cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An tSínis
Tionchar na Sínise ar Theangacha Eile
mion|388x388px Is í an tSínis an teanga is tábhachtaí sa Chian-Oirthear leis na cianta cairbreacha, agus mar sin bhí an-tionchar aici ar theangacha eile an réigiúin. Is féidir Vítneaimis, Seapáinis agus Cóiréis a scríobh le litreacha na Sínise, ach inniu chuaigh an leagan Vítneamach den chóras in éag (cé go múintear in ollscoileanna Vítneam i gcónaí é, mar eochair do staidéar na Sínise); maidir leis an leagan Cóiréach ní úsáidtear ach sa Chóiré Theas é anois, agus ansin féin is í an aibítir dhúchasach, Hangul, is mó a d'fheicfeá sna leabhair agus sna hirisí. Sa tSeapáin, arís, baintear úsáid as na litreacha Síneacha (kanji) chomh maith le dhá shiollabra (is é sin dhá chóras siolla-bhunaithe scríbhneoireachta - seasann gach litir d'aon siolla amháin), mar atá, hiragana agus katakana. An dá chóras seo féin áfach tá siad bunaithe ar na litreacha Síneacha ar dtús. mion Hán tự a thugtar ar chóras scríbhneoireachta Síneach na Vítnimise sa teanga sin. Ba í an t-aon scríbhneoireacht a bhí ar fáil don Vítneaimis go dtí an 14ú haois. Ón 14ú haois go dtí an 19ú haois bhí an teanga á scríobh leis an gcóras Chữ Nôm. Bhí an Chữ Nôm bunaithe ar litreacha na Sínise chomh maith ach ar a laghad bhí na litreacha curtha in oiriúint don Vítneaimis ionas go bhféadfá na focail ghlan-Vítnimise a bhreacadh síos leis na litreacha seo. Sa 17ú haois áfach chuir an tÍosánach Francach Alexandre de Rhodes i dtoll le chéile córas nua le Vítneaimis a scríobh leis na litreacha Iartharacha - le haibítir na Laidine. Bhí a lán comharthaí idirdhealaitheacha de dhíth le freastal ar thonúlacht na Vítnimise, ach sa deireadh bhí de Rhodes ábalta an fhadhb seo a réiteach. Ba iad na misinéirí Iartharacha ba mhó a d'úsáideadh an córas seo sna céadta bliain ina dhiaidh sin, ach i dtús na fichiú haoise chuir na náisiúnaithe Vítneamacha ar bun "Saorscoil Tonkin", nó Đông Kinh Nghĩa Thục, i Hanái leis na litreacha seo a mhúineadh do mhuintir Vítneam. Bhí na náisiúnaithe Vítneamacha san am ag iarraidh a sochaí a thabhairt chun nua-aimsearthachta agus iad ag cur oideachas nua-aimseartha ar fáil in áit an oideachais thraidisiúnta agus an Chonfúiceachais. mion|Hanyu Maidir leis an teanga Zhuang, teanga Théach (is é sin teanga atá gaolmhar leis an Téalainnis) a labhraítear i nDeisceart na Síne, is féidir í a scríobh le litreacha Síneacha freisin, de réir an chórais Sawndip. Inniu áfach is fearr leis na húdaráis Shíneacha féin an aibítir Iartharach a chur chun cinn i measc lucht labhartha na teanga Zhuang.
Gutaí
Sa chaighdeán, tá cúig fhónéim guta ann: /i, u, y, ǝ, a/.
Na canúintí
Is deacair a rá cé acu teanga amháin nó cnuas iomlán teangacha atá i gceist leis an tSínis. Cé go bhfuil leagan caighdeánach den teanga ann agus é á labhairt fud fad na Síne inniu, maireann na canúintí, más canúintí iad, beo i mbéal na ndaoine sna cathracha agus faoin tuath araon.
Bíonn na canúintí an-difriúil leis an tSínis chaighdeánach ar a lán bealaí, ach is teangacha tonúla iad na canúintí seo go léir. Thairis sin, is teangacha scoite iad go léir, go bunúsach, agus níl mórán míreanna gramadúla in úsáid in aon cheann acu.
Is iad na "canúintí" móra ná:
An Mhandairínis
Uirthi sin atá an teanga chaighdeánach bunaithe. Labhraítear leaganacha den Mhandairínis ar fud thuaisceart na Síne, agus is féidir difríochtaí suntasacha a aithint idir na fochanúintí éagsúla den Mhandairínis féin. Is í caint na príomhchathrach is bunús leis an gcaighdeán, ach is leagan saibhrithe den chanúint sin é, agus tionchar na Sínise Clasaicí le haithint air fosta.clé|mion|304x304px|Kǒngzǐ Shīlùn 《孔子詩論》 Shi Jing Labhraíonn pobail bheaga Mhuslamacha i roinnt poblachtaí iar-Shóivéadacha canúint Mandairínise a dtugtar Dungáinis uirthi. Tá caighdeán dá cuid féin ag an teanga seo agus é bunaithe ar an aibítir Choireallach. Tá cuid mhaith téarmaí Rúisise measctha tríthi freisin.
An Chantainis
Tá an Chantainis á labhairt ina lán pobal Síneach sa choigríoch (Hong Kong mar shampla). Tá stádas réasúnta maith aici dá réir.
Éirí Amach Bussa (1816)
mion|clé|Bratach Bussa clé|mion|Cuimhneachán i mBridgetown Tharla Éirí Amach Bussa i mBarbadós ar 14–16 Aibreán 1816. Chuir an réabhlóid seo tús le sraith reibiliún mór de chuid na sclábhaithe sna hIndiacha Thiar in imeacht na gcúig bliana déag ina dhiaidh sin. Bhrostaigh na himeachtaí seo cealú na sclábhaíochta ar fud Impireacht na Breataine trí an Acht um Chealú na Sclábhaíochta, 1833.
Luainíocht na gcónocht
Feiniméan a tharlaíonn mar gheall ar na hathruithe malla ar threoshuíomh ais rothlaithe an Domhain sa spás. Tarraingíonn aomadh imtharraingteach na Gréine is na Gealaí boilsc mheánlíneach an Domhain, rud a chruthaíonn casmhóimint nó cúpla a luascann an ais rothlaithe trí chón sa spás, ag uillinn 23.5° leis an bplána meánlíneach, agus tréimhse 25,800 bliain ag an luascadh sin. Toradh suntasach ar an luainíocht seo is ea go n-athraíonn ionad gach aon rinn spéire go leanúnach, de bhrí go n-athraíonn bunphointe an chórais chomhordanáidigh (mar a dtrasnaíonn an mheánlíne is an t-éiclipteach, Túsphointe an Reithe) agus go ngluaiseann siar 50 soicind stua in aghaidh na bliana. Mar sin, luann catalóga na réaltaí an bhliain chuí maidir le hionad réaltaí, chun gur féidir na hionaid chruinne ag aon am eile a ríomh. Toradh eile is ea go n-inscríobhann an mol neamhaí ciorcal ar thrastomhas 47°. Mar sin, i gceann 14,000 bliain, is é Vega a bheidh ina réalta thuaidh agus ní Polaris.
Baile Ghearóid
Is baile suite i gContae Loch Garman é Baile Ghearóid.
Patrick Weston Joyce
Staraí, scríbhneoir agus ceoleolaí Éireannach ba ea Patrick Weston Joyce (1827 – 7ú Eanáir 1914). Bhí clú ar leith aige as ucht a chuid taighde ar sanasaíocht na Gaeilge agus logainmneacha na hÉireann.
Beatha
Rugadh é i mBaile Uí Argáin, Bealach Eabhra, An Sliabh Riabhach, ar na teorannacha idir contaetha Luimnigh agus Corcaí, agus tógadh é i nGleann Oisín in aice láimhe. Mhaígh an teaghlach gurbh é a sinsear ná Seán Mór Seoighe (fl. 1680), saor cloiche as Conamara, Contae na Gaillimhe.
