cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Whinmoor
Is ceantar suite i Leeds, Sasana, é Whinmoor. Tá 11,100 duine ina gcónaí ann.
Oilthigh Srath Chluaidh
Is ollscoil suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Oilthigh Srath Chluaidh.
Pranksta Rap
Craoladh an naoú heipeasóid, "Pranksta Rap", den séú sraith déag The Simpsons ar an 13 Feabhra 2005. Scríobh Matt Selman an eipeasóid seo. D'fhéach 8.01 milliún duine ar an eipeasóid.
Anna Politkovskaya
Iriseoir agus scríbhneoir a bhí in Anna Stepanovna Politkovskaya, née Mazeppa (Rúisise: А́нна Степа́новна Политко́вская). Chaith sí dúthracht a saoil le cearta an duine agus saoirse an phreasa a chur chun cinn sa Rúis, agus sa deireadh fuair sí bás ar a son. Is é an tuiscint a bhí aici ar chogadh na Seisnia ná gur cinedhíothú glan ar na Seisnigh a bhí ann, agus í ag cur in aghaidh an chogaidh.
Saol
mion|Anna Politkovskaja, 2005 Rugadh Anna Mazeppa i Nua-Eabhrac sa bhliain 1958. Úcránaigh ab ea a tuismitheoirí, agus iad ag obair ina dtaidhleoirí sna Náisiúin Aontaithe. Tháinig Anna i gcrann i Moscó, agus sa bhliain 1980 bhain sí amach céim ollscoil e ó roinn na hiriseoireacht a in Ollscoil Stáit Mhoscó (Moskovskiy Gosudarstvennyi Universitet, MGU).
Phós sí comh-mhac léinn ansin, Aleksandr Politkovskiy, agus saolaíodh beirt chlainne dóibh, mar atá, an iníon Vera agus an mac Ilya. mion Chaith sí na blianta 1982-1993 ag obair don nuachtán Izvestiya, agus ina dhiaidh sin don Obshchaya Gazeta. Dhírigh sí ar na fadhbanna sóisialta sa Rúis, go háirithe ar chruachás na dteifeach.
Sa bhliain 1999, thosaigh Politkovskaya ag scríobh don Novaya Gazeta, nuachtán a raibh clú na hiriseoireachta iniúchtaí air.
Placebo
Is éard is placebo ann ná ábhar nó modh oibre neamhghníomhach a úsáidtear mar chóir leighis ar dhream amháin othar chun comparáid a dhéanamh le hábhar nó modh oibre gníomhach atá á thástáil is á úsáid ar dhream eile othar. Is casta an scéal é tástáil ar éifeacht córacha leighis, de bhrí gurb ionann éifeacht an placebo i dtimpeall 33% de chásanna. An iarmhairt placebo a thugtar air seo: is amhlaidh a bhíonn an t-othar cinnte dearfa gur éifeachtach an chóir leighis. Mar sin féin, más éifeachtach cóir leighis ghníomhach, beidh sí níos fearr thar am ná an placebo.
An Bhuiríos
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Bhuiríos air:
An Rubha, Ros
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain é an Rubha.
Wike
Is ceantar suite i Leeds é Wike.
Whitkirk
Is ceantar suite i Leeds é Whitkirk.
Dúnmharú Aidan Moffitt agus Michael Snee (2022)
Imeachtaí
Chuir an bheirt fhear fios ar Yousef Palani, 22 bliain d'aois, agus d'ionsaigh sé iad ina mbailte féin. Bhí sé scáfar an ciorrú a bhí déanta ar Moffitt agus Snee.
Ceantálaí agus comhairleoir morgáistí agus airgeadais ab ea Moffitt, a raibh a chuideachta féin Hazelfort aige i mBaile Shligigh. Ball cláraithe le páirti Fhine Gael a bhí ann agus tuigtear gur mhinic leis a bheith ag cuidiú leis an bpáirtí aimsir toghcháin.
Cúramóir agus póirtéir a bhí i Michael Snee; chaith sé a dhúthracht ag obair ar son seanóirí agus daoine faoi mhíchumas intleachtúil.
An lá dár gcionn, d'impigh na Gardaí ar dhaoine a bhuaileann le daoine ar líne a bheith an-chúramach agus cara nó cairde dá gcuid a chur ar an eolas i gcónaí faoi cá bhfuil siad. Táthar ag moladh do dhaoine casadh le chéile in áit phoiblí ar dtús agus ansin i ndiaidh comhrá má bhraitheann duine compóradach is féidir dul go háit phríobháideach leis an duine eile.
Bhí eagraíochtaí Leispiach, Aerach, Déghnéasach, Trasinscneach ag iarraidh dlúthpháirtíochta ón bpobal agus go gcuirtear reachtaíocht i bhfeidhm chun déileáil le fuathchoireacht.
Fiosrúchán
Cúisíodh Yousef Palani maidir le marú Aidan Moffitt agus Michael Snee ar 14 Aibreán. Tugadh Palani, le seoladh baile ag Arda Markievicz os comhair na cúirte dúiche áitiúil i Sligeach. Bhí cúis eile curtha i leith Palani maidir le hionsaí tromchúiseach ar Anthony Burke ar an 9 Aibreán i Sligeach.
An tIasc Eitilte
Is réaltbhuíon mhion é an tIasc Eitilte, atá le feiceáil ar an leathsféar neamhaí theas. Tá sé ar cheann den dá réaltbhuíon déag a chruthaigh Pieter Dirkszoon Keyser agus Frederick de Houtman idir na blianta 1595 agus 1597 ar son an réalteolaí Phléimeannaigh Petrus Plancius agus a thug isteach an réalteolaí amaitéarach Gearmánach Johann Bayer ina léarscáil neamhaí Uranometria sa bhliain 1603. Tugtar Volans mar ainm Laidine air, rud a chiallaíonn "iasc eitilte" – sin le rá Exocoetus volitans.
Stair
Ba iad an bheirt mhairnéalach Ollannacha Pieter Dirkszoon Keyser agus Frederick de Houtman a chruthaigh réaltbhuíon an Éisc Eitilte idir na blianta 1595 agus 1597. Ar an 2 Aibreán 1595 chuir ceithre long chun na farraige ó Texel san Ollainn; ba é sin an chéad loingeas Ollannach a thaistil ar na hIndiacha Thoir. Bhí Keyser mar ardmháta agus ardphíolóta ar bord na loinge Hollandia sa loingeas.
Roimhe sin, áfach, rinne an ministir Pléimeannach Petrus Plancius teagmháil leis. Bhí Plancius ar cheann de bhunaitheoirí Chomhlacht Dúitseach na hIndia Thoir, ach bhí sé ina réalteolaí agus a chartagrafaí chomh maith. Sa bhliain 1589 rinne sé cruinneog neamhaí, ach níorbh fhéidir leis réigiún an phoil neamhaí theas a líonadh toisc nach raibh mórán eolais ar fáil i dtaobh cheantar sin na spéire. Mar sin de, thug sé gléasra réalteolaíoch do Keyser agus mhúin sé é conas é a úsáid chun réaltléarscáil a tharraingt den leathsféar neamhaí theas.
Fuair Keyser bás sa bhliain 1596, ach chríochnaigh a chúntóir Frederick de Houtman (in éineacht le mairnéalach eile, Vechter Willemsz) an léarscáil. Sa bhliain 1597 tháinig an loingeas ar ais go dtí an Ollainn, agus thug de Houtman an léarscáil neamhaí agus réaltchatalóg do Plancius. Bhí 12 réaltbhuíon nua ar an léarscáil agus 135 réalta ar an gcatalóg. Sa bhliain 1592 rinne Plancius cruinneog neamhaí nua a thug isteach na réaltaí agus na réaltbhuíonta nua (chomh maith le réaltbhuíon eile a chruthaigh sé féin, .i. an Colm). Sa bhliain 1603 tháinig na réaltbhuíonta nua amach i gcló don chéad uair ar réaltatlas Uranometria de chuid an réalteolaí amaitéaraigh Gearmánaigh Johann Bayer.
