cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Varkaus
Stair
I ndiaidh bhua na mBán cuireadh a lán Dearg chun báis i rith na n-imeachtaí ar a dtugtar crannchur Huruslahti. Ba é an scéal a bhí á insint ar thaobh na nDearg gur deachaíodh na cimí dearga, is é sin gur baineadh fear as gach deichniúr as a measc lena chur chun báis gan scrúdú ar bith a dhéanamh ar a chuid gníomhartha nó ainghníomhartha. Is é tuiscint an lucht staire ar na himeachtaí inniu, áfach, nach rogha randamach a bhí i gceist: rinne na Bána iarracht lucht ceannais na nDearg a aithint thar na gnáthshaighdiúirí, agus ba iad na ceannasaithe Dearga a cuireadh chun báis. Mar sin féin d'fhág an "crannchur" goimh i gcroí an lucht oibre i Varkaus a mhair i bhfad gan chneasú. Deirtear gur ar an droichead thar Huruslahti (an loch a bhfuil seanáitreabh na háite suite ina thimpeall) a rinneadh an "crannchur", agus ba ón loch sin a fuair na himeachtaí an t-ainm.
Droichead Binéid
Baile in Éirinn is ea Droichead Binéid i gContae Chill Chainnigh in oirdheisceart na tíre, i gCúige Laighean. Tá an baile suite i lár an chontae cois na Feoire. Tá 685 duine ina gcónaí ann. Cuid de pharóiste an Tulaigh Thirim atá ann. Rugadh an scríbhneoir aistí Angla-Éireannach Hubert Butler agus na hiománaithe Noel Skehan agus James McGarry sa cheantar.
Varkaus
Stair
Sa bhliain 1929 gearradh codanna as Leppävirta agus as Joroinen le ceantar a dhéanamh de Varkaus a raibh a rialtas áitiúil féin aige. Rinneadh cathair de Varkaus go hoifigiúil sa bhliain 1962.
Radhairc agus Imeachtaí
Is é an Túr Uisce (Vesitorni) an foirgneamh ar a n-aithnítear Varkaus. Is é an t-aon túr uisce i gCríoch Lochlann a bhfuil daoine ina gcónaí ann, nó níl ach na hurláir is airde thuas faoin gcoimeádán uisce. Tá léibheann radharcra sa mhullach ar an túr agus locha an cheantair máguaird le feiceáil ag an té a rachas suas ansin. Bíonn caife ar oscailt ansin i rith an tsamhraidh.
Áit aithnidiúil eile é Músaem an Cheoil Mheicniúil (Mekaanisen Musiikin Museo). Is éard atá ann ná bailiúchán mór ionstraimí meicniúla ceoil, ar nós hurdaí-gurdaithe agus boscaí ceoil.
Daoine clúiteacha ó Varkaus
Esa Pakarinen, aisteoir, fear grinn. Saolaíodh Esa Pakarinen i Rääkkylä, ach ina dhiaidh sin, chaith sé an chuid ba mhó dá shaol i Varkaus. B'ansin a rugadh a mhac, Esa Pakarinen Junior, sa bhliain 1947, a chuaigh le haisteoireacht chomh maith.
Ike Turner
Ceoltóir Meiriceánach ab ea Izear Luster "Ike" Turner Jr. (5 Samhain, 1931 – 12 Nollaig, 2007), Ceoltóir Meiriceánach, bandleader, scríbhneoir amhrán, eagraí, scout tallainne, agus léiritheoir ceirníní ab ea é. Ceannródaí luath i gcarraig agus rolla na gcaogaidí, is fearr aithne uirthi as a cuid oibre sna 1960idí agus sna 1970idí lena bhean Tina Turner ag an am sin san Ike & Tina Turner Revue. Chaith sé leathchéad bliain ag seinm gach cineál ceoil, mar shampla na gormacha, ceol soul, rac-cheol agus func.
Gairme
clé|mion|177x177px|1971 Thosaigh Ike Turner ag seinm pianó agus giotáir agus é ina pháiste, ansin bhunaigh sé grúpa, Kings of Rhythm, mar dhéagóir. Dearbhaítear uaireanta gurb é Turner a thaifead an chéad ceirnín rac-cheoil, leis an rian "Rocket 88" sa bhliain 1951.
Le linn na 1950idí, d’oibrigh Ike Turner freisin mar scout tallainne agus mar léiritheoir do Sun Records agus Modern Records. Tá go leor ceoltóirí gormacha aimsithe aige mar Howlin ’Wolf agus Bobby“ Blue ”Bland. Sheinn sé an pianó le B.B. King.
I 1954, bhog sé go East St. Louis, Illinois. Sheinn a bhanna timpeall St. Louis, Missouri agus an ceantar máguaird. I 1957, bhuail sé le Anna Mae Bullock. Thosaigh sí leis an mbanna mar amhránaí. Thug sé an t-ainm stáitse Tin Turner di i 1960. Phós siad i 1962.
Thuill sé clú agus cáil, in éineacht lena bhean chéile, Tina Turner sna 1960idí nuair a d'éirigh go maith le hamhráin ar nós, "A Fool In Love", "Nutbush City Limits", agus "River Deep Mountain High". Bhuaigh siad Gradam Grammy as an amhrán Proud Mary i 1972.
D'fhág Tina é sna 1970aidí; chuir andúil i ndrugaí deireadh lena bpósadh. clé|mion|177x177px|1972 Glacadh é agus Tina Turner istigh sa Rock and Roll Hall of Fame sa bhliain 1991.
D’fhill Ike Turner ar cheol agus d’eisigh sé dhá albam: Here and Now (2001) agus Risin' with the Blues (2006). Bhuaigh sé Gradam Grammy don Albam Traidisiúnta is Fearr i 2007.
Bás
Bhásaigh Ike Turner sa bhaile sa bhliain 2007 i San Marcos, California (in aice le San Diego) in aois seachtó sé mbliana dó. Ródháileog drugaí a mharaigh é.
Póstaí agus leanaí
Bhí Ike pósta 14 huaire. Bhí sé pósta den chéad uair ag sé bliana déag d’aois. Tar éis Tina Turner, ba iad Ann Thomas, Jeanette Bazzell Turner, agus Audrey Madison Turner na trí mhná seo caite.
Bhí seisear leanaí ag Turner: mic Ike Turner Jr a rugadh i 1958 agus Michael Turner a rugadh i 1960 (le Lorraine Taylor), Ronald "Ronnie" Turner a rugadh i 1960 (le Tina Turner), iníonacha Mia Turner a rugadh i 1969 (le Ann Thomas), agus Twanna Melby Turner (le Pat Richard). Ghlac Turner mac Tina, Craig Turner, a rugadh i 1958 (le Raymond Hill).
Sionnach feinneach
Is ainmhí é an Sionnach feinneach.
Jane Griffin
Jane Griffin, an Bhantiarna Franklin (4 Nollaig 1791 – 18 Nollaig 1875) – bean chéile an taiscéalaí Sir John Franklin, taistealaí agus duine de na ceannródaithe tosaigh chun na Tasmáine.
Saol
Chaith sí sé mhí i gCorn na Breataine lena huncail John Guillemard agus a bhean. Mhúin seisean ailgéabar, stair, gramadach agus fealsúnacht di. D’fhoghlaim sí conas ficheall a imirt freisin.
