cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cogadh an Gheimhridh
Tús na gCainteanna
mion|Maxim Litvinov, 1932 Sa deireadh thiar thall, thosaigh na comhchainteanna idir an Fhionlainn agus an tAontas Sóivéadach, ach má thosaigh féin, níor tháinig aon toradh orthu. Thairis sin, d'athraigh polasaí eachtrach go mór mór san Aontas Sóivéadach nuair a tháinig an sean-Bhoilséavach Vyacheslav Molotov i gcomharbas ar Maxim Litvinov mar Aire Gnóthaí Eachtracha san Aontas Sóivéadach sa bhliain 1939. Taidhleoir oilte de phór Giúdach ab ea Litvinov, agus mar a shamhlófá le Giúdach, bhí sé an-drochamhrasach i leith Hitler. Maidir le Molotov, áfach, bhí sé dall ar fad ar na teangacha eachtrannacha agus ar an saol taobh amuigh den Aontas Sóivéadach. Idé-eolaí a bhí ann, mar Molotov, agus mar sin, d'éirigh le hidé-eolaí eile, mar atá, Joachim von Ribbentrop, Aire Gnóthaí Eachtracha na Gearmáine, cluain a chur air. Shínigh an Ghearmáin agus an tAontas Sóivéadach conradh frithionsaí - Conradh Ribbentrop-Molotov - ar an tríú lá is fiche de Mhí Lúnasa, 1939. Bhí prótacal breise rúnda ag dul leis an gconradh seo ina raibh Oirthear na hEorpa roinnte idir an Ghearmáin agus an tAontas Sóivéadach. Sa phrótacal seo, bhí an Fhionlainn áirithe mar chuid de "sféar sainleasa" an Aontais Shóivéadaigh. De réir an chonartha seo, freisin, a chuaigh an chríochdheighilt ar an bPolainn nuair a d'ionsaigh na Gearmánaigh an tír sin i dtús Mheán Fómhair den bhliain 1939: tháinig deifir ar Stailín a chuid féin den cháca a chinntiú dó, agus thrasnaigh a chuid saighdiúirí teorainn thoir na Polainne ar an 17ú lá de Mhí Mheán Fómhair. clé|mion|Vyacheslav Molotov, 1938
Scéim Babhtála na gCríoch
Faoin am seo a tháinig faobhar nua ar ghuth Stailín agus é ag labhairt leis an bhFionlainn, chomh maith. D'éiligh sé ar na Fionlannaigh an teorainn in aice le Leningrad a tharraingt ar gcúl go dtí go mbeadh cúig chiliméadar fichead níos mó idir í agus an chathair. Thairis sin, bhí Hanko nó ceann de na hoileáin in aice na cathrach ag teastáil uaidh ar cíos go ceann tríocha bliain, mar bhunáit dá chuid long cogaidh. Mar sin, d'fhéadfadh na Rúisigh Murascaill na Fionlainne a dhúnadh roimh chabhlach aon namhad a bheadh meáite ar Leningrad a ionsaí bealach na mara.
Mar éiric san iomlán, bhí sé ag tairiscint Repola agus Porajärvi, dhá pharóiste mhóra in aice le teorainn thoir na Fionlainne. Bhí tábhacht áirithe ag baint le Repola agus Porajärvi i miotaseolaíocht na náisiúnaithe Fionlannacha. I ndiaidh don Fhionlainn a neamhspleáchas a bhaint amach, d'fhéach náisiúnaithe Fionlannacha críocha taobh thoir den teorainn a shealbhú don tír, siúd is nach raibh na tailte sin ag baint leis an bhFionlainn riamh: is amhlaidh go raibh teangacha nó canúintí á labhairt ansin a bhí gaolmhar leis an bhFionlainnis. mion|POW as Rúis, Eanáir 1940 D'éirigh leis na hóglaigh náisiúnaíocha, ansin, Repola agus Porajärvi a fhorghabháil, agus ghlac an mac léinn dlíodóireachta Bobi Sivén dualgaisí an tsirriaim air féin sa dá pharóiste. Nuair a socraíodh síocháin idir an Fhionlainn agus an Rúis Shóivéadach, ansin, thug an Fhionlainn Repola agus Porajärvi ar ais don chomharsa. Ansin, chuir Sivén lámh ina bhás féin. An piléar a mharaigh é, fuadh isteach i mbratach Chumann Acadúil na Cairéile ansin é, mar shiombaile. clé|mion|1940 Cibé faoin siombaileachas, ní raibh lucht rialtais na Fionlainne sásta tailte a bhabhtáil ar an dóigh seo, nuair a tháinig an crú ar an tairne. Ní raibh mórán forbartha déanta ar Repola ná ar Porajärvi: ní raibh iontu ach cúlriasca agus iargúltacht. Thairis sin, dá n-aistreofaí an teorainn mar a bhí Stailín ag éileamh, d'fhágfaí cuid mhór de dhaingnithe teorann na Fionlainne ar thaobh na Rúise, rud a bhainfeadh go mór de chumas na bhFionlannach iad féin a chosaint ar aon ionsaí anoir. Tríd is tríd, ní raibh na polaiteoirí Fionlannacha sách muiníneach as Stailín, agus níor shásaigh an tairiscint iad. Tháinig deireadh leis na comhchainteanna, agus nuair a d'fhág Juho Kusti Paasikivi, ambasadóir agus toscaire na Fionlainne slán ag Molotov, thug seisean rabhadh don taidhleoir: ''Muidne, na polaiteoirí, ní raibh muid in ann an scéal a shocrú. Anois, caithfidh na saighdiúirí a dtuairim a thabhairt.''
Agus thug, ceart go leor. Ar an séú lá is fiche de Mhí na Samhna, 1939, chuala an saol mór ar an lámhach ag Mainila. mion|Vladimir Baryshnikov
Imeachtaí Mainila
Is é an cineál scéil a bhí i gceist leis an lámhach ag Mainila ná gur thug na Rúisigh in iúl go raibh na Fionlannaigh tar éis a gcuid gunnaí móra a loscadh i dtreo an Aontais Shóivéadaigh, i gcruth is gur bhuail na sliogáin Mainila ar an taobh eile den teorainn. Bhí triúr saighdiúirí déag a bhí ag gardáil na teorann básaithe ag na sliogáin, a d'áitigh na Rúisigh.
Le fírinne, níorbh iad na Fionlannaigh a scaoil na hurchair sin. Aon chineál trúpaí a raibh gunnaí móra acu san Fhionlainn, bhí siad tarraingthe ar ais ón teorainn, go díreach leis an gcineál seo imeachtaí a sheachaint. Nuair a tháinig deireadh leis an rialtas Cumannach sa Rúis, bhí an tUachtarán Boris Yeltsin sásta a admháil go hoifigiúil nach raibh i gceist ach feillbheart leis an bhFionlainn a chlúmhilleadh agus le siocair a fháil don chogadh. Tá dhá insint ar an scéal i gcónaí, áfach: arbh iad na Rúisigh a scaoil na sliogáin, nó arbh amhlaidh nár scaoileadh urchar ar bith riamh. De réir dhialann oifigiúil na saighdiúirí Fionlannacha, chualathas gunna mór agus moirtéar á loscadh ar lá na n-imeachtaí, thart ar a trí a chlog tráthnóna, seacht n-uaire ar fad. Is é an tuairim a bhí ag an staraí Rúiseach Vladimir Baryshnikov in alt a d'fhoilsigh sé sa bhliain 2004 ná nach raibh lámhach ar bith ann riamh: ní raibh i gceist leis na sliogáin ach scéal de chuid lucht na bolscaireachta i Moscó nár tháinig in aon neasacht do theorainn na Fionlainne riamh, a deir sé.