Sa lá atá inniu ann, glacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta le gach ceann de na réaltbhuíonta a chruthaigh Keyser agus de Houtman (féach an bosca thíos) – agus an tIasc Eitilte san áireamh. Is é an t-ainm Ollainnise a thug an bheirt mhairnéalach ar an réaltbhuíon seo ná De Vlieghende Visch. Níor thug Plancius aon ainm Laidine uirthi, ach d'athraigh sé an t-ainm Ollainnise go dtí Vliegendenvis. Johann Bayer a thug an t-ainm Laidine Piscis Volans uirthi, ach ghiorraigh an tARI an t-ainm seo go Volans.
Miotaseolaíocht
Ós rud é gur réaltbhuíon nua-aimseartha í an tIasc Eitilte, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht léi.
Páirc Hampden
clé|250px|mion|Páirc Hampden Is staid suite i gComhairle Cathair Ghlaschú í Páirc Hampden.
Ionsaí Kampala, Iúil 2010
mion|Kampala Tharla ionsaí buamála i Kampala, príomhchathair an Uganda, ar an 11 Iúil 2010. Maraíodh 74 agus gortaíodh 71 i mbuamáil fhéinmharaithe. Bhí slua ag féachaint ar Corn FIFA an Domhain 2010 ag an am.
Achadh an Tiobair
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath é Achadh an Tiobair.
Srath Pheofhair
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain é Srath Pheofhair.
Diplodocus
Dineasár leathuisciúil le muineál fada ab ea an Diplodocus. Suas le 28 m ar fhad, an t-eireaball an-fhada, cosúil le lasc, san áireamh. Planditeach, ag ithe mórthimpeall ar chorcacha is locha. Ceathairchosach, na géaga cosúil le colúin, na géaga cúil níos faide ná na géaga tosaigh. Ar eolas i Meiriceá Thuaidh ón tréimhse Iúrasach uachtarach. mion|Creatlach de Diplodocus carnegii in Iarsmalann Bheirlin an Dúlra
William Higgins
Ceimicí a rugadh i gCúil Mhuine, Contae Shligigh, ab ea William Higgins (1763-1825). D'fhoilsigh sé The Comparative View of the Phlogistic and Antiphlogistic Theories (Léargas Comparáideach ar an Teoiric Fhlógastónach is an Teoiric Fhrithfhlógastónach, 1789) a chabhraigh go héifeachtach le hobair thurgnamhach Lavoisier chun coincheap an fhlógastóin a ruaigeadh. Chuir sé go mór le bunú na ceimice eolaíochtúla cainníochtúla.
Father Ted
clé|mion|teach paróiste Ba shraith teilifíse grinn é Father Ted léirithe ag Channel 4 na Breataine sna 1990idí le haisteoirí Éireannacha:
clé|mion|Oileán Craggy ([[Inis Oírr|Inis Oirr)]] Is sagairt Chaitliceacha iad Ted, Dougal agus Jack agus is í Mrs. Doyle bean an tí. Tá siad ina gcónaí i dteach paróiste ar Craggy Island in iarthar na hÉireann. Is ceann de na sraitheanna teilifíse ó na 1990í ar a bhfuil an-mheas é an tsraith.
Cuireadh amach Father Ted ar dtús ar Channel 4 ó Aibreán 1995 go Bealtaine 1998. Bíonn sé le féachaint go fóill ar chainéil sa Bhreatain is in Éirinn.
Woodhouse, Leeds
Is ceantar suite i Leeds, Sír Eabhrac Thiar, Sasana é Woodhouse.
Tá Ollscoil Leeds suite i Woodhouse.
Domhnall mac Muireacáin
Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Máil ba ea Domhnall mac Muireacáin (Sean-Ghaeilge Domnall mac Muirecáin (bás 884) Uí Fhaoláin. Muireacán mac Diarmada (bás 863), iar-rí, ba ea a athair.
Sa bhliain 874, rinne an tArdrí Aodh Fionnliath (bás 879) ionradh ar na Laigin. Rinne sé creach ar an tír agus dhóigh sé eaglaisí, Cell Ausili san áireamh. Sa bhliain 880, rinne an tArdrí nua, Flann Sionna (bás 916), ionsaí ar na Laigin agus ghabh sé gialla.
Sa bhliain 884, maraíodh Domhnall ag a mhuintir féin. Rinneadh rí Laigean dá dheartháir, Cearbhall (bás 909), sa bhliain 885.
Diprotodon
Marsúipiach trom iontaisithe, ar eolas san Astráil ón ré Phléisticéineach. Mór, na guaillí suas le 2 m ar airde. Na cosa tosaigh gearr, shiúladh sé le bonn iomlán na coise i dteagmháil leis an talamh. Planditeach, le dís clárfhiacla íochtaracha dírithe chun tosaigh.
15 Deireadh Fómhair
Is é an 15 Deireadh Fómhair an 288ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 289ú lá i mbliain bhisigh. Tá 77 lá fágtha sa bhliain.
Woodlesford
Is ceantar suite i Leeds é Woodlesford.
Pláinéadlann
Is é is pláinéadlann ann ná foirgneamh ar dhearadh ar leith ina dtáirgeann teilgeoir (nó teilgeoirí) íomhá na réaltaí is na bpláinéad i spéir na hoíche. Is féidir gluaisní pláinéadacha is an-chuid feiniméan réalteolaíoch a léiriú mar cheachtanna scoile nó siamsa. Sampla is ea an phláinéadlann in Ard Mhacha. mion|Pláinéadlann Bhéalgrád sa tSeirbia mion|Pláinéadlann Ard Mhacha
Naisc sheachtracha
WPD (Worldwide Planetariums Database)
David Hilbert
Matamaiticeoir Gearmánach a rugadh i gKaliningrad na Rúise (Königsberg na Prúise ag an am) ab ea David Hilbert (23 Eanáir 1862 – 14 Feabhra 1943). Rinne sé obair cheannródaíoch san uimhirtheoiric, teoiric na do-athraitheachta, geoiméadracht ailgéabrach, agus feidhmiú cothromóidí difreálacha ar fhadhbanna fisiciúla.
Melody (amhránaí Brasaíleach)
Is amhránaí agus aisteoir Brasaíleach í Gabriella Abreu Severino (rugadh ar an 4 Feabhra 2007 í).
Bhain Melody clú náisiúnta amach go luath in 2015, tar éis di físeán a phostáil ar a leathanach Facebook ag canadh an amhráin Fale de Mim, amhrán a scríobh a hathair, Belinho. Sa chéad fhíseán eile, rinne sí iarracht guth cuachach le Christina Aguilera a dhéanamh, agus scaipeadh an físeán sin go mear ar an Idirlíon. Go luath ina dhiaidh sin, rinne sí físeán eile den sórt céanna, an uair seo le cara dá hathair. Meastar go bhfuil Melody ar cheann de na hamhránaithe óga Brasaíleacha is mó tionchair ar an idirlíon.
Abhainn Sgitheach
Is abhainn suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, í Abhainn Sgitheach.
There's Something About Marrying
Craoladh an deichiú heipeasóid, "There's Something About Marrying", den séú sraith déag The Simpsons ar an 20 Feabhra 2005. Scríobh J. Stewart Burns an eipeasóid seo. D'fhéach 10.39 milliún duine ar an eipeasóid.
Baile an t-Salainn
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath é Baile an t-Salainn (Béarla: Saltcoats). Tá sé suite ar an gcósta thiar. Bhí 11,730 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2006.
Tadhg Ua Con Cheanainn
Rí Uí Dhiarmada b'fhéidir ba ea Tadhg Ua Con Cheanainn (beo 1152).