Bhí suim ag a hathair san eolaíocht, sa taisteal agus taiscéalaíocht agus bhí an-tionchar aige seo ar Jane. Nuair a bhí sí fós sna déaga thaisteal sí ar fud Shasana, go Devonshire in 1809 agus go tuaisceart na Breataine Bige in 1810, áit ar dhreap sí Mount Snowdon (an binn is airde sa Bhreatain Bheag, 3,560 troigh). Lean sí den nós sin i rith a saoil – ag dreapadh sléibhte arda pé áit a ndeachaigh sí. I mí Lúnasa 1814, chun barr feabhais a chur ar oideachas a n-iníonacha, bheartaigh John Griffin ar mhórthuras na Mór-roinne a dhéanamh. Chaith siad dhá bhliain ag taisteal ar fud na hEorpa – go dtí Páras, Flórans, An Róimh agus An Ghinéiv – áit ar dhreap Jane Mont Blanc (an binn is airde san Eoraip, 15,781 troigh).
A pósadh le John Franklin
Bhí Jane cairdiúil le Eleanor Anne Porden, file, a bhí pósta le John Franklin. Fuair sise bás den eitinn sa bhliain 1825. Phós Jane agus John Franklin ar an 5 Samhain 1828.
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
Is albam ón bhanna The Beatles é Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, a bhí eisithe ar an 26 Bealtaine 1967. Albam tábhachtach ab ea é, agus bhí tionchar mór aige ar an 'pop' cheol sna 1960idí.
Jane Griffin
A pósadh le John Franklin
Bronnadh ridireacht ar John Franklin sa bhliain 1829. I gcaitheamh na trí bliana ina dhiaidh sin, bhíodh sí scartha óna fear céile ar feadh tréimhsí fada go minic nuair a bhíodh sé ar dualgas leis an gCabhlach Ríoga sa Mheánmhuir. Sa bhliain 1836 ceapadh é mar leifteanant-ghobhanóir na Tasmáine, áit ar shroich siad ar an 6 Eanáir 1837.
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
Taifeadadh
Ag taisteal ar eitleán idir an Chéinia agus Londain i Samhain 1966 a bhí McCartney nuair a bheartaigh sé gur chóir don bhanna albam a  dhéanamh agus iad i mbréagriocht.
Jane Griffin
A caidreamh le coilíneacht na hAstráile
Chuir an Bhantiarna Franklin spéis láithreach sa choilíneacht agus rinne sí go leor taiscéalaíochta ar chósta an deiscirt agus an iarthair. Sa bhliain 1839 ba ise an chéad Eorpach mná a rinne turas thar tír idir Port Phillip agus Sydney. In Aibreán na bliana sin, thug sí cuairt ar an lonnaíocht nua ag Melbourne, áit ar bronnadh aitheasc uirthi a bhí sínithe ag 65 de phríomhshaoránaigh na háite, a luaigh a cineáltas, a dea-mhéin agus a carthanacht. Spreag sí féin agus a fear céile bunú meánscoileanna do bhuachaillí agus do chailíní araon. In 1841 thug sí cuairt ar Dheisceart na hAstráile agus chuir sí ina luí ar an ngobhanóir, an Coirnéal George Gawlerm, píosa talún atá suite os cionn Mhurascaill Spencer a chur ar leataobh chun leacht i gcuimhne ar Matthew Flinders a chur suas. In 1841-42 ba í Jane an chéad Eorpach mná a thaistil ó Hobart go Cuan Macquarie.
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
Taifeadadh
Caitheadh ceithre mhí agus 700 uair a chloig ar a thaifeadadh. Ba iad na chéad amhráin a cumadh don albam ná Strawberry Fields Forever agus Penny Lane, ar cuireadh amach astu féin iad mar shingil ‘double A-side’ i mí Feabhra 1967.
Jane Griffin
A caidreamh le coilíneacht na hAstráile
Bhí go leor comhfhreagrais aici le Elizabeth Fry faoi na mná a bhí ina ndaoránaigh sa choilíneacht, agus rinne sí a dícheall a gcás a fheabhsú agus a leasú.
Violet Florence Martin
Ba údar Éireannach í Violet Florence Martin (1862-1915) a chomh-scríobh sraith úrscéalta lena col ceathrar Edith Sommerville faoin ainm cleite Martin Ross ag deireadh an 19ú haois agus tosach an 20ú haois. Rugadh í i gConamara, an leanbh ba óige de chlann seisear leanbh déag. Chuir sí aithne ar Edith Somerville as tús na 1880í agus lean a gcomhoibriú ar aghaidh go dtí a bás.
Jane Griffin
A caidreamh le coilíneacht na hAstráile
Cuireadh ina leith go raibh tionchar míchuí aici ar a fear céile agus a dhualgais oifigiúla á gcomhlíonadh aige. Is cinnte go raibh sé sásta gur chuidigh sí leis cuid dá fhadhbanna a réiteach agus is dócha go ndeachaigh siad i gcomhar lena chéile nuair a bunaíodh an cumann eolaíochta as ar eascair Cumann Ríoga na Tasmáine ina dhiaidh sin. Nuair a athghaireadh Franklin ag deireadh na bliana 1843 thaistil siad go Melbourne i dtosach agus ansin go dtí an Nua-Shéalainn ar a mbealach ar ais go Sasana.
Violet Florence Martin
I measc a saothar tá na leabhair seo a leanas:
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
Taifeadadh
Rinneadh an t-albam a mheascadh go cáiréiseach mar albam mono agus níor caitheadh mórán dua in aon chor leis an meascadh stereo, an leagan is coitianta den albam.
Jane Griffin
I ndiaidh dá fear céile dul ar iarraidh
Faoi 1860 ní fhéadfaí níos mó a dhéanamh, agus chaith an Bhantiarna Franklin an chuid eile dá saol ina cónaí i Sasana agus ag taisteal ar fud an domhain. D’éag sí i Londain ar an 18 Iúil 1875.
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
An Clúdach
Tá an-dealramh ag clúdach an albaim le clúdach albam ómóis do na Beatles a chuir Mercblecket, banna práis as an Iorua, amach roinnt blianta roimhe sin.
Tá 57 grianghraf agus naoi gcéirshamhail sa cholláis cháiliúil ar an gclúdach. Bhí John Lennon ag iarraidh go mbeadh Íosa Chríost, Hitler agus Gandhi le feiceáil ar an gclúdach ach diúltaíodh dó. clé|mion|Comóradh 50 bliain, cóip "Super Deluxe"|link=Special:FilePath/Sgt._Pepper's_Lonely_Hearts_Club_Band_(50th_Anniversary_Super_Deluxe_Edition).jpg Dúirt Paul McCartney nár cuireadh Elvis Presley ar an gclúdach mar gurbh é ‘Elvis the King’ é agus toisc go raibh sé “ró-thabharthach” dá bharr.
Ba í an chéad uair a foilsíodh na liricí ar fad ar chúl albaim.
Costas
Chosain clúdach an albaim £3,000 tráth (arbh é an gnáthchostas a bhain lena leithéid ná £50). Ba iad Peter Blake agus Jann Haworth a rinne an clúdach a dhearadh bunaithe ar phictiúr a tharraing Paul McCartney. Níor íocadh ach £200 riamh le Peter Blake agus Jann Haworth. mion|383x383px|Culaith John Lennon, Rock and Roll Hall of Fame, [[Cleveland, Ohio]] In 2008 díoladh ar €670,000 ar ceant an craiceann dord-druma atá le feiceáil ar an gclúdach.
