cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024
Beidh Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024 ar siúl sa bhliain 2024 i bPáras.
Liam Cúipéir
Is iománaí ó Chorcaigh é Liam Cúipéir (Bill Cooper sa Bhéarla, r. 16 Nollaig 1987). Imríonn sé i lár na páirce le haghaidh Corcaigh agus Eochaill. Bhí Cúipéir ar fhoireann Chorcaí nuair a bhain siad Craobh na Mumhan i 2014.
Ríthe na Mumhan
mion|An Mhumha, c. 10ú haois.
Lúcás Miach
Is iománaí ó Chorcaigh é Lúcás Miach (Luke Meade sa Bhéarla). Imríonn sé le haghaidh Corcaigh agus Baile Nuis.
Harlingen, Texas
Is cathair é Harlingen i gContae Cameron, Texas. Bhí 74,924 ina gcónaí i Harlingen sa bhliain 2010.
Ríthe na Mumhan
Ba iad clanna Eoghanacht Chaisil (Uí Shúilleabháin agus Mic Cárthaigh mar ionadaithe), Eoghanacht Ghleanndamhnach (Uí Chaoimh) agus Eoghanacht Áine (Uí Chiarmhaic) na géaga is mó le rá sa treibh úd. Scaoileadh a leis a ngreim cumhachta ámh nuair a tháinig Brian Bóramha den Dál gCais chun cinn, a thóg clann Uí Bhriain isteach mar ríthe na Mumhan. Ag an am gcéanna, Munster had to contend with the Normannaigh.
Sa deireadh, tháinig an ríócht chun críche nuair a scaradh í (críochdheighilt na Mumhan) and bunaíodh ríochtaí na Tuamhan, Deasumhan agus Urumhan. Tháinig an chéad dá cheann chun críche in am trátha sa 16ú haois, le bunú Ríocht na hÉireann, nuair a ceapadh na hiar-ríthe ina dTiarnaí na hÉireann. Bhí roinnt iarrachtaí chun cumhacht Ghaelach sa Mhumhain a athbhunú, amhail is ag Finghin Mac Cárthaigh agus Domhnall Cam Ó Súilleabháin Bhéara, ach theip orthu.
Ríthe stairiúla Caisil, na hIarmhumhan agus na Mumhan
Ní raibh i ndáiríre fíor-ríthe na Mumhan ann go dtí an 7ú haois, nuair a briseadh an Chorca Laidhe as cumhacht, am éigin tar éis dóibh a ngreim ar an Osraí a chailleadh. Dá bharr, ní féidir a rá ach gur ríthe Caisil, na hIarmhumhan nó na nEoghanacht iad an chéad chúig rí is fiche ainmnithe thíos. Ba é Failbhe Flann mac Aodha Dhuibh an t-aon eisceacht amháin, an chéad Eoghanacht ar leath a thionchar laistigh den Mhumhain, ach bhí an Iarmhumha fós ina mórcomhrac in éadan Caisil le linn a réimse, agus níl ar eolas ach beagán faoina chomharbaí roimh Chathal mac Finguine.
Le linn an ama seo fosta, bhí clanna neamhspleácha Uí Fiodhghinte agus Uí Liatháin faoi mhaise. Is dócha go ndearnadh iarracht san 8ú haois a gcuid bunúis a athrú chun iad a thabhairt isteach leis na hEoghanachta. D'éirigh leo comhghuaillíocht a dhéanamh leis na hUíbh Fiodhghinte, rud a bhí chun tairbhe na nEoghanacht, ach fágadh  Uí Liatháin ar leaththaobh, rud nach fios an fáth.
Clanna:
Arlington, Texas
Is cathair é Arlington i gContae Tarrant, Texas. Bhí 365,438 duine ina gcónaí in Arlington sa bhliain 2010.
Niall Noígíallach
Ard-Rí leathstairiúil na hÉireann ab ea Niall Naoighiallach (Sean-Ghaeilge Níall Noígíallach), sinsear mhuintir Uí Néill a bhí i gceannas ar thaobh tuaiscirt na hÉireann ón 6ú dtí an 10ú haois.
De réir annála Gaelacha, bhí sé i réim i ndeireadh na 4ú agus go luath sa 5ú haoiseanna, cé go measann scoláirí an lae inniu go raibh sé ann leathchéad bhliain níos déanaí. Is amhlaidh gurbh fhíordhuine ab ea é, ach meastar gur seanscéalach é an chuid is mó den eolais atá againn faoi.
Síniú ADN
Mar thoradh de hipitéis 2006 le Moore et al., a mhaígh gur aimsíodh síniú Y-crómasómach Néill, thosaigh iriseoirí pop-eolaíochta agus comhlachtaí tástála ghéinitigh ag promoting the idea gur de shliocht Néill iarr na milliúin fear inniu beo. Cuireann dátú níos déanaí an haplaitíopa agus SNP-sóchán M222 comhréire le fios go tréan, gur sleachta iad gach fear leis an síniú seo d'fhear amháin a mhair roinnt míle bliain ó shin, sár i bhfad roimh saol Néill, go bunúsach ag nochtadh an fhírinne faoin "hipitéis Néill". Dá mba phearsa ón bhfíorshaol é Niall, d'fhéadfadh é gur bhall den ginealach seo ab ea é, ach ní soiléir é. '' Notably, many O'Neills and McShanes (a surname associated with a line of O'Neill cadets) arise from an entirely different lineage.
Stairiúlacht
Is féidir beathaisnéis Néill a chruthú ó fhoinsí amhail is an mír "Rolla na Ríthe" den Leabhar Gabhála na hÉireann (11ú haois), Annála na gCeithre Máistrí (tiomsaithe sa 17ú haois), croinicí amhail is Foras Feasa ar Éirinn (1634), agus seanscéalta amhail is "Echtra mac nEchach Muimedóin" agus "Anbhás Néill Naoighiallaigh" (11ú haois). Scríobhadh na foinsí seo fada i ndiaidh ré Néill, agus is beag mheas a bhfuil ar a leithéid ó thaobh na staire de.
Ar bhunús tábhacht a mhac agus a gharmhac, creidtear gur phearsa stairiúil é, ach níl a lán inste faoi sna luath-annála. Cuireann na hAnnála Inis Faithlinn dáta lena bhás roimh 382, agus Chronicon Scotorum go 411. Cuireann Annála na gCeithre Máistrí dáta lena réim idir 379–405, agus an cróineolaíocht i bhForas Feasa ar Éirinn idir 368–395. Tá Niall luaite faoin ainm “Niell” ar liosta ard-ríthe darb ainm Baile Choinn Chéadchathaigh.
Tuairiscíonn na luathannála, ámh, gníomhaíochtaí a mhac idir 429 agus 516, achar go mídhealraitheach fada d'aon ghlúin amháin. Creideann príomhscoláirí amhail is Kathleen Hughes agus Francis J. Byrne :78‑79 dá bharr gur cuireadh siar imeachtaí de dheireanach sa 5ú haois, chun dáta chomh luath agus is féidir do theacht Naomh Pádraig a riar air, agus mar thoradh ag brú Néill ar ais leathchéad bhliain. Deir Hughes "Caithfidh go bhfuair Niall féin bás roimh lár na 5ú haoise". Is níos cruinne é Byrne, mar an gcéanna le James Carney, a mholann dáta c. 452 lena bhás. :81 Tugann mionstaidéar ar hAnnála Éireannacha, go háirithe i nAnnála Uladh, agus na dátaí le fáil iontu ar a cailleadh daoine dá shliocht, Uí Néill, tacaíocht don smaoineamh seo:
Molann T. F. O'Rahilly gurbh iad Niall agus a mhic ba chúis le deighilt ríocht ársa na nUladh agus le cruthú ríochta Tír Chonaill agus Tír Eoghain, agus an foríocht Oirialla. :222‑232 De réir O'Rahilly agus Byrne, caomhnaíonn na foinsí liteartha, bíodh is deireanach agus gan bhun ná barr, fíorthraidisiúin go raibh Niall i gceannas ruathar ar an mBreatain, agus gur éag sé i rith cinn amháin. :76‑78 :220
Óige
Tá cuntas miotaseolaíochta ar ghinealach, breith agus óige Néill ar fáil sa sága, Echtra mac nEchach Mugmedon, a scríobhadh san 11ú haois. De réir foinsí ón Mheánaois, meastar gur rí na Teamhrach ba ea a athair, Eochaid Mugmedón, cé nach bhfuil sé luaite i mBaile Chuinn Chétchathaig.