Beatha
Is suite í comharbacht Uí Dhiarmada tar éis bhás Aodh Ua Con Cheanainn (II) sa bhliain 1119, go dtí bás Cú Cheanainn Ó Con Cheanainn sa bhliain 1224. Ní luaitear Tadhg ach ag amharc siar, i dtásc]] a mhic altrama, Cathal Crobhdhearg na gConnacht sa bhliain 1224. Ní deirtear ámh arbh rí Uí Dhiarmada é.
Cothromóid Dirac
Bunchothromóid na meicnice candamaí coibhneasaíche, a chuir Paul Dirac chun cinn i 1928. Cuireann sé iompar leictreontonnta in iúl ar bhealach atá comhsheasmhach leis an gcoibhneasacht speisialta, ag éileamh go mbeadh guairne ½ ag an leictreon, agus ag réamhinsint go bhfuil frithcháithnín mar fhrithpháirtí don leictreon (an posatrón).
Xanthomonas albilineans
Is speiceas de phróitéabhaictéar é Xanthomonas albilineans san fhine Xanthomonadaceae, dúchasach do réigiúin trópaiceacha agus fothrópaiceacha.
Ionsaíonn an baictéar, fíteaphataigineach, gram-dhiúltach, slat-chruthach, seo speicis éagsúla den fhine Poaceae (féara) agus is cúis le scalladh duillí é, galar marfach i gcána siúcra. Athraíonn siomptóim an ghalair seo ó stríoc bhán chaol amháin, atá sainithe go géar, go sleabhcadh iomlán agus neacróis sna duilleoga, rud a fhágann go bhfaigheann an planda bás. .
Comhchiallaigh
De réir na hEagraíochta um Chosaint Plandaí (An Iaráin) :
Liosta neamhrangaithe
De réir NCBI (11 Feabhra, 2015) :
Wortley, Leeds
Is ceantar suite i Leeds é Wortley.
Himalia
An 6ú satailít nádúrtha de chuid Iúpatair is ea Himalia. Sa bhliain 1906 a fionnadh í. Tá Himalia 11,480,000 km amach ó Iúpatar, le trastomhas timpeall 186 km.
Nazran
Is cathair í Nazran (Rúisis: Назра́нь; Iongúis: Наьсара, Näsara) i bPoblacht na hIongúiséitesa, Ballaonaid de Chónaidhm na Rúise. Bhí sí ina phríomhchathair ar Phoblacht na hIongúiséite, sna blianta 1991–2000, roimh thógáil an bhaile Magas, mar phríomhchathair nua. Is í Nazran an chathair is mó san Iongúiséit; bhí daonáireamh measta ar 134,280 aici, sa bhliain 2008.
Baile Steafain
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath é Baile Steafain.
Leasú pinsin sa Fhrainc 2023
mion|agóid i Chambéry ar 11 Feabhra 2023 Sa Fhrainc, fógraíodh leasú pinsin ina dhlí ar 14 Aibreán 2023, chun an pinsin a athchóiriú le go mbeadh ar dhaoine dul ar scor ag ceithre bliana is seasca d'aois, in ait dhá bhliana is seasca  Thug an Chomhairle Bhunreachtúil cead a thabhairt don don Rialtas a leasú a ritheadh ar an lá céanna.
Tharraing an leasú conspóid ollmhór le linn 2023. Dúirt an rialtas go raibh air an aois scoir a ardú chun an ciste a mhaoiniú. Dúirt na ceardchumainn go raibh slí eile chun cothromaíocht a fháil ar chóras an phinsin. mion|graifítí agus póstaeir, 19 Eanáir 2023 Bhí agóidí i gcoinne an athchóirithe ar siúl i bPáras agus i mbailte eile timpeall na tíre ar feadh cúpla mí. Bhí daoine ar buile leis an Uachtarán, Emmanuel Macron, as an tslí a chuir sé an t-athchóiriú tríd. Bhain an rialtas úsáid as Airteagal 49.3 de Bhunreacht na Fraince ; tugann an tAirteagal sin cead  don rialtas dlí a thabhairt isteach gan vóta ó pholaiteoirí san Assemblé.
Nuair a chuaigh an bille tríd ar dtús ar an séú lá déag de mhí an Mhárta, bhailigh slua mór daoine le chéile le bheith i mbun agóide. Cuireadh isteach ar sceideal na n-eitleán, na dtraenacha agus an bhailiúcháin dramhaíola.
Wothersome
Is ceantar suite i Leeds é Wothersome.
Paddy Mhéime Ó Súilleabháin
Is scríbhneoir Éireannach as Loch Con Aortha ó dhúchas é Paddy Mhéime Ó Súilleabháin (rugadh 1944). D'fhoilsigh Coiscéim cúpla leabhar filíochta dá chuid agus, sa bhliain 2018, leabhar cuimhní cinn (Seachrán Deoraí) ina ndéanann sé cur síos ar na tréimhsí a chaith sé thar lear, i Sasana, Albain, an Astráil, agus Alasca. Tá roinnt duaiseanna scríbhneoireachta buaite aige, ó Oireachtas na Gaeilge, Oireachtas Cheanada, agus féilte éagsúla i gConamara.
Cille Bhríghde an Iar
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath é Cille Bhríghde an Iar.
Wykebeck
Is ceantar suite i Leeds é Wykebeck.
12 Eanáir
Is é an 12 Eanáir an 12ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 353 lá fágtha sa bhliain nó 354 i mbliain bhisigh.
Caolas Chrombaidh
deas|250px|thumb|Caolas Chrombaidh Is caoláire suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Caolas Chrombaidh.
Muircheartach mac Néill
Rí Ailigh ba ea  Muircheartach mac Néill  (Meán-Ghaeilge Muirchertach mac Néill (bás 26 Feachtas 943), ar a glaodh Muirchertach na Cochall Craicinn air.
Clann
Ba bhall de Chineál Eoghain, géag d'Uí Néill an Tuaiscirt, é Muircheartach. Niall Glúndubh mac Aodha ba ea a athair, agus Gormlaith ní Fhlainn a mháthair, agus dá bharr, bhí idir a athair agus a bheirt seanaithreacha, Aodh Fionnliath agus Flann Sinna, ina Ardríthe Éireann.
Dubhdara ní Cheallaigh mhic Cearbhaill agus deirfiúr Donnchadha mhic Ceannaigh, ríthe Osraí beirt.
''Melkorka Mýrkjartansdóttir, whose story is told in the Icelandic Laxdæla saga, claimed to be the daughter of Muirchertach. Melkorka was sold as a slave to the Icelandic chieftain Höskuldur Dala-Kollsson, with whom she had an illegitimate son named Ólafur “Pái” Höskuldsson. Ólafur became a successful chieftain in Iceland, and is one of the major characters of Laxdæla saga.
Luathshaol
Maraíodh athair Mhuircheartaigh i mbun catha in éadan na nGall-Ghael gar d'Áth Cliath ar an 14ú Meán Fómhair 919, i dteannta le ríthe Gaelacha eile. D'éirigh uncail Mhuircheartaigh, Donnchad Donn mac Flainn, ina Ardrí, agus Muircheartach ina rí Ailigh.
Gairmréim
Bhí Muircheartach pósta le hiníon Dhúnchadha, Flann, ach b'olc é an caidreamh idir an bheirt fhear. Tuairiscítear achrann eatarthu sna blianta 927, 929 agus 938, ach níor tharla cath eatarthu go dtí an bhliain 941, tar éis bhás a Fháil an bhliain roimh sin. Rinne Muircheartach ruathair ar an Mí, an Osraí agus an Mumhain, agus ghabh sé rí Mumhan Ceallachán Chaisil mar ghiall, chun a chuid cumhachta agus laige Dhonnchadha a léiriú.
