cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Platónachas
Áitíonn an Platónachas go bhfuil beitheanna ann atá intuigthe iontu féin agus atá neamhspleách ar na céadfaí. Tá leaganacha éagsúla den Phlatónachas ann: na hidéanna i gcoitinne, mar a chuir Platón agus Agaistín síos orthu; na huimhreacha, de réir thuairimí Jamblique de Chalcis nó Albert Lautman; an loighiceachas, mar a chuireann Gottlob Frege agus fealsúna eile síos air. Teoiric í, in éineacht leis an ainmneachas (Uilliam ó Ockham) agus leis an gcoincheapachas (Pierre Abélard), a thugann léargas ar an gciall atá leis na coincheapa cognaíocha (idéanna, uimhreacha, ábhar tairiscintiúil).
Fealsúnacht
thumb|Busta Phlatón. Cóip Rómhánach. Is é bunús an Phlatónachais Teoiric na bhFoirmeacha. Is iad cineálacha foirfe na réaltachta iad na foirmeacha úd, agus níl sna rudaí airithe (oibiachtaí na gcéadfaí) ach cóipeanna fabhtacha. Ní bhíonn stopadh ar bith orthu ach ag athrú, rud a bhacann orthu a bheith ann i ndáiríre. Tig linn na foirmeacha a áireamh de réir na gcoincheap uilíoch is féidir a dhéanamh amach ó oibiachtaí na gcéadfaí.
Shamhlaigh na Nua-Phlatónaigh an Mhaith úd leis an Absolóid (an tAon). Tá ceann de na chéad hipitéisí i gComhrá Phairméinídéas bunaithe ar Fhoirm na Maithe. Is í an tSuáilce an t-eolas ceart, agus é ag dul in aitheantas ar an bhfoirm is uaisle den Mhaith. Leis na aitheantas úd a bhaineann na trí chuid den Anam, an réasún, an spiorad agus an tothlú, agus uathu sin a thagann an Eagna, an Misneach agus an Mheasarthacht. Aontaíonn an Chóir na suáilcí eile le chéile, agus gach cuid den Anam ag feidhmiú mar is ceart dá réir.
Chuaigh an Platónachas i bhfeidhm go mór ar smaoineamh an Iarthair. Is minic a mhínítear é mar chuntas ar Chruinne a bhí riamh ann, i gcomórtas leis an traidisiún Giúdach, a deir gur cruthaíodh an Chruinne san aimsir stairiúil. Murab ionann is an tArastotaileachas, deir an Platónachas gur tháinig an Idé roimh an Ábhar, agus samhlaíonn sé an duine leis an anam. Lonnaigh a lán smaointe Platónacha go buan i dtraidisiún na hEaglaise.
An Platónachas sa seansaol
Chosain Platón an chéad leagan den Phlatónachas de réir theoiric cháiliúil na n-idéanna. Ní hé gur thug Platón cuntas iomlán ar an teoiric sin riamh, ach is í bunús an chuid is mó dá fhealsúnacht í. Is iad na saothair is tábhachtaí An Phoblacht, Faedón, An Fhleá agus Pairméiníd, in éineacht le roinnt comhráite Sócraiteacha. Chuaigh Platón i muinín an bhéalteagaisc faoi dheireadh, é ag teacht faoi anáil Phíotágaráis agus claonadh aige chun na hIdéanna agus na hUimhreacha a ionannú, rud nach ndearna sé sna saothair ba luaithe aige.
thumb|Láithreán Acadamh Phlatón san Aithin. Ar dtús cuireadh an Platónachas in iúl in agallamh Phlatón féin, agus Sócraitéas, a mháistir, á úsáid ann chun teagasc áirithe a dhéanamh, cé nach cinnte go bhfuil an teagasc sin ag cur le smaoineamh Shócraitéas mar a bhí sé i ndáiríre. Thugadh Platón a chuid léachtaí san Acadamh, limistéar a bhí taobh amuigh de mhúrtha na hAithne agus a raibh garrán naofa ann. Mhair an scoil ar feadh i bhfad, agus trí thréimhse ag baint léi - an Sean-Acadamh, an Meán-Acadamh agus an tAcadamh Nua.
Bhí Spéasaipas, nia Phlatón, a lean é mar cheann na scoile go dtí an bhliain 339 RCh, agus Xéineacraitéas (go dtí an bhliain 312 RCh), ar na daoine ba shuntasaí den Sean-Acadamh. Thug siad iarracht ar thuairimíocht Phíotágaráis faoi na huimhreacha a aontú le teoiric na bhfoirmeacha.
Sa Mheán-Acadamh (a thosaigh timpeall na bliana 226 RCh agus Airceasalás ina cheann air) ní raibh na Foirmeacha tarchéimnitheach ach le fáil san intinn réasúnach. Ba neach beo é an domhan agus a anam féin aige: an Domhan-Anam. Bhí éagsúlacht ag baint le teagasc an Phlatónachais ag an am, agus d'fhág sé a rian ar an bPíotagárásachas agus ar an bhfealsúnacht Ghiúdach (Fíoló Chathair Alasdair). Bhí sé tugtha don sceipteachas, agus ba ghnách lena lucht leanúna an Stóchas a fheannadh toisc gur chreid an dream úd go raibh an fhírinne cinnte agus gurbh fhéidir dul amach uirthi.
Thosaigh an tAcadamh Nua sa bhliain 155 RCh, agus Cairnéidéas ina cheann air. Bhí rian an sceipteachais fós air.
An Nua-Phlatónachas
Sa tríú haois AD chuir Plotinus an Nua-Phlatónachas ar bun agus blas an mhisteachais air. Ba é an tAon (an Mhaith) buaic an eisidh, agus eisean a ghin gach rud. B'fhéidir leis an anam é féin a aontú leis an Aon trí dhianmhachnamh agus trí na suáilcí. D'fhág an Nua-Phlatónachas lorg domhain ar smaoineamh an Iarthair agus ar an misteachas Críostaí.
Cuireadh an Acadamh ar bun arís sa tréimhse seo, agus mhair sé nó gur dhún an tImpire Iúistínian é sa bhliain 529 AD.
Platónachas na Meánaoiseanna
Le linn na meánaoiseanna ba mhó a cíoradh an Platónachas, agus é á chosaint go fuinniúil ar an ainmneachas. Tugadh argóint na n-uilíoch ar easaontas an dá scoil, agus é ar an rudaí a chuir tús leis an bhfealsúnacht agus leis an eipistéimeolaíocht mheánaoiseach. Ba iad Guillaume de Champeaux, Amaury de Chartres agus Gilbert de la Porrée mínitheoirí móra an réalachais Phlatónaigh.
Platónachas an lae inniu
Ba iad na cosantóirí ba thábhachtaí den Phlatónachas sa ré nua-aoiseach Gottlob Frege agus Bertrand Russell, fealsúna anailíteacha a thug le fios go raibh réimse neamhspleách ann mar a bríonna na dtairiscintí loighciúla agus matamaiticiúla le fáil. Rinne Ludwig Wittgenstein an Platónachas sin a lochtú go géar in Tractatus logico-philosophicus agus é ag dul dul i muinín cineál éigin ainmneachais.
Ba chóir matamaiticeoirí “réalacha” a thabhairt ar mhatamaiticeoirí a thaobhaíonn leis an bPlatónachas, mar cuireann an mhatamaitic in iúl go bhfuil fírinne ag baint le rudaí matamaiticiúla sa mhéid go bhfuil siad neamhspleách ar intinn an duine, cé nach gá go mbaineann siad ar fad le hidéanna Phlatón.
Camaigh
Is ceantar i ndeisceart Bhaile Átha Cliath í Camaigh (Béarla: Kimmage).