Eisiúint
Sular cuireadh an t-albam amach, chuir an banna ar siúl i dteach a gcarad, Cass Elliot, príomhamhránaí The Mamas and the Papas. Ag 6am osclaíodh na fuinneog a san árasán ar an King’s Road agus casadh chomh hard agus ab fhéidir an saothar nua. Tuairiscíodh gur thuig na comharsana gur shaothar nua de chuid The Beatles a bhí chucu agus ní dhearna aon duine gearán faoin torann.
Ba é Sgt. Peppers an chéad albam a cuireadh amach ag an am céanna ar fud an domhain. Díoladh 250,000 cóip de sa chéad seachtain agus 2.5 milliún taobh istigh de thrí mhí. Sna Stáit Aontaithe, $2.86 a bhí ar chóip den albam nuair a tháinig sé amach.
Díoladh os cionn 32 milliún cóip den albam ó seoladh é (ar feadh 50 bliain, go dtí 2017). clé|mion|277x277px|Deireadh Fómhair, 1967, an DJ Jim Stagg agus na Beatles.
Léirmheasanna
27 seachtain a thug an t-albam ar bharr na gcairteacha sa Ríocht Aontaithe. Ceithre mhí i ndiaidh sheoladh an albaim, bhí The Beatles ar chlúdach Time, an chéad uair do bhanna rac a bheith ar chlúdach na hirise sin.
Dúirt The New York Times Book Review gur “golden Renaissance of Song” a bhí i gceist leis an albam.
Bhí Sgt. Peppers ag uimhir a haon ar liosta den 500 albam is fearr riamh a d’fhoilsigh an iris Rolling Stone in 2012. mion|277x277px|Stiúideo 2, bóthar Abbey, áit a rinneadh an taifeadh I bpobalbhreith a rinne Rolling Stone i measc a léitheoirí, tháinig Sgt. Pepper’s sa cheathrú háit ar liosta de na halbaim is fearr ag The Beatles: bhí Revolver, Abbey Road agus ‘The White Album’ chun tosaigh air.
Dúirt George Martin nach mbeadh ann in aon chor do Sgt. Pepper’s murach gur chuala siad Pet Sounds. Dúirt Brian Wilson nach mbeadh ann do Pet Sounds murach gur chuala The Beach Boys Rubber Soul.
In Dallas in 2013, díoladh cóip den albam, a bhí sínithe ag ceathrar ball an bhanna, ar $290,500.
Na hAmhráin
clé|mion|277x277px|Studer J37 ag an am Ba é an chéad albam de chuid The Beatles a raibh na hamhráin chéanna san ord céanna ar an leagan a tháinig amach sa Ríocht Aontaithe agus an leagan a tháinig amach i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Sa leagan den albam a cuireadh amach i dtíortha áirithe sa Chianoirthear, fágadh ar lár na hamhráin chonspóideacha ar cuireadh cosc orthu. Dúirt George Martin gur “cinneadh uafásach” a bhí ann gan Strawberry Fields Forever agus Penny Lane a chur ar an albam féin.
Taobh 1
[[Íomhá:Sgt-pepper's-people.jpg|mion|(1) Sri Yukteswar Giri (Hindu guru) (2) Aleister Crowley (occultist) (3) Mae West (actress) (4) Lenny Bruce (comedian) (5) Karlheinz Stockhausen (composer) (6) W. C. Fields (comedian) (7) Carl Gustav Jung (psychiatrist) (8) Edgar Allan Poe (writer) (9) Fred Astaire (actor/dancer) (10) Richard Merkin (artist) (11) The Vargas Girl (by artist Alberto Vargas) (12) Leo Gorcey (actor) (13) Huntz Hall (actor) (14) Simon Rodia (designer and builder of the Watts Towers) (15) Bob Dylan (singer/songwriter) (16) Aubrey Beardsley (illustrator) (17) Robert Peel (19th century British Prime Minister) (18) Aldous Huxley (writer) (19) Dylan Thomas (poet) (20) Terry Southern (writer) (21) Dion DiMucci (singer/songwriter) (22) Tony Curtis (actor) (23) Wallace Berman (artist) (24) Tommy Handley (comedian) (25) Marilyn Monroe (actress) (26) William S. Burroughs (writer) (27) Sri Mahavatar Babaji (Hindu guru) (28) Stan Laurel (actor) (29) Richard Lindner (actor comedian) (30) Oliver Hardy (actor) (31) Karl Marx (political philosopher) (32) H.G. Wells (writer) (33) Sri Paramahansa Yogananda (Hindu guru) (34A) James Joyce (34) Hairdresser's wax dummy (35) Stuart Sutcliffe (artist/former Beatle) (36) Hairdresser's wax dummy (37) Max Miller (comedian) (39) Marlon Brando (actor) (40) Tom Mix (actor) (41) Oscar Wilde (writer) (42) Tyrone Power (actor) (43) Larry Bell (artist) (44) David Livingstone (missionary/explorer) (45) Johnny Weissmuller (Olympic swimmer/Tarzan actor) (46) Stephen Crane (writer) (47) Issy Bonn (comédian) (48) George Bernard Shaw (writer) (49) H.C. Westermann (en) (sculptor) (50) Albert Stubbins (English footballer) (51) Sri Lahiri Mahasaya (Hindu guru) (52) Lewis Carroll (writer) (53) T.E. Lawrence ("Lawrence of Arabia") (54) Sonny Liston (54A) Unidentified (55) A "Petty Girl" (by George Petty) (56A) Sophia Loren (actress) (58A) Marcello Mastroianni (actor) (61) Albert Einstein (physicist) (65A) Bette Davis (actress) (65B) Timothy Carey (actor) (66) Bobby Breen (singer) (67) Marlene Dietrich (actress/singer) (68) Gandhi (Indian leader) (69) An American legionnaire (70) Diana Dors (actress) (71) Shirley Temple (C) Adolf Hitler (has been replaced) ]]
Taobh 2
Gach amhrán le Lennon/McCartney, ach amháin iad le nótaí.
Violet Florence Martin
Gortaíodh go dona í i dtimpiste marcaíochta i 1899 agus ní raibh a sláinte go maith aici ina dhiaidh sin.
Malamútach Alascach
thumb|240px|Malamútach Alascach Madra as Alasca é malamútach Alascach.
Mississippi
Is stát í Mississippi atá suite i ndeisceart Stáit Aontaithe Mheiriceá.
mion|250px|Meridian, Mississippi
Contaetha i Mississippi
Jackson Biloxi
Podchraolachán
mion Is éard is podchraolachán ann ná modh oibre le comhaid dhigiteacha mheán - comhaid fhuaime agus físchomhaid - a scaipeadh ar an Idirlíon trí fhothaí sindeacáitithe le hiad a sheinm ar sheinnteoirí iniompartha meán nó ar ríomhairí pearsanta. D'fhéadfá a rá gur saghas cláracha raidió atá i gceist ach amháin gur tríd an Idirlíon a dháiltear iad, agus gur féidir éisteacht leo ag pé am is rogha leat. Sa Ghaeilge, is fearr podchraoladh a thabhairt ar an gcomhad nó ar an ábhar atá sa chomhad, agus podchraolachán nó podchraoltóireacht ar an modh oibre, ach úsáideann an Béarla an téarma podcast sa dá chiall. An duine a bhíonn ag taifeadadh ábhair i bhfoirm podchraolta agus ag scaipeadh comhad podchraolta, is féidir podchraoltóir a thabhairt air.
An téarma Gaeilge
B'é Conn Ó Muineacháin, iriseoir agus blagadóir, a chum an téarma Gaeilge, agus b'eisean fosta a chuir tús leis an bpodchraoltóireacht Gaeilge ina bhlag, An tImeall. Maidir leis an mbuntéarma Béarla, podcast, is comhthruailliú é as an dá fhocal úd iPod agus broadcast.
