cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Éiceolaíocht tírdhreacha
Is éard is éiceolaíocht thírdhreacha ann ná staidéar thírdhreacha; go sonrach, ar chomhdhéanamh, struchtúr agus fheidhm na dtírdhreach. mion|Clúdach talún mórthimpeall. Tá dath buí nó donn ar na gharraithe, tá dath gorm ar an uisce, agus dath dearg ar an dromchla uirbeach Bíonn i gceist, mar sin, ná staidéar a dhéanamh ar na patrúin tírdhreacha, na hidirghníomhaíochtaí idir na gnéithe den phatrún, agus conas a athraíonn na patrúin agus na idirghníomhaíochtaí le himeacht ama.
Áird Rois
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Áird Rois.
Filideilfia, Pennsylvania
clé|mion Is í Philadelphia nó Filideilfia an séú cathair is mó i Stáit Aontaithe Mheiriceá agus an chathair is mó i stát Pennsylvania. clé|mion clé|mion Tugtar “Philly” agus “Cathair an Ghrá Bráthar” ar an gcathair mar leasainmneacha. ("Grá Bráthar” an chiall atá le Philadelphia sa Ghréigis). clé|mion
An Àird Mhòr
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Àird Mhòr.
Filideilfia, Pennsylvania
Suíomh
Tá breis is 1.54 milliún duine ina gcónaí sa chathair féin de réir mheastachán Bhiúró an Daonra sa bhliain 2008, agus timpeall 5.8 milliún duine má chuirtear na fo-bhailte san áireamh.
Liosta na n-orduithe Echinodermata
Rang Edrioasteroidea †
Níl aon orduithe ar eolas. thumb | right | 199px |  Haeckel Cystoidea
Filideilfia, Pennsylvania
Stair
Bunaíodh Philadelphia sa bhliain 1682. Baineadh úsáid aisti mar phríomhchathair na Stát Aontaithe sa tréimhse 1790–1800 agus an phríomhchathair nua, Washington, D.C. á tógáil. Is é Jim Kenney (Páirtí Daonlathach) méara na cathrach faoi láthair.
Liosta na n-orduithe Echinodermata
Rang Echinoidea (Cuáin mhara
thumb | right | 240px | Strongylocentrotus purpuratus, cuan mhara dea-armúrtha
Rang Holothuroidea ( Súmairí cladaigh
thumb | right | 220px |  [[Euapta godeffroyi ]]
Rang Ophiocistioidea †
Níl aon orduithe ar eolas.
Rang Helioplacoidea †
Níl aon orduithe ar eolas, 2 speiceas ar eolas, Helicoplacus curtisi agus Helicoplacus guthi
Fofhíleam Blastozoa †
thumb | right | 180px |  Gogia ojenai
Rang Homoiostelea †
Níl aon orduithe ar eolas, ceithre ghéineas lena n-áirítear Cothurnocystis.
Wiesbaden
Cathair sa stát Gearmánach, Hesse is ea Wiesbaden. Is í príomhchathair an stáit.
1515
Eachtraí
mion|20 Bealtaine: Tugadh [[srónbheannach ón India isteach i Liospóin na Portaingéile. Greanadóireacht le hAlbrecht Dürer.]]
Contae Chatham, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Chatham atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 63,505 duine ann. Is é Pittsboro a phríomhbhaile contae.
Pentti Linkola
Scríbhneoir, fealsamh éiceolaíoch, éaneolaí féinteagasctha agus easaontóir Fionlannach ab ea Kaarlo Pentti Linkola (7 Nollaig 1932 i Heilsincí - 4 Aibreán 2020 in Valkeakoski). Cé gur sa phríomhchathair a saolaíodh é, chaitheadh sé cuid mhór dá am faoin tuath, agus chuir sé suim i gcúrsaí na timpeallachta agus na héiceolaíochta luaithe go leor. Chaith sé cúpla bliain ag staidéar bitheolaíochta in Ollscoil Heilsincí, ach d'éirigh sé as go luath, ó b'fhearr leis bheith ag éanadóireacht amuigh faoin aer. Chuidigh sé leis na héaneolaithe ag déanamh breathnóireachta agus ag coinneáil súile ar na héin, agus scríobh sé caibidlí dá lán foilseachán faoi éin na Fionlainne.
Sa bhliain 1959, chrom sé ar an iascaireacht mar shlí bheatha. Faoin am céanna, thosaigh sé ag scríobh paimfléid faoin teideal Isänmaan ja ihmisen puolesta eikä ketään vastaan ("Ar mhaithe leis an tír dhúchais agus leis an duine, gan dochar a dhéanamh d'aon duine"). Tháinig an paimfléad i gcló sa bhliain 1960. B'é ab ábhar don phaimfléad ná cúrsaí na síochána agus an tsíochánachais, nó bhí sé ag moladh do na daoine óga gan dul sna saighdiúirí agus an tseirbhís neamharmtha a roghnú ina áit. Ba scannal mór é sin san am, nó bhí an coinscríobh éigeantach san Fhionlainn ansin (agus tá sé i bhfeidhm inniu féin), agus cé gur cheadaigh an dlí an tseirbhís neamharmtha, bhí an chuid ba mhó den tsochaí an-naimhdeach ina leith siúd a roghnaigh í. Ina dhiaidh sin, áfach, d'éirigh sé as an síochánachas, nuair a thosaigh sé ag craobhscaoileadh an Darwineachais shóisialta.
Sa bhliain 1971, d'fhoilsigh Linkola an chéad bhailiúchán d'altanna faoi chúrsaí na héiceolaíochta, mar atá, Unelmat paremmasta maailmasta ("Na Brionglóidí faoi Dhomhan ab Fhearr ná Seo"). I rith na mblianta, d'éirigh sé ní ba duairce agus ní ba chruálaí ina shaoldearcadh. Nuair a tháinig an chéad leabhar eile leis i gcló, mar atá, Toisinajattelijan päiväkirjasta ("As Dialann an Easaontóra"), sa bhliain 1979, bhí sé ag moladh Hitler, toisc go raibh Hitler ag marú daoine, agus ag caitheamh anuas ar dhaoine cosúil le hAlbert Schweitzer, ó bhí siad ag sábháil daoine. Sa leabhar seo ba thúisce a chuir sé i míotar an prionsabal atá taobh thiar dá smaointeachas ó sin i leith, is é sin, an bithlárnachas in áit an daonlárnachais. Is éard atá sé a rá ná go bhfuil an duine daonna ag cur na timpeallachta nádúrtha ó mhaith, agus go bhfuil an timpeallacht nádúrtha níos tábhachtaí ná an duine daonna. Mar sin, ní mór na daoine iomarcacha a mharú scun scan, éirí as úsáid na teicneolaíochta agus sochaí nua a chur ar bun a bheadh bunaithe ar an eacnamaíocht fhéinchothaitheach agus ar an talmhaíocht.
Clíomeolaíocht
Stair
Ceann de na luaththaighdeoirí aeráide ab ea Edmund Halley, a d'fhoilsigh léarscáil de na gaotha trádála sa bhliain 1686, tar éis turas go dtí an leathsféar theas a chur i gcrích. Mhapáil Benjamin Franklin (1706-1790) Shruth na Murascaille ar mhaithe le phost a chur ó na Stáit Aontaithe go dtí an Eoraip. Cheap Francis Galton (1822-1911) an téarma frithchioclón. Chuir Helmut Landsberg (1906-1985) úsáid na hainilíse staitistiúla sa chlíomeolaíocht chun cinn, a spreag a éabhlóid chun na heolaíochta fisiciúla.