Na gaiscíoch seantaithí é Muircheartach, agus maraíodh é sa deireadh i mbun chatha sa bhliain 943 ag Blácaire mac Gofrith, rí Átha Cliath. Ina thásc i nAnnála Uladh, glaoitear "Echtoir iarthair beatha" air.
Ní dhearnadh Ardrí do Dhomhnall mac Muirchertaigh tar éis bhás Donnchadha Dhoinn an bhliain dár gcionn. D'éirigh Domhnall ina Ardrí sa deireadh tar éis bhás chomharba Dhonnchadha, Conghalach Chnobha sa bhliain 956.
Meán Fómhair
Is é Meán Fómhair nó Mí Mheán Fómhair an naoú mí den bhliain. Is í seo an dara mí den fhómhar nó "Meán".
On a Clear Day I Can't See My Sister
Craoladh an t-aonú heipeasóid déag, "Creating On a Clear Day I Can't See My Sister", den séú sraith déag The Simpsons ar an 6 Márta 2005. Scríobh Jeff Westbrook an eipeasóid seo. D'fhéach 10.39 milliún duine ar an eipeasóid.
Cill Mhoire, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath
Is baile suite ar an Oileán Arainn, i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath, í Cill Mhoire.
Bailcnidh
Is caisleán suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Bailcnidh.
Himlic
Crann giúise buaircíneach síorghlas, dúchasach do Mheiriceá Thuaidh agus oirthear na hÁise. Na géaga cromtha, a duilleoga gearr caol in dhá líne. Aibíonn na buaircíní tar éis bliana, ach ní chaitheann síolta go dtí an dara bliain. Táirgeann sí adhmad, pic Cheanadach, agus coirt súdaireachta.
An t-Eilean Àrd
Is baile suite ar an Oileán Arainn, i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath, é an t-Eilean Àrd.
Deireadh Fómhair
Is é Deireadh Fómhair nó Mí Dheireadh Fómhair an deichiú mí den bhliain agus is é ceann de na seacht mí atá 31 lá acu.
Tá Oíche Shamhna ar an 31 Deireadh Fómhair ann.
Wild Ireland
Clár faisnéise atá a craoladh ar ITV agus UTV Ireland ó 13 Aibreán 2015 go 18 Bealtaine 2015 é Wild Ireland. Christine Bleakley a chuir an clár i láthair.
Bannau Brycheiniog
Is sliabhraon nó grúpa cnoc iad Bannau Brycheiniog atá scaipthe ar fud codanna de Sir Powys (nó Brycheiniog, a bhí ann tráth) agus Sir Fynwy in oirdheisceart na Breataine Bige, agus a shíneann trasna na teorann náisiúnta isteach go Herefordshire, Sasana. Tá na beanna suite i lár na páirce náisiúnta 'Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog'. Tá na beanna comhdhéanta as sean-ghaineamhchloch rua. I measc na mbeann tá Pen y Fan (886 m), an bheann is airde i nDeisceart na Breataine Bige, ó dheas de Chader Idris.
Robbie Butler
Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Robbie Butler (Roibeárd de Buitiléir). Rugadh ar 11 Aibreán 1972 i Lios na gCearrbhach é. Is ball agus leascheannaire de Pháirtí Aontachtach Uladh é. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Ghleann an Lagáin, ó 2016 ar aghaidh.
Saol pearsanta
Tá sé pósta le Belinda. Tá beirt pháistí acu.
Paul Dirac
Fisiceoir a saolaíodh i mBristó Shasana ab ea Paul Adrien Maurice Dirac (8 Lúnasa 1902 – 20 Deireadh Fómhair 1984). Rinne sé taighde ar an meicnic chandamach, go príomha chun coibhneasacht speisialta is guairne an leictreoin a chomhshnaidhmeadh le chéile.
Roinn sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1933 le hErwin Schrödinger. I Tallahassee, Florida, i Meiriceá a d'éag sé.
Ríocht Rómhánach
Ba í an Ríocht Rómhánach (Laidin: Regnum Romanum) an tréimhse is luaithe i stair na Róimhe, ó bhunú na cathrach c. 753 RC go dtí gur tháinig an phoblacht ar an bhfód c. 509 RC.
Camas Neig
Is bá suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Camas Neig.
Hindenburg
Aerlong cháiliúil, bunaithe ar fhráma docht, a thóg rialtas na Gearmáine i 1936. In ann 72 paisinéar a iompar ar stíl a bhí inchurtha leis na línéir ar an aigéan. Rinne sí 63 eitilt rathúil, an chuid is mó trasna an Aigéin Atlantaigh. Ach chuaigh sí trí thine i 1937 is í ag tuirlingt chun feistithe i Lakehurst, New Jersey, agus cailleadh 35 duine ar bord is duine amháin ar an talamh. Is dócha gur adhain splanc leictreastatach san atmaisféar ligean hidrigine as an aerlong. Chuir an tragóid seo deireadh le ré na n-aerlong.
Seosamh Pluincéad
File agus náisiúnaí Éireannach a bhí páirteach in Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916 ba ea Seosamh Máire Pluincéad (21 Samhain, 1887 – 4 Bealtaine, 1916), nó Joseph Mary Plunkett mar a thugtaí air as Béarla. Mac le George Noble Plunkett (an Cunta Pluincéad) ba ea é, a bhí gníomhach sa ghluaiseacht níos déanaí.
Tús a shaoil
Rugadh agus tógadh Seosamh Pluincéad i mBaile Átha Cliath, ach chaith sé tamall freisin ag taisteal i dtuaisceart na hAfraice agus timpeall na Meánmhara. Bhí an-suim aige in oidhreacht agus i gcultúr na hÉireann, agus sa Ghaeilge go háirithe. Bhí sé ar dhuine den bheirt cheannairí in Éirí Amach 1916 a raibh Esperanto, an teanga idirnáisiúnta, acu. Chuaigh sé i gConradh na Gaeilge, áit ar bhuail sé le Tomás Mac Donnchadha, file óg eile, agus mhair an cairdeas a bhí eatarthu go dtí deireadh a saolta.
Chuaigh Pluincéad isteach i mBráithreachas na Poblachta sa bhliain 1915, agus seoladh é go dtí an Ghearmáin chun cabhair a thabhairt do Ruairí Mac Easmainn a bhí ag iarraidh tacaíocht Ghearmánach a fháil chun éirí amach a chur ar siúl in Éirinn.
Éirí amach na Cásca
Ba é Pluincéad a chruthaigh beartaíocht na réabhlóidithe le haghaidh an éirí amach, agus bhí sé i measc na gceannairí a shínigh Forógra na Poblachta an 24 Aibreán. Thit sé tinn cúpla lá roimh an éirí amach, ach d'fhág sé a leaba chun páirt a ghlacadh san eachtra. Bhí sé le fáil in Ard-Oifig an Phoist, in éineacht le Pádraic Mac Piarais agus Tomás Ó Cléirigh. Ba é Micheál Ó Coileáin an aide de camp óg a bhí aige. Mar gheall ar an tinneas a bhí air, ní raibh Pluincéad in ann mórán a dhéanamh i rith na seachtaine.
Bás
Ghéill na ceannaircaigh ar 29 Aibreán agus cuireadh Pluincéad i bPríosún Cill Mhaighneann. Daoradh chun báis é. Phós sé a ghrá geal Grace Gifford sa phríosún, cúpla uair an chloig sular lámhachadh é. Ocht mbliana is fiche d'aois a bhí sí.
9 Bealtaine
Is é an 9 Bealtaine an 129ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 130ú lá i mbliain bhisigh. Tá 236 lá fágtha sa bhliain.
Goo Goo Gai Pan
Craoladh an dara heipeasóid déag, "Goo Goo Gai Pan", den séú sraith déag The Simpsons ar an 13 Márta 2005. Scríobh Lawrence Talbot an eipeasóid seo. D'fhéach 10.28 milliún duine ar an eipeasóid.