Deartháir níos óige le Patrick ba ea Robert Dwyer Joyce. Gaeilge ba ea a thráchtas dúchais. Thosaigh sé a chuid oideachas ag shiúl chois claí, agus théis sin i mBaile Mhistéala, Contae Chorcaí.
Thosaigh Joyce ag obair sa bhliain 1845 leis an Commission of National Education. D'éirigh sé ina mhúinteoir agus ina phríomhoide na modhscoile i gCluain Meala. Sa bhliain 1856, roghnaíodh é mar bhall de foireann chúigear duine déag chun an chéad oideachas náisiúnta i nÉirinn a atheagrú. Idir an dá linn, bhain sé céimeanna B.A. (1861) agus M.A. (1863) amach ó, Baile Átha Cliath. Idir na blianta 1874 agus 1893, bhí sé ina phríomhoide an Choláiste Oiliúna, Sráid Marlborough Street, Baile Átha Cliath.
Mar Cumann Buan-Choimeádtha na Gaedhilge, scríobh sé gramadach Gaeilge sa bhliain 1878. Ba bhall é den Royal Society of Antiquaries of Ireland ón mbliain 1865, agus ina uachtaráin an chumainn ón mbliain 1906 go dtí 1908. Bhí sa ina bhall fosta d'Acadamh Ríoga na hÉireann.
Pearsa chultúrtha mór le rá ba ea Joyce. Bhí suim aige i nGaeilge, Béarla na hÉireann, ceol, oideachas, béaloideas agus litríocht Gaeilge, state na hÉireann, logainmneacha agus go leor eile. I measc a chuid saothar, is é an ceann is seasmhaí b'fhéidir ná The Origin and History of Irish Names of Places (1869).
Bailiúchán i gColáiste Phádraig
Faightear a bhailiúchán P. W. Joyce i Leabharlann Cregan i gColáiste Phádraig, Droim Conrach includes several rarities, ina measc cóipeanna sínithe le Joyce agus a dheartháir Robert, mar aon le leabhar as a leabharlann féin. Tá ann fosta lámhscríbhinn scríofa ag Joyce féin, cóip den scéal Echtra Cormaic i dtir Tairngiri agus Ceart Claíd Cormaic ón Leabhar Bhaile an Mhóta, a d'aistrigh Joyce féin go Béarla.
Baile Eachaidh
Is baile suite i gContae Dhoire é Baile Eachaidh.
Peil Ghaelach
200px|deas|thumb|An liathróid, déanta ag an gcomhlacht Éireannach O'Neills, a úsáidtear sa Pheil Ghaelach. Is cluiche foirne agus saghas peile í an Pheil Ghaelach (tugtar caid agus peil uirthi chomh maith) a imrítear in Éirinn go háirithe.
Imrítear an cluiche idir dhá fhoireann de chúigear imreoir déag ar pháirc imeartha dronuilleogach le cuaillí báire ar an dá thaobh. Tá cuma "H" ar na cuaillí, ar nós cuaillí rugbaí ach le líontán ag a mbun. Is é príomh-chuspóir an chluiche ná an liathróid peile (nó "an chaid") a chur isteach i líontán na foirne eile ("cúl", le luach trí phointe) nó thar an trasnán ("cúilín", le luach pointe amháin). Is ionann cúl amháin agus trí chúilín. Bíonn an bua ag an bhfoireann leis an líon pointí is mó ag deireadh an chluiche.
Tá an pheil Ghaelach ar cheann de na Cluichí Gaelacha, a imrítear faoi stiúradh an Chumainn Lúthchleas Gael, an eagraíocht spóirt is mó san oileán. Tá rialacha dochta ag an gcumann maidir le hamaitéarachas, agus is é Cluiche Ceannais na hÉireann buaicphointe an spóirt. Imrítear an cluiche deiridh seo i bPáirc an Chrócaigh i mBaile Átha Cliath, ceanncheathrú an Chumainn Lúthchleas Gael. Creidtear gur fhás an pheil nua-aimseartha as na seanchluichí caide a imríodh don chéad uair sna Meánaoiseanna, ach níor leagadh síos na rialacha mar atá siad inniu go dtí an bhliain 1896.
1965 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1965.
Peil Ghaelach
Is cluichí ar leith iad Peil Ghaelach na mBan agus Peil na Rialacha Idirnáisiúnta, cluiche le meascán rialacha ón bpeil Ghaelach agus Peil Astrálach.
Fad an chluiche
Maireann cluichí peile ar feadh seasca nóiméad, roinnte ina dhá leath de tríocha nóiméad, ach amháin cluichí sinsir idirchontae a mhaireann seachtó nóiméad (dhá leath atá 35 nóiméad ar fhad). I gcás comhscóir, imrítear fiche nóiméad sa bhreis (dhá leath atá 10 nóiméad ar fhad). Bíonn fiche nóiméad sos ag na foirne ag leath ama.
Na foirne
Tá cúigear peileadóir déag i ngach foireann: cúl báire amháin (a chaitheann uimhir 1), seisear cosantóir (tugtar cúlaithe nó tacaithe orthu agus caitheann siad na huimhreacha 2–7), beirt imreoir lár páirce (uimhreacha 8 agus 9) agus seisear ionsaitheoirí (tugtar tosaithe orthu agus caitheann siad na huimhreacha 10–15). Caithfidh an cúl báire a bheith gléasta i ndath difriúil ó na himreoirí eile. Tá cúigear fear ionaid déag ann (a chaitheann uimhreacha na huimhreacha 16–30), agus is féidir cúig athruithe a dhéanamh in aon chluiche amháin.
An liathróid
Imrítear an cluiche le liathróid bhán déanta as leathair, atá cosúil le liathróid sacair ach beagán níos troime. Chun an liathróid a bhogadh suas na páirce, is féidir é a chiceáil nó é a bhuail leis an mbos. Is iad na rudaí nach bhfuil ceadaithe ná:
Ag scóráil
thumb|300px|[[Contae Thír Eoghain|Tír Eoghain ag tabhairt aghaidh ar Chiarraí sa bhliain 2005.]] Má théann an liathróid thar an trasnán, bronntar cúilín le luach pointe amháin agus ardaíonn an moltóir an bratach bán. Má theánn an liathróid faoin trasnán agus isteach sa líontán, bronntar cúl le luach trí phointe agus ardaíonn an moltóir an bratach uaine. Scríobhtar scór an chluiche san fhormáid {cúl}-{cúilíní}. Mar shampla, i gcás Cluiche Ceannais na hÉireann 2008, an toradh deiridh a bhí ann ná Tír Eoghain 1-15 Ciarraí 0-14 (bhí an bua ag Tír Eoghain, lé ceithre chúilín).
Ag tabhairt faoi
Chun greamú a dhéanamh ar imreoir eile, is iad na rudaí atá ceadaithe ná:
Na rudaí nach bhfuil ceadaithe ná:
Oifigigh
Bíonn ochtar oifigeach ar an bpáirc atá i gceannas ar an gcluiche:
Stair
Tá an pheil á imirt leis na cianta in Éirinn mar aon leis an iomáint, ach níor thosaigh sé mar chluiche oifigiúil go dtí gur bunaíodh an Cumann Lúthchleas Gael i mí na Samhna na bliana 1884 in Óstán Haye's i gContae Thiobraid Árann. Bhailigh agus shocraigh an CLG na rialacha, agus imríodh an chéad chomórtas uile Éireann (Craobh Peile Sinsearach na hÉireann) sa bhliain 1887.
Foireann na Mílaoise
Roghnaíodh Foireann na Mílaoise sa bhliain 1999 as na himreoirí ab fhearr a d'imir an spórt idir 1884 agus an bhliain 2000. B'iad an CLG agus na hiriseoirí spóirt a roghnaigh an fhoireann.