Yuval Noah Harari
Staraí Iosraelach agus ollamh in Ollscoil Eabhrach Iarúsailéim is ea Yuval Noah Hariri (Eabhrais: יובל נח הררי, foghraíocht AIF: |juˈval ˈnoaχ (h)aˈʁaʁi|) a rugadh ar 24 Feabhra 1976 in Kiryat Atta. Scríobh sé trí leabhar neamhfhicsin sárdhíola, mar atá Sapiens: A Brief History of Humankind (2014), Homo Deus: A Brief History of Tomorrow (2016), agus 21 Lessons for the 21st Century (2018). Iniúchann sé a leithéid téamaí mar an tsaorthoil, an comhfhios, an intleacht agus an sonas.
Beathaisnéis
Rugadh Yuval Noah Harari in Kiryat Atta, Iosrael, baile beag tionsclaíoch gar do Haifa sa bhliain 1976. D'fhás sé aníos i dteaghlach Giúdach saolach a raibh fréamhacha Liobánacha agus Eorpacha Thoir acu. Chuir sé aithne ar Itzik Yahav sa bhliain 2002. Is é Yahav a bhainisteoir pearsanta. Phós siad in Toronto, i gCeanada.
Rinne Harari staidéar ar stair na meánaoise agus an stair mhíleata nuair a bhí sé ina mhac léinn in Ollscoil Eabhrach Iarúsailéim ó 1993 go 1998. Bhain sé céim dochtúireachta amach in Jesus College, Ollscoil Oxford, sa bhliain 2002, faoi stiúradh Steven J. Gunn. Ó 2003 go 2005 rinne sé staidéir iar-dhochtúireachta sa stair mar scoláire Yad Hanadiv Fellow.
Is veigeán é Harari, toradh a deir sé ar a chuid taighde faoi réabhlóid na curadóireachta.
Heflin, Alabama
Is é Heflin an phríomhbhaile agus an chathair is mó daonra i gContae Cleburne, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh í sa bhliain 1882. Measadh 3,474 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Áird Ilidh
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Áird Ilidh.
Amfaibhiorach
Cordach bunúsach is ea amfaibhiorach, ball den ord Amphioxiformes. An cholainn caol, suas le 70 mm ar fhad, barrchaol ag an dá cheann. Nótacorda ann ag síneadh isteach sa cheann. Scoilteanna geolbhaigh aige agus bloic matán i dteascáin, cosúil le sinsir na veirteabrach. 23 speiceas, a fhaightear i ndeascáin thanaí mara. Tugtar lansógach nó lansóg orthu freisin.
Nebraska
Is stát í Nebraska i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá sé suite sa Mheániarthar (Béarla: the Midwest), in aice leis lár na tíre.
Contae Chowan, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Chowan atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 14,793 duine ann. Is é Edenton a phríomhbhaile contae.
Tomás Ó Míocháin
File ba ea Tomás Ó Míocháin. Bhí sé ina chónaí in Inis i gContae an Chláir. Uair éigin timpeall na bliana 1730 a rugadh é. Bhí suim as an ngnáth aige sa pholaitíocht, idir pholaitíocht na hÉireann agus an pholaitíocht idirnáisiúnta. Chuir Diarmuid Ó Muirithe filíocht Uí Mhíocháin in eagar i gcnuasach dar teideal Tomás Ó Míocháin: Filíocht (Baile Átha Cliath, 1988).
Downton Abbey
Sraith drámaí stairiúil Briotanach é Downton Abbey (a chiallaíonn Mainistreach Bhaile Down i nGaeilge) atá léirithe ag an gcomhlacht meán Briotanach Carnival Films don líonra teilifíse ITV. Tá an tsraith lonnaithe i rith na ré Edwardiach deireanaí, tar éis bhás Éadbhard VII agus an Chéad Chogadh Domhanda ar eastát ficseanúil Downton Abbey i dTuisceart Yorkshire, agus glacann foireann ensemble aisteoirí páirt ann. Ba é an t-aisteoir agus scríbhneoir Julian Fellowes a chum agus a scríobh an chuid is mó de, agus céadléiríodh é ar ITV ar an 26 Meán Fómhair, 2010.
Chríochnaigh an clár ar an 25 Nollag 2015.
Oileáin Spratly
Oileánra i Muir na Síne Theas is ea Oileáin Spratley. Níl ach timpeall cúig chiliméadar cearnach d'achar iontu ach tá os cionn 100 díobh ann agus iad scaipthe thar achar 400,000 ciliméadar cearnach. Fágann sin go bhfuil na huiscí mórthimpeall orthu an-luachmhar ó thaobh iascaireachta agus meastar go bhfuil ola agus gás faoin uisce. Mar gheall air seo tá éileamh á dhéanamh ag tíortha éagsúla in Oirdheisceart na hÁise ar na hoileáin go léir nó ar chuid acu, an tSín, Vítneam, An Mhalaeisia agus na hOileáin Fhilipíneacha ina measc, agus baol ann i gcónaí go mbrisfeadh cogadh amach idir cuid de na tíortha sin.
Contae Cherokee, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Cherokee atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 27,444 duine ann. Is é Murphy a phríomhbhaile contae.
Oileán Europa
Is oileán íseal (28 ciliméadar) é Oileán Europa (Fraincis: Île Europa) amach ó chósta na Mósaimbíce. Tá 22.2 ciliméadar de chósta aige ach níl cuan ná calafort ar bith ann. Tá aerstráice 1,500 méadar ann.
Is tearmann dúlra é Oileán Europa agus is ann a neadaíonn níos mó turtair ghlasa ná in aon áit eile ar domhan. Tá gabhair fhiaine ann a d'fhág lonnaitheoirí ar an oileán san 18ú haois.
Ba ón long Shasanach Europa a thug cuairt ar an oileán sa bhliain 1774 a ainmníodh an t-oileán, ach tá sé i seilbh na Fraince ón mbliain 1897. Rinne daoine iarracht cur fúthu ann idir 1860 agus 1920 ach níl ach fothraigh, uaigheanna agus stáisiún eolaíochta Francach ann anois. Rialaíonn an Fhrainc an t-oileán mar chuid de la Réunion.
Mobile Suit Gundam
Clár teilifíse den chineál anime is ea Mobile Suit Gundam (Seapáinis: 機動戦士ガンダム Kidō Senshi Gandamu, "Saighdiúir Soghluaiste Gandam") nó MSG uaireanta, atá scríofa agus stiúrtha ag Yoshiyuki Tomino. Léiríodh é den chéad uair sa tSeapáin ar an Nagoya Broadcasting Network idir 7 Aibreán 1979 agus 26 Eanáir 1980; craoladh 43 eipeasóid. Ón chéad sraith Gundam sin, is iomaí clár leantach agus clár gaolta a rinneadh.
Bhuaigh an clár duais Animage Anime Grand Prix sna blianta 1979 agus 1980.
Achoimre
Sa chruinne shamhailteach Ghundam, tharla san UileChéad 0079 gur fhógair an Phrionsacht Zeon a neamhspleáchas ó Chonaidhm an Domhain agus thosaigh cogadh an neamhspleáchais. Tá iarmhairtí díreacha ag an gcoimhlint ar gach ilchríoch an domhain agus ar beagnach gach coilíneacht spáis agus gach lonnaíocht gealaí. Tá an lámh in uachtar ag Zeon trí chineál nua airm: cultacha soghluaiste daonna. Séanann gasra taiscéalaíochta ó Zeon a gcuid orduithe agus ionsaíonn siad bunáit gan chríochnú darbh ainm Side 7 (.i. Taobh 7). De thaisme, faigheann saoránaigh Side 7 arm nua na Conaidhme: an Gundam. Le tacaíocht ó shaighdiúirí Chonaidhm an Domhain ar lonnú ag an iompróir White Base, téann an fhoireann nua teifeach seo i gcionn oibre chun an Cogadh Bliana Amháin a chur i dtreo eile.
