cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ailtireacht
Ailtireacht agus foirgnimh
Is iomaí duine a chuir suim sa difríocht atá idir tógáil agus ailtireacht. Deir Nikolaus Pevsner, staraí Eorpach a bhí beo i dtús na 20ú hAois, "Is foirgneamh é cró rothar, is saothar ailtireachta í Ardeaglais Lincoln". Ach níl an deighilt chomh soiléir sin, dar le saineolaithe an lae inniu. Thug an leabhar cáiliúil Architecture Without Architects ó lámh Bernard Rudofsky raidhse samplaí de struchtúir a rinne gnáthdhaoine le cois a chéile i ríocht na hailtireachta. I ré áirithe bíonn daoine ar aon intinn faoi céard is ailtireacht ann ach meathann an tuairim sin le himeacht aimsire agus déantar an scéal a sholéiriú ar bhealach eile. Má mheasaimid gurb éard atá san ailtireacht tógáil mhaith, mar a deir Vitruvius, an amhlaidh nach bhfuil a leithéid de rud ann is droch-ailtireacht? Leis an scéal seo a shocrú, go háirithe agus an oiread sin foirgneamh nua ann, d´fhéadfaí an ailtireacht a shainmhíniú mar cheird an ailtire. Chuirfeadh sé seo béim ar fhorás na hailtireachta agus an ailtire.
Stair na hailtireachta
D'eascair an ailtireacht as an gcaidreamh a bhí idir riachtanais na ndaoine, na hábhair a bhí ar fáil agus cumas an lucht tógála.
<!-- Prehistoric and primitive architecture constitute this early stage. As humans progressed and knowledge began to be formalised through oral traditions and practices, architecture evolved into a craft. Here there is first a process of trial and error, and later improvisation or replication of a successful trial. The architect is not the sole important figure; he is merely part of a continuing tradition. What is termed as Vernacular architecture today falls under this mode and still continues to be produced in many parts of the world.
thumb|[[Teampall Virupaksha, i Hampi, An India]]
Early human settlements were essentially rural. As surplus of production began to occur, rural societies transformed into urban ones and cities began to evolve. In many ancient civilisations such as the Egyptians' and Mesopotamians' architecture and urbanism reflected the constant engagement with the divine and the supernatural. However, the architecture and urbanism of the Classical civilisations such as the Greek and the Roman evolved from more civic ideas and many new building types emerged. Architectural styles developed and texts on architecture began to be written. These became canons to be followed in important works, especially religious architecture. Some examples of canons are the works of Vitruvius, the Kaogongji of ancient China and Vaastu Shastra in ancient India. In Europe in the Classical and Medieval periods, buildings were not attributed to specific individual architects who remained anonymous. Guilds were formed by craftsmen to organise their trade. Over time the complexity of buildings and their types increased. General civil construction such as roads and bridges began to be built. Many new building types such as schools, hospitals, and recreational facilities emerged.
With the Renaissance and its emphasis on the individual and humanity rather than religion, and with all its attendant progress and achievements, a new chapter began. Buildings were ascribed to specific architects - Michaelangelo, Brunelleschi, Leonardo da Vinci - and the cult of the individual had begun. But there was no dividing line between artist, architect and engineer, or any of the related vocations. At this stage, it was still possible for an artist to design a bridge as the level of structural calculations involved were within the scope of the generalist.
With the consolidation of knowledge in scientific fields such as engineering and the rise of new materials and technology, the architect began to lose ground on the technical aspects of building. He therefore cornered for himself another playing field - that of aesthetics. There was the rise of the "gentleman architect" who usually dealt with wealthy clients and concentrated predominantly on visual qualities derived usually from historical prototypes. In the 19th century Ecole des Beaux Arts in France, the training was toward producing quick sketch schemes involving beautiful drawings without much emphasis on context.
Meanwhile, the Industrial Revolution laid open the door for mass consumption and aesthetics started becoming a criterion even for the middle class as ornamented products, once within the province of expensive craftmanship, became cheaper under machine production. Such products lacked the beauty and honesty associated with the expression of the process in the product.
thumbnail|left|An [[Taj Mahal, in Agra, An India]]
The dissatisfaction with such a general situation at the turn of the twentieth century gave rise to many new lines of thought that in architecture served as precursors to Modern Architecture. Notable among these is the Deutscher Werkbund, formed in 1907 to produce better quality machine made objects. The rise of the profession of industrial design is usually placed here. Following this lead, the Bauhaus school, founded in Germany in 1919, consciously rejected history and looked at architecture as a synthesis of art, craft, and technology.
When Modern architecture first began to be practiced, it was an avant garde movement with moral, philosophical, and aesthetic underpinnings. Truth was sought by rejecting history and turning to function as the generator of form. Architects became prominent figures and were termed masters. Later modern architecture moved into the realm of mass production due to its simplicity and economy.
However, a reductive quality began to be perceived in modern architecture by the general public from the 1960s. Some reasons cited for this are its perceived lack of meaning, sterility, ugliness, uniformity, and psychological effects.
thumbnail|100px|An [[Foirgneamh Na Chrysler, i gcathair Nua Eabhrac, SAM]]
The architectural profession responded to this partly by attempting a more populist architecture at the visual level, even if at the expense of sacrificing depth for shallowness, a direction called Postmodernism. Robert Venturi's contention that a "decorated shed" (an ordinary building which is functionally designed inside and embellished on the outside) was better than a "duck" (a building in which the whole form and its function are considered together) gives an idea of this approach.
Another part of the profession, and also some non-architects, responded by going to what they considered the root of the problem. They felt that architecture was not a personal philosophical or aesthetic pursuit by individualists; rather it had to consider everyday needs of people and use technology to give a livable environment. The Design Methodology Movement involving people such as Chris Jones, Christopher Alexander started searching for a more inclusive process of design in order to lead to a better product. Extensive studies on areas such as behavioural, environmental, and social sciences were done and started informing the design process.
Is iad na foirgnimh an fhianaise is mó ar ghnó na bhfear. Ach sna tíortha is boichte is iad na daoine iad féin nó na saoir chloiche a dhearann iad, rud a dhéantar le táirgí caighdeánaithe sna tíortha forbartha. Fanann an t-ailtire ar imeall na tógála féin. Ní bhíonn iarraidh ar scileanna an ailtire ach i bhfoirgnimh casta nó sna cinn ar samhailchomharthaí cultúrtha nó polaitiúla iad. Ach sin é an meas atá ag an bpobal ar an ailtireacht. Níl buntábhacht leis an ailtire agus ní bhíonn sé neamhspleách. Bíonn idirghabháil i gcónaí idir an ailtire agus an pobal. Agus an rud a thagann as seo, féadtar ailtireacht a thabhairt air—már tháirgeadh nó mar ghné eolais.
thumb|right|250px|Ceithre shampla de stíleanna ailtireachteacha i [[Londain, Sasana. Tá an Túr Swiss Re ann i measc na samplaí seo, cruth uibhe uirthi agus an Duais Stirling gnóthaithe ag na hailtireacha—Foster and Partners—i 2004.]]