Bhí cúigear mac ag Eochaidh: ceathrar (Brión, Ailill, Fiachra and Fearghas) lena chéad bhean chéile Mongfionn, deirfiúr rí na Mumhan, Crimthann mac Fidaig; agus Niall, lena dara céile Caireann Chasdubh, iníon Sachell Balb, rí na Sacsanach.
Is iad Brión, Fiachra agus Ailill sinsir Uí Bhriúin, Uí Fhiachrach agus Uí Ailealla faoi seach. Ba iad Uí Bhriúin an sliocht ba chumhachtaí de na teaghlaigh móra le rá sin, agus bhí a lán ríthe ar Chonnachta le linn na tréimhse Meánaoisigh arbh den shliocht seo iad. Ní raibh ach tábhacht áitiúil ag sliocht an bheirt deartháireacha eile agus ní raibh tionchar acu ar cúrsaí móra polaitíochta i ríocht na Connacht. Ní fios cad a tharla le sliocht an cheathrú deartháir, Fergus Cáechán.
Agus Cairenn torrach le Niall, chuir Mongfionn éadmhar iachall uirthi obair throm a dhéanamh, ag súil go gcaille sí an leanbh. Thóg sí an leanbh agus sí ag tarraingt uisce, ach le heagla roimh Mhongfionn, d'fhág sí an leanbh lasmuigh ar an talamh, gan chosaint ar to na héin. Tharrtháil Torna, file, an leanbh áfach. Agus Niall fásta, d'fhill sé go dtí Teamhair agus tharrtháil sé a mháthair óna sclábhaíocht.
Is amhlaidh gur phearsa osnádúrtha í Mongfionn ar dtús. Sa sága Anbhás Chriomthainn mhic Fhiadhaigh, deirtear gur Féile Mhongfionn a ghlaoití go minic ar fhéile na Samhna, agus deirtí paidreacha di ar Oíche Shamhna.
Seán Mac Clochaire
Is iománaí ó Chorcaigh é Seán Mac Clochaire (Shane Kingston sa Bhéarla). Rugadh é ar an 25 Lúnasa 1997. Imríonn sé le haghaidh Corcaigh agus Dúglas.
Niall Noígíallach
Teacht i réim
Sula n-éireodh Niall ró-gheann leis na huaisle, d'éiligh Mongfionn go gceapfadh Eochaid a chomharba, ag súil go dtaga a sliocht féin chun cinn. D'iarr Eochaidh ar an draoi, Sithcheann an fhadhb a réiteach, agus shocraigh sé ar chomórtas do na deartháireacha. Dhruid sé an doras orthu i dtigh ceárta trí thine, ag insint dóibh cibé rud gurbh fhéidir leo a shábháil, agus go dtabharfadh breithiúnas orthu bunaithe ar na rudaí siúd. Tháinig Niall amach ag iompar inneonach, agus measadh gur níos fearr é ná Brión le hord, Fiachra le boilg agus tobán leanna, Ailill le ciste gaiscí, agus Fearghas le beart adhmaid. Dhiúltaigh Mongfionn an cinneadh a ghlacadh.
Thóg Sithchenn na deartháireacha leis go dtí an gabha, a rinne gaiscí dóibh agus chuir sé amach iad ag seilg. Chuaigh gach deartháir duine ar dhuine ag lorg uisce, agus d'aimsigh tobar faoi chosaint cailligh colaigh, a d'éiligh póg ar son uisce. Dhiúltaigh Fearghas agus Ailill, agus d'fhill agus a ndá láimh chomh fada le chéile. Thug Fiachra póigín di, níor leor é chun í a shásamh. Níor phóg í mar ba chóir ach Niall, agus nochtadh í mar chailín álainn, Flaitheas na hÉireann. Bhronn sí ar Niall ní amháin uisce ach chomh maith ríogacht de go leor glúnta – bheadh seisir is fiche dá sliocht ina n-Ard-Ríthe. Bronnadh mionghinealach ar Fhiachra – bheadh beirt dá shliocht, Nath Í agus Ailill Molt, ina n-Ard-Ríthe.
I seanscéal eile, ní raibh an comharbacht socraithe nuair a fuair Eochaidh bás, agus thóg Criofann, deartháir Mhongfionn, an choróin. Agus é thar lear in Albain ámh, ghlac mic Mhongfionn seilbh ar Éirinn. D'fhill Criofann Ireland hÉirinn, agus é ar intinn aige '' give battle. Bhí fleadh Mongfind, um síocháin a chur chun cinn mar dhea idir a deartháir agus a mic, ag a chuir sí ar an mbord deoch nimhe do Chriofann. Dhiúltaigh sé í a ól mura n-ólfadh sise; d'ól siad agus d'éag siad beirt. Tháinig Niall i gcoróin agus Brión a cheann taca.
I leagan eile fós, rinne Mongfionn iarracht nimh a thabhairt do Niall, ach thóg sí féin an nimh trí thaisme.
Cogadh cathartha
Agus Niall ina Ard-Rí, chuir a dheartháireacha fúthu ríthe áitiúla. Bhí Brión i réim i gcúige Connacht, ach chuaigh Fiachra i mbun cogaidh ina éadan. Chloígh Brión Fiachra agus thug sé do Niall mar prisoner to Niall. Lean Nath Í mac Fiachra an cogadh agus dá deireadh mharaigh sé Brión. Scaoil Niall saor Fiachra, a rinneadh ina rí na gConnacht agus crann taca Néill.
Chuaigh Fiachra agus Ailill i mbun cogaidh ansin in éadan Eochaid mac Criofain, rí na Mumhan. Chloígh siad é, ach gortaíodh Fiachra sa chath agus d'éag sé dá chneácha tamaillín ina dhiaidh. Chuaigh fir na Mumhan ar ais chun cogaidh, ghabh siad Ailill agus ghearr as a chéile é, agus lean an cogadh idir Mumhain agus Connachta ar feadh na mblianta.
Bás
De réir Leabhar Gabhála na hÉireann, bhí Niall i mbun cogaidh le rí na Laighean, Énnae Cennsalach, mar geall ar an mbóraimhe. i ngach foinse, Eochaidh mac Éanna ab ea marfóir Néill, cé nach ionann na sonraí.
Tá na foinsí ar an intinn go bhfuair Niall bás thar lear. Sa leagan is luaite den Leabhar Gabhála, insítear gur mharaigh Eochaidh é ar an Muir nIocht, agus ag rá i leaganacha níos deireanaí go raibh Niall i mbun ionsú na Briotáine ag an am. Deir Céitinn, ag lua Bheathaisnéis Naomh Pádraig, go raibh Niall i gceannas ar ruathair Ghaelacha ar Bhreatain Rómhánach, agus le linn céad dóibh, fuadaíodh Pádraig agus a dheirfiúracha. Meastar Céitinn gurb ionann na ruathair seo agus iad luaithe ag Gildas agus Bede, agus óir go ndeir roinnt foinsí gur fuadaíodh Pádraig ón mBriotáin, bhain sé as seo go caithfeadh go raibh Niall i mbun ruathair ar an mór-roinn chomh maith.
Sa sága Anbhás Néill Naoighiallaigh, insítear gur éirigh Eochaidh ina namhaid nuair a dhiúltaigh file Néill, Laidcenn mac Bairchid, fáilte roimhe. Chuaigh sé i mbun cogaidh agus scrios sé dún an fhile, ag marú a mhic, Leat (De réir Céitinne, draoi ab ea Laoicheann, agus gur mharaigh Eochaidh a mhac as ucht masla cainte). Mar chúiteamh, chum Laoicheann aoir ar na Laighin, agus dá bharr níor fhás ná grán ná féar ná duilleoga ar feadh bliana.