Zeta
Tá Mobile Suit Zeta Gundam (Kido Senshi Zeta Gandamu i tSeapáinis. Culaith Gluaisteach Zeta Gunnadamba as Gaeilge) ar an gclár de Mobile Suit Gundam. (Sort "sequel" mar a dearfá as Béarla). B’iad na stiúrthóirí ná Yoshiyuki "Bas gach duine" Tomino agus Hikazu Yasuhiko. Na dearthóirí - Kunio Okawara, Mamoru Nagano, Kazumi Fujita. Craoltóir Nagoya Broadcasting Network (agus A.N.N.).
Arpa Phílidh
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Arpa Phílidh.
Tashkent
Is í Tashkent (Úisbéiceastáinis: Toshkent, Тошкент; Rúisis: Ташкент, go liteartha "Cathair"; Taiscint i seanliostaí téarmaíochta Gaeilge) príomhchathair na hÚisbéiceastáine. Go hoifigiúil tá 2.18 milliún daoine cláraithe le cónaí ann ach deir foinsí neamhoifigiúla go bhfuil breis is a 3 mhilliún duine ina gcónaí ann.
1513
Breitheanna
Gan data - Tomás Mac Gearalt, 10ú Iarla Chill (b. 1537)
Deargéadan beag
mion Is éan beag pasaireach é an deargéadan beag, Carduelis cabaret (Béarla: lesser redpoll). Is baill den ghéineas Carduelis (na deargéadain) iad i bhfine na nglasán, Fringillidae. Is é seo an ceann is lú, is doinne agus is stríocaí de na deargéagain. Is minic a rangaítear é mar fhospeiceas den deargéadan coiteann, Carduelis flammea, ach scoilt roinnt údarás – Aontas na nÉaneolaithe Briotanach (British Ornithologists’ Union) ina measc - ón speiceas sin é. Is minic a bheadh Dearéadan (Coiteann) ar an éan seo sa Ghaeilge ar aon chaoi, is dócha. Is éan dúchasach don Eoraip é an Deargéadan Beag agus tugadh isteach go dtí an Nua-Shéalainn é. Déanann a lán de na héin seo imirce go háiteanna níos faide ó dheas le linn an gheimhridh, ach mar gheall ar an gclíoma cineálta, faightear iad ó cheann ceann na bliana sa chuid is mó dá raon gnáthaithe. Ina theannta sin, faightear é in éineacht leis an dá speiceas eile de dheargéadain sa gheimhreadh.
Tacsanomaíocht
Níl an ghaolmhaireacht idir na deargéadain réitithe go fóill. Bíonn an Deargéadan Beag agus an Deargéadan “Mineach” (fospeiceas flammea den Deargéadan Coiteann) araon le fáil i ndeisceart na hIorua, gan mórán cros-síolraithe de réir dealraimh, ach níl siad ag áitriú taobh le taobh le tamall sách fada i gcaoi is nach féidir teacht ar thuairimí cinnteacha faoi láthair ar an gceist.
Cur Síos
Tá an Deargéadan Coiteann cosúil leis an Deargéadan Mineach, ach amháin go bhfuil sé níos mó agus tá an chuid íochtarach níos báine. Tá an chuid uachtarach níos donnbhuí agus tá a gheidín meathbhán agus stríocaí dorcha air.
Dáileadh agus Gnáthóg
Is éan imirceach é nach dtéann ach achar gearr agus fanann a lán acu san áit chéanna ar neadaigh siad i rith an gheimhridh chomh maith. Aistríonn na héin a chónaíos sna hAlpa go hairdí níos ísle. Sa Bhreatain, tá siad níos líonmhaire sna hísealchríocha le linn an gheimhridh, agus téann cuid de na héin as an mBreatain ó dheas go dtí an mhór-roinn sa gheimhreadh, ar uairibh chomh fada leis an Ibéir.
Tugadh isteach an speiceas seo go dtí an Nua-Shéalainn sa bhliain 1862 mar chuid de lastas éan go Nelson. Ina dhiaidh sin, tugadh isteach níos mó acu isteach sa tír agus tá an cineál éin seo le fáil go forleathan. Is ar an Oileán Theas is minice a fheictear an Deargéadan Beag agus neadaigh siad go leor de na hoileáinn iomadúla amach ón gcósta. Ina theannta sin, bhog sé go dtí an chríoch Astrálach d’Oileán Macquarie agus tá sé le fáil mar fhánaí ar Oileán Lord Howe.
Coinneach III, Rí na nAlbanach
Bhí Cináed mac Duib (Gaeilge an lae inniu: Coinneach Mac Dhuibh) (Béarla: Kenneth III), agus leasainmithe mar An Donn, (roimh 967-25 Márta 1005) ina Rí na nAlbanach ó 997 go dtí 1005. Ba mhac é le Dub Mac Maol Chaluim. Déantar tagairt dó i go leor de na foinsí Albanacha mar mhac Giric mac Coinneach mac Dub, a bhfuil glacadh leis mar earráid. Tá eachtra luaite sa bhliain 999 in Annála na gCeithre Máistrí ina tuairiscítear gur mharaigh Gille Coemgáin Cináeda Dúngal mac Cináeda, le linn réimis an rí.
Deargéadan beag
Dáileadh agus Gnáthóg
Áitríonn sé coillearnach oscailte, scrobchríocha, talamh feirme agus dumhcha. Chuidigh méadú na bhfáschoillte buaircíneach leis na deargéadain scaipeadh go háiteanna nua.
Coinneach III, Rí na nAlbanach
Níl sé cinnte go mbaineann seo le himeachtaí in Albain, agus cibé an raibh ceann amháin nó iad araon mic an Rí Cináed, nó Cináed II na nAlbanach, nó duine/daoine éigin eile. Mharaigh Máel Coluim II Cináed i gcath ag Maigh na mBard (Béarla:Monzievaird ) i Srath Éireann sa bhliain 1005.
Deargéadan beag
Nósanna
thumb|Carduelis cabaret Is éan caidreamhach é a sheilgeas bia in ealtaí go hiondúil. Seilgeann sé sna crainn mórchuid na haimsire ach ar an talamh freisin scaití, go háirithe sa gheimhreadh de thairbhe laghdú i soláthar na síolta. Is iad síolta beaga, mar shíolta na beithe, na fearnóige agus na bhféar is mó a itear. Itheann an deargéadan bachlóga toraidh agus inveirteabraigh freisin.
Coinneach III, Rí na nAlbanach
Cibé an raibh Boite Mac Cináeda ina mhac de Chináed, nó de Chináed II, níl sé iomlán cinnte, cé go mbíonn an tromlachan i bhfabhar Cináed. Tuairiscíodh,in Annála Uladh, gur mharaigh Máel Coluim II mac, nó garmhac Bhoite sa bhliain i 1032.
Deargéadan beag
Nósanna
Cúplálann siad do shéasúr an ghoir go mall sa gheimhreadh. Neadaíonn roinnt cúplaí gar dá chéile go minic in ealta scaoilte. Déanann an t-éan baineann an nead, i gcruth cupáin, i dtom nó i gcrann go hiondúil. Déantar an nead as craobhóga agus lorgaí planda, le sraith inmheánach de fhréamhacha, fhéar, chaonach, dhuilleoga agus fhásra eile, chomh maith le líneáil de chleití, olann agus fhionnadh. Beirtear idir dhá ubh agus seacht n-uibhe. Tá na huibheacha bánghormach nó scothghlas éadrom le treallanna scothdearga nó scothdhonna orthu. Gorann an deargéadan baineann na huibheacha ar feadh 12-15 de laethanta le linn don éan fireann bia a thabhairt di. Beathaíonn an bheirt acu na héin óga agus cleitíonn siad siúd tar éis 9-15 lá.
