cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aubrey Vincent Beardsley
Maisitheoir leabhar a rugadh i mBrighton Shasana ab ea Aubrey Vincent Beardsley (21 Lúnasa 1872-16 Márta 1898). Cáil air as a chuid phóstaer agus léaráidí dubha is bána d'eagrán léirithe de Le Morte d'Arthur (Bás Artúir) de chuid Thomas Mallory is leabhair eile. Fuair sé bás ag an eitinn i Menton na Fraince sa bhliain 1898 agus é 25 bliana d'aois.
mion|Léaráid le Aubrey Beardsley do Le Morte d'Arthur
Caisleán gainimh
deas|250px|thumb|Caisleán gainimh Is múnla le cruth caisleán air tógtha de gaineamh é caisleán gainimh.
Bedworth
Is baile suite i Warwickshire é Bedworth.
Dubhaltach Mac Fhirbhisigh
Ba é An Dubhaltach Mac Fhirbhisigh (c. 1600 – 1671) staraí oidhreachtúil deireanach na hÉireann.
I Leacán i seanlimistéar Thír Fhiachrach (i gContae Shligigh) a rugadh é. Bhí Clann Fhir Bhisigh ina gcónaí ann le tamall fada. Ba é Giolla Íosa Mór (d’éag 1643) athair an Dubhaltaigh, agus bhí lúb ghaoil ag a mháthair le Brian Mac Diarmada, a chuir Annála Loch Cé le chéile. Giolla Íosa Mór féin a chuir le chéile Leabhar Leacáin agus Leabhar Buí Leacáin. Triúr deartháireacha a bhí ag an Dubhaltach agus, b’fhéidir, cúpla deirfiúr, agus ní fios ar phós sé. Ba é an duine deiridh é dá mhuintir a chuaigh le léann.
Ní luaitear é go dtí 1643 agus é i mBaile Mhic Aogáin i gContae Thiobraid Árann, áit a raibh sé i mbun Dúil Laithne, gluais Laidine, agus ag cóipeáil annálacha. Dealraíonn sé gur tugadh teagasc sa dlí dó i scoil cháiliúil ar bhruacha Loch Deirgeirt. Fuair sé oiliúint mar fhile freisin. Deirtear gur thug sé Béarla, Laidín agus roinnt Gréigise leis ó scoil i nGaillimh.
B’fhéidir gur i dtús na 1640í a scríobh sé Chronicum Scotorum, agus sna 1640í freisin a chuir sé Foclóir Féineachais le chéile, saothar nach maireann de ach blúire. I nGaillimh a bhí cónaí air idir 1645–c.1652, tréimhse corraithe, agus é ag breacadh Leabhar Mór na nGenealach. Saothar é atá inchomórtais le Annála Ríoghachta Éireann.
Agus é i nGaillimh d’aistrigh sé go Gaeilge rialacha a bhain le hOrd San Clára, a raibh clochar acu ann. Sa cholafan deir sé: ‘Dá dtugadh an treas ní dá aire, mar atá simplíocht nó bacaí na Gaeilge a chuireas orthu seo: ní trí ghainne na Gaeilge tig sin, ach trí easpa a heolais ar chách [mná rialta an oird], ionnas gurb usa leo focail choimhthíocha a thuiscint ná focail fhíora na Gaeilge’.
Timpeall 1653 bhí sé ar ais i dTír Fhiachrach. Tá tagairt déanta dó i dtuairisc cháin na toite (‘Hearth Tax’) i 1663 mar ‘Dudley Firbissy’.
Bhí caidreamh aige leis an Ridire James Ware, scoláire cáiliúil, agus d’aistrigh sé iontrálacha ó Annála Leacáin dó. Mír luachmhar an t-aistriúchán sin ó cailleadh an buntéacs. D’fhill an Dubhaltach ar Thír Fhiachrach i ndiaidh bhás Ware, agus dhúnmharaigh Thomas Crofton éigin é i dteach síbín in Eanáir 1671.
Le léamh
Ó Muraíle, Nollaig (1996). The Celebrated Antiquary, Dubhaltach Mac Fhirbhisigh (c.1600–1671): His Lineage, Life and Learning. Maigh Nuad: An Sagart.
Fritileán péarlach
Is feithid é an fritileán péarlach. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.
Siach
250px|mion|clé|Mosc Siach i gKarbala san [[an Iaráic|Iaráic.]] Tá na Siaigh ar cheann an dá phríomhchraobh den Ioslam.
Dubhaltach Mac Fhirbhisigh
Le léamh
Ó Muraíle, Nollaig (1996). ‘“Aimsir an Chogaidh Chreidmhigh”. An Dubhaltach Mac Fhirbhisigh a lucht aitheantais agus polaitíocht an seachtú haois déag’ in Nua-Léamha: gnéithe de Chultúr, Stair agus Polaitíocht na hÉireann c.1600–c.1900, in eagar ag Máirín Ní Dhonnchadha. An Clóchomhar.
Henley-in-Arden
Is baile suite i Warwickshire é Henley-in-Arden.
Cangarú crainn Lumholtz
Is ainmhí é an cangarú crainn Lumholtz. Mamach atá ann.
Coleshill, Warwickshire
Is baile suite i Warwickshire é Coleshill.
Ingvar Kamprad
Ba fhear gnó Sualannach é Feodor Ingvar Kamprad, a rugadh ar an 30 Márta 1926 agus a fuair bás ar an 27 Eanáir 2018. Bhunaigh sé IKEA.
Kenilworth
Is baile suite i Warwickshire é Kenilworth.
John Ratzenberger
Is aisteoir Meiriceánach é John Dezso Ratzenberger a rugadh ar an 6 Aibreán 1947.
Beatha
deas|250px|thumb|[[Planda|Plandaí ina mbeatha]] Staid ina mbaineann orgánaigh feidhm as ábhair ón timpeallacht trína bpróisis meitibileachta, chun fás, a gcórais feidhmiúcháin a choinneáil, a struchtúir a dheisiú, agus iad féin a atáirgeadh. Tá gach foirm bheatha ar Domhan bunaithe ar aigéid núicléasacha, DNA (aigéad dí-oscairibeanúicléasach) nó RNA (aigéad ribeanúicléasach), a iompraíonn an t-eolas géiniteach dúchasach. Tuigtear gur thosaigh an bheatha ar Domhan timpeall 3,500-3,800 milliún bliain ó shin i bhfoirm baictéar simplí faoi chúinsí ina raibh comhábhair bhunúsacha ábhair orgánaigh (meatán, amóinia, hidrigin is galuisce) i láthair san atmaisféar bunaidh. De réir a chéile tharla éabhlóid cheimiceach do na ceimiceáin seo le fuinneamh ó sholas na Gréine is stoirmeacha leictreacha, agus chuingrigh siad i móilíní níos casta gur tháinig aigéid núicléasacha fhéinatáirgthe chun cinn.
Bordaíleach
thumb|240px|Bordaíleach Is madadh Francach é bordaíleach.
Karl Bechstein
Déantóir pianónna a rugadh i nGotha na Gearmáine ab ea Karl Bechstein (1 Meitheamh 1826 - 6 Márta 1900). Bhunaigh sé monarcha i mBeirlín i 1856.
Seán na Damaisce
Is naomh é Seán na Damaisce. Rugadh é sa bhliain 675 nó 676 san Damaisc, Cailifeacht Umayyad. Fuair sé bás ar 4 Nollaig, 749, in Iarúsailéim.