Cluiche Ceannais na hÉireann
deas|250px|thumb|[[Páirc an Chrócaigh le linn Cluiche Ceannais na hÉireann na bliana 2004.]] Bíonn an cluiche deiridh ar siúl gach bliain ar an nDomhnach deireanach de mhí Mheán Fómhair. Imríonn an dá fhoireann i gcoinne a chéile i bPáirc an Chrócaigh, an staid is mó sa tír, agus is é seo an chluiche is tábhachtaí agus an duais is mó sa spórt. Bíonn Uachtarán na hÉireann, an Taoiseach agus daoine uaisle eile ag freastal ar na himeachtaí freisin. An fhoireann is fearr sa tír le blianta fada ná foireann na Ríochta nó Contae Chiarraí. Níl aon chontae eile i ngiorracht scread asail dóibh (féach ar liosta na mbuaiteoirí do Chluichí ceannais Uile Éireann). Is é an Corn Sam Mhic Uidhir an duais sa chomórtas seo.
Páirtí Cumannach Chúba
Is páirtí polaitíochta Marxach-Leiníneach Chúba é Páirtí Cumannach Chúba (PCC), (Spáinnis: Partido Comunista de Cuba, PCC), a bhunaigh Julio Antonio Mella sa bhliain 1925, agus atá i gcumhacht ó tháinig Réabhlóid Chúba ar an bhfód.
Tacaíonn a lucht leanúna le Réabhlóid Chúba agus traidisiúin réabhlóideacha na gCúbach, i gcoinne coilíneachais na Spáinne agus nua-choilíneachas impiriúil na Stát Aontaithe, agus fógraíonn siad iad féin ina n-oidhrí ar Pháirtí Réabhlóideach Chúba (Spáinnis:Partido Revolucionario Cubano), a bhunaigh José. Martí i 1892 chun troid ar son neamhspleáchas Cúba ón Spáinn.
Cuairt Stáit ag Ceann Stáit na hÉireann chuig an Ríocht Aontaithe, 2014
Ar 7 Aibreán 2014, thosaigh an chéad Chuairt Stáit ag Ceann Stáit na hÉireann go dtí an Bhreatain. Ba é an chéad Chuairt Stáit riamh ag Ceann Stáit na hÉireann ar an mBreatain. Ba dheis í an iliomad nasc idir an Ríocht Aontaithe agus Éire a cheiliúradh, roimh Brexit.
Ar 8 Aibreán, thug an tUachtarán Ó hUigínn an chéad aitheasc ag Ceann Stáit na hÉireann sa Phálás in Westminster.
Síceolaíocht forbartha
Brainse den tsíceolaíocht ina ndéantar staidéar ar fhorbairt bhitheolaíoch, shóisialta is intleachtach haoine ón am roimh bhreith is i rith na beatha. Tugtar aird ar leith ar fhorbairt pháistí óga mar a mbíonn na hathruithe tuisceana an-soiléir. Leagtar béim ar fheidhm na forbartha, na hathruithe a bhíonn coitianta do gach duine ag staideanna éagsúla na beatha.
Ben Affleck
Is aisteoir Meiriceánach é Benjamin Géza Affleck-Boldt nó Ben Affleck, a rugadh ar an 15 Lúnasa 1972. Is deartháir é le Casey Affleck.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 54 gradam buaite ag Affleck. Tá 128 ainmniúchán faighte aige.
Luáiste
Planda ilbhliantúil le boladh láidir a fhásann 2.5 m ar airde, dúchasach don Iaráin. Na duilleoga roinnte i nduilleoigíní móra ubhchruthacha garbhfhiaclacha. Na bláthanna beaga glasghorma in umbail suas le 10 cm ar leithead. An toradh éileapsóideach le heasnacha caolsciathánacha. Saothraítear go minic é le húsáid mar bhlaisiú.
The X-Files (séasúr 10)
Craoladh an deichiú séasúr The X-Files idir 24 Eanáir 2016 agus 22 Feabhra 2016 ag tosú leis an eipeasóid My Struggle.
Jessie Willcox Smith
Maisitheoir leabhar páistí agus péintéir a bhí in Jessie Willcox Smith (1863-1935) a bhí gníomhach i rith Ré Órga Mhaisiú Eagarthóireachta Mheiriceá.
Aithnítear í ar an maisitheoir leabhar páistí ab fhearr dar mhair riamh. In Philadelphia a rugadh i, in 1863, agus is ar bhruach na cathrach sin, in Villanova, agus ina dhiaidh sin in Mount Airy, a chaith sí a saol oibre. Chuir sí léaráidí ar fail d'ailt agus scéalta a bhí ar Century, Collier's, Leslie's Weekly, Harper's, McClure's, Scribners, agus Ladies' Home Journal. Chomh maith le léaráidí a tharraingt do leabhair do pháistí, dhear sí clúdaigh d'irisí Meiriceánacha agus fógraí do mhórchomhlachtaí idirnáisiúnta. Rinne sí na léaráidí don leabhar Cuairt San Nioclás le Clement Clarke Moore.
De réir mar a bhain na mná cuid dá gcearta amach i dtús an 20ú haois, bhí Willcox Smith ina heiseamláir acu siúd díobh a bhí gníomhach sna healaíona. Chabhraigh an t-aitheantas a bhain sí amach mar dhuine d'ealaíontóirí móra a linne le mná eile dul chun cinn iad féin ina saol gairmiúil. Is in Mount Airy a cailleadh í sa bhliain 1935. Níor phós sí riamh agus ní raibh aon chlann uirthi.
Séarlas Martel
Státaire agus ceannaire airm de chuid na bhFranc (718–741) ab ea Séarlas Martel (686 – 22 Deireadh Fómhair 741).
Limoges Cercle Saint-Pierre
Is club cispheile Francach é Limoges Cercle Saint-Pierre, ar a dtugtar Limoges CSP nó CSP freisin, a bunaíodh sa bhliain 1929 agus atá lonnaithe in Limoges na Fraince.
Sa bhliain 1988, bhuaigh CSP craobhchomórtas Pro A, a d’eagraigh an tSraith Náisiúnta Cispheile den chéad uair. Ar 15 Aibreán 1993, ba é an chéad chlub spóirt sa Fhrainc a bhuaigh craobhchomórtas tábhachtach Eorpach, i spórt ar bith (cé gur bhuaigh Olympique de Marseille craobh sacair níos déanaí sa bhliain chéanna).
An Eala
Is réaltbhuíon thuaisceartach í an Eala. Is é Cygnus, a chiallaíonn "eala", an t-ainm Laidine a thugtar uirthi. Is ceann de na 48 réaltbhuíon a d'áirigh Tolamaes í, agus is ceann í freisin de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha. De bharr chuma a príomhréaltaí, gairtear Cros an Tuaiscirt di uaireanta (i gcontrárthacht le Cros an Deiscirt).
I rith an tsamhraidh, spréann an t-éan seo a sciatháin thar Bhealach na Bó Finne, faoi mar atá sé ag eitilt ó dheas.
Príomhghnéithe
Is iomaí réalta gheal atá ar an Eala.
Ina dteannta siúd, is iomaí réalta athraitheach atá ar réaltbhuíon na hEala, ina measc 31 Cyg, 32 Cyg, P Cyg, Y Cyg, SS Cyg, XX Cyg agus V508 Cyg.
Réada suntasacha domhainspéire
Tá a lán réaltbhraislí agus réaltnéalta le feiceáil ar an Eala, mar gheall ar a suíomh ar phlána Bhealach na Bó Finne.