Richard Sharp (Cathaoirleach an BBC)
Iarbhaincéir Sasanach é Richard Simon Sharp (rugadh 8 Feabhra 1956) atá ina chathaoirleach ar an BBC ó mhí Feabhra 2021. D'oibrigh Sharp ag JP Morgan ar feadh ocht mbliana, agus ansin ar feadh 23 bliain ag Goldman Sachs. Dúirt an craoltóir Jonathan Dimbleby gur cáineadh é as cabhrú le Boris Johnson iasacht £ 800,000 a fháil le linn a thréimhse mar Phríomh-Aire agus as gan é seo a nochtadh le linn an phróisis cheapacháin ag an BBC. Ba ghnách leis a bheith ina cheann feadhna ar Phríomh-Aire reatha na RA, Rishi Sunak ag Goldman Sachs. Thug sé níos mó ná £ 400,000 don Pháirtí Coimeádach.
Damhsa
Ealaíon chorportha é an damhsa le gluaiseachtaí comhordaithe, a bhíonn rithimiúil de ghnáth agus á chleachtadh i bpáirt le ceol. Is ón bhfocal 'danse' sa bhFraincis a thagann an focal Gaeilge 'damhsa'. Tugtar 'rince' air freisin, agus deirtear gur ón seanrann Béarla do pháistí 'Ring a Ring a Rosy' a tháinig an focal sin.
thumb|Damhsa leithleach Tá fianaise ann go raibh daoine ag damhsa ó thús ama, ó ré na seanchlochaoise i leith. Bhain an damhsa le deasghnátha, is é sin le rá, ba chineál teanga nó comharthaíochta é chun caidreamh a dhéanamh le cumhachtaí osnádúrtha. Bhítí ag damhsa chun an bháisteach a spreagadh, chun misneach a fháil roimh chath nó seilg, nó chun guí chuig na déithe. Is féidir leis an damhsa támhnéall a chur ar dhaoine freisin agus is cosúil go raibh an staid sin á lorg ag daoine ó thús ama chomh maith. De réir mar a tháinig creideamh eagraithe chun cinn chuaigh gnéithe deasghnácha an damhsa i léig, agus ba mar chaitheamh aimsire nó mar chuid den chaidreamh idir fhir agus mhná ag ócáidí sóisialta a leanadh den damhsa. Bhíodh daoine ag damhsa ag ócáidí ceiliúrtha agus féilte.
Richard Sharp (Cathaoirleach an BBC)
Díreach sular tháinig sé go dtí an BBC, bhí Sharp ina chathaoirleach ar an Royal Academy of Arts (2007–2012) agus mar bhall de Choiste Beartais Airgeadais Bhanc Shasana (2013–2019).
Damhsa
Tháinig an damhsa chun cinn mar ealaíon san Eoraip le linn aimsir na hAthbheochana, faoi thionchar uaisle ar nós Catherine de Medici. Tháinig an damhsa chun cinn mar ealaíon chomh maith san Ind, sa Rúis, sa tSeapáin agus i ngach sibhialtacht eile ar domhan ag amanna éagsúla. Is é an Bailé (ballet) an damhsa is mó a bhfuil forbairt déanta air mar ealaíon i dtíortha an iarthair, go háirithe sa Rúis agus sa Fhrainc.
Richard Sharp (Cathaoirleach an BBC)
Bhí sé tugtha faoi deara ag tráchtairí gur dócha go gcuideodh a chaidreamh le Rishi Sunak leis dul i mbun caibidlíochta leis an rialtas faoi thodhchaí tháille ceadúnais an BBC.
Damhsa
Tugtar Damhsa Gaelach ar dhamhsa a tháinig chun cinn in Éirinn ón ochtú haois déag i leith, faoi thionchar láidir na ndamhsaí a bhíodh ag na tiarnaí talún ina dtithe móra.
Richard Sharp (Cathaoirleach an BBC)
Luathshaol
Rugadh Richard Sharp ar 8 Feabhra 1956, do theaghlach Giúdach i Londain. Is mac é le Eric Sharp, Barún Sharp ó Grimsdyke, a bhí ina chathaoirleach ar Cable &amp; Wireless plc ó 1980 go 1990. Tá a chúpla deirfiúr, an Bhantiarna Victoria Sharp, ina huachtarán ar Rannóg Bhinse an Rí den Ard-Chúirt i Sasana agus sa Bhreatain Bheag.
Sa bhliain 1978, fuair sé céim san fhealsúnacht, sa pholaitíocht agus san eacnamaíocht ó Christ Church, Oxford.
Gairmréim
D'oibrigh Sharp do JP Morgan ar feadh ocht mbliana. D’oibrigh sé ansin do Goldman Sachs ar feadh 23 bliana, ag baint ardú céime amach go cathaoirleach dá phríomhghnó infheistíochta san Eoraip, sular fhág sé in 2007. Bhí sé ina cheannaire ar Rishi Sunak nuair a d’oibrigh an bheirt acu do Goldman Sachs, ina chomhairleoir do Boris Johnson nuair a bhí sé ina Mhéara ar Londain, agus d’fheidhmigh sé mar chomhairleoir gan phá do Shunak ar fhreagairt eacnamaíoch na RA ar an bpaindéim COVID-19. Bhí sé ina bhall de Choiste Beartais Airgeadais Bhanc Shasana ó 2013 go 2019. In 2014, chuaigh sé isteach sa chomhlacht infheistíochta maoine RoundShield Partners, áit a raibh sé ina bhall sinsearach go dtí Feabhra 2021, nuair a chuaigh The Guardian chuig an ngnólacht le haghaidh tuairimí. Chomhairligh agus rinne RoundShield ciste a chuir iasacht £50m ar fáil do Caridon Property, atá cúisithe as "cramming homeless and low-income families into former office blocks".
Bhí Sharp ina chathaoirleach ar an Royal Academy of Arts ó 2007 go 2012.
Cathaoirleacht an BBC
I mí Eanáir 2021 fógraíodh gurb é an chéad chathaoirleach eile ar an BBC, ag teacht i gcomharbacht ar David Clementi a bhí le fágáil an phoist an mhí dár gcionn. Ag labhairt dó go gairid tar éis a cheapacháin, dúirt Sharp leis an Digital, Culture, Media and Sport Committee (Coiste Digiteach, Cultúir, Meán agus Spóirt) go raibh sé beartaithe aige a thuarastal BBC £ 160,000 a thabhairt do charthanacht.
Síntiúis Coimeádacha agus conspóid pholaitiúil
Thuairiscigh The Guardian gur bhronn Sharp níos mó ná £400,000 don Pháirtí Coimeádach agus go raibh sé ina iar-stiúrthóir ar an Centre for Policy Studies, meitheal smaointe a chruthaigh Margaret Thatcher sna 1970idí le naisc stairiúla leis an bPáirtí Coimeádach. Ceapadh Richard Sharp i ról an Ard-Stiúrthóra ina dhiaidh ceapacháin Tim Davie, iar-iarrthóir comhairle an Pháirtí Choimeádaigh,  Dúirt an tOllamh Diane Coyle, a bhíodh ar Iontaobhas an BBC, i mí Eanáir 2023 nár cheart go mbeadh Sharp fiú ar an bpainéal roghnúcháin.
I mí Eanáir 2023, thuairiscigh The Sunday Times gur chabhraigh sé le Boris Johnson, an bPríomh-Aire ag an am, iasacht £ 800,000 a fháil díreach seachtainí sular fógraíodh Sharp mar chathaoirleach an BBC. Chabhraigh Sharp le Johnson dul i dteagmháil le Sam Blyth, fear gnó agus ilmhilliúnóir as Ceanada agus duine de chol ceathracha i bhfad i gcéin Johnson, a ghníomhaigh mar ráthóir. Níor nocht Sharp aon bhaint le socruithe airgeadais Johnson le linn an phróisis agallaimh, ná ag éisteacht os comhair coiste roghnúcháin. D'admhaigh sé gur cheangail sé Johnson le Blyth, ach shéan sé gur coimhlint leasa a bhí anseo. Agus é ag freagairt ceiste faoi seo ó Sky News, dúirt Johnson nach raibh a fhios ag Sharp rud ar bith faoina airgeadas pearsanta.