Jane Horney
Bean Shualannach ab ea "Jane" Ebba Charlotta Horney (8 Iúil 1918 – 20 Eanáir 1945), a gcreidtear go raibh sí ina spiaire sa Danmhairg ar son na Gearmáine Naitsíche, agus a mharaigh gluaiseacht fhrithbheartaíochta na Danmhairge ar bhád iascaireachta ar Øresund, cé nár dearbhaíodh riamh ar son cén náisiúin a d'oibrigh sí i bhfírinne. Chreid an Gestapo sa Danmhairg gur gníomhaire ar son na Breataine nó an Aontais Shóivéadaigh í, agus tar éis an Dara Cogaidh Dhomhanda shéan siad go raibh sí riamh ina gníomhaire Gestapo. Shéan oifigigh Abwehr mar an gcéanna, nuair a d'iarradh Säpo (seirbhís faisnéise na Sualainne) orthu, go raibh sí ina gníomhaire dóibhse.
IKEA
Is comhlacht ilnáisiúnta a bunaíodh sa tSualainn agus a bhfuil a cheannáras suite san Ísiltír é IKEA. Cuireadh ar siúl é sa bhliain 1943 i Småland. Díolann an comhlacht troscán réidh le cóimeáil.
Nichola Mallon
Comhalta den Tionól Reachtach (CTR) do Bhéal Feirste Thuaidh, ón bhliain 2016, is ea Nichola Mallon. Ardmhéara Bhéal Feirste a bhí inti, idir 2014 go dtí 2015. Tá sí ina Leas-cheannaire ar Pháirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre (PSDLO) ón bhliain 2017 ar aghaidh.
Cúlra
Rugadh Nicola Mallon i mBéal Feirste, sa bhliain 1979. Ba phrintéir agus chócaire a tuismitheoirí, agus tógadh in Ard Eoin í, ceantar de chuid Bhéal Feirste Thuaidh.
D'fhreastail sí ar an 'Mercy Primary School', agus ina dhiaidh sin ar Scoil Ghramadaí Naomh Doiminic do Chailíní. (Béarla:St Dominic's Grammar School for Girls)
2016 sa spórt
Is liosta é seo d'eachtraí spóirt sa bhliain 2016.
Nichola Mallon
Cúlra
Rinne sí staidéar ar Eacnamaíocht agus Pholaitíocht ag Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, áit ar bhain sí an bhunchéim 'Baitsiléir Ealaíon' (Onór.) amach, agus ina dhiaidh sin an ardchéim  'MA sa Choinbhleacht Chomparáideach Eitneach' (Béarla:MA in Comparative Ethnic Conflict) in Ollscoil na Banríona, Béal Feirste.
Ionsaí Dijon na bliana 2014
deas|250px|thumb|2014 Ionsaí Dijon Rinne fear ionsaithe le gluaisteán in Dijon na Fraince ar an 21 Nollaig 2014. Bhuail sé daoine i gcúig cheantar sa chathair taobh istigh de tríocha nóiméad. Gortaíodh trí dhuine dhéag, beirt acu go dona. Gabhadh an fear.
Nichola Mallon
Cúlra
Nuair a d'fhág sí Ollscoil na Banríona, chuaigh sí isteach sa státseirbhís sular bhog sí go dtí an 'General Medical Council' (Gaeilge:An Chomhairle Ghinearálta Leighis), agus ansin fuair sí post leis an PSDLO.
Teaghlach
Tá sí pósta le Brendan Scott agus tá beirt leanaí acu.
Saol polaitiúil
Bhí a teaghlach páirteach i ngluaiseacht na gceardchumann, agus ghlac sí páirt i slógaí 'Lá Bealtaine' agus í ina cailín. Ar scoil d'éirigh níos mó suim a bheith aici sa pholaitíocht agus mealladh chuig an PSDLO í. Sa bhliain 2010, comhthoghadh í ar Chomhairle Cathrach Bhéal Feirste, in ionad Alban Maginness, don toghcheantar buirge 'An tSeanpháirc' (Béarla; Oldpark). Sa bhliain 2014, bhuaigh sí an suíochán sa toghchán.
Ashwell, Rutland
Is baile suite i Rutland é Ashwell.
Pleuronectiformes
Is ord iasc é Pleuronectiformes. Tugtar leathóga ar na héisc seo sa ghnáthchaint. Is éisc ghrinnill gha-eiteacha iad, ar a dtugtar freisin Heterosomata, uaireanta rangaithe san fho-ord Perciformes. I go leor speiceas, luíonn dá shúil ar thaobh amháin an chinn, aistríonn súil amháin nó an tsúil eile tríd agus timpeall an chinn le linn forbartha.
Tá go leor iasc bia tábhachtach san ord seo, lena n-áirítear leadhbóga, sóil, turbaird, agus haileabónna. Is féidir le roinnt leathóg duaithníocht ghníomhach a chur orthu féin ar ghrinneall na farraige.
Catagóir :Iasc inite Catagóir :Iasc tráchtála  Catagóir : Acanthopterygii
Anthony McPartlin
Is aisteoir Sasanach é Anthony David "Ant" McPartlin (a rugadh ar an 18 Samhain 1975).
Muscat
Is é Muscat príomhchathair an t-Óman agus é ar an gcathair is mó sa tír sin freisin.
Beaux-Arts
deas|250px|thumb|Ionad Cultúrtha san Airgintín deas|250px|thumb|Beaux-Arts Stíl chlasaiceach mhaisithe san ailtireacht a bhí coitianta sa bhFrainc go déanach san 19ú céad. Sampla maith di is ea an Opéra i bPáras (1861-1875) le J. L. C. Garnier.
Francis Beaufort
Meitéareolaí a saolaíodh san Uaimh ab ea Francis Beaufort (25 Bealtaine 1774 – 17 Nollaig 1857). Sa Chabhlach Ríoga faoi 1790, thairg sé scála oibiachtúil gaoithe i 1806 a luaitear fós sa mheitéareolaíocht. Rinne sé comhchoibhneas idir neart na gaoithe is an méid seoil a bhíonn oiriúnach do long lánrigeáilte. Ghlac Aimireáltacht na Breataine leis an scéim i 1838. Nuair a tugadh longa gaile isteach modhnaíodh an scála i dtéarmaí staid na mara, agus cuireadh luas tomhaiste na gaoithe san áireamh níos déanaí. Hiodragrafaí don Chabhlach Ríoga ó 1829. D'údaraigh sé aistir mara chun suirbhéireacht is mapáil a dhéanamh ar limistéir áirithe den Domhan (mar shampla, aistear an Beagle a raibh Charles Darwin air). Ainmníodh an mhuir ó thuaidh ó Alasca as.
Béchuil
Is feithidí móra fadcholainne iad den fho-ord Zygoptera, san ord Odonata, iad na béchuileanna. Tá siad cosúil le snáthaidí móra, arb ionann iad agus an fo-ord Odonata eile, Anisoptera, ach tá siad níos lú agus tá coirp níos caoile acu. Filleann an chuid is mó de na speicis na sciatháin feadh an choirp agus iad ar fos, murab ionann agus snáthaidí móra a choinníonn na sciatháin cothrom agus ar shiúl ón gcorp. Is grúpa ársa iad na bécuileanna ó ar a laghad an Peirmeach Íochtair (sé sin an Ciosúralach), agus tá siad le fáil ar gach mór-roinn ach amháin Antartaice.
Tammy Wynette
Amhránaí ab ea Tammy Wynette  (a rugadh Virginia Wynette Pugh 5 Bealtaine, 1942 i dTremont, Mississippi– 6 Aibreán 1998, agus a fuair bás i Nashville, Tennessee, na Stáit Aontaithe).
Béchuil
Creachadóir cumasach is ea béchuil, mar larbha uisciúil is cuil fhásta eitilte.
Marcra
deas|250px|thumb|Marcra Is saighdiúirí a throid ar muin capaill iad marcra.
Sábh miotail
Is toireasc úsáidte go príomha do miotal a ghearradh é sábh miotail.
Christine Cavanaugh
Ban-aisteoir gutha Meiriceánach ab ea Christine Josephine Cavanaugh (16 Lúnasa 1964 - 22 Nollaig 2014).
Nikolaj Aleksandrovič Romanov
Is péintéir Rúiseach é Nikolaj Aleksandrovič Romanov (Rúisis: Николай Александрович Романов) a rugadh ar an 12 Bealtaine, 1957.