Áth Solas
Is baile suite i gContae an Chláir é Áth Solas.
An Coinigéar
Séard atá san Coinigéar ná 'gob gainimh'. Tá an gob gainimh seo ag gobadh amach treasna Cuan Dhún Garbhán. Tá an Coinigéar suite i nGaeltacht na nDéise. Séard is brí leis 'An Coinigéar' ná coinicéar coinín.
An Ghinéiv
Cathair mhór san Eilvéis í an Ghinéiv (Genève, Genf, Ginevra, Genevra, Franc-Phroibhinsis: Geneva), an dara cathair is mó sa tír de réir daonra tar éis Zürich agus an chathair is mó sa réigiún Romandie, an chuid den tíre ina labhraítear Fraincis mar phríomhtheanga. Suite san áit ina sníonn Abhainn na Róine amach as Loch na Ginéive, is í príomhchathair Chantún na Ginéive í.
Feictear ar an Ghinéiv inniu mar chathair dhomhanda, ós rud é go bhfuil roinnt eagraíochtaí idirnáisiúnta bunaithe sa chathair. Mar shampla, tá ceanncheathrú de chuid na Náisiúin Aontaithe agus an Chrois Dhearg san áit seo, agus is ann a síníodh Coinbhinsíuin na Ginéive.
Sa bhliain 2007, léirigh suirbhé de chuid Mercer Consulting go raibh an dara caighdeán maireachtála is airde ar domhain ag an Ghinéiv, tar éis Zürich, cathair eile san Eilvéis.
Ceaptar gur de bhunús Ceilteach é ainm na cathrach. "Genava" a thugtar uirthi i dtéacsanna ó ré na hImpireachta Rómhánaí.
Teangacha
Ba í Fraincis an teanga is comónta san Ghinéiv agus 72.3% (128,622 duine) á húsáid sa bhaile. Béarla an dara teanga is comónta le 4.4% (7,853). Spáinnis an tríú teanga is comónta le 4.2% (7,462). D'úsáid 4.1% (7,320) Iodáilis, 4% (7,050) Gearmáinis agus 113 Rómainis.
Bun na Raite
Is baile suite i gContae an Chláir é Bun na Raite.
Órang-útan
Is ápa é an t-órang-útan, dúchasach do na foraoisí i Sumatra is Boirneo, a fhásann go dtí 1.5 m. Clúdach gann gruaige deirge doinne mosaí air. Siúlann sé ar 4 chos. Réise na ngéag tosaigh níos mó ná 2 m. Bíonn smig mhór dhúbailte ar an ainmhí fásta, agus fillte móra saille mórthimpeall ar aghaidh an fhireannaigh freisin. Codlaíonn sé i gcrainn.
Contae Robertson, Tennessee
Is contae i Tennessee é Robertson. Is é Springfield príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 69,165 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2016.
Tomás Ó Cléirigh
Réabhlóidí Éireannach ba ea Tomás Séamus Ó Cléirigh (11 Márta 1857 - 3 Bealtaine 1916), nó Thomas James Clarke as Béarla.
Bhunaigh sé an Chomhairle Mhíleata a cheap Éirí Amach na Cásca. Dar le go leor daoine ba eisean ba mhó a chuir dlús le hÉirí Amach na Cásca a bheartú agus a chur i gcrích, agus é ar an chéad cheannaire a shínigh Forógra na Poblachta. Chreid sé go hiomlán gur le lámh láidir amháin a bhrisfí an nasc leis an mBreatain, agus chaith sé cúig bliana déag dá shaol faoi ghlas dá bharr.
Tús a shaoil
Rugadh Tomás Ó Cléirigh ar Inis Iocht, áit ina raibh a athair lonnaithe mar shaighdiúir in Arm na Breataine. Éireannaigh ó dhúchas a bhí ina thuismitheoirí James Clarke ó Charraig Álainn i gContae Liatroma agus Mary Palmer ó Chontae Thiobraid Árainn. Aistríodh an chlann chuig an Afraic Theas agus é ina bhuachaill aon bhliain d'aois. Níor fhilleadar ar Éirinn go dtí go raibh seacht mbliana slánaithe ag Tomás, agus d'fhás sé aníos i nDún Geanainn, Contae Thír Eoghain.
Baile a bhí i lár an aonaigh ó thaobh cur in aghaidh na Breataine leis na gcianta a bhí in nDún Geanainn, agus lorg an Ghorta Mhóir fágtha fós go tréan air. Bhíodh na hÉireannaigh Aontaithe an-ghníomhach sa cheantar, agus na Fíníní ag teacht sna sála orthu. Níorbh fhada go músclaíodh a chuid suime sa pholaitíocht agus i gcúrsaí talún. Agus an aois cheart bainte amach aige, chuaigh sé isteach i Bráithreachas na Poblachta gan mhoill. clé|mion|333x333px
Bráithreachas na Poblachta
Cumann rúnda a bhí sa Bhráithreachas, agus é meáite ar leas a bhaint as foréigean chun riail na Breataine a chuir ar neamhní agus poblacht Éireannach a bhunú ina áit. Tháinig eagraí náisiúnta an chumainn John Daly ar chruinniú i nDún Geanainn, agus b'ann a bhuail an Cléireach leis don chéad uair. Chuaigh Daly agus a chuid smaointí go mór i bhfeidhm air, agus rinneadh ball den Bhráithreachas de tamall gearr ina dhiaidh. Faoi na 1870idí, ball dílis agus daingnithe go smior a bhí sa Chléireach agus áit glactha aige i gcroílár ghníomhaí an chumainn. mion|Manorville, [[Nua-Eabhrac (stát)|Nua-Eabhrac ]] Sa bhliain 1880, bhris caismirtí amach idir mhuintir Dhún Geanainn agus na póilíní. Déanadh ionsaí ar an gconstáblacht, tar éis don Cléireach piléar a chaitheamh ina dtreo lena raidhfil. Agus na húdaráis sa tóir air, b'éigean dó teitheadh thar sáile ar mhaithe lena shábháilteacht. Bhíodh cairde dá chuid ag tabhairt aghaidh ar Mheiriceá, agus shocraigh sé taisteal in éineacht leo.
Shroich sé Nua-Eabhrac agus an bhliain ag druidim chun deiridh agus é dhá bhliain is fichead d'aois. Tháinig sé ar phost mar ghiolla óstáin gan mhoill ar bith agus - i bhfad níos tábhachtaí - chuaigh sé i dteagmháil le Clann na nGael, craobh Mheiriceánach na bhFíníní. Chuir an ceangal a d’fhorbair an Cléireach le Clan na nGael, fad is a bhí sé ina chónaí i Meiriceá, go mór leis an ról lárnach a bhí aige i ngluaiseacht réabhlóideach na hÉireann níos déanaí.
Sa bhliain 1883, seoladh chun Londain é ar fheachtas buamála. Ach rugadh san ócáid air. Gearradh cúig bliana déag de dhaorphionós air, faoi go raibh sé bainteach le hiarrachtaí Sasana a bhuamáil. D'éirigh sé ina cause celebre in Éirinn, agus John Redmond fiú ag iarraidh trócaire dó. Chaith sé cúig bhliana déag i bPriosún Pentonville agus priosúin eile i Sasana, ó 1883 go 1898,
Chuaigh sé ar imirce go dtí na Stáit Aontaithe sa bhliain 1901. Phós sé Kathleen Daly ar 16 Iúil 1901 i Nua Eabhrac, éadaitheoir agus bean gnó as Luimneach
Óglaigh na hÉireann
Thacaigh an Cléireach go mór le bhunú Óglach na hÉireann sa bhliain 1913, ach ní raibh baint ar baint leo ós rud é gur coirpeach agus náisiúnaí d'ard-cháil a bhí ann, rud a thabharfadh mí-cháil ar na hÓglaigh. Anuas ar sin, is follasach go mbeadh an-tionchar ag baill shuntasacha an Bhráithreachais amhail Mac Piaras, Mac Diarmada agus Hobson orthu, agus iad i lár bhaill fud fad na heagraíochta.