Tar éis an scéil, d’iarr Páirtí an Lucht Oibre go ndéanfaí imscrúdú ar cheapachán Sharp mar chathaoirleach ar an BBC agus mhol an Páirtí gur sháraigh an Príomh-Aire an cód iompair. Chaith an Cabinet Office (Oifig na Comh-Aireachta) na líomhaintí amach trí urlabhraí agus mhaígh baill den rialtas gur fostaíodh Sharp ar bhonn tuillteanais. Tá Bord an BBC ag déanamh athbhreithnithe ar choinbhleachtaí leasa a d’fhéadfadh a bheith ann, ach tá sé ráite ag Sharp nach n-éireoidh sé as a phost.
Ag scríobh dó in The Guardian an 24 Eanáir 2023, tharraing Roger Bolton cosúlachtaí leis an gconspóid faoi cheapachán Gavyn Davies mar chathaoirleach ar an BBC in 2001, nuair a bhí Tony Blair agus Páirtí an Lucht Oibre i réim. Chuir Bolton síos air mar bhall de Pháirtí an Lucht Oibre agus ina dheontóir do Pháirtí an Lucht Oibre, agus "ina ilmhilliúnóir" air, agus mar "iar-pháirtnéir ag Goldman Sachs", agus a bhean ina "rúnaí príobháideach don Phríomh-aire". Chuir Bolton síos freisin ar an gcaoi a raibh an t-ard-stiúrthóir faoi Davies, Greg Dyke, ina bhall agus ina dheontóir de chuid Pháirtí an Lucht Oibre. Dúirt Roger Mosey gur cheart go mbeadh deireadh le ceapacháin pholaitiúla don chathaoirleacht chun muinín a athbhunú i neamhchlaontacht an BBC. Mhaígh Mosey "All governments have done it."
D’oscail an Office of the Commissioner for Public Appointments (Oifig an Choimisinéara um Cheapacháin Phoiblí) fiosrúchán faoin gceapachán seo. Ar an 6 Feabhra 2023, scaoil an Coimisinéir é féin ón fhiosrúchán toisc gur bhuail sé le Sharp "...on several occasions", agus cheap sé Adam Heppinstall chun tuilleadh oibre a stiúradh.
Crith talún San Francisco (1906)
mion|le Edwin Deakin, 1906 clé|mion Tharla crith talún i San Francisco ar 18 Aibreán 1906. 18 Aibreán 1906. Maraíodh 3,000 duine ar a laghad. clé|mion|sráid Montgomery Thit lampaí agus soirn sa chrith talún. Thosaigh tinte beaga ar fud na háite. Mhair an tine mhór trí lá. mion|le Edward Deakin, 1906
Hanáí
Is í Hanáí nó Ha Noi (Vítneaimis: quốc ngữ Hà ; chữ nôm 河内) príomhchathair Vítneam. Tá an chathair suite cois na hAbhann Rua i dtuaisceart na tíre.
Stair
Le linn Dhara Cogadh na hInde-Síne idir 1954 agus 1975, ba í Hanáí príomhchathair Vítneam Thuaidh. 200 bliana roimhe sin, tugadh “Thang Long” ar an gcathair, agus ba í an chathair is mó i gceantar Annam (réigiún coilíneachta na Síne).
thumb|left|150px|Eaglais [[Caitliceach|Chaitliceach Nha Tho Lon, in Hanáí]]
Buamáil Hyde Park agus Regent's Park (1982)
mion|clé|Cuimhneachán an mharcshlua Ar an 20 Iúil 1982 tharla buamáil Hyde Park agus Regent's Park i Londain. Maraíodh ceathrar saighdiúir san ionsaí agus gortaíodh 31 eile.
Imeachtaí dlí
Bhí John Downey, fear as na hArdaí, An Craoslach i nDún na nGall, ar a sheachnadh ar feadh na mblianta. Ach sa bhliain 2007, chuir Rialtas na Breataine litir chuige ag rá leis nach rabhthar a lorg don ionsaí níos mó. mion|clé|Ardchúirt i Londain
2014
Cuireadh Downey ar a thriail sa bhliain 2014 faoin ionsaí. Ach thit an cás as a chéile i ngeall ar an litir a bhí faighte aige in 2007. Throid dlíodóirí Downey an cás bunaithe ar an litir sin a fuair Downey faoin scéim 'On the Run', áit ar chur Rialtas na Breataine in iúl dó nach mbeadh coireanna a gcur i leith grúpaí sceimhlitheoireacht a a bhí gníomhach le linn na dTrioblóidí. Ach de thaisme a sheol an Rialtas an litir. D’ainneoin an bhotúin, chinn an Breitheamh gur thug an litir faoiseamh ó chúiseamh do Downey.
2018-2019
Ansin in 2018, ghlac teaghlaigh na mairbh cás sibhialta san Ardchúirt i Londain in éadan Downey, maidir leis an ról a líomhnaítear a bhí aige sa bhaumaíl. Tugadh le fios sa chúirt go raibh fianaise ann i bhfoirm lorg meara a deirtear a cheanglaíonn Downey leis an bhuama. Rialaigh an Breitheamh Yip san ardchúirt go raibh Downey ina rannpháirti gníomhach sa bhuamáil agus go raibh sé féin chomh maith le daoine eile freagrach as an bhaumáil.
Ach faoi dheireadh, thit an cás siabhalta as a chéile chomh maith. Ní raibh Downey páirteach sa triail ach scríobh sé litir cosanta ag séanú aon bhaint a bheith aige leis an ionsaí. clé|mion|Regent's Park
Fuisce na hAlban
Is fuisce braiche nó fuisce gráin (nó meascán den dá cheann) a dhéantar in Albain é fuisce na hAlban, uisce beatha na hAlban, nó uisce beatha Albanach (uisge-beatha).
I dtús báire, rinneadh fuisce na hAlban go léir as eorna bhraiche. Thug drioglanna tráchtála fuisce déanta as cruithneacht agus as seagal isteach ag deireadh na 18ú haoise. Sa bhliain 2020, bhí 134 drioglann ag feidhmiú in Albain.
Caithfear aois a chur ar fhuisce na hAlban i mbairillí darach ar feadh trí bliana ar a laghad. Má tá ráiteas aoise i bhfoirm uimhriúil ar bhuidéal fhuisce na hAlban, is éard atá ann ná aois an fhuisce is óige a úsáideadh chun an táirge a dhéanamh. Is é 40% an neart is lú alcóil de réir toirte atá ceadaithe sna rialacháin. Roinntear fuisce na hAlban ina chúig chatagóir ar leith: fuisce aon bhraiche, fuisce aon ghráin, fuisce braiche cumaiscthe, fuisce gráin cumaiscthe, agus fuisce cumaiscthe.
Bhí an chéad tagairt scríofa d’fhuisce na hAlban i Rollaí Státchiste na hAlban sa bhliain 1494.