Tá suim aige i dtírdhreacha.
Nabi Tajima
Ba í Nabi Tajima (田島 ナビ Tajima Nabi) an duine is sine ar domhan go dtí 21 Aibreán 2018.
Ayston
Is baile suite i Rutland é Ayston.
Calum Heaslip
Is amhránaí agus giotáraí popcheol í Calum Heaslip Arredondo, a rugadh ar 10 Eanáir 2001 i nGranada, An Spáinn. Rinne sé cuma ar La Voz Kids nuair a bhí sé 12 d'aois.
2014: La Voz Kids
Nuair a bhí sé 12 d'aois, chonacthas Calum ar an gcéad sraith de La Voz Kids sa bhliain 2014. Ag na triailacha chan sé "It Will Rain" le Bruno Mars. Phioc sé David Bisbal mar cóitseálaí. Ansin bhí Calum i gcoinne Paula Coria agus Carlos Alfredo Colina. Chan siad "Blame It on the Boogie" le The Jacksons, ach bhuaigh Carlos Alfredo Colina.
2014-16: Hey Babe! agus Staying Alive
D'eisigh Calum a chéad singil "Turn It Up" ar 1 Deireadh Fómhair 2014 agus lean a dara singil "Hey Babe!" ina dhiaidh ar 4 Samhain an bhliain chéanna. D'eisigh sé a chéad albam Hey Babe! ar 17 Feabhra 2015. Tá deich shingil ar an albam, sé i mBéarla agus ceithre i Spáinnise. Tá "Turn It Up" agus "Hey Babe!" ar an albam. Tháinig an leagan Spáinnise amach ar 16 Deireadh Fómhair 2015.
I rith 2015, thaistil Calum tríd An Spáinn ar camchuairt leis an 40 Principals agus Meicsiceo, an áit ina ghlac sé páirt sa Teen's Music Festival, le ealaíontóirí ar nós Sofía Reyes, Alex Hoyer agus Mario Bautista os comhair seacht míle lucht féachana. I rith an bhliain chéanna scríobh sé agus d'fhoilsigh sé leabhar le cuimhní cinn, darbh ainm La nube en la que vivo.
Ag an Neox Fan Awards 2015, ainmníodh Hey Babe don ghradam cnagshingil na bliana agus bhuaigh sé an ghradam ealaíontóir nua na bliana.
Deisigh Calum a chéad singil as a dara halbam "Saturday Night" ar 2016. D'eisigh Calum a dara halbam Staying Alive ar 29 Aibreán, 2016. Tá aon singil déag ar an albam, ocht i mBéarla agus trí i Spáinnise. Tháinig an leagan Spáinnise amach ar 3 Feabhra 2017.
2017-: Tríú albam
Rinne Calum cuma ar The Late Late Show ar 31 Márta 2017 ag canadh "Hey Babe!". D'fhógair sé air go bhfuil sé ar obair ar albam nua a bheidh amach ag deireadh na bliana. D'eisigh sé a thríú albam 47 days ar an 8 Nollaig 2017.
Oakham
deas|250px|thumb|Oakham Is baile suite i Rutland é Oakham.
Nabi Tajima
Rugadh í ar an 4 Lúnasa 1900 i Maoracht Kagoshima, An tSeapáin. Fuair sí bás ar 21 Aibreán 2018. Chaith sí a saol ar oileán beag idir Okinawa agus príomhoileáin na Seapáine.
D'éirigh sí an duine is sine ar domhan ar 16 Meán Fómhair 2017 tar éis bás Violet Brown.
Ba í an duine deireanach a rugadh sa 19ú haois a fuair bás.
Barleythorpe
Is baile suite i Rutland é Barleythorpe.
An tAontas Eacnamaíoch Eoráiseach
Is eagraíocht idirnáisiúnta, pholaitiúil agus eacnamaíochta í An tAontas Eacnamaíoch Eoráiseach (AEE). Tá cúig thír ann agus iad ar fad lonnaithe i dtuaisceart na hEoráise. Tá daonra de thuairim is 138 milliún aige.
Ballstáit
mion|clé|Ballstáit
Réabhlóid
mion|Réabhlóid sna [[1930idí sa Spáinn (Poum Obreros A la Victoria) ]] Is éard is réabhlóid ann (ón Laidin "cas timpeall") ná athruithe ollmhóra i gcoinne údarás. Tá na réabhlóidithe ag éileamh athrú rialtais go minic, b'fhéidir leis an lámh láidir, agus le neart míleata.
Níos ginearálta, is ea Réabhlóid tréimhse inar tharlaíonn go leor athruithe go tapa, sa pholaitíocht, sa tsochaí, nó sa gheilleagar, mar shampla Réabhlóid na Tionsclaíochta. Go hannamh, éabhlóid  níos mó ná réabhlóid atá ann.
Oileán Theas na Nua-Shéalainne
An ceann is mó de dhá mhór-oileán na Nua-Shéalainne is ea An tOileán Theas (Béarla: South Island, Maorais: Te Waipounamu). Is é an t-oileán is mó d'achar den dá cheann, ach cónaíonn an chuid is mó de dhaonra na tíre ar an Oileán Thuaidh. Tá an caolas Cook ó thuaidh, an Mhuir Tasman ar an taobh thiar, agus An tAigéan Ciúin ó dheas agus soir. Clúdaíonn an t-oileán 150,437 ciliméadar cearnach agus téann aeráid mheasartha i gcion air.
Chiyo Miyako
Ba í Chiyo Miyako (都千代 Miyako Chiyo) an duine is sine ar domhan go dtí 22 Iúil 2018.
Rugadh í ar an 2 Bealtaine 1901 i Maoracht Wakayama, An tSeapáin. D'éirigh sí an duine is sine ar domhan ar 21 Aibreán 2018, tar éis bás Nabi Tajima. Bhí cónaí uirthi in Nishi-ku, Yokohama, Maoracht Kanagawa.
Confédération Africaine de Football
mion|clé|280px|CAF 'Séard is Confédération Africaine de Football nó CAF (Confederation of African Football) ná comhlachas riaracháin sacair na hAfraice. Tá caoga sé cumann sacair náisiúnta mar bhall. Eagraíonn sé comórtais náisiúnta agus clubanna.
Bunaíodh CAF sa bhliain 1957. Ba é Abdel Aziz Abdallah Salem chéad uachtaráin an chomhlachais. Faoi láthair is é Ahmad Ahmad uachtarán CAF. Is é 6ú Deireadh Fómhair, an Éigipt ceanncheathrú an chomhlachais.
Páirc Sheáin Mhic Gearailt
Is staidiam i gCill Mocheallóg, Contae Luimnigh í Páirc Sheáin Mhic Gearailt.
CONCACAF
mion|clé|280px|CONCACAF
'Séard is Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football nó CONCACAF ná comhlachas riaracháin sacair Meiriceá Thuaidh. Tá daichead aon cumann sacair náisiúnta mar bhall. Eagraíonn sé comórtais náisiúnta agus clubanna.
Johannes Georg Bednorz
Fisicí Gearmánach ab ea Johannes Georg Bednorz a rugadh ar 16 Bealtaine 1950. Bhuaigh sé Duais Nobel sa bhfisic i 1987 le Alexander Müller bliain i ndiaidh foilsiú a bhfionnachtana ar fhorsheoltacht in ábhair cheirmeacha ag teocht réasúnta ard, ar dtús ag 23°K, 12°K níos airde ná uasteocht na forsheoltachta go dtí sin.
CONCACAF
Bunaíodh CONCACAF sa bhliain 1961. Ba é Ramón Coll Jaumet chéad uachtaráin an chomhlachais. Faoi láthair is é Victor Montagliani uachtarán CONCACAF. Is é Miama, Florida ceanncheathrú an chomhlachais.