Cockersdale
Is ceantar suite i Leeds é Cockersdale.
Staraí
mion|clé|300x300px| Staraí Gréagach a mhair sa 5ú haois R.Ch. ab ea [[Héaradatas, ar a dtugtar "athair na staire" agus a bhfuil a scríbhinní stairiúla a bhfuil a gcuid scríbhinní stairiúla ar na cinn is sine a tháinig slán.]]
Is speisialtóir é no í an staraí sa stair mar dhisciplín eolaíochta nó acadúil, is é sin, is gairmí é a imscrúdaíonn, a dhéanann staidéar, a scríobhann agus, ar uairibh, a nochtaíonn nó a nochtar, tuairiscí ar imeachtaí agus ar thréimhsí den am atá thart. Seasann cuid acu amach as a bhfoilseacháin, a n-oiliúint nó a dtaithí agus uaireanta bíonn údarás éigin acu ina réimse. Nuair a fhágann staraí taifead scríofa dá shaothar, is scríbhneoir é.
Aonach Capall Chnoc Uarchoille
mion|clé|An aonach inniu
Ar 23/24 Meitheamh gach bliain (Oíche Fhéile San Seáin), reáchtáltar Aonach Capall Chnoc Uarchoille, an t-aonach capall is sine sa tír, Is baile suite i gContae an Chláir é Cnoc Uarchoille (Spancel, Spancil nó SpancillHill, srl).
Sa 18ú haois a reachtáladh an t-aonach ar Chrosaire Chnoc Uarchoille don chéad uair. Tá sé ag tarraingt na sluaite riamh ó shin.
Béaloideas
Uair amháin ní raibh deoir uisce le fáil i dtobar ná i sruthán. Ach nuair a tháinig muintir iarthar an Chláir ar an aonach, bhain muintir an bhaile sin cual airgid díobh ar dheoch uisce do na capaill agus chuir siad a mallacht ar an lá. Riamh ó shin, deirtear go mbíonn sé ina bháisteach ar Aonach Spancel Hill Lá Fhéile Naomh Eoin.
Lá Idirnáisiúnta um Dhíothú an Fhoréigin in aghaidh na mBan
Ceiliúrtar an Lá Idirnáisiúnta um Dhíothú an Fhoréigin in aghaidh na mBan ar an 25 Samain gach bliain, de chuid na Náisiún Aontaithe.
Rinneadh ciapadh gnéasach ar 55% na mban san Eoraip sa bhliain 2015 agus rinneadh foréigean ar bhean amháin as triúr san Eoraip is cosúil (Coinbhinsiún Iostanbúl).
An tIndiach
Réaltbhuíon dheisceartach is ea an tIndiach, ceann den dá réaltbhuíon déag a chruthaigh Pieter Dirkszoon Keyser agus Frederick de Houtman idir na blianta 1595 agus 1597 ar son an réalteolaí Phléimeannaigh Petrus Plancius. Thug an réalteolaí amaitéarach Gearmánach Johann Bayer isteach ina léarscáil neamhaí Uranometria é sa bhliain 1603.
Ar an léarscáil neamhaí Uranometria de chuid Johann Bayer is mar Indiach-Mheiriceánach a léirítear an réaltbhuíon seo, ach seans ann gurbh iad Indiaigh na hÁise a bhí i gceist ag Keyser agus de Houtman, mar gur san Aigéan Indiach a bhí siad nuair a chruthaigh siad an réaltbhuíon. Cibé an scéal, tugtar Indus mar ainm Laidine air, rud a chiallaíonn "Indiach".
Stair
Ba iad an bheirt mhairnéalach Ollannacha Pieter Dirkszoon Keyser agus Frederick de Houtman a chruthaigh réaltbhuíon an Indiaigh idir na blianta 1595 agus 1597. Ar an 2 Aibreán 1595 chuir ceithre long chun na farraige ó Texel san Ollainn; ba é sin an chéad loingeas Ollannach a thaistil ar na hIndiacha Thoir. Bhí Keyser mar ardmháta agus ardphíolóta ar bord na loinge Hollandia sa loingeas.
Roimhe sin, áfach, rinne an ministir Pléimeannach Petrus Plancius teagmháil leis. Bhí Plancius ar cheann de bhunaitheoirí Chomhlacht Dúitseach na hIndia Thoir, ach bhí sé ina réalteolaí agus a chartagrafaí chomh maith. Sa bhliain 1589 rinne sé cruinneog neamhaí, ach níorbh fhéidir leis réigiún an phoil neamhaí theas a líonadh toisc nach raibh mórán eolais ar fáil i dtaobh cheantar sin na spéire. Mar sin de, thug sé gléasra réalteolaíoch do Keyser agus mhúin sé é conas é a úsáid chun réaltléarscáil a tharraingt den leathsféar neamhaí theas.
Fuair Keyser bás sa bhliain 1596, ach chríochnaigh a chúntóir Frederick de Houtman (in éineacht le mairnéalach eile, Vechter Willemsz) an léarscáil. Sa bhliain 1597 tháinig an loingeas ar ais go dtí an Ollainn, agus thug de Houtman an léarscáil neamhaí agus réaltchatalóg do Plancius. Bhí 12 réaltbhuíon nua ar an léarscáil agus 135 réalta ar an gcatalóg. Sa bhliain 1592 rinne Plancius cruinneog neamhaí nua a thug isteach na réaltaí agus na réaltbhuíonta nua (chomh maith le réaltbhuíon eile a chruthaigh sé féin, .i. an Colm). Sa bhliain 1603 tháinig na réaltbhuíonta nua amach i gcló don chéad uair ar réaltatlas Uranometria de chuid an réalteolaí amaitéaraigh Gearmánaigh Johann Bayer.
Sa lá atá inniu ann, glacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta le gach ceann de na réaltbhuíonta a chruthaigh Keyser agus de Houtman (féach an bosca thíos) – agus an tIndiach san áireamh. Is é an t-ainm Ollainnise a thug an bheirt mhairnéalach ar an réaltbhuíon seo ná De Indiaen, ach d'aistrigh Plancius go Laidin é mar Indus.
Miotaseolaíocht
Ós rud é gur réaltbhuíon nua-aimseartha í an tIndiach, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht léi.
An Lúnasa
clé|mion|Lugh agus a shleá draíochta i mbun cogaidh Is é Lúnasa, mí Lúnasa nó Lughnasadh an, t-ochtú mí den bhliain. Is é an 1 Lúnasa, Lá Lúnasa (nó Lughnasa) agus an chead lá den fhómhar, de réir Fhéilire na nGael.
Lugh
Ainmníodh mí Lúnasa as Lugh, nó Lú, duine de na déithe ba thábhachtaí a bhí ag na sean-Cheiltigh, ní amháin in Éirinn ach ar fud na hEorpa.
Thug muintir na Breataine Bige Lleu Llaw Gyffes uirthi. Ainmníodh Léon na Spáinne as Lugh, chomh maith le Lyon na Fraince agus Londain fosta, síltear.
Dar le Dáithí Ó hÓgáin, ina chiclipéid faoi bhéaloideas na hÉireann, ba as seanfhocal Ceilteach a chiallaigh mion (lugio) a tháinig an t-ainm Lugh.
Ní nach ionadh mar sin gur thug sé a ainm don mhí is teo san fhéilire in Éirinn, Mí Lúnasa. clé|mion|[[Dia tríshleasach, "Lugus", iarsmalann Carnavalet, Páras.]]