Dís aonair
I móilín, tugtar dís aonair ar dhís fiúsleictreon a bhaineann le hadamh amháin ar leith. Cuireann siad isteach ar chruth an mhóilín, agus bíonn ról tábhachtach acu i gcruthú comhdhúl comhordaithe.
Iadaform
Cumasc orgánai-iaidín leis an bhfoirmle CHI3 is ea Iadaform. Is trí-iadaimeatán é, solad buí le leáphointe 119 °C, boladh aisteach as. Úsáidtear mar antaiseipteán cineálta é.
Bwcle
Baile i Sir y Fflint, an Bhreatain Bheag, is ea Bwcle, 188 km ó Caerdydd agus 272 ó Londain. Tá daonra 15069 ann, agus tá 1566 (10.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Bréidín
deas|250px|thumb|Bréidín Fabraic gharbh throm olla le caitheamh ar an taobh amuigh. Rinneadh den chéad uair i ndeisceart na hAlban é, agus bhí cuid mhaith patrún difriúil ar an margadh. Cuir Bantiarna Dhún Mór déantúsaíocht an bhréidin ar aghaidh ar oileán na Hearadh sna 1850idí, agus d'éirigh léi a chur ina luí ar uaslathas na Breataine é a chaitheamh. Tá cuma thíriúil ar bhréidín traidisiúnta na Hearadh, ach bíonn na dearaí nua-aoiseacha ildaite agus níos éadroime.
Xeirxéas I
Ba é Xeirxéas I (Sean-Pheirsis:𐎧𐏁𐎹𐎠𐎼𐏁𐎠, Xšayār̥šā), ar a dtugtar freisin Xeirxéas Mór, ceathrú Rí na Ríthe de chuid na hImpireachta Acaeiméiní agus a bhí ina réim ó 486 go 465 RCR. Ba mhac le Dáirias Mór agus comharba air é agus ba Atossa í a mháthair, iníon le Cíoras Mór. Ar nós a athar, rialaigh sé nuair a bhí an impireacht ina bhuaic.
Balúin bhrathadóireachta na Síne
Seolann an tSín balúin brathadóireachta os cionn na Stát Aontaithe go rialta, de réir údaráis Mheiriceá. Tháinig an fhaisnéis chun solais ar 2/3 Feabhra 2023 le linn preasócáidí (mar shampla, an Peinteagán anseo). Roimhe an ócaid, chonaic gnáthdhaoine an balún seó agus balúin eile; níor thuig siad céard a bhí ann (réad eitilte gan aithint b'fhéidir) agus bhí siad ag cur ceisteanna ar na húdaráis. mion|Cheap daoine airithe, roimh an 2 Feabhra 2023, go raibh [[An Ghealach|gealach nua sa spéir. |clé]]
Cúlra
Le linn 1943-194, sheol impireacht na Seapáine 9,300 buama bhalún os cionn na Stát Aontaithe, na Fu-Go agus éifeachtach ach ar éigean ag an am.
Feabhra 2023
Dúirt oifigigh sna Stáit Aontaithe gur gléas brathadóireachta ba ea an balún a bhí ag foluain os cionn iarthar na tíre ag an am. Ón tSín a tháinig an balún, agus ag bailiú faisnéise a bhí, dar leo. Thug an preas "an tsúil sa spéir" ar an mbalún. Ag an am céanna, bhí sé tugtha le fios ag Rialtas Cheanada go raibh balún "brathadóireachta" ag foluain os cionn na tíre sin freisin.
Tháinig an t-eolas chun solais ag am míthráthúil, agus Runaí Stáit Mheiriceá Antony Blinken le dul ar cuairt go Béising. Thug Rialtas na Síne le fios gur aerlong shibhialtach a cuireadh dá cúrsa a bhí sa bhalún. Ar 4 Feabhra, scriosadh an balún faireachais amach ó chósta thoir na Stát Aontaithe, Na Carolinas
Eachtraí eile
Sna laethanta dár gcionn, bhí árthaigh eile tugtha go talamh ag aerfhórsa na Stát Aontaithe, ar an 10, 11, 12 Feabhra srl. Ar 11 Feabhra, scaoil eitleán cogaidh árthach neamhaitheanta a bhí ar foluain os cionn Loch Huron ar an teorainn le Ceanada.
Músaem Beag Bhaile Átha Cliath
Tá Músaem Beag Bhaile Átha Cliath suite ag 15 Faiche Stiabhna. Is foirgneamh Seoirseach ón 18ú haois é faoi úinéireacht Chomhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath. Tá iarsmaí a bhaineann le stair áitiúil na cathrach curtha ar taispeáint sa mhúsaem.
Dáirias Mór
Ba é Dáirias I (Sean-Pheirsis:𐎭𐎠𐎼𐎹𐎺𐎢𐏁, Dārayavaʰuš), ar a dtugtar freisin Dáirias Mór, tríú Rí na Ríthe ar an Impireacht Acaeiméineach, ina réim ó 522 go 486 RCR. Rialaigh sé nuair a bhí an impireacht ina bhuaic.
Port an Chlóidh
Is sráidbhaile é Port an Chlóidh. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. Tá na siopaí is gaire i gCeathrú Thaidhg.
Ag an bpointe is fuide amach ag Barr na Rinne, os cionn Cuan Phort a’ Chlóidh, bhí foirgneamh beag a dtugtaí Teachaín a’ Watch air. Mar chéim chosanta thóg Seirbhís na nGardaí Cósta na tithe faire seo ar feadh an chósta chun súil a choinneáil ar na báid cogaidh i rith an Dara Cogadh Domhanda. In aice láimhe tá uimhir an stáisiúin ‘EIRE 63’ leagtha amach ar an talamh le clocha bána agus d’fhéadfaí é a fheiceáil ón aer. Bhí an t-iolar mara deireanach in Éirinn ina cónaí in Port an Chlóidh. Chonacthas an t-éan go deireanach i 1909.
Clóiríd pholaivinile
An tríú polaiméir phlaisteach shintéiseach is mó a tháirgtear ar domhan (i ndiaidh poileitiléine agus polapróipiléine) is ea clóiríd pholaivinile  (mar mhalairt air sin: i gcóras AIGCF pola(1-clóireitiléin ) Déantar thart ar 40 milliún tonna de CPV a tháirgeadh gach bliain. Bíonn dhá fhoirm bhunúsacha ag CPV: dolúbtha (giorraithe uaireanta mar CPVD) agus solúbtha. Úsáidtear CPV, sé sin an fhoirm dholúbtha, san fhoirgníocht le haghaidh píopaí agus in go leor feidhmeanna praiticiúlaeile amhail doirse agus fuinneoga a mhonarú. Úsáidtear í freisin chun buidéil, pacáistiú neamhbhia, leatháin cumhdaigh bia, agus cártaí a dhéanamh (mar shampla cártaí bainc nó ballraíochta). Is féidir í a dhéanamh níos boige agus níos solúbthaí trí phlaisteachán a chur leis, agus is iad na taláit na cinn is mó a bhaintear úsáid as. San fhoirm seo, úsáidtear í freisin i bpluiméireacht, insliú cábla leictreach, leathar bréige, urláir, comharthaíocht, ceirníní, táirgí inséidte, agus go leor feidhmeanna ina gcuirtear í in ionad rubair.. Le cadás nó línéadach, úsáidtear í i dtáirgeadh chanbháis. CH2=CHCl
Caer-went
51.6107°N, -2.7673°W
Ialtóg fheascrach
Saghas ialtóige a fhaightear ar fud an Domhain ach Meiriceá Theas, ina measc na hialtóga is lú dá bhfuil ann. Ar na hialtóga is luaithe a eitlíonn san oíche. Corrach ina heitilt.