An téarma Béarla
B'é an t-iriseoir Ben Hammersley a chruthaigh an focal Béarla in alt a scríobh sé don nuachtán úd The Guardian ar an 12 Feabhra, 2004. B'é Apple iPod an chéad seinnteoir iniompartha ar forbraíodh bogearra (ríomhchlár) podchraoltóireachta lena aghaidh. Ceadaíonn na scripteanna podchraolacháin na comhaid phodchraolta a aistriú go huathoibríoch a fhad leis an ngléas iniompartha i ndiaidh iad a lódáil anuas (a íoslódáil) ón Idirlíon. mion
Modh oibre an phodchraolacháin
Is minic a chuireann leathanaigh ghréasáin na bpodchraoltóirí an t-ábhar céanna ar fáil i bhfoirm íoslódála dírí agus beoshrutha. Is é an difríocht is tábhachtaí idir iad siúd agus an t-ábhar podchraolta ná gur féidir an podchraoladh a shindeacáitiú, síntiús a shocrú leis, agus é a lódáil anuas go huathoibríoch nuair a chuirfear ábhar nua ar fáil. Le sin a dhéanamh, ní mór gléas léite fothaí a bheith suiteáilte ar do ríomhaire, agus é in ann fothaí a léamh sna formáidí RSS (Really Simple Syndication - Sindeacáitiú Fíorshimplí) nó Atom.
Nuair a bhítear ag scaipeadh comhaid phodchraolta, is é an rud atá ar siúl ná go n-aistrítear comhaid mheáin - comhaid físe nó fuaime le haghaidh ríomhaire - ón bhfreastalaí chuig an ríomhaire cliaint. Lódálann an ríomhaire cliaint anuas comhaid XML arb iad seoltaí Idirlín na gcomhad meán atá iontu. De ghnáth, is é an cineál ábhar atá sna comhaid mheán ná fuaim nó fís, ach is féidir íomhánna, téacs, comhaid PDF nó do rogha cineál comhad eile a bheith ann chomh maith.
Ar dtús, cruthaíonn an podchraoltóir - nó an té a sholáthraíonn ábhar don phodchraoltóir - cruthaíonn sé comhad, ar nós comhad fuaime i bhformáid MP3, mar shampla. Ansin, cuirtear an comhad seo ar fáil ar an Idirlíon faoi sheoladh Idirlín, is é sin, faoi aitheantóir aonfhoirmeach acmhainne. De ghnáth, cuirtear an comhad ar an bhfreastalaí gréasáin, ach is féidir úsáid a bhaint as rianairí BitTorrent chomh maith. Is féidir na comhaid a chur ar fáil don tsaol mhór nó an rochtain a theorannú do dhream ar leith.
Cuireann soláthraí an ábhair an fotha ar fhreastalaí gréasáin, agus glactar leis go bhfanfaidh sé ansin. Is é sin seoladh gréasáin an fhotha (aitheantóir nó aimsitheoir aonfhoirmeach na hacmhainne). Tugann an soláthraí le fios don lucht éisteachta go bhfuil a leithéid d'fhotha ann.
An gléas léite podchraolacháin a choinníonn súil ar phodchraoladh ar leith, is ríomhchlár é a bhíonn á reáchtáil sa chúlra a fhad is a bhíonn an ríomhaire féin ag obair. Seiceálann sé an fotha go tráthrialta. Má thagann athrú ar shonraí an fhotha ó seiceáladh an turas deireanach iad, aithneoidh an gléas léite seoladh gréasáin na míre is úire, agus tosóidh sé á lódáil anuas ón ngréasán go huathoibríoch. Ansin, is féidir an eipeasóid nua a sheinm, a athsheinm agus a chur i dtaisce, cosúil le gach cineál comhad ríomhaire. Tá feidhmchláir ann a aistríonn an t-ábhar íoslódáilte go díreach chuig seinnteoir iniompartha meán an úsáideora, agus é ceangailte den ríomhaire le sreang USB, mar shampla.
Is é an cineál teicneolaíocht atá i gceist leis an bpodchraolachán ná "teicneolaíocht an bhrú". Is é sin, is é soláthraí na faisnéise, an podchraoltóir féin, a roghnaíonn na comhaid le haghaidh an fhotha, agus an síntiúsóir ag baint a rogha as na cainéil fotha atá ar fáil. Cé nach mbíonn an t-úsáideoir ag "tarraingt" na gcomhad aonair anuas ón ngréasán, tá blas áirithe de "theicneolaíocht na tarraingthe" ann freisin, nó tá an t-úsáideoir i dteideal síntiús a shocrú leis an iliomad cainéal, nó éirí as a sheansíntiús. Na seirbhísí "brú" a bhí ann ar an Idirlíon roimh lá an phodchraolacháin, cosúil le PointCast, níor cheadaigh siad rochtain chomh forleathan ar ábhar chomh hilghnéitheach.
Túva
thumb|250px|right Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea Túva nó Poblacht Thúva (Rúisis: Республика Тыва, Respublika Tyva; Túvais: Тыва Республика, Tyva Respublika).
Naomh Caitríona
Ba naomh í Caitríona (282 – 305). Rugadh i gCathair Alastair, an Éigipt í agus fuair sí bás ann freisin.
Abhainn Fheartraí
Is abhainn a théann trí Chontae Chill Mhantáin í an Abhainn Fheartraí.
An Bhuais
Is abhainn a théann trí Chontae Aontroma í an Bhuais.
Gaelscoil Mhuscraí
Is Gaelscoil í Gaelscoil Mhuscraí [sic] atá suite sa Bhlarna i gContae Chorcaí. Bunaíodh an scoil sa bhliain 2003.
An tSuca
Abhainn laistigh d'Abhantrach na Sionainne in Éirinn, 133 km (82.5 míle) ar fhad is ea An tSuca (Béarla: The River Suck). Is í príomh-fo-abhainn Abhainn na Sionainne í. Buaileann sé leis An tSionainn ciliméadar ó dheas ó shráidbhaile Dhroichead na Sionainne.
Cúrsa
Draenálann Abhainn na Suca limistéar 1,599 ciliméadar cearnach (617 méadar cearnach). Is cuid mhór den teorainn é idir Contae Ros Comáin agus Contae na Gaillimhe, ag sreabhadh feadh an taobh thiar de Chontae Ros Comáin. In éineacht leis an tSionainn ar an taobh thoir, cruthaíonn sí an fhoirm chúng fhada i ndeisceart Chontae Ros Comáin.
Éiríonn an abhainn i gcnoic ar theorainn Chontae Mhaigh Eo agus Chontae Ros Comáin, agus téann sí ó Loch O'Flynn i dtreo ginearálta theas agus thoir theas. I measc na lonnaíochtaí cois na habhann tá Athleague, Béal Átha na Sluaighe, Béal Átha Feorainne, Béal Átha Mó, An Caisleán Riabhach, Glinsk, agus Tulrush, agus sreabhann sé isteach An tSionainn ciliméadar ó dheas ó shráidbhaile Dhroichead na Sionainne.
Tíreolaíocht
Tá an t-uisce glan agus neamhthruaillithe agus sreabhann an abhainn trí tuath gan mhilleadh le móinteach, móinéir uisce agus talamh féaraigh. Tá roinnt stráicí ag sreabhadh go tapa agus tá cuid eile mall agus lúbach. Tá go leor bran, rudd agus tench i roinnt codanna, agus tá péirse agus pike flúirseach freisin. Chun tuilte ag Béal Átha na Sluaighe a chosc, tógadh cora i 1885 díreach os cionn an droichid ceithre áirse, le doirse tarraingthe is féidir a ardú nuair a bhíonn tuile ag druidim.