Stair agus miotaseolaíocht
Tá scothchosúlacht éin ar an réaltbhuíon seo, éin leathansciathánaigh fadmhuineálaigh agus é ar eitilt go grástúil. De réir mhiotaseolaíocht na Gréige, ionannaítear an réaltbhuíon le scata ealaí éagsúla scéalaíochta. Chuaigh Séas i riocht eala chun Leda a fhuadach, agus rugadh ceathrar clainne di: an Cúpla, Héilin na Traoi, agus Clítimnéastra.
Rinneadh eala d'Oirféas arna dhúnmharú, agus dúradh gur aistríodh ar an spéir é ionas go mbeadh sé in aice a lire.
Kenneth Nicholls
Staraí Éireannach a bhfuil ardmheas air is ea Kenneth W. Nicholls.
An Eala
Stair agus miotaseolaíocht
Faoi dheireadh, deirtear go raibh ógánach ann fadó darbh ainm Cygnus (nó Cycnus) agus é ina bhuachaill bán do Phaethon. Tar éis do Phaethon bás a fháil agus é ag iarraidh carbad na gréine a thiomáint, chuardaigh Cygnus a chorp go héadóchasach san Abhainn Eridanus ar thit sé. Thum sé isteach san abhainn an oiread sin uaireanta gur ghlac Séas trua dó agus rinne sé an t-éan uisce sin de a dtugtar a ainm air ón am sin.
Kenneth Nicholls
Bhain Nicholls clú agus cáil idirnáisiúnta amach mar údar an tsaothair Gaelic and Gaelicised Ireland in the Middle Ages, a foilsíodh ar dtús sa bhliain 1972, agus arís sa bhliain 2003. Tá meas bainte amach fosta aige as ucht a chuid eolais ar fhoinsí meánaoiseacha agus nua-aimseartha as Gaeilge, Laidin, Francis agus Béarla. I measc a suimeanna gairmiúla, tá a leanas:
An Eala
Stair agus miotaseolaíocht
Is cosúil go bhfuil baint ag an Eala, i dteannta réaltbhuíonta eile ar chomhartha stoidiacach an tSaighdeora (go sonrach an Lir, an tIolar agus an Saighdeoir é féin), le bunús mhiotas Éin Stimfealas, ceann de Dhá Shaothar Déag Earcail.
Kenneth Nicholls
Ball foirne sa roinn staire Choláiste na hOllscoile, Corcaigh ba Nicholls go dtí go ndeachaigh sé ar scor sa bhliain 2004. Bhí sé fostaithe ag an Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha le tréimhse le linn na 1960í. Tugtar ómós dá chuid oibre in Regions and rulers in Ireland, 1100-1650: essays for Kenneth Nicholls, David Edwards (eag.) (Baile Átha Cliath, 2004), cnuasach aistí le roinnt staraí mór le rá Éireannacha an lae inniu.
An Eala
Stair agus miotaseolaíocht
De réir mhiotaseolaíocht na Síne, is i réaltbhuíon na hEala a mbíonn droichead bliantúil an snaga bhric, a thugann an bheirt leannán Niu Lang agus Zhi Nu le chéile arís (féach Qi Xi).
Pól Breathnach
Staraí agus sagart Éireannach ba ea  Pól Breathnach  (Paul Walsh), (19ú Meitheamh 1885 – 18ú Meitheamh 1941).
Diane Dodds
Polaiteoir agus Feisire de Pharlaimint na hEorpa ba ea Diane Jean Dodds (rugadh ar an 16 Lúnasa, 1958 í).
Baile an Daingin, Contae Loch Garman
Is baile suite i gContae Loch Garman é Baile an Daingin.
Luamhán stiúrtha
mion|Luamhán stiúrtha Aonad forimeallach ríomhaire, cosúil le luch, a stiúrann gluaisne an chúrsóra ar an aonad fístaispeána (VDU). Cosúil le luamhán stiúrtha ar eitleán, is féidir leis gluaisne i dtreo ar bith a thaispeáint is a chur i gcrích.
10 Deireadh Fómhair
Is é an 10 Deireadh Fómhair an 283ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 284ú lá i mbliain bhisigh. Tá 82 lá fágtha sa bhliain.
International Standard Serial Number
I 1978, cruthaíodh Lárionad Spáinnise ISSN. Tá sé comhtháite faoi láthair laistigh den Roinn Rialaithe Leabharliosta de chuid Leabharlann Náisiúnta na Spáinne, a shainíonn an ISSN le haghaidh sraithfhoilseachán a fhoilsítear sa Spáinn, ach amháin sa Chatalóin áit a bhfuil sé á bhainistiú ag an Biblioteca de Catalunya.
Cuimsíonn an ISSN an cód aibítre "ISSN" agus dhá ghrúpa de 4 dhigit scartha le dash ina dhiaidh sin. Léiríonn na chéad dhigiteacha an cineál foilseacháin, is iad na cinn lárnacha cód sonrach na hirise nó an nuachtáin sin agus críochnaíonn sé le digit rialaithe a ghintear de réir algartam a chuireann san áireamh digití an chóid lárnach.
Síceolaíocht mhínormálta
Staidéar ar nádúr is bunús staideanna mínormálta síceolaíocha chun teoiricí ginearálta ar neamhoird a aimsiú in ábhair mar phearsantacht, intleacht is iompar sóisialta. I gcontrárthacht leis seo, bíonn an bhéim i síceolaíocht is síciatracht chliniciúil ar mheasúnú is cóireáil an duine aonair.
Eoiclídéas
Matamaiticeoir Gréagach ab ea Eoiclídéas (beo i 300 RC). Bhí sé gníomhach i gCathair Alastair le linn réimeas an Fharó Tolamaes Slánaitheoir (323-283 R.Ch.) Tá a Stoicheia (Gaeilge:Uraiceachtaí) ar cheann de na saothair is mó tionchair i stair na matamaitice, agus é ina phríomhthéacsleabhar do mhúineadh na matamaitice (go háirithe geoiméadracht) ó am a fhoilsithe go dtí deireadh an 19ú haois nó tús an 20ú haois. Sna Stoicheia, d'oibrigh Eoiclídéas amach teoirimí an rud ar a dtugtar anois geoiméadracht Eoiclídéach as tacar beag aicsímí. Scríobh Euclid saothair freisin ar pheirspictíocht, ar chónghearrthacha, ar gheoiméadrach sféarúil, ar uimhirtheoiric, agus ar chríochnúlacht mhatamaiticiúil.
Éitimeolaíocht
Tá an leagan Gaelaithe Eoiclídéas bunaithe ar a ainm Gréigise Εὐκλείδης (Eukleídēs), a chiallaíonn "clúiteach, glórmhar".
Príomh-Rúnaí an Choiste Lárnach de Pháirtí Cumannach Chúba
Is é Príomh-Rúnaí an Choiste Lárnach de Pháirtí Cumannach Chúba, nó go simplí an Príomh-Rúnaí ar Pháirtí Cumannach Chúba, ardcheannaire Pháirtí Cumannach Chúba (CSP) agus an duine polaitiúil is airde i gCúba. Bíonn Príomh-Rúnaí an Pháirtí ina chathaoirleach ar Bhiúró Polaitiúil an Pháirtí chomh maith le Seisiúin Iomlánacha an Lárchoiste.
Cruthaíodh an post ar nós Príomh-Rúnaí Pháirtí Cumannach an Aontais Shóivéadaigh, a bhí i seilbh Leonid Brezhnev ag an am. Faoi láthair, is é Miguel Díaz-Canel an Príomh-Rúnaí
Jim Nicholson
Polaiteoir agus Feisire de Pharlaimint na hEorpa is ea James Frederick Nicholson (rugadh ar an 29 Eanáir, 1945 é).
Baile Uí Chearnaigh
Is baile suite i gContae Loch Garman é Baile Uí Chearnaigh.