Antoine César Becquerel
Fisicí Francach, athair Alexandre Edmonde Becquerel, ab ea Antoine César Becquerel (7 Márta 1788 – 18 Eanáir 1878). Ceannródaí sa leictreachas, a rinne taighde ar theileagrafaíocht is maighnéadas.
Confederación Sudamericana de Fútbol
'Séard is South American Football Confederation nó CONMEBOL (Confederación Sudamericana de Fútbol nó Confederação Sul-Americana de Futebol) ná comhlachas riaracháin sacair Mheiriceá Theas. Tá deich gcumann sacair náisiúnta mar bhall de ann. Eagraíonn sé comórtais náisiúnta agus clubanna.
Bunaíodh CONMEBOL sa bhliain 1916. Ba é Héctor Rivadavia Gómez chéad uachtaráin an chomhlachais. Faoi láthair is é Alejandro Dominguez uachtarán CONMEBOL. Is é Luque, Paragua, ceanncheathrú an chomhlachais.
Hilaire Belloc
Scríbhneoir Francach a rugadh i La Celle-Saint-Cloud, Seine-et-Oise ab ea Joseph Hilaire Pierre René Belloc (27 Iúil 1870 – 16 Iúil 1953).
Alexandre Edmond Becquerel
Fisicí Francach, mac le Antoine César Becquerel agus athair Antoine Henri Becquerel, ab ea Alexandre Edmond Becquerel (24 Márta 1820 – 11 Bealtaine 1891) nó Edmond Becquerel mar a bhí aithne ní b'fhearr air. Rugadh i bPáras é. Rinne sé taighde ar sholas, fótaiceimic is méarnáil. Cheap sé an fosfarascóp.
Páirc Ó gCearnaigh
Is staidiam i nDroichead Abhann Ó gCearnaigh i gContae an Chláir í Páirc Ó gCearnaigh. Toilleann an staidiam 7,000 duine.
Oceania Football Confederation
thumb|280px|OFC 'Séard is Oceania Football Confederation nó OFC ná comhlachas riaracháin sacair na hAigéine. Tá ceathair déag cumann sacair náisiúnta mar bhall. Eagraíonn sé comórtais náisiúnta agus clubanna.
Pápa Innocentius III
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Innocentius III.
Urramú idirnáisiúnta
Is tréimhse ama chun roinnt ceist na spéise nó imní idirnáisiúnta a choimhéad é urramú idirnáisiúnta (nó duthracht idirnáisiúnta nó comóradh idirnáisiúnta). Tá é seo úsáidte chun a cheiliúradh, a chuir chun cinn agus a chruinnigh le haghaidh gníomh.
Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018
Beidh Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018 ar siúl i bPyeongchang, An Chóiré Theas idir an 9 Feabhra agus an 25 Feabhra 2018. Seo an chéad uair a tionóladh Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh sa Chóiré Theas.
Na spóirt ar an gclár
Sna Cluichí seo beidh 102 chomórtas san iomlán (50 comórtas do na fir, 44 do na mná agus ocht gcinn measctha ), i cúig dhisciplín déag sna seacht spórt Oilimpeacha.
Boinn
Náisiún óstach (An Chóiré Theas)
Beibheatrón
deas|200px|thumb|Beibheatrón Luasghéaraitheoir prótón le huasfhuinneamh 1,000 milliún leictreonvolta, a tógadh in Ollscoil California i mBerkeley.
Beicireil
Gníomhaíocht foinse radaighníomhaí in oiread díscaoiltí in aghaidh an tsoicind. Aonad de chuid an SI, leis an tsiombail Bq, ainmnithe as Antoine Henri Becquerel.
Emil Adolf von Behring
Baictéareolaí is imdhíoneolaí ceannródaíoch a rugadh i Hansdorf na Prúise (Ławice na Polainne anois) ab ea Emil Adolf von Behring (15 Márta 1854-31 Márta 1917). D'fhionn sé antatocsainí don teiteanas is an diftéire.
Bhuaigh sé an chéad Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1901 as an saothar seo.
Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2022
clé|mion|searmanas oscailte Reáctáladh Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2022 i mBéising, An tSín idir an 4 agus an 20 Feabhra 2022. Bhí Cluichí Oilimpeacha an tsamhraidh ar siúl sa chathair sin sa bhliain 2008. clé|mion|searmanas oscailte Bhí seisear ar fhoireann na hÉireann sa chomórtas. Bhí siadag glacadh páirt in imeachtaí éagsúla i rith na míosa, le sciáil ina measc. D’iompair Brendan Newby agus Elsa Desmond brat na hÉireann ag an searmanas oscailte.
Omar Karami
Ba pholaiteoir Liobánach é Omar Abdul Hamid Karami. Rugadh é ar 7 Meán Fómhair 1934 agus fuair sé bás ar 1 Eanáir 2015. Bhí sé ina phríomh-aire ó 1990 go 1992 agus ó 2004 go 2005.
Béimeanna
deas|250px|thumb|Béimeanna Sa bhfisic, athruithe rialta ísealmhinicíochta in aimplitiúid na fuaime nuair a thrasnaíonn dhá fhuaimthonn le minicíochtaí gar dá chéile. Baintear feidhm as an iarmhairt seo i dtiúnadh pianó agus glacadóirí heitridíneacha raidió.
Songs of Experience
Is é Songs of Experience an ceathrú halbam déag ón racbhanna U2. Bhí sé scaoilte ar an 1 Nollaig 2017.
Orlando Jones
Is aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é Orlando Jones a rugadh ar 10 Aibreán 1968.
Songs of Experience
Clár
Is iad seo na hamhráin:
Irish Daily Mail
Nuachtán laethúil Béarla in Éirinn is é an Irish Daily Mail (Gaeilge: Post Laethúil Éireannach). Is i mBaile Átha Cliath atá sé bunaithe.
Beilimnít
Moileasc, cosúil le scuid, atá imithe in éag. Faightear go forleathan í mar shliogáin iontaisithe ón tréimhse Charbónmhar uachtarach go dtí an ré Eoicéineach. Bhí an sliogán inmheánach is í beo, piléarchruthach de ghnáth.
Barrow, Rutland
Is baile suite i Rutland é Barrow.
Jeonbuk Hyundai Motors Football Club
Is club peile é Jeonbuk Hyundai Motors Football Club as Jeollabuk-do. Bunaíodh an club sa bhliain 1994, agus imríonn sé sa K League 1.
Radvan Markus
Scoláire Seiceach is ea Radvan Markus agus é ina léachtóir sa Gaeilge agus i litríocht na Gaeilge in Ollscoil Shéarlais i bPrág i bPoblacht na Seice.
Tá suim ar leith aige in eilimintí nua-aoiseacha i litríocht na Gaeilge. Tá sé ráite aige go gcuireann sé spéis mhór in údair a dhéanann iarracht ar tairbhe a bhaint as an traidisiún Gaelach agus as an nua-aoiseachas Eorpach araon.
Is dóigh leis gur fiú do mhic léinn Gaeilge a fhoghlaim ar a lán cúiseanna: teanga í a bhfuil gramadach neamhchoitianta aici sa chomhthéacs Ind-Eorpach agus ar díol spéise iad na cúrsaí socheolaíochta atá ag gabháil léi; ligeann sí duit litríocht an-suimiúil a léamh; is féidir leat post maith a fháil léi mar aistritheoir san Aontas Eorpach.
Ar na leabhair a d’fhoilsigh sé tá Echoes of the Rebellion: The Year 1798 in Twentieth-Century Irish Fiction and Drama (2015). Bhí sé ina chomheagarthóir ar The Politics of Irish Writing (2010), Boundary Crossings (2012) agus Tradition and Modernity (2014). Tá ailt agus aistí foilsithe aige ar Éirí Amach 1798, ar an ngaol idir an stair agus an ficsean agus ar ghnéithe de phrós na Gaeilge san fhichiú haois. Tá páipéir léite aige ag comhdhálacha.