Bealach Suca Valley
Is cosán fad-achair é Bealach Suca Valley. Is bealach ciorclach 105 ciliméadar (65 míle) ar fhad é a thosaíonn agus a chríochnaíonn i gCaisleán Riabhach, Contae Ros Comáin. Ainmníonn Oifig na gCosán Náisiúnta de Chomhairle Spóirt na hÉireann é mar Chonair Náisiúnta Marcáilte ar Bhealach agus tá sé á bhainistiú ag Comhairle Contae Ros Comáin, Cuideachta Forbartha Comhtháite Ros Comáin agus Coiste Suca Valley.
The Panel
Is seó cainte grinn Éireannach é The Panel a craoladh ar RTÉ. Bhí Dara Ó Briain ina láithreoir air tráth, agus ba é Craig Doyle an láithreoir níos déanaí. Is léiriúchán de chuid Happy Endings Productions é. Is é "waterfall" le The Stone Roses an ceol téama atá ag an seó.
Cloch Dábhiolla
Dhá oileán amach ó chósta na hÉireann i Muir Éireann iad Cloch Dábhiolla.
Tilburg
Is cathair san Ísiltír í Tilburg atá lonnaithe i gcúige Brabant Thuaidh. Tá daonra 214,157 sa chathair. Is í an dara chathair is mó i gcúige Brabant Thuaidh agus an séú chathair is mó san Ísiltír.
Inis Coilt
Is oileán agus baile fearainn ar chósta na hÉireann í Inis Coilt.
Harry Potter (carachtar)
Draíodóir ficseanúil a chruthaigh an scríbhneoir Sasanach J. K. Rowling is ea an carachtar Harry James Potter (rugadh 31 Iúil 1980). Chruthaigh J.K. Rowling an carachtar seo mar charachtar úrscéil sa bhliain 1997. Scríobhadh seacht n-úrscéal ar fad faoi. Is scoláire óg é ag Scoil Chomhoideachais Draíodóireachta Hogwarts.
1913
Tarluithe
mion|[[Póstaer ag fógairt Seachtain na Gaeilge, 1913]]
Ionad Comhairle Dlí Saor in Aisce
Bunaíodh an tIonad Comhairle Dlí Saor in Aisce sa bhliain 2004 trí pháirtíocht idir Conradh na Gaeilge agus FLAC (Free Legal Advice Centres). Is éard atá i gceist ná go gcuireann abhcóidí agus aturnaetha le Gaeilge seirbhís chomhairle dlí ar fáil saor in aisce in ionaid i mBaile Átha Cliath agus i gCathair na Gaillimhe. D'eascair roinnt cúiseanna suntasacha as obair an Ionaid, go háirithe Ó Gribín v. An Chomhairle Mhúinteoireachta [2008] 3 I.R. 266.
Leamhán
Crann duillsilteach is ea an leamhán nó an ailm (Laidin: ulmus campestris). Tháinig siad chun cinn don chéad uair sa sealadh Méicéineach, thart ar 40 milliún bliain ó shin. Tionscnaíodh iad i lár na hÁise, bhí rath agus bláth ar na chruinn agus bhunaigh siad iad féin thart ar an chuid is mó den Leathsféar Thuaidh, ag trasnáil an Mheánchiorcail san Indinéis. I rith an 19ú haois agus an 20ú haois, cuireadh go leor speiceas mar mhaisiúcháin san Eoraip, Meiriceá Thuaidh, agus i gcuid den Leathsféar Theas, go háirithe Astraláise.
Luaitear an 'ailm', i bhfoclóirí na Gaeilge, mar an chéad litir den aibítir.
Yellow Submarine
Taobh 2
Gach amhrán le George Martin, ach amháin iad siúd le nótaí.
Gabhalmhaigh
Baile in Éirinn is ea Gabhalmhaigh.
An sráidbhaile
Galmoy a thugtar air i mBéarla. Tá sé suite in oirdheisceart na tíre, i mbarúntacht Ghabhalmaigh i gContae Chill Chainnigh. Tá mianach luaidhe agus since sa cheantar.
Spórt
Sa bhliain 1930 a bunaíodh cumann iomána an tsráidbhaile. Bhain sé craobh na hÉireann i ngrád na sóisearach sa bhliain 2005. Bhuaigh sé craobh an chontae sna blianta 1949, 1966, 2004. Bhí an fhoireann ag imirt i ngrád na sinsearach ar feadh tamaill freisin agus chaill cluiche ceannais an chontae sa bhliain 1975.
An Geocán
Cnoc ar Oileán Dairbhre, i gContae Chiarraí is ea an Geocán (180 m).
Inis Pádraig
Is oileáin ar chósta na hÉireann iad Inis Pádraig.
An tOireachtas
clé|300px|thumb|Teach Laighean, [[Baile Átha Cliath.]] Is éard is an tOireachtas nó Oireachtas Éireann nó Tithe an Oireachtais ann ná reachtas náisiúnta Phoblacht na hÉireann.
Cuimsíonn an tOireachtas trí aonad:
Tá Tithe an Oireachtais lonnaithe i dTeach Laighean i mBaile Átha Cliath. Tá an Dáil ar an gceann is mó cumhacht.
Abbey Road
Albam ceoil de chuid The Beatles é Abbey Road, a eisíodh sa bhliain 1969. Ba é an t-albam deireanach a rinne an banna le chéile.
An tOireachtas
Acht
Píosa reachtaíochta atá tar éis dul trí dhá Theach an Oireachtais agus atá sínithe ina dhlí ag an Uachtarán. Le hAcht is féidir píosaí eile reachtaíochta a leasú freisin.
Abbey Road
Taobh 2
Gach amhrán cumtha ag Lennon/McCartney, ach amháin iad siúd le nótaí.
An tOireachtas
An Bord Bainistíochta (BB)
Tagann Coiste Bainistíochta Sheirbhís Thithe an Oireachtais le chéile chun nithe a bhfuil buntábhacht straitéise, oibriúcháin agus airgeadais a bhreithniú agus a chinneadh, is nithe a fhéadfar a tharchur chuig an gCoimisiún dá éis sin de réir mar is cuí.
An Clár um an gClaochlú Digiteach, 2020
Clár infheistíochta TFC chun córais agus seirbhísí sa tSeirbhís a nuachóiriú trí theicneolaíocht dhigiteach a chur chun feidhme.
An Sos
An tréimhse ama nach mbíonn an Teach ina shuí nó na Tithe ina suí.
An Tairseach
Ardán inlín Thithe an Oireachtais.
Comhaltaí
Ainm eile ar TD nó Seanadóir
Comhalta Príobháideach
Comhalta den Dáil nó den Seanad nach Aire nó comhalta den Rialtas é nó í.
Díospóireacht faoi Shaincheisteanna Tráthúla (Dáil)
Ní arna chur i láthair ag comhalta den Dáil lena bhreithniú mar shaincheist thráthúil a bhaineann le gnóthaí poiblí i dtaca le Roinn Stáit nó le gnóthaí riaracháin a bhfuil comhalta den Rialtas nó Aire Stáit freagrach go hoifigiúil astu.
