ina gcónaí ann. clé|250px|thumb|[[Eaglais (foirgneamh)|Eaglais Naomh Pól]]
Our Lady and the English Martyrs Church
Is eaglais Chaitliceach Rómhánach atá suite i gCambridgeshire Shasana í Our Lady and the English Martyrs Church (“Eaglais Mhuire agus na mairtíreach Sasanach”).
Intellivision Amico
Is é Intellivision Amico an t-ainm ar an chéad ríomhaire cluichí déanta ag Intellivision Entertainment.
127 (uimhir)
Is é 127 an uimhir nádúrtha tar éis 126 agus roimh 128.
Móinteáin Yorkshire Thuaidh
deas|250px|thumb|Móinteáin Yorkshire Thuaidh Is móinteán suite i Yorkshire Thuaidh iad Móinteáin Yorkshire Thuaidh.
Kensington
Is baile é Kensington atá suite sa bhuirg Kensington and Chelsea, Londain Láir.
Jump the Shark (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an cúigiú heipeasóid déag, "Jump the Shark" den naoú sraith The X-Files ar an 21 Aibreán 2002. Scríobh Vince Gilligan, John Shiban agus Frank Spotnitz an eipeasóid seo. D'fhéach 8.6 milliún duine ar an eipeasóid.
Maoracht éisc
350px|thumb|Uisceadán Is caitheamh aimsire coitianta é maoracht éisc a bhaineann le héisc a choinneáil in uisceadán baile nó linn gharraí. Bíonn an mhaoracht éisc freisin ina tionscal, mar bhrainse na talmhaíochta.
Córais maorachta éisc
Tugtar go minic mar "uisceadoir", ós rud é nach mbíonn achan duine acu ag plé le héisc amháin. Is féidir leis an chaitheamh aimsire a bheith roinnte i dtrí ndisciplíní sonracha de réir an cineál uisce a nglacann na héisc leis: maoracht fhionnuisce, mhearsháile, agus mhuirí (ar a dtugtar freisin sáile).
Fionnuisce
Is í an mhaoracht fhionnuisce an brainse is mó a bhfuil gean air sa chaitheamh aimsire seo, agus is minic na siopaí peataí is lú ag díol réimse na n-iasc fionnuisce, mar na héisc órga, gupaithe, agus bráthair (Pterophyllum). Cé gur uisceadáin phobail iad formhór na n-uisceadán fionnuisce a choimeádann speicis éagsúla comhoiriúnacha, bíonn tóir freisin ar uisceadáin i gcomhair speicis amháin. Bíonn éisc beobhreitheach mar na Poeciliidae agus na gupaithe i measc na niasc is éasca a thógáil faoi mbraighdeanas, ach póraíonn uisceadoirí, go rialta, cuid mhaith cineálacha de na Cichlidaede, cait mhara, Characidae agus Cyprinodontiformes. uiscedhreach Cruthaíonn go leor maorachtaí éisc uiscedhreacha fionnuisce ina mbíonn an bhéim ar na bplandaí uisceacha mar aon le na hiasc, mar shampla, "Uisceadáin Dúitseacha". Le blianta beaga anuas, is é an Seapánach 'Takashi Amano' ceann de na tacadóirí is gníomhaí a bhíonn ag pléadáil ar son na n-uisceadán lánphlandáilte.
Bíonn linnte garraithe, ar bhealaí, cosúil le huisceadáin fhionnuisce, ach de ghnáth, i bhfad níos neamhchosanta ón aimsir chomhthimpeallach. Sna Trópaicí, is féidir éisc trópaiceacha a choinneáil i linnte garraithe, ach sa gcrios measartha is fearr a neiríonn le speicis mar Carassius auratus auratus (iasc órga), nishikigoi (Béarla: Koi), agus Leuciscus idus (Béarla: ide nó orfe).
Sáile
Go ginearálta, bíonn uisceadáin mhuirí níos deacra a choimeád ar siúl agus bíonn an beostoc i bhfad níos costasaí. Mar thoradh air sin, meallann an brainse seo maorachtaí a bhfuil níos mó taithí acu. Is féidir leis na huisceadáin seo a bheith go hálainn ar fad, mar gheall ar dhathanna agus ar chruthanna tarraingteach na gcoiréal agus na héisc coiréalacha sceireacha a bhíonn óstáilte ann.
Ní go coitianta, a choimeádtar éisc ón gcrios measartha san uisceadán baile, go príomha toisc nach mbíonn siad in ann rathú ag teocht an tseomra. Ní mór uisceadán fuaruisce teocht níos a chur ar fáil trí sheomra fionnuar (mar shampla íoslach neamhthéite) nó gléas cuisnithe ar a dtugtar 'fuaraitheoir'.
Is minic a bhíonn fonn ar mhaorachtaí éisc mara sceireacha coiréil a athchruthú le húsáid a bhaint as chainníochtaí móra de charraigeacha beo, carraigeacha cailcreach póiriúla clúdaithe le halgaí coralline, spúinsí, péisteanna, agus orgánaigh beaga muirí eile. Níos déanaí, cuirtear coiréil móra chomh maith le ribí róibéis, portáin, eicínideirmigh, agus moilisc, nuair a bhíonn an tuisceadán aibí, chomh maith le réimse na n-iasc beag. Uaireanta, tugtar uisceadáin sceire ar an an saghas seo uisceadáin.
Mearsháile nó uisce goirt
Comhcheanglaíonn uisceadáin mhéarsáile le chéile gnéithe de na huisceadáin thuas luaite eile, le salandacht nach mór fanacht idir an méid a bhíonn san bhfionnuisce agus uisce na farraige. Tagann éisc uisce goirt ó gnáthóga le salandacht éagsúla, mar shampla mangróibh agus inbhir, agus ní thagann rathú orthu má choimeádtar go buan i bhfíoruisce iad. Cé nach bhfuil uisceadáin le huisce goirt de ghnáth ar eolas an t-uisceadora neamhchleachtaigh, is fearr le go leor speiceas uisce goirt, lena n-áirítear roinnt Poeciliidae (Béarla; mollies), Gobiidae go leor, roinnt Tetraodontidae, Monodactylidae, Scatophagidae, agus beagnach gach Soleidae nó sól fionnuisce.