Caer-went
Baile i Sir Fynwy, an Bhreatain Bheag, is ea Caer-went, 31.7 km ó Caerdydd agus 183 ó Londain. Tá daonra 1,735 ann, agus tá 151 (8.7%) in ann Breatnais a labhairt.
An Bun Mór Thiar
Is sráidbhaile é an Bun Mór Thiar. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Breiseáin ghealaithe fhluairiseacha
deas|250px|thumb|Breiseáin ghealaithe fhluairiseacha Ábhair gan dath a ionsúnn uigí go héasca agus a astaíonn solas gorm nó gormghlas nuair a imbhuaileann solas ultraivialait iad. Cealaíonn sé seo buíocht nádúrtha na n-uigí, chun dathanna glana geala a chaomhnú. Comhábhair riachtanacha in an-chuid glantach.
Sagittarius A*
Is éard is Sagittarius A* ann (fuaimnithe "Sagittarius A-réalt", giorrúchán caighdeánach Sgr A*) ná foinse gheal an-dlúth raidió réalteolaíoch, ag lár Bhealach na Bó Finne, in aice le teorainn na réaltbhuíonta Sagittarius agus Scorpius. Cuid de ghné réalteolaíoch is ea é, ar a dtugtar 'Sagittarius A'. Creidtear gur suíomh dúphoill sár-ollmhóir é, cosúil leo siúd a nglactar go ginearálta anois a bheith ag lár an chuid is mó de na réaltraí bíseacha agus éilipseacha. D'úsáidtí grinnithe réaltacha ar an réalta S2, i bhfithis timpeall ar Saighdeoir A*, chun láithreachta de, agus sonraí a tháirgeadh faoin dhúpholl sár-ollmhór atá i lár Bhealach na Bó Finne, agus threoraítí ar an tuairim gur suíomh an dúphoill sár-ollmhóir é Sagittarius A*.
Caerau
51.4738°N, -3.2474°W
Baile i Caerdydd, an Bhreatain Bheag, is ea Caerau, 5.1 km ó Caerdydd agus 216 ó Londain. Tá daonra 10,691 ann, agus tá 924 (8.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Lada
Is branda gluaisteán é Lada (Rúisis: Лада, fuaimniú: [ˈladə]). Is é AvtoVAZ (VAZ ar dtús), comhlacht faoi úinéireacht stát na Rúise, a tháirgeann na gluaisteáin. Idir Eanáir 2021 agus Bealtaine 2022, cuireadh Lada agus a chomhbhranda Dacia le chéile san aonad gnó Lada-Dacia faoi scáth Renault.
Táirgeadh na chéad ghluaisteáin de chuid AvtoVAZ le cúnamh teicniúil ó Fiat agus cuireadh ar an margadh san Aontas Sóivéadach iad faoin ainm Zhiguli (Жигули). Seoladh an branda Lada sa bhliain 1973, dírithe ar an margadh thar lear ar dtús, sula ndearnadh príomhbhranda AvtoVAZ de Lada sna 1990idí. Tá stair fhada ag an mbranda sa Rúis agus tá sé coitianta i dtíortha iar-Shóivéadacha freisin. Ghlac Renault smacht ar an mbranda i 2016.
Polamorfacht (bitheolaíocht)
Sa bhitheolaíocht, dhá cheann nó níos mó d'fhoirmeacha géiniteacha scoite orgánaigh a bheith i láthair sa daonra idirphóraithe céanna, nuair a bhíonn minicíocht na foirme is teirce níos mó ná mar a tharlódh trí shóchán amháin. Is féidir go mbeidh an pholamorfacht seasmhach is go leanfaidh ar feadh cuid mhaith glún, nó sealadach. Is sampla atá le feiceáil i ndaoine é dath na súl, ach tá cuid mhaith eile a bhíonn dofheicthe ar gá teicníochtaí ar leith, cosúil le hanailísí DNA, a úsáid len iad a bhrath.
The Simpsons (séasúr 29)
Craoladh an naoú séasúr is fiche The Simpsons idir an 1 Deireadh Fómhair 2017 agus 20 Bealtaine 2018, ag tosú le "The Serfsons".
Bhí Norman Lear, Martin Short, Ray Liotta agus Nikolaj Coster-Waldau le feiceáil sa tsraith seo.
Seán Ó Tuairisg
Beatha
B'as an Lochán Beag, Indreabhán, i gCois Fharraige Seán Ó Tuairisg. Bhí sé ar dhuine de sheisear mac agus beirt iníonacha a bhí ag Máirtín Mór Ó Tuairisg agus a bhean Moya.
Rinne sé BA agus teastas i dteagasc na Gaeilge i gColáiste na hOllscoile, Gaillimh agus thug sé tréimhse ag múineadh in Ollscoil Ruhr in Bochum na Gearmáine agus tréimhse eile ag teagasc i gColáiste Mhuire ar Chearnóg Pharnell i mBaile Átha Cliath.
Bhí sé páirteach san fheachtas ar son raidió Gaeltachta sna 1960idí agus 1970idí agus i nGluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta. Ghlac sé páirt ghníomhach san fheachtas toghchánaíochta ar son Pheadair Mhic an Iomaire, iarrthóir na gluaiseachta, i 1969.
RnaG agus RTÉ 1
25 bliain d’aois a bhí sé ar nuair a bhí sé ar dhuine den seachtar fear is mó a luaitear le bunú Raidió na Gaeltachta um Cháisc 1972. Chaith sé tamall ina cheannaire ar chúrsaí nuachta sa stáisiún agus i 1977 ceapadh ina Leascheannaire é.
Bhí Seán Ó Tuairisg ar an gcéad láithreoir ag an gclár nuachta agus cúrsaí reatha Adhmhaidin ar RnaG i 1986. Is iomaí polaiteoir, náisiúnta agus áitiúil, a chuir sé faoi agallamh ar Raidió na Gaeltachta. Bhíodh sé géarchúiseach ina chur chuige agus bhí sé de cháil air go gcuireadh sé ceisteanna crua ar pholaiteoirí na linne.
Chuaigh sé ag obair ina dhiaidh sin don chlár teilifíse Cúrsaí, a bhí faoi stiúir Chathail Goan agus a chraoltaí ar RTE 1 ceithre oíche sa tseachtain. Bhíodh tóir ar Cúrsaí, agus leis an gclár sin is mó a shamhlaítear tréimhse Sheáin Uí Thuairisg mar láithreoir teilifíse.
Siosma Mór 1054
Briseadh idir an Eaglais Chaitliceach Rómhánach agus Eaglais Cheartchreidmheach an Oirthir a tharla sa bhliain 1054 ab ea an Siosma Mór. Go díreach tar éis an tsiosma, meastar go raibh móramh an-bheag ag an Eaglais Cheartchreidmheach i measc Críostaithe ar fud an domhain. Tharla an siosma mar gheall ar dhifríochtaí diagachta agus polaitíochta idir lucht an Iarthair agus an Oirthir sna céadta bliain roimh 1054, ina measc, an chonspóid maidir le toscú an Spioraid Naoimh (Filioque), cibé acu arán slim nó arán laibhínithe a úsáid san Eocairist, cumhacht easpag na Róimhe, agus stádas Shuí Chathair Chonstaintín sa bpeintearcacht.