Tá aistriúcháin déanta aige de L’Attaque (úrscéal le hEoghan Ó Tuairisc), de dhánta le Gearóid Mac Lochlainn agus de ghearrscéalta le Pádraic Ó Conaire. Tá sé ag obair ar leagan Seicise de Cré na Cille.
Charlie McDermott
Aisteoir Meiriceánach atá in Charles Joseph "Charlie" McDermott a rugadh ar 6 Aibreán 1990 i West Chester, Pennsylvania. Tá aithne faoi leith air as a pháirt mar Axl Heck in The Middle, sraith ghrinn de chuid ABC.
Neil Flynn
Aisteoir Meiriceánach atá in Neil Richard Flynn a rugadh ar 13 Samhain 1960 i Chicago, Illinois. Tá aithne faoi leith air as a pháirt mar Mike Heck in The Middle, sraith ghrinn de chuid ABC i Meiriceá.
Patricia Heaton
Ban-aisteoir Meiriceánach atá in Patricia Helen Heaton a rugadh ar 4 Márta 1958 i Bay Village, Ohio. Tá aithne faoi leith uirthi as a páirt mar Debra Barone in Everybody Loves Raymond, dráma grinn suímh de chuid CBS i Meiriceá agus Frankie Heck in The Middle, sraith ghrinn de chuid ABC i Meiriceá.
UTV Ireland
Ba stáisiún teilifíse é UTV Ireland atá mar chuid de TV3 Group. Thosaigh sé ag craoladh mar chuid de UTV. Craoladh an chéad chlár ar an 1 Eanáir, 2015. D'athraigh sé go Be3 ar an 9 Eanáir 2017.
Beaumont Chase
Is baile suite i Rutland é Beaumont Chase.
Barrowden
Is baile suite i Rutland é Barrowden.
Beinsil
thumb|250px|right|Struchtúr an ghrúpa beinsile
C6H5CH2-, grúpa feidhmitheach a chuimsíonn fáinne feinile. Nuair a chuirtear le hainm comhdhúile í, ciallaíonn sin gur malartaíodh í le hidrigin sa chomhdhúil.
Sally Ann Matthews
Is aisteoir Sasanach í Sally Ann Matthews. Rugadh í ar an 19 Meán Fómhair 1970. Glacann Matthews an pháirt mar Jenny Bradley sa sobalchlár Coronation Street. Aithnítear í freisin as páirt Sandra Briggs a imirt in Emmerdale.
Puntán
Is bob déanta de luaidhe nó ábhar trom eile feistithe ar bhun líne pluma é puntán.
Eden Sher
Ban-aisteoir Meiriceánach atá in Eden Rebecca Sher a rugadh ar 26 Nollaig 1991 i Los Angeles, California. Tá aithne faoi leith air as a páirt mar Sue Heck in The Middle, sraith ghrinn de chuid ABC i Meiriceá.
Dioscliosta Lena Meyer-Landrut
Is éard atá i ndioscliosta an amhránaí popcheoil ón Ghearmáin Lena Meyer-Landrut ná ceithre albaim stiúideo.
Jiohád
deas|250px|thumb|Reibiliúnaithe de chuid an ghrúpa Ansar Dine i mbun jiohád i [[Mailí ]] Is cogadh nó troid ina gcoinne naimhde na Ioslam é jiohád. Cad é an bhrí atá leis an bhfocal Araibis "Jihad"? Fuarthas freagra an tseachtain seo caite nuair a d'iarr Saddam Hussein ar a cheannairí Ioslamacha achomharc a dhéanamh le Moslamaigh ar fud an domhain chun páirt a ghlacadh i Jihad i gcoinne "Meiriceá ghránna". Chuir Hussein féin Jihad i mbaol i gcoinne Mheiriceá. Léiríonn sé seo gur "cogadh naofa" é jihad. I dtéarmaí níos soiléire, ciallaíonn sé iarracht dhlíthiúil, éigeantach agus chomhchoiteann chun an chríoch Moslamach a leathnú ar chostas na críche a rialaíonn neamh-Muslamaigh. I bhfocail eile, ní hionann cuspóir jihad sa lá atá inniu ann agus leathnú an chreidimh Ioslamach, ach leathnú na cumhachta Moslamach cheannasaí (mar thoradh ar leathnú na flaitheasa go nádúrtha leathnófar creideamh). Dá bhrí sin, is foirm ionsaitheach ionsaitheach é Jihad atá dírithe ar Mhoslamaigh ar fud an domhain. Tá Hegemony bunaithe.
Ar feadh na gcéadta bliain, tá dhá bhrí éagsúla ag Jihad, tá bunús amháin ag baint le ceann agus tá an ceann eile measartha. De réir an chéad bhrí, tá na Moslamaigh a dhéanann a gcreideamh a léirmhíniú ar bhealach éigin eile neamhbhailí agus ba chóir dóibh jihad a íoc ina gcoinne. Is é sin an fáth go bhfuil ionsaithe jihadi ag titim amach as an Ailgéir, as an Éigipt agus as an Afganastáin. Is é an dara brí atá le jihad ná mistic a dhiúltaíonn léiriú dlíthiúil an chogaidh ar jihad agus a iarrann ar Mhoslamaigh iad féin a bhaint as ábhair ábhartha agus iarracht a dhéanamh doimhneacht spioradálta a fháil.
Maidir leis an leathnú ar chríoch, bhí jihad mar chuid mhór den saol Moslamach. Sin é an fáth go bhfuair Moslamaigh limistéar an-mhór de Leithinis na hAraibe faoin am a bhásaigh Mohammed i 632. Tar éis an chéid, chuir siad an réigiún i gcoinne na hAfganastáine go dtí an Spáinn. Ina dhiaidh sin, thug Jihad ceantair spreagtha do bhuachaillí mar an India, an tSúdáin, an Anatolia agus na Balcáin.
Inniu, tá Jihad anois ar an bhfoinse is mó sceimhlitheoireachta ar domhan. Tá sé seo spreagtha ag seo, tá feachtas sceimhlitheoireachta seolta ag cuid de na heagraíochtaí féin-shaineolaithe féin-styled ar fud an domhain - an Chéad Éireannach Ioslamach de Jihad i gcoinne na nGiúdach agus na gCogairí. Is é eagraíocht Osama bin Laden.
Is é Lashkar Jihad an eagraíocht atá freagrach as níos mó ná deich míle Críostaithe a mharú san Indinéis. Is é Harkat ul Jihad an eagraíocht sceimhlitheoireachta is mó in Ioslamach-Kashmir. An Phalaistín Ioslamach Jihad - an eagraíocht sceimhlitheoireachta frith-Iosrael is brutal. Jihad Ioslamach Éigipteach - freagrach as marú go leor, lena n-áirítear Anwar Al Sadat i 1981. Maraíodh trí mhisean Mheiriceánach cúpla lá ó shin ar Yemeni Islamic Jihad.
Ach tá an réaltacht is scanrúla ar Jihad na laethanta seo sa tSúdáin áit a thug an páirtí rialaithe mana mothúchánach go dtí cúpla lá ó shin. "Jihad, Victory and Martyrdom" Ar feadh beagnach fiche bliain, faoi chosaint an rialtais, rinne Jihadists ionsaí ar dhaoine nach Moslamaigh iad, loit siad a gcuid maoine agus mharaigh siad a bhfear. Ina dhiaidh sin, chuir na jihadis na mílte ban agus leanbh i dtaisce agus chuir iallach orthu glacadh leis an Ioslam. Tá siad tógtha amach i mórshiúl, buailte agus éigean a bheith ag obair. Bhí mná agus cailíní níos sine mar bhuíon-raped agus mar ghiall do ghníomhartha gnéis. Is é an Jihad seo den tSúdáin, atá urraithe ag an stát, an tragóid dhaonnúil is mó sa ré seo, inar cailleadh dhá mhilliún duine agus tháinig 40 duine lakh gan dídean.