Prionsa Aindrias, Diúc Eabhrac
Is prionsa Briotanach é Prionsa Aindrias, Diúc Eabhrac, (a rugadh ar 19 Feabhra 1960).
Maoracht éisc
Bunús na maorachta éisc
San Eoraip, le linn na Meánaoise, bhí linnte Carbán mar ghné chaighdeánach sna heastáit agus mainistreacha, ag soláthar rogha eile bia ar laethanta féile nuair nach bhféadfaí feoil a ithe ar chúiseanna creidimh.
An Chloch Dhubh
Is baile fearainn suite i gContae Chorcaí í an Chloch Dhubh.
Prionsa Aindrias, Diúc Eabhrac
Tá sé ina mac ag Eilís II na Ríochta Aontaithe agus Prionsa Pilib, Diúc Dhún Éideann. clé|mion|166x166px|2011 Bhí sé pósta ar Sarah, Bandiúc Eabhrac.
Maoracht éisc
Bunús na maorachta éisc
Bhí an meas céanna roimh éisc mara ar feadh na gcéadta bliain. Choinneáil Rómhánaigh saibhre loimprí agus éisc eile i linnte uisce salann. Thug Tertullian le fios gur íoc Asinius Celer 8000 sesterce le haghaidh milléid den chéad scoth. Thuairisc Cicero gur shil an t-abhcóide Quintus Hortensius nuair a fuair amach go bhfuair a iasc ba mhó fabhar bás. Thagair sé, go searbhasach, do na maorachtí éisc mar an Piscinarii, an "úinéirí lochán éisc " nó "póraitheoirí éisc", mar shampla nuair a dúirt sé "... níor cheil na saibhir (sé sin do chairde 'na piscinarii') a n-éad romham".
Cothabháil uisceadán
Atáirgeann éiceolaíocht an uisceadáin idéalaigh an chothromaíocht a fhaightear sa dúlra i gcóras dúnta an uisceadáin. De ghnáth, áfach, bíonn sé beagnach dodhéanta an chothromaíocht a choimeád ar bhun fhoirfe. Mar shampla, tá sé beagnach dodhéanta an ghaolmhaireacht chothromaithe idir creachadóirí agus a gcreach a choimeád ar siúl san uisceadán, fiú san uisceadán is mó. De ghnáth, ní mór don mhaor éisc an chothromaíocht a choimeád ar bun go gníomhach san éiceachóras beag a bhíonn ar fáil san uisceadán. Bíonn sé níos éasca cothromaíocht a bhaint amach, le líon níos mó uisce san uisceadán, mar go gcaolaíonn sé éifeachtaí na turrainge sistéamaí, Mar shampla, má fhaigheann iasc amháin bás in uisceadán 10 litre, is féidir go mbeadh athruithe suntasacha sa chóras dá bharr, ach ní chruthódh bás an éisc chéanna in uisceadán 400 lítear ach mion-éagothroime. Ar an gcúis sin, bíonn amaitéaraigh i bhfabhar na huisceadáin is mó, nuair is féidir, mar nach n-éilíonn siad dian-aird. Tá éagsúlacht de thimthriallta cothaitheacha tábhachtach san uisceadán. Tagann ocsaigin thuaslagtha isteach ag an gcomhéadan idir an dromchla uisce-aer nó trí ghníomhartha aerchaidéil. Éalaíonn dé-ocsaíd charbóin isteach san aer. Bíonn tábhacht leis an timthriall fosfáit, cé go ndéantar dearmad air go minic, mar timthriall cothaitheach. Tagann Sulfar, iarann, agus micreachothaithigh isteach sa chóras mar bhia agus scoirtear iad mar dhramhaíl. De ghnáth, má láimhseáltar an timthriall nítrigine go cuí, má sholáthraítear bia cothrom do na héisc, agus má choimeádtar súil amach ar an luchtú bitheolaíoch, bíonn sé indéanta na sraitheanna cothaitheach seo a choimeád i gcothromaíocht leordhóthanach.
Whitby Abbey
clé|250px|mion|Whitby Abbey Abtheach Beinidicteach suite i Yorkshire Thuaidh ab ea Whitby Abbey.
Patrick Baxter
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Baxter (1 Deireadh Fómhair, 1891 - 3 Aibreán, 1959). Bhí sé ina bhall de Pháirtí na bhFeirmeoirí.
Robert Snodgrass
Is imreoir sacair Albanach é Robert Snodgrass a rugadh ar an 7 Meán Fómhair 1987 i nGlaschú. Imríonn sé faoi láthair le West Ham.
Ollmhargadh
mion|Ollmhargadh sa t[[An tSualainn|Sualainn sa bhliain 1941]] Leagan méadaithe den siopa grósaera traidisiúnta is ea ollmhargadh atá le fáil le fada inniu i ngach cearn den domhan nach mór. Siopa féinseirbhíse ina ndíoltar rogha fairsing bia agus earraí tí, iad eagraithe i ranganna le pasáistí leathana do na custaiméirí. Dá mhóire ollmhargadh i gcomparáid le siopa grósaera, tá ollmhargadh níos lú—le réimse earraí níos teoranta—ná hipearmhargadh nó margadh big-box.
mion|Ollmhargadh Loblaws i d[[Toronto, Ceanada]]
128 (uimhir)
Is é 128 an uimhir nádúrtha tar éis 127 agus roimh 129.
Fribourg
Cathair san Eilvéis is ea Fribourg. Ag tús 2014 bhí 37,485 ag maireachtáil sa chathair.