Seán Ó Tuairisg
RnaG agus RTÉ 1
Bronnadh Gradam Jacob air i 1992 as a chuid oibre ar an gclár sin.
Bhí drochshláinte ag Seán Ó Tuairisg le roinnt blianta anuas agus cúram á dhéanamh dó in Áras Chois Fharraige. D'éag 20 Aibreán 2023 in aois 78 bliain dó.
Donal Lunny
Ceoltóir Éireannach é Donal Lunny, a saolaíodh ar an 10 Márta, 1947 agus a tógadh sa Droichead Nua i gCill Dara. Tá go leor ceoltóirí faoi chomaoin mhór aige de bharr a ndearna sé chun a gcuid ceoil a chur os comhair an tsaoil mhóir.
Saol
Chruthaigh sé a stíl cheoil féin. Ó shin i leith bhí baint aige le cuid mhór de na grúpaí agus na ceoltóirí is cáiliúla in Éirinn.
Ansin thosaigh Lunny ag seinm le Kevin Burke i Midnight Well. Ó 1977 i leith, bhí sé páirteach le go leor grúpaí agus ceoltóirí aonair eile. Bhí a thionchar le aithint ar na ceirníní iomadúla a léirigh sé ar feadh na mblianta.
Tháinig deireadh leis an Bothy Band sa bhliain 1979. Ach ansin tháinig Planxty le chéile arís agus rinneadh trí cheirnín eile (ina measc, ceirnín speisialta chun cabhair a thabhairt do na stailceoirí ocrais i 1980/1981). clé|mion|Dónal Lunny, 2012 Bristol Folk Festival Scar Christy agus Donal le chéile arís agus bhunaigh Lunny Moving Hearts (1981-1985), grúpa eile a raibh an-cháil air agus an-tionchar aige ar fhorbairt an cheoil in Éirinn. Bhain níos mó polaitíochta le hamhráin an ghrúpa seo, agus bhí tionchar láidir ag an gceol comhaimseartha rac ar a chuid ceoil.
Ó 1985 i leith, dhírigh Lunny ar a chuid oibre mar léiritheoir. Bhí Christy Moore féin, Clannad, Planxty, Altan agus mórán ealaíontóirí traidisiúnta eile faoi chomaoin mhór aige de bharr a ndearna sé chun a gcuid ceoil a chur os comhair an tsaoil mhóir.
An Préachán
Réaltbhuíon dhoiléir dheisceartach is ea an Préachán nach bhfuil ach 29 réalta dá chuid infheicthe ag an tsúil fhornocht (.i. níos gile ná méid 6.5). Tá an Préachán ar cheann de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha agus bhí sé freisin ar cheann de na 48 réaltbhuíon ar chatalóg Tholamaes.
Tugtar Corvus mar ainm Laidine ar an réaltbhuíon seo, rud a chiallaíonn "fiach dubh".
Ionsaí diúracán ar ionad siopadóireachta in Kremenchuk, 2022
Bhuail dhá dhiúracán de chuid Arm na Rúise ionad siopadóireachta i gcathair Kremenchuk i lár na hÚcráine ar 27 Bealtaine 2022 (Tá os cionn 200,000 duine ina gcónaí in Kremenchuk atá suite ar abhainn na Dnípire.). Scaoil buamadóirí Tu-22M3  de chuid na Rúise dhá dhiúracán de shaghas Kh-22.
Fuair b'fhéidir 50 bás in iomlán san ionsaí, cuid acu ar iarraidh.
Níl aon ionad míleata i ngar ná i ngaobhar don ionad siopadóireachta, a mhaígh na hÚdaráis san Úcráin. Ach bhí monarcha in aice leis agus bualeadh an mhonarcha ag an am céanna.
Tuile Mhór Pháras
deas|frameless|326x326pxBhuail tuile mhór Páras i mí Eanaír 1910. Sceith an tSéin thar a bruacha, ó 18 Eanáir 1910 ar aghaidh. Bhain an tuile a mbuaicphointe amach ar 28 Eanáir. Bhí an tSéin 8.62m níos airde ná mar a bhí de ghnáth.
Imeachtaí
B'é an geimhreadh is fliche é ó tosaíodh ar chuntas a choinneáil.
Bhí cuid den chathair, agus na bruachbhailte, ar bhruach na Séine faoi uisce ar feadh dhá mhí, ó 18 Eanáir go dtí tús mhí Aibreáin.
Dúnadh cuid den Mheitreo.
Idir Márta agus Aibreán, d'fhill an tSéin ar ais ag an ngnáthleibhéal. Bhí an abhainn truaillithe go dona. Bhí an tSéin ó rath ag séarachas ar feadh cúpla mí.
Damáiste
Ní bhfuair duine ar bith bás.
Bhí timpeall 22,000 foirgneamh báite. Bhí costas timpeall €1.6 billiún (airgead an lae inniu) ar deisiú sa chathair.
Dealbh Tomhaise
Úsáideann Parásaigh dealbh saighdiúir ag droichead Alma le leibhéal an uisce a sheiceáil. I 1910 shroich an t-uisce gualainní an tsaighdiúra.
Béal Átha Garbháin
Is sráidbhaile é Béal Átha Garbháin. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Maciej Karasiński
Oifigeach agus taidhleoir Polannach is ea Maciej Karasiński (rugadh sa bhliain 1977 i Vársá é). Ó 2021 ar aghaidh, tá sé ina Ard-Stiúrthóir in Aireacht Gnóthaí Eachtracha na Polainne.
Curriculum vitae
Fuair Maciej Karasiński céim le céadonóracha i gcaidreamh idirnáisiúnta eacnamaíoch agus polaitiúil ó Scoil Eacnamaíochta Vársá (1996-2001). Rinne sé staidéar freisin ag Institiúid Clingendael sa Háig (2004) agus ag Scoil Náisiúnta an Riaracháin Phoiblí sa Pholainn (2004-2005).
In 2011, thosaigh sé a chuid oiliúna taidhleoireachta agus consalaí ag Aireacht Gnóthaí Eachtracha na Polainne. Ó 2002 go 2003, rinne sé intéirneachtaí in Washington agus Nua-Eabhrac. Ó 2003 go 2005, bhí sé ag obair i Rannóg na hEorpa san Aireacht Gnóthaí Eachtracha agus é freagrach as caidreamh leis an Laitvia, leis an Eastóin agus leis an bhFionlainn. In 2005, rinneadh Rúnaí Cúnta Stáit de, bliain ina dhiaidh sin d’aistrigh sé go dtí an post le haghaidh cúrsaí a bhaineann leis an Ríocht Aontaithe agus le hÉirinn. Ó 2007 go 2012, bhí sé ag obair in Ambasáid na Polainne chuig an Ísiltír sa Háig, lena n-áirítear mar leas-ionadaí don Eagraíocht um Thoirmeasc ar Airm Cheimiceacha. Idir 2012 agus 2014, bhí sé ag obair mar chomhairleoir agus príomhchomharleoir i Rannóg an Bheartais Slándála, agus é freagrach as comhar slándála le Stáit Aontaithe Mheiriceá. Sa tréimhse idir 2014 agus 2019, bhí sé ag obair i mBuanionadaíocht Phoblacht na Polainne chuig an Aontas Eorpach sa Bhruiséil, áit a bhí sé ag feidhmiú, inter alia, mar ionadaí de chuid Phoblacht na Polainne ar an gCoiste Polaitiúil agus Slándála. In 2019, chuaigh sé ar ais go dtí an Aireacht Gnóthaí Eachtracha i Vársá, áit ar ghlac sé le post mar Leas-Stiúrthóir, agus ansin Stiúrthóir, ag Oifig an Aire. Ón 13 Aibreán 2021, bhí sé ag obair mar Ard-Stiúrthóir de chuid na hAireachta Gnóthaí Eachtracha.
