cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Corcaigh
Áiteanna spéisiúla
I gcoitinne, níl foirgintí na cathrach puinn níos measa ná Baile Átha Cliath nó Béal Feirste. Is í Sráid Phádraig príomhshráid Chorcaí. Sa bhliain 2004, tháinig deireadh ar oibreacha nuachóirithe na sráide, agus cosáin nua leathana curtha léi anois. Tá cruth na nathrach ar an tsráid a théann os cionn ceann desna haibhneacha a ritheann tríd an gcathair. Aibhinne tábhachtach eile i lár na cathrach is ea Sráid an Chapaill Bhuí, sráid atá maisithe le línte crann, agus an-chuid oifigí agus institiúidí airgeadais suite ina cois, chomh maith le páirc dheas. Tá an sean-lárionad airgeadais suite ar an Meall Theas, agus cúpla foirgneamh baincéireachta ansin ón naoú céad déag ar fiú cuairt a thabhairt orthu ar chúiseanna ailtireachta, go háirithe Banc-Aontas Éireann, iar-fhoirgneamh stocmhalartáin. Tá cosúlacht an tSeoirseachais ar go leor de na foirgintí is feiceálaí sa chathair, ach is eisceacht shuntasach é Halla an Chontae, arb é an foirgneamh is airde in Éirinn. Díreach ar aghaidh an halla anonn, ar an taobh eile den abhainn, tá an foirgneamh is faide in Éirinn, Ospidéal na Meabhairghalar, agus é tógtha sa ré Victeoiriach.
Ceann de na foirgintí is cáiliúla i gCorcaigh is ea Eaglais Mhuire sa Seandún, a bhuí le túr na heaglaise a tharraingíonn súil na ndaoine air féin agus é le feiceáil ina shuí i dtuaisceart na cathrach. Tá dhá thaobh de déanta as gaineamhchloch dhearg, agus an dá taobh eile as an aolchloch a fhaightear go fairsing sa cheantar. Tá clog ag gach aghaidh den túr agus, tráth dá raibh, bhíodh am difriúil orthu. Mar sin, tugadh "Bréagadóir an Cheithre Aghaidh" mar leasainm ar an túr. Is féidir leis na cuairteoirí “'Four-faced Liar'” air. Is féidir le cuairteoirí na cloig a bhualadh agus dreapadh suas go barr an túir le sult a bhaint as an radharc iontach ar an gcathair.
Is foirgneamh iontach eile é Halla na Cathrach, agus é tógtha as aolchloch chomh maith. An halla atá ann inniu, níor tógadh é ach i ndiaidh Chogadh na Saoirse, nó dhóigh na Sasanaigh an halla cathrach a bhí ann roimhe sin le linn an chogaidh. D'íoc rialtas na Breataine Móire as na hoibreacha tógála sna tríochaidí mar chomhartha réitigh.
Is fiú cuairt a thabhairt ar Pháirc Mhic Ghearailt atá suite taobh thiar den chathair, chomh maith le Coláiste na hOllscoile, Corcaigh i gcóngar dó, agus iad araon suite ar bhruach na Laoi.
Is féidir le duine dul isteach go an Margadh na Sasanach ó Shráid an Chapaill Bhuí, Shráid Phádraig, Shráid Oilbhéir Phluincéid nó Shráid an Phrionsa. Is halla margaidh é agus iasc, torthaí, feoil, spíosraí agus bia galánta le díol ansin. Cuireadh an chéad bhun leis an margadh sa bhliain 1610, ach níor tógadh an foirgneamh atá ann inniu roimh an mbliain 1786. Sna hochtóidí, d'fhág dóiteán mór an foirgneamh an-scriosta, ach cuireadh caoi air arís ina dhiaidh sin.
Cultúr
thumb|left|280px|Teach cúirte Chorcaí – foirgneamh suntasach aolchloiche eile agus é nuachóirithe ag tús an 21ú chéad Cé nach bhfuil daonra Chorcaí rómhór, bíonn saol bríomhar cultúrtha acu. Tá páirt mhór ag an gceol, an amharclannaíocht, an rince, agus an scannánaíocht i saol na cathrach. Tugann Ceolscoil Chorcaí agus Coláiste Ealaíne agus Dearthóireachta Crawford oiliúint d'ealaíontóirí nua na cathrach, agus aisteoirí úra ag teacht ó Choláiste na hOllscoile, Corcaigh. Tá Amharclann Corcadorca suite i gCorcaigh chomh maith, an áit ar thosaigh Cillian Murphy, an t-aisteoir a rinne páirt an chladhaire ar an scannán Batman Begins sa bhliain 2005), a caithréim. Tugann Féile Scannán Chorcaí tacaíocht don scannánaíocht, an ghearrscannánaíocht thar aon chineál eile. Tá Institiúid na Córagrafaíochta agus an Damhsa lonnaithe i gCorcaigh chomh maith, gan trácht a dhéanamh ar Ionad Ealaíon Triskel. Ceiliúrtar Féile Snagcheoil Chorcaí sa chathair i Mí Dheireadh Fómhair, gach bliain.