In ainneoin stair achrann jihad agus céasadh daonna an 1400 bliain seo caite, maíonn roinnt daoine acadúla agus Ioslamach a bhfuil coireacht orthu go gceadaíonn Jihad ach cogadh cosanta nó an bhfuil sé go hiomlán neamh-fhoréigneach.
Tá triúr Ollúna Mheiriceá a bhaineann le staidéir Ioslamacha tar éis an dath céanna a thabhairt do jihad agus a léirigh é ar an mbealach seo -
1. Iarracht chun troid i gcoinne na n-éadan go léir laistigh den duine féin agus chun troid i gcoinne na n-éadan sin a léiríonn sa tsochaí. (Ibrahim Aburabi Hart Ford Seminary)
2. Troid i gcoinne idirdhealú ciníoch agus iarracht a dhéanamh ar chearta na mban (Farid Acek Auburn Seminary)
3. A bheith i do mhac léinn níos fearr, a bheith ina pháirtí níos fearr, a bheith ina chomhghleacaí gnó níos fearr, agus thar aon rud eile chun do fearg a rialú (Ollscoil Duke Bruce Lawrence)
Bheadh ​​sé go hiontach dá bhforbrófaí jihad mar fhearg a rialú seachas ionsaí, ach ní dhéanfaí é sin mar fhírinne ficseanach. I gcodarsnacht leis sin, ag imeacht ó fhíorchineál jihad Ba mhaith liom cur isteach ar aon iarracht thromchúiseach ar fhéinmhachnamh agus ar athléiriú.
Ag aithint ról stairiúil jihad, tá bealach níos faide ná sceimhlitheoireacht, conquest agus sclábhaíocht agus is é sin cosc ​​iomlán a chur ar Jihad foréigneach trí leithscéal a ghabháil le híospartaigh jihad agus bonn neamh-fhoréigneach Ioslamach jihad a fhorbairt.
Ar an drochuair, níl aon phróiseas le teacht amach as an timpeallacht seo. Leanfaidh Jihad foréigneach ar aghaidh go dtí go mbeidh cumhacht mhíleata ardleibhéil faoi chois. Ach amháin tar éis dó jihad a bhaint amach, tiocfaidh guth na Moslamaigh liobrálacha agus is ansin is féidir Ioslam a nuachóiriú. Cuirfear tús le hobair chrua a dhéanamh.
Coirloscadh
deas|250px|thumb|Coirloscadh Is gníomh coiriúil chun réadmhaoin a chur trí thine é coirloscadh, rinne d'aonghnó.
Alesha Dixon
Is amhránaí Béarla í Alesha Anjanette Dixon. (rugadh 7 Deireadh Fómhair 1978) Tháinig sí sa séú háit ar an cúigiú sraith Strictly Come Dancing sa bhliain 2007. Bhíodh sí ina ball den ghrúpa Mis-Teeq. Is breitheamh í ar Britain's Got Talent. Ba bhreitheamh í ar Strictly Come Dancing. Chuir sí an Dance Dance Dance i láthair le Will Best.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá dhá ghradam buaite ag Dixon. Tá 10 n-ainmniúchán faighte aici.
Belton-in-Rutland
Is baile suite i Rutland é Belton-in-Rutland.
Striapachas
deas|250px|thumb|Striapachas Seirbhísí gnéas acha i gcomaoin íocaíochta is ea striapachas.
Marty Walsh
Muintir
Is as Ros Muc, i gConamara in Éirinn, iad a mhuintir. Is mac é Marty Walsh le John Walsh, nó John Mháirtín Tom as Caladh Mhaínse, Carna, nach maireann, agus Mary Walsh, nó Mary Joe Pheadair Uí Mháille, as Ros Cíde, Ros Muc. chuaigh siad beirt ar imirce go Meiriceá, áit ar rugadh Walsh féin.
Rugadh agus a tógadh i gceantar Dorchester, Boston. clé|mion|178x178px clé|mion|267x267px|2015
Waidmannslust
Is ceantar sa Ghearmáin é Waidmannslust laistigh an bhuirge Reinickendorf, Beirlín.
Marty Walsh
Ceardchumannachas
Bhí Walsh ina cheannaire ar chónaidhm na gceardchumann tógála agus ceirde uilig i mBoston, ó 2011 go dtí 2013, sular toghadh é ina Mhéara.
Méara
Bhí Martin Walsh insealbhaithe mar mhéara Bhoston ar an 6 Eanáir 2014. Bhí sé mar mhéara ar Bhoston, Massachusetts idir 2014 agus 2021. Toghadh an polaiteoir de chuid na nDaonlathach ina mhéara ar Bhoston den chéad uair i Samhain 2013 agus atógadh é sa phost sin, le beagnach 65% den vóta, in 2017. D’éirigh leis ceangal a chothú idir aicmí go leor ina chuid feachtas – an pobal den chine dubh, muintir na hÁise agus tuilleadh.
Sheas Walsh go láidir le himirceoirí agus bhí sé fabhrach le mionlaigh ar bhonn creidimh agus inscne agus ar cheisteanna eile a gcuirfí an branda ‘liobrálach’ orthu. Mar shampla, d'fhógair Walsh sa bhliain 2017 go mbeadh Bhoston ina áit shábháilte ag imircigh mídhleathacha atá ag maireachtáil faoi eagla faoi réimeas slándála an Uachtaráin Trump.
Le linn fheachtas Walsh in Boston, cuireadh chun cinn é mar dhuine a raibh dul chun cinn eacnamaíochta ar cheann de na clocha móra ar a phaidrín.
Bhí Walsh i gcroílár scannán faisnéise faoi riaradh na cathrach sa bhliain 2020, an scannán City Hall. Tá Marty Walsh páirteach i go leor de radharcanna an scannáin. clé|mion|177x177px|insealbhú Walsh ar 23 Márta 2021 mar Rúnaí Saothair na Stát Aontaithe Ag searmanas cathartha i gCathair na Gaillimhe sa bhliain 2018, bronnadh saoirse na cathrach ar Mhéara Bhoston Marty Walsh.
Uachtaránacht
Dlúthchairde iad Marty Walsh agus Joe Biden. Mar shampla, tháinig Biden in aon turas  go Boston in Eanáir 2017 go mbeadh sé ina aoi speisialta ag insealbhú Walsh don dara téarma Méarachta sa gcathair. Dúradh go forleathan ag an am go raibh baint mhór ag Walsh leis an mbua a bhí ag Joe Biden sna réamhthoghcháin Dhaonlathacha in Massachusetts.
Tá tuairimíocht láidir ann go bhfuil a shúil ag Marty Walsh ar thoghchán na hUachtaránachta sna blianta atá amach romhainn.
Tina O'Brien
Is aisteoir Sasanach í Tina Michelle O'Brien. Rugadh í ar an 7 Lúnasa, 1983. Glacann O'Brien an pháirt mar Sarah-Louise Platt sa sobalchlár Coronation Street. Tháinig sí sa 11ú háit le Jared Murillo ar an ochtú sraith Strictly Come Dancing sa bhliain 2010.
Beinsidhé-asaipíní
Grúpa drugaí, gach ceann acu le hiarmhairt, a bheag nó a mhór: iarmhairt frithimní, frith-thitimis, hiopnóiseach, thámhshuanach is mhatánligeánach. Tugadh isteach dhá shuaimneasán, clórdhé-asapocsaíd (Librium) agus dé-asapam (Valium), i 1960 is 1962 faoi seach. Úsáidtear níotrasapam (Mogadon) is teimeasapam (Normison) mar hiopnóisigh, agus ailpreasalam chun cosc a chur le himní. Is drugaí sábháilte iad seo, agus is annamh a thógtar ródháileog: mar sin, tá siad tar éis ionad na mbarbatúráití (a raibh baol níos mó ag baint leo) a ghlacadh. Ach le húsáid an-fhorleathan, tá fianaise láidir gur féidir andúil a chur iontu. Mar sin, tairgtear sa Bhreatain, mar shampla, gan iad a úsáid ach i gcásanna dianimní nó easuain, ar feadh 4 sheachtain ar a mhéid.
