cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
James Daly
Imeachtaí
Ciontaíodh 61 de na Rangers i bpáirt a ghlacadh in aighneas agus daoradh 14 acu chun báis; níor tharla ach aon duine amháin, Daly, a chur chun báis i nDagshai, Himachal Pradesh. Gearradh tréimhsí fada príosúnachta ar an gcuid eile. clé|mion|fáinne [[Connaught Rangers ]] Tá Daly curtha inniu i gContae na hIarmhí. I 1970 tugadh corp James Daly agus coirp na beirte a maraíodh san ionsaí abhaile. Cuireadh James i mBealach an Tirialaigh agus an bheirt eile i nGlas Naíon. Labhair Joseph Hawes ag uaigh an Dálaigh an lá san. Ag trácht ar Daly dúirt sé gurbh é an fear ba chróga é a sheas riamh ós comhair scuad lámhaigh.Tá leacht cuimhneacháin le fáil i nGlas Naíon.
Ceantar an tSolais Dheirg
thumb|An [[Große Freiheit, Hamburg]]Is éard is Ceantar an tSolais Dheirg (nó Ball Striapachais uaireanta) ann ná limistéar uirbeach ina bhfuil comhchruinniú de ghnóthaí striapachais agus ghnéas-dhírithe, ar nós siopaí gnéis, nochtchlubanna, amharclanna do dhaoine fásta, is araile. Eascraíonn an téarma as na lampaí dearga a d'úsáidtí mar comharthaí drúthlainne, agus atá in úsáid go dtí an lá atá inniu ann.
Cearc cheannann
Is éan é an chearc cheannann. Is baill d'ord na Rallidae iad.
Tindersticks
Is banna rac-cheoil as Nottingham i Sasana é Tindersticks. Is é sainmharcanna an bhanna ná an fuaim atá acu a bhainneann úsáid as an ceolfhoireann, an snagcheol agus ceol soul, chomh maith le guth domhain Stuart A. Staples.
Baineann Tindersticks úsáid as an giotár leictreach, cosúil le an-chuid grúpaí eile, ach chomh maith le sin, baineann siad úsáid as a lán uirlisí eile cosúil leis an pianó Rhodes, an glockenspiel, an vibraphone, an veidhlín, an trumpa, an trombón, an cláirnéid, an basún agus an orgán Hammond. Tá cáil bainte amach ag an banna sa Ríocht Aontaithe agus sa Mhór-Roinn, ach ní raibh tionchar láidir acu riamh ar an cuilithe.
Stair
Bunaíodh an banna i 1991 tar éis Staples, Boulter, Fraser, Macauley agus Hinchliffe bheith i ngrúpa cheoil eile – na Asphalt Ribbons. D’aistrigh siad an t-ainm go Tindersticks nuair a d’fhionn Stuart A. Staples bosca lasáin Gearmánach ar trá Gréagach. Thosaigh siad ag taifeadadh demo i 1992, agus fuaireadar conradh le Tippy Toe Records a chuir amach an céad singil, "Patchwork", sa bhliain chéanna.
Le albaim uimhreacha a haon agus a dó, bhunaigh an banna fuaim ann féin a mholadh go ginearálta ag na criticeoirí. Go háirithe, fuaireadar fáiltiú go leith agus iad ag seinnt beo le téada breise agus, ó am go ham, le ceolfhoireann iomlán (Mar shampla, an albam beo "Bloomsbury Theatre 12.3.95").
Dhein Staples ceol aonair i 2005 agus ceapadh go raibh deireadh le Tindersticks ach, i 2006, sheinn siad ceolchoirm amháin sa Barbican Centre i Londain. An uair sin, sheinn siad an dara halbam ina h-iomláine.
An bhliain ina dhiaidh sin, tháinig Staples, Boulter agus Fraser le chéile agus chaith siad tréimhse ag scríobh ceol i stiúideo i Limousin san Fhrainc. Tháinig albam eile as an seisiún sin – “The Hungry Saw” – le dáta scaoilte i Aibreán 2008 ag Beggars Banquet.
Fuaimriain
Chomh maith le seacht albaim stiúideo, tá dhá fuaimriain léirithe ag Tindersticks do scannáin dírithe ag an stiúrthóir Francach, Claire Denis – “Nenette et Boni” (1996) agus “Trouble Every Day” (2001 le Vincent Gallo agus Béatrice Dalle).
Roberto Carballés Baena
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Spáinn é Roberto Carballés Baena. Rugadh é ar an 23 Márta, 1993.
Ryan Reynolds
Is aisteoir scannáin agus teilifíse Ceanadach é Ryan Reynolds Rodney a rugadh ar an 23 Deireadh Fómhair, 1976.
Comhairle Contae Chorcaí
Is údarás atá freagrach as rialtas áitiúil i gContae Chorcaí í Comhairle Contae Chorcaí (Béarla: Cork County Council). Tá sé á rialú ag an Achta um Athchóiriú Rialtais Áitiúil 2001. Tá an Comhairle freagrach as tithíocht, Bóthair agus Iompair, pleanáil uirbeach agus forbairt, áiseanna agus cultúr, agus timpeallacht. Tá 55 comhairleoirí sa comhairle. Tarlaíonn toghcháin gach cúig bliana ag úsáid Vóta Aonair Inaistrithe (VAI).Is é Corcaigh an Phríomhbhaile Contae.
Ryan Reynolds
Luathshaol
Rugadh Reynolds i Vancouver, British Columbia. Is mórdhíoltóir bia é a athair, Jim, agus tá a mháthair Tammy ina miondíoltóir. Tá sé de bhunadh na hÉireann agus tógadh mar Chaitliceach Rómhánach é. Is eisean an duine is óige de cheathrar deartháireacha agus bhain sé céim amach ó Mheánscoil Kitsilano i Vancouver i 1994. Chuaigh sé ina dhiaidh sin go Kwantlen Polytechnic hOllscoile, chomh maith i Vancouver, go dtí gur éirigh sé as. Tá beirt dheartháireacha dá chuid ag obair mar phóilíní i British Columbia, duine acu ar Cheanada Ríoga Feistithe Ball Póilíní.
Scannáin
Ghlac an pháírt mar Michael Bergen sa dráma grinn suímh "Two Guys and a Girl" ar ABC (1998-2001. Roimhe sin ghlac sé pháirt mar Billy Simpson ar an mbealach YTV i gCeanada. Ba shobalchálr é darbh ainm Hillside (1991-1993. Ba eisean an charachtar King Hannibal sa scannán Blade: Trinity (2004) agus Wade Wilson / Deadpool i Bunús X-Men: Wolverine (2009). Bhí sé sa scannán Serving in Science: An Cammermeyer Margarethe Scéal, National Lampoon ar Van Wilder, Táille Aimsitheoir ar, Díreach Cairde, Cinnte, B'fhéidir, An Togra, An Horror Amityville, An Athrú-Suas, Aces Smokin ', Adventureland, adhlactha, agus safe house. Léirítear sé freisin ar an Comics DC crógach Hal Jordan / Green Lantern i Green Lantern (2011) agus cameos a rinneadh i scannáin maith ar a dtugtar Harold & Kumar Téigh go dtí Caisleán Bán agus Ted.'
Buirg Londan Lambeth
Is Buirg Londan i Londain Theas, Sasana é London Borough of Lambeth.
Rásaí (éan)
Is éan é an rásaí. Is baill d'ord na Glareolidae iad.
Dubhoileán Mór
Is oileán Éireannach é Dubhoileán Mór agus é suite in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. An t-oileán is mó den ghrúpa Dubhoileán atá ann. Tá sé neamháitrithe.
Rinn an Chadaigh
Is baile fearainn suite i gContae an Dúin é Rinn an Chadaigh.
Dún Chathail
Is dún suite i gContae Chorcaí é Dún Chathail.