An tÉirí Amach
Bhí Ó Cléirigh ina bhall den Chomhairle Mhíleata a bheartaigh Éirí Amach na Cásca agus bhí seisean ar dualgas i gceanncheathrú an éirí amach in Ardoifig an Phoist le linn na seachtaine.
Throid sé cliathánach le hArm Cathartha na hÉireann, faoi cheannas Shéamuis Uí Chonghaile. Cé nach raibh céim mhíleata oifigiúil d'aon saghas aige, bhí sé aitheanta mar dguine de cheannasaithe an gharastúin siúd, agus bhí ról suntasach aige sa troid.
Gabhadh eisean agus na ceannairí eile tar éis ghéilleadh na bhfórsaí ar an 29 Aibreáin agus cuireadh faoi ghlas i bPríosún Chill Mhaighneann iad.
Cuireadh chun báis é os comhair scuad lámhaigh ar an 3ú Bealtaine 1916. Ba eisean an dara duine a chun aghaidh a thabhairt ar an scuad lámhaigh, tar éis an Phiarsaigh. mion|[[Droichead Thomas Clarke i mBÁC inniu]]
Oidhreacht
Tá lorg an Chléirigh fágtha go tréan ar an dtír: Teachta Dála a bhí ina bhean, Caitlín Bean Uí Chléirigh, sa Dara Dáil inar chuir sí in aghaidh an Chonartha Angla-Éireannaigh.
Fionnbhrú
Tá an bruachbhaile suite ar an mbóthar N1 idir Seantrabh agus Droim Conrach. Is é an N1 an bóthar idir Baile Átha Cliath agus an aerfort, agus a leanann ar aghaidh ó thuaidh go dtí Béal Feirste. Tá Fionnbhrú cóngarach d'ospidéal Beaumont agus d'Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath. Tá coláiste tríú leibhéal Coláiste Breisoideachais Fionnbhrú suite ann.
Ard na Croise
Tógadh stáisiún cumhachta in Ard na Croise sna 1920idí ar an Sionainn. Faoin mbliain 1935, bhí sé ag giniúint 80% den chumhacht leictreach i bPoblacht na hÉireann.
De réir an daonáireamh sa bhliain 2011, bhí 829 duine (58.7%) ábalta Gaeilge a labhairt, níos mó ná an meán (40.6%). I ndaonáireamh na bliana 2006 bhí 1,092 duine ina gcónaí in Ard na Croise. Bhí 668 (61.2%) ábalta Gaeilge a labhairt. Sa bhliain 2006 labhair 25 (2.3%) duine Gaeilge go laethúil taobh amuigh den chóras oideachais.
Hugh de Lacy, Tiarna na Mí
Bhronn Anraí II, sular fhág sé Éire, Iarlacht na Mí, ar Hugh de Lacy (t.1135-1186}. Is é a bhí ann ná "the land of Meath as fully as Murchard Hua Melachlin or any before him held it", nó beagnach milliún acra talamh. Fuair de Lacy an talamh, cé nach raibh sé ach tar éis ómós 'fear Midhe' d'fháil, tamall beag roimhe, mar atá inste ag Tighearnach.
D'fhág Anraí Éire an 27ú d'Aibreán 1172 agus laistigh de sheacht míosa bhí 'tiarnas na hÉireann' bunaithe aige, tiarnas Sasanach a mhair nó go ndearna Anraí VIII ríocht de.
Shell
Is comhlacht ollnáisiúnta Angla-Ollannach é Royal Dutch Shell plc (Shell de ghnáth), ceann de na comhlachtaí ola is mó ar domhan.
Conspóid
I Mí Eanáir 2005 thosaigh Shell ag tógáil scaglann gais i Ros Dumhach in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo in Éirinn. Is ceist chonspóideach an tógáil sin sa gceantar, agus mar gheall ar imníthe shláinte, sábháilteacht agus truailliú tá feachtas láidir náisiúnta, Shell chun Sáile, i gcoinne an scéim. Dúirt fear gnó áitiúil go ndearna Shell iarracht breab €15,000 a thabhairt dó chun a tacaíocht a fháil ar feadh an scéim. Mheas sé gur thóg go leor fir gnó eile áitiúil breabanna ó Shell.
Bhí conspóid eile sa Nigéir i 1995, nuair a chuireadh feachtas ar bun in éadan scéime i dtír na nOgoni. Maraíodh 80 duine nuair a rinne na póilíní Nigéarach ionsaí ar léirsitheoirí sa cheantar, agus 2,000 eile sa foréigean tar éis seo. Thug Shell héileacaptair agus trealamh eile do na póilíní ar feadh an t-ionsaí. Cuireadh an rialtas 9 eile chun báis go h-oifigiúil, an scríbhneoir cáiliúil Ken Saró Wíwa ar cheann acu, le "comhghríosú dhúnmharú".
Aontas Idirnáisiúnta Teileachumarsáide
Gníomhaireacht is ea Aontas Idirnáisiúnta Teileachumarsáide (Béarla: International Telecommunication Union) de chuid na Náisiún Aontaithe ó 1947 chun comhoibriú idirnáisiúnta a chur ar aghaidh maidir le gach gné den teileachumarsáid, agus rialacháin a réiteach ar líonraí domhanda is minicíochtaí raidió. Bunaíodh ar dtús i bPáras i 1865 é, ghlac sé a ainm reatha i 1935, agus tá a phríomhoifig sa Ghinéiv.
Lucy O'Byrne
Is amhránaí ceoldráma Éireannach í Lucy O'Byrne. Bhí sí ar an chéad sraith The Voice of Ireland sa bhliain 2012. Tháinig sí sa dara háit ar an cheathrú sraith The Voice UK sa bhliain 2015.
2015: The Voice UK
Bhí Lucy ar Foireann Will.i.am ar an ceathrú sraith The Voice UK sa bhliain 2015. Bhí sí in aghaidh Karl Loxley ag an babhta cath. Tháinig sí i ndara áit.
Tar éis The Voice UK rinne sí cuma ar an The Late Late Show agus can sí No Surprises.
Sound of Music
Bhí sé fógartha ar an 28 Meán Fómhair, 2015 go mbíodh O'Byrne ag glacadh páirt mar an príomhcharachtar Maria sa camchuairt nua The Sound of Music.
Céad albam
Scaoil O'Byrne a céad albam Debut ar an 25 Márta, 2016.
Duais Pulitzer
Duais is ea Duais Pulitzer (Pulitzer Prize). Bronntar na duaiseanna seo ar na Meiriceánaigh is fearr i gcatagóirí éagsúla scríbhneoireachta, cosúil leis an nuachtánaíocht agus an iriseoireacht ar líne, litríocht agus cumadóireacht cheoil. Ba é Joseph Pulitzer, iriseoir agus foilsitheoir nuachtán, a chuir tús leo.