Coinneach III, Rí na nAlbanach
Ba ghariníon Chináed í Gruoch (Gruoch ingen Boite meic Cináeda), - Bantiarna Mhic Bheatha i ndráma 'Traigéide Mhic Bheatha' le William Shakespeare - agus bhí sí ina bean chéile ar an gcéad dul síos do Ghille Coemgáin, Rí (nó Mormaer ) Mhoireabh, agus sa dara dul síos do Rí MacBheatha. Bhí mac darbh ainm Lulach (Lulach Mac Gille Coemgáin) ag Gruoch agus Gille Coemgáin agus bhí Lulach ina chomharba ar MacBheatha ar feadh tréimhse ghearr ama. Is dócha go raibh sliocht Uilleam mac Donnchadana (nó 'Meic Uilleim') ón a chéad phósadh, de shliocht Chináed; agus maíonn Clann Mhic Aoidh gur de shliocht Chináed III iad trí iníon Lulaigh.
Tagairtí
Le haghaidh bunfhoinsí féach freisin  Naisc sheachtracha faoi bhun.
Aerfort Idirnáisiúnta Bhéal Feirste
Is é Aerfort Idirnáisiúnta Bhéal Feirste (Béarla: Belfast International Airport) an t-aerfort is gnóthaí i dTuaisceart Éireann agus tá sé lonnaithe sa Gharrán Fearnóige, Cromghlinn.
Bíonn seirbhísí rialta ann go dtí an Bhreatain Mhór, mór-roinn na hEorpa agus Meiriceá Thuaidh.
Micéiné
Suíomh seandálaíochta in aice le Mykines i nArgolis, oirthuaisceart na Peilipinéise, san Ghréig is ea Micéiné (Sean-Ghréigis: Μυκῆναι nó Μυκήνη, Mykē̂nai nó Mykḗnē). Tá sí suite timpeall 120 ciliméadar siar ó dheas ón Aithin; 11 ciliméadar ó thuaidh ó Argas; agus 48 ciliméadar ó dheas ón Choraint. Tá an suíomh 19 ciliméadar istigh faoin tír ón Mhurascaill Sharónach agus tógtha ar chnoc ag ardú 274 méadar os cionn leibhéal na farraige.
"Is féidir í a rianú siar go dtí an teanga a labhair cine a tháinig go dtí an Ghréig timpeall na bliana 2000 RC. Chuir an dream sin cathair Micéanae ar bun agus tugadh na Micéanaigh orthu dá bhrí sin. Bhí na Micéanaigh i mbarr a réime go dtí timpeall 1100 RC nuair a tháinig meath orthu. Níl mórán eolais againn faoin teanga díreach i ndiaidh mheath na cathrach úd tar éis ionradh ón tuaisceart.[1]"
"Tháinig an chéad phobal gurbh í an Ghréigis a dteanga don tír timpeall 2000 R.Ch., agus tar éis deireadh a theacht ar shibhialtacht na Mionóch, bhunaigh na luath-Ghréagaigh seo an tsibhialtacht go dtugtar Mícéinéach uirthi, a mhair ó 1600-1100 R.Ch. Is ó Ré na Mícéinéach a eascair na heipicí Hóiméaracha agus na scéalta i dtaobh Chogadh na Traoi, cé nár deineadh leagan údarásach díobh go dtí timpeall 700 R.Ch.[2]"
"I Mícéine na Gréige tá boghta coirbéalta ó timpeall 1300 RC a dtugtar Ciste Aitréas air.[3]"
"Ba thochaltóir tábhachtach seandálaíochta na Traí é Schliemann, mar aon leis na láithreáin Mícéineacha; an Mícéine agus an Tiryns. [4]
"Dhá ghrúpa tuamaí ríoga a fuarthas ag ceann thiar dhaingean na cathrach i Mícéiné na Gréige, na príomhshamplaí fionnta i 1876 ag Heinrich Schliemann (1822-1890)[5]."
Ríthe na Micéanaigh ab iad Steinileas agus Eoraistéas.
Tagairtí ---
The Dutchess
Is é The Dutchess an chéad albam ó Fergie. Scaoileadh é ar an 13 Meán Fómhair, 2006.
Cairteacha
{|
Amfataimín
clé|thumb|Amfataimín Spreagthach cumasach don néarchóras lárnach, agus neamhchodladh, aireachas, giúmar is féinmhuinín ardaithe, is béalscaoilteacht mar thoradh air, chomh maith le feabhsú i ndéanamh tascanna simplí meabhracha is fisiciúla.
Ar dtús, laghdaíonn sé an goile. Baintear mí-úsáid go han-choitianta as chun fuinneamh is airdeall a mhéadú, ach le ró-úsáid éiríonn duine neamh-mhothálach dó agus bíonn tuirse is dúlagar air. Bhaintí feidhm as tráth chun cabhrú le daoine meáchan a chailliúint, ach ní cheadaítear é sin anois mar gheall ar na fadhbanna andúile is neamh-mhothálachta.
Uaireanta úsáidtear é chun páistí le neamhord easnamh airde a chóireáil, ach is gá an chóireáil a bheith gearrthéarmach chun neamhoird mheabhracha cosúil le paranóia nó síocóisí eile a sheachaint.
Tugtar ‘luas’ (nó speed an focal Béarla go minic) air ina dhruga mí-úsáide, agus déantar go mídhleathach é i bhfoirm púdair a smúrtar nó a instealltar.
Bhíodh sulfáit amfataimín le fáil uair amháin faoin trádainm Benzedrine, ach anois is sulfáit deistreamfataimín atá ar fáil ar oideas dochtúra faoin trádainm Dexedrine.
Contae Clay, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Clay atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 10,587 duine ann. Is é Hayesville a phríomhbhaile contae.
Teamhair
Suíomh fíorthábhacthach seandálaíoch agus stairiúil is ea Teamhair nó Teamhair na Ríthe in aice Abhainn na Bóinne idir An Uaimh agus Dún Seachlainn i gContae na Mí, Éire. De réir traidisiún, b'ann a bhí áit chónaithe Ard Ríthe na hÉireann san am atá caite. Tá fianaise ann go raibh an láthair á húsáid mar ionad deasghnách creidimh ón Chlochaois go dtí gur tháinig an Chríostaíocht go hÉirinn. I measc na n-iarsmaí atá le feiceáil ar an láthair sa lá atá inniu ann tá: thumb|clé|220px|[[Lia Fáil ar Teamhair na Rí]]
Le linn Éirí Amach 1798 bhí campa ag na hÉireannaigh Aontaithe ar Chnoc na Teamhrach ach d'ionsaigh arm na Breataine iad ar an 26 Bealtaine 1798 agus maraíodh ceithre chéad ar pháirc an áir. Léirítear an tionchar a bhí ag Teamhair ar shamhlaíocht na nGael sa tionól ollmhór a d'eagraigh Dónall Ó Conaill ann sa 19ú haois.
Go luath sa bhfichiú haois tháinig dream de na British Israelites go Teamhair agus thochaill siad an cnoc agus iad ag iarraidh teacht ar Áirc an Chonartha. Rinne siad go leor dochar sular ruaigeadh iad. Tá sé de nós ag dreamanna éagsúla a thugann draoithe orthu féin na seanfhéilte Cheilteacha a cheiliúradh ar Chnoc na Teamhrach sa lá atá inniu ann.