Farraige
thumb|240px|An fharraige, amach ó chósta thiar na [[an Phortaingéil|Portaingéile]]
Is réimse ollmhór sáile í an fharraige, a chlúdaíonn an mhórchuid de dhromchla an Domhain.
Buirg Yakutat, Alasca
thumb|deas|Suíomh sa stát [[Alasca]] 237x237px|deas|mion|Suíomh Alasca sa SAM Is buirg in Alasca é Buirg Denali. Tá sé suite i lár an stáit, agus is é 1 duine sa chiliméadar cearnach (0/km²) an dlús daonra ann. Is é Naknek príomhbhaile na buirge agus an lonnaíocht is mó daonra freisin. Sa bhliain 2016 bhí 1,953 daoine ina gcónaí ann.
Tá sé ag críochantacht leis na buirgí seo leanas:
Cuimsíonn an bhuirg na páirceanna seo leanas:
Jean Pascal
Dornálaí Háítíoch, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Jean-Thenistor Pascal, a rugadh ar 28 Deireadh Fómhair 1982 i bPort-au-Prince, Háítí.
An Abcáis
thumb|LéarscáilIs stát páirtaitheanta ar chósta thoir na Mara Duibhe agus ar thaobh thiar theas na Sléibhte Cugais í an Abcáis. Tá sí suite ó dheas ón Rúis agus siar ó thuaidh ón tSeoirsia. Clúdaíonn sí 8,660 ciliméadar cearnach agus tá daonra thart ar 240,000 aici. An phríomhchathair atá aici ná Sukhumi. Ní aithníonn ach an Rúis agus líon beag tíortha Polaití Scarúnaíoch na hAbcáise, ar a dtugtaí Poblacht na hAbcáise nó Apsny tráth. Cé nach bhfuil smacht ag an tSeoirsia ar an Abcáis, féachann Rialtas na Seoirsia, na Náisiúin Aontaithe agus formhór de rialtais an domhain ar an Abcáis mar chuid den tSeoirsia. Bronann bunreacht na Seoirse 'Poblacht Féinrialaitheach na hAbcáise' uirthi.
Buirg Yakutat, Alasca
Stair
Bunaíodh Buirg Denali ar 7 Nollaig 1990. D'eascair ainm na buirge ó Denali, an sliabh is airde i Meiriceá Thuaidh.
An Abcáis
thumb|left|An Abcáis
Karen Khachanov
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Rúis é Karen Khachanov. Rugadh é ar an 21 Bealtaine 1996.
Gerard Sweetman
Polaiteoir Éireannach ab ea Gerard Sweetman (10 Meitheamh 1908 – 28 Eanáir 1970). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Fuadach na nGael
Is éard a bhí i gceist le Fuadach na nGael (Gaeilge na hAlban: Fuadach nan Gaidheal) ná díbirt a cuireadh i bhfeidhm ar Ghaeil na hAlban san ochtú agus san naoú haois déag. Chuir tiarnaí talún iachall ar na tionóntaí a gcuid feirmeacha a fhágáil. Ba é ba toradh do na díbirtí seo ná gluaiseacht mhór na nGael go cóstaí na hAlban, go Galltacht na hAlban agus go dtí na coilíneachtaí i Meiriceá Thuaidh.
Bhí baint ag an bhFuadach le meath na sochaí traidisiúnta in Albain. Go bunúsach bhí saol na nGael in Albain bunaithe ar chóras na gclann: is é sin chaithfeadh na scológa urraim a thabhairt don taoiseach, agus dá réir sin bhí de dhualgas ar an taoiseach seasamh do leas a mhuintire. De réir a chéile, thosaigh na taoisigh ag dearcadh orthu féin mar thiarnaí talún den ghnáthchineál, agus ansin tháinig an smaoineamh acu gurbh fhearr airgead a shaothrú ar chaoirigh ná ar obair a gcuid scológ. Mar sin, chinn siad ar an ruaig a chur ar na scológa le caoirigh a chur ina n-áit.
Ba í an bhliain 1792 an bhliain ba mheasa, agus is gnách le Gaeil na hAlban Bliadhna nan Caorach, is é sin, Bliain na gCaorach, a thabhairt ar an mbliain sin. Cuid de na scológa shocraigh siad síos ar chóstaí na hAlban, agus bhí siad lena gcuid a shaothrú ar "chroiteanna", is é sin, ar chaoráin shuaracha talún nár leor ar aon nós le bia ná beatha a choinneáil leis na Gaeil. Mar sin b'éigean dóibh dul le hiascaireacht go páirtaimseartha, slí bheatha nach raibh siad ina taithí go dtí sin. An chuid eile acu cuireadh ar bhord an bháid bháin iad a thug go hAlbain Nua iad - Pictou, Antigonish, agus Oileán Cheap Bhreatainn. Tá Gaeilge na hAlban á labhairt san oileán sin inniu féin.
Rue McClanahan
B'aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach í Eddi-Rue McClanahan (21 Feabhra, 1934 – 3 Meitheamh, 2010), a bhfuil an-cháil uirthi mar gheall ar a róil ar an teilifís mar Vivian Harmon ar an tsraith theilifíse grinn suímh Maude (1972 -78), Aunt Fran Crowley ar Mama's Family (1983 -84), agus Blanche Devereaux ar The Golden Girls (1985 -92), ar bhuaigh sí Emmy Award do Outstanding Lead Actress in a Comedy Series i 1987.
Luathshaol
Rugadh Eddi-Rue McClanahan i Healdton, Oklahoma, ar an 21 Feabhra 1934. Ba iníon í le Dreda Rheua-Nell (née Medaris), sciamheolaí, agus William Edwin "Bill" McClanahan, conraitheoir tógála. Tuairiscíodh gur athrú ar shloinne na Portaingéile nó na Gailíse 'Medeiros' ab ea ainm a máthar roimh phósadh (focal a tháinig ón bhfocal Portaingéilise, "medeiro", a chiallaíonn "a place where shocks of maize are gathered")."
Frog
Ainmhí is ea an frog. Amfaibiach atá ann, agus is ball d'ord na nAnúrach é.
Ultras
right|thumb|200px|Ultras na [[Società Sportiva Lazio]] Is téarma úsáidte a tabhair tuairisc grúpaí fanaiceach na tacadóirí spóirt é Ultras. Bunaíodh an cultúr san Iodáil.
An Phortaingéilis
Is í an Phortaingéilis teanga náisiúnta na Portaingéile, chomh maith le 5 dtír neamhspleách eile ar fud an domhain. Labhraíonn timpeall is 280 milliún duine ó dhúchas í ar fud an domhain, agus céad milliún eile mar dhara teanga nó mar theanga iasachta. Mar sin, tá sí ar theangacha móra an domhain, agus meastar go bhfuil sí ar an tséú teanga is líonmhaire cainteoirí.
Chuaigh an teanga ar fud an domhain nuair a bhunaigh na Portaingéalaigh a n-impireacht choilíneach. Inniu, tá sí ar an tseachtú teanga is líonmhaire cainteoirí. Is í an Phortaingéilis atá ó dhúchas ag duine as gach beirt i Meiriceá Theas, cé nach labhraítear ach in aon tír amháin í - an Bhrasaíl, ar ndóigh.
Cé go bhfuil dlúthghaol ag an bPortaingéilis leis an Spáinnis, rud atá le haithint ar an ngramadach ach go háirithe, tá fuaimeanna na teanga níos cosúla leis an bhFraincis agus leis an gCatalóinis, nó bíonn gutaí doiléire agus gutaí srónacha le cloisteáil sa Phortaingéilis.
Mar cheann de theangacha móra an domhain, is léir gur teanga mhór litríochta agus filíochta í freisin. Is é an cur síos a thug duine d'fhilí móra na Brasaíle ar a theanga dhúchais ná bláth deireanach Latium, chomh fiáin, chomh hálainn.