Cibé faoi sin, chuir na Sóivéadaigh cuma an-bhagarthach orthu féin leis an bhFionlainn, agus iad ag éileamh go gcúlódh na díormaí Fionlannacha cúig chiliméadar fichead ar ais ón teorainn. Ní raibh na Fionlannaigh sásta leis an éileamh seo, ach mhol siad don Aontas Sóivéadach an scéal a shocrú go sibhialta, le cuidiú ó choiste idirnáisiúnta mar shampla. Ansin, áfach, d'fhógair an tAontas Sóivéadach go raibh an conradh frithionsaí curtha ar ceal. clé|mion|Aimo Cajander, príomh-aire
An Cogadh
Ar an tríochadú lá de Mhí na Samhna, thrasnaigh na saighdiúirí Sóivéadacha an teorainn, agus d'ionsaigh na heitleáin Shóivéadacha cathracha móra na Fionlainne. Fuair cuid mhaith sibhialtaigh bás sa bhuamáil seo, ach bhí rialtas na Fionlainne sách mall ag tuiscint gurbh é seo an cogadh. Siúd is go raibh 450 000 saighdiúir Sóivéadach ag ionsaí, bhí an Príomh-Aire Cajander den bharúil nach raibh na Rúisigh ach ag cur brú ar na Fionlannaigh. Mar a bhí le léamh ar lámhleabhar na dtaidhleoirí, ní fhéadfá an focal mór sin "cogadh" a úsáid sula mbeadh an gnáthnós imeachta curtha isteach. Ar dtús, d'éileodh Stailín a chuid ar an bhFionlainn le fógra scoir, agus mura mbeadh an Fhionlainn sásta éilimh an fhógra scoir a shásamh, ansin, thosódh an cogadh.
An Cogadh nár Fógraíodh
Ní hé sin a tharla, áfach. Bhí an tAontas Sóivéadach ag ionsaí, agus sin a raibh de. D'éirigh le rialtas na Fionlainne tairiscint mhacánta a dhéanamh: bheadh babhtáil na gcríoch ceart go leor, agus gheobhadh Stailín Hanko féin ar cíos, má bhí na cúrsaí chomh dona is nach raibh aon rogha eile ann ach sin a dhéanamh nó cogadh a fhearadh. An freagra a fuarthas ó Mhoscó air sin, áfach, bhain sé stangadh as na Fionlannaigh ar fad: bhí "rialtas daonlathach pobail" curtha ar bun san Fhionlainn, agus b'é an rialtas seo a fuair aitheantas ón Aontas Sóivéadach, thar an rialtas "buirgéiseach" i Heilsincí. Bhí an "rialtas daonlathach" tar éis cuidiú a lorg ón Aontas Sóivéadach le fáil réitithe den "rialtas tíoránta buirgéiseach" i Heilsincí, agus, oibleagáideach go leor, bhí an tArm Sóivéadach ag comhlíonadh an dualgais seo go gleoite.
Rialtas Terijoki
B'é sin Rialtas Terijoki. Bhí Terijoki (inniu, Zelenogorsk/Зеленогорск sa Rúis) ar ceann de na háiteanna ba thúisce a shealbhaigh na saighdiúirí Sóivéadacha, agus ansin, bhunaigh dornán de Chumannaigh Fhionlannacha, agus iad ar deoraíocht ó phéas na Fionlainne san Aontas Sóivéadach, - bhunaigh siad an rialtas seo faoi choimirce Stailín, agus dá n-éireofaí leis na saighdiúirí Sóivéadacha Heilsincí a shealbhú, dhéanfaí rialtas soip díobh. Mar a thiontaigh an scéal amach, áfach, ní raibh i rialtas Terijoki ach deismireán in iarsmalann na staire. mion|Otto Wille Kuusinen B'iad airí an rialtais seo ná:
Saighdiúirí na Fionlainne
thumb|Saighdiúirí Fionlannacha ag snípéireacht. Tabhair faoi deara go raibh na saighdiúirí seo ag sciáil lena mbealach a dhéanamh tríd an sneachta. Tógadh an grianghraf seo ar an 12 Eanáir 1940 i dTuaisceart na Fionlainne. Ar dtús, ní raibh ach 180 000 saighdiúir ag an bhFionlainn, ach ní raibh caill ar bith ar na fir le haghaidh cogaíochta. Baineadh úsáid as oirbheartaíocht an treallchogaidh, agus ba mhór an cuidiú é go raibh an cogadh á chur ar fhód dúchais na bhFionlannach féin, nó bhí siad i bhfad ní ba eolgaisí ar an tír-raon ná na Rúisigh, ar ndóigh. Bhí "manglam Molotov", is é sin, buama peitril, an-choitianta agus an-éifeachtúil i lámh an Fhionlannaigh a raibh fios a ghnó aige, agus thairis sin, bhí na Fionlannaigh ag caitheamh éadaí bána ("éadaí sneachta", lumipuku) a rinne dofheicthe iad os comhair chúlra na ráthanna sneachta. Bhí an geimhreadh fuar feannta as an ngnáth, agus an teirmiméadar ag titim ní b'ísle ná -30 °C, agus ní raibh na saighdiúirí ar an taobh eile leath chomh cleachta leis an gcineál sin aimsir agus na Fionlannaigh. Ba mhinic a sheachnaíodh na Fionlannaigh teagmháil dhíreach catha leis na Rúisigh, agus iad ag déanamh a n-ionsaí, cuir i gcás, faoi chistiní catha an namhad. Mar sin, is iomaí saighdiúir Rúiseach a ghéill é féin do na Fionlannaigh ar lorg bia, nuair nach raibh greim amháin den earra sin fágtha aige féin ná ag a chomplacht.
Spiorad Chogadh an Gheimhridh
clé|mion|gunnaí Kiestinki Scéal eile fós nach raibh súil leis ag Stailín ach oiread le cuid mhór de na Fionlannaigh ab ea go raibh formhór mór na Sóisialach agus an lucht oibre féin san Fhionlainn sásta buille a bhualadh ar son an "rialtais bhuirgéisigh". I ndiaidh Chogadh Cathartha na Fionlainne, thiar sa bhliain 1918, bhí an tír scoilte ina dhá leath go hiomlán, agus na Sóisialaigh den bharúil nach raibh sna "Bána" ach "búistéirí", i ndiaidh an tsléachta agus an ródaigh a rinne siad ar na cimí dearga gan riachtanas ceart cogaidh. Maraíodh deich míle duine sa "Sceimhle Bán", agus bhí cúis mhaith ag na Cumannaigh Fhionlannacha a fuair dídean san Aontas Sóivéadach a cheapadh nach raibh na cúrsaí sin athraithe mórán, fiú i ndiaidh fiche bliain. An tuairim a bhí ag na Sóivéadaigh de pholaitíocht inmheánach na Fionlainne, bhí sé go hiomlán bunaithe ar an eolas a fuair siad ó na deoraithe seo. mion|Kestenga Is amhlaidh, áfach, go raibh na Sóisialaigh Dhaonlathacha in ann an-stádas a bhaint amach i gcúrsaí polaitíochta na Fionlainne idir an dá linn. Cé go raibh na buirgéisigh sách drochamhrasach ina leith i gcónaí, bhí Väinö Tanner, ceannaire na Sóisialach Daonlathach, ar dhuine de na daoine ba chumhachtaí sa tír, agus é go huile is go hiomlán ag tacú le harm na Fionlainne. Cháin Tanner ó thús báire éirí amach na nDearg sa bhliain 1918, agus mar sin, nuair a bhí na buirgéisigh ag caitheamh ceannairí na Sóisialach i dtóin phríosúin, ní raibh cúis dhlíthiúil acu le sin a dhéanamh le Tanner. Mar sin, bhí Tanner in ann páirt a ghlacadh i rialtas na tíre agus cuid mhaith leasuithe tábhachtacha sóisialta a chur i gcrích. An feabhas a tháinig ar shaol an lucht oibre in imeacht fiche bliain, d'fhág sé an dianbharúil ag an gcuid ba mhó de na prólatáirigh féin gurbh fhiú buille a bhualadh ar mhaithe lena leithéid de thír.