Whitey Bulger
Ba mháistir coiriúlachta Meiriceánach é James Joseph "Whitey" Bulger, Jr.  (3 Meán Fómhair 1929 – 30 Deireadh Fómhair 2018). Rugadh é i nDorchester, comharsanacht de Bhostún, Massachusetts. Bhí Bulger i gceannas ar an Winter Hill Gang, drong coirpeach lonnaithe i Somerville, Massachusetts. Bhí sé réitithe go dtabharfadh sé faisnéis don FBI i dtaobh choirpeach eile, gan aon chur isteach ag an FBI ar a chuid coireanna féin. Cuireadh náire ar an mbiúró sa bhliain 1997 nuair a nocht an páipéar nuachta The Boston Globe an réitiú sin eatarthu os comhair an tsaoil.
thumb|upright|clé|Whitey Bulger sna 1990í
Ar 19 Lúnasa 1999, cuireadh Bulger ar liosta an deichniúr coirpeach is mó tóir orthu ag an FBI. Tá cambheartaíocht, 19 dúnmharú, sracaireacht airgid, níochán airgid, comhcheilg, agus dáileadh drugaí támhshuanacha curtha ina leith. Tar éis 16 bliana a bheith caite ag Bulger ar a theitheadh, gabhadh eisean agus a chailínchara ar 23 Meitheamh, 2011 in Santa Monica, California ag an árasán a raibh siad ina gcónaí ann. Bhí Bulger 81 bliain d’aois ag am a ghabhála.
Chuaigh cás Bulger chun trialach ar an 12ú Meitheamh 2013 i gcúirt i mBostún Theas agus 32 coir curtha ina leith, comhpháirteachas i 19 dúnmharú ina measc. Ar an 12ú Lúnasa 2013 ciontaíodh é in 31 de na cúiseamh úd, agus fuarthas go raibh sé páirteach in 11 dúnmharú.
Ar 30 Deireadh Fómhair 2018, tugadh Bulger ó phríosún Feidearálach go príosún Feidearálach eile in Hazelton, Virginia Thiar. Ní ba dhéanaí fuarthas a chorp ina chillín. Bualadh chun báis é agus rinneadh iarracht a dhá shúil a ghearradh amach le scian.]].
As Talamh an Éisc seantuismitheoirí Bhulger ar thaobh a athar agus iad de shinsearacht Éireannach. Iníon le himircí as Éireann í a mháthair.
Javier Pérez de Cuéllar
Taidhleoir Peiriúch ab ea Javier Pérez de Cuéllar Guerra a rugadh i Líoma ar an 19 Eanáir 1920 - 4 Márta 2020. Tháinig sé i gcomharbacht ar Kurt Waldheim i mí Eanáir na bliana 1982 chun a bheith ina Ard-Rúnaí ar na Náisiún Aontaithe, an cúigiú ceann, oifig a choimeád sé go dtí an 31 Nollaig 1991.
Tar éis dó a bheith éirithe as na Náisiúin Aontaithe, bhí sé san iomaíocht in aghaidh Alberto Fujimori agus é ag déanamh iarracht neamh-rathúil oifig an Uachtaráin i bPeiriú a bhaint amach sa bhliain 1995. Nuair a cuireadh Fujimori as an bpost sin sa bhliain 2000, ceapadh Pérez de Cuellar mar uachtarán agus mar Aire Gnóthaí Eachtracha ó Shamhain na bliana sin go dtí mí Iúil, 2001. Ambasadóir Pheiriú chuig an Fhrainc é ina dhiaidh sin go dtí 2004. Bhí Pérez de Cuéllar ina bhall de Chlub Mhaidrid, grúpa de 100 iaruachtarán agus iar-phríomh-mhinistéir ó thíortha difriúla a bhfuil sé mar chuspóir acu an daonlathas a neartú agus a chur chun cinn.
Alfred Chester Beatty
Fear gnó agus bailitheoir ab ea Sir Alfred Chester Beatty (1875 – 19 Eanáir 1968)
Meiriceá
Rugadh é i gCathair Nua-Eabhrac sa bhliain 1875. Ba é an duine ab óige de thriúr mac.
Bailitheoir stampaí, mianraí agus buidéal snaoise Síneach ab ea é ina óige.
Tar éis a chuid scolaíochta i Nua-Eabhrac, bhain sé céim amach mar innealtóir miandóireachta ó Ollscoil Columbia.
Chuaigh sé go Denver agus thosaigh sé ag bun an scála ag sluaisteáil carriage i mianaigh. D’oibrigh sé go dian agus bhain sé clú idirnáisiúnta amach go pras mar innealtóir mianadóireachta. Bhí an leasainm 'Rí an Chopair' air. Bhunaigh sé comhairleacht miandóireachta fíor-rathúil i Nua-Eabhrac i 1908. Bhí sé pósta le Grace Madeleine Rickard ag an am seo agus bhí beirt pháistí acu. Fuair sí bás le fiabhras tíofóideach sa bhliain 1911, áfach. clé|mion|Leabharlann
An Bhreatain
Agus é in easláinte, chuaigh Beatty go dtí an Bhreatain. Bhunaigh sé comhairleacht nua i Londain agus cheannaigh sé Teach Baroda i nGairdíní Phálas Kensington a bhliain 1912. I 1913, phós sé Meiriceánach eile, Edith Dunn. Bhí sé ag bailiú ar bhonn níos fairsinge anois, agus é ag ceannach lámhscríbhinní Eorpacha agus Peirseacha. Cuireadh a shuimeanna ar bhealach nua nuair a bhí sé féin agus a bhean nua san Éigipt i 1914, mar cheannaigh sé roinnt cóipeanna maisithe den Koran sna basáir. Spreagadh a shuim i bpéintéireacht Shíneach agus Sheaipíneach agus é san Áise i 1917. clé|mion|Leabharlann Tarraingíodh a shúil ar ábhar fíormhaisithe, peannaireacht álainn agus ceangal bhreátha, ach bhí luí aige le téacsanna a chaomhnú dá luacht stairiúil. Rinne Chester Beatty cion mór do sholáthar amhábhar straitéiseach do na Comhghuaillithe le linn an Dara Cogadh Domhanda, agus rinneadh ridire de ina dhiaidh sin.
Éire
I 1950, d’aistrigh Chester Beatty a bhailiúchán go Baile Átha Cliath. Bhí leabharlann aige don bhailiúchán, agus osclaíodh í sa bhliain 1954. Bronnadh an chéad saoránacht oinigh Éireannach riamh air I 1957. Fuair Chester Beatty bás sa bhliain 1968, agus tá a uaigh suite i Reilig Ghlas Naíon. Fágadh a bhailiúcháin le huacht chun leas an phobail, agus ceann d’institiúidí náisiúnta na hÉireann is ea Leabharlann Chester Beatty ag Caisleán Bhaile Átha Cliath anois. mion| Beatty curtha i [[Reilig Ghlas Naíon|Reilig Ghlas Naíon ]]
Scannán bitheolaíoch
deas|mion|246x246px| Radharc trasghearrthach ar na struchtúir is féidir a chruthú le fosfailipidí i dtuaslagán uiscí. (Liposome = Lipeasóm, Micelle = Mícle, Bilayer sheet = Leathán déchisil) Is éard is scannán bitheolaíoch nó seicin bhitheolaíoch ann ná scannán imfhálaithe nó dealaithe agus feidhmeoidh sé mar bhacann leath-thréscaoilteach i nithe beo. Tá scannáin bhitheolaíocha, i bhfoirm scannáin cillíníeocarótacha, comhdhéanta de déchiseal lipidí le próitéiní leabaithe, próitéiní  lárnacha agus forimeallacha a úsáidtear i gcumarsáid agus in iompar ceimiceáin agus iain. Soláthraíonn an chuid is mó den lipid i gcillscannáin, maitrís sreabhach do phróitéiní Tá próitéiní oiriúnaithe don thimpeallacht sreabhánachta ard an scannáin de déchiseal lipidí lena bhlaosc lipidí fáinní, comhdhéanta de mhóilíní lipid atá ceangailte go docht le dromchla de phróitéiní scannáin imeasctha, Tá na cillscannáin, difriúil ó na fíocháin leithlisithe a fhoirmítear le sraitheanna cealla, mar scannáin mhúcasacha, scannáin bhunaidh, agus scannáin shéiriúla.