Stór focal
Fuair an Phortaingéilis an chuid is mó dá stór focal ón Laidin, ar ndóigh, ach thairis sin, tá focal Araibise, Bascaise, Ceilteacha agus Gearmáinice (ó na Viseagotaigh) ann.
Sa Bhrasaíl, bhí an teanga bhundúchasach Nheengatu nó lingua geral ("teanga ghinearálta") á labhairt go coitianta faoin tuath, fiú ag sliocht na nEorpach, agus is iomaí focal a tháinig ón teanga sin, go háirithe ainmneacha na n-ainmhithe, na n-éan agus na bplandaí. (Inniu, ní chloisfeá an lingua geral ach i gcorr-áit sa Bhrasaíl. Teanga Tupi-Guaraní í a bhfuil gaol aici le Guaráinis Pharagua.)
Gramadach
Is é an briathar an chuid is deacra de ghramadach na Portaingéilise, mar is dual do theanga Rómánsach.
Angóla
Is teanga oifigiúil í an Phortaingéilis san Angóla.
Mósaimbíc
Is í an Phortaingéilis an t-aon teanga oifigiúil sa Mósaimbíc. Bhí eolas ar an bPortaingéilis ag 50̥% den daonra sa bhliain 2007 ach ó dhúchas ag 3% (1998).
An Fhrainc
Tá 650,000 duine de shíolrach na Portaingéile ina gcónaí ann.
São Tomé agus Príncipe
Is í Portaingéilis an teanga oifigiúil i São Tomé agus Príncipe. Tá 98% den daonra ábalta í a labhairt.
An Astráil
I 2001 bhí Portaingéilis ina theanga dhúchais ag 23,688 duine san Astráil.
Ceanada
I 2011 bhí Portaingéilis ina theanga dhúchais ag 211,335 duine i gCeanada ( 219,275 duine i 2006).
Guine Bissau
Is í Portaingéilis an teanga oifigiúil i bPoblacht Guine Bissau, ó dúchas ag 11-14% den daonra.
An Ghuine Mheánchiorclach
Is teanga oifigiúil í an Phortaingéilis sa Ghuine Mheánchiorclach chomh maith leis an Spáinnis agus an Fhraincis.
Macau
Is teanga oifigiúil í an Phortaingéilis i Macau, ag 0.6% den daonra.
An Namaib
Cé nach bhfuil an Phortaingéilis oifigiúil sa Namaib, measadh i 2011 go raibh sí ina theanga dhúchais ag timpeall 100,000 (4-5% den daonra).
S.A.M.
De réir American Community Survey 2006-2010 bhí an Phortaingéilis á labhairt ag 684,493 duine i S.A.M.. Bhí thart ar 26.5% (181,437) na cainteoirí ina gcónaí i Massachusetts.
Tíomór Thoir
Teanga oifigiúil sa Tíomór Thoir. Measadh i 2012 go raibh 35% den daonra Tíomór Theas ábalta Portaingéilis a léamh, scríobh agus í a labhairt.
Peadar Brahe
Státaire agus fear míleata ón tSualainn a bhí i bPeadar Óg Brahe (rugadh é i gCaisleán Rydboholm i Rydbo, inniu: Österåker, ar an 18 Feabhra 1602, agus shíothlaigh sé ar an 2 Meán Fómhair 1680 i gCaisleán Bogesund i Vaxholm), Sualainnis: Per Brahe, Fionlainnis: Pietari Brahe, agus é ina Ghobharnóir Ginearálta ar an bhFionlainn sa tseachtú haois déag. Tá clú agus cáil ar Brahe san Fhionlainn inniu féin toisc go ndearna sé an-fhorbairt ar shaol agus ar shochaí na tíre lena lá. Is é an duine is óige den dá Pheadar Brahe a aithnítear i stair na Sualainne, nó bhí an t-ainm céanna ar a athair mór, sean-Pheadar Brahe, ina chomhairleoir pearsanta ag an Rí Gustaf Wasa. Maidir le Peadar Óg, bhí seisean mór leis an rí Gustaf II Adolph.
Saol
thumb|Per Brahe|clé
Bhí Brahe ina Ghobharnóir ar an bhFionlainn sna blianta 1637-1640 agus arís sna blianta 1648-1654. Chuir sé cuma nua ar an gcóras riaracháin agus bhunaigh sé an chéad seirbhís phoist. Thairis sin, chuir sé tús le sraith de chathracha nua, ar nós Raahe, Pietarsaari, Kajaani, Hämeenlinna, Lappeenranta agus Savonlinna. Tá an chathair úd Raahe ainmnithe as Peadar Brahe, nó is é Brahestad - "Cathair Brahe" - ainm na háite as Sualainnis. Ní raibh na Fionlannaigh ábalta an consan coimhthíoch sin B a fhuaimniú i gceart, agus rinneadh Raahe de Brahe ina mbéal-san.
thumb|Dealbh cuimhneacháin i d[[Túrcú.]] Ar ordú an Ghobharnóra Brahe, hathraíodh cathair Heilsincí go háit nua a bhí ní b'fheiliúnaí do chuan trádála. Inniu, tugtar Vanhankaupunginlahti - "Bá na Seanchathrach" - ar an áit a raibh lár na cathrach roimh chinneadh Brahe.
Chuir Brahe feabhas ar an gcóras oideachais chomh maith. Sa bhliain 1640, faoin am céanna a d'athbhunaigh sé Heilsincí, bhunaigh sé scoil ardoideachais i dTúrcú - Acadamh Ríoga Thúrcú - agus chuaigh sé féin i gceannas ar an acadamh ina Sheansailéir. Síol d'Ollscoil Heilsincí a bhí ann, nó nuair a chuaigh cathair Thúrcú trí thine sa bhliain 1827, haistríodh an tAcadamh go Heilsincí. clé|mion|242x242px|Peter Brahe, ... sa [[Ard-mhúsaem na hÍsiltíre|Rijksmuseum inniu]] Bhí Brahe ina Chúnta ar Visingsö, an t-oileán is mó i Loch Vättern sa tSualainn. Mar sin, is gnách "an Cunta" a thabhairt air san Fhionlainn. Deirtear kreivin aikaan - "in am an Chúnta" - i bhFionlainnis an lae inniu féin, sa chiall "san am ceart", ach ar dtús, ba tagairt é seo don tréimhse a chaith an Cunta Brahe ina Ghobharnóir ar an bhFionlainn.
Inniu, tá dealbh chuimhneacháin don Chúnta le feiceáil i dTúrcú, agus na focail seo greanta ar dhúshraith na deilbhe: Iagh war med landett och landett med mig wääl tillfreds - de réir litriú nua-aimseartha na Sualainnise: Jag var med landet och landet med mig väl tillfreds, a chiallaíonn "Mise agus an tír seo, bhí muid breá sásta le chéile."
An Seandaingean
Is dún suite i gContae Chorcaí é an Seandaingean nó Dún Rí Shéamuis.
Sliabh Binneáin
Sliabh Binneáin. Sliabh i gContae an Dúin, Cúige Uladh, in Éirinn.
Buamáil Hiroshima agus Nagasaki
mion|clé|Daoine gonta i Iwakasa-machi, Cathair Nagasaki, 1km ón lár Ar an séú agus an naoú lá Lúnasa 1945, scaoileadh dhá bhuama adamhacha ar Hiroshima agus Nagasaki,le linn an Dara Cogadh Domhanda.
Na gníomhartha
Ba í Meiriceá an chéad tír ar domhain chun airm núicléacha a fhorbairt. Scaoileadh an chéad buama ón aer ar Hiroshima. Eitleáin le fórsaí Mheiriceá a bhí freagrach as an sléacht a tharla maidin an 6ú Lúnasa 1945.