Is cathair dhátheangach Fribourg, is iad Fraincis agus Gearmáinis na teanga oifigiúil. I 2000 bhí Fraincis an teanga is comónta agus í an céad theanga do 63.6% de dhaonra Fribourg. Bhí Gearmáinis an dara teanga is comónta agus í an céad theanga do 21.2%. Bhí Iodáilis an tríú teanga is comónta agus í an céad theanga do 3.8%. Bhí Rómainis an céad theanga do 55 daoine.
Teangacha Malae-Pholainéiseacha
Fine teangacha iad na teangacha Malae-Pholainéiseacha a labhraítear ar fud na hAigéine agus in Oir-Dheisceart na hÁise. Sa chiall is cruinne, ní fine teangacha neamhspleách iad ach cuid d'fhine na dteangacha Astrainéiseacha, ach le fírinne, tá an chuid eile de na teangacha Astrainéiseacha á labhairt in oileán na Téaváine, nó ba as an Téaváin a chuaigh an fhine teangacha seo ar fud na hAigéine.
Baineann na teangacha seo an-úsáid as an eamhnú mar chuid den chóras gramadaí, cf. wiki-wiki na Haváíse a chiallaíonn "go luath ar fad" - is é wiki an focal Haváíse ar "luath, gasta". (As an bhfocal seo a fuair an Vicipéid a hainm.) Bíonn siad simplí ó thaobh na foghraíochta de - ní bhíonn siad saibhir i gconsain ná i ngutaí, agus ní cheadaíonn siad comhcheangail chonsan ar nós [str] nó [mpt].
Na teangacha Súlú-Fhilipíneacha
Sa ghrúpa seo, tá dhá fhoghrúpa, mar atá, na teangacha Filipíneacha agus na teangacha Sama-Bajaw. Grúpa beag iad na teangacha Sama-Bajaw a labhraítear sna hoileáin bheaga idir na hOileáin Fhilipíneacha agus Boirneo. Maidir leis na teangacha Filipíneacha, is í an Tagálaigis an ceann is tábhachtaí acu, nó is í teanga oifigiúil na nOileán Filipíneach í. Thairis sin, áfach, tá cuid mhór teangacha móra á labhairt in oileáin éagsúla Fhilipíneacha, cosúil leis an teanga Cebuano, an teanga Ilocano, an teanga Hiligaynon, an teanga Bikolano agus an teanga Waray-Waray.
Dakota Theas
Is stát i SAM é Dakota Theas, é suite i lár na tíre. Tá teorainneacha aici le Dakota Thuaidh, Nebraska, Iowa, Minnesota, Wyoming agus Montana. Tá an séadchomhartha cáiliúil Mount Rushmore suite sa stát seo. Is é Pierre príomhchathair an stáit; is é Sioux Falls an chathair is mó.
Tá an dá Dakota ainmnithe as na hIndiaigh Lakota agus Dakota a raibh an chuid is mó den stát faoina seilbh faoi dheireadh an 18ú haois. Sna 1890idí thug ruathar an óir sna Black Hills agus tógáil na n-iarnród a lán daoine de shliocht Eorpach isteach.
Ernst Heinrich Weber
Lia is fiseolaí a saolaíodh i Wittenberg na Gearmáine ab ea Ernst Heinrich Weber (1795-1878). Tháinig sé ar bhealach chun íogaireacht an chraicinn a chinneadh. D'fhionn sé coincheap na difríochta inbhraite ar éigin, agus chuimsigh Gustav Fechner é seo i ndlí Weber-Fechner, atá bunúsach i sícifisic.
Manchester Irish Language Group
mion|St [[St Kentigerns Social club|Kentigerns Social club]] Grúpa pobail is ea Manchester Irish Langauge Group atá suite i Manchain,Sasana. Bunaíodh é i 2004 le foghlaim agus úsáid na Gaeilge a chur chun cinn sa chathair agus sa cheantar iarthuaisceart Shasana. Eagraítear ranganna Gaeilge agus imeachtaí cultúrtha i rith na bliana.
Tá an grúpa ina bhall den eagraíocht Irish in Britain.
Stair
Le blianta fada reáchtáladh ranganna Gaeilge do dhaoine fásta sa chathair ag Comhairle Cathrach Mhanchain i scoileanna éagsúla. I mí an Mhárta 2003 chinn grúpa foghlaimeoirí bualadh le chéile do ranganna i Chorlton Irish Club mar theastaigh uathu Gaeilge a fhoghlaim. Ag an am sin bhí seisear ag freastal ar ranganna seachtainiúla, beirt mhúinteoirí san áireamh.
I Meán Fómhair 2004 bunaíodh Manchester Irish Language Group i Chorlton. I mBealtaine 2007, bhog an grúpa go St Kentigerns Social club i Fallowfield.
Ranganna
Bíonn ranganna Gaeilge do dhaoine fásta agus comhrá ar siúl sa chlub gach Mháirt.
Pádraig de Priondragás
Is iar-dhuine spóirt é Pádraig de Priondragás (Béarla: Paddy Prendergast) a rugadh sa bhliain 1958 sa bhaile beag Clárach i gContae Chill Chainnigh. D’imir sé iománaíocht leis a fhoireann áitiúil Clárach agus foireann idirchontae Chill Chainnigh sna 1970idí agus na 1980idí.
Club
D’imir de Priondragás a chuid iomána áitiúil le Clárach agus bhí rath nach beag aige leo. An t-éacht ba mhó a bhain sé amach mar bhall den fhoireann, gan dabht, ná an bua i gCraobh an Chontae sa bhliain 1986 in aghaidh Na Seamróga Baile Héil, fathaigh an chontae.