== Comhdhéanamh ==mion|438x438px| Samhail sreabhscannáin den déchiseal fosfailipide.
Neamhshiméadracht
Tá dhá shraith sa dhéchiseal lipidídé - duillín seachtrach agus duillín inmheánach. Déantar comhpháirteanna na ndéchiseal a dháileadh go míchothrom idir an dá dhromchla chun neamhshiméadracht a chruthú idir na dromchlaí seachtracha agus inmheánacha. Tá an eagraíocht neamhshiméadrach seo tábhachtach maidir le feidhmeanna cille cosúil le comharthaíocht cille. Léiríonn neamhshiméadracht an scannáin bhitheolaíoch feidhmeanna éagsúla dhá duillín an scannáin. Mar a fheictear sa tsamhail sreabhachscannáin den dhéchiseal fosfailipíde, tá an duillín seachtrach agus duillín inmheánach den scannán neamhshiméadrach ina gcomhdhéanamh. Luíonn próitéiní agus lipidí áirithe ar dhromchla amháin den scannán agus ní ar an dromchla eile.
• Tá aghaidheanna eiseaplasmacha agus cíteasalacha an scannáin plasmaigh agus na scannán inmheánach. • Coinnítear an treoshuíomh seo le linn gáinneála an scannáin,- léirítear próitéiní, lipidí, gliceachomhchuingigh atá ag féachaint ar lúman an líontáin ionphlasmaigh agus an choimpléisc Gholgi ar thaobh eachtarcheallach an scannáin plasmaigh. I gcealla eocarótach, déantar fosfailipidí nua a mhonarú ag einsímí atá ceangailte le chuid de scannán an líontáin ionphlasmaigh atá os comhair an chíteasoil. Cuireann na heinsímí seo, a úsáideann saoraigéid sailleaicha mar shubstráití, gach fosfailipidí nua-dhéanta i dtaisce sa leath criósalach den dhéchiseal. Le go bhféadfaidh an scannán ina iomláine fás go cothrom, caithfear leath de na móilíní fosfailipíde nua a aistriú go dtí an aonchiseal os a chomhair. Tá an t-aistriú seo catalaithe ag einsímí ar a dtugtar flippáisí orthu. Sa scannán plasmach, aistríonn na flippáisí sainfhosfailipidí ar leith go roghnach, ionas go mbíonn cineálacha éagsúla tiubhaithe i ngach aonchiseal.
Liamhán gréine
Is iasc é an liamhán gréine (Cetorhinus maximus) a aimsítear in aigéin an domhain. Tugtar ainmhí na seolta, cearbhán, liopadaileap, agus seoltóir ar an iasc seo freisin.
Liosta eipeasóidí The Simpsons
250px|deas Is é The Simpsons an tsraith bheoite Mheiriceánach is fadsaolaí riamh. Tá 654 eipeasóid de chuid The Simpsons tagtha ar an saol faoi láthair.
Thosaigh an 30ú séasúr ar an 30 Meán Fómhair 2018.
Contae Rutherford, Tennessee
Is contae i Tennessee é Rutherford. Is é Murfreesboro príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 308,251 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2016.
Southgate, Londain
Is baile é Southgate atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.
2010 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2010.
An Carnán (Baile Átha Cliath)
Is ceantar i ndeisceart Bhaile Átha Cliath é An Carnán (Béarla: Dolphin's Barn).
Paddy Coad
Ba imreoir agus traenálaí peile Éireannach é Paddy Coad (Port Láirge, 4 Aibreán 1920 – Port Láirge, 8 Márta 1992) a d'imir mar imreoir lár páirce le Waterford agus Shamrock Rovers i Sraith na hÉireann. Bhuaigh sé Sraith na hÉireann ar trí ócáidí mar imreoir-traenálaí na Shamrock Rovers. D'aimsigh sé 126 cúil i Sraith na hÉireann agus 41 i gCorn Cumann Peile na hÉireann ar feadh a gairmréim. Ba é Paddy Coad ardaimsitheoir na sraithe i 1946-47.
D'imir sé le foireann náisiúnta na hÉireann don chéad uair ar 30 Meán Fómhair 1946 i gcailleadh 1-0 i gcoinne Sasana. D'aimsigh sé a chéad chúl don fhoireann ar 2 Márta 1947 i bua 3-2 i gcoinne an Spáinn. D'imir sé leis an bhfoireann ar 11 ócáidí agus d'aimsigh trí cúil idir 1946 agus 1952.
Aonteasach
deas|250px|thumb|Aonteasach Téarma tuairisciúil ar ainmhithe ina rialaítear teocht inmheánach na colainne ag leibhéal réasúnta tairiseach atá neamhspleách ar athruithe sa teocht chomhthimpeallach. Tá na veirteabraigh fhorbartha is na héin aonteasach, agus den chuid is mó bíonn cumhdaigh inslithe ar a gcolainneacha a chabhraíonn le rialú na teochta.
Hipirtíoróideacht
Staid ghalrach is ea an hipirtíoróideacht a tharlaíonn de dheasca na faireoige tíoróidí a bheith ró-ghníomhach agus bíonn ró-tháirgeacht ann den shaor-hormón tíorocsaín (T4) agus/nó trí-iadaitíoróinín (T3), in imshruthú na fola.
mion|250px|[[Trí-iadaitíoróinín (T3)]] Bíonn na hormóin thíoróideacha tábhachtach ag leibhéil na gceall agus bíonn tionchar acu ar bheagnach gach fíochán sa cholainn.
Feidhmíonn na hormóin mar ghníomhaíocht mheitibileacht na colainne agus tá siad criticiúil i gcomhair gnáth-fheidhme sna cealla a rialú. Nuair atá barraíocht hormón ann, is cúis leis róghníomhaíocht mheitibileachta na collaine agus faightear na comharthaí seo a leanas; seirge sna matáin, ainglis sa mhuineál agus bolgshúileacht srl. Má tá easpa fíocháin tíoróidigh ag feidhmiú mar is cuí, bíonn leibhéal an hormóin íseal agus is cúis leis an galar Hipotíoróideacht
Cúiseanna
Tarlaíonn méid áirithe galar nuair atá feidhmiú an fhíocháin tíoróidigh róghníomhaíocht agus barraíocht an hormóin tíoróidigh in imshruthú na fola.
Seo a leanas liosta na bpríomhghalar:
Comharthaí agus airí
Seo a leanas príomh-airíonna cliniciúil an duine; Bíonn siomptóim tipiciúil an ghalair seo athraitheach, toisc go mbraitheann siad ar an duine atá ag fulaing agus an méid ama a bhí an galar aige/aici, éibhlóid an ghalair agus cé chomh luath is a bhí an galar aimsithe srl. Ní fhulaingíonn tromlach na n-othar aosta ach tuirse agus cailliúint meáchain agus is é an toradh atá ar ná hipirtíoróideacht fuarchúiseach. Tarlaíonn moilliú in aibiú cnámh leanaí agus dá réir sin, bíonn claonadh acu bheith beag in airde. Aithnítear go bhfuil gaol idir an galar hipirtíoróideacht agus an galar géar-mhiaistéine (nó myasthenia gravis). Tá an galar hipotíoróideacht, sa riocht sláinteachas seo ina ghalar uath-imdhíonachta ó nádúr agus bíonn hipotíoróideacht freisin ag amuigh agus istigh ar 5% na n-othar a fhulaingíonn géar-mhiaistéine.
Is annamh a thagann biseach ar othair le géar-mhiaistéine, tar éis dóibh cóireáil thíoróideach a fháil agus níl tuiscint rómhaith againn ar an ngaol idir na galair seo.