Thairis sin, cuid mhaith de na Fionlannaigh a chuaigh ar deoraíocht go dtí an tAontas Sóivéadach le "droim láimhe a thabhairt le búistéirí buirgéiseacha na Fionlainne" agus "an Sóisialachas a thógáil i dtír dhúchais na hidé-eolaíochta féin", cuireadh chun báis iad i bpurguithe móra Stailín. Bhí a fhios ag lucht gaoil na Sóisialach sin an feall suarach seo a bheith imeartha ar a ndaoine muinteartha, agus mar sin, bhí an-fhaltanas i measc na Sóisialach féin don Aontas Sóivéadach.
Is maith an léiriú é ar mheon an chogaidh seo an scéal comhaimseartha magaidh faoi bheirt iarshaighdiúirí de chuid na nGardaí Dearga:
Nach mór an t-ádh é go bhfuil an Búistéir Mór ann i gcónaí? (is é sin, an Marascal Mannerheim, a bhí i gceannas ar Arm na Fionlainne)
Is ea, ach is mó an t-ádh é go bhfuil sé ar ár dtaobh féin, an turas seo.
Is iomaí easaontas eile i sochaí na Fionlainne a chuaigh in éag nó i laghad faoi bhrú an chomhaontais mhóir a tháinig sna sálaí ag an gcogadh. Mhaolaigh ar an troid teanga idir lucht labhartha na Fionlainnise is na Sualainnise, nuair a tháinig lucht labhartha na Rúisise ag bagairt ar an dá dhream, mar shampla. I bhfad i ndiaidh an chogaidh, bhítí ag tagairt do "spiorad Chogadh an Gheimhridh" (talvisodan henki) a chuir an cneas i ngach goimh agus a rinne cairde de na náimhde.
Trioblóidí na Sóivéadach
thumb|upright|Bolscaireacht Shóivéadach Ar dtús, chreid na saighdiúirí Sóivéadacha nach gcuirfeadh lucht oibre na Fionlainne ina n-aghaidh ar aon nós. Nuair a thrasnaigh siad an teorainn, ba mhinic a shíl siad nach gcaithfidís troid ar bith a chur, ó bheadh fáilte na bhfuascailteoirí i ndán dóibh. Thiontaigh an cogadh i bhfad ní ba troma ná sin, go háirithe ó bhí purguithe Stailín i ndiaidh an-ródach a dhéanamh ar na hoifigigh oilte in arm an Aontais Shóivéadaigh. Básaíodh na mílte acu, agus cuireadh daoine sochomhairleacha ina n-áit nach raibh tuiscint acu ar an gcogaíocht. Ó bhí aoirí polaitiúla ag coinneáil diansúile ar na míleataigh, ní raibh de cheanndánaíocht in aon duine acu cibé scéal é triail a bhaint as aon chleas nach raibh ar an lámhleabhar.
Rómhuiníneach astu féin is mar a bhí na Rúisigh, ba mhinic a d'éirigh leis na Fionlannaigh an namhaid a fháil i ngaiste. Ábhar mór iontais é, freisin, nach raibh mórán maithe sna díormaí Sóivéadacha le haghaidh cogaíocht sa gheimhreadh, le linn an chogaidh seo. Ní raibh a gcuid gluaisteán armúrtha in ann an fuacht a sheasamh, agus chaithfeá inneall an ghluaisteáin a choinneáil ag imeacht gan stad gan staonadh, le nach siocfadh sé síos. Ba toradh dó seo go rithfeadh an peitreal gann ar na Sóivéadaigh, agus na hinnill ag dul ar ainghléas go minic. An dearcadh "cuma liom" ba dual don Arm Sóivéadach ag an am, tharraing sé an-trioblóidí ar na saighdiúirí Sóivéadacha go minic, agus is iomaí duine acu a fuair bás i bpáirc an áir de dheasca díth céille na gceannasaithe. Is é an sampla is míchlúití den chineál seo ná an dóigh ar mháirseáil Rannán a Ceithre is Dhá Scór de chuid chos-slua na Sóivéadach isteach i ngaiste na bhFionlannach i mBóthar Raate (Raatteen tie) le linn na gcathanna i Suomussalmi. Bhí na Rúisigh i bhfad níos líonmhaire ná na Fionlannaigh san áit, ach d'éirigh leis na Fionlannaigh a n-ascnamh a stopadh agus an rannán a stróiceadh as a chéile, i gcruth is gur fágadh iarsmaí an rannáin sáinnithe ina mbaiclí beaga anseo agus ansiúd, - an cineál baiclí beaga ar a dtugtar motti i leathchaint na saighdiúirí san Fhionlainn. Inniu féin, baintear úsáid as imeachtaí Bhóthar Raate i scoileanna traenála na n-oifigeach ar fud an domhain mar rabhadh faoin dóigh nár cheart ionsaí cos-slua a dhéanamh. mion|Meitheamh 1944 - Uusikirkko, Kaukjärvi, & Summa
"Faisiún Cajander"
Ní hionann sin, muis, is a rá nach mbeadh easpa treallaimh ar na Fionlannaigh. Bhí. I dtús an chogaidh, ní raibh sainéidí ná airm thine ar fáil ach amháin dóibh siúd a bhí díreach i ndiaidh bunoiliúint chogaidh a fháil. An chuid eile de na saighdiúirí, chaithfeadh siad leor a ghabháil le "faisiún Cajander", is é sin, a gcuid éadaí féin a chur orthu agus cnota an Airm a fhuáil ar cibé ceannbheart a bhí ar fáil. Bhí Aimo Cajander ina Phríomh-Aire ar an bhFionlainn i dtús an chogaidh seo, agus na fir á mhilleánú faoin anás treallaimh: sin é an tuige gur bhaist siad a ainm ar na "sainéidí" leathmhagaidh. D'éirigh leis na saighdiúirí Fionlannacha, áfach, cuid mhaith muinisin, gunnaí agus eile a shealbhú ó na Rúisigh mar chreach chogaidh.
Tacaíocht ón gCoigríoch
Tharraing Cogadh an Gheimhridh iriseoirí an tsaoil mhóir go dtí an Fhionlainn, agus is beag bá a bhí ag aon duine leis an Aontas Sóivéadach. Faoin am seo, ní raibh ach "cogadh bréige" ar cois idir an Ghearmáin agus na Comhghuaillithe: tháinig deireadh leis na cathanna sa Pholainn roimh Mhí Dheireadh Fómhair. Mar sin, b'í an Fhionlainn an t-aon áit amháin a raibh fíor-chogadh á chur san am. Chuir eagraíochtaí eachtrannacha soláthairtí éagsúla go dtí an Fhionlainn. Cuid de na Fionlannaigh a bhí ar imirce san Oileán Úr, d'fhill siad abhaile le buille a bhualadh ar mhaithe le saoirse na seantíre dúchais. Tháinig fir ón gcoigríoch as a stuaim féin le dul sna hóglaigh in arm na Fionlainne, ina measc an t-aisteoir Christopher Lee (siúd is nár tháinig seisean ná an chuid eile de na hóglaigh Shasanacha riamh in aon chóngar do na fórsaí Sóivéadacha). B'iad na Sualannaigh, na hIoruaigh agus na Danmhargaigh a bhí chun tosaigh ar na náisiúntachtaí eile i measc na n-óglach. B'iad na heitleoirí Sualannacha ba mhó a chuidigh leis na Fionlannaigh, nó níor tháinig na hóglaigh cos-slua a fhad leis an gcathéadan ach cúpla seachtain roimh dheireadh an chogaidh. Is féidir a rá go bhfuair an Fhionlainn an tríú cuid d'Aerfhórsa na Sualainne ar iasacht. mion|[[Abhainn Olonets]]
Pleananna na Fraince is Shasana
Ní raibh mí imithe ó thús an chogaidh, agus an tuiscint ag teacht ag Stailín cheana féin gurbh fhearr dó éirí as an gcogadh seo. Ní bhfuair Rialtas na Fionlainne an chéad tairiscint síochána roimh an naoú lá fichead de Mhí Eanáir 1940. Go dtí sin, bhí na Fionlannaigh suite siúráilte go raibh an tír le dul de dhroim an domhain, mura dtiocfadh cumhachtaí an Iarthair chun tarrthála.