The Voice of Ireland (sraith 2)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag John de Mol é The Voice of Ireland (Gaeilge: Guth na hÉireann). Thosaigh an dara sraith de The Voice of Ireland ar 6 Eanáir 2013 agus chríochnaigh sé ar 28 Aibreán 2013. Thóg sé ar siúl i The Helix i mBaile Átha Cliath.
Tar éis na Éisteachtaí nDall bhí 12 ealaíontóir ar na bhfoirne.
D'fhág Sharon Corr tar éis an tsraith seo.
Síceolaíocht oideachais
Saothraíodh í seo sa 20ú céad chun modh oibre síceolaíoch a fheidhmiú le foghlaim a thuiscint. Ar dtús bhí síciméadracht lárnach sa scéal, agus tástáil páistí chun páistí malla a aithint is oideachas speisialta a sholáthar dóibh. Ach níl glacadh le hoideachas scartha a thuilleadh, agus anois bíonn an disciplín seo i mbun cabhair a thabhairt do mhúinteoirí cláir oideachais a dhearadh do pháistí aonair is comhairle a thabhairt do scoileanna i bpleanáil a seirbhísí.
Inscne sa Ghaeilge
Is éard is inscne sa Ghaeilge ann ná an roinnt a dhéantar idir ainmfhocail fhirinscneacha agus bhaininsneacha, mar a tharlaíonn i dteangacha go leor. Baineann an difear le móirfeolaíocht na bhfocal. Is féidir a dhéanamh amach cé na hathruithe gramadaí a dhéanfar ar fhocal bunaithe ar a inscnce. Bhíodh an tríú inscne, inscne neodrach, ann sa tSean-Ghaeilge.
Dáileadh inscne in ainmfhocail na Gaeilge
Thart ar 63% de na focail ar liosta GaelSpell atá firinscneach dar le taighde a rinne Caoimhín Ó Scanaill. Is seiceálaí litrithe é GaelSpell a bhfuil 30,000 ainmfhocal ann. Timpeall is 62.5% de na hainmfhocail a bhí firinscneach sa chorpas parsáilte a rinne an Dr. Teresa Lynn agus tugann sé seo léiriú ar dháileadh inscní sa ghnáthúsáid, nó mar atá léirithe sa chorpas féin, ar a laghad. 65.3% atá firinscneach agus 34.6% atá baininsneach san Fhoclóir Beag.
Toghail Brú Dá Dearga
Is scéal na Rúraíochta é Toghail Bhruíon Dá Dearga (Sean-Ghaeilge Togail Bruidne Dá Derga, Orgain Bruidne Uí Dergae). Caomhnaítear é i dtrí athleagan Sean- agus Meán-Ghaeilge. Luaitear é ar cheann de na seanscéalta Gaeilge is fearr, inchomórtais leis an scéal níos cáiliúla, an Táin Bó Cúailnge.
Insítear breith, saol agus bás Chonaire Mhóir mic Eterscéil Mhóir, Ard-Rí seanscéalach na hÉireann. Maraíonn a naimhde é ag brú Dhá Dheirge, tar éis dó a geasa briste aige. Ní scriostar an brú.
Is neamh-Chríostaí é druidim na míchinniúna, agus nach foláir do Chonaire a gheasa a bhriseadh de réir a chéile. Ní chuirtear bríonna Críostaí ar na hiontais ach an oiread. Caomhnaítear sa saothar tréithe an bhéaloidis, leis a athráite agus nathanna cainte. Cuireadh ton an saothair i gcomhroinn le traigéide Ghréagach.
Achoimre
Agus chuid mhaith dá gheasa briste aige cheana, téann Conaire Mór ar thaisteal i ndeisceart na tíre. Moltar dó fanacht ag Brú Dhá Dheirg, ach feiceann sé triúr gléasta in éadaí dearga, ag marcaíocht ar chapaill dhearga, ag teacht os a chomhair; tá geis eile briste aige dá bharr.
Tar éis Conaire iad a thabhairt ar deoraíocht as ucht a gcoireanna, chuaigh a dheartháireacha altrama i gcomhar le rí na mBriotanach, Ingcél Cáech, agus bhí siad i mbun foghla ar fud na hÉireann le buíon mór amhas. Ionsaíonn siad Brú Dhá Dheirg, á dhó faoi thrí, ach faoi thrí múchtar na tinte.
Cosanta ag a churadh Mac Céacht agus laoch na nUladh Conall Cearnach, maraíonn Conaire sé chéad gan airm, sé chéad sa bhreis leo. Iarrann sé deoch, ach níl braon uisce ann a thuilleadh, é go léir tógtha chun na tinte a mhúchadh. Téann Mac Céacht ar fud na hÉireann le cupa Conaire ag lorg uisce, ach ní thabharfadh na haibhneacha dá gcuid.
Tagann sé ar ais díreach in am agus beirt fhear ag baint a cheann de Chonaire; maraíonn sé an dís. Ólann Conaire, ceann bainte, an t-uisce agus aithrisíonn dán ag moladh Mic Chéacht. Tá sé ina chogadh dearg ar feadh trí lá. Maraítear Mac Cécht, ach éilíonn Conall Cernach.
Lámhscríbhinní
Tá trí athleagan an scéil caomhnaithe sna lámhscríbhinní atá ar marthain.
Athleagan I
Is é Athleagan I an leagan is luaite den scéal, ina insítear achoimre ghearr na bpríomheachtraí. I Leabhar na hUidhre, tugtar dó an teideal Orgain Bruidne Uí Dergae (Argain Brú Uí Dheirge), rud a aithnítear é thar na hathleaganacha níos déanaí.
Athleagan II
Is é an leagan is cáiliúla é Athleagan II. De dheasca roinnt comhbhréagnuithe, neamhleanúnachas agus macasamhlacha sa scéal, mhol scoláirí amhail is Heinrich Zimmer, Max Nettlau agus Rudolf Thurneysen, go bhfuil san athleagan dhá nó b'fhéidir trí leagan éagsúla comhcheangailte ann. Tá Máire Bhreathnach den tuairim, ámh, go bhfuil roinnt laigí le fáil ina gcuid modhanna, agus molann sí go raibh cuid mhaith d'fhoinsí éagsúlachta ó bhéal agus scríofa faoi láimh an údair.
Athleagan III
Is é an leagan is déanaí agus is faide é Athleagan III. Tá tuilleadh curtha ann, incas measc:  rí-list, leagan den Tochmarc Étaíne agus dinnseanchas faoi leith.
San aistriúchán le Jeffrey Gantz in Early Irish Myths and Sagas (1986), tá réamhrá aige ina phléann sé gaol an scéil le bás rí deasghnáthach, iniúchta níos doimhne le John Grigsby in Beowulf and Grendel, 2005, ll. 150-52.
Scéalta gaolmhara
Tá an scéal De Sil Chonairi Móir gaolta leis an gceann seo.
Tionchar
Moltear go bhfuil tionchar an scéil seo le feiceáil i The House of Fame le Geoffrey Chaucer.
Tá leagan den scéal mar chuid den dara sraith an úrscéil Sons of the Swordmaker, 1938, leis an údar Éireannach, Maurice Walsh.
Ionsaí buamála ar Aerfort Chabúl (2021)
mion|clé Maraíodh 182 duine ar a laghad, páistí ina measc, de bharr ionsaí buamála ar Aerfort Chabúl san Afganastáin ar 26 Lúnasa 2021. Tharla an phléasc ag Geata Abbey, an tslí isteach go dtí an t-aerfort.
mion|clé mion|clé
Bhí 13 a bhí ar dualgas do Stáit Aontaithe Mheiriceá ina measc siúd a maraíodh. Chuir an buamálaí é féin den saol. mion|clé Ar an 25 Lúnasa, thug rialtas SAM rabhadh, go raibh ionsaí sceimhlitheoireachta á bheartú ag Daesh (antoiscigh Ioslamacha).Cuireadh comhairle ar dhaoine a bhí sáinnithe san Afganastáin gan aghaidh a thabhairt ar an aerfort in Kabul  de bharr cúrsaí slándála ag dul in olcas.