Labhraíonn sé Polainnis, Béarla, Fraincis agus Rúisis.
Parag Agrawal
Innealtóir bogearraí Indiach-Mheiriceánach is ea Parag Agrawal; a rugadh 21 Bealtaine 1984 agus a bhí ina Phríomhoifigeach Feidhmiúcháin (POF) ar Twitter, Inc. ó dheireadh mhí na Samhna 2021 go dtí deireadh mhí Dheireadh Fómhair 2022. Briseadh óna phost é, mar aon le beirt phríomhfheidhmeannaigh Twitter eile, ar 27 Deireadh Fómhair, 2022, tar éis do Elon Musk an chuideachta a cheannach.
Luathshaol agus oideachas
Rugadh Agrawal in Ajmer, Rajasthan, India. Bhí a athair ina oifigeach sinsearach i Roinn Fuinnimh Adamhaigh na hIndia agus a mháthair ina ollamh Eacnamaíochta ar scor ón Institiúid Teicneolaíochta Veermata Jijabai i Mumbai.
Sa bhliain 2001, chríochnaigh sé a bhliain dheireanach d'ardoideachas meánscoile i gColáiste Sóisearach Fuinnimh Adamhaigh, Mumbai. An bhliain chéanna, ghnóthaigh sé bonn óir san Oilimpiad Fisice Idirnáisiúnta a reáchtáladh in Antalya na Tuirce.
Sa bhliain 2005, ghnóthaigh Agrawal a chéim Baitsiléir Teicneolaíochta san eolaíocht ríomhaireachta agus san innealtóireacht ón Institiúid Teicneolaíochta Indiach Bombay (IITB). An bhliain sin, bhog sé go dtí na Stáit Aontaithe chun PhD a dhéanamh san eolaíocht ríomhaireachta in Ollscoil Stanford faoi threoir Jennifer Widom. Is é teideal a thráchtas dochtúireachta Stanford, a foilsíodh in 2012, "Incorporating Uncertainty in Data Management and Integration".
Gairmréim
Bhí intéirneachtaí taighde ag Agrawal ag Microsoft Research agus Yahoo! sula ndeachaigh sé isteach i Twitter mar innealtóir bogearraí sa bhliain 2011. I mí Dheireadh Fómhair 2017, d'fhógair Twitter gur cheapadh Agrawal mar phríomhoifigeach teicneolaíochta tar éis imeacht Adam Messinger. I mí na Nollag 2019, d’fhógair POF Twitter Jack Dorsey go mbeadh Agrawal i gceannas ar an Tionscadal Bluesky, tionscnamh chun prótacal líonra sóisialta díláraithe a fhorbairt.
Ar an 29 Samhain, 2021, d’fhógair Dorsey go raibh sé ag éirí as mar Phríomhfheidhmeannach Twitter agus go raibh Agrawal ag teacht ina ionad láithreach. Mar Phríomhfheidhmeannach, bronnadh cúiteamh bliantúil de $1 milliún ar Agrawal chomh maith le cúiteamh stoic arbh fhiú $12.5 milliún é. Scaoileadh Agrawal mar POF nuair a chríochnaigh Elon Musk a fháil ar an gcuideachta ar 27 Deireadh Fómhair, 2022. Briseadh Agrawal mar POF nuair a bhfuair Elon Musk seilbh ar an gcuideachta an 27 Deireadh Fómhair 2022..
Tuairimí agus polasaithe
In agallamh le MIT Technology Review i mí na Samhna 2020, nuair a fiafraíodh de faoi shaoirse cainte maidir le Twitter, dúirt Agrawal: "Our role is not to be bound by the First Amendment, but our role is to serve a healthy public conversation ... [and to] focus less on thinking about free speech, but thinking about how the times have changed."
Tá Agrawal pósta le Vineeta Agarwala, comhpháirtí ginearálta sa ghnólacht caipitil fiontair Andreessen Horowitz. Tá beirt leanaí acu, a rugadh i 2018 agus 2022 faoi seach. Ghlac sé saoire atharthachta mar Phríomhfheidhmeannach Twitter do bhreith a dhara linbh.
Caerffili
mion|Radharc ar chuid den chontae ó Chnoc Caerffili Contae sa Bhreatain Bheag is ea Caerffili. Bhí 180,500 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011.
Caligula
Impire Rómhánach ab ea Gaius Iulius Caesar Germanicus nó Caligula, a leasainm (31 Lúnasa 12 - 24 Eanáir 41). clé|mion|177x177px|Caliga nó Caligae
Réim
Tháinig Caligula i gcomharbacht ar Tiberius, in aois 77 dó, nuair a bhásaigh an t-impire.
clé|mion|177x177px|Denarius Gaius
Thosaigh rialú Caligula go maith, rialtóir uasal measartha a bhí ann. Ach nuair a bhí an chéad bhliain dá thréimhse ina impire ag druidim chun deireanais, tháinig tinneas air. Deir na staraithe go raibh Caligula as a mheabhair ina dhiaidh sin. Mar shamplaː
Dúnmharú
Mharaigh cuid den Gharda Praetóireach Caligula sa Róimh ar 24 Eanáir 41. Maraíodh a bhean chéile, Caesonia agus a iníon Julia Drusilla chomh maith.
Bhí Cassius Chaerea i mbun na ceannaircí. Bhí cuid eile na bPraetóireach thar a bheith míshásta le Chaerea agus cuireadh chun báis é.
Tháinig uncail Caligula, Claudius i gcomharbacht air.
Acht an tSocruithe 1652
Ar 12 Lúnasa 1652, rith Parlaimint Shasana Acht an tSocruithe, a ghearr pionós, idir bás agus díshealbhú, orthu súd a bhí páirteach in Éirí Amach 1641.
Baineadh an talamh de dhaoine eile chomh maith, agus tugadh talamh bocht i gConnacht nó sa Chlár dóibh. Chuaigh cuid eile ar imirce go dtí an Mór-Roinn srl.
Polamorfacht i bhfad na mbloghanna gearrtha
Seichimh shrianta chlónaithe DNA is féidir a úsáid i ngéinmhapáil i modhanna traidisiúnta anailíse géinití (RFLP i mBéarla). Sa talmhaíocht, is mór an chabhair í i mapáil is anailís tréithe cainníochtúla cosúil le frithsheasmhacht i gcoinne galar, caighdeán próiseála nó toilleadh toraidh, agus simplíonn is luasghéaraíonn sé seo pórú géinitíopaí a iompraíonn cumaisc tréithe a bheadh inmhianaithe.