Idirchontae
D’fhág sé a rian ar chúrsaí iomána an chontae don chéad uair mar bhall de fhoireann mionúr Chill Chainnigh. Bhuaigh sé craobh Laighean ag an leibhéal seo sa bhliain 1975, sular chuir sé corn uile-Éireann leis in aghaidh Chorcaí. Bhailigh sé bonn Laighean eile sa bhliain 1976, ach fuair Tiobraid Árainn an ceann is fearr orthu sa chluiche ceannais. Sa bhliain ina dhiaidh sin, chuaigh sé isteach i bhfoireann faoi-21 na gCat, agus bhaineadar Craobh Laighean agus Craobh na hÉireann amach sa bhliain 1977.
Níor thúisce go raibh sé briste isteach i bhfoireann na sinsir sa bhliain 1978 ná gur bhuaigh sé a chéad bhonn Laighean leo sa bhliain 1978. Shroich sé a chéad chluiche ceannais sa bhliain chéanna, ach ní raibh Cill Chainnigh in ann stop a chur le Corcaigh agus iad ag baint an “trí cinn as a chéile” amach ar an lá seo. Bhuaigh sé bonn Laighean arís an bhliain dár gcionn, agus áit arís i gcluiche deiridh na bliana seo. Bhí Gaillimh ós a gcomhair, ach bhuaigh na Cait orthu agus bhí a chéad bhonn uile-Éireann tógtha aige. Bhí tréimhse ghearr mí-rathúil ag Cill Chainnigh ar feadh cúpla bliain ach tháinig siad ar ais sa bhliain 1982 chun an tSraith a bhuachaint. Lean an rath ar aghaidh sa chraobh, le buanna i gCúige Laighean agus i gcluiche ceannais na hÉireann i gcoinne Chorcaí. Bhí a éachtaí tugtha faoi deara agus bronnadh duais All-Star air.
Ard-Eaglais Peterborough
Is ardeaglais suite i gCambridgeshire í Ard-Eaglais Peterborough.
Liosta de na iomaitheoirí The X Factor (sraith 12 an RA)
Is liosta é seo de na hiomaitheoirí ar an dara sraith déag The X Factor.
Helles
Is beoir bhun-choipthe í Helles atá déanta sa Bhaváir sa Ghearmáin, go háirithe i München. Ciallaíonn hell geal i nGearmáinis.
Plucamas
Galar tógálach dainséarach víreasach is ea an plucamas nó an leicneach. Scaiptear an galar ó dhuine go duine trí chasacht, trí shraothartach, nó trí theagmháil dhíreach le seile.
Príomhchomharthaí
Fiabhras, tinneas cinn agus faireoga seileacha pianmhara
Gaeilge na Alban
Is iomaí ainm a thugtar ar an ngalar seo i nGaeilge na hAlban:
Forza Italia
Páirtí polaitiúil Iodálach a bhunaigh Silvio Berlusconi ab ea Forza Italia. ("An Iodáil chun cinn" is ciall le Forza Italia san Iodáilis).
Sna blianta 2007-2013, bhí páirtí eile ar bhfód a tháinig i gcomharbacht air, sé sin Il Popolo della Libertà nó PdL. (Pobal na Saoirse i nGaeilge).
129 (uimhir)
Is é 129 an uimhir nádúrtha tar éis 128 agus roimh 130.
Seosamh I, An tImpire Naofa Rómhánach
B'Impire Naofa Rómhánach, Rí na Boihéime, Rí na hUngáire, Rí na Rómhánaigh, é Seosamh I (26 Iúil, 1678 – 17 Aibreán, 1711). Ba é an mac is sine leis an Impire Leopold I agus lena thríú bean chéile, Eleonore-Magdalena as Pfalz-Neuburg.
Sa bhliain 1702, throid sé ag léigear Landau i gCogadh Chomharbas na Spáinne. Deirtear go raibh rosc catha aige ar láthair chathaː "siúd atá eaglach is féidir leo cúlú".
Fuair sé bás den bholgach.
York Minster
deas|250px|thumb|York Minster Is ardeaglais Anglacánach suite i Yorkshire Thuaidh í York Minster.
Wilhelm Weber
Eolaí a rugadh i Wittenberg na Gearmáine ab ea Wilhelm Weber (24 Deireadh Fómhair 1804 - 23 Meitheamh 1891). Rinne sé staidéar ar na réimsí maighnéadacha a bhaineann le sruthanna leictreacha. Tá aonad an fhloisc mhaighnéadaigh, an véibear (Wb), ainmnithe as.
130 (uimhir)
Is é 130 an uimhir nádúrtha tar éis 129 agus roimh 131.
A' Chreag Ruaidh
Baile is ea A' Chreag Ruaidh (Béarla: Craigruie). Tá sé suite i gceantar Shruighlea in Albain. Baile beag atá ann.
131 (uimhir)
Is é 131 an uimhir nádúrtha tar éis 130 agus roimh 132.
Neuchâtel (cathair)
Cathair san Eilvéis is ea Neuchâtel. Ag deireadh 2013 bhí 33,600 ag maireachtáil sa chathair fhéin.
Caora Cheviot
Tá caoirigh Cheviot flúirseach go maith sa Bhreatain. Tá caoirigh Cheviot ann san Astráil, sa Nua-Shéalainn agus i Meiriceá chomh maith. Caora mhaol a thugtar ar an bpór seo i nGaeilge na hAlban.
Jorge Vaca
Dornálaí Meicsiceach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Jorge Vaca, a rugadh ar 14 Nollaig, 1959 i nGuadalajara.
Guadalajara (Meicsiceo)
Is cathair suite i Meicsiceo í Guadalajara.
Michael Donnellan
Polaiteoir Éireannach ab ea Michael Donnellan (1900 - 27 Meán Fómhair, 1964). Bhí sé ina bhall de Chlann na Talmhan.
Whipple Museum of the History of Science
clé|250px|mion|Whipple Museum of the History of Science Is músaem suite i gCambridgeshire é Whipple Museum of the History of Science. Is cuid d'Ollscoil Cambridge é.