Cúlra
Bhí na mílte duine san aerfort agus lasmuigh agus iad ar fad ag iarraidh na cosa a thabhairt leo as an tír. Ó ghlac an Talaban smacht ar an tír an 15 Lúnasa go dtí 30 Lúnasa, bhí nach mór 120,000 Afganastánach agus eachtrannach tar éis teitheadh ón Afganastáinae ar eitiltí a d’eagraigh Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Bhí cúrsaí ina gcíor thuathail san aerfort de bharr na sluaite a bhí cruinnithe ansin. Bhí na mílte saighdiúir Meiriceánach ag iarraidh teorainn shábháilte a choinneáil thart ar an aerfort d’eitleáin an aslonnaithe. Maraíodh roinnt daoine sa bplódú ag an aerfort fiú, roimh an 26ú Lúnasa.
Páirc an Chrócaigh
Is í Páirc an Chrócaigh (Béarla: Croke Park) ceanncheathrú Chumann Lúthchleas Gael. Tá sí suite i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath in Éirinn i mbruachbhaile Chluain Life. Sa lá atá inniu ann, is í an staidiam is mó in Éirinn, agus í ar ceann de na staidiam is mó san Eoraip féin. Inniu, is féidir 82,500 duine a thoilleadh ansin, tar éis na hatógála a rinneadh ar Chnoc 16, an t-aon chuid den staidiam inar féidir seasamh anois. Tá an pháirc lonnaithe idir líne traenach ar thaobh amháin agus an Chanáil Ríoga ar an taobh eile.
Stair
Páirc lúthchleasaíochta a bhí san áit fiú sular tógadh an staidiam, agus is é an t-ainm a bhí air ná Jones Road Sportsground. I ndiaidh bhunú Chumann Lúthchleas na nGael sa bhliain 1884, thosaigh lucht an chumainn ag baint úsáide as an bpáirc seo go tráthrialta le cluichí Gaelacha a imirt agus le liathróid a bhualadh. B'anseo a himríodh an dá chluiche ceannais uile-Éireannach sa bhliain 1896 mar chlabhsúr ar chraobh na bliana 1895. Sna blianta sin, bhí an CLG ag síorfhás, agus tábhacht na páirce ag dul i méid dá réir. Tuigeadh do Phroinsias Ó Duinnín, ball den ChLG a bhí ina iriseoir, cé chomh tábhachtach agus a bhí an pháirc ag na lúthchleasaithe Gaelacha, agus cheannaigh sé í luach £3,250 sa bhliain 1908. Dhíol seisean an pháirc leis an gCumann sa bhliain 1913, agus b'ansin a fuair an áit an t-ainm atá uirthi inniu, is é sin, Páirc an Chrócaigh, in onóir phátrún an Chumainn, an t-Ard-Easpag Thomas Croke.
thumb|left|400px|Páirc an Chrócaigh tar éis a cuid athchóirithe, le linn [[Craobh Shinsir Peile na hÉireann|Chluiche Ceannais Peile na hÉireann i 2004.]]
Sa bhliain 1913, ní raibh ach dhá ardán ar an taobh den pháirc a bhfuil Ardán Uí Ógáin inniu. Sa bhliain 1917, baineadh úsáid as brablach ón Éirí Amach an bhliain roimhe sin chun Cnoc 16 a thógáil.
Ar an 21 Samhain 1920, tharla sléacht ann faoi lámh na bpóilíní cúnta inar maraíodh triúr duine déag, beirt imreoir ina measc ón gcluiche peile a bhí ar siúl idir Baile Átha Cliath agus Tiobraid Árann ar an lá, Séamus Ó hAogáin agus Mícheál Ó hÓgáin. Tugtar Domhnach na Fola ar an eachtra seo. Bhí an Cogadh Angla-Éireannach faoi lán seol san am agus ní ba luaithe ar an lá céanna, mharaigh scuad Mhícheál Uí Choileáin ceathrar oifigeach faisnéise déag de chuid Shasana, agus cineál díoltas ab ea an t-ionsaí a rinneadh ar Pháirc an Chrócaigh.
Sna fichidí, thosaigh an CLG ar staidiam mhór a thógáil. Tógadh Ardán Uí Chíosóig sa bhliain 1927, agus é ainmnithe as Mícheál Ó Cíosóig ón gClár, duine de bhunaitheoirí an Chumainn. Sa bhliain 1952 tógadh Ardán Nally, agus é ainmnithe i ndilchuimhne ar dhuine eile de na bunaitheoirí, P.W.Nally.
Inniu
thumb|300px|right|[[Foireann náisiúnta rugbaí na hÉireann ag imirt rugbaí i bPáirc an Chrócaigh.]]
Ó thaobh an spóirt de, úsáidtear an staid le haghaidh cluichí Gaelacha ach baineadh úsáid aisti freisin le haghaidh cheolchoirmeacha móra agus ócáidí ar nós na Cluichí Oilimpeacha Speisialta, a osclaíodh agus a dúnadh ann i 2003.
Chluichí Iasachta
Um Cháisc 2005, i gComhdháil Bhliantúil Chumann Lúthchleas Gael, socraíodh go mbeadh an CLG sásta go n-imreofaí sacar agus rugbaí sa Pháirc fad is a bheadh an staid ag Bóthar Lansdún dúnta agus obair tógála ar siúl ann. Ba é Riail a 42 de chuid an Chumainn a bhí ina chnámh spairne le fada. Rinne siad leasú ar an riail.
Bhí an tinreamh is mó do chluiche rugbaí club riamh i Páirc an Chrócaigh ar an 2 Bealtaine 2009 nuair a d'imir Laighean agus Mumhain ós comhair 82,208 daoine link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Fireworks%20at%20the%20First%20Tailteann%20Games%20August%2015,%201924.jpg|clé|mion|Taispeántas [[Tinte ealaíne|tinte ealaíne, Aonach Tailteann, Páirc an Chrácaigh, Baile Átha Cliath, 2 - 17 Lúnasa 1924]]
Liathróid Láimhe
Tá pinniúr breá liathróid láimhe i bPáirc an Chrócaigh agus imrítear go leor cluichí ann. Tá sé suite díreach amach ó phríomhdoirse Cnoc 16, agus tá dhá phinniúr ann, ceann amháin 60x30 agus ceann eile 40x20.
Bhí neart conspóide ag baint leis an Ionad Liathróid Láimhe thar na bliana. Bhí caint leanúnach faoi ionad nua náisiúnta Liathróid Láimhe a thógáil in áit an tseanionaid thumb|left|200px|Biléog faoi agóid an ionad Sóisialta agus Liathróid Láimhe.
CONCOS
Cónaidhm is ea Comhchoiste Náisiúnta na gColáistí Samhraidh nó CONCOS mar is fearr aithne orthu a dhéanann ionadaíocht ar na 47 Coláiste Samhraidh Gaeilge atá sna ceantair Ghaeltachta agus Galltachta araon. Tá CONCOS lonnaithe i Leitir Móir.
Lá Domhanda gan Tobac
Ceiliúrtar an Lá Domhanda gan Tobac ar an 31 Bealtaine gach bliain.
Bíonn duine amháin as gach beirt a bhaineann triail as caitheamh tobac ina chaiteoir tobac agus gheobhaidh duine as gach beirt chaiteoirí tobac bás ó ghalar a bhaineann le tobac.
Tá sé mar aidhm ag an feachtas Not Around Us / Níl inár dtimpeall spreagadh a thabhairt do dhaoine a chaitheann tobac agus a bhíonn ag vápáil gan a bheith ag caitheamh nó ag vápáil timpeall ar dhaoine eile.