Mharaigh an buama timpeall 45,000-70,000 duine i nóiméad amháin. Bhásaigh a oiread eile daoine arís mar gheall ar nimhiú radaíochta. Maraíodh idir 95,000 agus 146,000 duine in iomlán le linn 1945 – tá sé deacair figiúr deimhneach a fháil. Fágadh an chathair féin loiscthe. clé|mion|Nagasaki - roimh an phléasc agus ina dhiaidh Rinneadh an cleas céanna le cathair Nagasaki trí lá ina dhiaidh sin.
Chinntigh an dá eachtra seo géilleadh na Seapáine sa Dara Cogadh Domhanda.
Cuimhneachán
Le linn an chomórtha sa bhliain 2015, buaileadh cloig sa chathair, d'umhlaigh na daoine i mbun paidreoireachta, agus tionóladh nóiméad ciúinis ag 8.15 ar maidin am na Seapáine. In Éirinn tá searmanas bliantúil ar an 6 Lúnasa á reáchtáil ag an bhfeachtas ar son na dí-armála núicléiche i gCearnóg Mhuirfean i mBaile Átha Cliath.
Stonebridge
Is baile é Stonebridge atá suite in iarthuaisceart Londan. Tá sé in Brent.
Barrys Reef, Victoria
Baile beag de chuid Victoria na hAstráile is ea Barrys Reef. Mianadóirí óir a bhunaigh é, agus thugtaí Bayup air. Níl aon staitisticí ag baint leis i ndaonáireamh Astrálach na bliana 2006.
Stair
Na Wathaurong, pobal Bundúchasach, a bhí ina gcónaí sa taobh sin tíre roimh theacht na nEorpach, ach bhí siad ruaigthe, is dócha, faoi sheascaidí an 19ú haois, agus an-díobháil déanta ag an ól, ag galracha nua agus ag an lámh láidir dóibh.
Thosaigh ruathar óir sa cheantar sa bhliain 1855. Mianadóireacht ghlárach a bhí ar siúl ar dtús, agus timpeall 4,000 mianadóir le fáil ann, idir Eorpaigh agus Shínigh. Sé theach tábhairne a bhí ann tráth.
I gceann tamaill thosaigh daoine ag obair ar shíoga grianchloiche. Rinneadh suirbhéireacht ar cheann acu (Trewhella nó Barry's) agus dá bhrí sin bunaíodh Bayup, áit ar tugadh Barrys Reef uirthi ina dhiaidh sin. Lagaigh an mhianadóireacht sa chuid is mó den cheantar de réir a chéile, ach faoin mbliain 1874 bhí sráidbhaile mór in aice mhianaigh Barrys Reef agus bhí mórán fear ar fostú ag an Sultan Company. Ach tháinig meath ar an gcomhlacht seo féin: bhí mianadóirí ag imeacht, bhí comhlachtaí eile ag díol a gcuid gléasra, agus dhún an Sultan Company go tobann, rud a d'fhág mórán gan obair. Sa bhliain 1879 tháinig tuile thréan anuas an Lerderderg, ag crochadh léi rothaí uisce agus rudaí eile agus ag déanamh dochair do na droichid. Tháinig feabhas éigin ar an scéal sna hochtóidí, ach lagaigh cúrsaí arís agus scaip na mianadóirí in éineacht lena dteaghlaigh.
Féach freisin
Flett, J., The History of Gold Discovery in Victoria, Poppet Head Press, Melbourne, 1976
Buirg Neamheagraithe, Alasca
thumb|deas|Suíomh sa stát [[Alasca.]] 237x237px|deas|mion|Suíomh Alasca sa SAM Is buirg in Alasca é Buirg Denali. Tá sé suite i lár an stáit, agus is é 1 duine sa chiliméadar cearnach (0/km²) an dlús daonra ann. Is é Naknek príomhbhaile na buirge agus an lonnaíocht is mó daonra freisin. Sa bhliain 2016 bhí 1,953 daoine ina gcónaí ann.
Cuimsíonn an bhuirg na páirceanna seo leanas:
Bada Call
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Bada Call.
Innéacs Aarne-Thompson
Úsáid
San innéacs Aarne-Thompson, tá cineálacha agus fochineálacha scéalta ann, cuir i gcás clé|mion|Taighde a rinne Antti Aarne sa bhliain 1912 (12. Band (1912), S. 139–146)
Innéacs Aarne-Thompson in Éirinn
Bunaithe ar obair Aarne-Thompson, foilsíodh catalóg náisiúnta The Types of the Irish Folktale (1967) le Seán Ó Súilleabháin, cláraitheoir Choimisiún Béaloideasa Éireann, agus Reidar Th. Christiansen. Nuair a bhí Scéim na Scol á cur le chéile ag an Choimisiún, bhí Ó Súilleabháin lárnach sna hullmhúcháin don scéim agus bhí an-bhaint aige leis na treoirleabhair a cuireadh amach chuig na scoileanna ina bhfuil cur síos ar 55 ábhar aiste do na daltaí atá mar bhunús leis an Chuardach Topaicí ar dúchas.ie.
Ag deireadh na scéime, tar éis d’fhoireann an Choimisiúin na haistí ar fad a scagadh agus a chur in ord de réir scoile agus contae, chruthaigh siad clár ábhar do thaighdeoirí bunaithe ar na haistí sin.
Balla an Mhúrn
deas|250px|thumb|Balla an Mhúrn Is balla suite i gContae an Dúin é Balla an Mhúrn.
Gearr breac
Is éan é an gearr breac. Is baill d'fhine na Rallidae iad.
Stephen McDonnell (iománaí)
Iománaí is ea Stephen McDonnell (Gaeilge: Stiofán Mac Domhnaill), a rugadh ar 26 Eanáir 1989 san Linn Dubh, Contae Chorcaí. Imríonn McDonnell mar chosantóir le foireann Chorcaí. Thosaigh sé ag imirt nuair a bhí sé óg agus sárimreoir a bhí ann ó aois óg. Tháinig sé chun cinn i gcúrsaí iománaíochta nuair a bhí sé ag imirt leis an bhfoireann mionúr i gCorcaigh. Lean sé ar aghaidh agus d’imir sé leis an bhfoireann faoi 21. Ansin i 2011 d’imir sé a chéad chluiche leis an bhfoireann shinsearch insan tsraith náisiúnta. Ó shin, glacann sé páirt ana-mhór san fhoireann ach go dtí an pointe seo níor bhuaigh sé aon rud. Imríonn sé leis an gclub Fánaithe an Ghleanna i gCorcaigh chomh maith.
Buirg Londan Southwark
Is Buirg Londain i Londain Theas, Sasana, é ná London Borough of Southwark
Dún Daingean
Is caisleán suite i gContae Chorcaí é Dún Daingean.
An Gleanntán Thoir
Is suíomh meigiliteach suite i gContae Chorcaí é an Gleanntán Thoir.
Stephen McDonnell (iománaí)
Club
Imríonn sé leis an gclub cáiliúil Fánaithe an Ghleanna i gcathair Chorchaí agus bhí sé an-rathúil i ngach grád. I 2005 thosaigh sé ag imirt ar fhoireann mionúr agus bhuaigh sé an chraobh mionúr i 2005 i gcoinne Carrigaline agus bhuaigh Fánaithe an Ghleanna é arís i 2006 nuair a bhuaigh siad an chraobh i gcoinne Baile an Easpaig. Tar éis dhá bhliain bhí sé ag imirt nuair a bhuaigh Fánaithe an Ghleanna an chraobh chomórtais faoi 21. Bhí siad ag imirt i gcoinne Duhallow agus chuaigh an cluiche go dtí athimirt nuair a bhí an cluiche ar comhscór 2-15 go 1-18. Arís bhí an athimirt ar fheabhas agus bhuaigh Fánaithe An Ghleanna ar scór 4-15 go 2-18. I 2010 bhí sé mar pháirt den fhoireann a chaill an chraobh cluiche Sinsear i gCorcaigh i gcoinne Sarsfields ar scór 1-17 go 18.