Emmen
Cathair san Eilvéis is ea Emmen. Ag deireadh 2013 bhí 28,926 duine ina gcónaí sa chathair.
Daonáireamh
De réir daonáireamh sa bhliain 2000,
Omar Sharif
B'aisteoir Éigipteach é Omar Sharif, a rugadh faoin ainm Michael Demitri Shalhoub ar an 10 Aibreán 1932. Fuair sé bás ar an 10 Iúil 2015.
Coningsby
Is baile suite i Lincolnshire é Coningsby. Bhí 3,864 duine ina gcónaí i gConingsby sa bhliain 2011.
Asteraceae
fine an-mhór plandaí blátha (Angiosperma) is ea na hAsteraceae. Tá breis is 23,600 speiceas den fhine ann, iad scaipthe thar 1,620 géineas (genera) agus 13 fofhine. Is iad na hOrchidaceae an t-aon fhine níos mó i measc na bplandaí blátha. "Nóiníní" a thugtar ar bhaill den fhine go minic, ag brath ar an speiceas.
132 (uimhir)
Is é 132 an uimhir nádúrtha tar éis 131 agus roimh 133.
Megami Tensei
Is sraith chluiche ríomhaire Sheapánach déanta ag Atlus é Megami Tensei (女神転生 "Athionchollú an Bhandé"). Megaten go gairid. Tosaíodh an branda sa tSeapáin sa mbliain 1987 leis an gcluiche Digital Devil Story: Megami Tensei. Tá carn fo-shraitheanna foilsithe ag Atlus agus Sega fé bhranda Megami Tensei, dírithe ar chluichí rólimeartha.
Jim Wells
Saol pearsanta
Tá sí pósta le Grace Wells. Tá triúr páistí acu.
Megami Tensei
Cé nach bhfuil an clú céanna mar atá ar Final Fantasy agus Dragon Quest air, tá an-tóir air sa tSeapáin agus sa domhain Eora-Mheiriceánach. Tá cáil tuillte ag an tsraith as a cuid ealaíonta, a himirt chrua, agus a ceol. Ach tá conspóid tarraingthe aici as ábhar aibí, téamaí dorcha, agus úsáid a bhaint as íomhánna reiligiúnacha. Foilsíodh manga, scannáin anime, agus sraitheanna teilifíse fé bhranda Megami Tensei leis.
Príomhshraith
Cuireadh dhá iontráil amach ar Famicom: Digital Devil Story: Megami Tensei i 1987, agus Digital Devil Story: Megami Tensei II i 1990. Níl aon bhaint idir scéalta an dá theidil, nár thosaigh an dá cheann acu meicnic bhunúsach imeartha na sraithe. Cuireadh dhá iontráil amach Super Famicom : Shin Megami Tensei i 1992, agus Shin Megami Tensei II i 1994.
Cuireadh Shin Megami Tensei III: Nocturne amach in 2003 ar PlayStation 2. Cuireadh an chéad iontráil eile, Shin Megami Tensei: Strange Journey, amach in 2009 sa tSeapáin agus 2010 i Meiriceá Thuaidh ar Nintendo DS. Cuireadh Shin Megami Tensei IV amach ar Nintendo 3DS in 2013 sa tSeapáin agus i Meiriceá Thuaidh, agus bliain ina dhiaidh san san Eoraip mar eisiúint dhigiteach. Cuireadh cluiche eile atá suite sa chruinne céanna, Shin Megami Tensei IV: Apocalypse, amach ar 3DS i mí Feabhra 2016 sa tSeapáin. Cuireadh Shin Megami Tensei V amach ar Nintendo Switch in 2021.
Persona
Is é Persona an mac-shraith is mó ó Megami Tensei. Cuireadh an chéad iontráil, Megami Ibunroku Persona, amach sa tSeapáin agus i Meiriceá Thuaidh i 1996. Cuireadh Persona 2 Innocent Sin, amach sa tSeapáin i 1999. Agus an dara cluiche, Persona 2 Eternal Punishment, in 2000. Cuireadh Persona 3 amach in 2006 sa tSeapáin, 2007 i Meiriceá Thuaidh, agus in 2008 san Eoraip. Cuireadh Persona 4 amach, in 2008 sa tSeapáin agus i Meiriceá Thuaidh, agus in 2009 san Eoraip. Cuireadh an cúigiú iontráil, Persona 5, amach sa tSeapáin in 2016, agus in 2017 i Meiriceá Thuaidh agus san Eoraip. Chomh maith leis na príomhchluichí Persona, tá mac-chluichí, dírithe go dtí seo ar Persona 3, 4 agus 5.Persona Q: Shadow of the Labyrinth agus Persona Q2: New Cinema Labyrinth. Persona 4 Arena agus Arena Ultimax. Agus cluichí rithime Persona 4: Dancing All Night, Persona 3: Dancing in Moonlight, agus Persona 5: Dancing in Starlight.
Liosta de na iomaitheoirí The X Factor (sraith 13 an RA)
Is liosta é seo de na hiomaitheoirí ar an tríú sraith déag The X Factor.
Maud Gonne
Ba réabhlóidí Éireannach í Maud Gonne MacBride (Gaeilge: Maud Nic Ghoinn, Bean Mhic Giolla Bhríde, 21 Nollaig 1866 – 27 Aibreán 1953) a rugadh i Sasana, feimin each agus ban-aisteoir, ach clú is mó uirthi de bharr an chaidrimh shuaite a bhí aici le William Butler Yeats.