Díospóireacht i dTosach Suí (Seanad)
Ní arna thabhairt ar aghaidh ag Seanadóir lena phlé i dtosach suí an tSeanaid ar ní é a bhaineann le gnóthaí poiblí i dtaca le Roinn Stáit nó le gnóthaí riaracháin a bhfuil comhalta den Rialtas nó Aire Stáit freagrach go hoifigiúil astu.
Doiciméid Leagtha
Is doiciméid iad na Doiciméid Leagtha a chuirtear go foirmiúil faoi bhráid Thithe an Oireachtais d’fhonn tacú leis an bpróiseas daonlathach.
Leabhar Reachtanna na hÉireann
Stór ar líne de reachtaíocht inchuardaithe.
Ordú um Thosach Feidhme
I.R. a chuireann tús go sonrach le cuid d’Acht.
Riar na hOibre
Is doiciméad é Riar na hOibre ar a leagtar amach an gnó atá roimh gach Teach ar bhonn laethúil. Tá Riar éagsúil Oibre don dá Theach. Tá liosta na ndoiciméad a leagadh faoi bhráid na dTithe le feiceáil ar an dá Riar Oibre. Is féidir teacht ar an dá Riar Oibre ar an leathanach ‘Páipéir ghnó laethúla’ ar shuíomh gréasáin an Oireachtais. Tairiscint Ceadaithe (Ceadú Tairisceana): Togra foirmiúil a dhéantar sa Dáil nó sa Seanad (nó iontu araon) a cheadaíonn do Chomhaltaí díospóireacht a dhéanamh ar phíosa reachtaíochta atá beartaithe agus vótáil uirthi. Luafar an ceanglas Tairiscint Ceadaithe a bheith ann sa reachtaíocht chomhfhreagrach.
Tairiscint Neamhnithe
Togra foirmiúil a dhéantar sa Dáil nó sa Seanad (nó iontu araon) lena gceadaítear píosa reachtaíochta atá beartaithe a chur ar neamhní tar éis díospóireachta agus vóta ag Comhaltaí. Luafar an ceanglas seo sa reachtaíocht chomhfhreagrach lena bhforordófar líon laethanta ar féidir an reachtaíocht a neamhniú taobh istigh de. Tréimhsí 7, 10, nó 21 lá suí atá socraithe.
Teachta/Teachtaí
Ainm eile ar TD.
Tréimhse Reachtúil
Tagraíonn tréimhse reachtúil do Thairiscint Neamhnithe .i. an líon laethanta suí atá ar fáil do Chomhaltaí chun díospóireacht a dhéanamh faoi dhoiciméad áirithe agus vótáil air. Is gnách gur 21 lá suí a bhíonn i gceist le tréimhsí reachtúla ach is féidir 10, nó 7 lá suí a bheith i gceist freisin. Luafar an tréimhse reachtúil sa reachtaíocht.
Dúnmharú na manach, Tibhirine 1996
mion|clé Tharla dúnmharú na manach i Tibhirine san Ailgéir ar 21 Bealtaine 1996. Gabh an GIA, na "sceimhlitheoirí" Moslamacha, seachtar manach Cistéirseach ar 27 Márta 1996, chun brú a chur ar rialtas na Fraince príosúnaigh Moslamacha a scaoileadh saor. Ón bhFrainc ó dhúchas ab ea na manaigh,
Nuair nár saoraíodh na príosúnaigh, ghearr an GIA scornach a na manach. clé|mion|Cuimhneachán i b[[Páras inniu]] Roimhe sin, ar 14 Nollaig 1993, dúnmharaíodh dá Crótach déag in aice le Tibhirine. Bhí a fhios ag na manaigh ina dhiaidh an lá sin go raibh siad faoi bhagairt. Ach shocraigh siad an fód a sheasamh san Ailgéir. Ní raibh spéis acu in iompúchán creidimh, a dúirt siad. Trí bliana sular maraíodh é, scríobh an tAthair Christian de Chergé litir agus sheol chuig a mhuintir í, “le hoscailt i gcás mo bháis”.
Harry Styles (albam)
Is é Harry Styles an chéad albam ón bpopcheoltóir Sasanach Harry Styles. Scaoileadh é ar an 12 Bealtaine, 2017.
Cairteacha
{|
Daytona Beach
Cathair is ea Daytona Beach atá suite i bhFlorida i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá timpeall 64,421 duine ina gcónaí ann, agus tá Glenn Ritchey ina mheára faoi láthair. Tá Daytona Beach suite ar an Aigéan Atlantach. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1870.
Liam Ó Floinn
Ba phíobaire uilleann é Liam Óg Ó Floinn nó Liam O'Flynn (7 Bealtaine 1945 i gCo Chill Dara, - 14 Márta 2018). Bhí a scileanna agus a mháistreacht ar an bpíobaireacht eisceachtúil.
Is iomaí ceolchoirm agus taifeadadh a bhí déanta ag an máistirphíobaire seo le popréaltaí agus le rac-réaltaí (ar nós Mark Knopfler, Kate Bush, Enya, Sinéad O’Connor, Mary Black, Afro Celt Sound System, Van Morrison, The Everly Brothers, John Cage, Nigel Kennedy srl), le ceolfhoirne (saothair Shaun Davey ach go háirithe ach go leor eile chomh maith ar nós Proms na BBC) agus fiú amháin leis an bhfile Éireannach Seamus Heaney, buaiteoir Dhuais Nobel na Litríochta sa bhliain 1995.
Ach in ainneoin na ngaiscí seo uilig, is mar cheoltóir an-ábalta traidisiúnta is mó atá meas ag an phobal ar Liam Óg Ó Floinn. Dúradh gur ceoltóir a thuig an traidisiún i gcónaí a bhí i Liam O'Flynn. Sa bhliain 2007, bronnadh Gradam Ceoil TG4 air, an deichiú bliain den scéim gradam náisiúnta áitithe seo.
A chúlra ceoil
mion|Donal Lunny, Andy Irvine, Liam O'Flynn, & Paddy Glackin, Celtic Connections, 31 Eanáir 2012|cléAs Contae Chill Dara ó dhúchas do Liam Ó Flynn. Ach bhí ceangal láidir aige le hIarthar an Chláir. Agus é fós sa chliabhán, bhí an Floinneach ar maos sa cheol traidisiúnta. Amhránaí agus múinteoir pianó í a mháthair ó Chontae an Chláir a raibh féith an cheoil inti ó dhúchas. Máistir scoile agus fidléir é a athair. Ba mhinic seisiúin cheoil sa teach acu agus é óg, agus leithéidí Junior Crehan agus cara a athar, an Sáirsint Tom Armstrong, píobaire, ag tarraingt orthu.
Tháinig Liam faoi dhraíocht na bpíob láithreach. Dalta go leor eile, thosaigh sé amach ar an fheadóg stáin. Chaith sé seal chomh maith ag streachailt leis an fhidil sular aimsigh sé a ghairm ar an phíb uilleann. Gan ach bliain déag slánaithe aige, bhí an Floinneach óg ag freastal ar mháistir-ranganna leis an phíobaire cáiliúil ó Áth Cliath, Leo Rowsome. Níorbh fhada gur chuir sé aithne ar bheirt eile de laochra móra na bpíob uillinn, mar a bhí Séamus Ennis agus Willie Clancy.
Triúr iad seo a chinntigh gur tháinig an uirlis chasta éachtach seo slán ón bhás a síleadh a bheith i ndán di, i lár an chéid seo caite. Mar theist ar an mheas a bhí aige ar an phíobaire nua tréitheach a bhí tagtha ina measc, sula bhfuair Ennis bás i 1982 bhronn sé a uirlis féin ar Liam Óg a bhí mar dhlúthchara aige fán am sin.