Bisbrooke
Is baile suite i Rutland é Bisbrooke.
Buirgléireacht
deas|250px|thumb|Buirgléireacht Is iontráil mídhleathach an foirgneamh chun coir, gadaíocht go háirithe, a dhéanamh í buirgléireacht.
Goid
deas|250px|thumb|Goid Is gníomh nó coir an ghadaíocht í goid.
Margadh Lárnach, Kuala Lumpur
Ní agus díol spéise in Kuala Lumpur, an Mhalaeisia is ea Margadh Lárnach Kuala Lumpur (Malaeis: Pasar Seni Kuala Lumpur, 吉隆坡中央艺术坊, Tamailis: மத்திய சந்தை). Pasar Budaya a thugtar air freisin i Malaeis.
Cúlra
Tá Margadh Lárnach Kuala Lumpur suite ar Ascaill Foch agus sa chuid sin de Shráid Rodger atá teoranta do choisithe amháin. Tógadh an foirgneamh sa bhliain 1888 i stíl Art Deco.
Braunston-in-Rutland
Is baile suite i Rutland é Braunston-in-Rutland.
Comhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin
Is údarás áitiúil i dTuaisceart Éireann é Comhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin (Béarla: Newry, Mourne and Down District Council), a bunaíodh ar an 1 Aibreán 2015. Tháinig an chomhairle nua in áit Comhairle Ceantair an Dúin agus Comhairle an Iúir agus Mhúrn,  agus clúdaíonn sí an chuid is mó d'oirdheisceart Thuaisceart Éireann. Bhí an chéad toghcháin chuig an údaráis ar an 22 Bealtaine 2014, agus ghníomhaigh sí mar scáthúdarás, roimh cruthú Chomhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin, ar an 1 Aibreán 2015.
Comhairleoirí
Chun críche toghcháin tá an chomhairle roinnte i seacht Limistéar Toghcheantar (LTC):
Láidreacht na bPáirtithe
Leagan nuashonraithe ar 20 Iúil 2019.
Comhairleoirí de réir toghlimistéar
†:Chomhthoghadh chun folúntais a líonadh ón toghchán. ‡'': Cleamhnacht nua  pháirtí ón toghchán deireanach. Nuashonraithe  deireanach ar 28 nollaig 2017.'' Le haghaidh tuilleadh sonraí a fheiceáil féach Toghcháin Chomhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin, 2014.
Daonra
Clúdaonn limistéar na Comhairle nua daonra de 171,533 áitritheoirí dar le Daonáireamh Thuaisceart Éireann, sa bhliain 2011.
Polasaí Dátheangachais na Comhairle
Bhí Comhairle an Iúir agus Mhúrn uathúil, i measc na n-údarás áitiúil i dTuaisceart Éireann, sa mhéid is go raibh polasaí daththeangachais a chur i bhfeidhm aici, a leag amach tiomantas na Comhairle chun cur chun cinn agus úsáid na Gaeilge agus an Bhéarla i gceantar na Comhairle a éascú agus a spreagadh. D'fhonn a chinntiú nach mhaintear feidhm as an rannán riaracháin nua chun cur isteach ar an Ghaeilge a chur ar aghaidh, bhí sé de dhualgas ar an chomhairle nua bhunaithe, faoi théarmaí Airteagal 7.1 (b) den Chairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha nó Mionlaigh, an polasaí dátheangachais a bhí a chur i bhfeidhm a chur i bhfeidhm fud fad  an cheantair nua mhéadaithe.
Don Stark
Is aisteoir teilifíse Meiriceánach é Donald 'Don" Stark a rugadh ar 5 Iúil 1954.
Brooke, Rutland
Is baile suite i Rutland é Brooke.
Brooke Vincent
Is aisteoir Sasanach í Brooke Levi Vincent. Rugadh í ar an 4 Meitheamh 1992. Glacann Vincent an pháirt mar Sophie Webster sa sobalchlár Coronation Street. Tháinig sí dara háit ar an deichiú sraith Dancing on Ice sa bhliain 2018.
Jane Danson
Is aisteoir Sasanach í Jane Danson. Rugadh í ar an 8 Samhain, 1978. Glacann Danson an pháirt mar Leanne Battersby sa sobalchlár Coronation Street. Tháinig sí sa séú háit ar an aonú sraith déag Dancing on Ice sa bhliain 2019.
Ceatharlach–Cill Chainnigh (Dáilcheantar)
Is toghcheantar parlaiminte suite i bPoblacht na hÉireann é Ceatharlach–Cill Chainnigh. Is Dáilcheantar 5 suíochán é seo.
Beiril
clé|250px|mion|Beiril Mianra beirilliam, alúmanaim is sileacáite, Be3Al2Si6O18, a fhaightear i bpéigmitítí eibhir mar phriosmaí heicseagánacha scothghlasa. Is cineálacha seodra di cloch mhuirghorm is smaragaid. Is é beirilliam an mianach trádálach.
Siséal
Is uirlis le lann fhada agus ciumhais beibhealta agus buailtear le casúr é an siséal
Sam Aston
Is aisteoir Sasanach é Samuel David "Sam" Aston. Rugadh é ar an 7 Iúil 1993. Glacann Aston an pháirt mar Chesney Brown sa sobalchlár Coronation Street.
Beirbhéine
Planda ilbhliantúil le stoc docht a fhásann go dtí 60 cm ar airde. Dúchasach don Eoraip, an Áise is tuaisceart na hAfraice. Na duilleoga urchomhaireach liopach cleiteach. Na bláthanna 4 mm ar leithead, liathchorcra, ina spící caola.
An tSomáilis
Is í an tSomáilis an teanga a labhraíonn formhor muintir na Somáile agus na Somálaigh sna tíortha in aice láimhe. Is teanga Cúiseach í agus í an dara teanga Cúiseach is mó a labhraítear ar domhan í (i ndiaidh na hOraimise). Is teanga oifigiúil na Somáile agus Críoch Shomáile í agus tá stádas aici mar theanga aitheanta sa Chéinia, i nDiobúití agus san Aetóip. Le tús an Cogadh Cathartha Somálach sna 1990idí, tháinig go leor Somálach ar imirce go dtí an Eoraip, Mericeá Thuaidh agus an Meánoirthear. Mar gheall ar sin, ta diaspóra mór a labhraíonn an teanga ar fud an domhain. Go hoifigiúil, úsáidtear an Aibítir Laidineach sa tSomáilis.
Gabriele Haefs
Údar Gearmánach agus aistritheoir saothar liteartha is ea Gabriele Haefs (rugadh 27 Lúnasa 1953). Tá Gaeilge aici agus roghnaíodh í chun Cré na Cille, an saothar is iomráití ó lámh Mháirtín Uí Chadhain, a aistriú go Gearmáinis.
An tSomáilis
Stair
Go stairiúil, bhí a scripteann féin ag an tSomáilis ach tá siad caillte le fada. Le déanaí, d'úsáid an teanga an Aibítir Arabach agus Wadaad chomh maith leis an Aibitír laidinieach. Sa bhliain 1972, ghlac an rialtas an Aibitír Laidineach go hoifigiúil. D'athraigh an teangeaolaí Shire Jama Ahmed an aibítir a chinntiú go raibh sé oiriúnach don Somáilis.
Gabriele Haefs
Rinne sí staidéar ar eitneolaíocht, ar theangeolaíocht, ar léann Ceilteach agus ar léann Lochlannach in ollscoileanna in Bonn agus in Hamburg. I 1982 bhain sí céim amach in Ollscoil Hamburg de bharr tráchtais ar an mbéaloideas.