Saol óg
Rugadh í in Tongham in aice le Farnham i Surrey sa Bhreatain. Tugadh an t-ainm Edith Maud Gonne uirthi, an cailín ba sine de chlann an Chaptaen Thomas Gonne (1835 – 1886) a bhí sa 17ú Lancers. Ba as Caithness in Albain Thomas Gonne. Fuair a máthair, Edith Frith Gonne, née Cook (1844-1871), bás nuair a bhí Maud ina páiste óg. Cuireadh í chun na Frainc e chun oideachas a fháil. thumb| le Joseph Uzanne, Figures contemporaines tirées de l’Album Mariani, Librairie Henri Floury,1896
D’fhill sí ar an Fhrainc tar éis tréimhse eitinne agus thit sí i ngrá le hiriseoir agus polaiteoir den eite dheis, Lucien Millevoye. D’aontaigh sí go dtroidfidís ar son shaoirse na hÉireann agus chun seilbh a fháil ar Alsace – Lorraine ar son na Fraince.
D’fhill sí ar Éirinn; bhí sí ag iarraidh príosúnaigh pholaitiúla a shaoradh ó phríosún.
Níos déanaí phós Gonne an t-údar Éireannach-Astrálach, Francis Stuart.
I rith na 1890-adaí, Thaistil Gonne go forleathan i Sasana, an Bhreatain Bheag, Albain agus na Stáit Aontaithe ag stocaireacht ar son chúis na náisiúnaithe.
Aisteoireacht agus Pósadh
Ghlac Gonne an príomhpháirt i ndráma Yeats Cathleen Ni Houlihan i mí Aibreán 1902, mar Cathleen nó “seanbhean Éireannach” a caoineann dá ceithre cúige a ghabh an coilíneach Sasanach. Sa bhliain chéanna chuaigh sí isteach san Eaglais Chaitliceach Rómhánach. Dhiúltaigh sí go leor tairiscintí Yeats chun pósadh mar shíl sí nach raibh sé sách náisiúnach agus de bhrí nach raibh sé sásta iompú ina Chaitliceach Rómhánach.
Theip ar an bpósadh, áfach agus d’fhill a fear céile ar Éirinn agus fuair sí colscaradh uaidh. mion|Maud Gonne, 1900
Polaitíocht
Sa bhliain 1897 d’eagraigh sí in éindí le Yeats agus Art Ó Gríofa agóidí i gcoinne iubhaile diamaint na Banríona Victoria.
Bhunaigh sí Inghinidhe na hÉireann um Cháisc 1900, nó cumann réabhlóideach na mban. Níor cuireadh fáilte roimh na mná i gcumainn náisiúnacha ina raibh an lámh in uachtar ag na fir. Ghlac sí Naomh Bríd mar phátrún ar an eagraíocht. Bhí Gonne i gcoinne an Rialtais Dúchais agus i bhfabhar neamhspleáchas iomlán. D’eagraíodar clár oibre de sainghníomhaíochtaí cultúrtha Éireannacha agus chur siad féinfheasacht náisiúnach chun cinn.
Ó 1908 ar aghaidh d’fhoilsigh an ghluaiseacht iris darbh ainm Bean na hÉireann.
D’ionsúigh Inghinidhe na hÉireann isteach i gCumann na mBan, cúntóirí ban in Óglaigh na hÉireann, i 1914. Thoiligh roinnt ball ceardchumainn dul isteach in Arm Cathartha na hÉireann. I rith na tréimhse sin chuidigh Inghinidhe na hÉireann le polaitiú glúin ban Éireannach agus ghlac go leor acu páirt in Éirí Amach 1916.
Níor ghlac Maud Gonne páirt in Éirí Amach 1916 agus d’fhan sí i bPáras go dtí 1917. Lean sí ar aghaidh sa tréimhse seo leis na hirisí Bean na hÉireann agus L’Irlande Libre.
Gabhadh í i mBaile Átha Cliath i 1918 agus bhí sí imtheorannaithe i bPríosún Holloway i Sasana ar feadh sé mhí. I rith Chogadh na Saoirse d’oibrigh sí le Cros Bhán na hÉireann chun cuidiú le híospartaigh foréigin. I 1921 sheas sí in éadan an Chonartha ar thaobh na bPoblachtánach.
Bé Yeats
Is iomaí dán le Yeats atá spreagtha aici, nó a bhfuil sí luaite iontu, ar nós This, This Rude Knocking. Scríobh sé na drámaí "The Countess Cathleen agus Cathleen Ní Houlihan" di. Críochnaíonn an dán Aedh wishes for the "Cloths of Heaven" le tagairt di.:
Is beag file a rinne ceiliúradh ar áilleacht ban an méid a rinne Yeats sna dánta liriciúla faoi Gonne. Óna dhara leabhar go dtí Last Poems, léiríodh í mar Rose, Héilin na Traí (in No Second Troy), Corp Leda (Leda and the Swan), Cathleen Ni Houlihan, Pallas Athene agus Deirdre.
Dírbheatháisnéis
thumb|Uaigh Maud Gonne MacBride i [[Reilig Ghlas Naíon.]] D’fhoilsigh Maud Gonne MacBride a dírbheathaisnéis sa bhliain 1938, dár dteideal "A Servant of the Queen", tagairt a bhí anseo d’fhís a bhí aici sheanbhanríon Éireannach, Caitlín Ní hUallacháin.
Pádraig Mac Suibhne
Is múinteoir, aisteoir agus file Gaeilge é Pádraig Mac Suibhne (a rugadh sa bhliain 1942). Rugadh agus tógadh é in Ard an Rátha, Contae Dhún na nGall.
Maud Gonne
Dírbheatháisnéis
Bhí a mac gníomhach i gcúrsaí polaitíochta in Éirinn agus sna Náisiún Aontaithe. Bronnadh Duais Nobel na Síochána air i 1974.
Fuair Maud bás ar an 27 Aibreán 1953 i gCluain Sceach in aois 86 agus cuireadh í i Reilig Ghlas Naíon i mBaile Átha Cliath.
Pádraig Mac Suibhne
Saol
clé|mion|[[Ard an Rátha]] clé|mion|[[Ollscoil na hÉireann, Má Nuad|Ollscoil Mhaigh Nuad]] Chuaigh an Suibhneach le sagartacht ach d’éirigh sé as. Bhain sé amach céim sa Ghaeilge agus sa stair in Ollscoil Mhaigh Nuad.