Chuaigh Niall ansin i mbun cogaidh in éadan na Laighean, agus rinneadh síocháin ar an gcoinníol go dtabharfadh Eochaidh ar láimh. Cheangail Niall Eochaidh le slabhra de ghallán agus chuir sé naonúr gaiscíoch chun é a bhású. Bhris Eochaidh a shlabhra ámh agus mharaigh sé an naonúr leis. Mharaigh sé Laoicheann ansin, ag caidreamh cloiche ina éadan isteach. Chuir Niall ar deoraíocht go hAlbain é.
As seo amach, tá an scéal sách trína chéile. Chuaigh Niall i mbun cogaidh san Eoraip chomh fhad is na hAlpa, agus chuir na Rómhánaigh ambasadóir chuige chun socrú leis. Go tobann, insítear go raibh Niall os comhair thionól Bhaird na gCruithneach in Albain, air a maraíodh le saighead é, scaoilte ag Eochaidh ón taobh eile den ghleann. Deir Céitinn gur scaoil Eochaidh Niall ó bhruach an Loire i rith a eachtra san Eoraip. D'iompair a ghaiscígh a chorp abhaile, ag tríd seacht gcat ar an slí, agus fuair a athair altrama agus file Torna bás de bhrón. Creidtear gur cuireadh é faoi ag Ochann, darb ainm anois Faughan Hill ag Baile Shiurdáin (barúntacht: An Uaimh Íochtarach), cúpla míle siar ón Uaimh i gContae na Mí. Tháinig a nia Nath Í i gcomharbacht air.
Molann Byrne go bhfuair Niall bás i mbun ruathair ar an mBreatain Rómhánach. Is amhlaidh go ndearnadh dearmad in Éirinn go raibh na Rómhánaigh i réim sa Bhreatain, agus aistríodh a choimhlintí leis an Impireacht go dtí an mhór-roinn, agus le cois sin ag meascadh an ainm Alba (ainm ársa don Bhreatain) le Elpa (Apla), nó tuigthe lena bhrí níos deireanaí Alba. I ndán den 11ú hais luaite leis an bhfile Cináed Ua hArtacáin sa Leabhar Laighneach, deirtear go ndeachaigh Niall i mbun ruathair fair sheacht ar an mBreatain, agus go mharaigh Eochaidh é "thar bhruth an Mhuir nIocht". I ndán luaite leis an bhfile céanna i Leabhar na hUidhre, deirtear go ndeachaigh sé faoi sheacht go dtí na hApla.
Teaghlach agus sliocht
De réir Chéitinne, bhí beirt bhan chéile ag Niall: Inne iníon Lughaí, a rug mac amháin leis, Fiachu; agus Rignach, a rug seachtar leis, Laoghaire, Enda, Maine, Eoghan, Conall Gulban, Conall Cremthainne and Cairbre. Is sinsir iad na mic úd de mhuintir éagsúla Uí Néill: Eoghan de Chineál Eoghain agus Conall Gulban de Chineál Chonaill, le chéile muintir Uí Néill thuaidh; Fiacha de Chineál Fhiachach, Laoghaire (an rí a deirtear gur thiontaigh Pádraig é) de Chineál Laoghaire, Maine de mhuintir Uí Mhaine, Conall Cremthainne de Chlann Cholmáin agus Síl nÁedo Sláine, agus Coirpre de Chineál Chairbre, le chéile muintir Uí Néill theas.
I measc daoine cáiliúla de shliocht Néill tá a ghar-gar-garmhac -Naomh Columbán, Naomh Máel Ruba, ríthe Ailigh, rithe Tír Eoghain, agus ríthe Tír Chonaill. Maíonn clann Uí Uigín gurb iad na hUí Néill theas a sinsir. Maíonn clann Uí Ruairc gurb é Eochaid Mugmedon a sinsear, trída mhac Brión (as sin clann Uí Briúin), leasdeartháir Néill.
Bunús an bhuafhocal
Tá roinnt míniúchán ann a insítear conas a bronnadh ar Niall a bhuafhocal Naoighiallach( (.i. fear a bhfuil naonúr giall aige).
Abu Nuwas
File Araibise ba ea Abū Nuwās al-Ḥasan ibn Hānī al-Ḥakamī (756–814),<sup id="fn_a_back">a nó Abū Nuwās' mar is fearr aithne air (ابو نواس;, Abū Novās). Scríobh sé cuid dá dhánta as Peirsis freisin. Rugadh Abu Nuwas i gcathair Ahvaz in Impireacht na Peirse. Arabach ba ea a athair Hānī, a bhí ina shaighdiúir in arm Marwan II. Peirseach ba ea a mháthair. Golban an t-ainm a bhí uirthi agus fíodóir a bhí inti. Bhog Abū Nuwās go Baghdad agus is ann a bhain a fhilíocht clú amach. Bhí sé in ainm a bheith ar an bhfile is mó i gcríocha na Moslamach. Bhí tionchar mór aige ar go leor de na scríbhneoirí a tháinig ina dhiaidh, mar shampla Omar Khayyám agus Hafiz. Tá tagairtí d'Abu Nuwas sna hOícheanta Arabacha, agus i scéalta eile, ní hamháin ina réigiún dúchais ach i gcultúr Svahaílise na hAfraice Thoir freisin. Ainmníodh go leor áiteanna i mBaghdad in ómós dó, agus sa bhliain 1976 tugadh ainm Abu Nuwas ar chráitéar ar Mhearcair.
Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2028
Beidh Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2028 ar siúl sa bhliain 2028, in Los Angeles.
Round Rock, Texas
Is cathair é Round Rock i gContae Williamson le cuid beag i gContae Travis, Texas. Bhí 122,767 ina gcónaí i Round Rock sa bhliain 2016.
The Economist
Nuachtán seachtainiúil i mBéarla is ea The Economist, arbh é an Economist Group a úinéir agus a chuirtear in eagar go príomha in oifigí i Londain. Chuir James Wilson The Economist ar bun i mí Meán Fómhair, 1843. Mar gheall ar a stair luath, tugann The Economist "nuachtán" air féin, ach le blianta fada tagann gach uimhir a chuirtear i gcló amach ar pháipéar snasta cosúil le hirisleabhar. 1.5 milliún cóip an chiorclaíocht ag The Economist sa bhliain 2006. Díoltar leath díobh sna Stáit Aontaithe.
Is é an Economist Group úinéir An Economist. Tá 50% de na scaireanna i lámha na dteaghlach Rothschild (an chraobh Sasanach díobh) agus Agnelli. Is le hinfheisteoirí príobháideacha an 50% eile, eagarthóirí agus baill eile na foirne ina measc. Tá ionadaithe de chuid mhuintir Rothschild agus Agnelli araon ar bhord stiúrtha an nuachtáin.
De réir an ráiteas misin atá ag The Economist agus atá le feiceáil in gach uimhir de, tá comhrac dian idir an éirim agus aineolas faiteach neamhfhiúntach a chuireann bac ar an dul chun cinn. Seasann an nuachtán an fód ar son na saorthrádála, an domhandaithe agus na saorinimirce. mion|clé|The Economist, uimhir 1, 2 Meán Fómhair 1843
Adolf von Bäyer
Ceimicí orgánach a rugadh i mBeirlín na Gearmáine ab ea Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer (31 Deireadh Fómhair 1835 – 20 Lúnasa 1917). Bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice sa bhliain 1905 as a shaothar ar líocha orgánacha is déanmhaíocht an fháinne hidreacarbóin. Rinne sé amach struchtúr plúirín freisin is shintéisigh é.