Discovery
deas|250px|thumb|Discovery Scéim de chuid NASA chun an Grianchóras a thaiscéaladh le misin shaora éadroma. 10 misean a bhí sa tsraith go dtí seo. Rinne Discovery 1 (Mars Pathfinder) aistear ar Mhars i 1997; chuaigh Discovery 2 chun an dreigít Earós a iniúchadh i 2000; chuaigh Discovery 3 chun fithisiú thart ar an nGealach is ansin imbhualadh léi i 1999; rinne Discovery 4 teagmháil leis an gcóiméad Wild-2 i 2004 agus d'fhill ar ais ar Domhan i 2006; lainseáladh Discovery 5 i 2001 chun samplaí den ghrianghaoth a fháil, d'fhill ar Domhan i 2004, ach rinneadh damáiste don chochall is tá baol gur cailleadh na hábhair a bailíodh; rinne Discovery 6 teagmháil le croíleacáin 3 chóiméad, ach cailleadh cumarsáid leis ansin; rinne Discovery 7 teagmháil le cóiméad P/Tempel 1 i 2004 is 2005; d'fhithisigh Discovery 8 Mearcair i 2004-2008; bhí Discovery 9 i dteagmháil le seandreigítí maisiúla i 2006-2010; agus tá Discovery 10 i mbun suirbhéireachta ar phláinéid taobh amuigh den Ghrianchóras.
Atossa
Ba bhanimpire Acaeiméineach í Atossa (Sean-Pheirsis:Utauθa, nó Sean-Iaráinis: Hutauθa; 550–475 RCR). Ba iníon le Cíoras Mór í agus bean chéile Dháirias Mór a bhí inti.
37
Básanna
30er
Caerfyrddin
51.8551°N, -4.3042°W
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Caerfyrddin, 88.3 km ó Caerdydd agus 291 ó Londain. Tá daonra 13,638 ann, agus tá 5,123 (37.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Polanáis
Damhsa in am measartha triarach. Bhain cuid mhaith cumadóirí úsáid as, Chopin go háirithe, a léirigh a thírghrá le 13 sampla de. Tá an damhsa ann ón 16ú céad nó níos luaithe, nuair a léiríodh cúplaí i línte é de réir ranganna, i mórshiúlta na dtuathánach is na cúirte.
Breiseán (bia)
Aon cheimiceán, fiú vitimín, a shuimítear le bia le linn a phróiseála nó a ullmhaithe. Den chuid is mó, ceimiceán a shuimítear chun aidhm ar leith a bhaint amach. Cuimsíonn sé leasaithigh chun cosc a chur ar mhilleadh ag baictéir, frithocsaídeoirí a chuireann cosc ar bhréine a theacht ar shaill, ábhair dathaithe chun an dath a mhodhnú mar is mian, milseoirí, agus blastáin chun blas ar leith a bhaint amach. Is ábhair nádúrtha a bhformhór, ach tá cuid bheag díobh saorga. Bíonn dlíthe i gcuid mhaith tíortha leis na hábhair seo is a n-úsáideanna a rialú. Le blianta anuas tá daoine ag éirí imníoch faoi na hábhair shaorga seo agus ag éileamh nach mbeidh ach breiseáin nádúrtha in úsáid.
Caerhun
53.2182°N, -3.8377°W
Baile i Conwy, an Bhreatain Bheag, is ea Caerhun, 198.4 km ó Caerdydd agus 316 ó Londain. Tá daonra 1,263 ann, agus tá 563 (44.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Béal Átha Ó bhFiannaí
Is sráidbhaile é Béal Átha Ó bhFiannaí. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Olltoghchán na hÉireann, 1922
mion|333x333px|Suíocháin Reáchtáladh Olltoghchán na hÉireann, 1922 ar an 16 Meitheamh 1922.
Cnoc an Ghairtéil
Is sráidbhaile é Cnoc an Ghairtéil. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Díshondas
Feiniméan síceach is fuaime. Ar leibhéal fisiciúil, má bhíonn dhá ghlanton den mhinicíocht chéanna á bhfuaimniú, ach difríocht bheag pais eatarthu (ceann amháin ag sroichint a bhuaice beagán roimh an gceann eile), cloistear an bunghlanton, ach béim thréimhsiúil chomh maith. Is díshondas an bhéim inaitheanta seo, agus má bhíonn rud éigin cosúil leis i bpíosa ceoil, seans go mbeidh sé míthaitneamhach, gránná, nó fiú pianmhar. Is suibíochtúil an iarmhairt é seo. Suas go dtí an 20ú céad sheachnaigh an chuid is mó ar fad de na cumadóirí díshondas ina gcuid ceoil, ach ó shin bhain cumadóirí suntasacha feidhm fhorleathan as.
Keith Buchanan
Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Keith Buchanan (Ceiteach Ó Buadhachanáin). Is ball den Pháirtí Aontachtach Daonlathach é. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Lár Uladh, ó 2016 ar aghaidh.
Saol pearsanta
Tá sé pósta le Sandra. Tá iníon amháin acu. Is Anglacánach é.
Díshalandú
Aon phróiseas trína bhfaightear uisce úr ón sáile. Slí amháin is ea an sáile a dhriogadh: néalaítear é, rud a chruthaíonn galuisce agus a fhágann an salann is aon ábhar tuaslagtha eile ina dhiaidh. Ansin athchomhdhlúitear an galuisce ina uisce úr. Is féidir frithosmóis a úsáid chun díshalandaithe freisin: bíonn soitheach in úsáid agus é roinnte ina dhá leath ag scannán leath-thréscaoilteach. Caidéalaítear sáile isteach i leath amháin den soitheach faoi ardbhrú, agus brúitear an t-uisce úr tríd an scannán, ag scagadh an tsalainn thuaslagtha amach as leis an scannán scagach. Is gá cuid mhaith fuinnimh a úsáid chun aon cheann de na próisis seo a chur ar siúl, agus mar sin is costasach iad. Ach in áiteanna ar Domhan a bhfuil uisce úr gann agus sáile na farraige le fáil, is é an t-aon slí chun uisce inólta a sholáthar. Úsáidtear leictreascagdhealú freisin, agus reo an oighir amach as an uisce. Táirgtear 50% d'uisce díshalandaithe an Domhain sa Mheánoirthear, agus an leath eile san Afraic, an Áise, an Astráil is na Stáit Aontaithe.
Caeriw
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Caeriw, 116.4 km ó Caerdydd agus 325 ó Londain. Tá daonra 1,482 ann, agus tá 179 (12.1%) in ann Breatnais a labhairt.
Emma Sheerin
Is polaiteoir de chuid Sinn Féin i dTuaisceart Éireann í Emma Sheerin (Éama Ní Shírín). Is as Baile na Scríne í. Is Comhalta den Tionól Reachtach í do Lár Uladh, ó 2018 ar aghaidh.
Dísiú
Táirgeadh dís leictreon is posatrón ag fótón X-ghathach ardfhuinnimh nó gáma-ghathach, ina gcailleann an fótón méid fuinnimh atá dhá oiread an fhuinnimh choibhéisigh i mais an leictreoin ar a laghad. Tarlaíonn sé nuair a théann gáma-ghathanna trí dhamhna ar bith, agus is é an príomh-mhodh ina n-ionsúnn damhna gáma-ghathanna ardfhuinnimh.
Michael Polanyi
Ceimicí fisiciúil is fealsamh sóisialta a rugadh i mBúdaipeist ab ea Michael Polanyi (11 Márta 1891 - 22 Feabhra 1976). Rinne sé taighde cáiliúil ar chinéitic imoibrithe is struchtúr criostalta, agus scríobh ar shaoirse na smaointeoireachta san eolaíocht is fealsúnacht na heolaíochta.