Nuair a bhí Beirlín agus Stócólm ag áitiú ar na Fionlannaigh scor den chogadh ar an chéad chomha síochána a bheadh ar fáil, bhí dea-ghealladh droch-chomhlíonadh ar siúl ag Páras agus ag Londain leis an bhFionlainn a choinneáil ag cur catha. Ó am go ham, chuir siad pleananna agus figiúirí éagsúla faoi bhráid na bhFionlannach. Ar dtús, gheall siad go dtiocfadh 20,000 fear go dtí an Fhionlainn roimh dheireadh Mhí Feabhra 1940, ach ba chuid den mhargadh seo é go mbeadh seans acu tuaisceart na Sualainne agus na hIorua a fhorghabháil san idirlinn. mion|1942
Sos Cogaidh
I ndeireadh an gheimhridh, bhí sé ag éirí soiléir go raibh na saighdiúirí Sóivéadacha dúthuirsithe ag an gcogadh, Bhí cuid mhaith fear caillte ag na Rúisigh, agus an cogadh féin ina ábhar náire don Aontas Sóivéadach sa chaidreamh idirnáisiúnta. Le teacht an Earraigh, bheadh na coillte ina bpraiseach le clábar, agus an sneachta ag leá - rud a d'fhágfadh na saighdiúiri Sóivéadacha in abar, ba bhaolach. Fuair an Fhionlainn an chéad tairiscint síochána ón Aontas Sóivéadach ar an 29 Eanáir 1940.
Mar sin, chinn an Rialtas ar shíocháin a lorg ó na Rúisigh. Roimhe sin féin, bhí comhchainteanna ag an scríbhneoir Fionlannach Hella Wuolijoki lena seanchara ó laethanta réabhlóid na Rúise, Alexandra Kollontay, i Stócólm, áit a raibh Kollontay ina hambasadóir Sóivéadach.
Ar an 12 Feabhra 1940, cuireadh dréachtchoinníollacha síochána faoi bhráid na bhFionlannach. Bhí an tAontas Sóivéadach ag éileamh go dtabharfadh an Fhionlainn níos mó tailte uaithi ná mar a d'éiligh na Rúisigh i scéim babhtála na gcríoch roimh an gcogadh.
Is é an freagra a thug rialtas na Fionlainne san am sin go raibh siad fonnmhar chun síochána, ach nach raibh sad sásta an teorainn a athrú ach beagán. Ag an am céanna, ní raibh na Fionlannaigh róthoilteanach chun tabhairt isteach d'éilimh na Sóivéadach.
Seachtain níos déanaí, ar an 17 Feabhra, mhol na taidhleoirí Gearmánacha do na Fionlannaigh comhchainteanna síochána a thosú leis an Aontas Sóivéadach. Ní raibh a fhios acu go raibh na Fionlannaigh i mbun idirbheartaíochta leo cheana.
Bhí na Sualannaigh buartha go dtitfeadh an tóin as an bhFionlainn ar fad, agus nuair a bhí na Fionlannaigh ag braiteoireacht, d'fhógair Rí na Sualainne, Gustaf a Cúig, go poiblí go raibh sé tar éis an Fhionlainn a eiteach faoi chuidiú Arm na Sualainne.
Nuair a thuig na Francaigh agus na Sasanaigh go raibh na Fionlannaigh dáiríre ag iarraidh conradh síochán a a shíniú leis na Sóivéadaigh, chuir siad tairiscint nua ar fáil: chuirfidís leathchéad míle fear i dtreo pháirc an áir, dá n-iarrfadh na Fionlannaigh orthu é sin a dhéanamh roimh an 12 Márta. Ní raibh ach sé mhíle de na sluaite millteanacha seo le dul go dtí an Fhionlainn, áfach. An chuid eile acu, shealbhóidís cuanta, bealaí móra agus poill mhianaigh i gCríoch Lochlann.
Cé nach raibh ach sop in áit na scuaibe curtha i leataobh le haghaidh na Fionlainne, chuala na Sóivéadaigh iomrá ar na pleananna seo, agus spreag na ráflaí Stailín chun síochána. Deirtear go bhforghabhfadh an tAontas Sóivéadach an Fhionlainn le teann a chuid acmhainní dospíonta sa deireadh, ach go bé go raibh an deachtóir buartha faoin gcabhair a bhí le teacht ó na Comhghuaillithe.
Ar an 29 Feabhra, ghlac an Rialta na téarmaí i bprionsabal agus cinneadh dul ar aghaidh leis na cainteanna síochána. Ar an lá céanna, chrom na Sóivéadaigh ar mhórionsaí ar chathair Viipuri.clé|mion Ar an 5 Márta, bhí na Sóivéadaigh 16km trí líne chosanta Mannerheim, agus iad díreach ag sealbhú bhruachbhailte Viipuri. Ar an lá céanna, thairg Rialtas na Fionlainne sos cogaidh a shocrú leis na Sóivéadaigh, ach theastaigh ó Stailín brú a choinneáil ar an bhFionlainn, agus dhiúltaigh sé don tairiscint. Le fírinne, níor tháinig deireadh leis na cathanna sula raibh an conradh síochána sínithe.
I ndiaidh an chogaidh, bhí suíomh na bhfórsaí Fionlannacha i gCaol na Cairéile ina ábhar mór díospóireachta. Bhí na horduithe tugtha cheana féin tarraingt siar go dtí an chéad líne chosanta eile i dteascóg Taipale. Na meastacháin faoi chomh fada is a sheasfadh an fód in aghaidh an namhad, bíonn siad ag guagaíl idir cúpla lá agus cúpla mí, ach is é an meastachán is coitianta ná cúpla seachtain, agus mar sin, ní thiocfadh an cuidiú ón gcoigríoch in am cibé le haon rud fónta a dhéanamh. mion
Eibhlín Dubh Ní Chonaill
Aithnítear Eibhlín Dubh Ní Chonaill (t.1743-c.1800) mar chumadóir an chaointe cháiliúil, Caoineadh Airt Uí Laoghaire. Ba í Eibhlín Dubh bean chéile Airt Uí Laoghaire. clé|mion|177x177px|[[Doire Fhíonáin i gContae Chiarraí.]]
Óige agus Cúlra
Rugadh í i nDoire Fhionáin Co Chiarraí sa bhliain 1743. Bhain Eibhlín Dubh le muintir Uí Chonaill i nDoire Fhíonáin. i gContae Chiarraí. Ba iníon do Dhomhnall Mór Ó Conaill í. Bhí fiche a dó siblín aici. Bhí sí ina haintín ag Dónall Ó Conaill.
Bhí go leor airgid déanta ag Muintir Uí Chonaill ón smugláil agus iad ina gcuid d'iarsmaí na huas-aicme Gaelaí Cailicí i gCiarraí. Ba é Domhnall Mór Ó Conaill a hathair, Muiris a' Chaipín ab ainm dá dheartháir a raibh gnó mór smuigleála á reáchtáil aige.