An tSomáilis
Stair
Roghnaíodh an tSomáilis mar theanga oifigiúil na Somáile sa bhliain 1973 agus d'éiligh an Chúirt Réabhlóideach Uachtarach go n-úsaidfeadh an teanga in oideachas agus i riarachán. Chomh maith le sin, cheap bunreacht Críoch Shomáile an teanga mar theanga oifigiúil sa bhliain 2001.
Gabriele Haefs
Ó shin i leith tá aistriúcháin á ndéanamh aici ó Ioruais, ó Dhanmhairgis, ó Shualainnis, ó Bhéarla, ó Ollainnis agus ó Ghaeilge. Tá roinnt leabhar scríofa nó curtha in eagar aici i dtaobh na hÉireann.
An tSomáilis
Deilbhíocht
Is teanga gleanúna í an tSomáilis a úsáideann infhilleadh. Cuirtear iarmhíreanna éagsúla ag deireadh na focail mar alt cinnte. Tá -ki nó -ka curtha ag deireadh ainmfhocail fhirinscneacha agus tá -ti nó -ta curtha ag deireadh ainmfhocail bhaininscneacha sa tuiseal dearbhach.
Gabriele Haefs
Tá sí pósta leis an údar Ioruach Ingvar Ambjørnsen agus cónaíonn siad in Hamburg.
An tSomáilis
Deilbhíocht
Chomh maith leis an tuiseal dearbhach, tá trí tuiseal eile sa teanga; an tuiseal ainmneach, an tuiseal ginideach agus an tuiseal gairmeach.
Comhréir
Dé ghnáth, is é ord na bhfocal a úsáidtear sa teanga ná: Ainmní - Cuspóir - Briathar.
Gabriele Haefs
A cuid leabhar féin
•	Von Sittenstrenge und Aufbegehren, Hamburg 1994 (zusammen mit Klaus Gille), ISBN 3-8225-0244-8
•	Mit Fürst von Pückler-Muskau nach Irland, Berlin 1999
•	Mit Karel Čapek zum Nordkap, Berlin 1999
•	Mit Johanna Schopenhauer nach Köln und Bonn, Berlin 2000
Eagarthóir
Mick Fitzgerald: Der Hund, der zum Bankräuber wurde, Wien, 2015 http://www.songdog.at/der-hund-der-zum-bankraeuber-wurde.html
•	Das Drachenei, Bremen 1987 (le Christel Hildebrandt)
•	Frauen in Irland, München 1990 (le Viola Eigenberz)
•	Frauen in Skandinavien, München 1991
•	Mord am Fjord, München 1994 (le Christel Hildebrandt)
•	Heißer Norden, Wien 1996 (le Christel Hildebrandt agus Dagmar Mißfeldt)
•	Die heiligen drei Narren, Berlin 1997 (le Christel Hildebrandt agus Dagmar Mißfeldt)
•	Karen Babey: Tag, meine Süßen!, Hamburg 2001
•	Keltische Hexengeschichten, München 2002 (le Rachel McNicholl)
•	''Skål, Admiral von Schneider! '', Radebeul 2003 (le Christel Hildebrandt agus Dagmar Mißfeldt)
•	Morden im Norden, Frankfurt am Main 2004 (le Christel Hildebrandt agus Dagmar Mißfeldt)
Aistriúcháin
•	Karin Fossum: Fremde Blicke
•	Rick Riordan: Percy Jackson: Die Letzte Göttin.
•	Jostein Gaarder: Sofies Welt. München u. a. 1993.
•	Elin Brodin: Lieber Poti...  Aarau u. a. 1993.
•	Elin Brodin: Das Buch der Sklaven. Aarau u. a. 1996.
•	Unni Nielsen: Ein Dach in Brooklyn. Wien 1998.
•	Rick Riordan: Percy Jackson – Diebe im Olymp.
•	Rick Riordan: Percy Jackson: Im Bann des Zyklopen.
•	Rick Riordan: Percy Jackson: Der Fluch des Titanen.
•	Rick Riordan: Percy Jackson: Die Schlacht um das Labyrinth.
•	Marianne Berglund: Nebel über dem Fluss. München 2002.
•	Roy Jacobsen: Das Dorf der Wunder. Osburg, Berlin 2011, ISBN 978-3-940731-34-0.
•	Roy Jacobsen: Schweigen am See. btb, Berlin 1998, ISBN 3-442-72213-6.
•	Roy Jacobsen: Punkt, Punkt, Sonnen, Stich. Hamburg 1995, ISBN 3-8225-0302-9.
•	Åsa Larsson: Sonnensturm
•	Åsa Larsson: Weiße Nacht
•	Åsa Larsson: Der schwarze Steg
•	Åsa Larsson: Bis dein Zorn sich legt.
•	Åsa Larsson: Denn die Gier wird euch verderben. C. Bertelsmann, München 2012, ISBN 978-3-570-10101-8.
•	Nikolaj Frobenius: Der schüchterne Pornograph. Onkel & Onkel, Berlin 2011
•	Agatha Christie: Mord auf dem Golfplatz. Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfurt am Main, ab 15. Mai 2012 ISBN 978-3-596-51195-2[1]
•	Camilla Grebe & Åsa Träff: Das Trauma, 2011, btb München, ISBN 978-3-442-75259-1
•	Rick Riordan: Helden des Olymp: Der verschwundene Halbgott
•	Rick Riordan: Helden des Olymp: Der Sohn des Neptun
•	Rick Riordan: Helden des Olymp: Das Zeichen der Athene
•	Lena Andersson: Widerrechtliche Inbesitznahme: ein Roman über die Liebe. Luchterhand, München 2015, ISBN 978-3-630-87469-2.
Naisc sheachtracha
•	Saothair le Gabriele Haefs agus saothair ina taobh sa Deutschen Digitalen Bibliothek
•	Agallamh le Gabriele Haefs sa Literatur-Café
Magna Carta
Is bille na gceart í an Magna Carta' (Gaeilge: An Chairt Mhór) ón 13ú haois. Chuir tiarnaí cumhachtacha iachall ar an rí cáipéis chearta, ar tugadh an ‘Magna Carta’ uirthi ag an am, a shíniú ar an 15 Meitheamh 1215. Mar sin, neartaigh tionchar na parlaiminte níos tapúla ná mar a tharla i dtíortha eile san Eoraip.
Cúlra ː Aighneas leis na mBarúin
I ndiaidh gur éirigh leis Éirí Amach na Breataine Bige a chur faoi chois sa bhliain 1211, agus deireadh a chur leis an aighneas leis an Phápa, dhírigh Eoin a chuid airde chuig a shealúchas thar sáile.
Thiontaigh an briseadh ag Bouvines móramh na mbarún i gcoinne Eoin; bhí cuid acu ina aghaidh ón am a bhí Eoin coinnealbháite ag an Phápa. D'aontaigh na barúin le chéile agus d'éiligh siad lamháltais. mion|Magna Carta .An Rí Eoin ag síniú an Magna Carta go drogallach. le Arthur C. Michael (r. 1945)
Imeachtaí
Ag deireadh na hidirbheartaíochta, Síníodh an Chairt Mhór i Runnymede (in aice le WIndsor) ar an 15 Meitheamh - 18 Meitheamh 1215 idir an rí, Eoin Shasana, agus na barúin i Sasana.
Bhí drogall ar an rí chun an an Magna Carta a shíniú is cosúil. Ghlac sé roinnt ama agus na daoine go léir bailithe leo, go dtí go raibh na cáipéisí deireanacha ullmhaithe ag na cléirigh a d'oibrigh in oifigí an rí, agus bhí orthu iad a sheoladh faoi 'Shéala an Rí', chuig na 'n-oifigeach cuí'. (san aimsir sin ní raibh conradh nó doiciméad oifigiúil gan séala a bheith greamaithe ar a bhun).
Shínigh Eoin an Chairt faoi bhrú, áfach, agus mar gheall ar sin, thug an Pápa cead dó í a chuir ar ceal ag deireadh na cogaíochta. mion|clé|Leagan Pickering 1540