Corcaigh
Thosaigh sé ag imirt le foireann Chorcaí nuair a bhí sé ina mhionúr. Bhí sé mar ionadaí ar an bhfoireann a chaill cluiche craoibhe na Mumhan i gcoinne Tiobráid Árainn ach lean an fhoireann ar aghaidh go dtí craobh na hÉireann agus arís bhí siad ag imirt i gcoinne Tiobraid Árainn. Tháinig sé isteach mar ionadaí ach chaill siad an cluiche 3-14 go 2-11, agus bhí sé mar chaptaen an lá sin. Lean sé ar aghaidh agus d’imir sé leis an bhfoireann faoi 21 ar feadh 3 bliana ach ní raibh aon chónach aige. I 2011 thosaigh sé ag imirt leis an bhfoireann shinsear agus d’imir sé an chéad chluiche i gcoinne Ubh Fháilí. Ansin thosaigh sé an chéad chluiche insan chraobh comórtas an bhliain sin. I 2013 bhí páirt an-mhór ag McDonnell in san fhoireann a chaill Craobh na Mumhan agus Craobh na hÉireann.
Jack Belton
Polaiteoir Éireannach ab ea Jack Belton ( - 23 Feabhra 1963). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael. Ard-mhéara Bhaile Átha Cliath é sna blianta 1950–1951.
Baile an Locha, Comhairle na Gàidhealtachd
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Baile an Locha nó Baile an Loch.
Encyclopedia Dramatica
Is láithreán gréasáin agus vicí é Encyclopædia Dramatica ar an idirlíon. Doiciméadaíonn an suíomh gach sórt drámaí idirlíon agus lulz. "In lulz we Trust" a mhana.
Bus Éireann
Is comhlacht stáit Éireannach é Bus Éireann a sholáthraíonn na seirbhísí bhus in Éirinn, ach amháin na línte i mBaile Átha Cliath atá á rith ag Bus Átha Cliath. Is é Busáras i mBaile Átha Cliath lár-stáisiún an chomhlachta.
Bunaíodh an comhlacht mar fhochuideachta de chuid Chóras Iompair Éireann sa bhliain 1987.
Cuireann Bus Éireann cúrsaí náisiúnta, áitiúla, idirchathracha agus scoile ar fáil timpeall na tíre - sa Phoblacht agus sa Tuaisceart.
Gréasán
Tá gréasán mór ag Bus Éireann sa tír. Mar shampla, is é cúrsa #1 an cúrsa idir Baile Átha Cliath agus Béal Feirste agus is é #12 an cúrsa idir BÁC agus Luimneach. Freisin, bíonn seirbhísí oíche agus go dtí Aerfort Bhaile Átha Cliath, Aerfort na Sionna, Aerfort Cnoc Mhuire srl.
Hipir-réalachas (péinteáil)
thumb|Babhla torthaí le mealbhacáin (1999) le [[Mauro David (1949–2007)]] Is éard is hipirréalachas ann ná seánra de phéintéireacht agus dealbhóireacht garchosúil le grianghraf ardtaifigh, ard-réiteach. Meastar gur forás ar an bhfótairéalachas é an hipirréalachas toisc na modhanna a úsáidtear le haghaidh na bpictiúr nó na ndealbh a chruthú.
Úsáidtear an téarma go príomha mar thagairt don ghluaiseacht ealaíne neamhspleách agus stíl ealaíne sna Stáit Aontaithe agus san Eoraip a forbraíodh ón na 2000í luatha.
League of Ireland First Division
Is é an League of Ireland First Division (Gaeilge: Céad Roinn Sraith na hÉireann) an roinn íochtarach i Sraith na hÉireann. Bunaíodh an roinn sa bhliain 1985. Bíonn dhá fhoireann déag páirteach ann.
Strictly Come Dancing (sraith 10)
Is comórtas damhsa teilifíse é Strictly Come Dancing, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Tá sé ar BBC One. Thosaigh an deichiú sraith ar an 15 Meán Fómhair 2012 agus chríochnaigh sé ar an 22 Nollaig 2012.
B'iad Len Goodman, Bruno Tonioli, Craig Revel Horwood agus Darcey Bussell na breithiúna don sraith seo.
Baile MacRath
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Baile MacRath.
Ionad Siopadóireachta Rinn Mhachan
Is suíomh ionad siopadóireachta suite i gContae Chorcaí é Ionad Siopadóireachta Rinn Mhachan.
Flowey
Is carachtar ficseanúil san fhíschluiche rólimeartha Undertale é Flowey.
Minnie Mouse
Chruthaigh Walt Disney agus Ub Iwerks an carachtar Minnie Mouse sa bhliain 1928. Chonacthas Minnie Mouse den chéad uair sa ghearrscannán Steamboat Willie, eisithe ar an 18 Samhain 1928. Ba é Walt Disney an chéad ghuth do Mhinnie le Marcellite Garner ag déanamh an ghutha ó 1930 go 1939.
Fuair Minnie réalta ar an Hollywood Walk of Fame ar an 22 Eanáir 2018.
Baile Na Faich
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Baile Na Faich.
Fuinneamh
thumb|right|258px|Fuinneamh leictreach Is cumas chun obair a dhéanamh é an fuinneamh, de réir na fisice de. Is iomaí cineál fuinnimh ann. Is fuinneamh cinéiteach é an fuinneamh atá i réad de bharr a ghluaisne. Is fuinneamh poitéinsiúil domhantarraingthe é fuinneamh atá i réad de bharr a airde os cionn plána tagartha, mar shampla, cloch os cionn na talún. Is fuinneamh meicnice é an dá shaghas fuinnimh sin curtha le chéile, fuinneamh cinéiteach is fuinneamh poitéinsiúil. Is cineál fuinnimh eile é an teas. Nuair a dóitear breosla, mar shampla peitreal, fuasclaítear fuinneamh ceimiceach an bhreosla ina theas.
De réir bhunchoincheapanna na fisice, ní féidir fuinneamh a chruthú ná a dhíothú ach is féidir é a athrú ó chineál amháin fuinnimh go cineál eile. Tarlaíonn a leithéid in inneall ar bith, mar shampla in inneall dócháin inmheánaigh.
Líbeartaí Thoir Thuaidh Chúil Raithin
Is barúntacht suite i gContae Dhoire iad Líbeartaí Thoir Thuaidh Chúil Raithin.
Lár-Choláiste Eoin
Is coláiste suite i gContae Chorcaí é Lár-Choláiste Eoin.
Éadbhard II Shasana
Bhí Éadbhard II (25 Aibreán 1284 – 21 Meán Fómhair 1327), ina rí ar Shasana ó 1307 go dtí gur athríodh é i Mí Eanáir 1327.
Baile a' Bhràghaid
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Baile a' Bhràghaid.
Iar-réasúnú
Sa tsíceolaíocht, tugtar iar-réasúnú ar iarracht an duine cúiseanna nó siocracha loighiciúla ciallmhara a lua le gníomh nó le creideamh a bhfuil cúiseanna eile leis, agus náire ar an duine na fíorchúiseanna sin a admháil go hoscailte. Ceann de mheicníochtaí cosanta an anama atá ann.
Buirg Londan Tower Hamlets
Is é London Borough of Tower Hamlets Buirg Londain in Londain Thoir, Sasana.
Scí-léimneach
Is spórt geimhridh agus spórt Oilimpeach é scí-léimneach (nó léimneach sciála ) ina léimeann na sciálaithe ó rampa sciála agus iad ag iarraidh dul chomh fada agus is féidir. Chomh maith leis an bhfad, bronnann na breithiúna pointí as stíl na heitilte agus as an tuirlingt. Úsáidtear scíonna fada leathana don spórt seo.