Seo a leanas roinnt galar an-annamh a thaispeánann airí néareolaíocha ach bíonn amhras ann faoin a gcomhpháirteach le hipirtíoróideacht: hipirtheannas ionchráiniach ideapaiteach, scléaróis aimiotriófach chliathánach agus galair le dealramh an siondróim Guillain-Barré acu.
Cóir Leighis
Ó thaobh cóir leighis tugtar cógas do dhaoine leis an oiread hormón a scaoiltear a laghdú de réir mar is gá. Téitear i muinín na máinliachta nuair a bhíonn an fhaireog rómhór. Chomh maith is féidir radaíocht a úsáid leis an bhfaireog a scrios má tá sé rómhór.
Abaimectin
thumb|300px|Abaimectin Is meascán é Abaimectin (Béarla: Abamectin) d'avermectiní ina bhfuil a gcomhréir 80% avermectin B1a agus níos lú ná 20% avermectin B1b.
Tá airíonnana bitheolaíochta agus tocsaineolaíocha na gcomhdhúl seo, B1a agus B1b an-chosúil lena chéile.
Is comhdhúile feithidicídúla nó frithphéistúla iad na havermectiní, díorthaithe ón baictéar ithreach Streptomyces avermitilis.
Aodh Dubh Ó Néill
Nia le hEoghan Rua Ó Néill ab ea Aodh Dubh, 1611–1660, agus mac le hArt Óg Ó Néill. Sa Bhruiséil, in Ísiltír an Spáinne, a rugadh é. Eisean a bhí i gceannas ar chosaint Chluain Meala nuair a d'ionsaigh Oilibhéar Cromail an baile lena 10,000 saighdiúir ón "Model Army", is ní dhéanfadh Cromwell dearmad air go brách.
In aon lá amháin troda an 8 Bealtaine, 1650, chaill Cromwell breis is 3,000 saighdiúir, níos mó ná an líon a chaill sé le linn 10 mbliana cogaíochta i Sasana sa chogadh cathartha in aghaidh an rí Charles I. De bharr shár-oirbheartaíocht Uí Néill a chaill Cromwell a chuid saighdiúirí, mar ba shaighdiúir gairmiúil Aodh Dubh, a fuair chuid taithí mhíleata sna cogaí iomadúla in Ísiltír na Spáinne. An lá dár gcionn, nuair a thóg Cromwell Cluain Meala, bhí Aodh Dubh agus a 1,200 saighdiúir imithe thar abhainn na Siúire.
Níor bhuail Cromwell le hAodh Dubh riamh arís, ach mhair Aodh Dubh chun a bheith i gceannas ar chosaint Luimnigh ar nia Cromwell, Henry Ireton, sa bhliain 1650-51. D'éirigh leis an gcosaint sa chéad ionsaí a dhein na Sasanaigh ar Luimneach sa bhliain 1650, agus bhí ar Ó Néill géilleadh sa bhliain 1651 mar bhí daonra na cathrach ag fáil bháis den ocras is den ghalar. Nuair a ghéill Luimneach, deineadh príosúnach d'Aodh Dubh, ach dhein sé é féin a chosaint chomh maith sin nár crochadh é, mar a tharlaíodh le ceannairí eile na nGael sa tréimhse chorraithe úd. Cuireadh go Londain é, marar chaith sé cúpla bliain sa phríosún i dTúr Londan. clé|mion|Henry Ireton Scaoileadh saor é nuair a léirigh Ambasadóir na Spáinne go Sasana gur ghéillsineach Spáinneach é Aodh Dubh. Chuaigh sé chun na Spáinne, marar ceapadh ina ghinearál airtléire é, is marar chuir sé éirí amach sa Chatalóin faoi chois. D'aithin an Spáinn mar 5ú Iarla Thír Eoghain é. Sa bhliain 1660, agus Charles II ar ais mar rí ar Shasana, dhein Aodh Dubh iarratas go dtabharfaí ar ais tailte a shinsear i dTír Eoghain dó, ach dhiúltaigh an rí Sasanach dá iarratas, agus fuair sé bás níos déanaí an bhliain sin.
Baile Ievers
Is baile fearainn suite i gContae an Chláir é Baile Ievers.
Hollywood
Ceantar i gcathair Los Angeles, California é Hollywood a bhfuil cáil air ar fud an domhain mar lárionad scannánaíochta. Is minic a thugtar Hollywood ar thionsclaíocht scannánaíochta na Stát Aontaithe go léir, mar mheatonaim. Tá Hollywood suite siar nó siar ó thuaidh ó lárchathair Los Angeles.
mion|clé|240px|An comhartha Hollywood Tá cuid mhór den tionsclaíocht scannánaíochta agus cumarsáide tar éis bogadh ó Hollywood go dtí na ceantair ina thimpeall, ar nós Burbank nó taobh thiar Los Angeles (Beverly Hills, cuir i gcás), ach fanann cuid mhór gnólachtaí i Hollywood féin, go háirithe iad siúd atá ag déanamh eagarthóireachta ar na scannáin nó ag soláthar maisíochta dóibh. Tá cuid mhór pictiúrlanna stairiúla i Hollywood freisin a mbaintear úsáid astu le scannáin nua a chur os comhair an tppsaol|saoil]] mhóir an chéad uair, agus is i Hollywood féin atá Siúlán an Mhórchlú, nó Walk of Fame, suite, áit a bhfaigheann gach aisteoir mórchlúiteach nó boc mór scannánaíochta eile a réalta féin.
De ghnáth, ní tharraingíonn bardas Los Angeles teorainneacha neamh-dhébhríocha idir na "ceantair" sa chathair, ach is eisceacht é Hollywood. Ar an 16 Feabhra 2005 mhol beirt bhall de thionól an bhardais teorainneacha Hollywood a shainmhíniú agus taifid oifigiúla ar leith a choinneáil faoin gceantar díreach mar a bheadh cathair neamhspleách ann. Glacadh leis an mbille, agus críochaíodh teorainneacha Hollywood.
Go bunúsach, níl i Hollywood ach ceantar de chuid Los Angeles, agus níl rialtas áitiúil dá gcuid féin ag muintir Hollywood. Ceapann an Cumann Tráchtála áitiúil méara oinigh don cheantar. Bhí Johnny Grant, léiritheoir teilifíse agus láithreoir raidió, ina mhéara oinigh ón mbliain 1980 go lá a bháis sa bhliain 2008.
Stair
mion|clé|240px|Hollywood sa bhliain 1907 Ní raibh ach aon bhothán bocht amháin ina sheasamh anseo sa bhliain 1853, ach de réir a chéile, d'fhás pobal beag feirmeoireachta ina thimpeall. Cahuenga an t-ainm a bhí ar an bpobal seo, agus tá a lán scéalta á n-insint faoin dóigh a bhfuair an ceantar an t-ainm clúiteach atá air inniu. Dealraíonn sé gurbh iad Harvey Henderson Wilcox agus a bhean chéile Daeida a chéadcheap an t-ainm agus a bhaist ar a rainse é, thiar sa bhliain 1887, cé go bhfuil scéalta ann freisin gurbh é Hobart Johnstone Whitley, forbróir tithíochta ar a dtugtar "athair Hollywood", a d'ainmnigh an ceantar.
D'oscail Whitley Óstán Hollywood sa bhliain 1902. Corpraíodh bardasacht Hollywood sa chéad bhliain eile. Bhí deacrachtaí ag an mbardas soláthar uisce agus draenáil séarachais a chinntiú don bhardasacht, agus sa bhliain 1910, chinn lucht an bhardais ar bhardasacht neamhspleách Hollywood a chur ar ceal agus ceantar de chuid Los Angeles a dhéanamh den áit, le súil is go socródh sin na fadhbanna uisce.