Batascaife
mion|Batascaife mion|Batascaife mion|Deepsea  Challenger Tumadóir domhainmhara, nó cineál fomhuireáin, is ea batascaife (nó bathyscaphe ón nGréigis βαθύς bathys "domhan" agus σκάφος skaphos "soitheach"), deartha chun taiscéaladh a dhéanamh faoin uisce. Leictreachas a sholáthraíonn cumhacht don soitheach. Bíonn snámháin is cochall breathnadóireachta faoina mbun.
mion|Batascaife Trieste
Taiscéalaíocht sa 20ú haois
Bhí an chéad bhatascaife deartha ag Auguste Piccard sna 1940idí. Thosaigh an soitheach, "FNRS2" ag tumadóireacht sa bhliain 1948 san Aigéan Atlantach. Bhí na taiscéalaithe in ann dul síos chomh domhain le 4,000 m ag an am.
'Sé an áit is doimhne san fharraige ná An Trinse Máirianach, 10.9 km faoin dromchla san Aigéan Ciúin. An 'Duibheagán Challenger' (nó 'Challenger Deep' ) a thugtar ar an gcuid is doimhne den Trinse Máirianach. Ba i mí Eanáir 1960 a chuaigh an chéad bheirt ann, Don Walsh agus Jacques Piccard (mac le Auguste Piccard). Chuadar síos ann sa Trieste, an tríú batascaife, tógtha sna 1950idí.
Tumadóirí domhainmhara an lae inniu
Inniu tá na tumadóirí, cosúil leis an 'Alvin DSV' a rinne taiscéaladh ar an Titanic báite, cuid mhaith níos so-ionramháilte ná na cinn bhunaidh, na batascaifí.
Tá dháréag tar éis cuairt a thabhairt ar an ngealach ach níl ach triúr tar éis cuairt a thabhairt ar An Trinse Máirianach. Ar an 26 Márta 2012, ba é James Cameron an tríú duine a chuaigh síos ann. Is stiúrthóir scannán agus taiscéalaí cáiliúil aigéan é.
Ina aonar a rinne Cameron an tumadh agus é san fhomhuireán Deepsea Challenger. Sheol sé ar ais an tvuít seo nuair a bhain sé tóin na farraige amach: "‘Just arrived at the ocean’s deepest pt. Hitting bottom never felt so good. Can’t wait to share what I’m seeing w/you.’"
William Bateson
Bitheolaí a saolaíodh i Whitby Shasana ab ea William Bateson (8 Lúnasa 1861 – 8 Feabhra 1926). Rinne sé taighde ar bhunúis eolaíoch na géinitice. Ba é Bateson a chum an focal "géinitic" sa bhliain 1907.
Saol
Bhí baint ag Bateson ar feadh a shaoil le St. John's College (Cambridge). Máistir ag St. John's a bhí ina athair, William Henry Bateson. D'fhreastail William ar Rugby School agus ansin St. John's College, mar ar bhain sé céim onóracha bhaitsiléara amach sa bhliain 1883.
Fuair sé post mar mhúinteoir ansin agus rinneadh comhalta an Choláiste de ní ba dhéanaí.
Géineolaíocht
D'oibrigh Bateson go dian chun teoiricí Gregor Mendel a chur chun cinn. Thaispeáin sé  gur trí na géinte a bhronntar cuid de thréithe an athar agus na máthar ar a gclann, i ndiaidh do Hugo de Vries agus Carl Correns teacht in athuair ar shaothar Mendel sa bhliain 1900. clé|mion|William Bateson sa bhliain 1909 le Dennis G. Lillie Rinne Bateson turais go dtí na Stáit Aontaithe agus an Áise Láir le taighde a dhéanamh.
David Davis
Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea David Michael Davis. Rugadh é i nEabhrac, Sasana ar an 23 Nollaig 1948.
Saol
Cheap an Príomh-Aire John Major Davis mar Aire don Eoraip i mí an Mheithimh 1994, dualgas a ghlac sé go dtí olltoghchán na bliana 1997.
Tugadh mionn an Rí-Chomhairle dó ag searmanas don 1997 New Year Honours
Bhí Davis ina Fheisire (MP) do dháilcheantar Haltemprice and Howden ó olltoghchán 1997 anuas.
Bhí poist eile a tugadh dó ina dhiaidh sin: Cathaoirleach an Pháirtí Choimeádaigh agus Scáth-Rúnaí Stáit d'Oifig an Leas-Phríomh Aire.
Idir 2003 agus 2008, d'fhreastail sé mar Scáth-Rúnaí Baile ar Scáth-chomhaireacht faoi stiúir Michael Howard agus ina dhiaidh sin faoi stiúir David Cameron. Bhí Davis ina iarthóir do cheannaracht an Pháirtí Choimeádaigh in 2001 agus in 2005, agus tháinig sé sa cheathrú is sa dara háit sa dá fheachtas sin, faoi sceach.
Ar an 12 Meitheamh 2008, d'fhógair Davis go raibh sé chun éirí as a shuíochán mar fheisire, rud nach raibh aon duine ag súil leis a dhéanamh. Cuireadh duine eile ina áit mar Scáth-Rúnaí Baile ar an toirt.
Is é an fáth a ndearna sé seo ná chun déanamh cinnte go mbeadh fo-thoghchán le rith dá shuíochán, ionas go mbeadh sé in ann an feachtas sin a úsáid chun aird a tharraingt ar an tslí ina raibh meathadh ag teacht ar shaoirsí sibhialta sa Ríocht Aontaithe a chur faoi chaibidil go poiblí trína feachtas, ina mbeadh an t-ábhar sin ina chroílár.
Bhí Davis ag feidhmiú ó 2016 i leith mar Rúnaí Stáit um Éalú ón Aontas Eorpach.
Bauhaus
deas|250px|thumb|Bauhaus Scoil údarásach ealaíon is ceirdeanna a bhunaigh Walter Gropius i Weimar na Gearmáine i 1919. Bhí sé mar aidhm aige go gcomhoibreodh na healaíontóirí is na hailtirí chun aontacht nua a chruthú sna healaíona. Ar dtús, stíl líofa mhothúchánach a chleachtaigh an scoil, ach gan mhoill tháinig siad ar fheidhmiúlacht is saontacht dhocht. I measc na mac léinn is na múinteoirí bhí Feininger, van Doesburg, Moholy-Nagy, Kandinsky, Klee is Mies van der Rohe. Bhíodh an scoil suaite an t-am ar fad le freasúra an phobail áitiúil is na bpolaiteoirí, agus easaontais idir na baill féin. Bhog sí go Dessau i 1925. Dhún Hitler an scoil i 1933, agus chuaigh cuid mhaith de na baill go dtí na Stáit Aontaithe. I 1987 ceapadh stiúrthóir nua agus tionscnaíodh Fondúireacht Bauhaus Dessau mar a bhfuil bailiúchán, stiúideo, acadamh is saotharlann.
Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2026
Beidh Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2026 ar siúl sa bhliain 2026, in Milano agus Cortina d'Ampezzo.
Cormac Ó Murchú
Is iománaí ó Chorcaigh é Cormac Ó Murchú (Cormac Murphy sa Bhéarla). Imríonn sé le haghaidh Corcaigh agus Mala.
The Woodlands, Texas
Is áit é The Woodlands i gContae Grayson, Texas. Bhí 109,679 ina gcónaí i The Woodlands sa bhliain 2015.
Ailéin Ó Ceadagáin
Is iománaí ó Chorcaigh é Ailéin Ó Ceadagáin (Alan Cadogan sa Bhéarla) a rugadh ar 17 Bealtaine 1993 i nDúglas. Imríonn sé le haghaidh Corcaigh agus Dúglas. Bhí Ó Coileáin ar fhoireann Chorcaí nuair a bhain siad Craobh na Mumhan i 2014.
Temple, Texas
Is cathair é Temple i gContae Bell, Texas. Bhí 76,277 ina gcónaí i Temple sa bhliain 2010.
Mission, Texas
Is cathair é Mission i gContae Hidalgo, Texas. Bhí 80,452 ina gcónaí i Mission sa bhliain 2012.
Ceantar Daonáirimh Aleutians Thiar, Alasca
Is ceantair daonáirimh in Alasca é Ceantar Daonáirimh Aleutians Thiar. Sa bhliain 2016 bhí 5,647 daoine ina gcónaí ann.