Is iad scí-léimneach agus scíáil trastíre an dá spórt sa sciáil Nordach dhá chomórtas — spórt Oilimpeach chomh fada siar leis na gcéad Chluichí Oilimpeacha Geimhridh sa bhliain 1924.
Cill Asaild
Is sráidbhaile suite in Inbhear Áir é Cill Asaild.
Grús
Bhí an grús tábhachtach i gcultúr traidisiúnta na hÉireann fadó. Ach nuair a cuireadh isteach ar an gnáthóg bhogaigh sna 1500idí/1600idí, d'imigh an grús leis.
Tá b'fhéidir 100 grús sa Bhreatain le cúpla bliain anuas. Chonacthas grúis in Éirinn don chead uair ó na 1600idí sa bhliain 2019. clé|mion|Grús sa [[An Bhreatain|Bhreatain sa bhliain 2010]]
Frances Tiafoe
Is imreoir leadóige gairmiúla as na Stáit Aontaithe é Frances Tiafoe. Rugadh é ar an 20 Eanáir 1998.
Líbeartaí Thiar Thuaidh Dhoire
Is baile fearainn suite i gContae Dhoire iad Líbeartaí Thiar Thuaidh Dhoire.
Limistéar Uirbeach Dhoire
Is limistéar uirbeach suite i gContae Dhoire é Limistéar Uirbeach Dhoire.
Liogann theitridhéadach
Lioganna a cheanglaíonn le ceithre deon-adamh go dtí adamh lárnach chun coimpléasc comhordanáidithe a dhéanamh is ea lioganna teitridhéadacha. Tugtar déadacht ar líon na ndeon-adamh seo a cheanglaíonn agus is bealach é chun lioganna a aicmiú. Tá lioganna  teitridhéadacha coitianta sa nádúr i bhfoirm clóraifill a bhfuil croí-liogann ar a dtugtar clóirin, agus haem le croí-liogann ar a dtugtar porfairin. Cuireann siad cuid mhaith den dath a fheictear i bplandaí agus i ndaoine. Is liogann theitridhéadach shaorga mhacrafháinneach é tailichiainín a úsáidtear chun líocha gorma agus glasa a dhéanamh.
Banbhaidh
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Banbhaidh.
Liogann theitridhéadach
Cruth
Is féidir lioganna teitridhéadacha a aicmiú de réir toipeolaíochta na nasc idir na deon-adaimh. Tá foirmeacha líneacha coitianta (ar a dtugtar seicheamhach freisin), fáinneacha nó tríchosacha. Tá ceithre chos ag liogann theitreachosach atá teitridhéadach freisin le deon-adaimh, agus ceann droichid nach deontóir é. Ar cheangal le hadamh lárnach tá roinnt socruithe ann ar a dtugtar isiméirí gheoiméadracha.
Bláthaich
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Bláthaich.
Liogann theitridhéadach
Lioganna líneacha
Tá na ceithre deon-adamh i líne ag liogann teitridhéadach, gach deon-adamh ina dhiaidh sin ceangailte le ceann de thrí dhroichead.
Ní féidir le liogann líneach teitridhéadach atá ceangailte le miotail i gchomhordúchán teitridhéadach ceangal ach ar bhealach amháin. Má tá an liogann neamhshiméadrach ansin tá dhá shocrú ciriúil ann.
Liogann líneach teitridhéadach ceangailte le miotail i gchomhordúchán cearnphlánach ar bhealach amháin. Is ionann socruithe tuathalacha nó ar deiseal.
Lioganna líneacha i gchomhordúchán ochtaihéidreach
Tá deon-adaimh na liogainne líní teitridhéadaí socraithe ar feadh nó i slabhra, ionas go gcaithfidh gach deon-adamh cóngarach a bheith cóngarach don adamh lárnach. Tá trí thoradh steiréicheimiceach de bharr an tsocraithe seo. Is féidir leis na ceithre dheonghrúpa a bheith comhchothromach (co-equatorial sa Bhéarla). Tugtar 'trasach' (trans sa Bhéarla) ar an gheoiméadracht seo toisc go bhfuil na suíomhanna neamhshealbhaithe atá fágtha ar an ochtaihéidrón urchomhaireach don dá thaobh.
Harper Lee
Scríbhneoir Meiriceánach í Harper Lee (fíorainm: Nelle Harper Lee) a rugadh i Monroeville, Alabama ar an 28 Aibreán 1926. Bhásaigh sí ar an 19 Feabhra 2016.
Ní raibh ach aon leabhar amháin foilsithe aici, is é sin, an t-úrscéal To Kill a Mockingbird, a thabhaigh Duais Pulitzer di sa bhliain 1961. Ciníochas i nDeisceart na Stát Aontaithe is ábhar don scéal.
Chuidigh Lee lena seanchara Truman Capote agus é ag bailiú eolais le haghaidh a úrscéil fhíricbhunaithe In Cold Blood.
Leabharliosta
clé|mion|"To Kill a Mockingbird" (1962)
Pablo Andújar
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Spáinn é Pablo Andújar. Rugadh é ar an 23 Eanáir 1986.
Long
thumb|340px|Long. (1) ceann báid (2) ceann bulba (3) ancaire (4) cabhail (clébhord) (5) scriú-lián (6) deireadh (7) simléar (8) fhordhéanmhas (9) deic. Is éard is long ann ná modh iompair ar uisce. Tá longa in úsáid leis na mílte bliain chun daoine agus lastaí a iompar. Bíonn innill sa chuid is mó de longa an lae atá inniu ann. Gineann na hinnill seo cumhacht chun na liáin faoin uisce a thiomáint agus an long a bhrú ar aghaidh. Úsáidtear rámha, céaslaí agus seolta chomh maith.
Iompraíonn tancaeir agus lastlonga lastaí leachtacha ar nós ola agus arbhar. Iompraíonn longa coimeádán na céadta coimeádán le gach saghas earra iontu.
Thóg na hÉigiptigh báid abhann timpeall 3000 RC. Faoi 1500 RC chuaigh siad ar aistir farraige go hoirthear na hAfraice, agus thógadar soithigh timpeall 20 m ar fhad chuige sin. Is iad seo na longa is luaithe a bhfuil taifid iontaofa phictiúrtha orthu ar fáil, agus stiúradh iad le maidí rámha thar dheireadh na loinge.
Meastar go ndearna na Féinícigh an-dul chun cinn sa loingseoireacht mar rinne siad trádáil ar fud na Meánmhara, ach níor fhág siad aon taifead pictiúrtha. Bhí aistir bliana á ndéanamh ag na Sínigh faoin 1ú céad. Bhí an stiúir treo ar dheireadh na loinge in úsáid san Eoraip faoi 100 AD, agus bhí longa 3 is 4 chrann le bulcaidí uisce-dhíonta san Eoraip faoi 200. clé|mion Thóg na Gréagaigh is na Rómhánaigh rámhlonga a d'úsáideadh maidí rámha so-ionramháilte don chuid is mó den tiomáint, agus seol cearnach in úsáid nuair a bheadh an ghaoth fabhrach. Bhíodh seol mór cearnach crochta ar chrann aonair ar shoithigh Rómhánacha trádála 28-56 m ar fhad, agus chabhraíodh seol níos lú, ar chrann cinn, leis an stiúradh. Stiúrtaí iad le dhá mhaide rámha nó rámh fada thar dheireadh na loinge. mion|266x266px|longa na n[[Lochlannaigh|Uigingeach]] Bhí longa na nUigingeach 20-40 m ar fhad. Thiomáintí iad le rigéar cearnach mór is maidí rámha, agus stiúrtaí iad le rámha ollmhór thar an deasbhord i ndeireadh na loinge. Faoin 15ú céad bhí an carbhal le seol laidineach forbartha ag na Portaingéalaigh ina longa 3 is 4 chrann, a bhí in ann taisteal thar na haigéin. As seo tháinig an carrac (an gaileon), le seolta cearnacha in ionad na seolta laidineacha, agus d'fhás an caiseal tosaigh gur chaith sé amach thar thosach na loinge. Faoi seo, bhí an stiúir treo ar dheireadh na loinge i ngnáthúsáid fhorleathan freisin.