Pósadh í le Conchubharach ó na Foidhrí agus í ina chailín cúig bliana d'aois. . Ach ba sheanfhear caite é agus fuair sé siúd bás taobh istigh de thréimhse sé mhí. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Caoneaidh%202.jpg|mion|266x266px|Cloch chinn, Airt Uí Laoghaire
Eibhlín agus Art
Thit Eibhlín i ngrá le hAirt Uí Laoghaire go gearr tar éis dó filleadh ón Mór-Roinn. Bhí sí fiche is a trí bliana d’aois nuair a bhuail sí le hAirt. Thit Eibhlín i ngrá le hAirt nuair a chonaic sí é ar chapall bán is cosúil. Ní raibh a clann sásta leis an ngaol sin. D’éalaigh siad le chéile agus phós siad ar 19 Nollaig 1767.
Phós siad i gcoinne thoil mhuintir Uí Chonaill, a bhí buartha go dtarraingeodh teasaíocht Airt aird na n-údarás Gallda orthu agus ar an ngnó a bhí ar bun acu ar chósta cúlráideach Chiarraí.
Bhog Eibhlín agus Airt go Rath an Liath. Bhí siad ina gcónaí le athair O Laoghaire. Rugadh cúigear clainne beo di ach fuair triúr bás. Bhí sí ag iompar linbh nuair a fuair Art bás.
Inverness, Alabama
Is é Inverness sráidbhaile agus pobal neamhchorpraithe i gContae Bullock, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Gerhart Hauptmann
Scríbhneoir agus drámadóir Gearmánach ab ea Gerhart Johann Robert Hauptmann (15 Samhain 1862 – 6 Meitheamh 1946). Do rugadh é ar an 15ú lá de Shamhain in Ober Salzbrunn (Polainnis: Szczawno-Zdrój) agus do fuair sé bás ar an 6ú lá de Mheitheamh in Agnetendorf (Polainnis: Jagniątków), dhá chathair atáid suite sa Pholainn sa lá atá inniu ann. Deirtear gurbh eisean scríbhneoir de dhream nádúraíoch is tábhachtaí de litríocht na Gearmáine. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1912.
Briathar aisfhillteach
Nuair is ionann an t-ainmní agus an cuspóir den briathar, deirtear gur briathar aisfhillteach é. Féach ar na samplaí seo:
Rubha Dhùnaid
Is leithinis i nGallaibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Rubha Dhùnaid.
Conway, Arkansas
Cathair i lár Arkansas is ea Conway. Sa bhliain 2010 fuarthas 58,908 duine ina gcónaí in Conway.
De Dúilib Feda na Forfid
Dréacht gearr is ea De Dúilib Feda na Forfid maidir le bríonna litreacha na cúig Forfeda san Oghamchraobh (aibítir).
Ciarraige
Dream Gaelach in Éirinn ná meánaoise ba ea na Chiarraí (Sean-Ghaeilge Ciarraige).
Géaga Ciarraí
Fuarthas géaga Ciarraí ar fud na hÉireann:
Pine Bluff, Arkansas
Cathair i lár Arkansas is ea Pine Bluff. Sa bhliain 2010 fuarthas 49,083 duine ina gcónaí in Pine Bluff.
Rogers, Arkansas
Cathair in iarthuaisceart Arkansas is ea Rogers. Sa bhliain 2010 fuarthas 55,964 duine ina gcónaí in Rogers.
Vox
Páirtí polaitiúil sa Spáinn is ea Vox, i bhfad amach ar an eite dheis.
Robert Stewart, Bíocunta an Chaisleáin Riabhaigh
Ba státaire Éireannach agus Briotanach é  Robert Stewart, Second Marquess of Londonderry KG, GCH, PC,(Ire) (18 Meitheamh, 1769 - 12 Lúnasa, 1822), ar a dtugtar sa stair Tiarna an Chaisleáin Riabhaigh (Béarla: Lord Castlereagh). [n 1] Mar Rúnaí Eachtracha na Ríochta Aontaithe, ó 1812 bhí sé lárnach do bhainistíocht na comhghuaillíochta a threascair Napoléon Bonaparte agus ba é an príomh-taidhleoir Briotanach é ag Comhdháil Vín. Bhí sé freisin ina cheannaire ar Theach na gComóntach Briotanach i rialtas an Robert Jenkinson, 2ra Iarla Learphoill (Béarla: 2nd Earl of Liverpool) ó 1812 go dtí a bháis le féinmharú i Lúnasa 1822. Go luath ina ghairm bheatha, mar Phríomh-Rúnaí na hÉireann, bhí baint aige le hÉirí Amach 1798 a chur faoi chois agus a bhí sé freagrach as Acht an Aontais 1800 a chur i bhfeidhm.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1946
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1946, a thosaigh ar 28 Aibreán 1946 agus chríochnaigh ar 1 Meán Fómhair 1946. B'í an 60ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 17 bhfoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 16ú huair.
Friends (séasúr 4)
Craoladh an ceathrú séasúr Friends idir 25 Meán Fómhair, 1997 agus 7 Bealtaine, 1998 ag tosú le "The One with the Jellyfish".
Foireann agus carachtair
{|
Portán
Is artrapód é an portán. Úsáidtear na focail Partan, Crùbag agus Ruadhag i nGaeilge na hAlban. Partan a deirtear i nGaeilge Mhanann.
Perote, Alabama
Is é Perote sráidbhaile agus pobal neamhchorpraithe i gContae Bullock, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Stair
Ainmníodh an sráidbhaile i gcuimhne ar an chathair Perote, Veracruz, Meicsiceo.
Ríoghacht Éireann
Thugtaí Ríoghacht Éireann (Béarla: Kingdom of Ireland) ar Éirinn sa tréimhse idir fógairt Anraí VIII mar Rí na hÉireann ag Acht Choróin na hÉireann 1542 (Béarla:The Crown of Ireland Act 1542) agus Acht an Aontais sa bhliain 1800. Ba thiarnas de chuid na corónach í roimhe sin.
Rith Parlaimint na hÉireann Acht an Aontais 1800 a chuir deireadh air féin agus ar an Ríocht. Rith Parlaimint na Breataine Móire an t-acht freisin. Bhí éifeacht eile ag an acht, is é sin bunú Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann ar an chéad lá den bhliain 1801, lenar aontaíodh corónacha na hÉireann agus na Breataine Móire. Sna blianta tosaigh, bhí aitheantas teoranta ar Ríocht na hÉireann. Cé gur aithin roinnt cumhachtaí Protastúnacha san Eoraip Anraí agus a oidhre Éadbhard mar mhonarch na hÉireann, ní dhearna aon chumhacht Chaitliceach an gníomh céanna sin, ach d'aithníodar mar Thiarnaí ar Éirinn iad. D'aithin an Pápa Pól IV Anraí, an Bhanríon Máire, is í sin iníon Caitliceach Rómhánach Anraí VIII, mar Bhanríon na hÉireann sa bhliain 1555.
Stair
Eisíodh Laudabiliter bulla de chuid an Phápa Aidrian IV sa bhliain 1155 a dheonaigh an teideal Dominus Hibernae (an leagan Laidine ar "Tiarna na hÉireann") ar an Rí Ainsivíneach Anraí II Shasana. Thug Laudabiliter údarás don rí ionsaí a dhéanamh ar Éirinn, chun an tír a thabhairt isteach faoi thionchar mhór-roinn na hEorpa ní ba dhlúithe. Mar chúiteamh, ceanglaíodh ar Anraí pingin in aghaidh an rolla cánach teallaigh a íoc leis an Phápa. Rinneadh é sin a athdhearbhú ag comharba Aidrian, an Pápa Alastar III, sa bhliain 1172.