Port Lincoln
Cathair san Astráil Theas is ea Port Lincoln (Galinyala ). Bhí 13,044 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2006.
A chraobha cumainn na nGael gcumais
Is amhrán ólacháin agus ragairne é A chraobha cumainn na nGael gcumais. Scríobh file Cláiríneach, Tomás Ó Míocháin, an t-amhrán mar chomóradh ar chéad bhua an Ghinearáil George Washington i gCogadh Saoirse Mheiriceá. Chuir sé an fonn Washington's Frolics leis.
Áirde Fáillidh
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Áirde Fáillidh.
An Briotás
Is baile beag í an Briotás ata suite idir Tamhlacht i mBaile Átha Cliath agus Baile Coimín i gContae Chill Mhantáin.
Contae Cleveland, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Cleveland atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 98,078 duine ann. Is é Shelby a phríomhbhaile contae.
Attadal
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Attadal.
Shane Murphy
Iománaí is ea Shane Murphy. Rugadh é ar an 19 Lúnasa 1983. As Contae Chorcaí dó, agus imríonn sé le foireann a chontae. Is cosantóir é.
London Irish Centre
deas|250px|thumb|London Irish Centre Is carthanas suite sa London Borough of Camden é London Irish Centre.
Contae Columbus, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Columbus atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 58,098 duine ann. Is é Whiteville a phríomhbhaile contae.
John O'Callaghan
Iománaí is ea John O’Callaghan. As Contae Chorcaí dó, agus imríonn sé le foireann a chontae. Is cosantóir é.
Alex McLeish
Is traenálaí agus iarimreoir é Alexander "Alex" McLeish (r.21 Eanáir, 1959 i Barrhead, Albain) Tá sé ina thraenálaí ar Birmingham City ó 2007. D'imir sé le Aberdeen ó 1978 go 1994. D'imir sé le Motherwell roimhe sin. Bhí sé ina thraenálaí ar an fhoireann Motherwell ó 1994 go 1998. D'oibrigh sé ina bhainisteoir le Hibernian 1998 go 2001. Bhí sé ina thraenálaí le Rangers ó 2001 go 2006. D'oibrigh sé le Albain roimhe sin.
Elba, Alabama
Is é Elba an príomhbhaile Chontae Coffee, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh é sa bhliain 1853. Measadh 3,893 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Stadium of Light
mion|clé|300px|Stadium Of Light
Is é an Stadium Of Light páirc imeartha na foirne sacair Sunderland A.F.C., atá suite i Sunderland, Sasana. Is é 49,000 toilleadh an staid.
Liosta daoine as Luimneach
I measc na ndaoine cáiliúla a rugadh i Luimneach nó ar chaith seal mhaith dá shaol inti nó a bhfuil baint mhór acu léi, tá an liosta seo a leanas:
An tSeicis
Is í an tSeicis an teanga Shlavach a labhraítear sa tSeic agus i measc lucht imirce ón tSeic sna tíortha eile, go háirithe san Oileán Úr agus san Ostair. Ar fud an domhain, tá sí ag dhá mhilliún déag de dhaoine ó dhúchas. Is í an tSlóvaicis an teanga is gaolmhaire léi, agus an dá theanga sách intuigthe ag cainteoirí na teanga eile. Mar sin féin, tá caighdeán scríofa agus litríocht dá gcuid féin ag na Slóvacaigh, agus difríochtaí suntasacha ag baint leis an gcóras díochlaonta.
Teanga ardchultúrtha is ea an tSeicis. Tá cáil ar scríbhneoirí móra nua-aimseartha na Seice cosúil le Karel Čapek, Jaroslav Seifert agus Jaroslav Hašek. Is é úrscéal Hašek, Osudy dobrého vojáka Švejka za světové války ("Eachtraí an dea-shaighdiúra Švejk sa chogadh domhanda") an leabhar is clúití a tháinig ar pár as Seicis riamh, agus is minic a chuirtear i gcomparáid le Don Cíochótae é.
Tá caighdeán scríofa na Seicise bunaithe ar theanga Chlasaiceach an Bhíobla, is é sin, Bible Kralická nó Bíobla Kralice, a bhaineann leis an séú haois déag. Bhí teanga an aistriúcháin seo sórt seanfhaiseanta lena lá féin, gan aon trácht ar an lá inniu, agus mar sin, tá Seicis labhartha ár linne an-difriúil leis an teanga a scríobhtar. Is féidir a rá, fiú, go bhfuil sórt débhéascna ag baint leis an tSeicis.
An duine nach bhfuil Seicis aige, nuair a chaithfidh sé súil ar théacs sa teanga, is é an rud is mó a chuirfidh iontas air ná an oiread focal nach bhfuil guta ar bith iontu: smrt ("bás"), blb ("amadán") agus a leithéid. Is é an míniú ná go mbaintear úsáid an ghuta as an l agus as an r sa tSeicis go minic, agus iad ag iompar an tsiolla mar a bheadh gutaí iontu. Tá a leithéid de litir sa tSeicis agus ř freisin. R an-chaol atá ann, agus é cosúil leis an dóigh a bhfuaimníonn Gaeilgeoirí áirithe an r caol - is é sin, tá sé idir eatarthu idir an z agus an r.
Úsáidtear an síneadh fada sa tSeicis leis na gutaí fada a aithint thar na gutaí gairide. Murab ionann agus sa tSlóvaicis, ní fheicfeá an síneadh fada os cionn an r ná an l, cé go nglactar leo mar ghutaí sa teanga. Úsáidtear dhá aicinn eile sa tSeicis chomh maith, mar atá an háček (mar shampla ř, š) agus an ciorcal (ů). Síneadh fada é an ciorcal go bunúsach. Ní úsáidtear ach sna focail dhúchasacha Sheiceacha é, nó is féidir an gnáthshíneadh fada a fheiceáil sa tSeicis an-chorruair i bhfocail iasachta (ú).
Stair na Seicise
Tá iarsmaí na Sean-Slaivise Eaglasta le fáil sa tSeic ó thús na dara mílaoise, ach nuair a tháinig scoilt idir an Eaglais Chaitliceach agus Eaglais an Oirthir, ba í an Laidin a cuireadh in úsáid mar theanga eaglasta. Sa tríú haois déag a breacadh síos na chéad iomainn eaglasta sa teanga, agus lorg na Sean-Slaivise Eaglasta orthu i gcónaí. Sa cheathrú haois déag a thosaigh forbairt na litríochta Seicise i ndáiríre, áfach. Naomhsheanchas, eipicí agus croinicí a bhí ann. Chuaigh an tSeicis in úsáid san eaglais féin, cé go raibh an Laidin ní ba thábhachtaí i gcónaí. Bhí an tSeicis mhoch seo bunaithe ar chanúint chomhaimseartha Phrág.
Ba é Jan Hus, a chuir síol leis an Reifirméisean sa tSeic chomh luath le deireadh na ceathrú haoise déag, a rinne an chéad iarracht le litriú na teanga a chaighdeánú. Chuireadh Hus poncanna beaga os cionn na litreach leis na fuaimeanna cosúla a aithint thar a chéile, agus is as na poncanna seo a d'fhorbair an háček (č, ň, ř, š, ž) agus an síneadh fada (á, é, í, ú) chomh maith leis an bhfáinne beag os cionn an ů. A bhuí le Hus, chuaigh úsáid na Seicise chun fairsinge sa chúigiú haois déag, i gcúrsaí riaracháin an stáit, fiú.
Tháinig Bíobla Kralice chun saoil sna blianta 1579-1594, agus chuaigh teanga an Bhíobla seo an oiread i bhfeidhm ar na Seicigh is gur ghlac siad leis mar chaighdeán dá dteanga feasta. Aistriúchán Protastúnach a bhí ann. Nuair a chuir na Caitlicigh ruaigeadh ar na Protastúnaigh as an tSeic i ndiaidh Chogadh an Tríocha Bliain, go háirithe tar éis Chath Bílá Hora sa bhliain 1620, chuaigh úsáid na Seicise i laghad arís, agus an Ghearmáinis ag teacht ina háit sa chóras riaracháin. Mar sin féin, níor chuir na Caitlicigh deireadh le traidisiún na teanga scríofa. Bhí na hÍosánaigh, ach go háirithe, sásta úsáid a bhaint as Bíobla Kralice agus as an gcaighdeán Seicise a bhí leagtha amach ansin. Thairis sin, bhí na Protastúnaigh ag saothrú na teanga ar an gcoigríoch agus ag iarraidh a gcuid scríbhinní a scaipeadh sa tSeic féin.
San ochtú haois déag, chuir na Seicigh suim nua ina dteanga dhúchais, nuair a tháinig smaointeachas an tSoilsithe go dtí an tSeic. Sa bhliain 1791, d'fhoilsigh Josef Dobrovský a mhórshaothar féin faoi stair na teanga agus a litríochta, Geschichte der böhmischen Sprache und Literatur. Ceannródaí ab ea Dobrovský i stair an léinn Shlavaigh. Cé gur foilsíodh leabhair eile faoi ghramadach na Seicise san am céanna, ba é saothar Dobrovský an ceann ba thábhachtaí acu go léir.
Inniu féin, tá gramadach na Seicise liteartha bunaithe ar an gcaighdeánú a rinne Dobrovský. Chuir Dobrovský béim ar leith ar thábhacht an traidisiúin scríbhneoireachta agus ar intuigtheacht na teanga i measc na Slavach eile, agus mar sin, tá cuma iontach seanársa ar an gcaighdeán a chruthaigh sé.
I rith na naoú haoise déag, rinneadh an-fhorbairt agus an-fheabhsú ar an tSeicis mar theanga chultúrtha. Sna blianta 1835-1839, chuir Josef Jungmann i dtoll le chéile foclóir mór Gearmáinise-Seicise, agus é ag cumadh na gcéadta focal nua le bheith in ann téarmaí teicneolaíochta na Gearmáinise a aistriú. Faoi lár na naoú haoise déag, bhí téarmaíocht ar fáil sa tSeicis le haghaidh gach sórt eolaíochta, a bheag nó a mhór.
I ndeireadh na naoú haoise déag a tháinig na chéad saothair liteartha i gcló sa teanga. Síltear de ghnáth gurbh é an t-úrscéal úd Babička ("Mamó") le Božena Němcová a chuir tús le litríocht nua-aoiseach na teanga. Ina dhiaidh sin, áfach, tháinig borradh millteanach ar an litríocht Seicise. Chuir "bliain chraiceáilte na hEorpa" (1848) sracadh nua sna hintleachtóirí agus sna gníomhaithe polaitiúla, agus chonacthas a lorg sin ar an litríoch féin. Thosaigh filí agus prós-scríbhneoirí Seiceacha ag tabhairt isteach téamaí agus smaointí nua ó thíortha móra Eorpacha. Ainmneacha tábhachtacha ón tréimhse seo iad Jan Neruda, Vítězslav Hálek, agus Karolina Světlá. Sna 1870idí, tháinig na nua-rómánsaithe, cosúil le Václav Šolc, Josef Václav Sládek, agus Alois Jirásek. Ina ndiaidh siúd, bhí sé in am ag lucht an réalachais cromadh ar an obair, agus iad ag iarraidh cur síos a thabhairt ar chruachás na cosmhuintire sa chathair. Scríbhneoirí den chineál seo ab ea Karel Matěj Čapek-Chod agus Ignát Herrman.
Déanann sé fianaise le feabhas na Seicise mar theanga chultúrtha gur bhronn Acadamh na Sualainne Duais Nobel sa Litríocht ar an bhfile Seiceach Jaroslav Seifert sa bhliain 1984. Fuair Seifert bás dhá bhliain ina dhiaidh sin.
Nathanna Seicise
Dobrý den. - Lá maith agat / Dia dhuit.
Dobrý večer.- Tráthnóna maith agat.
Dobrou noc. - Oíche mhaith.
Ahoj. - Haigh.
Děkuji. - Go raibh maith agat.
Irish Cultural Centre
Is ionad pobal i gcomhair Pobal Éireannach na Breataine suite sa London Borough of Hammersmith and Fulham é London Irish Centre.
An tSeicis
Nathanna Seicise
Jak se máte? - Conas atá tú?
Mám se dobře. - Táim go maith.
Kolik to stojí?- Cé mhéad atá air?
Pivo - Beoir
Jeden - Aon / ceann amháin
Dva - Dó/dhá
Tři - Trí
Deset - Deich
Contae Cumberland, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Cumberland atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2017, bhí daonra 332,546 duine ann. Is é Fayetteville a phríomhbhaile contae.
Contae Craven, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Craven atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 103,505 duine ann. Is é New Bern a phríomhbhaile contae.
An t-Allt Beithe
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é an t-Allt Beithe.
Kevin Hartnett
Iománaí is ea Kevin Hartnett. As Contae Chorcaí dó, agus imríonn sé le foireann a chontae. Is cosantóir é.
Abhach
deas|250px|thumb|Abhach Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Abhach.
Brian Epstein
mion|Gala du Disque 1965 Fear gnó Sasanach ab ea Brian Samuel Epstein (19 Meán Fómhair 1934 – 27 Lúnasa 1967). Bhí cáil air sna 1960idí mar bhainisteoir ar an mbanna rac-cheoil The Beatles, ón bhliain 1961 go dtí a bhás i 1967.
Tús a shaoil
Rugadh Epstein i Learpholl, Sasana sa bhliain 1934. Bhí siopa troscáin ag a thuismitheoirí Harry agus Malka, áit ina cheannaigh teaghlach Paul McCartney pianó lá amháin. Chuaigh Epstein isteach san airm i 1952, agus ansin rinne sé staidéar ag an Royal Academy of Dramatic Art (RADA), ag an am céanna leis na haisteoirí Peter O'Toole, Susannah Yorke agus daoine eile. Chaill sé a shuim san aisteoireacht, áfach, agus thug a athair post dó sa North East Music Stores (NEMS), ina bhainisteoir ar an roinn na gceirníní. Tar éis tamaill, d'oscail a athair siopa nua freisin agus bhí Epstein ina bhainisteoir ar an ngnó ar fad. Thosaigh a shuim sa cheol ag fás sa phost seo, agus ar an 3 Lúnasa 1961 thosaigh sé ag scríobh a cholún féin san iris Mersey Beat.
The Beatles
Nuair a bhí Epstein ag obair i NEMS, tháinig cúpla duine sa siopa ag iarraidh an t-albam a rinne Tony Sheridan leis The Beatles sa Ghearmáin a cheannach. Ni raibh Epstein ábalta é a fháil, áfach. Mar thoradh, chuaigh sé go dtí an Cavern Club i Learpholl lá amháin chun iad a fheiceáil, agus eolas faoin cheirnín seo a fháil. Agus é ag féachaint orthu, bhain Epstein sult as an taispeántas, agus thaitin na Beatles go mór leis mar dhaoine freisin. Ag cruinniú ar an 10 Nollaig 1961, shocraigh an banna go mbeidh Epstein ina bhainisteoir nua orthu. Shínigh siad conradh i dteach drumadóir Pete Best ar an 24 Eanáir 1962. clé|mion|NBC, 1965 Ní raibh aon taithí ag Epstein, ach ba bhainisteoir láidir é i gceann tamaill. Ar dtús, bhí sé an-deacair dóibh conradh ceoil a fháil i Sasana. Sa deireadh, chuaigh siad go dtí EMI Parlophone, agus bhuail siad leis an léiritheoir George Martin. D'éist Martin leis an banna, agus cheap sé go raibh siad go maith. Ní raibh Martin ró-tógtha le scileanna Pete Best mar dhrumadóir, ámh, agus cuireadh Ringo Starr isteach ina áit.