Ag an tréimhse chéanna sa tSín, bhí longa 1,500 tonna in úsáid, ina measc longa a bhí plátáilte le hiarann agus armtha le canónacha ó 1371 ar a laghad. Tháinig na Meiriceánaigh chun cinn sa loingseoireacht leis an gclipéar, a bhí níos mó, agus go minic níos tapa, ná na longa Briotanacha. mion|[[Cutty Sark, roimh 1916]] Shaothraigh na Briotanaigh na clipéir tae, ar sampla maith díobh an Cutty Sark, chun tae is earraí eile a fháil ón oirthear. Ach beagnach díreach ina dhiaidh sin cuireadh as feidhm iad le tógáil Chanáil Suais i 1869, áit nach raibh gaoth ar fiú trácht uirthi, ionas gur chaill na clipéir thapa a mbuntáiste i dtrádáil leis an oirthear.
I 1802 bhí an chéad long gaile, an Charlotte Dundas, ag obair mar thuga ar chanáil Fhoirthe is na Cluaidhe in Albain. An chéad long gaile a thrasnaigh an tAtlantach, an Savannah a tógadh i Meiriceá, tiomáineadh leis an inneall í ar feadh 3½ lá as an 25 lá den aistear.
An chéad aistear iomlán le gal trasna an Atlantaigh, ba é an soitheach Sirius, long 700 tonna de chuid na Breataine, a rinne é i 1838. clé|mion|277x277px|Great Eastern Steam Ship, I.K. Brunel Rinne long cháiliúil de chuid Brunel le lián bíse mar thiomáint, Great Britain, í déthónach le cabhail iarainn, a céad aistear trasna an Atlantaigh i 1844.
I 1892 fuarthas paitinn don inneall díosail, agus inneall mar seo a d'fhuinnmhigh an Scandia, long 5,000 tonna, i 1912 a léirigh éacht maidir le costas is éifeacht i dtaisteal trasna na n-aigéan. mion|RMS Queen Elizabeth, 1966. Níor cuireadh innill díosail i longa paisinéirí go dtí na 1970idí.
I 1968 tógadh an Queen Elizabeth le tuirbíní gaile, ach nuair a athchóiríodh í i 1987 cuireadh innill díosail/leictreacha isteach chun tuilleadh cumhachta is luais a fháil ar chostas níos lú.
An Eastóin i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Ghlac An Eastóin páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1994.
Long
Tháinig soithigh a bhí tiomáinte le himoibreoirí núicléacha chun gal a sholáthar do na tuirbíní, ach níor úsáideadh iad i loingeas cumarsáide fós de bharr an ardchostais. Úsáidtear i loingeas míleata iad, fomhuireáin, iompróirí aerárthach, agus bristeoirí oighir. Faoi na 1970idí tógadh tancaeir a dhíláithríonn 600,000 tonna is iad lánluchtaithe.
An Eastóin i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Iomaitheoirí
alt=|mion|260x260px|Elina Nechayeva ag cur i láthair i g[[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2018|2018 (8ú)]]
Mír Mhíchíl
Is baile fearainn suite i gContae Dhoire é Mír Mhíchíl.
Leaba Chaillí
Is suíomh meigiliteach suite i gContae Chorcaí í Leaba Chaillí (Béarla: Labbacallee). An tuama dingeach is mó in Éirinn í. Tógadh an Leaba Chaillí timpeall ar an mbliain 2,300 RC..
Scoil Iósaef Naofa
Is bunscoil atá suite sa Chóbh, i gContae Chorcaí, Éire, í Scoil Iósaef Naofa. Bunscoil do bhuachaillí is ea í. Shroich an scoil céim 'Sciath na Scoileanna' ar feadh trí bliana in iománaíocht agus i bPeil Ghaelach.
Both Fhionntainn
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Both Fhionntainn.
Buaf
Is ainm coitianta é buaf ar fhroganna áirithe, go háirithe iad siúd san fhine Bufoniadae, a bhfuil craiceann tirim leathrach agus cosa gearra acu, chomh maith le cnapáin mhóra a chlúdaíonn a bhfaireoga parotóideacha.
Ní dhéantar idirdhealú idir froganna agus buafa sa tacsanomaíocht eolaíoch, ach déantar i gcultúr na ndaoine go minic (“tacsanomaíocht an phobail”); creidtear go bhfuil craiceann níos tirime níos gairbhe ag buafa, agus gur mó seans go bhfaightear iad ar an talamh seachas san uisce.
Sa tacsanomaíocht eolaíoch, cuimsíonn na buafa an fhine Bufonidae (na “fíorbhuafa”) chomh maith le speicis éagsúla i roinnt finte eile:
Éadbhard III Shasana
Bhí Éadbhard III (13 Mí na Samhna 1312 – 21 Meitheamh 1377) ina rí ar Shasana. Tháinig sé i gcóróin agus é 14 bliain d'aois, tar éis gur cuireadh a athair, Éadbhard II, as oifig. Mhair a réimeas ar feadh breis is 50 bliain agus tháinig an Phlá Mhór ar Shasana lena linn. Tháinig a gharmhac, Risteard II, i gcomharbacht air.
Drag
thumb|Panti, banríon draig Éireannach
Cineál na healaíne agus na siamsaíochta is ea drag. Is as an pobal LADT é drag. De ghnáth, i ndrag cuireann taibheoirí orthu éadaí an ghnéis eile. Mar shampla, cuireann fir éadaí na mban orthu; tugtar "banríonacha draig" orthu. Tugtar "ríthe draig" ar na mná a cuireann éadaí na bhfear orthu. Mar sin féin, déanann daoine na n-inscní éagsúla drag. Mar shampla, déanann go leor mná trasghnéasacha drag mar banríonacha draig. Tá taibheoirí draig ann in Éirinn ar fud na tíre, sna chathracha agus sa thuath. An bhanríon draig Éireannach is cáiliúla is ea Panti.
Coláiste na Toirbhirte
Meánscoil phríobháideach do bhuachaillí faoi iontaobhacht Bhráithre na Toirbhirte is ea Coláiste na Toirbhirte (i mBéarla: Presentation Brother's College). Tá sé suite i lár Chathair Chorcaí.
Tá traidisiún láidir rugbaí i gColáiste na Toirbhirte, ach imrítear an-chuid spórt eile, cosúil leis an rámhaíocht,is an diaspoireacht i mbéarla agus i ngaeilge ann.
Bunaíodh an scoil sa bhliain 1878, ach bhí sé ar an Meall Theas.
I measc na daoine a d'fhreastail ar an scoil tá : George Hook, Michael Clifford agus Eoghan Harris.
Seirfeachas
Is éard a bhí i gceist leis an seirfeachas ná stádas sóisialta a bhain le go leor tuathánach faoin chóras feodach. Saghas daoirse faoi dhintiúr a bhí ann, cosúil leis an sclábhaíocht ar bhealaí áirithe, ach difriúil freisin, mar shampla toisc nárbh fhéidir seirfigh a cheannach, a dhíol, nó a thrádáil ina n-aonar (cé gurbh fhéidir iad a dhíol in éineacht le píosa talún, ag brath ar an gceantar). D'fhorbair an seirfeachas le linn na seandachta déanaí agus na Luath-Mheánaoiseanna san Eoraip, agus mhair sé go dtí lár an 19ú haois i dtíortha áirithe.
Inneall dócháin inmheánaigh
framed|right|[[ciogal ceithre bhuille (nó ciogal Otto) 1. instealladh 2. comhbhrú 3. cumhacht 4. sceitheadh]] Is é an t-inneall dócháin inmheánaigh (Pléascinneall an focal bunaidh a bhí air i nGaeilge) an t-inneall comhbhuailteach is coitianta i ngluaisteáin.