Múinteoir iarbhunscoile agus príomhoide ab ea é.
Phós sé sa bhliain 1967 agus bhí cúigear clainne aige ach scar sé féin agus a bhean. clé|mion|coimeádadh i b[[Príosún Phort Laoise|Port Laoise é ar feadh tamaill]] Poblactánach is ea é agus coimeádadh i bPort Laoise é ar feadh tamaill.
Bhí baint mhór aige le drámaíocht agus bhíodh sé ag aisteoireacht in Amharclann an Damer i mBaile Átha Cliath. Bhíodh páirt aige sa chlár grinn Gleann Ceo ar TG4 chomh maith.
Saothar
Tá trí chnuasach filíochta foilsithe aige agus gearrscéalta scríofa aige chomh maith. Tá an uaigneas agus an moráltacht mar théamaí ina chuid filíochta.
I measc a chuid saothar tá na gearrscéalta "An Coinín Cliste" agus "An Mhallacht" faoin teideal "Féar na Féile Vailintin agus scéalta eile". Dar le léirmheastóirí, pléann sé cúrsaí an tsaoil i slí an-simplí ghreannmhar ina chuid litríochta.
"Colscaradh"
mion|'Colscaradh'ː an choimhlint mar chroílár an dáin Is é a chum an dán "Colscaradh" a chlúdaítear ar chúrsa na hArdteistiméireacht a in Éirinn. Tagann an dán seo ón gcnuasach Solas Uaigneach. Chum an file an dán seo tar éis dó an brón agus an briseadh croí a bhain le scarúint tuismitheoirí a fheiceáil agus é ag múineadh daltaí scoile.
Josiah Wedgwood
Potaire a saolaíodh i mBurslem Shasana ab ea Josiah Wedgwood (12 Iúil 1730–3 Samhain 1795). Faoi anáil samplaí ársa, d'fhionn sé cré-earraí dubha neamhghlónraithe basailt is earraí gorma, seaspair le dearaí ardaithe bána freisin, atá cáiliúil fós. Thóg baile beag dá oibrithe chun a leas sóisialta a fheabhsú.
Oileáin Shéarlait
deas|250px|thumb|Oileáin Shéarlait Is oileáin iad Oileáin Shéarlait atá suite i gCeanada thiar.
Imtharraingt
Dlí dobhriste nádúir is ea an imtharraingt nó domhantarraingthe. Déileálann sé leis an luasghéarú chuig a chéile idir dhá rud, ar bhonn an fhad eatarthu.
Dlí imtharraingthe Newton:
San gcás seo, G = tairiseach na himtharraingthe:
John Conlan
Polaiteoir Éireannach ab ea John Conlan. Bhí sé ina bhall de Pháirtí na bhFeirmeoirí.
Crowland
Is baile suite i Lincolnshire é Crowland. Bhí 3,607 duine ina gcónaí i gCrowland.
Skanderbeg
Ba laochra Albánach é George Kastrioti Skanderbeg  (6 Bealtaine 1405 – 17 Eanáir 1468).
133 (uimhir)
Is é 133 an uimhir nádúrtha tar éis 132 agus roimh 134.
Cruachán
Sliabh in iarthar Oileán Acla gar do chósta thiar na hÉireann é Cruachán. Is é Cruachán an sliabh is faide siar san oileán. Is iad aillte Chruacháin na haillte is airde in Éirinn, agus iad ar na tríú haillte mara is airde san Eoraip freisin. Tá siad 668m ar airde.
Ubh Chásca
Is éard is ubh Chásca ann ná teachtaireacht rúnda nó scáileán i bhfolach i bhfeidhmchlár nó i gcluiche ríomhairí a úsáidtear le creidiúintí na foirne forbartha nó teachtaireacht ghreannmhar nó jóc a thaispeáint.
Frost/Nixon (scannán)
Scannán is ea Frost/Nixon (2008).
Acair Earranta
Comhlach foilsitheoireachta is ea Acair Earranta. Foilsíonn sé leabhair i nGaeilge na hAlban agus i mBéarla. Bunaíodh é mar pháirt de Phròiseact Dà-chànanch nan Eileanan Siar. Tá sé lonnaithe i Steòrnabhagh.
William (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an séú heipeasóid déag, "William" den naoú sraith The X-Files ar an 28 Aibreán 2002. Scríobh David Duchovny, Frank Spotnitz agus Chris Carter an eipeasóid seo. D'fhéach 9.3 milliún duine ar an eipeasóid.
Yverdon-les-Bains
Cathair san Eilvéis is ea Yverdon-les-Bains.
Daonáireamh
Daonáireamh (2013): Bhí 28,894 duine ina gcónaí sa chathair, ag labhairt:
134 (uimhir)
Is é 134 an uimhir nádúrtha tar éis 133 agus roimh 135.
Patrick Hogan (Páirtí na bhFeirmeoirí)
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Hogan. Bhí sé ina bhall de Pháirtí na bhFeirmeoirí.
Cyprinodontiformes
Is iad na Cyprinodontiformes ordú na n-iasc fionnuisce beag. Iasc uisceadán go leor, mar shampla gupaithe agus beo-shealbhóirí, san áireamh.
Rapperswil-Jona
Cathair san Eilvéis is ea Rapperswil-Jona.
Cúigí na Spáinne
Is iad cúigí na Spáinne na caoga réigiún ina bhfuil an tír roinnte, tar éis di a bheith roinnte ar dtús ina gComhphobail Fhéinrialaitheacha agus roimh di a bheith roinnte ina gcontaetha.