Nósanna
Féile a bhí ann le fáiltiú roimh fhás an arbhair agus roimh thús an fhómhair. Is minic a bhíodh daoine in Éirinn ag déanamh damhsaí agus tinte cnámha le Féile Lúnasa a cheiliúradh. Bhí cuid de na nósanna seo beo go fóill go dtí an fichiú haois. mion|Dancing at Lughnasa, 2006 Chum Brian Friel, drámadóir clúiteach as Tír Eoghain, dráma darb ainm Dancing at Lughnasa a bhfuil a lán tagairtí ann do na traidisiúin seo.
Fáirlidh
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath, Albain, é Fáirlidh. Bhí cónaí ar 1,510 duine i bhFáirlidh sa bhliain 2001.
Rugadh agus tógadh William Fife (1857-1944) i bhFàirlidh. Ba thógálaithe bád seoil iad a mhuintir le trí ghlúin, agus bhí cáil air as na báid sheoil a thóg sé. Bhí cuid díobh páirteach san America's Cup, comórtas seoltóireachta.
Hine
Tom síorghlas a fhásann 3 m ar airde, dúchasach do na trópaicí sa Seandomhan. Na duilleoga urchomhaireach, ubhchruthach go dtí lansa-chruthach. Na bláthanna ceathairpheitealach, bán, bándearg nó dearg. An toradh ina chochall 3 sheomra. Táirgeann na duilleoga mionaithe dath dearg, atá in úsáid mar chosmaid chraicinn is ghruaige leis na cianta.
Na deartháireacha Noel agus Pádraig Ó Dugáin
Bhunaigh an cúpla Pádraig agus Noel Ó Dúgáin an sárghrúpa Clannad i nGaoth Dobhair sa bhliain 1970 i gcomhluadar a nianna agus a neachtanna i gclann Uí Bhraonáin, Máire, Ciarán, Pól agus Enya. Uncailí le muintir Bhraonáin – Ciarán, Pól, Moya agus Enya ab ea Pádraig agus Noel.
An tSamhain
Is í An tSamhain nó Mí na Samhna an t-aonú mí déag den bhliain. Is é Lá Samhna an chéad mhí den Geimhreadh in Éirinn.
Na deartháireacha Noel agus Pádraig Ó Dugáin
Gairm
Rugadh agus tógadh Pádraig agus Noel i nGaeltacht Ghaoth Dobhair agus bhí siad ar an mbeirt ab óige den seisear clainne a bhí ag Aodh agus Máire Duggan.
Port a' Mhuilinn
Is baile suite ar an Cumaradh Mór, i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath é Port a' Mhuilinn.
Na deartháireacha Noel agus Pádraig Ó Dugáin
Gairm
D’éirigh go maith ó thús leis an mbanna agus lena gceol sainiúil, ar mheascán é den cheol traidisiúnta agus stíleanna eile ceoil.
Bhíodh Noel ag seinm, ag canadh agus ag cumadh amhrán don ghrúpa. Bhíodh Pádraig ag seinm giotáir. Thug siad chéad turas le Clannad ar Mheiriceá sa mbliain 1979 agus dhá bhliain ina dhiaidh sin thug siad an sintéiseoir isteach sa ngrúpa, rud a spreag an t-ainm don chéad albam eile Fuaim. mion|Noelː Féile Lorient 2013
An tSamhain
Is é 1 Samhain Lá Samhna agus Lá Fhéile na Naomh Uile. Is í an tSamhain ainm d'fhéile Ceilteach freisin.
Tá eolas faoin bhféile ar 31 Deireadh Fómhair faoin alt Oíche Shamhna.
Na deartháireacha Noel agus Pádraig Ó Dugáin
Níos déanaí
Agus sos á thógáil ag Clannad chuir Pádraig agus Noel albam dá gcuid féin, Rubicon, amach in 2005.
Ainneoin gur iomaí cineál fuaime a bhain Pádraig agus Clannad as uirlisí éagsúla ina gcuid taistil as baile, bhí baint mhór aige le teagasc an cheoil feadóige agus fífe ina pharóiste féin agus le buíonn fífeanna Ghaoth Dobhair mar is léir ó ranganna ann i 1984. mion|Pádraigː Lorient 2013 Bhásaigh Noel Ó Dúgáin go tobann ar 16 Deireadh Fómhair 2022 agus é amuigh le cairde i nDún na nGall. Bhí sé 73 bliain d’aois.
Bhí Pádraig tinn ar feadh tamaill sna 2010idí agus fuair sé bás in Ospidéal Bhaile Bhlainséir sa bhliain 2016.
Plána (matamaitic)
Sa mhatamaitic, dromchla a luíonn gach pointe ar an líne ar an dromchla má cheanglaíonn líne dhíreach aon dá phointe air. Is comhthreomhar aon dá phlána, nó buaileann siad le chéile ar feadh líne dírí. Is féidir plána a shainmhíniú go hiomlán le 3 phointe nach bhfuil ar líne dhíreach, nó le pointe amháin sa phlána agus an treo ingearach leis an bplána. Is í cothromóid ghinearálta plána i gcomhordanáidí dronuilleogacha Cairtéiseacha (x, y, z) ná ax + by + cz + d = 0, mar a bhfuil a, b, c is d ina dtairisigh.
Port na Crois
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath é Port na Crois.
Na deartháireacha Noel agus Pádraig Ó Dugáin
Naisc sheachtracha
Fear as Dobhar, RTÉ (2016), Sa chlár seo caitheann Dónall Mac Ruairí súil siar ar Phádraig, ar an méid a bhain sé amach, an tionchar a bhí aige ar an ghrúpa, agus an bhearna atá fágtha ag a bhás.
1785
Tarluithe
mion|180px|Balún aeir the Francach. Bliain mhór san eitlíocht í an bhliain 1785
Cúl Beag
Is sliabh in Albain í Cúl Beag, atá suite sa Ros, Comhairle na Gàidhealtachd.
Fuadach Don Tidey (1983)
mion|[[Brendan McFarlane, 1986|293x293px]]Tharla fuadach Don Tidey ar an 24 Samhain 1983. Fuadaíodh an fear gnó, a bhí i mbun Superquinn ag an am, i mBaile Átha Cliath.
Ar an 16 Nollaig 1983, maraíodh Patrick Kelly, saighdiúir, agus Gary Sheehan, garda faoi oiliúint, le linn léigear tarrthála an fhir ghnó i lár coille in aice Bhéal an Átha Móir, Liatroim. mion|[[Martin McGuinness|Martin McGuiness]]
Iarmhairtí
Sa bhliain 2008, bhí tús curtha sa Chúirt Choiriúil Speisialta i mBÁC le triail Bhrendan 'Bik' McFarlane - iarbhall sinsearach den IRA as Béal Feirste - ar chúisimh a bhaineann le fuadach an fhir ghnó, Don Tidey. .
Chomh maith leis an bhfuadach, cúisíodh Brendan McFarlane i ngunna a bheith ina sheilbh aige agus rún aige beatha a chur i mbaol. Pléadáil sé neamhchiontach sna cúisimh.
Thit an cás as a chéile agus bhí cead a chos ag McFarlane.
Sa bhliain 2011, thug David Kelly, mac an tsaighdiúra Patrick Kelly a maraíodh, aghaidh ar Martin McGuiness le pictiúir a athar agus é á chur i leith McGuinness go raibh fhios aige cé a bhí freagrach as bás a athar, ós rud é go raibh McGuiness fós ar Chomhairle Airm an IRA ag an am.
Limistéar an euro
mion|Limistéar an euro (1999/2002) mion|upright=1.6|Limistéar an euro, 2023 Is críoch airgeadra í limistéar an euro a thugann le chéile tíortha an Aontais Eorpaigh a ghlac leis an eoró mar airgeadra coitianta. Cruthaíodh an chríoch i 1999 le aon tír déag, agus tugadh isteach an Ghréig i 2001 mar gur lean siadsan i bprionsabal na treoracha a leagadh amach i Maastricht de easnamh poiblí (a mheasann roinnt tíortha lasmuigh de chaiteachas mhíleata) teoranta ag 3 % de Tháirgeadh Imtíre Brutto agus fiacha poiblí nach sáraíonn 60 % de Táirgeadh Imtíre Brutto.