Is féidir teagmháil a dhéanamh le seirbhís HSE Quit chun tacaíocht a fháil.
Tionscnaimh
Eagraíodh cúpla tionscnamh a raibh tacaíocht airgid acu ón rialtas.
2018
Chuir an tionscnamh "Éire Shláintiúil' i bhfeidhm ar fud an Rialtais chun tacaíocht agus spreagadh a thabhairt do dhaoine le roghanna sláintiúla a dhéanamh ina saol. Bhí bearta nua ar bun, mar shampla, chun bia sláintiúil agus leibhéil shláintiúla de ghníomhaíochtaí fisiciúla a chur chun cinn. clé|mion|Calcutta, India, 31 Bealtaine 2010
2019
Tharla méadú suntasach ar an bpraghas agus an dleacht mháil íosta ar tháirgí tobac, rud a leagadh síos i mBuiséad 2019.
2020
Eagraíodh in Éirinn an tionscnamh "Ag Tacú le Mná atá ag Iompar Clainne Éirí as Tobac agus gan Tobac a Chaitheamh Arís". Is é an timpeallacht sa bhaile an fachtóir is mó a bhfuil tionchar aige ar an dóchúlacht go gcaithfidh daoine tobac nuair atá siad níos sine. mion||clé|1958, An Roinn Sláinte, an [[Nua-Shéalainn]]
2021
Roghnaíodh Éire chun óstáil a dhéanamh ar an gcéad Chomhdháil Dhomhanda eile ar an Tobac nó an tSláinte sa bhliain 2021, rud arb é an phríomhchomhdháil ar shaincheisteanna tobac é.
2022
Téama feachtais domhanda 2022 : “Tobac: Bagairt dár timpeallacht” ag ardú feasacht faoi thionchar tobac ar an dtimpeallacht (saothrú, táirgeadh, dáileadh agus fuíollábhar).
Harlan Crow
Is forbróir eastát réadach Meiriceánach é Harlan Rogers Crow (a rugadh sa bhliain 1949) ó Dallas, Texas. Tá sé ina chathaoirleach (agus ina iar-Phríomhfheidhmeannach) ar Crow Holdings, a bhunaigh a athair, Trammell Crow. Is príomhbhronntóir é do chúiseanna Poblachtacha agus coimeádacha..
Luathshaol
Rugadh Harlan Crow i nDallas, an tríú mac le Margaret Doggett Crow agus forbróir eastát réadach Trammell Crow. Tá ceathrar deartháireacha agus deirfiúr amháin aige. D’fhreastail sé ar ardscoil ag an Randolph-Macon Academy i Front Royal, Virginia ''. '' Níos déanaí d’fhreastail sé ar Ollscoil Emory in Atlanta, Georgia, sular aistrigh sé go hOllscoil Texas áit a bhfuair sé Baitsiléir i Riarachán Gnó amach. .
Gairm
D’oibrigh sé mar ghníomhaire léasaithe do Trammell Crow Houston Industrial ó 1974 go 1978 agus rinne sé bainistíocht ar oibríochtaí forbartha an Dallas Office Building de chuid an Trammell Crow Company ó 1978 go 1986. D’fhreastal sé ansin mar Uachtarán ar an Wyndham Hotel Company ó 1986 go 1988. Ghlac sé freagracht as Crow Holdings i 1988. Tá sé ina Chathaoirleach faoi láthair agus bhí sé ina Phríomhoifigeach Feidhmiúcháin tráth..
Gníomhaíochtaí polaitiúla
Tá sé ina bhall de choiste bhunaidh na heagraíochta 501(c)4 Club for Growth, agus d'fhreastail sé ar bhord an American Enterprise Institute ó 1996 i leith   Tá beagnach $5 milliún bronnta aige ar fheachtais Phoblachtánacha agus ar ghrúpaí coimeádacha. Tá Crow ina bhall den Bohemian Club fir-uile, agus chomh luath le 1997 d’óstaigh sé an Breitheamh Cúirte Uachtaraí Clarence Thomas mar aoi ag campa samhraidh bliantúil an ghrúpa, ag an Bohemian Grove. Is cara agus iarpháirtí gnó é freisin leis an bhfoilsitheoir Wick Allison.
Sa bhliain 2009, chuir Crow feachtas ilmhilliún dollar ar bun nár éirigh leis chun bac a chur ar bhunú óstán coinbhinsiúin faoi úinéireacht phoiblí i nDallas. An bhliain chéanna sin, sholáthair sé $500,000 do Liberty Central, a bhunaigh Virginia Thomas, bean chéile an Bhreithimh Thomas. Ag an am sin, níor nochtadh go poiblí foinsí chistí tosaithe Liberty Central. Tá os cionn $10 milliún tugtha ag Crow i ranníocaíochtaí polaitíochta a nochtadh go poiblí. Ní fios cé mhéad atá tugtha aige do ghrúpaí nach nochtann ainmneacha na ndeontóirí – airgead dorcha mar a thugtar air. “"I don't disclose what I'm not required to disclose," a dúirt Crow leis an NY Times.
Líomhaintí faoi bhronntanais nár nochtadh
Sa bhliain 2023, thuairiscigh ProPublica gur thug Crow roinnt bronntanas do Bhreitheamh Comhlach na Cúirte Uachtaraí Clarence Thomas, lena n-áirítear bíobla $19,000 a bhain le Frederick Douglass. Thug Crow portráid den bhreitheamh agus a bhean do Thomas, de réir an phéintéir, Sharif Tarabay. Léiríonn comhduithe cánach gur thug Fondúireacht Crow $105,000 freisin do Scoil Dlí Yale, alma mater Thomas, le haghaidh "Justice Thomas Portrait Fund". Ghlac an Breitheamh Thomas le go leor turais só seachtaine, lena n-áirítear camchuairt na n-oileán ar sárluamh Crow, scairdthaisteal príobháideach idirnáisiúnta agus intíre, agus tréimhsí saoire príobháideacha.
Ritheadh an Ethics in Government Act of 1978 tar éis scannal Watergate, agus éilíonn an dlí go gcaithfidh breithiúna, comhaltaí na Comhdhála, agus oifigigh cónaidhme an chuid is mó bronntanais a nochtadh. Soiléiríodh agus nuashonraíodh na rialacha sin i mí an Mhárta 2023, ach ceadaíonn siad fós eisceachtaí ó na rialacha tuairiscithe má mheastar bronntanas bia, lóistín nó siamsaíochta a bheith "personal in nature" agus má thairgtear an fhlaithiúlacht  go díreach ag duine aonair a bhfuil caidreamh pearsanta aige nó aici. don oifigeach rialtais atá i gceist. Mar sin féin, ceanglaítear leis na rialacha nua go nochtfar tréimhsí fanachta ag réadmhaoine tráchtála chomh maith le taisteal ar scaird príobháideach. Éilíonn na rialacha nua, áfach, go nochtfar tréimhsí fanachta ag réadmhaoine tráchtála chomh maith le scairdthaisteal príobháideach.
Saol pearsanta
Áiríonn a áit chónaithe i Dallas tá a leabharlann phríobháideach, ina bhfuil cnuasach suntasach de dhoiciméid stairiúla ó leithéidí Ponce de Leon, Críostóir Colambas., Amerigo Vespucci, George Washington, Robert E. Lee agus sínitheoirí go léir an Dearbhú Saoirse agus Bunreacht na Stáit Aontaithe. Is bailitheoir ealaíne aitheanta é Crow freisin, ar leis pictiúir bhunaidh le Peale, Renoir agus Monet, chomh maith le leithéidí Winston Churchill agus Dwight Eisenhower. San iomlán, tá 8,500 leabhar agus lámhscríbhinn ar fáil sa leabharlann. I measc na míreanna breise tá deasc scríbhneoireachta Napoléon agus claíomh Diúc Wellington ó 1815.