Níl na cúigí chomh tábhachtach a thuilleadh toisc go bhfuil cuid mhaith de dualgaisí riaracháin a bhíodh orthu bainte agus curtha ar na comhphobail féinrialaitheacha anois. Úsáidtear iad fós i gcomhthéacs dúichí toghchán, seoltaí poist, uimhreacha gutháin áitiúla, agus le haghaidh tagartha tír eolaíocha.
De ghnáth ainmnítear na cúigí i ndiaidh príomhbhailte an cheantair. Is iad Araba/Álava, Asturias, Bizkaia/Vizcaya, Cantabria, Gipuzkoa/Gipúzcoa, Illes Balears/Islas Baleares, La Rioja agus Nafarroa/Navarra na heisceachtaí. Níl ach dhá chathair a bhfuil mar phríomhchathair ar Chomhphobal nach bhfuil mar phríomhchathair ar an gcúige: Mérida in Extremadura agus Santiago de Compostela san Ghailís.
Níl ach cúige amháin ag an seacht gComhphobal seo a leanas: Asturias, Na hOileáin Bailéaracha, Cantabria, La Rioja, Maidrid, Murcia agus Navarra.
Naomh Aodhán Lindisfarne
Ba naomh é Aodhán Lindisfarne, easpag agus misinéir rialta.
Bhunaigh sé mainistir Lindisfarne ar chósta thoir thuaidh Shasana. I 635 ba iad manaigh Éireannacha as mainistir Í in Inse Ghall, faoi stiúir an easpaig Aodhán, a lean den chraobhscaoileadh nuair a bhunaigh siad mainistir Lindisfarne, ar oileán amuigh ó chósta Northumberland.
Saol
clé|mion|Holy Island clé|mion|257x257px|Aidan, Lindisfarne Ba de shliocht Éireannach é Naomh Aodhán agus bhí sé ina mhanach de chomhthionól Oileán Í. clé|mion|Dealbh Saint Aidan agus Lindisfarne Priory Nuair a díbríodh Oswald, Rí Northumbria, as a ríocht tháinig sé ar lorg tearmainn i mainistir Oileán Í. Nuair a d’fhill sé abhaile chun dul arís i gcoróin, thug sé cuireadh do Naomh Aodhán teacht leis lena mhuintir a aisiompú chun an chreidimh.
Lonnaigh Aodhán i Lindisfarne agus is ansin a bhí a lárionad misinéireachta. Le cuidiú an Rí, a bhí mar theangaire aige, d’éirigh go han-mhaith leis an misean.
Crowle, Lincolnshire
Is baile suite i Lincolnshire é Crowle. Bhí 4,090 duine ina gcónaí i gCrowle sa bhliain 2001.
Naomh Aodhán Lindisfarne
Saol
D’éag sé i Northumberland ar an 31 Lúnasa 651.
Willie Penrose
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 8.7% de na vótaí céad rogha.
Nicola Coughlan
Is aisteoir Éireannach í Nicola Mary Coughlan (rugadh ar an 9 Eanáir 1987 í). Tá clú agus cáil uirthi de bharr a róil mar Clare Devin sa dráma grinn suímh Derry Girls (2018-2022) agus Penelope Featherington sa dráma seanré Bridgerton (2020-anois).
Luathshaol
Rugadh Coughlan ar an 9 Eanáir 1987 i gContae na Gaillimhe, Éire, agus tógadh í in Órán Mór. Nuair a bhí sí cúig bliana d’aois, rinne Coughlan cinneadh a bheith ina haisteoir. D’fhreastail sí ar Scoil Mhuire don bhunscoil agus ar Calasanctius College don mheánscoil. Cháiligh sí le céim sa Bhéarla agus Sibhialtacht Chlasaiceach ó Ollscoil na hÉireann, Gaillimh. Chuaigh sí ar aghaidh go Sasana chun traenáil a dhéanamh i Scoil Dráma Oxford agus Scoil Aisteoireachta Birmingham. Tá sí ag cur fúithi i Londain.
Luathshaothar (2004-2017)
Nuair a bhí sí 10 mbliana d’aois, sa bhliain 1997, bhí ról sa scéinséir aicsin My Brother’s War ag Nicola Coughlan ach níor luadh sna creidiúintí í. Sa bhliain 2004, chuir sí tús lena gairm le ról i ngearrscannán coiméide díoltais de chuid Tom Collins, The Phantom Cnut. Sna blianta ina dhiaidh sin, rinne sí saothair ghutha éagsúla i sraitheanna beochana.
Ag pointe áirithe, de dheasca deacrachtaí airgeadais, bhí ar Coughlan filleadh go hÉirinn. Bhí an dúlagar uirthi le linn an ama seo agus thug a muintir an-tacaíocht di. D’oibrigh sí go páirtaimseartha ag radharceolaí sa Ghaillimh. Ghlac sí páirt i dtriail aisteoireachta oscailte do Jess and Joe Forever ag The Old Vic i Londain agus d’éirigh léi príomhról Jess a bhaint amach. Bhí an chéad taispeántas i Meán Fómhair 2016, roimh thuras náisiúnta.
Úrfhuascailt (2018-anois)
Sa bhliain 2018, ghlac Coughlan ról Clare Devlin, duine de na príomhcharachtair sa tsraith Derry Girls. Tá an dráma grinn suímh seo suite i nDoire, Tuaisceart Éireann sna 1990idí. Craoladh an tsraith in Eanáir agus Feabhra 2018 ar Channel 4. Tar éis atheisiúint na sraithe ar Netflix i mí na Nollag 2018, bhí lucht féachana idirnáisiúnta agus tóir láithreach ar an gclár.
Sa bhliain chéanna, ghlac sí ról Hannah Dalton in Harlots. Mar aon leis sin, bhí an chéad ról West End aici in The Prime of Miss Jean Brodie. D’ainmnigh an Evening Standard mar “one of the Rising Stars of 2018” í. Bhí sí in iomaíocht le cuid dá comhréaltaí ó Derry Girls ar The Great British Bake Off sa bhliain chéanna freisin.