Tá borradh ag teacht ar chúrsaí ealaíne sa chathair le déanaí, ó rinneadh fairsingiú ar an teach ceoldrámaíochta agus ar dhánlann bhardasach Crawford. Bunaíodh dánlann nua, agus í ainmnithe as Lewis Gluckman, i bhFómhar na bliana 2004. Tá an dánlann seo suite ar thailte Choláiste na hOllscoile i gCorcaigh, agus bhí an foirgneamh féin ar an ngearrliosta do Dhuais Stirling, duais thábhachtach foirgníochta sa Ríocht Aontaithe. Sa bhliain 2005, tosaíodh ag tógáil ceolscoile nua, chomh maith.
Sa bhliain 2005, bhí Corcaigh ina Príomhchathair Chultúrtha ar an Eoraip. Ar na himeachtaí ba thábhachtaí bhí an Cork Caucus, a thug fóram d'ealaíontóirí de gach saghas cúrsaí cultúir, polaitíochta agus ealaíne i gCorcaigh a phlé in éineacht ar fud an tsamhraidh. Gan amhras ní raibh focal Gaeilge le cloisteáil ná le feiceáil, in ainneoin iarrachtaí an dornán díograiseoirí a bhí ag snámh in aghaidh eas Niagara.
Teangacha
Daonáireamh (2011): Bhí 46,566 daoine in ann an Ghaeilge a labhairt, agus labhraíonn 12,299 daoine an teanga gach lá.
Na meáin chumarsáide
Tá sraith mhaith de stáisiúin raidió le cloisteáil i gCorcaigh ar an mbanda minicíochta FM, mar atá: RTÉ Radio 1, 2FM, Lyric FM, agus Raidió na Gaeltachta. Is le RTÉ na cinn seo ar fad. Thairis sin, tá Today FM ann, chomh maith le go leor stáisiúin áitiúla, ar nós Cork 96FM, CUH FM, agus Red FM. Mar thoradh air sin tá clár raidió Gael-Taca ar siúl gach Déardaoin ag a ceathair a chlog 98.3 FM (Campus Radio). Tá an Irish Examiner lonnaithe i gCathair Chorcaí freisin, ar Shráid an Acadaimh i lár na cathrach. Ceann de na nuachtáin is mó le rá in Éirinn atá ann. Is leis an teach foilsitheoireachta céanna an Evening Echo chomh maith. Nuachtán tráthnóna atá ann agus an-ráchairt air. Tá nuachtáin áitiúla nó réigiúnda eile á bhfoilsiú sa chathair fosta.
Tá dhá stáisiún teilifíse ag obair i gCorcaigh. Tá RTÉ Corcaigh ag craoladh ó Shráid an Athara Maitiú i lár na cathrach. Tá a leithéid ann agus South Coast TV ann, leis, agus é ag freastal ar mhuintir dheisceart na hÉireann.
Siopaí
Tá éagsúlacht mhór siopaí i gCorcaigh idir ionaid siopadóireachta nua-aimseartha agus ceardsiopaí beaga atá á reáchtáil ag muintir an tsiopadóra agus ag díol earraí lámhdhéanta dá ndéantús féin. Tá an faisean is déanaí ó Milano agus ó Pháras le fáil i bhformhór na siopaí ilranna sa chathair, agus ollionaid siopadóireachta suite sna bruachbhailte, ar nós An Linn Dhubh, Dúghlas, Wilton, agus Machain. Is í Sráid Phádraig an phríomhsráid siopadóireachta sa chathair. Tá sí ar an dara sráid is airde cíos in Éirinn, agus í ag teacht sna sála ag Sráid Grafton i mBaile Átha Cliath.
Contae Scotland, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Scotland atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 36,157 duine ann. Is é Laurinburg a phríomhbhaile contae.
Corcaigh
Tionscal
Is é Corcaigh mórshuíomh na tionsclaíochta i ndeisceart na hÉireann agus is iad táirgí cógaisíochta an tionscal is tábhachtaí – is iad Pfizer ó Mheiriceá (an comhlacht cógaisíochta ar thabhaigh an íocshláinte cháiliúil úd Viagra a cháil dó) agus Novartis ón Eilvéis na fostóirí is mó sa cheantar. Tá ceanncheathrú Eorpach an chomhlachta úd Apple lonnaithe sa chathair chomh maith. Déantúsóir ríomhairí deisce é Apple, ar ndóigh, agus tá a lárionad glaonna ag obair anseo chomh maith. Tá dhá ghrúdlann mhóra, Murphy's agus Beamish and Crawford, i gCorcaigh chomh maith. