cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ginealas
San antraipeolaíocht, rianú sinsearacht duine, de réir an tsleachta fhireann (athairlíneach), an tsleachta bhaineann (máthairlíneach), nó an dá thaobh. Déantar ginealach a rianú de ghnáth chun oidhreacht a rialú is cearta grúpaí a shainmhíniú. Tugtar clann ar ghrúpa leis an nginealach céanna.
Contae San Juan, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae San Juan atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 699 duine ann. Is é Silverton a phríomhbhaile contae.
France Prešeren
File náisiúnta na Slóivéine is ea France Prešeren (2/3 Nollaig 1800 – 8 Feabhra 1849).
Saol
Bhain Prešeren céim sa dlí amach sa bhliain 1828. Bhí sé ag obair mar dhlíodóir cúnta ar feadh beagnach fiche bliain; dhiúltaigh na húdaráis Hapsburg d'iarratais líonmhara a rinne sé a chleachtadh féin a chur ar bun, toisc gur measadh gur radacach polaitiúil agus saorsmaointeoir a bhí ann. Fiú le linn na mblianta beaga ar tugadh cead dó cleachtadh go neamhspleách, ní raibh rath air—go pointe áirithe, deirtear, toisc go raibh sé ina ionadaí saor in aisce do chliaint bhochta go minic.
Bhí saol míshona ag Prešeren tríd is tríd. Chomh leis na mbac a a cuireadh ar a dhul chun cinn gairmiúil, ba alcólach déanta é, a raibh sé de nós aige a bheith i ngrá go míshásta agus mhair sé i ndiaidh an chuid is mó dá chairde (fuair duine acu bás ina bhaclainn aige, sa bhrí litriúil).
Mar sin féin, ghnóthaigh a oidhreacht liteartha stádas an fhile náisiúnta sa tSlóivéin dó.
Trom ar an ól, bhuail galar ae é agus d'éag Prešeren ar an 8 Feabhra 1849.
Tiomchar
Tháinig focail an amhráin náisiúnta reatha óna dhán Zdravljica ('Sláinte'). Is lá saoire poiblí é an 8 Feabhra (Prešernov dan). In ómós do Prešeren a ainmníodh duaiseanna cultúrtha is airde de chuid an náisiúin.
John Taliaferro Thompson
Saighdiúir is ceapadóir Meiriceánach a rugadh i Newport, Kentucky ab ea John Talafierro Thompson (31 Nollaig 1860 - 21 Meitheamh 1940). Cheap sé gunna Thompson, ceann de na fo-mheaisínghunnaí luatha éifeachtacha. Bhí an tommy gun seo míchlúiteach mar an ngunna ba ghile leis na bithiúnaigh le linn an Choisc ar Alcól i Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Daille abhann
deas|200px|thumb|Daille abhann Ionfhabhtú atá eindéimeach san Afraic a tharlaíonn de bharr péiste micreascópaí de chlann na néimeatóide, Onchocerca volvuvus. Iompraíonn cuileoga dubha, a chónaíonn gar d'aibhneacha, an phéist, agus nuair a thógann siad greim phianmhar as daoine tugtar an phéist dóibh. Nuair a bhaineann an greim leis an tsúil, tarlaíonn tochas agus, de réir a chéile, tál iomarcach deor, athlasadh an inteacháin, glácóma, agus daille.
Bulwell
Is baile suite i Nottinghamshire é Bulwell.
Ginealach máthairlíneach
Córas ginealaigh i gclann nó treibh ina rianaítear ballraíocht, oidhreacht is comharbas trí iníonacha na máthar. Fuarthas an sampla is cáiliúla ar oileáin Trobriand i Nua-Ghuine Phapua. Ní chiallaíonn sé seo go dtreoraíonn mná gach sealúchas ná go mbíonn na poist údarásacha uile acu.
MTV Hits (RA & Éire)
Is stáisiún teilifíse é MTV Hits atá mar chuid de Viacom International Media Networks Europe. Craoladh an chéad chlár ar an 1 Bealtaine 2001.
Contae San Miguel, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae San Miguel atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 7,359 duine ann. Is é Telluride a phríomhbhaile contae.
Daille oíche
deas|250px|thumb|Daille oíche Cumas laghdaithe oiriúnaithe don dorchadas agus rudaí a fheiceáil i solas lag. Tarlaíonn sí de bharr uireasa vitimín A (reiteanól). Is comhábhar riachtanach an vitimín seo i ródaipsin, lí sa reitine atá freagrach as radharc daite.
Carlton, Nottinghamshire
Is baile suite i Nottinghamshire é Carlton.
Cripteabóis
Ainhidreabóis
I gcásanna nuair a bhíonn ocsaigin in easnamh (m.sh., anocsacht), glacann go leor cripteabóisí (mar shampla M. tardigradum) uisce isteach agus éiríonn siad suaite agus neamh-ghluaiste, ach is féidir leo maireachtáil ar feadh tréimhsí fada.
Claude-Louis Navier
Innealtóir sibhialta a rugadh i nDijon na Fraince ab ea Claude Louis Marie Henri Navier (10 Feabhra 1785 – 21 Lúnasa 1836). Rinne sé saothar ceannródaíoch ar mheicnic strúchtúr, airíonna leaisteacha ábhair tógála, agus anailís struchtúr. Freagrach as roinnt droichead grástúil trasna an Seine i bPáras. Rinne sé staidéar ar shreabhán, agus chabhraigh le díorthú chothromóid Navier-Stokes.
Contae Sedgwick, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Sedgwick atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 2,379 duine ann. Is é Julesburg a phríomhbhaile contae.
William Thompson
Nádúraí a rugadh i mBéal Feirste ab ea William Thompson (1805–1852). Rinne sé staidéar níos cuimsithí ná roimhe ar fhásra is ainmhithe na hÉireann, ag cur 1,000 speiceas breise lena raibh ann.
D'fhoilsigh sé a thorthaí i The Natural History of Ireland (Stair Dúlra na hÉireann, 3 imleabhar, 1849-1851).
I ndiaidh a bháis d'ullmhaigh a chomhghleacaithe Robert Patterson, Robert Ball is George Dickie an 4ú imleabhar óna nótaí iomadúla, agus d'fhoilsigh é i 1856.
Neachtar
Sreabhán siúcraithe a tháltar ag faireoga ar leith, faireoga meala, agus a fhaightear i mbláthanna de ghnáth, uaireanta ag orgáin eile. Feidhmíonn sé chun feithidí pailneora a mhealladh isteach agus pailniú a dhéanamh.
MTV (RA & Éire)
Is stáisiún teilifíse é MTV atá mar chuid de Viacom International Media Networks Europe. Craoladh an chéad chlár ar an 1 Iúil 1997.
Teaghlach de Clare
Tháinig siad ón Normainn sa bhliain 1066, le linn choncas na Normannach agus bhí príomhról acu i Sasana, sa Bhreatain Bheag agus in Éirinn, go dtí gur imigh siad as feidhm sa bhliain 1314.
Stair an teaghlaigh de Clare
Mar luach saothair as a sheirbhís tar éis choncas na Sasana, tugadh tailte do Richard de Bienfaite, mac le Gilbert de Brionne agus bunaitheoir an teaghlaigh seo, i Suffolk dírithe ar an sráidbhaile Clare. Mar thoradh air sin, bhí an t-ainm ‘de Clare’ nó ‘of Clare’ ar Richard agus a shliocht.
Bhí Richard de Bienfaite ar cheann de na barúin is saibhre i Sasana nua-chlóite. Bhí sé ina dhlúth chomhairleoir don Rí Liam, agus uair amháin bhí sé ina chomhleasrí ar Ríocht Shasana.
Is minic a tugadh 'comte Clare' (nó 'Earl of Clare', sa Bhéarla) ar an teaghlach, ar bhealach oinigh. Fiú amháin tar éis dóibh a bheith ina gchomhleasrí ar an ríocht, tugtaí Count Clare orthu, sa dóigh chéanna leis na 'comtes Warenne' nó 'Earls of Warenne'.
Faoi réimeas Anraí I Shasana (Fraincis: Henri Ier (roi d'Angleterre)), tháinig méadú ar shaibhreas an teaghlaigh. Níl aon cheangal idir na lamháltais chríocha seo le sliocht éagsúla Richard de Bienfaite, mar is féidir le duine é a léamh go mícheart, go raibh baint ag na de Clare le bás an Rí Liam II Shasana (Fraincis: Guillaume le Roux) san Nova Foresta (Béarla: New Forest) sa bhliain 1099, ach ina áit sin go ndearna Anraí I iarracht a bheith mór le barúin mhóra na ríochta ag tús a réimeas.
Níos mó ná aon teaghlach eile, is dócha gurbh é na de Clare a mhéadaigh a shaibhreas agus a gcumhacht sa dara haois déag. Ba iad an teaghlach uasal is cumhachtaí sa tríú haois déag i go leor bealaí. Sa bhliain 1314, áfach, d’éag an líne fhireann, agus d’fhill an comharbas go príomha ar ais faoi úinéireacht an choróin.
Tá Contae an Chláir in Éirinn ainmnithe i ndiaidh an teaghlaigh.
Na chéad ghlúine
Mac le Gilbert de Brionne († 1040), cunta d'Eu ab ea Richard Fitz Gilbert ar a dtugtar Richard de Bienfaite († 1090) freisin. Bhí a athair ina theagascóir ag Diúc na Normainne (Liam Concar ina dhiaidh sin) le linn a óige. Fuair ​​Richard tearmann i bhFlóndras nuair a feallmharaigh Raoul de Gacé agus Robert, mac Giroie, a athair sa bhliain 1040.
Bhí sé ina Thiarna Bienfaite agus Orbec tar éis don Diúc é a chur ar ais ina shealúchais, agus tar éis concas Shasana ba Thiarna Clare agus Tonbridge é. Ba é an naoú barún is saibhre sa ríocht é i 1086 de réir Liber de Wintonia. Ba í barúntacht de Clare (Fraincis: l'honneur de Clare), bloc mór talún i bpíosa amháin i Suffolk, a phríomhsheilbh.
The Lion King (scannán 2019)
Scannán beochana ceolmhar Meiriceánach de chuid Disney is ea The Lion King a rinneadh sa bhliain 2019. Jon Favreau an stiúrthóir agus a léirigh. Is athdhéanamh ar scannán Disney den ainm céanna ón mbliain 1994 é. Ghlac Donald Glover, Seth Rogen, Chiwetel Ejiofor, Alfre Woodard, Billy Eichner, John Kani, John Oliver, Beyoncé Knowles-Carter, agus James Earl Jones páirt ann.
Aonad Airgeadra Eorpach
Aonad cuntais ba ea an tAonad Airgeadra Eorpach (AAE) , a sheasann do mheán ualaithe rátaí malairte na mballstát san EMS. clé|mion|ráta malairte - ECU & EUR vs [[ór ː ECU ó 1979 go dtí 1998 agus an euro ó 1999 go dtí Meitheamh 2012]]
Stair
Mhair an tAAE 20 bliain, ó 1979 go dtí 1999, nuair a tháinig an euro i bhfeidhm.
Ar 5 Nollaig 1978, reáchtáladh Comhairle Eorpach sa Bhruiséil, agus beartaíodh an Córas Airgeadaíochta Eorpach a bhí bunaithe ar an aonad airgeadra Eorpach (an tAAE). Cinneadh coiste a bhunú chun leasuithe ar mheicníochtaí agus ar nósanna imeachta institiúideacha a mheas i gcomhthéacs méadaithe.
Ar 3-4 Nollaig 1984, tionóladh Comhairle Eorpach i mBaile Átha Cliath. Socraíodh an Córas Eorpach Airgeadaíochta (CEA) a dhaingniú agus ról níos tábhachtaí a thabhairt don Aonad Airgeadra Eorpach (AAE).
Gingibhíteas
Athlasadh na ndrandal, a éiríonn ata [sic] dearg, le claonadh chun rith fola. Tarlaíonn sé mar gheall ar an iomarca plaice (meascán de bhruscar bia, ronna is baictéar) a bheith deasctha ar na fiacla. Greannaíonn an phlaic na drandail, agus éiríonn siad ionfhabhtaithe. Is féidir go leathfaidh an t-ionfhabhtú go dtí na fíocháin is na cnámha a thacaíonn leis na fiacla, agus go gcaillfear na fiacla. Is féidir é a sheachaint le sláinteachas maith béil.
Copar
Is dúil cheimiceach é an copar. Is é an ceann is éadroime de na miotail lómhara. Is í an uimhir adamhach atá aige ná 29, agus is é Cu an tsiombail cheimiceach. Miotal insínte é agus é ina sheoltóir maith leictreachais agus teasa. Tá dath ruadhearg ann, nó fiú pinc, má tá sé nuaghearrtha. Ó tá sé chomh maith sin ag iompar teasa agus leictreachais, úsáidtear mar sheoltóir leictreach agus teirmeach é. Ní chreimeann cupar go héasca, fiú in uisce farraige. Dá bhrí sin baineadh úsáid as leis na céadta bliain i mbáid adhmaid. Comhábhar tábhachtach é ina lán cóimhiotal freisin - is cóimhiotal copair agus stáin é an cré-umha, agus mar is eol dúinn, bhí an cré-umha chomh tábhachtach lena linn is gur bhaist na staraithe a ainm ar aois iomlán i stair an duine - an Chré-umhaois.
Maidir leis an gcopar féin, fuair sé a ainm ó oileán na Cipire, ós ansin a bhí na poill mhianaigh ba mhó a tháirg copar sa tseanársaíocht.
Is iad na huimhreacha ocsaídiúcháin a bhíonn ag an gcopar sna comhdhúile ná +II (na comhdhúile copracha) agus +I (na comhdhúile coprúla), agus is é +II an ceann is coitianta agus is cobhsaí. Bíonn dath gorm nó uaine sna comhdhúile copracha. Is féidir leis an bhfluairín an copar a ocsaídiú go +III nó +IV, ach bíonn a leithéidí de chomhdhúile an-éagobhsaí.
Spórt i Luimneach
280px|thumb|right|Craobh Iomána Sóisir B Cathair Luimnigh, [[CLG Áth an Mhuilinn (Luimneach)|Áth an Mhuilinn i gcoinne Tobar Phádraig sa chluiche leathcheannais, 28ú Lúnasa 2004]]
Iománaíocht
Tá Craobh Iomána na hÉireann buaite seacht n-uaire ag Luimneach (i 1897, 1918, 1921, 1934, 1936, 1940 agus 1973) agus tá an contae fós i measc na foirne is láidre sa tír. Cé nár éirigh leis craobh eile a bhaint amach le 34 bliain anuas, bhuaigh sé Craobh Iomána na Mumhan sna blianta 1974, 1980, 1981, 1994 agus 1996, chaill sé cluiche cheannais na hÉireann arís sa bhliain 2007 agus bhuaigh sé Craobh Iomána Faoi Bhun-21 na hÉireann trí uair as a chéile sna blianta 2000-2002. I measc iománaithe cáiliúla Luimnigh, tá Micheál Mac Aodha (1912-1982) a roghnaíodh ar fhoireann iomána na Mílaoise agus Seán de Paor (1916-1994) a bhí ar fhoirne 1936 agus 1940.
Is í Páirc na nGael ar Bhóthar na hInse lárionad iomána Luimnigh, áit a bhfuil spás anois do 50,000 lucht féachana. Sa bhliain 1961, d'íoc 61,000 chun teacht isteach ar chluiche cheannais iomána na Mumhan agus meastar gur tháinig slua 10,000 breise isteach ina ndiaidh saor in aisce nuair a briseadh síos na geataí.
Tá ocht gclub iomána sa chathair, Clochán agus Na Piarsaigh (sinsear), Mungairit agus Móin a' Lín (idirmheánach) agus Sean-Chríostaithe, Naomh Pádraig, Áth an Mhuilinn agus Sáirséiligh na Mainistreach (sóisear). Bhí clú mór ar Scoil na mBráthar, Sráid Seasnain, mar scoil iomána i mblianta na Seascaidí nuair a bhuadar Craobh Iomána Scoile na hÉireann faoi thrí
Peil Ghaelach
Bhuaigh Luimneach a chéad Craobh Peile na hÉireann sa bhliain 1887 agus d’éirigh leis arís sa bhliain 1896. Ach ó shin i leith, níl aon chraobh peile cúige nó náisiúnta gafa ag an gcontae. Lasmuigh de thréimhsí gearra idir 1965 agus 1967 agus arís idir 1985 agus 1992, bhí foireann an-lag ag an gcontae tríd an 20ú haois go léir. Tháinig feabhas ar an scéal nuair a shroich an fhoireann faoi-21 cluichí ceannais na hÉireann sa bhliain 2000 agus ba as sin ar tháinig formhór na n-imreoirí a chaith an geansaí glas i gcluichí peile ceannais na Mumhan sna blianta 2003 agus 2004. 280px|thumb|right||Peileadóiri Luimnigh tar éis buachaint ar Chill Mhanntáin agus Roinn 1 na Sraithe Náisiúnta a bhaint amach i gCill Mocheallóg, 6ú d'Aibreán 2003
Roghnaíodh peileadóirí Luimnigh Pádraig de Baróid, Seán Ó Cuáin agus Stiofán Ó Ceallaigh ar fhoireann idirnáisiúnta na hÉireann i gcoinne peileadóirí Rialacha na hAstráile.
Tá ocht gclub peile sa chathair – Móin a' Lín agus Clochán (sinsear), Mungairit, Naomh Pádraig agus Na Piarsaigh (idirmheánach) agus Áth an Mhuilinn, Gaeil Baile na Cora agus Sáirséiligh na Mainistreach (sóisear). Imríonn foireann peile Luimnigh i bPáirc na nGael, ceannáras CLG Chontae Luimnigh.
Sacar
Imríodh sacar gairmiúil go leanúnach i Luimneach ón mbliain 1937 ach b’iad foirne éagsúla a bhí mar bhaill de Shraith Peile na hÉireann. Mhair an chéad chlub - Luimneach go dtí 1983 (ainmníodh Luimneach Aontaithe air i ndiaidh 1977), Cathair Luimnigh go dtí 1990, Cumann Peile Luimnigh go dtí 2006 agus is é Luimneach 37 atá ann i láthair na huaire.
Buadh an Léig sna blianta 1961 agus 1980 agus Corn CPÉ i 1971 agus 1982. Bhí Al Mac Fhionnúcháin, Caoimhín Mac Giolla Phádraig, Pádraig Ó Nualláin agus Seán Breathnach ag imirt le Luimneach nuair a roghnaíodh iad ar fhoireann idirnáisiúnta na hÉireann.
B'as Luimneach freisin na himreoiri idirnáisiúnta Tomás "Bud" Ó hEachtairn, Seosamh Ó Tuairisc agus Stiofán Ó Fionáin ar imir an chuid is mo dá linne spóirt i Sasana.
I measc na gclubanna sóisir sa chathair tá Raonaithe Fionnradhairc (a bhuaigh Craobh Sóisear CPÉ cúig uair timpeall na Mílaoise), Fánaithe na Píce, Na Gearaltaigh, Baile Uí Neachtain Aontaithe, Corrbhaile Aontaithe, Aisling Áth na Coite, Fánaithe an Réilt, Raonaithe de hÍde agus Mungairit Réigiúnach.
Rugbaí
Tá rugbaí níos láidre i Luimneach ná in aon áit eile in Éirinn agus is í Páirc Thumhan ionad baile foireann rugbaí na Mumhan a bhuaigh Craobh Heineken na hEorpa i 2006. Le blianta anuas, imríonn formhór tosaithe foireann idirnáisiúnta na hÉireann le clubanna as Luimneach. Ina measc siúd, tá imreoirí reatha Pól Ó Conaill, Seán Ó hAodha, Marcus Ó hÓráin agus Dáithi de Bhailís agus iarimreoirí Antóin Ó Foghlú, Ceit Mac Giolla Choille, Gearóid Mac Lochlainn, Peadar Ó Clochasaigh, Tomás Ó Clumháin agus Colm Tuicéir.
Is í Sionna an club rugbaí is láidre in Éirinn ó bunaíodh an Léig Uile-Éireann agus tá an chraobh buaite freisin ag Garraí Eoin agus Ógra Mumhan. Is iad Sean-Chorrán, OL-Bóithéimigh, Tumhan, Risteaman, Naomh Mhuire agus An Tobraid na clubanna eile sa chathair.
Rásaíocht capall
280px|thumb|right|Leacht a tógadh ar Bhóthar Mulgrave i gcuimhne ar an lúth-chleasaí cáiliúil Luimníoch ó dheireadh an 19ú agus tús an 20ú haois Seán Ó Gráda Is i gCnoc Glas, 8km ó dheas ó lár na cathrach an an mbóthar idir Tobar Phádraig agus Craobh Chumhra atá Ráschúrsa na gCapall Luimnigh. D'oscail sé sa bhliain 2002 agus b'é an chéad ráschúrsa nua in Éirinn le caoga bliain anuas. Tháinig sé in áit an sean-chúrsa a bhí suite ar an gCuarbhóthar Theas.
Rásaíocht con
Ritear Corn na hÉireann i gCnoc Glas ag tús Feabhra gach bliana. Is í an chraobh is tábhachtaí agus is luachmhaire i gcúrsaíocht na gcon ar domhain anois.
Spóirt Eile
Sa chispeil, tá foirne as Luimneach i Sraith Náisiúnta na bhFear (Leoin Luimnigh} agus i Sraith Náisiúnta na mBan [OL-Eachinis]]. Imríonn an dá fhoireann i Arena Ollscoil Luimnigh.
Tá clú ar Luimneach mar ionad rámhaíochta agus tá clubanna CB Luimnigh, CR Na Sionnainne, CR Naomh Mhichíl agus CR Áth Longfoirt suite laistigh de theor na cathrach. Tá clubanna breise suite sa mhór-chathair in Ollscoil Luimnigh agus i gCaisleán Uí gConaig.
I measc na spórt eile, tá clubanna eile lúthchleasaíochta, snámha, haca, rothaíochta, camógaíochta, peil na mban, cruicéid, leadóige agus liathróid láimhe agus tá an-chuid díobh bunaithe in Ollscoil Luimnigh nó in Institiúd Teicneolaíochta Luimnigh.
Labhrás Ó Dubhchonna
scannáin agus teilifíse ab ea Labhrás Ó Dubhchonna (1924-1982) (Lawrence F. Doheny nó Larry Doheny as Béarla).
Rugadh i gCill Mhuire, Caladh Uí Threoigh, lámh le Cathair Luimnigh é ar an 14ú Bealtaine 1924 é ach d'imigh a mhuintir go Meiriceá agus é ina óige. Tar éis freastal i bhfórsaí Meiriceá le linn an Dara Cogadh Domhanda, chuir sé faoi i Los Angeles.
Scríobh sé agus stiúir sé a chéad scannán The Teenage Millionaire sa bhliain 1961 ina raibh páirt ag iar-sheaimpín dornála an domhain Rocky Graziano. Ach b'as a chomh-obair le léiritheoiri móra teilifíse Hollywood ar nós Glen A. Larson, Ivan Goff agus Roy Huggins ar bhain sé clú amach mar stiúrthóir srath-cláracha bleachtaireachta i mblianta na 1970í. Ina measc siúd, bhí sraitheanna cáiliúla ar nós Magnum, P.I., The Rockford Files, Quincy M.E. agus Charlie's Angels.
Fuair sé bás go tobann in aois 58 bliana ar an 7ú Meán Fómhair 1982 agus é fós ag obair ar Magnum, P.I..
Christian Jürgensen Thomsen
Seandálaí a rugadh i gCóbanhávan ab ea Christian Jürgensen Thomsen (29 Nollaig 1788 - 21 Bealtaine 1865). Ó 1816, ina rúnaí ar an gCoimisiún Ríoga chun Seaniarsmaí a Chaomhnú. Chuir sé córas na 3 aois ar bun chun an réamhstair sa Seandomhan a roinnt go croineolaíoch: an chlochaois, an chré-umhaois, an iarannaois. Rangaigh sé na bailiúcháin seandálaíochta sa Mhúsaem Náisiúnta i gCóbanhávan i 1819 de réir an chórais sin, agus d'fhoilsigh an coincheap ina leabhar Letetraad til Nordisk Oldkyndighed (Treoraí do Sheaniarsmaí an Tuaiscirt, 1836).
Contae Summit, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Summit atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 27,994 duine ann. Is é Breckenridge a phríomhbhaile contae.
Clóiríd sóidiam
Is comhdhúil ianach í clóiríd sóidiam, ar a dtugtar salann go coitianta (cé go mbíonn salainn cheimiceacha eile i salann sáile freisin), leis an bhfoirmle cheimiceach NaCl, a léiríonn cóimheas 1: 1 d'iain sóidiam agus clóiríd. Le maiseanna mólaracha 22.99 agus 35.45 g / mol faoi seach, tá 39.34 g Na agus 60.66 g Cl i 100 g de NaCl.
Is í clóiríd sóidiam an salann is mó atá freagrach as salandacht uisce farraige agus as sreabhán eachtarcheallach go leor orgánach ilcheallach. Ina fhoirm inite de shalann boird, úsáidtear go coitianta í mar tharsann agus leasú bia. Úsáidtear méideanna móra de chlóiríd sóidiam in go leor próiseas tionsclaíoch, agus is foinse mhór chomhdhúile sóidiam agus clóirín í a úsáidtear mar stoic chothaithe le haghaidh tuilleadh sintéisí ceimiceacha. Is é a dara mórfheidhm ná le haghaidh bóithre a dhí-oighriú in aimsir sheaca.
Fiúntais
Chomh maith leis na húsáidí baile a bhaineann le salann, tá ceimiceáin agus dí-oighriú i measc na bhfeidhmeanna níos ceannasaí. Táirgtear thart ar 250 milliún tonna in aghaidh na bliana (sonraí 2008).
Táirgeadh ceimiceán
Úsáidtear salann, go díreach nó go hindíreach, i dtáirgeadh go leor ceimiceán, a ídíonn an chuid is mó de tháirgeadh an domhain.
Hucknall
Is baile suite i Nottinghamshire é Hucknall.
Robin Hood
mion|220px|deas|Robin Hood - Leacht cuimhneacháin - NottinghamIs é Robin Hood laoch pobail Shasana, boghadóir ardchumasach agus eisreachtaí nó cineál ceithearnach coille i gceannas ar bhaicle robálaithe i gCoill Sherwood i Sír Nottingham. Freagraíonn Robin Hood go dlúth do stéiritíopa an "robálaí shóisialta" atá an-choitianta i mbéaloideas a lán tíortha. Is féidir é a chur i gcomparáid le Gráinne Mhaol Ní Mháille in Éirinn, Janosik sna críocha idir an Pholainn agus an tSlóvaic, Jesse James sna Stáit Aontaithe, Ned Kelly san Astráil, agus Veerappan nó Phoolan Devi san India. Go bunúsach, is é Robin Hood an gadaí uasal nach robálann ach daoine saibhre cumhachtacha, agus é ag cabhrú leis na daoine bochta. Glactar leis gur fear neamhurchóideach a bhí ann ó thús a ndearnadh coirpeach agus eisreachtaí de trí fheillbheart a imirt air, agus ó bhí sé ní ba sciliúla ná a chuid naimhde, b'éigean dul i muinín feillbheart eile le hé a mharú. Idir an dá linn, bhí sé ag baint a míthapa as na húdaráis agus ag déanamh staicín áiféise díobh, go háirithe sirriam Nottingham, arbh é a shíor-namhaid é.
Cnámha Loma an Scéil
Deirtear gur mhair Robin Hood i réimeas Risteard Leonchroí, is é sin, i ndeireadh na dara haoise déag, agus gur mharaigh sé fia i gcoill an rí i Sherwood i Sír Nottingham. Bhí pionós uafásach ag dul don duine a mharódh fia de chuid an rí - mar shampla, bhainfí an radharc dá shúile agus bhascfaí a chnámha le hé a fhágáil ina chreapaltán dall go deireadh a shaoil - agus le teacht slán ón mbarbarthacht seo, chuaigh Robin ar a sheachnadh ina cheithearnach coille. Bhí sé chomh sciliúil ag láimhseáil an bhogha is nár thóg sé i bhfad air dul i gceannas ar na heisreachtaithe agus na póitseálaithe. Chuaigh sé trí shraith mhaith eachtraí lena chuid fear, ach ansin, shocraigh sé síocháin leis an Rí Risteard, agus fuair sé agus a chuid fear pardún uaidh. Ní raibh Robin mór le hEoin gan Talamh, deartháir agus ríchomharba Risteard, agus nuair a bhain Eoin amach an ríchathaoir i ndiaidh bhás Risteard, d'fhill Robin agus a chuid fear ar a seansaol i Sherwood. Ag dul anonn in aois dó, chinn Robin ar leigheas a fhannlaige a lorg ó bhanphriór a raibh gaol aige léi. D'imir an banphriór feillbheart air, áfach, agus fágadh ag saothrú an bháis é. Tháinig Eoin Beag, an fear is dílse dá raibh aige, chun cabhrach dó, ach bhí sé rómhall. Ní raibh Robin in ann ach saighead dheireanach a shaoil a chaitheamh, agus d'adhlaic Eoin é san áit ar bhuail an tsaighead an talamh.
An Litríocht is Sine faoi Robin Hood
Rinneadh an chéad trácht ar Robin Hood sa dán The Vision of William Concerning Piers the Plowman a scríobh William Langland sna 1370idí. Dán teagascúil morálta atá ann, ina n-ionchollaítear suáilcí agus duáilcí an duine i riocht daonna. Is é a deir ionchollú na Leisce (Sloth) ná nach bhfuil sé in ann an tÁr nAthair a chuimhneamh ar aon nós, ach ón taobh eile de, go bhfuil "laoithe faoi Robin Hood" ar eolas aige go maith (but I can rymes of Robyn Hood). Luaitear Robin Hood anseo agus ansiúd ina dhiaidh sin, agus tagairt á déanamh dó mar laoch pobail. Mar shampla, déantar gearán i seanmóir ón mbliain 1410 go bhfuil níos mó spéise ag an gcosmhuintir i laoithe faoi Robin Hood ná san Aifreann féin. Is léir, mar sin, go raibh ainm Robin i mbéal an phobail sa chúigiú haois déag, agus é ina laoch sna bailéid a chantaí go fairsing i Sasana san am sin.
Sa litríoch is sine faoi Robin Hood, ghlactaí leis gurbh é Barnsdale áit dhúchais an laoich, nó gurbh ansin a bhí sé ina robálaí. Níltear cinnte, cé acu Barnsdale i Rutland nó Barnsdale i Sír Eabhrac a bhí i gceist. Cé go bhfuil cúpla áit ainmnithe as Robin Hood i Rutland, is dóchúla gurb é Barnsdale i Sír Eabhrac atá i gceist, nó bhí míchlú ar an áit sin as robálaithe sna Meánaoiseanna, agus cibé cé acu a bhí Robin Hood ann nó nach raibh, tá an chuma ar na cúrsaí gurbh ansin a tháinig an finscéal ar an bhfód.
An Gest of Robin Hood
Tháinig an Gest of Robin Hood - nó The Gest of Robyn Hode, de réir an bhunlitrithe - i gcló thart ar an mbliain 1500, ach meastar go bhfuil an laoi seo bunaithe ar bhailéid tíre atá breis is céad bliain níos sine ná sin. Sa leagan seo den scéal, tá Robin ina eisreachtaí i dtús an scéil, agus é ina cheann feadhna ar a dhrong cheana féin. I dtosach báire, míníonn sé do lucht a leanúna na rialacha a chaithfidh siad a urramú feasta. Ní cheadaíonn sé dóibh cur isteach ar na scológa ná ar na feirmeoirí nach bhfuil ach ag saothrú a gcuid tailte le beatha a choinneáil leo féin. Ón taobh eile de, níl meas an mhadra ag Robin ar na habaí ná ar na heaspaig, agus deir sé gurb iadsan na deargnaimhde.
Ansin, deir Robin lena chuid fear - luaitear Eoin Beag, Will Scarlet (nó Scathelock, mar a thugtar air sa laoi seo) agus Much Mac an Mhuilleora - go dteastaíonn cuairteoir uaidh le cuideachta a dhéanamh dó le linn an bhéile. Stopann na fir ridire a thagann an bealach agus tugann siad cuireadh dó séire a chaitheamh ag bord a dtaoisigh. I ndiaidh an dinnéir, áfach, deir Robin leis an gcuairteoir go gcaithfidh seisean deachú a bhéile a íoc le Robin, ós duine uasal é. Níl sciúrtóg airgid i bpóca mo dhuine, áfach, nó tá a mhac tar éis ridire eile a mharú le linn turnaiminte, agus b'éigean dó luach fuascailte a mhic a fháil ar iasacht ó ab ceachartha. Anois, tá na fiacha ag cúngú air, agus an chuma ar an scéal go gcaithfidh sé imeacht i mbéal na séibe as Sasana le teacht slán as lámh an aba.
Mar is dual dó, cabhraíonn Robin leis an ridire dealbh, nó tugann sé gléas agus airm dó chomh maith le hiasacht mhór airgid lena leabhar a ghlanadh ag an ab. Thairis sin, ordaíonn sé d'Eoin Beag dul i seirbhís an ridire mar gharda cosanta.
Bliain ina dhiaidh sin, filleann an ridire céanna leis an iasacht a íoc ar ais le Robin. Idir an dá linn, tá sé iompaithe ina fhear saibhir sócúlach, agus slua mór saigheadóirí á thionlacan agus á chosaint. Taispeántar go bhfuil sé féin tar éis cothrom na féinne a fhoghlaim ó Robin, nó cuidíonn sé féin le fear coimhthíoch nach bhfuil lucht an aonaigh sásta an duais is dual dó a íoc leis, agus é tar éis comórtas coraíochta a bhuachan san aonach céanna.
Ansin, caitheann an t-údar súil ar na rudaí atá idir lámhaibh ag Eoin Beag. Tá Eoin Beag i seirbhís an ridire i gcónaí, ach ós rud é go bhfuil scata boghdóirí dá chuid féin aigesean faoi láthair, tá cead a chos ag Eoin. Mar sin, glacann sé páirt i gcomórtas boghadóireachta i Nottingham faoi ainm bréige - Reynaud Greenleaf (Raghnall na Duilleoige Glaise) ó Holderness.
Foinsí
Tá an chéad leagan den alt seo bunaithe ar an leabhar leis an staraí Sualannach Dick Harrison: ''Mannen från Barnsdale. Historien om Robin Hood och hans legend'' ("An fear as Barnsdale - Stair Robin Hood agus a Fhinscéil"). Pan, Stockholm 2006. ISBN 978-91-7263-760-3 agus ISBN 91-7263-760-9
Leagan Gaeilge
Roibín Huid is a cheatharnaigh coille, Ó Cearbhaill, D., 1937, Oifig Díolta Foillseacháin Rialtais, Robin Hood, Pyle, Howard.
Carachtair chosúla sa Bhéaloideas
"Má bhí Robin Hood sa mbéaloideas ag muintir Shasana ba é Scorach Ghlionnáin [Gleannán] a bhí i gConamara agus lán mála scéalta ar an teallach faoi na gníomhartha gaisce agus fóirithinte a rinne sé ar phobal a bhí á mbascadh agus á gcrá ag na tiarnaí talún gan trócaire a bhí thíos ar an gCaisleán, na Blácaigh."
Contae Teller, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Teller atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 23,350 duine ann. Is é Cripple Creek a phríomhbhaile contae.
Soláthar agus éileamh
De réir mar a éiríonn táirge gann, tairgíonn ceannaitheoirí praghas níos airde. Ach nuair a théann an praghas in airde, tugann daoine tús áite do tháirgí ionadaíocha.
St Patrick's Athletic Football Club
Club peile is ea St Patrick's Athletic Football Club (Cumann Peile Lúthchleas Phádraig Naofa) atá suite in Inse Chór, Baile Átha Cliath, Éire. Is é Liam Buckley an traenálaí. Is iad seaimpíní reatha na hÉireann.
Stair
Bunaíodh an club sa bhliain 1929 agus imríonn siad sa Phríomhroinn i Sraith na hÉireann. Imríonn siad i bPáirc Richmond. Is iad dearg agus bán dathanna an chlub.
Liosta trófaí
Sraith na hÉireann
Corn FAI
Corn Sraithe na hÉireann
Néal móilíneach
Réaltnéal idir-réaltach lán de mhóilíní (ní hionann is adaimh), a bhraitear ón radaíocht mhicreathonnach uaidh. Tá cuid mhaith néalta móilíneacha mar seo i lár ár réaltra féin agus i réaltnéal an Bhodaigh.
Tigres UANL
Club peile Mheicsiceo is ea Club de Fútbol Tigres de la Universidad Autónoma de Nuevo León, dá ngairtear Tigres go simplí. Tá siad lonnaithe i San Nicolás de los Garza, cathair i gceantar uirbeach Monterrey. Tá an club, a bunaíodh i 1960, tar éis an chuid is mó dá stair a chaitheamh i Liga MX, an tsraith is fearr de chóras peile na Mheicsiceo.
D'éirigh thar barr leis an gclub i séasúr 1975–76, agus ba é an chéad fhoireann ó staid Nuevo León é chun trófaí a bhuachan trí chomóradh a dhéanamh ar Copa MX. Sa bhliain 1977-78, bhuaigh siad a gcéad chraobh Liga MX. Bhuaigh Tigres sé huaire agus an Copa MX trí huaire. Ba é an fhoireann an dara babhta de Copa Libertadores 2015, agus chaill siad na cluichí ceannais i gcoinne River Plate.
Is í Tigres an fhoireann oifigiúil de chuid Ollscoil Nuevo León. Is é an baile an acmhainn 41,650 Estadio Universitario, atá suite i gcoimpléasc na hOllscoile i San Nicolás de los Garza. Is dathanna óir agus gorm iad dathanna traidisiúnta na foirne.
Tá sé ar cheann den dá fhoireann peile ghairmiúla de Nuevo León. Tá iomaíocht ghéar ag Tigres le Monterrey, a bhfuil conspóid acu leis an Clásico Regiomontano lena mbaineann ó 1974.
Ginidiú
Tosú an fháis i síol nó spór. Ní tharlaíonn sé go mbíonn an teocht, an t-uisce is an ocsaigin ar fáil, agus gach réamhchoinníoll is gá chun deireadh a chur lena shuan comhlíonta. Tagann an fhréamh óg (an fréamhán) amach ar dtús, agus ina dhiaidh sin an buinneán óg (an péacán). I nginidiú hipigéach, fanann na cotailéadóin faoin talamh; i nginidiú eipigéach, éiríonn siad os cionn leibhéal na hithreach.
Ollerton
Is baile suite i Nottinghamshire é Ollerton.
Kilton, Nottinghamshire
Is baile suite i Nottinghamshire é Kilton.
MTV Base (RA & Éire)
Is stáisiún teilifíse é MTV Base atá mar chuid de Viacom International Media Networks Europe. Craoladh an chéad chlár ar an 1 Iúil 1999.
Warsop
Is baile suite i Nottinghamshire é Warsop.
Daimsín
Saghas pluma le toradh beag ubhchruthach scothchorcra le blás céiriúil. Meastar gur foirm shaothraithe den bhaláiste é.
Contae Washington, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Washington atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 4,814 duine ann. Is é Akron a phríomhbhaile contae.
Bridgford Thiar
Is baile suite i Nottinghamshire é Bridgford Thiar.
Críoch an Tuaiscirt
Críoch de chuid na hAstráile ó 1911 is ea Críoch an Tuaiscirt (Béarla: Northern Territory). Is í Darwin an phríomhchathair stáit.
Tá duine ina gcónaí sa chríoch (2012).
Néal pláinéadach
mion|Néal pláinéadach NGC 6326 Sceall gáis bheodheirg mórthimpeall ar réalta fhorásaithe, a teilgeadh amach as an réalta. Níl aon bhaint aige le pláinéad, ach amháin go mbíonn an diosca seo cosúil sa teileascóp le dioscaí a bhíonn mórthimpeall ar phláinéid áirithe. Bíonn na réaltaí seo i bpas déanach ina n-éabhlóid, agus timpeall 1-4 oiread mhais na Gréine. Tá na mílte díobh inár réaltra.
Contae Weld, Colorado
mion|Faoin tuath in iarthar Chontae Weld Is contae Meiriceánach é Contae Weld atá suite i dtuaisceart stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 252,825 duine ann. Is é Greeley a phríomhbhaile contae.
George Paget Thomson
Fisiceoir a rugadh i gCambridge Shasana, mac le Joseph Thomson ab ea George Paget Thomson (3 Bealtaine 1892 - 10 Meán Fómhair 1975).
Rinne sé taighde ar leictreachas, agus d'fhionn díraonadh leictreon i gcriostail is feidhm an fheiniméin seo chun criostail a iniúchadh. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1937 le Clinton Joseph Davisson.
Contae Yuma, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Yuma atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 10,043 duine ann. Is é Wray a phríomhbhaile contae.
Dalaí
deas|250px|thumb|Dalaí Ardán inghluaiste i gcomhair ceamara scannáin nó físe is a oibreora, ar féidir gluaiseacht chun tosaigh is go cliathánach leis an bpointe dearctha a athrú le linn gníomhú radhairc, mar aon le claonadh is peanáil an cheamara féin. Tugtar seat dalaí ar sheat a dheartar chun feidhm a bhaint as na gluaiseachtaí ceamara seo.
Kimberley, Nottinghamshire
Is baile suite i Nottinghamshire é Kimberley.
Néalú
Sa bhfisic is an cheimic, is éard is néalú ann ná athrú ábhair ón staid sholadach díreach go dtí an staid ghalach gan dul tríd an staid leachtach. I measc na n-ábhar a néalaíonn ag gnáthbhrú an atmaisféir, tá dé-ocsaíd charbóin (oighear tirim) agus iaidín.
An Mhuiríoch (idirdhealú)
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Mhuiríoch air:
Iarmhairt Joule
mion|[[James Joule]] De réir Iarmhairt Joule nó Dlí Joule, bíonn an ráta ar a ngintear teas i seoltóir i gcomhréir dhíreach le cearnóg an tsrutha, a fhad is atá an friotaíocht tairseach.
Kirkby-in-Ashfield
Is baile suite i Nottinghamshire é Kirkby-in-Ashfield.
Carla Del Ponte
Dlí-eolaií agus ionchúisitheoir poiblí ab ea Carla Del Ponte (a rugadh ar 8 Feabhra 1947), ar scor inniu. Bhí sí ina príomh-ionchúisitheoir ar an Eilvéis (1994-99), ina Príomh-Ionchúisitheoir ar na Binsí Coiriúla Idirnáisiúnta don iar-Iúgslaiv (1999-2008) agus do Ruanda (1999-2003) agus ina ball den Choimisiún Fiosrúcháin Idirnáisiúnta Neamhspleách ar an Siria (2012-17).
Saol
Rinne Del Ponte staidéar ar dhlí idirnáisiúnta i Universität Bern agus Université de Genève, áit ar fhorbair sí spéis sa dlí choiriúil agus sa choireolaíocht. Rinne sí staidéar chomh maith sa Ríocht Aontaithe agus bronnadh LLM uirthi i 1972.
Sa bhliain 1972 i Lugano a chuaigh Del Ponte leis an dlí. Bhunaigh sí a gnólacht féin trí bliana ina dhiaidh sin.
Dhírigh Del Ponte ar choireanna eacnamaíoch a, gáinneáil idirnáisiúnta ar dhrugaí agus coireacht eagraithe a ionchúiseamh. Mar sin, chomhoibrigh sí le go dlúth le breithiúna de chuid na hIodáile, amhail Giovanni Falcone, a dúnmharaíodh ag an Mafia i sa bhliain 1992, seans a thóg sí féin san am sin.
Sa bhliain 1994, ceapadh Del Ponte mar phríomh-ionchúisitheoir feidearálach ar an Eilvéis. Bhí sí sa phost sin ar feadh cúig bliana.
In 1999, rinneadh Príomh-Ionchúisitheoir an Bhinse Choiriúil Idirnáisiúnta don iar-Iúgslaiv (1999-2008) agus an Bhinse Choiriúil Idirnáisiúnta do Ruanda (1999-2003) di.
Ina dhiaidh sin, bhí Del Ponte ina hambasadóir den Eilvéis chun na hAirgintíne go dtí go scoir sí sa bhliain 2011. clé|mion|International Criminal Tribunal for Rwanda (ICTR) Bhí Del Ponte ina ball den Choimisiún Fiosrúcháin Idirnáisiúnta Neamhspleách maidir le Poblacht Arabach na Siria, arna bhunú ag Comhairle na Náisiún Aontaithe um Chearta an Duine, ó 2012 go 2017. D'éirigh sí as an gCoimisiún i mí Lúnasa 2017, chun agóid a dhéanamh i gcoinne na saoirse ó phionós, dar léi, a tugadh do dhaoine a d'fhéadfaí go raibh coireanna cogaidh déanta acu i rith Cogadh Sibhialta na Siria.
Contae Hawaii, Hawaii
Is contae Meiriceánach é Contae Hawaii atá suite i stát Haváí. Sa bhliain 2010, bhí daonra 185,079 duine ann. Is é Hilo a phríomhbhaile contae.
An Sián Mór
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Sián Mór air:
Paul Keating
B'é Paul John Keating, a rugadh i nDarlinghurst, New South Wales ar an 18 Eanáir 1944, an 28ú Príomh-Aire na hAstráile.
Sraith speictreach hidrigine
deas|fráma| An tsraith speictrim hidriginAn tsraith speictrim hidrigine, ar scála logartamach. Tá speictream astúcháin na hidrigine adamhaí roinnte i roinnt sraitheanna speictrim, agus tonnfhaid tugtha ag an bhfoirmle Rydberg. Tá na línte speictrim breathnaithe seo de bharr an leictreoin ag aistriú idir dhá leibhéal fuinnimh san adamh. Bhí aicmiú na sraithe de réir fhoirmle Rydberg tábhachtach i bhforbairt na meicnice candamaí. Tá an tsraith speictrim tábhachtach i speictreascópacht réalteolaíoch chun láithreacht hidrigine a bhrath agus chun deargaistrithe a ríomh.
Fisic
Is éard atá in adamh hidrigine ná leictreon ata ag gluaiseacht ar fhithis timpeall a núicléas. Mar thoradh ar an bhfórsa leictreamaighnéadach idir an leictreon agus an prótón núicléach bíonn tactar staideanna candamacha don leictreoin, gach ceann acu lena fhuinneamh féin. Léiríodh iad seo i samhail Bohr den adamh hidrigine mar fhithisí ar leith timpeall an núicléas. Ainmnítear gach staid fuinnimh, nó fithis, mar slánuimhir n mar a thaispeántar san fhigiúr. Cuireadh meicnic chandamach in ionad na samhla Bohr ina dhiaidh sin ina bhfuil fithiseach adamhach ag an leictreon seachas fithis, ach d'fhan na leibhéil fuinnimh ceadaithe san adamh hidrigine mar a bhí sa teoiric roimhe seo.
Tarlaíonn astaíochtaí speictrim nuair a aistríonn nó a léimeann leictreon, ó staid fuinnimh níos airde go staid fuinnimh níos ísle. Chun idirdhealú a dhéanamh idir an dá staid, is gnách go n-ainmnítear an staid fuinnimh is ísle mar n′, agus ainmnítear an staid fuinnimh is airde mar n. Freagraíonn fuinneamh fótóin astaithe don difríocht fuinnimh idir an dá staid. Toisc go bhfuil fuinneamh gach staid socraithe, tá an difríocht fuinnimh eatarthu socraithe, agus táirgfidh an t-aistriú fótón leis an bhfuinneamh céanna i gcónaí.
Netherfield, Nottinghamshire
Is baile suite i Nottinghamshire é Netherfield.
Mansfield
Is baile suite i Nottinghamshire é Mansfield.
Contae Honolulu, Hawaii
Is contae Meiriceánach é Contae Honolulu atá suite i stát Haváí. Sa bhliain 2010, bhí daonra 953,207 duine ann. Is é Honolúlú a phríomhbhaile contae.
Ronny Cox
Is aisteoir Meiriceánach é Daniel Ronald Cox a rugadh ar an 23 Iúil 1938.
Darwin, Críoch an Tuaiscirt
Is í Darwin príomhchathair Chríoch an Tuaiscirt san Astráil.
Henry Hallett Dale
Fiseolaí agus cógaseolaí Sasanach ab ea Henry Hallett Dale (9 Meitheamh 1875 - 23 Iúil 1968). Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1936 as a shaothar ar fheidhmiú aicéitiolcoilíne mar néaratharchuradóir.
Contae Kalawao, Hawaii
Is contae Meiriceánach é Contae Kalawao atá suite i stát Haváí. Sa bhliain 2016, bhí daonra 88 duine ann. Níl aon phríomhbhaile sa chontae.
Neamhaidréinéirgeach neamhcholainéirgeach
Cur síos ar shnáithíní néarógacha uathoibríocha nach é noraidréinilín nó aicéitiolcoilín an néaratharchuradóir iontu. Freastalaíonn na néaróga seo ar na haerbhealaí, an lamhnán, an stéig is na baill ghiniúna. Is féidir gurb é ceann éigin de na púiríní (trífhosfáit adanóisín, mar shampla) an néaratharchuradóir NANC, nó peiptíd éigin (polaipeiptíd shoitheachghníomhach stéigeach, mar shampla).
Edward Lee Thorndike
Síceolaí a rugadh i Williamsburg, Massachusetts ab ea Edward Lee Thorndike (1874-1949). Tar éis dó staidéar a dhéanamh ar intleacht ainmhithe, chuir sé i bhfocail dlí na dtorthaí, a dhearbhaíonn go bhfoghlaimíonn an t-ainmhí iompar ar bith trí thástáil is earráid, agus gur fearr an seans go dtarlóidh an fhoghlaim sin más sásúil na torthaí ar an iompar.
Vitaly L. Ginzburg
Fisiceoir a rugadh i Moscó ab ea Vitaly Lazarevich Ginzburg (4 Deireadh Fómhair 1916 – 8 Samhain 2009). Sa bhliain 2003, le Alexei Abrikosov is Anthony Leggett, bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice as a thaighde ceannródaíoch ar fhorsheoltóirí is forshreabhacht.
Joseph John Thomson
Fisicí a rugadh i Cheetham Hill, gar do Mhanchain ab ea Joseph John Thomson (18 Nollaig 1856 – 30 Lúnasa 1940). Rinne sé taighde ar sheoladh srutha leictrigh trí ghás. Rinne sé turgnamh cáiliúil chun cóimheas lucht leictreach is mhais an leictreoin a thomhas. Chruthaigh sé i 1897 gur cáithníní faoi ardghluaisne iad na gathanna sa bhfeadán ga-chatóideach. Rinne sé amach go raibh na cáithníní seo (leictreoin) timpeall 2,000 oiread níos lú ná an cáithnín ba lú éadroime a bhí ar eolas ag an am, an t-ian hidrigine. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice i 1906.
Ginsing
mion|Ginsing go díreach ón talamh ar fheirm sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin]] Aon cheann de dhá chineál plandaí ilbhliantúla le fréamhacha ramhra atá dúchasach do thuaisceart Mheiriceá is an Áise. Ríosómach. Na duilleoga bosach, na bláthanna cúigphiotalach scothbhuí/glas, na torthaí cruinn dearg. Deirtear gur afraidíseach í agus go bhfuil gníomhaíochtaí míochaine is athbhríocha ag na fréamhacha mionaithe. Coitianta mar fhorábhar athbhríoch is cothaithe, agus moltar í i gcásanna tuirse is fadhbanna néaróg, duán is croí. Léiríonn anailís cheimiceach go bhfuil sraith gliocaisídí inti a bhriseann síos ina siúcraí a fhéadfaidh an córas imdhíonach a neartú. Tá comhábhair eile inti, hormóin is vitimíní a chuidíonn le téachtadh na fola is na fíocháin a chosaint i gcoinne an phróiseas aoisithe.
Na hEalaíona i Luimneach
Dráma
Is í Ionad Ealaíona an Bhelltable ar Shráid Uí Chonaill príomh-láthair drámaíochta na cathrach ach úsáidtear amharclanna eile chomh maith. Is féidir le slua féachana suas le 1,800 daoine Halla Ceoil na hOllscoile a úsáid, tá Buíon Drámaíochta Impact bunaithe i Halla an Chorráin sa Chorráin agus baineann Buíon Drámaíochta an Oileáin úsáid as sean-Séipéal Mhainchin ar Shráid an Chaisleáin ó am go ham.
Tá clú bainte amach ag beirt drámadóirí reatha as Luimneach faoi dhrámaí as Béarla atá bunaithe i saol na cathrach. Scríobh Maidhc Ó Finn Pigtown, cuntas staire di, agus Shock and Awe agus tá Alone It Stands le Seán Ó Braoin bunaithe ar bhua foireann Rugbaí na Mumhan ar an Nua-Shéalainn sa bhliain 1978.
280px|thumb|right||Áras Bóirmhe, Sráid Mhulgrave, Luimneach i mí Aibreáin 2007, áit breithe Cháit Ní Bhriain sa bhliain 1897. Fuirseoiri mór le rá iad Páid Ó Géaráin agus Seán Ó Cionnaith a bhfuil cónaí orthu i dtimpeallacht Luimnigh. Cé go bhfuil siad ag obair leo féin anois, scríobhadar seónna ar nós d’Unbelievables agus The Glengooly Gala Night. Tá cáil bainte amach chomh maith ag Páid Ó Géaráin mar aisteoir i scannáin ar nós Man Bites Dog (2004) agus Garage (2007).
Scannán
Níl aon tionscal lán-aimsearach scannán sa chathair ach deineadh dhá phríomhscannán inti le déanaí. Tá Angela’s Ashes (1999) bunaithe ar scéal Frank McCourt faoin a óige i Luimneach i mblianta na 1930í agus na 1940í. Tá Cowboys & Angels (2003), scannán an stiúiritheora Luimníoch Daithi Ó Gliasáin, bunaithe ar saol mic léinn Coláiste Ealaíona Luimnigh, agus scaoileadh The Front Line, dara scannán an Ghliasánaigh sa bhliain 2006.
Foscript agus forscript
Is éard is foscript agus forscript ann ná carachtar (mar uimhir nó litir) atá suite beagán faoi bhun nó os cionn na gnáth líne cló, faoi seach. De ghnáth bíonn sí níos lú ná an chuid eile den téacs. Tá foscripteanna le feiceáil ag nó faoi bhun na bonnlíne, cé go mbíonn forscripteanna os a chionn. Is minic b’fhéidir, go n-úsáidtear foscripteanna agus forscripteanna i bhfoirmlí, nathanna matamaiticiúla, agus sonraíochtaí comhdhúile ceimiceacha agus iseatóp, ach bíonn go leor úsáidí eile acu freisin.
Na hEalaíona i Luimneach
Scannán
Rugadh an aisteoir cáiliúil Risteárd Ó hEarcha (1930-2002), réalt scannán mar The Field, This Sporting Life, The Wild Geese, Camelot agus Lord of the Rings, i Luimneach. B'as Cill Mhuire, Caladh Ui Threoigh ar dtús an stiúiritheoir teilifíse Labhrás Ó Dubhchonna (1924-1982) (Lawrence F. Doheny as Béarla a dhein srath-chláracha móra blianta na 1970í ar nós Magnum PI, The Rockford Files agus Charlie's Angels.
Ritheadh an chéad Fleadh Scannán Luimnigh in Ollscoil Luimnigh i mí na Márta 2007.
Ealaíon Físeach
280px|thumb|right||Comhartha cuimhneacháin ar Uimhir 4, Sráid Phádraig, Luimneach i mí Aibreáin 2007, inar rugadh an amhránaí cheoldráma Cáitríona Ní hAodha sa bhliain 1818.
Tá Gailearaí Ealaíona Cathrach Luimnigh suite i gCearnóg an Phoirigh agus tá bailiúcháin d’ealaíon na hÉireann on 18ú go dtí an 20ú haois le feiscint ann. Bíonn taispeántais sealdacha le feiscint ann i rith na bliana.
Tá an Gailearaí Náisiúnta Féin-Phortráid bunaithe in Ollscoil Luimnigh agus tá fás suantasach tar éis teacht ar an mbailiúcháin ón a bhunú ag an Dr. Éamonn Breathnach agus Pádraig Ó Cnáimhsigh i mblianta na 1970í.
Rithtear an EV+A (Exhibition of Visual+ Art as Béarla) sa chathair gach bliain agus is ceann des na taispeántaisí ealaíne chomhaimseartha is tábhachtaí in Éirinn é.
Rugadh Seán Céitinn (1899-1977), ceann des na péintéirí is cáiliúla in Éirinn i gcéad leath an 20ú haois, i Luimneach.
Ceol
Tá suim i ngach saghas ceol i Luimneach. B'as Luimneach í Cáitríona Ní hAodha (1818-1861), amhránaí cheoldráma an 19ú haois.
Is iad na Cranberries (sna 1990í) agus na Granny’s Intentions (sna 1960í) na grúpaí is mó le rá a tháinig on gacthair. Tá clú mór bainte amach ag Micheál Ó hÁinle mar scríbhneoir ceol tíre agus b’iad na Monarchs an buíon Luimníoch is cáiliúla ó Ré na Showbands.
Is as Luimneach freisin Ciarán Mac Mathúna, láiritheoir ceol traidisiúnta ar Raidió Éireann le blianta.
Tá Orchestra Seomra na hÉireann agus Ionad Ceol Domhain na hÉireann bunaithe in Ollscoil Luimnigh agus tá clú ar leith bainte amach ag Micheál Ó Súilleabháin, Stiúiritheoir Roinn Ceoil na hOllscoile.
Sé Halla Ceoil na hOllscoile príomhionad ceol clasaiceach agus mór-seónna ceol chomhaimseartha na cathrach, cloistear ghrúpaí nua in ionaid mar Dolan’s Warehouse ar Bhóthar na nDuganna agus is i dtithe tábhairne mar Nancy Blake’s ar Shráid na Danmhairge a chloistear seisiúin ceoil traidiisiúnta.
Prós agus Filíocht
I measc údar cáiliúla na cathrach tá Cáit Ní Bhriain (1897-1974) agus Michéal Ó Cruitín agus an file Nuala Ní Dhomhnaill (1952- ). Fuair Brian Mac Giolla Meidhre (1745-1805), a scríobh an dán Cúirt an Mheánoíche, bás sa chathair.
Rinnce
Tá Buíon Daghda, grúpa rinnce chomhaimseartha faoi stiúiriú Mháire Ní Nuanáin, bunaithe i Séipéal Eoin i gCeárnóg Eoin.
Glaotar Fallaí Luimnigh ar an rinnce seit traidisiúnta is cáiliúla in Éirinn.
Máire Ní Dhonnchadha Dhuibh
Bean uasal agus file traidisiúnta ba ea Máire Ní Dhonnchadha Dhuibh (c. 1702-1795?). Is minic a thugtar “Máire Ní Duibh” uirthi.
Rugadh í i nGleann Fleisce i gContae Chiarraí timpeall 1702. Iníon le Domhnall Ó Donnchadha agus le hAilís Feiritéar ba ea í agus í de shliocht Uí Dhonnchadha an Ghleanna. Bhain a géag féin den mhuintir sin feidhm as an iarmhír Dubh. File ba ea uncail léi, Séafraidh Ó Donnchadha, agus é de nós aige fáilte a fhearadh ar fhilí agus eile i gCaisleán Chill Átha.
Timpeall 1718 phós sí Domhnall Mór Ó Conaill, agus deirtear gurb ise a rinne maoirseacht ar thogáil a dtí nua, Teach Dhoire Fhíonáin. Bhí dhá dhuine clainne ar fhichid acu agus tháinig ceathrar mac agus ochtar iníonacha slán. Thit an teach ar a mac Muiris an Chaipín. Ba í an file Eibhlín Dubh Ní Chonaill an iníon ba chlúití aici. Síltear go bhfuair sí bás timpeall 1795.