Nuair a chuir an Pápa Cléimeans VII rí Shasana Anraí VIII faoi choinnealbhá, sa bhliain 1533, bhí éiginnteacht ag baint le seasamh bunreachtúil an Tiarnais in Éirinn. Bhí Anraí tar éis briseadh amach ón tSuí Naofa, agus é dearbhaithe aige gurb é féin ceann na hEaglaise i Sasain. Bhí achainí curtha aige faoi bhráid na Róimhe chun neamhniú a phósta, leis an Bhanraíon Caitríona, a fháil dó. Bhí an Pápa báúil d'Anraí mar gheall gurb eisean a scríobh an leabhar Cosaint na Seacht Sacraimint (bunleagan sa Laidin: Assertio Septem Sacramentorum) in éadan Liútair inar thacaigh Anraí VIII le bunchlocha na hEaglaise Caitlicí agus ní raibh fonn ar an Phápacht aighneas agus deighilt a chruthú idir tíortha na hEorpa. Dá bhrí sin, i dtosach chuir leagáid an Phápa, Lorenzo Campeggio, comhairle ar Chaitríona a hAragóine i Londain glacadh le neamhniú an phósta le hAnraí agus dul a chónaí i gclochar don chuid eile dá saol. Dhiúltaigh Caitríona déanamh amhlaidh, dúirt sí gur theastaigh uaithi an chuid eile dá saol a chaitheamh mar bhean phósta agus aitheantas a bheith ag a hiníon mar bhanphrionsa dleathach an rí, agus cuireadh an cás chun cúirt na Róimhe lena réiteach a fháil air. Dhiúltaigh Cléimeans VII iarratas Anraí agus as siocair go raibh nia Chaitríona, Ferdinand na hAragóine i ndiaidh seilbh a ghlacadh ar chathair na Róimhe, agus dhiúltaigh Anraí flaitheas fanta ar Éirinn na hEaglaise Caitlicí a aithint, agus chuir an Pápa Pól III faoi choinnealbhá arís é, go déanach sa bhliain 1538. Ritheadh ​​an tAcht Tréasa (Éire) 1537 (Béarla: Treason Act (Ireland) 1537) chun gníomhú ina aghaidh sin.
I ndiaidh teipe ar Éirí Amach Thomáis an tSíoda sna blianta 1534-1535, bhí roinnt ratha mhíleata in aghaidh roinnt clann sna 1530í déanacha, ag an Fhear Ionaid Grey, agus thug sé faoin mheicníocht dhlíthiúil Géilleadh agus Athbhronnadh a chur i bhfeidhm, orthu siúd a bhí sásta a gcuid sealúchais a ghéilleadh don rí, agus ansin iad a bheith athbhronnta mar thalamh ruílse faoi chairt ríoga. Faoin bhliain 1540, bhí cuma na síochána ar an chuid is mó d'Éirinn faoi rialú riarachán an rí i mBaile Átha Cliath; ach ní mar sin a bhí an scéal ar feadh i bhfad eile.
Héaród Mór
Déantar dearmad go minic idir eisean agus a mhac Héaród Antapas, a bhí ina rialtóir ar an Ghailíl i ré Íosa Críost agus Eoin Baiste.
Meigleamáineach
Cuimhnítear Héaród don chuid is mó mar gheall ar na h-oll-thionscadail tógála a rinne sé in Iarúsailéim agus áiteanna eile ar fud an réigiúin, atógáil an Dara Teampaill ina measc.
Síceapatach
Matha 2:16-18:"Nuair a chonaic Héaród go raibh na saoithe tar éis cleas a imirt air, tháinig fearg mhór air, agus chuir sé ordú amach na páistí uile a mharú i mBeithil agus sa chomharsanacht a bhí dhá bhliain nó níos lú, de réir tuairisc an ama a fuair sé ó na saoithe. An uair sin a comhlíonadh a ndúradh trí Irimia fáidh: 'Chualathas glór i Rámá caoi agus iomad olagóin: Rachael ag caoineadh a clainne, agus nárbh áil léi sólás a ghlacadh mar nach bhfuil siad ann níos mó.'"Ceiliúrtar an sléacht nó "Lá na Leanaí Neamhchiontacha" nó “Lá na Leanbh” ar 28 Nollaig.
Wilfried Martens
Dlíodóir agus polaiteoir de chuid na Beilge ab ea Wilfried Martens (19 Aibreán 1936 – 9 Deireadh Fómhair 2013).
Saol
Bhí céim sa staidéar nótaireachta (chomh maith le céim san fealsúnacht Thómaíoch) agus dochtúireacht sa dlí aige.
Bhí Martens ag dlíodóireacht os comhair Chúirt Achomhairc Ghent ar feadh tamaill. clé|mion|150x150px|2009, Páirtí an Phobail Eorpaigh Bhí Martens ina bhall de Theach Ionadaithe na Beilge (1974-91), de Sheanad na Beilge (1991-94) agus de Pharlaimint na hEorpa (1994-98). Bhí sé ina chathaoirleach ar Pháirtí Críostaí an Phobail (1974-79), agus ina Phríomh-Aire naoi n-uaire (idir 1979 agus 1981, 1981 agus 1992). Bhí Martens mar cheannaire ar Pháirtí an Phobail Eorpaigh ó 1994 go dtí 1999.
Mar sin, bhí Martens chun tosaigh sna 1970idí-1990idí agus
Britain's Got Talent (sraith 2)
Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an dara sraith ar an 12 Aibreán 2008 agus chríochnaigh sé ar an 31 Bealtaine 2008.
B'iad Simon Cowell, Amanda Holden agus Piers Morgan na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh George Sampson an tsraith agus tháinig Signature sa dara háit.
Ireachó
Is cathair í Ireachó (Araibis: أريحا‎) atá suite gar d'Abhainn na hIordáine ar an mBruach Thiar sna críocha Palaistíneacha. Príomhchathair na Gobhanóireachta Ireachó atá inti, le daonra thart ar 20,000 Palaistíneach. Tá an chathair suite faoi bhun cothrom farraige sé chiliméadar déag ó thuaidh ón Mhuir Mharbh, agus is í an áit lonnaithe is ísle ar domhain. Meastar fosta go bhfuil Ireachó ar an gcathair is sine ar domhain, agus tá fianaise ann a léiríonn go raibh daoine sa cheantar chomh fada siar le 9000 RC.
Scuid eitilte Wellington
Is moileasc í an scuid eitilte Wellington. Ball d'ord na Teuthida atá inti.
Bentonville, Arkansas
Cathair i iarthar-lár Arkansas is ea Bentonville. Sa bhliain 2010 fuarthas 35,301 duine ina gcónaí in Bentonville.
Victoria (An Astráil)
Stát de chuid na hAstráile ó 1851 is ea Victoria, atá suite i ndeisceart na tíre. Tá an dara daonra is mó sa tír:. Is í Melbourne an phríomhchathair agus an chathair is mó, le 70% den daonra ina gcónaí sa chathair.
Stair
Bunaíodh coilíneacht phríosúin ar chósta Bá Port Phillip i mí Dheireadh Fómhair, sa bhliain 1803, ach theip sí taobh istigh de sheacht mí. Shroich an chéad lonnaitheoirí buana i gceantar Bá Portland sa bhliain 1834, agus bunaíodh an phríomhchathair, Melbourne, sa bhliain ina dhiaidh sin ag John Batman.
Bunaíodh Victoria mar coilíneacht féin-rialú neamhspleách laistigh den Impireacht na Breataine i 1851.
Déimeagrafaic
An daonra reiligiúin Victeoiriach le céatadán as 2011 : thumb|271x271px|Déanfaidh [[Parlaimint na Victoria, a tógadh i 1856, tá sé suite i Sráid Earrach, Melbourne.]]