Chomh maith leis na Beatles, bhí Epstein ag obair le grúpaí agus amhránaithe eile freisin, mar shampla Gerry and the Pacemakers, Billy J. Kramer agus Cilla Black.
A bhás
Ag deireadh a shaoil, bhí an-imní ar Epstein go raibh an banna déanta leis. Bhí sé socraithe acu nach mbeadh siad ag dul amach ar chamchuairt arís, agus de bharr sin bhí níos lú le déanamh ag Epstein. Bhí sé ag fulaingt le gruaim freisin. Fear homaighnéasach a bhí ann, rud a choimeád sé faoi rún. Deir daoine éagsúla go raibh caidreamh homaighnéasach idir eisean agus John Lennon, ach níl aon eolas cinnte ar fáil faoi seo.
Fuair Epstein bás ar an 27 Lúnasa 1967 nuair a bhí baill an bhanna sa Bhreatain Bheag leis an Maharishi Mahesh Yogi. Ródháileog ab ea é, ach níltear cinnte gurb é féinmharú a bhí i gceist.
Briotais
Is é is briotais (nó an diamhrachas ) ann ná staidéar ar rudaí atá "folaithe", rúndiamhair nó neamhshaolta. Is é an tuiscint atá ag an mbriotaiseoir ar an saol ná go bhfuil an fhírinne folaithe ó shúil an duine, agus go gcaithfidh sé teacht ar an bhfírinne fholaithe sin. Bíonn na briotaiseoirí ag plé le piseoga agus le horthaí, chomh maith leis na reiligiúin éagsúla - go háirithe le reiligiúin mhisteacha ar nós an Ghnóiseachais - ach ní gnách dearcadh ar na reiligiúin mhóra dhomhanda, cosúil leis an gCríostaíocht, leis an Ioslam nó leis an Hiondúchas, mar shampla - mar "bhriotais". Is féidir ciall briotaise a bhaint as reiligiúin den tsórt seo, ach is gnách leis an gcléir cheartchreidmheach dímheas a bheith acu ar chiallúcháin den chineál seo. Mar shampla, ní bhíonn scoláirí reiligiúnda an Ghiúdachais sásta ar aon nós leis an dóigh a bhfuil an Cabála, nó an leagan briotaisiúil den Ghiúdachas, ag éirí faiseanta i measc na ndaoine cáiliúla i Meiriceá inniu.
Airgead (eacnamaíocht)
deas|150px|thumb|Airgead Is meán malairte reatha i riocht boinn agus nótaí bainc é airgead.
Port Pirie
Cathair san Astráil Theas is ea Port Pirie. Bhí 13,206 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2006.
An Ros
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Ros air:
Contae Currituck, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Currituck atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 23,547 duine ann. Is é Currituck a phríomhbhaile contae.
Geografaíocht dhaonna
350px|thumb|Dlús dhaonra an domhain Is í an gheografaíocht dhaonna an brainse de na heolaíochtaí sóisialta a dhéileálann le staidéar ar dhaoine agus ar a bpobal, ar chultúir, ar gheilleagair agus a n-idirghníomhú leis an timpeallacht, ag tabhairt faoi deara a gcuid ceangal leis agus ar fud an spáis agus na háite. Mar disciplín intleachtúil, roinntear tíreolaíocht  go dtína fo-réimsí; tíreolaíocht fhisiceach agus tíreolaíocht dhaonna, an dara ceann ag díriú ar staidéar a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí an duine, ag cur i bhfeidhm modhanna taighde cáilíochtúla agus cainníochtúla.
Stair
Níor aithníodh an tíreolaíocht mar disciplín foirmiúil acadúil go dtí an 18ú haois, cé gur thug go leor scoláirí faoi scoláireacht gheografach i bhfad níos faide, go háirithe trí chartagrafaíocht.
Bunaíodh an Cumann Ríoga Geografacha (Béarla:  Royal Geographical Society)  i Sasana sa bhliain 1830, cé nach bhfuair an Ríocht Aontaithe a céad Chathaoir sa tíreolaíocht go dtí 1917. Ba é Halford John Mackinder an chéad fhíorgheografach intleachtúil a tháinig chun cinn sa Ríocht Aontaithe, ceapadh é ina léitheoir ag Ollscoil Oxford sa bhliain 1887.
Bunaíodh an National Geographic Society sna Stáit Aontaithe sa bhliain 1888 agus thosaigh sé ag foilsiú an iris National Geographic a tharraing aird an phobail ghinearálta ar fhaisnéise gheografaí. Le fada an lá tugann an Cumann tacaíocht do  thaighde agus oideachais geografach.
Leiceann
Leicne (i Laidin, buccae) a thugtar ar an gcuid den aghaidh faoi na súile agus idir an chluas agus an tsrón.
200px|mion|clé|Leicne éisc
Contae Dare, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Dare atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 33,920 duine ann. Is é Manteo a phríomhbhaile contae.
Contae Davidson, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Davidson atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 162,878 duine ann. Is é Lexington a phríomhbhaile contae.
Cluichí Idirsháite 1906
Bhí Cluichí Idirsháite 1906 ar siúl san Aithin sa Ghréig ó 1 Iúil go 23 Samhain 1906.
Spóirt
Bhí 13 spórt, mar chuid den chlár Cluichí Idirsháite i 1906:
Náisiúin rannpháirteacha
mion|clé|240px|Rannpháirtithe
Reebok Stadium
Is staid na foirne sacair Bolton Wanderers F.C. é Reebok Stadium, atá suite i Bolton, Sasana. Is é 28,723 toilleadh an staid.
Cluichí Idirsháite 1906
Bord bonn
Náisiún ósta (Ghréig)
Amharc boinn ghoirm
deas|250px|thumb|Amharc boinn ghoirm Bealach chun íomhánna a chuingriú i gcineamatagrafaíocht is teilifís trí chodanna den ghníomhú sa réamhionad a ghlacadh os comhair boinn ghil ghoirm, agus ansin forshuite ar an amharc cúlionaid a taifeadadh le ceamara eile. I bpictiúir reatha is gá dearbhchlóbhualadh casta a dhéanamh sa tsaotharlann, ach sa teilifís is féidir é a dhéanamh go leictreonach leanúnach. Leis an teicníocht seo is féidir raon leathan iomrall a bhaint amach: mar shampla, an dealramh a chur ar an scéal go bhfuil aisteoirí, atá le fírinne sa stiúideo, ar láthair andúchasach ar an taobh eile den Domhan, ar an nGealach, nó ag eitilt tríd an aer.
An Ballán
Is baile suite i gContae na Gaillimhe é an Ballán.
Sceimhlitheoireacht
mion|Innéacs, gníomhartha sceimhlitheoireachta % 2015 Is éard atá i gceist leis an sceimhlitheoireacht ná úsáid chórasach an sceimhle agus an fhoréigin ar son cúise éigin.
Sceimhlitheoirí a thugtar ar na daoine a úsáideann an sceimhlitheoireacht.
Bíonn an téarma conspóideach go minic, mar ní ghlacann go leor daoine agus eagraíochtaí a dtugtar sceimhlitheoirí orthu leis.