Stair
Tá an t-inneall bunaithe ar chiogal Otto nó ciogal Diesel ina ndóitear breosla chun an fuinneamh tiomána a sholáthar. Ba iad beirt Ghearmánach, Nikolaus Otto agus Rudolf Diesel, a dhréachtaigh an t-inneall ceithre bhuille. Soláthraítear fuinneamh tiomána le breosla a dhó san inneall.
Oibriú
Tá cuasán san inneall le loine inghluaiste. Instealltar meascán indóite sa chuasán, adhantar le spréach leictreach é agus dóitear de phléasc é. Ansin forbraíonn an gás sa chuasán, gluaiseann an loine amach, baintear an meascán ídithe gáis amach as agus gluaiseann an loine isteach arís.
Déantar an ciogal seo arís is arís eile.
thumb|left|thumbtime=13|Fís montáiste [[inneall dócháin inmheánaigh|innill dócháin inmheánaigh, ar siúil i Rollag, Minnesota.]] In inneall dhá bhuille, gluaiseann an loine isteach is amach uair amháin i ngach ciogal den imoibriú sa chuasán;
in inneall 4 bhuille, gluaiseann sí isteach is amach dhá uair i gciogal amháin an imoibrithe sa chuasán, de bhrí go nglantar an gás ídithe amach as an gcuasán sa dara leath den timthriall.
San inneall peitril, adhantar an meascán de pheitreal is aer (le hocsaigin ann) le spréach sa spréachbheama.
In inneall díosail, brúitear an meascán ag an loine sa chuasán an oiread sin go dtéitear a dhóthain é chun é a adhaint. Faightear cumhacht ón inneall ó ghluaiseacht na loine a úsáidtear chun rothaí a thiomáint.
Colm Ó Ruairc
Fear spóirt agus láithreoir teilifíse Éireannach is ea Colm Ó Ruairc (Béarla: Colm O'Rourke; rugadh in Achadh an Mheasa, Contae Liatroma é ar an 31 Lúnasa 1957). Bhí gairmréim rathúil aige mar pheileadóir le foireann idirchontae na Mí ar feadh scór bliain idir 1975 agus 1995. Nuair a d'éirigh sé as imirt sa bhliain 1995, bhí dhá bhonn buaite aige i gCraobh na hÉireann, cúig bhonn i gCraobh Laighean agus trí ghradam Sárimreoir.
Is múinteoir scoile é, agus bíonn sé le feiceáil mar aoi agus tráchtaire ar an gclár spóirt The Sunday Game.
Enbarr
I Miotaseolaíocht na nGael, capall le Manannán mac Lir ab ea Enbarr, a raibh ar a chumas dul ar talamh agus muir araon. Thug Manannán an capall ar fáil do Lugh Lámhfhada.
Sanasaíocht
Faightear bríonna éagsúla tugtha sin ainm.
John Tully
Polaiteoir Éireannach ab ea John Tully (15 Samhain 1904 – 31 Deireadh Fómhair 1977). Bhí sé ina bhall de Chlann na Poblahta.
Enbarr
Sanasaíocht
I measc roinnt litrithe eile tá Énbarr, Aenbharr agus Aonbharr.
Seanscéal
Sa scéal úd, dhiúltaigh Lugh an capall a thabhairt ar iasacht do mhic Tuireann, ag maíomh nárbh fhéidir leis rud a thabhairt ar iasacht a raibh féin ar iasacht. De bharr seo ámh, b'éigean dó níos deireanaí an churach féin-stiúradh darbh ainm Scuabadh Toinne a thabhairt.
Cultúr na ndaoine
Tá Enbarr an sa chluiche físe 2013, Final Fantasy XIV (en). Is féidir Enbarr a fháil tríd an leibhéal as cuimse ar The Whorleater, mar titim fánach.
Marco Cecchinato
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Iodáil é Marco Cecchinato. Rugadh é ar an 30 Meán Fómhair 1992.
Paul McShane
Is imreoir sacair Éireannach é Pol Dáibhí Mac Seáin (nó i mBéarla Paul David McShane) (6 Eanáir 1986 a rugadh é i gContae Chill Mhantáin). Imríonn sé faoi láthair le Hull City agus foireann náisiúnta Phoblacht na hÉireann. Is cosantóir é.
Gairmréim
D'imir Mac Seáin le Greystones F.C. agus St. Joseph's Boys in Éirinn. Thosaigh sé a ghairmréim i Sasana le Manchester United sa bhliain 2004, ach níor imir sé leo riamh. Le 'United' bhuaigh sé Corn FA na nÓg agus chuaigh sé ar iasacht chuig Walsall F.C. agus Brighton & Hove Albion F.C.. Nuair a bhí sé le Brighton, bhuaigh sé an duais 'Imreoir na Bliana'. Sa bhliain 2006 bhog seisean agus Luke Steele go dtí West Bromwich Albion, agus chuaigh Tomasz Kuszczak sa threo eile. Ansin bhog sé go Sunderland A.F.C. sa bhliain 2007. I mí Meán Fómhair 2006, d'imir sé le foireann náisiúnta na hÉireann]] i gcoinne Phoblacht na Seice agus rognaíodh é mar 'Imreoir an Chluiche'. Cheannaigh Sunderland A.F.C. é ó West Brom i 2007, roimh thús an tséasúir 2007-2008.
Dúglas
Bruachbhaile de chuid Chorcaí é Dúglas (i mBéarla: Douglas), ar thaobh theas na cathrach, timpeall ar cheithre chiliméadar ó lár na cathrach. Tá 26,883 duine ina gcónaí i nDúglas. Ní raibh ann ach sráidbhaile beag go dtí an 20ú céad, ach tá borradh agus fás tagtha ar air le blianta beaga anuas.
Siopadóireacht agus gnó
Tá dhá phríomhshráid tráchtála i lár an bhaile i nDúglas, Douglas East agus Douglas West, atá suite thart ar 300m óna chéile. Tá gníomhaíocht mhiondíola dírithe freisin ar dhá ionad siopadóireachta, Ionad Siopadóireachta Douglas Court agus Ionad Siopadóireachta Sráidbhaile Douglas. Tógadh "Douglas Court" (a chuir Dunnes Stores ar ancaire) go luath sna 1990í, agus forbraíodh "Douglas Village" (ar ancaire ag Tesco, Marks and Spencer agus TK Maxx) ar dtús i lár na 1970idí agus ba é an dara ionad siopadóireachta é riamh tógtha in Éirinn.
Bhí Douglas ina láthair ag ceanncheathrú Chorcaí agus Luimnigh. Mar sin féin, rinneadh an banc seo a chomhcheangal le Banc Taisce Trustee i 1992. Baineadh úsáid as an gceanncheathrú roimhe seo le haghaidh riarachán réigiúnach i dtosach, ach aistríodh an fheidhm seo go foirgneamh nua i bPáirc Ghnó Aerfort Chorcaí.
Reáchtáiltear margadh feirmeoirí gach maidin Dé Sathairn lasmuigh de bhealach isteach Ionad Siopadóireachta Douglas Village.
Déimeagrafaic
I ndaonáireamh 2016, d'aithin 79% de chónaitheoirí roinn toghcháin Douglas gur Caitlicigh iad, bhí 8% ina mbaill de reiligiúin eile, ní raibh aon chreideamh ag 12% acu agus níor luaigh níos lú ná 1% reiligiún. Sa daonáireamh céanna, d'aithin 86.2% de chónaitheoirí na ranna toghcháin gur Éireannach Bán (Gaeilge) iad, ba dhaoine geala eile iad 8.3%, 1% dubh, 1.7% na hÁise, 1.4% d'eitneacht eile, agus níor luaigh 1% eitneacht.