Iompar
thumb|197x197px|I bhfeidhm ó Mheán Fómhair [[1854, tá Stáisiún Traenach na Flinders Street lárnach gréasán iarnróid Melbourne, atá suite ar an choirnéal Shráid Flinders agus Sráid Swanston.]]
Spórt
thumb|269x269px|An [[Melbourne Cricket Ground (MCG) mar atá le feiceáil ón Eureka Tower i 2007.]]
Hot Springs, Arkansas
Cathair i lár Arkansas is ea Hot Springs. Sa bhliain 2010 fuarthas 35,193 duine ina gcónaí in Hot Springs.
Cill Droichid
Tá cónaí ar thart is 20,288 duine i gCill Droichid. Tá fás mór tagtha ar daonra an bhaile le cúpla bliain anuas. Mar thoradh ar seo tá ganntanas seirbhísí sa bhaile agus deacrachtaí le trácht. Tá clú air mar an baile is mó in Éirinn le sráid amháin.
Stair
Tógadh Baois Uí Chonghaile i mBaile Bharróg Thiar, Cill Droichid le linn gorta Éireannach na mblianta 1740 - 1742.
Briathar aistreach
Nuair a luaitear an tainmní den briathar san abairt deirimid gur briathar aistreach é. Féach ar na samplaí seo ina mbíonn na briathra aistreacha:
Santiago de Compostela
Is í Santiago de Compostela príomhchathair Chomhphobal féinrialaitheach na Gailíse. Tá sé suite in iarthuaisceart na Spáinne i gcúige A Coruña. Is í an ardeaglais ceann sprice na hoilithreachta a dtugtar Camino de Santiago uirthi. Ba Cathair San Séam an t-ainm a bhí ag na Gaeil ar an áit sa Mheánaois.
Deirtear go dtagann an t-ainm compostela ó campus stellae na Laidine, i.e. "faiche réalta", rud a fhágann go gciallaíonn Santiago de Compostela "Naomh Séamus na faiche réalta". Tá baint ag an ainm leis an scéal gur tugadh cnámha Naomh Séamas anall ón Meánoirthear go dtí an Spáinn, áit ar cuireadh iad agus a bhfaca aoire réalt os a gcionn. Tógadh eaglais san áit agus ardeaglais ina dhiaidh sin.
200px|thumb|left|[[Ardeaglais Santiago de Compostela]]
Loras mall
Is ainmhí luibhiteach é an loras mall (géineas Nycticebus). Mamach atá ann, agus is ball d'fhine na Lorisidae é. Tá tocsain ina ghreim, rud annamh i measc na mamach. Tá siad dúchasach d'oirdheisceart na hÁise agus áiteanna ina chóngar.
Santiago de Compostela
Tá an ardeaglais in aice chearnóg mhór na seanchathrach. Ar an taobh eile den chearnóg tá Pazo de Raxoi (Pálás Raxoi), halla na cathrach agus áit chruinnithe Xunta (rialtas) na Gáilíse. Ar thaobh na láimhe deise de staighre na hardeaglaise tá Hostal dos Reis Católicos, óstán a thóg na Monarcaí Caitliceacha Isabella I agus Ferdinand II do na hoilithrigh (anois is parador é).
Sulfáit photaisiam alúmanaim
Is comhdhúil cheimiceach í sulfáit photaisiam alúmanaim, alúm photaisiam, nó alúm potaise: an sulfáit dhúbailte de photaisiam agus alúmanam, a bhfuil foirmle cheimiceach Kal (SO 4) 2. aici. Faightear í go coitianta mar an dódeacaihiodráid, Kal (SO 4) 2 · 12H 2 O. Criostalaíonnsí sí i struchtúr ciúbach le grúpa spáis P a -3 agus paraiméadar laitíse de 12.18 Å. Is í an chomhdhúil is tábhachtaí den aicme cineálach comhdhúile ar a dtugtar alúmaí, agus is minic a thugtar alúm orthu.
Santiago de Compostela
Tá clú ar Ollscoil Santiago freisin.
Sorca Clarke
Is polaiteoir Éireannach í Sorca Clarke. Tá sí ina ball de Shinn Féin agus is Teachta Dála í do cheantar Longfort agus an Iarmhí ó olltoghchán 2020. Bhí sí ina ball de Chomhairle Contae na hIarmhi ó 2014–2019.
Santiago de Compostela
Baisteadh ceann d'oird mhíleata na Spáinne, Ord Santiago, as an gcathair (ar nós Calatrava, Alcantara agus Montesa).
Sulfáit photaisiam alúmanaim
Úsáidtear sulfáit photaisiam alúmanaim go coitianta in íonú uisce, i dtionscal na súdaireachta agus an dhathaithe, tinedhíonta teicstílí, agus i bpúdar bácála mar E uimhir E522. Tá úsáidí cosmaideacha aici freisin mar dhíbholaí, mar lóis iarbhearrtha agus mar stipeach do mhionfhuiliú ó bearradh.
Santiago de Compostela
Tá sí ar an gcathair is mó báisteach san Eoraip de bharr na gaoithe láidre aniar ón Aigéan Atlantach agus na sléibhte a bheith timpeall air.
Sulfáit photaisiam alúmanaim
Saintréithe
mion| criostail ochtaihéidreach d'alúm photaisiam le dáileadh éagothrom i limistéar na haghaidhe
Santiago de Compostela
Inniu féin tugann oilithrigh as gach cearn a n-aghaidh ar an gcathair ar son thaisí an Naoimh.
Sulfáit photaisiam alúmanaim
Leigheas agus cosmaidí
mion| Bloc alúim a dhíoltar mar chrapthach i gcógaslanna san India (áit a dtugtar Fitkari (Hiondúis) nó Phitkari (Urdúis) air go forleathan
Tocsaineolaíocht agus sábháilteacht
D'fhéadfadh alúm photaisiam bheith ina lag greannaitheoir craicinn.
Benton, Arkansas
Baile i iarthar-lár Arkansas is ea Benton. Sa bhliain 2010 bhí 30,681 duine ina gcónaí in Benton.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1947
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1947, a thosaigh ar 1 Meitheamh 1947 agus chríochnaigh ar 7 Meán Fómhair 1947. B'í an 61ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 13 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don 13ú huair.
Abhainn na hIordáine
Is abhainn í an Iordáin (Eabhrais: נהר הירדן nehar hayarden, Araibis: نهر الأردن‎ nahr al-urdun) atá suite in Iardheisceart na hÁise agus a ritheann isteach sa Mhuir Mharbh. Tá sí 251 ciliméadar (156 míle) ar fhad. Sníonn an abhainn ar an dteorainn idir Iosrael agus Ríocht na hIordáine, agus trí Mhuir na Gailíle. Meastar go bhfuil sí ar cheann de na haibhneacha is naofa ar domhain.
Agatha Christie
Scríbhneoir Sasanach ab ea Dame Agatha Mary Clarissa Christie Mallowan DBE (née Miller; 15 Meán Fómhair 1890 – 12 Eanáir 1976) a rugadh i Torquay nDevon. Scríobh sí scéinséirí, scéalta dúnmharuithe, agus ficsean coireachta, agus bleachtaireachta. Chomh maith leo seo, scríobh sí scéalta grá faoin ainm cleite Mary Westmacott, ach thar aon rud eile is le haghaidh na 66 úrscéal bleachtaireachta a scríobh sí (go háirithe na cinn le Hercule Poirot nó Miss Jane Marple), chomh maith le níos mó ná 15 bailiúchán gearrscéalta agus drámaí don West End a bhfuil clú agus cáil anois uirthi.
De réir Guinness Book of World Records, is é Christie an t-údar is mó díol ar domhan. Tá idir 2 go 4 billiún (4,000,000,000) cóip dá cuid leabhar díolta; níl ach Shakespeare agus an Bíobla a dhíol níos mó. Tá a cuid leabhar foilsithe i thart ar 103 teangacha sa bhliain 2007, níos mó ná aon údar eile. Is é And Then There Were None a húrscéal s cáiliúla, agus níos mó ná 100 milliún cóip díolta.