Bolcánacht
300px|mionsamhail|deas|Teicteonaic phlátaí an Domhain Tiomáineann an teas a ghintear taobh istigh de phláinéad nó gealach próisis a athchumann dromchla rinn na spéire an t-am ar fad. Is cruthú í an bholcánacht go bhfuil a leithéid ar siúl, brúchtadh gás te, deannaigh is carraigeacha trí scoilteanna i screamh sheachtrach rinn na spéire. Go ginearálta is amhlaidh a tharlaíonn comhiompar ábhair the go dtí an dromchla. Meath radaighníomhach is cúis leis an nginiúint teasa seo i gcroílár an phláinéid go bunúsach. Faightear bolcánacht ar Domhan, ar Thríotón, gealach de chuid Neiptiúin, agus ar Io, gealach de chuid Iúpatair. Measann réalteolaithe go bhfuil a leithéid ar siúl ar Véineas freisin.
Limistéar an euro
I mí Eanáir 2002, ba iad na 12 ballstáit ar chríoch an euro ná:
Cuir
Tá cúpla tír san Aontas Eorpach nach mbaineann feidhm as an euro:
Siliana
Is baile talmhaíochta é Siliana (Araibis:.سليانة) suite san iarthuaisceart na Túinéise, 127 ciliméadar siar ó dhéas ó Túinis. Is príomhchathair na Gobharnóireachta Siliana é.
Limistéar an euro
Is é treoir-cháin chríocha an euro, a shocraíonn Banc Ceannais na hEorpa, 3.25 %.
Morley, Yorkshire Thiar
Is baile suite i Leeds, Yorkshire Thiar é Morley.
Nuacht24
Cuireann Nuacht24, atá lonnaithe i mBéal Feirste, seirbhís nuachta ar fáil as Gaeilge ar bhonn leanúnach: déanann an fhoireann nuashonrú ar an suíomh gréasáin go rialta. Foilsíodh leagan clóite gach seachtain ó thús 2009 go dtí lár 2010 freisin. Bhunaigh an t-iriseoir aitheanta Eoghan Ó Néill an tseirbhís sa bhliain 2009: tháinig sí i gcomharbas ar a bhlag nuachta, "An Druma Mór". Tá ceathrar fostaithe ag an nuachtán agus tá ailt foilsithe ag scríbhneoirí amhail Eamon Ó Reachtair agus Meadbh Ní Eadhra air.
Mí na Nollag
Is í Nollaig nó Mí na Nollag an dara mí déag den bhliain sa bhFéilire Ghréagóra, le 31 lá inti.
Nuacht24
Cúlra Uí Néill
Iriseoir aitheanta is ea Ó Néill atá mar eagarthóir nuachta ar Raidió Fáilte i mBéal Feirste. Tá go leor taithí aige: iar-eagarthóir ar Lá Nua agus iaririseoir le BBC Uladh is ea é freisin. Bronnadh gradam air mar Iriseoir na Bliana ag Gradam Cumarsáide an Oireachtais i dTeach Farmleigh.
Mí na Nollag
Tagann an t-ainm ón bhféile Chríostaí an Nollaig a thiteann ar an 25ú lá.
Nuacht24
An leagan clóite
Dar le hEoghan O Néill, is maith an rud é leagan clóite a bheith ann:
An Todhchai
Tá Nuacht24 maoinithe ag an Ciste Craoltóireachta Gaeilge, Ciste de chuid "Northern Ireland Screen". Faigheann an Ciste £3m chuile bhliain ón Roinn Cultúir, Ealaíon agus Fóillíochta i dTuaisceart Éireann. Chuile bhliain, tugann sé maoiniú le haghaidh 75 uair an chloig ar a laghad de chláir Ghaeilge ar TG4, RTÉ agus BBC TÉ.
Beidh Ó Néill agus an fhoireann ag leanúint ar aghaidh le forbairt www.nuacht24.com ina mbeidh físeáin agus sruthanna nuachta ar fáil.
Srath Chuilinn
Is baile suite ar an Oileán Arainn, i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath, é Srath Chuilinn.
Zenvo Automotive
Is monaróir gluaisteán Danmhargach é Zenvo a bhunaigh Troels Vollertsen in 2007.
Táirgeann an chuideachta gluaisteáin spóirt ardfheidhmíochta. I measc cuid de na samhlacha tá Zenvo ST1 agus Zenvo TS.
Plaisteach
mion|Nithe déanta as plaisteach Is éard atá i gceist le plaisteach nó plaistic nó plaistigh ná roisíní saorga orgánacha ar féidir iad a bhogadh trí théamh is ansin a mhúnlú nó a theilgean i bhfoirm éigin nua.
Tréithe
Is féidir plaistic a roinnt ina dhá cuid
mion|[[Poileitiléin ː an plaisteach is coitianta a tháirgtear.]] Is féidir plaistigh a dhearadh le breiseáin éagsúla chun go mbeidh raon airíonna acu: cobhsaíocht faoi raon teochta, seoladh leictreach, insliú leictreach nó teirmeach, dianscaoileadh nádúrtha tapa in ithir, agus eile.
Stair
Roimh an 20ú haois, is éard a bhí i gceist le plaisteach ná aon ábhar bog domhúnlaithe. mion|Truailliú (Ghana)
Truailliú
Tá plaistic ar cheann de na truailleáin is coitianta ar domhan, agus deirtear go bhfuil plaistic le fáil sa bhia a itheann muid, san uisce a ólann muid agus mar sin inár gcorp féin.
Cárn Eige
Is sliabh in Albain í Cárn Eige, atá suite sa Ros, Comhairle na Gàidhealtachd.
Rodley, Yorkshire Thiar
Is sráidbhaile suite i Leeds é Rodley.
Homo erectus georgicus
mion| Suíomh Dmanisi. Is fo-speiceas de Homo erectus é Homo erectus georgicus a measadh tráth a bheith ina speiceas iomlán. D'aimsigh David Lordkipanidze é i Dmanisi, an tSeoirsia sa bhliain nuair a bhí cúig cloigeann tochailte go dtí an dromchla. Thángthas ar roinnt iontaisí eile, lena n-áirítear cloigeann iomlán sa bhliain 2005 agus 73 uirlis láimhe le haghaidh gearrtha agus slisnithe agus 34 ainmhithe éagsúla. Bhí siad dátaithe go dtí 1.8 milliún bliain roimh an lá inniu
Plána (crann)
Crann ard fadsaolach duillsilteach, dúchasach do thuaisceart na hEorpa, na hÁise is Meiricea Thuaidh. Imíonn an choirt go sainiúil i screamhóga chun paistí móra bánbhuí nó bándearga a léiriú. Na duilleoga i maotháin bhosacha, na ceanntorthaí ina liathróidí crochta a fhanann ar an gcrann i rith an gheimhridh. Is hibrid é plána Londan atá frithsheasmhach i gcoinne aeir thruaillithe agus a fhástar go forleathan ar shráideanna cathrach.
A' Chóigeach
Is leithinis suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é a' Chóigeach.
Rothwell, Yorkshire Thiar
Is baile suite i Leeds, Yorkshire Thiar é Rothwell.
Bolgach bó
250px|mionsamhail|clé|Puchóidí ar iomarla bó Galar víreasach eallaigh a chuireann tús le cloig shainiúla bheaga ar na siní. Bhain Jenner úsáid as a raibh sna cloig seo i 1798 chun daoine a vacsaíniú i gcoinne na bolgaí gaolmhaire daonna.
An Tòrr Beag
Is baile suite ar an Oileán Arainn, i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath, in Albain é an Tòrr Beag.