Ní nach ionadh a tugtar “Rí na bPíobairí” air inniu. mion|clé
Bunú Planxty
Agus é ina dhéagóir ba ghnách le Liam bualadh isteach go seisiúin cheoil ag teach leanna mhuintir Dowling sa Chorrchoill (Prosperous), sráidbhaile beag ciúin i gContae Chill Dara, áit ar casadh Donal Lunny, Andy Irvine agus Christy Moore air. (Thart fán am céanna seo, na seascaidí, a bhuaigh sé duaiseanna suntasacha as a thallann ceoil ag Oireachtas na Gaeilge agus ag Fleadh Cheoil na hÉireann.)
Ba leis an triúr seo a bhunaigh sé an t-ollghrúpa Planxty ag tús na seachtóidí. Grúpa é seo a chuir borradh nua-aoiseach agus cor úr i scéal cheol traidisiúnta na hÉireann agus a thóg go hardáin eile thar sáile é. Maireann a thionchar inniu féin agus níl port Planxty seinnte go fóill. mion|Drone
Ag seinm ar fud an domhain
Chomh maith leis sin, ba bhreá leis a uirlis a chur ag treabhadh in iomairí nua ceoil, rud a bhí cruthaithe go héifeachtach aige le ceoltóirí ó chúlraí éagsúla ceoil le dhá scór bliain anuas. I Meitheamh na bliana 2003 tugadh cuireadh dó píosa a chum Shaun Davey mar rosc-amhrán na gCluichí Speisialta Oilimpeacha a sheinm os comhair an domhain mhóir ag Oscailt Oifigiúil na gCluichí i bPáirc an Chrócaigh, Baile Átha Cliath. Ba é sin an ócáid spóirt ba mhó ar domhan an bhliain sin.
Ina theannta sin, bhí iarrtha air go minic ceol nua a chumadh d’ócaidí móra i scéal mhuintir na hÉireann. I Samhain na bliana 1997 sheinn sé píosa acu seo, “An Droichead”, ag insealbhú Mháire Mhic Ghiolla Íosa mar ochtú Uachtarán na hÉireann. Léirígh an saothar seo an bua a bhí ann cumadóireacht úrnua a dhéanamh taobh istigh de mhúnlaí an cheoil thraidisiúnta.
I nDeireadh Fómhair na bliana 2002, chuir an Floinneach a chéad ollphíosa ceoil do phíobaire aonair, “Endurance”, os comhair an phobail den chéad uair. Ba é Ionad Oidhreachta Átha Í i gContae Chill Dara, a choimisiúnaigh an saothar seo air in ómós Ernest Shackleton, taiscéalaí cáiliúil molach agus Cill Darach eile. In ainneoin go raibh éileamh ag lucht déanta scannán ar a chuid ceoil (“Cal”, “The Field”, “Roses From Dublin”, “A River Runs Through It”, “Kidnapped” srl) agus ag cumadóirí clúiteacha eile ar nós John Williams, Mike Oldfield nó Shaun Davey, níor thréig sé na foinsí riamh as ar bhlais sé an ceol an chéad lá. Is fíor freisin gur duine séimh, cúthail neamhphostúil a bhí ann i gcónaí.
Bhí a bhanna féin aige, The Piper’s Call Band (leis an ghiotáraí clúiteach Arty McGlynn agus an seinnteoir cnaguirlisí Liam Bradley).
Taifeadtaí
Bhí os cionn leathchéad taifeadadh déanta ag Liam Óg Ó Floinn.
...
Saffron Walden
Is baile suite in Essex, in oirdheisceart Shasana é Saffron Walden. Bhí cónaí ar 15,504 duine in Saffron Walden sa bhliain 2011. mion|Seantithe ar Shráid an Chaisleáin in Saffron Waldon
Twilight (scannán 2008)
Is scannán rómánsach/fantaisíocht Meiriceánach é Twilight atá bunaithe ar úrscéal le Stephenie Meyer. Stiúir Catherine Hardwicke an scannáin. Ghlac Kristen Stewart páirt mar Bella Swan, cailín 17 mbliana d'aois, agus Robert Pattinson páirt mar Edward Cullen, vaimpír.
Plota
Bogann Bella Swan, cailín seacht mbliana déag d'aois, go baile beag, Forks, i Washington. Déanann sí a lán cairde san ardscoil nua. Suíonn sí síos in aice le Edward Cullen sa ranga bitheolaíocht ach is vaimpír is é Edward, vaimpír nach ólann fuil daonna ... ansin titeann siad in ngrá.
Ceol
Eisiúint sé ar an 4ú lá de Mhí na Samhna sa bhliain 2008.
Scrabble
mion|clé|Eagarthóirí Vicipéide ag imirt Scrabble ag "Wiknic" in [[Brooklyn, Nua-Eabhrac ]] Cluiche boird is ea Scrabble. Modh an chluiche ná focail a chuir ar an gclár ar bhealach cosúil le crosfhocal. Is féidir le suas le ceathrar imreoir páirt a ghlacadh sa chluiche. Faigheann gach imreoir líon teoranta litreacha (7 nó 8 de ghnáth). Duine a ndiaidh a chéile, caithfidh na himreoirí iarracht a dhéanamh focail bhailí a dhéanamh leis na litreacha atá acu, agus iad a nascadh leis na focail atá ar an gclár roimhe. Braitheann luach na bhfocail ar luach na litreacha (tá luach níos airde ar litreacha atá níos annaimhe) agus ar na cearnóga bisigh a iolraíonn scór litreach nó scór an fhocail iomláin. Is é cuspóir an chluiche an scór is airde a fháil.
Cuireadh faiche imeartha trí thoiseach leis an bun-choincheap seo i Scrabble3D. San leagan seo is féidir focail a chuir ón tulra go dtí an cúlra chomh maith le ó thuas go thíos agus ó thall go anall. Tá níos mó cearnóga, dá bhrí sin is féidir an tacar litreacha a iolrú, agus freisin níor mó féidearthachtaí chun teaglaim a chruthú. Ní bhíonn lorg láthair maith chun focal a chuir chomh tábhachtach agus atá sé sa ghnáth cluiche toisc gur féidir Scrabble a chuir níos minice.
Dar ndóigh is féidir gnáth chluiche a imirt sa mhodh 2-D ar clár imeartha le 15x15 cearnóg nó Sárscrabble le clár 21x21, nó clár ar do rogha féin. Is féidir gach gné den gcluiche a chumrú: is féidir líon agus luach na litreacha, an foclóir atá le n-úsáid, teanga an roghchláir agus dar ndóigh dath agus cló agus araile a roghnú.
Is féidir an cluiche a imirt in aghaidh an ríomhaire, le himreoirí eile ar an ríomhaire céanna nó trasna an idirlíon le daoine eile. Is féidir freisin imreoirí eile a aimsiú ar fhreastalaí cluichí agus rangú a bhaint amach. Is féidir le cluiche ar an bhfreastalaí a bheith aisioncronach, sé sin le rá nach gá do gach imreoir a bheith logáilte isteach chun go ndéanfadh imreoir a bheart. Sa bhreis ar sin, tig le daoine eile a bheith ag faire ar an gcluiche, agus gan amhras tá an iliomad bealach ann chun cumarsáid a dhéanamh.
Tá an suiteáil thar a bheith éasca, agus tá sé ar chumais an chláir nuashonraithe agus comhaid bhreise a íosluchtú.