Ceantar Daonáirimh Bethel, Alasca
Is ceantair daonáirimh in Alasca é Ceantar Daonáirimh Bethel. Sa bhliain 2016 bhí 17,968 daoine ina gcónaí ann.
Ceantar Daonáirimh Fairbanks Thoir Theas, Alasca
Is ceantair daonáirimh in Alasca é Ceantar Daonáirimh Fairbanks Thoir Theas. Sa bhliain 2016 bhí 6,876 daoine ina gcónaí ann.
Ceantar Daonáirimh Dillingham, Alasca
Is ceantair daonáirimh in Alasca é Ceantar Daonáirimh Dillingham. Sa bhliain 2016 bhí 4,954 daoine ina gcónaí ann.
Ceantar Daonáirimh Hoonah-Angoon, Alasca
Is ceantair daonáirimh in Alasca é Ceantar Daonáirimh Aleutians Thiar. Sa bhliain 2016 bhí 2,078 daoine ina gcónaí ann.
Ceantar Daonáirimh Kusilvak, Alasca
Is ceantair daonáirimh in Alasca é Ceantar Daonáirimh Kusilvak. Sa bhliain 2016 bhí 8,049 daoine ina gcónaí ann.
Beacán bearaigh
Ainm neamhfhoirmiúil ar thorthaí fungasacha, ar chruth scáth báistí de réir cineáil, iad siúd atá nimhiúil do-ite go háirithe.
Ceantar Daonáirimh Valdez-Cordova, Alasca
Is ceantair daonáirimh in Alasca é Ceantar Daonáirimh Valdez-Cordova. Sa bhliain 2016 bhí 9,355 daoine ina gcónaí ann.
Ceantar Daonáirimh Prince of Wales-Hyder, Alasca
Is ceantair daonáirimh in Alasca é Ceantar Daonáirimh Prince of Wales-Hyder. Sa bhliain 2016 bhí 6,347 daoine ina gcónaí ann.
Ceantar Daonáirimh Nome, Alasca
Is ceantair daonáirimh in Alasca é Ceantar Daonáirimh Nome. Sa bhliain 2016 bhí 9,917 daoine ina gcónaí ann.
Ceantar Daonáirimh Yukon-Koyukuk, Alasca
Is ceantair daonáirimh in Alasca é Ceantar Daonáirimh Yukon-Koyukuk. Sa bhliain 2016 bhí 5,526 daoine ina gcónaí ann.
Beach dhuillghearrthach
Beach aonair a ghearrann duilleoga i bpíosaí chun a nead a líneáil nó a dhúnadh. Pailnitheoir tábhachtach dá lán plandaí, alfalfa go príomha.
Bethel, Alasca
Is cathair é Bethel i mBuirg Neamheagraithe, Alasca. Bhí 6,080 ina gcónaí i mBethel sa bhliain 2010.
Bé na fallainge
Féileacán ildaite, na sciatháin síodúil donn le himeall buí is líne spotaí gorma is ea bé na fallainge nó an fhallaing mhór. An chruimh dubh den chuid is mó le spíce dubh. Faightear í ar shaileach, beith is crainn eile. Crochann sí an chrisilid lena heireaball.
Beacán
mion|Beacáin (Agaricus bisporus) á saothrú Fungas saothraithe is ea beacán. Cuimsíonn sé an cholainn thorthaithe, an gas gearr bán, agus an caipín cruinn le duilleoga scothdhonn faoina bhun. Úsáidtear an t-ainm seo ar aon fhungas leis an gcruth seo.
Leigheas tíre
Úsáidtear roinnt beacáin i leigheas tíre. I gcúpla tír, is teiripí ailse aidiúvacha atá cláraithe ag an rialtas iad sleachta, mar polaisiúicríd-K, scitsifealláin, peptide polaisiúicríde, nó lentinan, ach fianaise chliniciúil ar éifeachtúlacht agus sábháilteacht na n-sleachta seo i ndaoine. Níl sé deimhnithe.
Beacán draíochta
deas|200px|thumb|Beacán draíochta Beacán ar leith, an caipín saoirse mar shampla, ina bhfuil an siabhraigin silicíbin. Baolach le n-ithe, ach mar sin féin tógann daoine áirithe beacáin mar seo i bhfoirm insilte, a dhéantar trí na beacáin a chur in uisce atá ag fiuchadh ionas go dtuaslagann na comhábhair ghníomhacha ann.
Dillingham, Alasca
Is cathair é Dillingham i gCeantar Daonáirimh Dillingham, Alasca. Bhí 2,329 ina gcónaí i nDillingham sa bhliain 2010.
Redditch
Is baile suite i Worcestershire é Redditch.
Homer, Alasca
Is cathair é Homer i mBuirg Leithinis Kenai, Alasca. Bhí 5,003 ina gcónaí in Homer sa bhliain 2010.
All Round to Mrs. Brown's
Clár siamsaíochta Béarla atá á chraoladh ar BBC One ó 25 Márta, 2017 i leith é All Round to Mrs. Brown's.
Tar éis an eipeasóid deireanach den chéad sraith, d'fhógair an BBC go mbeadh dara sraith ag craoladh sa bhliain 2018.
Corn sacair an Domhain 2018 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)
Ghlac na deich dtír atá ina mball de chónaidhm Mheiriceá Theas CONMEBOL páirt sna babhtaí cáilithe le haghaidh ceithre nó b'fhéidir cúig háit i mbabhtaí ceannais Corn FIFA an Domhain 2018.
Formáid
D'imir na deich dtír i sraith iomlán, mar sin bhí ocht gcluiche déag ag gach tír san iomlán. Thosaigh na babhtaí cáilithe ar an 8 Deireadh Fómhair 2015 agus chríochnaigh siad ar an 10 Deireadh Fómhair 2017. Fuair na tíortha a tháinig sa chéad cheithre háit ticéad chuig na babhtaí ceannais. Imreoidh an fhoireann sa chúigiú háit i gcluiche cáilithe idir ilchríocha i gcoinne an buaiteoir i réigiún OFC don áit dheireanach ag na babhtaí ceannais.
Dátaí imeartha
Eagraíodh tarraingt don sceideal imeartha ar an 25 Iúil 2015. Réimníodh an Bhrasaíl agus an Airgintín sa chaoi nach mbeadh aon tír tarraingthe i gcoinne an dá fhoireann is fearr de réir rangú FIFA san aon bhabhta cluichí amháin.
Kenai, Alasca
Is cathair é Kenai i mBuirg Leithinis Kenai, Alasca. Bhí 7,112 ina gcónaí i Kenai sa bhliain 2010.
St Johns, Worcester
deas|250px|thumb|BromsgroveSt Johns Is baile suite i Worcestershire é BromsgroveSt Johns.
Aktobe
Cathair in iarthar na Casacstáine is ea Aktobe (Casaicis: Ақтөбе, Aqtöbe). Tá sé suite i ngleann Abhainn an Ilek. "Cnoc gheal" an chiall don ainm sin, as an suíomh ina chuir na Rúisigh dúnfort ar bun sa bhliain 1869. Bhí 371,546 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2013.
Stourport-on-Severn
Is baile suite i Worcestershire é Stourport-on-Severn.
Róisín O
Is amhránaí popcheol Éireannach í Róisín O (rugadh í sa bhliain 1988).
Tenbury Wells
Is baile suite i Worcestershire é Tenbury Wells.
Nome, Alasca
Is cathair é Nome i gCeantar Daonáirimh Nome, Alasca. Bhí 3,598 ina gcónaí i Nome sa bhliain 2010.
Khabab
Is baile é khabab atá suite i ndeisceart na Siria.
Cyril Iarúsailéim
Naomh is ea Cyril Iarúsailéim. Rugadh é i 313 i gCaesarea Maritima agus fuair sé bás i 386 in Iarúsailéim, Syria Palaestina.