Faoin am seo, tháinig lucht na scannánaíochta go Hollywood an chéad uair. Bhí tionsclaíocht na scannánaíochta ag forbairt i gCalifornia cheana féin, agus í lonnaithe i lárchathair Los Angeles. Ba é an stiúrthóir D. W. Griffith (a rinne an mórscannán ciníoch The Birth of a Nation chomh maith leis an mórscannán frithchiníochais Intolerance) ba thúisce a thosaigh ag scannánú i Hollywood, ach níor bunaíodh an chéad stiúideo i Hollywood ach sa bhliain 1911.
Trí bliana ina dhiaidh sin, rinneadh an chéad phríomhscannán de dhéantús Hollywood - The Squaw Man. Stiúideo áitiúil a rinne an léiriú, agus tógadh na pictiúir i Hollywood féin. Ba iad Cecil B. DeMille agus Oscar Apfel na stiúrthóirí.
John Perrot
Fear Ionaid don Bhanríon Eilís I Shasana le linn concas na dTúdarach in Éirinn ab ea Sir John Perrot (7 × 11 Samhain 1528 - 3 Samhain 1592). Fuair sé bás faoi choimeád i dTúr Londain tar éis dó bheith chiontaithe as chúiseanna ardtréasa as a iompar san oifig sin. Bhíothas den tuairim gur mhac neamhdhlisteanach é de chuid Anraí VIII Shasana.
Tosach a shaoil
Rugadh Perrot idir 7 agus 11 Samhain 1528, is dócha ag suíochán an teaghlaigh Haroldston gar do Hwlffordd, Sir Benfro sa Bhreatain Bheag. Ba é an t-aon mhac é de Thomas Perrot (1504 / 5–1531) agus Mary Berkeley (c.1511 – c.1586), iníon James Berkeley (a fuair bás c.1515) as Thornbury, Gloucestershire. Bhí beirt deirfiúracha aige: Jane, a phós Sir John Philipps as Chaisleán Picton ; agus Elizabeth, a phós John Price as Gogerddan.
Sa bhliain 1551 ceapadh Perrot mar Ard-Sirriam de chuid Sir Benfro, agus i mí an Mheithimh sa bhliain chéanna thug sé cuairt ar an bhFrainc le lucht coimhdeachta William Parr, 1ú Mharcas de Northampton, a seoladh chun an cleamhnas idir Éadbhard VI le Elisabeth de Valois, iníon naíonán Henri II na Fraince a shochrú. Chuir cumas Pherrot mar ridire agus sa bhfiach ionadh ar an Rí Henri, a rinne iarracht é a choinneáil mar chúiteamh. Dhiúltaigh Perrot, ach nuair a d'fhill sé ar Shasana íocadh Coróin na Fraince a chuid fiacha.
Fuair Perrot an caisleán agus tigernas de Carew le hoidhreacht. Ag tús réimis na Banríona Eilís tugadh cosaint cabhlaigh na Breataine Bige mar chúram dó, agus leanadh ar aghaidh lena dhul chun cinn sa bhliain 1562, nuair a toghadh é ina Ridire ar Sir Benfro. Bhí sé ina bhall de pharlaimint do Sir Gaerfyrddin in 1547, Sandwich i 1553 agus 1555, Wareham in 1559, Sir Benfro i 1563, agus Hwlffordd i 1589.
Cúige Mumhan
Sa bhliain 1570 ghlac Perrot go drogallach le post nuabhunaithe Tiarna Uachtarán na hÉireann i gCúige Mumhan, a bhí ag tús an chéad Éirí Amach i nDeasmumhain. Chuaigh sé i dtír i bPort Láirge i mí Feabhra na bliana dár gcionn agus, i bhfeachtas bríomhar agus mealltach, laghdaíodh an chúige go síocháin.
D'fhan an príomh-reibiliúnach, Séamus Mac Muiris Mac Gearailt, glan ar bhfórsaí an rialtais le tamall anuas. In eachtra ghruama amháin, nuair a maraíodh caoga reibiliúnach, rinne Perrot iarracht chun a chuid namhaid a mhealladh trí chinn na gcorp a ghearradh amach agus iad a chur ar chros margaidh Chill Mocheallóg. Dhiúltaigh Séamus Mac Muiris Fitzmaurice géilleadh go fóill, agus d'eisigh Perrot dúshlán dó dul i ngleic leis i gcomhrac aonair, agus dhiúltaigh an reibiliúnach leis an ráiteas,"For if I should kill Sir John Perrot the Queen of England can send another president into this province; but if he do kill me there is none other to succeed me or to command as I do."  Spreag dúshlán Pherrot clamhsán os íseal ó sheirbhísigh níos shiosmaideacha na Corónach, agus deimhníodh a cháil ar bhreithiúnas meargánta nuair a rinne na reibiliúnaithe luíochán air, le fórsa ba líonmhairea deich go haon air, ach gur éirigh leis éalú nuair a bhí dul amú ar na reibiliúnaithe ag smaoineamh go raibh chomhlacht beag marcra ina pháirtí réamhfhórsa níos mó de chuid na Corónach.. Ach sa bhliain1572, tar éis dó léigear rathúil a fháil ar dhaingean na reibiliúnach Chaisleán na Mainge, cruthaíodh go raibh an ceart ar fad aige nuair thug Séamus Mac Muiris é féin suas dó.
Crews Hill
Is baile é Crews Hill atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.
Contae Scott, Tennessee
Is contae i Tennessee é Scott. Is é Huntsville príomhbhaile an chontae. Is é Oneida an chathair is mó sa chontae. Bhí 21,950 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.
Carraig an tSionnaigh
Is bruachbhaile meán-aicmeach i ndeisceart Bhaile Átha Cliath í Carraig an tSionnaigh (Béarla: Foxrock ).
Anchorage, Alasca
Is cathair in Alasca, SAM í Anchorage. Is í an chathair is mó sa stát, le 300,950 duine ina gcónaí ann. Tá Anchorage suite i ndeisceart láir an stáit, ag 61 °13'06" Thuaidh 149 °53'57" Thiar. Is an chathair seo sampla de cathracha-contaetha comhdhlútha, a bhfuil is aontaithe an chontae leis an gcathair iad.
Clay Hill, London
Is baile é Clay Hill atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.
Pilot (Brooklyn Nine-Nine)
Craoladh an chéad eipeasóid, "Pilot", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 17 Meán Fómhair, 2013. Scríobh Dan Goor & Michael Schur an eipeasóid seo. D'fhéach 6.17 milliún duine ar an eipeasóid.
An Chloch Liath
Is ceantar suite i gContae an Chláir í an Chloch Liath. Bhí 825 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2006.
Geac
Ainmhí mór is ea an geac. Maireann iad i lár na hÁise, sna Himiléithe, ar Ardchlár na Tibéide, agus chomh fada ó thuaidh leis an Mhongóil agus áiteanna sa Rúis. Is beithigh cheansaithe iad sa chuid is mó agus Bos grunniens an t-ainm eolaíoch a thugtar orthu. Tá grúpa beag fiáin ann agus iad i mbaol; Bos mutus, nó an geac fiáin a thugtar orthu seo. Mar bhaill den ghéineas Bos, tá siad gaolta leis na ba ach is dócha nach ró-ghar an gaol sin. B'fhéidir go bhfuil gaol níos giorra acu leis na bíosúin.
Cathair Dhá Chon
Is baile suite i gContae an Chláir í Cathair Dhá Chon.