Tá dealbha de cheannairí atá tite agus de cheannairí Cumannacha ina ghairdín cúil, lena n-airítear Vladimir Lenin, Josef Stalin, Fidel Castro, Karl Marx, Hosni Mubarak, Josip Broz Tito, Nicolae Ceausescu, Walter Ulbricht, Gavrilo Princip, Bela Kun agus Che Guevara. Fuair Crow na hiarshéadchomharthaí poiblí seo tar éis titim an Aontais Shóivéadaigh agus an Bloc Thoir.
Tá triúr clainne aige féin agus a dhara bean, Kathy. Ghnóthaigh Kathy Crow céim bhaitsiléara ó Ollscoil Princeton i 1989, agus MBA ó "Cox School of Business" ag  Southern Methodist University (SMU), agus tá sí ina ball de bhord iontaobhaithe SMU, agus ina ball de na boird feidhmiúcháin den Cox School of Business agus an Annette Caldwell Simmons School of Education and Human Development. Sa bhliain 2014, gheall Harlan agus Katherine Raymond Crow $5 milliún chun an Kathy Crow Commons a thógáil ag an Southern Methodist University
Tháinigh a mháthair, Margaret Crow slán, nuair a chuaigh an SS Athenia go tóin poill, an chéad long Bhriotanach a bheith san fhaopach, le linn an Dara Cogadh Domhanda..
Pilot (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an chéad eipeasóid, "Pilot" den chéad sraith The X-Files ar an 10 Meán Fómhair 1993. Scríobh Chris Carter an eipeasóid seo. D'fhéach 12.0 milliún duine ar an eipeasóid.
Síceolaíocht thurgnamhach
Brainse den tsíceolaíocht a bhraitheann ar thurgnaimh chun fadhbanna taighde a réiteach. Tháinig sí chun cinn ar dtús ag deireadh an 19ú céad chun fianaise thurgnamhach ar fheiniméin mheabhracha a chur in ionad tuairimíochta mar bhunús leis an tsíceolaíocht.
Fón cliste
Ríomhaire iniompartha is ea fón cliste.
Eoiritmic
Córas traenála ceolmhaire a chum Émile Jacques-Dalcroze, deartha chun freagairt thapa do rithimí athraitheacha a shaothrú trí ghluaisní corpartha a oiriúnú do phíosaí ceoil.
Fón cliste
Tháinig méadú mór ar an úsáid a bhaintear as an idirlíon in Éirinn leis an fón cliste sna 2010idí. Sa bhliain 2019, ba é Facebook an rogha ba mhó ag lucht úsáide fón cliste (35%), agus láithreáin gréasáin nuachta nó aipeanna nuachta sna sála air (32%).
1966 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1966.
Baile Uí Choileáin
Is baile suite i gContae Loch Garman é Baile Uí Choileáin.
Siondróm Sjrögren
Is siondróm uath-imdhíonachta ainsealach é Siondróm Sjrögren ina n-ionsaíonn fuilchoirpíní bána na colainne faireoga eischríneacha, na faireoga seileacha agus deoracha ach go háirithe, na faireoga a chuireann seile agus deora ar fáil. Éiríonn béal tirim xerostomia agus súile tirime keratoconjunctivitis sicca as dá bharr sin, chomh maith le hinsíothlú limficíteach sna faireoga a dhéanann díobháil nó scrios iomlán ar na faireoga ar deireadh thiar.
Capel Gwynfe
Sráidbhaile beag i bpobal Llangadog, Sir Gaerfyrddin, sa Bhreatain Bheag is ea Capel Gwynfe nó Gwynfe. Tá sé suite i ngleann in oirdheisceart an chontae, idir Trichrug agus fánaí thiar an tSléibhe Dhuibh, siar ón bhóthar an A4069, timpeall leath bealaigh idir Brynaman ó dheas agus Llangadog ó thuaidh. Tá an ceantar ina chuid den pháirc náisiúnta Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog.
Peter Berresford Ellis
Staraí agus úrscéalaí Briotanach is ea Peter Berresford Ellis (rugadh 10ú Márta 1943). Tá tuairim is céad leabhar agus cead gearrscéal foilsithe aige, faoina ainm féin agus ainmneacha cleite Peter Tremayne agus Peter MacAlan. Faightear a chuid saothar aistrithe go 25 teanga.
Tá suim ar leith ag Ellis i stair na gCeilteach. Faoin ainm cleite Peter Tremayne, tá an tsraith mistéire stairiúil Sister Fidelma, suite i nÉirinn sa 7ú haois, fáiltithe aige.
Luanú (grianghrafadóireacht)
Is éard is luanú ann ná éifeacht fhótagrafach a tharlaíonn go príomha i ngrianghrafadóireacht oíche agus i gcásanna ina mbíonn an cúlsoilsiú láidir iontu. Faightear an solas ag leathadh thar a theorainneacha cearta in íomhá ghrianghrafadóireachta fhorbartha. Tarlaíonn an éifeacht seo chomh maith céanna i ngrianghrafadóireacht ar scannán agus i dteicneolaíocht ceamara digiteach. Le ceamaraí digiteacha tagraítear do bhlású.
Sa ghrianghrafadóireacht ar scannán, déantar idirdhealú idir luanaithe réscaipthe, a tharlaíonn de bharr idirleata cheimicigh sa scannán, a chruthaíonn ró-nochtadh ar fud an tsolaisfhoinse, a laghdaíonn go mall agus é ag síneadh amach, agus luanaithe frithchaithimh, a dhéantar mar gheall ar fhrithchaitheamh an tsolais ar chiseal iompróra an scannáin agus a gcruthaíonn luanta i gcruth fáinne timpeall ar an tsolasfhoinse. Tá luanaithe réscaipthe tar éis éirí níos lú i scannáin nua - aimseartha mar gheall ar chisil eibleachta níos tanaí. Chun cosc a chur ar luanaithe fhrithchaithimh, bíonn an tsubstráit daite go héadrom ('bonn liath' mar a thugtar air) nó, go háirithe i gcás scannán leathan nó scannáin aisiompaithe a bhfuil foshraith shoiléir ann, soláthraítear cóta nó cúlbhrat dó a dhealaíonn le linn na próiseála.
Is féidir an luanú a laghdú beagán trí f-uimhir níos mó a roghnú. Éilíonn seatanna cearta oíche le cúlsholas díreach roinnt taithí ghrianghrafadóireachta, toisc nach bhfuil gnáthchórais méadraithe nochta deartha do chásanna den sórt sin. I gcomhair seatanna cearta san oíche le cúlsolas díreach, bíonn roinnt taithí grianghrafadóireachta de dhíth, toisc nach bhfuil gnáthchórais méadraithe nochta deartha do chásanna den sórt sin.
Is féidir an éifeacht halo a chruthú nó a fheabhsú ag baint úsáide as scagairí scagairí le haghaidh éifeachtaí speisialta.
Síciatracht bhitheolaíoch
Brainse den tsíciatracht a chuireann béim ar neamhoird sa chóras fiseolaíoch mar chúis le galar meabhrach, agus airíonna bithcheimiceacha, cogaseolaíocha is néaréolaíocha an ghalair is na cóireála air.
An Choirnis
Is teanga Cheilteach í an Choirnis (Kernowek) i ngrúpa na dteangacha Breatnacha. D'éag sí san ochtú haois déag ach tháinig gluaiseacht athbheochana ar an bhfód san fhichiú haois. Sa lá atá inniu ann, tá meánleibhéal Coirnise ag thart ar 3,500 duine agus tá Coirnis líofa ag tuairim is 300-400 duine. mion|clé|250px|Leac chuimhneacháin [[Éirí Amach an Leabhair Urnaithe, gar do Choláiste Glasney, Pennrynn, Corn na Breataine]]