Trevor Baylis
Innealtóir is ceapadóir a rugadh i Londain, i Sasana ab ea Trevor Baylis (13 Bealtaine 1937-5 Márta 2018). Sa bhliain 1993 thosaigh sé ag saothrú raidió clogoibritheach tochrais a fhéadfar a úsáid in áiteanna iargúlta nach bhfuil cumhacht leictreach ar fáil ón líonra. Dineamó is bataire in-athluchtaithe atá mar fhoinse cumhachta, agus is féidir an bataire a athluchtú tríd an dineamó a thochras. Tá an t-earra seo ar an margadh ó 1996 agus éileamh air ar fud an Domhain. Cónaíonn Baylis ar Eel Pie Island in Abhainn na Tamaise gar do Londain. Tá an galar Crohn air.
Palmer, Alasca
Is cathair é Palmer i mBuirg Matanuska-Susitna, Alasca. Bhí 5,937 ina gcónaí i bPalmer sa bhliain 2010.
Petersburg, Alasca
Is cathair é Petersburg i mBuirg Petersburg, Alasca. Bhí 3,030 ina gcónaí i bPetersburg sa bhliain 2011.
Roth stiúrtha
deas|250px|thumb|Roth stiúrtha Is roth a rothlaítear le tiománaí chun feithicil a stiúradh é roth stiúrtha..
Soldotna, Alasca
Is cathair é Soldotna i mBuirg Leithinis Kenai, Alasca. Bhí 4,163 ina gcónaí i Soldotna sa bhliain 2010.
Seward, Alasca
Is cathair é Seward i mBuirg Leithinis Kenai, Alasca. Bhí 2,693 ina gcónaí i Seward sa bhliain 2010.
Black 47 (scannán)
Scannán 2018 atá ag teacht is ea Black 47. Tháinig an scannán ar an scáileán don chéad uair ag 2018 Berlin film festival.
Beach meala
Is feithid eitilte é an bheach meala, nó bheach Eorpach, ó ghéineas Apis, atá dúchasach d'Eoráise. Cruthaíonn sí sochaí ilbhliantúil le máthair áil amháin, na céadta ladrann agus 50,000-80,000 beach oibre. Beireann máthair an áil suas le 3,000 ubh, ceann in aghaidh gach cill chéarach sa chíor meala. Toirchíonn na ladrainn máithreacha nua le linn a n-eitiltí pósta. Tóraíonn na beacha oibre foráiste, glanann an choirceog, tugann bia do na larbhaí, agus déanann gach gnó eile is gá. Ní dhéanann coilíneachtaí geimhriú ach maireann tríd an ngeimhreadh ar mhil is pailin stóráilte.
Kris Kristofferson
Amhránaí agus aisteoir is ea Kris Kristofferson a rugadh ar an 22 Meitheamh 1936, i mBrownsville, Texas, na Stáit Aontaithe. Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1977.
Ionsaithe ar eaglaisí in Imbaba, 2011
Sraith ionsaithe ar an Eaglais  Cheartchreidmheach Choptach san Éigipt ar an 7ú lá de mhí Bealtaine 2011 i gceantar Imbaba i nGiza, gar do Chaireo.
Unalaska, Alasca
Is cathair é Unalaska (Ailiúitis: Uluulux) i gCeantar Daonáirimh Aleutians Thiar, Alasca. Bhí 4,376 ina gcónaí in Unalaska sa bhliain 2010. Is é an baile is mó sna hOileáin Ailiúit é.
Cuan Bhaile Átha Cliath Thuaidh (Dáilcheantar)
Is toghcheantar parlaiminte suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Cuan Bhaile Átha Cliath Thuaidh . Is Dáilcheantar 5 suíochán é seo.
Leith
Is iasc í an leith. Is baill d'fhine na Pleuronectidae iad.
Isaac Herzog Óg
clé|mion|Isaac Herzog agus a sheanathair, an 'Sinn Féin rabbi' Uachtarán ar Stát Iosrael is ea Isaac Herzog Óg (a rugadh ar 22 Meán Fómhair 1960 i dTel Aviv). clé|mion|2004 Is mac le iar-Uachtarán Stát Iosrael é, an Ginearál Chaim Herzog (1918-1997), a rugadh i mBéal Feirste. Is garmhac leis an iar-Príomhraibí Iosrael é, Isaac Herzog (1888-1959), a bhí ina raibí i mBéal Feirste agus Baile Átha Cliath; tugadh an "Sinn Féin Rabbi" air sna 1910idí-1920idí.
mion|2014|cléIs iar-Aire agus iar-Chathaoirleach ar Pháirtí an Lucht Oibre é. Bhí sé ina chomhalta den Knesset idir 2003 agus 2018.
I mí an Mheithimh 2018 toghadh é mar Chathaoirleach ar Ghníomhaireacht Ghiúdach Iosrael, agus mar uachtarán ar Iosrael sa bhliain 2021. clé|mion|le Joe Biden, 2016
Muintir
Is garmhac leis an Raibí Yitzhak HaLevi (Isaac) Herzog (1888-1959) agus mac leis an nGinearál Chaim Herzog (1918-97) é. An séú hUachtarán ar Stát Iosrael (1983-93) ab ea Chaim Herzog, a rugadh i mBéal Feirste agus a tógadh i mBaile Átha Cliath é. clé|mion|le [[Angela Merkel,2019]] Bhí Isaac Herzog Mór ina Ard-Raibí na hÉireann idir 1921 agus 1936. Duine a bhí go láidir i bhfabhar an phoblachtachais Éireannaigh agus a raibh Gaeilge líofa aige, thugtaí "Raibí Shinn Féin" air ar feadh tamaill áirithe agus bhí Cearbhall Ó Dálaigh ina chara ag Chaim Herzog i laethanta a óige. Bhí Isaac Herzog Mór ina Ard-Raibí Aisceanásaíoch ar an bPalaistín ó 1936 go 1948 agus ina Ard-Raibí ar Iosrael ina dhiaidh sin go dtí go bhfuair sé bás.
Tús a shaoil
clé|mion|lena bhean, Michal, 2017 Sa bhliain 1960 i dTel Aviv a rugadh Isaac Herzog Óg. Chaith sé cuid dá óige i Nua-Eabhrac, tráth a bhí a athair ina Ambasadóir chun na Náisiún Aontaithe (1975-78). Fuair sé céim sa dlí ó Ollscoil Tel Aviv agus chuaigh sé isteach sa ghnólacht dlí Herzog, Fox & Neeman (i measc na ngnólachtaí dlí is mó le rá in Iosrael, a chomhbhunaigh a athair sa bhliain 1972).
Ar nós a athar, bhí Isaac Óg ina pholaiteoir de chuid Pháirtí an Lucht Oibre Iosrael.
Polaitíocht
Bhí Isaac Óg ina bhall den Knesset idir 2003 agus 2018 agus go leor uaireanta ina Aire sna blianta sinː
Bhí Isaac Óg ina ina chathaoirleach ar Pháirtí an Lucht Oibre Iosrael ó 2013 go 2017, agus ina chomhchathaoirleach ar an Aontas Síónach ó 2014 go 2017. Bhí sé ina Cheannaire ar an bhFreasúra ó 2013 go 2018.
Sa bhliain 2018 a toghadh ina chathaoirleach ar an An nGníomhaireacht Ghiúdach d’Iosrael é agus dhírigh sé ar an mbearna idir an bpobal Giúdach agus Stát Iosrael a líonadh.
Uachtarán
Ar 2 Meitheamh 2021, toghadh Herzog Óg ina Uachtarán ar Stát Iosrael, le dul in oifig ar an 9 Iúil 2021.
Bhuail sé Miriam Peretz 87 go 26 i vóta an Knesset ar cé atá le bheith ina chéad Uachtarán eile. Sheas an bheirt acu mar iarrthóirí neamhspleácha.
Noda scríobhaithe
Is éard is Noda scríobhaithe ann ná giorrúcháin a scríobhtaí ar lámhscríbhinní. Ghlacadh na noda ionad focail choitianta go minic.
Burao
deas|250px|thumb|[[Siopalann, Burao]] Is baile suite san tSomáil é Burao.