Dronten
Is bardas agus baile i Flevoland, an Ísiltír é Dronten. Bhí 40,363 duine ina gcónaí i nDronten sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.dronten.nl/
Messe ocus Pangur Bán
thumb|An dán i lámhscríbhinn Reichenau. Is dán Sean-Ghaeilge é Messe ocus Pangur Bán a scríobhadh sa 9ú haois i gcomharsanacht Mhainistir Reichenau, áit atá ar theorainn theas na Gearmáine sa lá atá inniu ann. Ba mhanach Éireannach é an té a chum an dán ina gcuireann sé a cheird léannta i gcomparáid le saothar soineanta a chait. Ní fios cé a scríobh an dán ná cén brí a bhí le Pangur ach tá teoricí éagsúla ann.
Caomhnaíodh an dán i lámhscríbhinn amháin, Bunleabhar Reichenau atá anois i Mainistir Naomh Pól sa Lavanttal, san Ostair.
Cúlra
Níl an dán le fáil ach i lámhscribhinn amháin, Bunleabhar Reichenau (Stift St. Paul Cod. 86b/1 fol 1v). De réir dealraimh ba leabhar nótaí le manach Éireannach lonnaithe i Mainistir Reichenau é. Níl ach 8 mbileog sa leabhar ach tá a lán ábhair éagsúla ann: iomainn Laidine, mínithe gramadacha le sanais i Sean-Ghearmáinis Ard, táblaí de dhíochlaontaí Gréigise, táblaí réalteolaíocha agus cúig dhán Sean-Ghaeilge. De réir an ábhair, creidtear gur leabhar nótaí mic léinn a bhí ann. Aontaíonn Toner agus Oskamp gur scríobhadh é sna 840í.
Ba mhainistir Bheinidicteach í Reichenau, bunaithe ag Naomh Pirmin ar oileán Reichenau i Loch Konstanz. Cé gur bhain sí cáil amach níos déanaí i ndéanamh lámhscríbhinní maisithe go galánta sómhar, bhí a clú sa tréimhse seo bunaithe ar táirgeadh cléireach do sheansaireachtaí na hImpireachta Cairilínsí.
Inniu, tá an lámhscríbhinn i mainistir Bheinidicteach eile, Mainistir Naomh Pól sa Lavanttal, i stát Kärnten na hOstaire.
An tÚdar
Níl mórán leideanna sa téacs ach tá dán molta ann tiomnaithe do Áed mac Díarmata. Ní dhearnadh sainaithint shásúil air go fóill áfach.
Gleann Falach
Is gleann é Gleann Falach i nGaeltacht na hAlban. Síneann sé siar ó dheas ó shráidbhaile a' Chrìon-Làraich, i dtreo cheann thuaidh Loch Laomainn. Sreabhann an abhainn Falach feadh an ghleanna, mar a dhéanann bóthar an A82, Rathad Iarainn nan Eilean, agus Slighe na Gàidhealtachd an Iar.
Messe ocus Pangur Bán
An Dán
Is iomaí samplaí den tSean-Ghaeilge atá le fáil ar imeall téacs eile, ach sa lámhscríbhinn seo tá an chéad áit ar an leathanach ag an dán.
Tá ocht rann sa dán agus seacht siolla i ngach ceathrú díobh. Deibhidhe an cineál meadarachta atá ann: déanann an focal deireanach sa chéad cheathrú (a bhfuil béim air) rím leis an siolla deireanach sa dara ceathrú (nach bhfuil béim air) agus tá an patrún céanna ann idir an tríú ceathrú is an ceathrú deireanach den rann. Mar shampla (trom = béim, folíne = rím):  bán  … sain dan |  seilgg  … sain cheirdd. Tá go leor samplaí d’uaim sa dán freisin—m.sh. lebran leir | scél cen scís | luch inna línsam | ndene dul—rud a bhí ríthábhachtach. Gné eile de na riachtanais fhilíochta le fáil sa dán ná dunadh: tá a chríoch mar a thús .i. an focal messe.
Pangur
Ní fios cén brí a bhí leis an ainm Pangur ach bhí an tOllamh W. J. Gruffydd den tuairim gur tháinig sé ón bhfocal Breatnaise pannwr (úcaire) a bheadh litriú pangur air i Sean-Bhreatnais (pannu “úc” + gŵr “fear”). Deirtear go mbeadh an t‑úcaire bán ón obair le cré úcaire agus go bhfuil cosúlachtaí ann idir úcadh agus suaitheadh an chait leis a chrúba. Ach is deacair samhlú gur thug manach cat ón mBreatain Bheag chun na Gearmáine sa ré úd nó gur bhaist sé ainm Breatnaise ar chat sa Ghearmáin gan oiread is focal Breatnaise a scríobh.
Téacs bunaidh
Messe ocus Pangur Bán · cechtar nathar fria saindan
bíth a menmasam fri seilgg · mu menma céin im saincheirdd. Caraimse fos ferr cach clú · oc mu lebran leir ingnu
Orubiam scél cen scís · innar tegdais ar noendís
taithiumm dichrichide clius · ni fristarddam arnáthius.
Gnáth huaraib ar gressaib gal · glenaid luch inna línsam
os mé dufuit im lín chéin · dliged ndoraid cu ndronchéill.
fuachimm chein fri fegi fis · mu rosc reil cesu imdis.
hi tucu cheist ndoraid ndil · os me chene am faelid.
Cia beimmi amin nach ré · ni derban cách a chele
maith la cechtar nár a dán · subaigthius a óenurán.
He fesin as choimsid dáu · in muid dungní cach oenláu
du thabairt [sic] doraid du glé · for mu mud cein am messe.
Nua-Ghaeilge
Is dócha go bhfuil go leor leaganacha Nua-Ghaeilge scríofa agus cloíonn cuid mhaith acu le struchtúr agus foclóir an bhuntéacs. Sa chéad eagrán d’Éigse (1901) thug Tadhg “Tórna” Ó Donnchadha faoi aistriúchán a dhéanamh “i n-Gaedhilg nuaidh”. Sa bhliain 1948, d’fhoilsigh Séamas Ó Néill leagan in Comhar mar “dán do pháistí”.
Tadhg Ó Donnchadha
Mise agus Pangur Bán Ceachtar dhínn le’ ghnó de-ghnáth ;
Bíonn a mheanm-san le seilg Mo mheanma féin lem’ éin-cheird.
Caraim-se sos is ciúnas Im leabhrán do léir-scrúdadh ;
Ní formdach liom Pangur Bán Carann féin a chéird mhacán ;
Nuair a bhímíd—scéal gan scís ins an dtigh i n­‑ár n‑éin‑dís,
Bíonn againn gan chríochnadh chleas nídh le ngléirtar ár ngliceas.
Gnáth uaireanta ar ghreasaibh gal go leanann luch dá líon-san ;
Tuiteann tráth im líon-sa féin fo-cheist deacair le do-chéill.
Caitheann-san ar fuid bhalla a ruisc léire lúthmhara ;
Caithim féin le fál feasa mo ruisc righne ró-gheala.
Nuair thuigim ceist dheacair dhil damh-sa cheana ’s cúis áthis.
Bíodh gurb amhlaidh dhúinne ghnáith ní bhacann cách le’ chompáin ;
Maith linn araon gné ár gcleas cách in aonar len’ aoibhneas.
Cumas maith aige-sean tá ar ghnó do-ghní gach éan-lá ;
Ar dheacair do dhéanamh glé deagh-mháighistir seadh mise.
Séamas Ó Néill
Sinne beirt san obairlann,
Eisean de shíor ag seilg luch,