Contae Sequatchie, Tennessee
Is contae i Tennessee é Sequatchie. Is é Dunlap príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 14,112 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Please Please Me
Is albam de chuid an racghrúpa Sasanach The Beatles é Please Please Me. B'é an céad albam ón bhanna, a seoladh i mí Márta 1962 tar éis an rath a bhí acu leis na singlí Please Please Me agus Love Me Do. Bhí ocht as na ceithre amhrán déag a bhí ar an gceirnín seo scríofa ag John Lennon agus Paul McCartney.
Taobh 2
Gach amhrán Lennon/McCartney, ach amháin iad le nóta.
Leathóg bhallach
Is iasc í an leathóg nó an leathóg bhallach. Is iasc leata é agus tá spotaí oráiste ar an leathóg.
Bush Hill Park
Is baile é Bush Hill Park atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.
Philippa de Hainault
thumb|right|Philippe de Hainaut Ba bhean chéile Éadbhard III rí Shasana í Philippa de Hainault (24 Meitheamh, 1311 – 15 Lúnasa, 1369).
The Tagger
Craoladh an dara heipeasóid, "The Tagger", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 24 Meán Fómhair, 2013. Scríobh Norm Hiscock an eipeasóid seo. D'fhéach 4.03 milliún duine ar an eipeasóid.
Rawlinson B 502
Lámhscríbhinn Ghaelach na meánaoise is ea Rawlinson B 502 a caomhnaítear anois sa Bodleian Library, Oxford. Is é ar cheann de thrí mhórshaothar ar marthain déanta in Éirinn roimh theacht na Normannach, an dá leabhar eile ná Leabhar na hUidhre agus an Leabhar Laighneach.
De réir roinnt scoláirí, is éard atá ann i Rawlinson B 502, go háirithe a dheara cuid, ná an saothar Leabhar Glinne Dá Locha (nó Ghleann), luaite i roinnt foinsí meánaoisacha agus luath-nua-aimsire. Níl scoláire eile ar aon ghuth ámh.
Deir Brian Ó Cuív gurb í ar cheann desna na lámhscríbhinní Gaelacha na meánaoise atá ar marthain "is tábhachtaí agus is áille ... gan dabht is breátha". Pádraig Ó Riain states "... foinse luachmhar eolais ... maidir leis an gcomhthionól i nGleann Dá Loch tuairim is an bhliain 1131, agus finné breá ... ar an ardchaighdeán scoláireachta bainte amach ag an ionad manach úd."
Stair agus struchtúr
Sa lámhscríbhinn mar a caomhnaítear inniu í, faightear dhá choidéacs, a bhí ar dtús dhá saothar éagsúla. Ceanglaíodh le cheirt iad am éigin roimh an mbliain 1648. Rinneadh é seo ar iarratas a seilbheoir, an t-ársaitheoir Éireannach Sir James Ware (bás 1666), a raibh deabhailiúcháin lámhscríbhinní Gaelacha aige a bhuí le Dubhaltach Mac Firbhisigh (bás 1671). Chuir Ware roinnt leathanach isteach, le tráchtas as Laidin go formhór ar ghnéithe staire Gaelaí, idir an dá lámhscríbhinn (ff. 13–18), is amhlaidh chun cuma saothar éagsúil a choimeád. Cuireadh tuilleadh fóiliónna pháipéir ag deireadh na dara lámhscríbhinne (ff. 90–103), le nótaí agus trascríbhinní, cuid de as Laidin. Tá 175 fóilió anois ann, leathnaigh an cheanglóra san áireamh.
Tiomsaíodh an chéad lámhscríbhinn, fóiliónna 1-12v, déanach sa 11ú haois nó b'fhéidir ag tús na 12ú haois. Cuireann an dea-mhionchló, scríofa in dhá cholún, dhá scríobhaí in iúl, agus cuireadh gluaiseanna ann ag lámha eile. Tá duine desna scríobhaithe aitheanta mar an té "H" a chuir gluaiseanna i Leabhar na hUidhre. D'fhéadfadh é dá bharr go ndearnadh an chuid seo den tsaothar sa tigh screaptra mainistreach Chluain Mhic Nóis, Co. Uíbh Fhailí.
Scríobhadh an chuid is mó de Rawlinson B 502, .i. ff. 19–89, ag aon scríobhaí amháin i lár na 12ú haoise. Is é Toirdhealbhach Ua Conchobhair (réimeas 1106–1156) an rí deireanach desna Connachta a fhaightear ann.
Ar gach leathanach tá dhá cholún scríofa as mionchló Gaelach. Tá ardchaighdeán callagrafaíochta ann, le roinnt maisiúchán. Ullmhaíodh go maith an phár, cé go bhfuil cuma chaite ar an lámhscríbhinn anois, agus tá roinnt fóiliónna anois caillte. Is amhlaidh as ucht a chuid ábhar go ndearnadh an lámhscríbhinn i mainistir Laighneach, agus moltar mar shampla Cill Uisean i gContae Laoise.
Chuir James Ware a bhailiúchán ar aghaidh chuid a mhac, a dhíol é le hEdward Hyde. Cuireadh ar aghaidh é in am trátha chuig James Brydges, a dhíol roinnt dá lámhscríbhinní, san áireamh Rawlinson B 502 mar a ghlaoitear anois uirthi, le Dr Richard Rawlinson (bás 1755). Tiomnaíodh bailiúcháin Rawlinson ag St John's College, Oxford, as ar tháinig sí sa bhliain 1756 sa Bodleian Library isteach.
Sa bhliain 1909, d'fhoilsigh Kuno Meyer leagan facsamhla collachló desna leathnaigh phárpháipéir, le réamhrá agus innéacs, curtha amach ag by Clarendon Press. Sa bhliain 2000 i leith, foilsíodh leaganacha digiteacha ag an tionscadal Early Manuscripts at Oxford University, anois faoi réir an Oxford Digital Library. Tá idir phárpháipéar agus pháipéar sna leathanaigh scanta, seachas na fóiliónna páipéir den 17ú haois ar ff. 105–171.
Ábhair
Faightear sa chéad lámhscríbhinn cóip dAnnála Tiarnaigh, ina bhfuil blúirín de mar a ghlaoitear air, stair an domhain as Laidin agus Gaeilge, bunaithe air staraithe amhail is Eusebius agus Orosius. Is easnamhach é an téacs agus ag a thús (aiceifealach) agus a dheireadh, rud a thugann le fios go bhfuil fóiliónna eile ar iarraidh.
Ag tús an dara lámhscríbhinn tá sraith dhánta as Meán-Ghaeilge, dar teideal Saltair na Rann, agus ina diaidh athleagan den Sex Aetates Mundi (Gaelach) agus an dán Amra Coluimb Chille. Tá sa lámhscríbhinn go leor scéalta de chuid Scéalaíocht na Ríthe, agus tá roinnt díobh bailithe le chruinne faoin teideal Scélshenchas Laigen, agus an chéad scéal ann ná Orgain Denna Ríg. Faightear sa tsraith seo an cóip is fearr atá ar marthain de leagan "A" de Tairired na nDéssi. Tá sraith eile filíochta tuata de téacsanna na Laighean faoin teideal Laídshenchas Laigen. I measc téacsanna fileata eile tá na dánta eagna Immacallam in dá Thuarad agus Gúbretha Caratniad.
Is ar cheann de dhá lámhscríbhinn réamhNormannach atá ina bhfoinsí ginealaigh, an ceann eile ná an Leabhar Laighneach. Caomhnaítear fosta roinnt den Fhéineachas amhail is an dréacht Cóic Conara Fugill.
Seo á leanas tuilleadh sonraí ar ábhar an tsaothair:
Leathanaigh fhacsamhla
Tagairtí CELT
Easaontas staire
Is cúis achrainn é ainm agus foinse na lámhscríbhinne, i bhfad sular ghlac Rawlinson seilbh uirthi.