Wasilla, Alasca
Is cathair é Wasilla i mBuirg Matanuska-Susitna, Alasca. Bhí 7,831 ina gcónaí i Wasilla sa bhliain 2010.
Ghil'ad Zuckermann
Teangeolaí, údar agus léachtóir as Tel Aviv, Iosrael é Ghil'ad Zuckermann (a rugadh ar an 1 Meitheamh 1971) (D.Phil., Ollscoil Oxford; Ph.D., Ollscoil Cambridge). Oibríonn Zuckermann i dteangeolaíocht theagmhála, i léacseolaíocht agus i staidéar teanga, cultúir agus féiniúlachta. Tá sé ina Ollamh le Teangeolaíocht agus ina Chathaoirleach ar Theangacha i mBaol in Ollscoil Adelaide, san Astráil. Tá sé ina uachtarán ar Chumann na hAstráile um Léann na nGiúdach (CALG).(Béarla: The Australian Association for Jewish Studies(AAJS) )
Forbhreathnú
Rugadh Zuckermann i Tel Aviv i 1971 agus tógadh é in Eilat. D’fhreastail sé ar an United World College of the Adriatic i 1987–1989. Sa bhliain 1997 fuair sé M.A. sa Teangeolaíocht ón Adi Lautman Interdisciplinary Program for Outstanding Students in Ollscoil Tel Aviv. Sna blianta 1997-2000 bhí sé ina Scoláire Eorpach Scatcherd in Ollscoil Oxford agus ina Scoláire Iarchéime Denise Skinner i St Hugh's College, Oxford, ag fáil D.Phil. (Oxon.) sa bhliain 2000. Le linn dó a bheith ag Oxford, bhí sé ina uachtarán ar an ngrúpa mac léinn Oxford University L'Chaim Society. Mar chomhalta taighde Gulbenkian i gColáiste Churchill (2000-2004), bhí sé cleamhnaithe le Roinn na Teangeolaíochta, Dámh an Léinn Nua-Aois agus na Meánaoise, Ollscoil Cambridge. Fuair sé Ph.D. (Cantab.) sa bhliain 2003.Is ilteangach é Zuckermann, agus na poist mhúinteoireachta a bhí aige san am atá caite ag réimsiú ó Ollscoileanna i Sasana, sa tSín, san Astráil, i Singeapór, sa tSlóvaic, in Iosrael agus sna Stáit Aontaithe. Sna blianta 2010-2015, bhí sé ina ollamh cuartaíochta oirirce ar thionscadal na Síne Project 211, agus ina chomhalta ollaimh "Scoláire Oirthearach Shanghai", ag Ollscoil Staidéir Idirnáisiúnta Shang-hai.
Lucknow
Cathair mhór san India í Lucknow, an 11ú chathair is mó de réir daonra sa tír. Bhí 2,817,105 duine ina gcónaí ann i 2011.
Gleann Beqaa
mion|Loch Al-Qaraoun i nGlann Beqaa mion|Bogach Aammiq Gleann thorthúil in oirthear na Liobáine is ea Gleann Beqaa (Araibis: وادي البقاع, Wādī l-Biqā), traslitrithe chomh maith mar Bekaa, Biqâ agus Becaa', ar a dtugtar san tseandacht chlasaiceach mar 'Coíléisiria'. Is é an réigiún feirmeoireachta is tábhachtaí san Liobáin é. Bíonn tionscal faoi rath chomh maith i nGleann Beqaa, go háirithe na gnóthaí a bhfuil baint acu le talmhaíocht. mion|An limistéar uirbeach Chtaura-Taalabaya-Saadnayel-Zahle, an ceann is mó sa ghleann.
Rita Coolidge
Amhránaí agus aisteoir is ea Rita Coolidge a rugadh ar an 1 Bealtaine, 1945, i Lafayette, Tennessee.
Gleann Beqaa
mion|
Gaothscáth
deas|250px|thumb|Gaothscáth Is scáileán gloine ar an aghaidh d'fheithicil mhótair é gaothscáth. clé|mion|cuimilteoirí gaothscátha
Valdez, Alasca
Is cathair é Valdez i gCeantar Daonáirimh Valdez-Cordova, Alasca. Bhí 3,977 ina gcónaí i Valdez sa bhliain 2010.
Bánóg uaine
Is feithid í an bhánóg uaine. Ball d'ord na Pieridae atá ann.
Despina Vandi
Is amhránaí Gréagach í Despina Vandi (Gréigis:  Δέσποινα Βανδή), a rugadh ar an 29ú lá de mhí Iúil sa bhliain 1969.
Cat dúchosach
Is ainmhí é an cat dúchosach. Mamach atá ann.
Magid Magid
Tá sé ina bhall de Pháirtí Glas Shasana agus na Breataine Bige.
Féileacán fáinlearrach
Is feithid é an Féileacán fáinlearrach. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.
Tréas
mion|Samplaː Comhcheilg an Phúdair, 1605, i Sasna Sceitheadh ar do thír le namhaid nó gníomh fill ina coinne is ea tréas.
Chandler, Arizona
Is cathair é Chandler i gContae Maricopa, Arizona. Bhí 236,123 ina gcónaí i Chandler sa bhliain 2010.
Bánóg bheag
Is feithid í an bhánóg bheag. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.
Marmat machaire earrdhubh
Is ainmhí é an marmat machaire earrdhubh. Mamach atá ann.
Enver Hoxha
220px|mion|deas|Enver Hoxha mion|Síniú Enver Hoxha Ba ceann stáit Albánach é Enver Halil Hoxha (16 Deireadh Fómhair 1908 – 11 Aibreán 1985). Bhí sé ina dheachtóir cummanach ar an Albáin ó dheireadh an Dara Cogadh Domhanda go dtí a bháis i 1985. Le linn an t-am sin, bhí sé mar Ard-Rúnaí an PPSH, Páirtí Oibre na hAlbáine, an t-aon pháirtí dlíthiúil a bhí sa thír. Chun an tír a chosaint ó ionradh thóg a rialtas 300,000 buincéir atá le feiceáil mar nasc deireanach lena ré.
Barr buí
Is feithid é an barr buí. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann. Tá fospeicis, A. cardamines hibernica (Williams, 1916), ar leith in Éirinn agus ar Oileán Mhanann.
Beaignit
deas|250px|thumb|Beaignit Lann cruach a ceapadh i mBayonne na Fraince sa 17ú céad, meastar, chun arm sáite a dhéanamh d'arm tine an choisí. Ar dtús chuirtí i mbéal an mhuscaeid í, ach go luath sa 19ú céad rinneadh sliotán taobh leis an mbéal chun an bheaignit a chur ann, chun gur féidir an gunna a scaoileadh chomh maith. Choimeádtaí an bheaignit i dtruaill ghearr nuair nach raibh sí in úsáid. Bíonn feisteas ar an ngunna nua-aoiseach chun beaignit a chur ann, agus bíonn beaignití nua-aoiseacha in ann feidhmeanna eile a dhéanamh freisin, cosúil le gearradh sreinge.
Burnley
Is baile suite i Lancashire é Burnley.
Blackpool
Is baile suite i Lancashire é Blackpool.
clé|250px|mion|Blackpool
Beagóinia
Planda ilbhliantúil tiúbrach nó ríosómach, uaireanta tom nó dreapaire, atá dúchasach do réigiúin theo, Meiriceá go príomha. Na duilleoga neamhshiméadrach, taobh amháin níos mó ná an taobh eile, go minic le spotaí nó marcanna bána nó dearga. Na bláthanna fireanna le dhá phiotal mhóra is dhá phiotal bheaga, na bláthanna baineanna le 4-5 phiotal sa bhreis air sin. Capsúl eiteach is ea an toradh. Uaireanta tugtar cluas eilifinte air mar gheall ar chruth na nduilleog. Atáirgeann sé go héasca ó ghearrthóga duilleog leagtha ar ithir thais, agus úsáidtear an teicníocht seo go forleathan sa ghairneoireacht. Fástar an-chuid speiceas mar mhaisiúchán.