Eagraíochtaí sceimhlitheoireachta
Dar leis na rialtais / eagraíochtaí idirnáisiúnta a luaitear
Contae Davie, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Davie atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2017, bhí daonra 42,456 duine ann. Is é Mocksville a phríomhbhaile contae.
Ciaran McGann
Iománaí is ea Ciaran McGann. As Caisleán Ó Liatháin i gContae Chorcaí dó, agus imríonn sé le foireann a chontae. Is cosantóir agus tosaí é.
Amharc dúbailte
deas|200px|thumb|Amharc dúbailte Laige nó pairilis i matán a bhogann ceann de na súile, agus teip na súl bogadh comhthreomhar le chéile. Tugtar dioplóipe air seo freisin. Mar thoradh air, ní thiteann an solas ón réad céanna ar na hionaid chuí ar an reitine, ní fhorshuítear na híomhánna san inchinn, agus bíonn cuma dhá réad ar réad amháin.
Seán Mac Giobúin
Is iománaí é Seán Mac Giobúin, nó John Fitzgibbon mar a thugtar air i mBéarla. Is as Contae Luimnigh é.
An Peinteagán
Is é an bloc oifigí seo, a bhfuil cúig stór ann, agus ar oirníodh é ar an 15 Eanáir 1943, ceann de na bloic oifigí is mó ar domhan, agus 28 gciliméadar de dhorchlaí ann. Tógadh é le coincréit neartaithe le cruach. Neartaíodh na héadain le Kevlar idir 2000 agus 2001.
Is iad comhordanáidí geografaíocha lár an Pheinteagáin ná: 38°52'16" thuaidh; 77°03'29" thiar.
Múscán
thumb|250px|Múscán ar [[arán]] Múscán a thugtar ar fhungas ar bith a fhásann i bhfoirm hyphae (filiméid), seachas cealla aonair. (Más cealla aonair atá ann, giosta a thugtar air). Fásann na múscáin ar / in ábhar orgánach.
An Chealtrach
Is baile suite i gContae na Gaillimhe í an Chealtrach.
Marco Aurelio Soto
Bhí Marco Aurelio Soto (1846-1908) ina Uachtarán ar Hondúras ón 27 Lúnasa 1876 go dtí an 19 Deireadh Fómhair, 1883. Bhí cáil an liobrálachais air. Is iomaí leasú a rinne sé sa tír lena linn, lena n-áirítear Leabhar Náisiúnta (Bibliotéca Nacional de Honduras) a bhunú sa bhliain 1880.
Rugadh é i Tegucigalpa ar an 13 Samhain 1846, bhain sé cáilíocht abhcóide amach agus chláraigh sé ina bhall den Ghluaiseacht Leasúcháin (Movimiento Reformista) a bhunaigh Justo Rufino Barrios sa bhliain 1871.
Bhí sé ina uachtarán ar an tír ar feadh sé bliana. Ba é a rinne príomhchathair na tíre de Tegucigalpa.
Roberto Bolaño
Úrscéalaí agus file as an tSile ab ea Roberto Bolaño Ávalos (Fuaimniú Spáinnise: [roˈβerto βoˈlaɲo ˈaβalos]) (28 Aibreán, 1953 – 15 Iúil, 2003). Ghnóthaigh úrscéal leis, Los detectives salvajes, duais Rómulo Gallegos sa bhliain 1999. Bronnadh gradam iarbháis (National Book Critics Circle Award for Fiction) air sa bhliain 2008 ar son an úrscéil 2666.
Saol
Mac le tiománaí leoraí (a bhí ina dhornálaí chomh maith) ba ea é agus rugadh é i Santiago.
Nuair a bhí sé 15 bliana d'aois chuaigh sé lena theaghlach go Meicsiceo, áit ar éirigh sé as an scoil le dul le hiriseoireacht. Chaith sé a shaol ag fánaíocht ó thír go tír agus tacaíocht á thabhairt aige do chúiseanna na heite chlé, i mbun gach cineál oibre agus ag scríobh filíochta.
Sa bhliain 1977 chuaigh sé chun na hEorpa agus phós sé Spáinneach.
Bhí a shláinte go dona agus d'éag sé in aois leathchéad bliain, ach d'fhág sé corpas mór litríocht a ina dhiaidh.
Dámhachtainí
Do 2666:
Mo Mowlam
Ba pholaiteoir Briotanach í Marjorie "Mo" Mowlam Ph.D (18 Meán Fómhair 1949 - 19 Lúnasa 2005). Bhí sí ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre agus chaith sí  tréimhse ina Aire Stáit i dTuaisceart na hÉireann idir 1997 agus 1999. clé|mion|1 Summerhill Terrace, [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]]Bhí Mo Mowlam ina hAire Stáit sa Tuaisceart nuair a shíníodh Comhaontú Aoine an Chéasta sa bhliain 1998. clé|mion|"Press for Change", 1997
Alan Dempsey
Is iománaí é Alan Dempsey. Is as Contae Luimnigh é.
Roberto Bolaño
Dámhachtainí
do Llamadas telefónicas:
Mo Mowlam
Saol
clé|mion|Coventry Walk of Fame
Roberto Bolaño
Dámhachtainí
do La pista de hielo:
Mo Mowlam
1987-1998
Bhí ainm in airde aici go forleathan mar dhuine de na polaiteoirí ba mhó a raibh gean uirthi ón dream "New Labour" sa Ríocht Aontaithe.
Roberto Bolaño
Dámhachtainí
do Los detectives salvajes:
Mo Mowlam
1987-1998
Bhíodh aithne uirthi mar dhuine a bhí cliste, léannta agus tarraingteach. Bhí sí in ann labhairt go díreach agus go neamhbhalbh ar chúrsaí.
1999
Bhí seanchairdeas idir aire eile, Peter Mandelson agus Mo Mowlam. Sa bhliain 1999, gheall Mandelson go ndéanfadh sé idirbheartaíocht ar a son nuair a tuairiscíodh go raibh rún ag Tony Blair í a bhogadh go cúram eile. Ina áit sin, bhronn an Príomh-Aire an cúram ar Mhandelson féin. Ní nach ionadh, bhí Mo ar mire leis agus chuir sí ina leith go raibh sé ag iarraidh a post a ghoid uaithi. Cuirfidh sé iontas ar a lán, b’fhéidir, gur scríobh Mandelson – fear a bhfuil cáil Machivelliach air – ina dhiaidh sin chuig Blair ag impí air Mo a fhágáil san áit ina raibh sí. Mhaígh Blair, áfach, nach raibh muinín ag na hAontachtóirí inti agus gur beag meas a bhí ag an phobal náisiúnach uirthi a thuilleadh.
Bás
D'éag sí ar an 19 Lúnasa 2005. Bhuail siad urchóideach í sa bhliain 1997, ach cheil sí an fhírinne ag an am. Níos déanaí, thuill sí meas mar gheall ar a troid in aghaidh ailse inchinne.
Cumann Buan-Choimeádtha na Gaedhilge
Bunaíodh Cumann Buan-Choimeádtha na Gaedhilge nó an Society for the Preservation of the Irish Language i mBaile Átha Cliath ar an 29 Nollaig 1876. D’eascair an Cumann as athbheochan na Gaeilge ag deireadh an 19ú céad, tráth a raibh baol ann go bhfaigheadh an Ghaeilge bás. mion|[[Seóirse Sigerson|George Sigerson]]
Bunú
I measc na mbunaitheoirí, bhí Brian Ó Luanaigh (1828–1901), Seán Aibhistín De Grás (1800–1886), Seóirse Sigerson (1836 - 1925) agus Thomas O'Neill Russell. Bhí Ard-Easpag Thuama, Seán Mac Éil (1789 – 1881) ina phátrún air.