Shadwell, Yorkshire Thiar
Is sráidbhaile agus bruachbhaile suite i Leeds é Shadwell.
Cyril Norman Hinshelwood
Ceimicí a rugadh i Londain Shasana ab ea Cyril Norman Hinshelwood (19 Meitheamh 1897 – 9 Deireadh Fómhair 1967). Rinne sé taighde ar iarmhairtí drugaí ar chealla baictéar, agus cinéitic imoibrithe ceimiceacha.
Roinn sé Duais Nobel na Ceimice sa bhliain 1956 le Nikolai Semenov as an saothar ar chinéitic imoibrithe.
27 Márta
Is é an 27 Márta an 86ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 87ú lá i mbliain bhisigh. Tá 279 lá fágtha sa bhliain.
Romalas
Ba é Romalas (Laidin: Romulus) bunaitheoir finscéalach agus chéad rí na Róimhe.
19 Deireadh Fómhair
Is é an 19 Deireadh Fómhair an 292ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 293ú lá i mbliain bhisigh. Tá 73 lá fágtha sa bhliain.
Thorp Arch, Yorkshire Thiar
Is sráidbhaile agus paróiste dlí suite i Leeds é Thorp Arch.
Numa Pompilius
Ba é Numa Pompilius (c. 753–672 RCR) dara rí finscéalach na Róimhe a tháinig i gcomharbas ar Romalas tar éis idir-ríocht bliana.
Thorpe on the Hill, Yorkshire Thiar
Is sráidbhaile beag suite i Leeds é Thorpe on the Hill.
Tullus Hostilius
Ba é Tullus Hostilius tríú rí finscéalach na Róimhe.
Siuicsígh
deas|250px|thumb|Siuicsíoch Is grúpa eitneach Áiseach iad na Siuicsígh. Is í an tSiuicsíos a bpríomhtheanga.
Plánaiméadar
Ionstraim mhatamaiticiúil chun an fhairsinge taobh istigh de chuar neamhrialta a thomhas. Gluaistear pointeoir ar feadh na himlíne, agus bíonn an pointeoir ceangailte trí ghéaga luamhán le meicníocht suimeála.
Robin Hood, Yorkshire Thiar
Is sráidbhaile suite i Leeds é Robin Hood.
Lámhach Sutherland Springs
mion|clé
Tharla, ar an 5 Samhain, 2017, ollsléacht san eaglais First Baptist Church i Sutherland Springs, Texas, timpeall 20 mílte (30 km) soir den chathair San Antonio. Maraíodh 26, nuair a scaoil Devin Patrick Kelley (in aois 26 dó agus de shliocht Éireannach) daoine a bhí ag guí san eaglais First Baptist in Sutherland Springs. Éadulaingt reiligiúnach, go príomha, a bhí taobh thiar den ionsaí ar an gcéad dul síos. Ach dúirt Donald Trump ag an am go raibh Kelley glan as a mheabhair.
Hiodra
Is éard is hiodra ann ná cineál céalantrátach aonarach úruisce. An cholainn i bhfoirm gais, greamaithe ag a bun; an béal ag a barr, timpeallaithe le brathribí. Gabhann sé creach le cealla loiscneacha ar na brathribí. Tagann an gnáthdhath glas ó chealla alga ghlais sa cholainn. Atáirgeann sé trí bhachlú, den chuid is mó.
Cill Tighearna
Is paróiste suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, í Cill Tighearna.
Ancus Marcius
Ba é Ancus Marcius ceathrú rí finscéalach na Róimhe.
Only Fools and Horses
Is dráma grinn suímh Briotanach Only Fools And Horses cruthaithe ag John Sullivan. Craoladh seacht sraith ar dtús ar BBC One sa Ríocht Aontaithe ó 1981 go 1991, chomh maith le heipeasóidí speisialta Nollag go dtí 2003. Athchraoltar eipeasóidí go rialta ar Gold agus ó am go chéile ar BBC One.
30 Meitheamh
Is é an 30 Meitheamh an 181ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 182ú lá i mbliain bhisigh. Tá 184 lá fágtha sa bhliain.
Servius Tullius
Ba é Servius Tullius séú rí finscéalach na Róimhe.
Kione Vradda
deas|mion|527x527px| Kione Vradda i ngreanadh le WHJ Boot, circa 1880
Is ceann tíre garbh é Kione Vradda in iardheisceart Oileán Mhanann, sna hOileáin Bhriotanacha, a ardaíonn go dtí. Tugann sé foscadh do Bhá Phort Erin ón tuaisceart.
Tá siúlóid ar bharr aille, Cosán an Chorónaithe, suas go dtí an ceann agus timpeall an chinn trí Thúr Milner. Tógadh é seo i 1871 mar thur amhairc i gcuimhne ar William Milner ó Milner's Safe Co. Ltd. a raibh clú air ag an am, déantóir taisceadán dófhriotaíoch agus daonchara áitiúil. Tá a túr tógtha i gcruth eochair agus glas. Uaireanta is féidir Sléibhte Mhúrn i dTuaisceart Éireann a fheiceáil ón mbarr.
Stair
Bhí copar á cairéal anseo sa Chré-Umhaois. Tá carn ársa ar Cronk Vradda in aice láimhe. Thángthas ar thaisce ársa boinn ag Kione Vradda sa bhliain 1848. Roimh an Dara Cogadh Domhanda, bhí trádáil iascaireachta rathúil i muiríní a fuarthas as Kione Vradda. Tá oibreacha mianaigh atá as úsáid ar an gceann tíre, léiríonn cáipéisí áitiúla go raibh an mhianadóireacht ar siúl ó na 1650idí ar a laghad go dtí go dúnadh é in 1874, agus faoin am sin bhí na seaftaí báite i bhfad faoi leibhéal na farraige.
Úsáidí comhaimseartha
Tá an-tóir ag siúlóirí, grianghrafadóirí agus ealaíontóirí ar an suíomh, agus is anseo a rinneadh an " Kodak World's Best Photograph" ó 1931. Bhuaigh CW Powell £4,000 don phictiúr. Tá an-tóir ag tumadóirí scúba ar uiscí glan an chinn tíre freisin.
Inneall difríochta
Thóg Charles Babbage inneall difríochta agus cheap sé córas cláraithe chuige sna 1820idí. Réamhtheachtaire an ríomhaire a bhí ann.clé|mion|An "Difference Engine #2", i músaem i Londain. Sa bhliain 1991, thóg an Músaem Eolaíochta i Londain "Inneall Difríochta Uimhir 2", leagan lánscála dá mheaisín ríomhaithe de réir na mbundearthaí ó 1847.
Fraochán mór
Is feithid é an fraochán mór. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.
David Koechner
Is aisteoir, fuirseoir agus scríbhneoir Meiriceánach é David Michael Koechner, a rugadh ar 24 Lúnasa 1962 in Tipton, Missouri.
Yeadon, Yorkshire Thiar
Is bhaile suite i Leeds é Yeadon.
Walton, Wetherby
Is sráidbhaile suite i Leeds é Walton.
Plánárach
Péist phlánach neamhspleách chreachach a fhaightear i ngnáthóga uisciúla is talamh thais. An stéig deighilte i mbrainse tosaigh is cúlbhrainse. Itheann sé trí fharaing atá dírithe ar gcúl.
Caisleán Bhaile Átha Cliath
Foirgneamh stairiúil i mBaile Átha Cliath, Poblacht na hÉireann é Caisleán Bhaile Átha Cliath.thumb|Caisleán Bhaile Átha Cliath.|clé clé|mion|An séipéal
1922
Ar an 16 Eanáir 1922, bunaíodh rialtas sealadach na hÉireann: tháinig deireadh le riarachán na Breataine ag Caisleán Bhaile Átha Cliath ag searmanas foirmiúil seachadta. clé|mion
Inniu
mion|clé