Is é The Mousetrap, dráma a scríobh Christie, an dráma is faide ar siúl—níor stadadh dá léiriú ó thosaigh sé ar an 25 Samhain 1952.
Tá mórán scannán ann bunaithe ar obair Christie, mar shampla Murder on the Orient Express, Death on the Nile, agus 4.50 from Paddington, agus tá cuid mhaith díobh curtha in oiriúint don teilifís, raidió, cluichí ríomhaire agus greannáin.
thumb|left|Agatha mar chailín óg
Saol
Rugadh Agatha Mary Clarissa Miller i Torquay, nDevon. Bhí a máthair, Clarissa Margaret Boehmer, mar iníon le Captaein san arm.
Biontúrang
Ainmhí is ea an biontúrang.
Agatha Christie
Saol
Ba Agatha an duine is óige de thriúr. Bhí dhá phaiste eile ag na Miller's: Margaret Frary Miller (1879–1950) nó "Madge", agus Louis Montant Miller (1880–1929), nó "Monty".
Mar pháiste chuaigh sí chun cónaí lena haintín. Dúirt Agatha go raibh óige sona aici. Cé nár fhreastail Agatha ar scoil, bhí oideachas aici. Chreid a mháthair nár chóir páistí foghlaim chun léamh go dtí aois a hocht, ach mhúin Agatha í féin chun léamh ag aois a ceithre bliana.
Mhúin a hathair mata dí, agus d'imir siad cluichí a raibh ar nós Trivial Pursuit a bhfuil againn anois. Bhí ceachtanna pianó aici, a thaitin léi, agus ranganna damhsa, nár thaitin léi. Nuair nach raibh sí ábalta Fraincis a foghlaim trí oideachas foirmiúil, fuair sí buime nach raibh ábalta ach Francis a labhairt.
I rith an Céad Chogadh Domhanda, d'oibrigh Agatha mar bhanaltra sa VAD (Voluntary Aid Detachment). Mar chuid den obair, d'oibrigh sí i gcógaslann ospidéil.
Ar Oíche Nollag 1914, phós Agatha Archibald Christie, píolótach san Cór Eitilte Ríoga. Bhí iníon amháin acu, Rosalind Margaret Clarissa Hicks (née Christie; 5 Lúnasa 1919–28 Deireadh Fómhair 2004).
Foilsíodh a céad úrscéal, The Mysterious Affair at Styles, sa bhliain 1920. Nuair a fuair Archie phost ag eagrú turas domhanda ag chur chun cinn ar an Taispeántas Impireacht na Breataine, d'fhág an lánúin a iníon le máthair agus deirfiúr Agatha agus thaistil siad chuig an Afraic Theas, An Astráil, An Nua-Shéalainn agus Haváí. D'fhoghlaim siad conas tonnmharcaíocht a dhéanamh ag seasamh suas i Waikiki agus bhí siad mar chinn de na chéad mBriotanach chun é a dhéanamh.
Scannal
mion|1926: Cealú agus filleadh|clé clé|mion|Agatha Christie, [[Acrapolas|an Acrapoil, an Ghréig, 1958]] I 1926 dúirt Archie le Agatha go raibh sé i ngrá le bean eile, Nancy Neele, agus bhí fonn air colscaradh a fháil ó Agatha. Ar an 8 Nollaig 1926 bhí troid ag an lánúin, agus d'fhág Archie an bhaile, Styles i Sunningdale, Berkshire, chun an deireadh seachtaine a chaitheamh lena mháistreás i Godalming, Surrey. An oíche cheanna d'fhág Agatha dhá litir, ceann don rúnaí, ag rá go raibh sí ag dul go Yorkshire, agus ceann eile do Archie.
Ar an 19 Nollaig 1926 fuarthas Christie ina steillbheatha san Óstán Swan Hydropathic i Harrogate, Yorkshire. Bhí sé cláraithe faoin ainm 'Mrs. Teresa Neele' (an sloinne ceanna le máistreás Archie), ó Cape Town. Níor mhínigh Christie níos déanaí an scéal. Cé go ndúirt dhá dochtúir go raibh "psychogenic fugue" aici, níl a fhios againn i ndáiríre céard a tharla.
Scríobh an t-údar Jared Cade leabhar iomlán faoin eachra seo, Agatha Christie And The Eleven Missing Days.
Fuair Archie agus Agatha colscaradh sa bhliain 1928, tar éis 14 bliain le chéile. I rith an am sin d'fhoilsigh Agatha 6 úrscéal, bailiúchán de gearrscéal agus roinnt scéalta i irisí. clé|mion|The American Magazine, Márta 1933I 1930, phós Christie an seandálaí Max Mallowan tar éis dul leis ar thuras seandálaíochta.
Sa bhliain 1971, bhronn an Bhanríon Eilís II "dáma" ar Christie i bPálás Buckingham.
Saothar
Sholáthraigh Agatha Christie agus scríbhneoirí eile sa Bhreatain sárshamplaí den ‘cosy crime’, a scríobh Anna Heussaff : plotaí casta fíorchliste á n-ionramháil i sráidbhailte áille agus i dtithe ársa, ach carachtair maide mar amhrastaigh iontu.
D'fhoilsigh Agatha Christie dhá dhírbheathaisnéis: ceann iarbháis bunaithe ar a shaol ón óige go dtína sean-aois, agus ceann bunaithe ar na tréimhsí a chaith sí sa tSiria agus san Iaráic lena dara fear céile, Max Mallowan. Foilsíodh an dara ceann sa bhliain 1946 leis an ainm Come, Tell Me How You Live.
Sa bhliain 2005, thángthas ar ghearrscéal darbh ainm The Incident of the Dog's Ball in áiléar iníon an údair. Is air a bunaíodh an t-úrscéal Dumb Witness. Foilsíodh é sa Ríocht Aontaithe i mí Meán Fómhair 2009 sa leabhar Agatha Christie's Secret Notebooks: Fifty Years of Mysteries in the Making, le John Curran, chomh maith le gearrscéal nua faoi Poirot, The Capture Of Cerberus.
Scéalta
D'úsáid Christie áiteanna a raibh eolach di ina cuid oibre. Chabhraigh a cuid taistil le Max léi dá bharr. Mar shamplaː thumb|Seomra Christie san Óstán Pálás Pera in Iostanbúl, an Tuirc.|clé
An Phicnic Leictreach
Is féile bhliantúil cheoil agus ealaín é An Phicnic Leictreach  (nó An Phicnic Aibhléise, An Phicnic Aibhléiseach, An Fhleadhóg Leictreach uaireanta; Béarla: Electric Picnic) a bhíonn á chur ar siúl i Halla an tSráidbhaile, An Sráidbhaile, Contae Laoise in Éirinn.
Eagraíocht
Bíonn i bhfad níos mó ná ceol i gceist leis an bhFleadhóg; puball pictiúrlainne, láthair Corp agus Anam agus Puball Coméide Idirnáisiúnta (bhí Des Bishop ina fhear tí le roinnt blianta). Sa bhliain 2008, d'fhreastail Amnesty International ar an bhFleadhóg mar chuid den Chomóradh 60 Bliain ar Chearta Daonna.
Stair na féile
Thosaigh An Fhleadhóg Leictreach mar féile lae sa bhliain 2004 agus an bhliain dár gcionn féile dheireadh seachtaine a bhí inti. Deirtear go bhfuil sé ag dul i bhfeabhas gach bliain agus is gar go mbeidh sé níos mó ná Oxegen - díoladh gach ticéad do fhéile na bliana 2008 níos tapúla ná riamh.