Súlúigh
clé|250px|mion|Súlúch
Is grúpa eitneach Afracach iad na Súlúigh. Is í Súlúis a bpríomhtheanga.
Chorley
Is baile suite i Lancashire é Chorley.
Beachaireacht
Coinneáil beach i gcoirceoga le haghaidh meala is céarach is ea beachaireacht. Úsáidtear beacha chun úlloird is barra eile, cosúil le síol ráibe, a phailniú. Titeann Lá Domhanda na mBeach ar an 20 Bealtaine gach bliain.
Stair
Is eol go raibh beachaireacht ann sa chlochaois, le coirceoga tútacha déanta as adhmad, is dócha. Níos déanaí rinne feirmeoirí Eorpacha coirceoga as tuí, cosúil le ciseán bun os cionn. clé|mion|Anton JanšaRugadh an beachaire Anton Janša ar an 20 Bealtaine 1734. Cuimhnítear air mar gheall ar mhéid agus cruth na gcoirceog a athrú ionas gur féidir iad a chruachadh, rud a d’fhág go raibh na coirceoga níos éasca le húsáid agus níos éifeachtaí. Cuireadh tús le beachaireacht tráchtála sna 1880í tar éis bhunú Chumann Beachairí na hÉireann (FIBKA) in 1881. Dúnadh Cumann Beachairí na hÉireann i 1939 mar gheall ar bhallraíocht a bheith ag laghdú. Is iad an dá phríomhchomhlachas beachaireachta in Éirinn sa lá atá inniu ann ná Cónaidhm Chumainn Bheachairí na hÉireann (FIBKA) agus Cumann Beachairí na hÉireann. clé|mion|Eastarraingteoir
Tionscal
Tá thart ar 600,000 beachaire ann san Aontas Eorpach. Tá an tAontas sa dara háit ar domhan (i ndiaidh na Síne) ó thaobh tháirgeadh meala de.
Staidéar
Is caitheamh aimsire do bheachairí áirithe í. Chomh maith leis an mil a fhaigheann siad, déanann siad staidéar ar iompar na mbeach.
Na Seirpigh
deas|250px|thumb|Na Seirpigh Is grúpa eitneach Áiseach iad na na Seirpigh. Is í an tSeirpis a bpríomhtheanga inniu.
Bealaitheoir
deas|150px|thumb|Bealaitheoir Ábhar a úsáidtear chun frithchuimilt a laghdú idir dhá dhromchla atá ag gluaiseacht thar a chéile. De ghnáth is leacht é, cosúil le hola mianrach nó plandúil, ach is féidir solad a úsáid, cosúil le céir nó graifít. Uaireanta bíonn gá le bealaitheoir ar leith: mar shampla, tá suilfít molaibdéinim an-áisiúil ag teocht ard. Is féidir gáis (aer, héiliam nó eile) a úsáid freisin, a chaidéalaítear isteach san imthaca chuig brú a dhóthain chun na dromchlaí frithchuimilte a choinneáil amach óna chéile.
Beallaí
Crann duillsilteach beag ornáideach, dúchasach don Eoraip. Na pisbhláthanna buí ina gcrobhaingí duilleogacha, ar crochadh ó na craobhacha san earrach. Na duilleoga roinnte i 3 dhuilleoigín, na capsúil suas le 6 cm ar fhad, gruagach is iad óg, le síolta dubha. Gach cuid de an-nimhiúil, na síolta go háirithe.
Carnforth
Is baile suite i Lancashire é Carnforth.
Coidéacs Eyckensis
Leabhar Soiscéal ón ochtú haois is ea an Coidéacs Eyckensis atá bunaithe ar dhá lámhscríbhinn chomhpháirteacha a bhí ina gcomhbhlóideach, ón dara haois déag go dtí 1988 de réir cosúlachta. Is é an Coidéacs Eyckensis an leabhar is sine sa Bheilg. Ón ochtú haois ar aghaidh, coimeádadh an leabhar agus rinneadh é a chaomhnú i gcríoch chathair bhardais Maaseik na linne seo. Is dócha gur cuireadh an leabhar amach ag teach screaptra Mhainistir Echternach.
Cur síos ar lámhscríbhinn A agus lámhscríbhinn B
Is éard atá i gCoidéacs Eyckensis ná dhá leabhar soiscéal ar 133 phárbhileog 244 faoi 183 mm an ceann. mion|367x367px|Full-page evangelist portrait and canon tables in the Codex Eyckensis A. Níl an chéad lámhscríbhinn (Coidéacs A) críochnaithe. Cúig bhileog atá inti, le portráid lánleathanaigh de Shoiscéalaí (Naomh Maitiú is dócha) ar an gcéad leathanach, agus sraith neamhiomlán d’ocht gcinn de Tháblaí Canónacha ina dhiaidh sin. Tá stíl Iodálach-Bhiosántach ar phortráid an tSoiscéalaí, agus is soiléir go bhfuil baint ag an stíl sin le stíl na Soiscéal Barberini atá i Leabharlann na Vatacáine (Barberini Lat. 570). Tá fráma na portráide comhdhéanta de shnaidhmobair Angla-Shacsanach, atá cosúil leis na gnéithe maisiúcháin a úsáidtear i Soiscéil Lindisfarne.
Tugtar léargas ginearálta sna Táblaí Canónacha ar na sliochtaí comhfhreagracha sna ceithre Shoiscéal. Ar an gcaoi seo, is féidir na Táblaí Canónacha a úsáid mar chlár ábhair nó innéacs chun rochtain ar na téacsanna a éascú. Tá na Táblaí Canónacha i lámhscríbhinn A maisithe le colúin agus stuaraí, le siombailí de na ceathrar Soiscéalaí agus le portráidí na naomh.
Leagan den Vulgáid atá sa téacs Soiscéil, mar a ndearnadh aistriúchán air, den chuid is mó, ag Naomh Iaróm (Iaróm Stridon, 347–420 CR), mar aon le roinnt breiseanna agus trasuíomh. Tá leaganacha inchomparáide  de na téacsanna Soiscéil le fáil sa Leabhar Cheanannais (Baile Átha Cliath, Coláiste na Tríonóide, ms 58), i Leabhar Ard Mhacha (Baile Átha Cliath, Coláiste na Tríonóide, ms 52) agus i Soiscéil Echternach (Páras, Bnf, ms Lat.9389).
Stair (a bhunús go dtí an 20ú haois)
mion|The Codex Eyckensis displayed in the St Catherine's Church in Maaseik Téann an Coidéacs siar go dtí an ochtú haois agus coimeádadh ar dtús é in iar-Mhainistir Bheinidicteach Aldeneik, a coisriceadh in 728 CR. Bunaíodh an mhainistir seo ag na daoine uaisle Meirvínseacha Adelard, an Tiarna Denain, agus a bhean chéile Grinuara, dá n-iníonacha Harlindis agus Relindis i “gcoill bheag gan mhaith” in aice leis an abhainn Meuse. Tugadh an t-ainm Eyke (“dair”) ar an gclochar, i ndiaidh na n-darach a bhí ag fás ann. Níos déanaí, de réir mar a tháinig méadú ar an sráidbhaile Nieuw-Eyke (“dair nua”—Maaseik na linne seo) in aice láimhe agus ar a thábhachtaí agus a bhí sé, tugadh an t-ainm Aldeneik (“sean-dair”) ar an sráidbhaile bunaidh. Rinne Naomh Willibrord Harlindis a choisricean mar chéad bhan-ab den phobal reiligiúnach seo. Nuair a fuair sí bás, rinne Naomh Boniface a deirfiúr a choisricean mar a comharba.
Rinneadh staidéar sa chlochar ar an gCoidéacs Eyckensis agus úsáideadh freisin é chun teagasc Chríost a scaipeadh. Is dóigh gur thug Naomh Willibrord an dá leabhar soiscéal atá ina gcuid de Choidéacs Eyckensis anois ó Mhainistir Echternach chomh fada le Aldeneik.
Is dócha gur cuireadh an dá lámhscríbhinn le chéile agus ceangal amháin orthu le linn an dara haois déag.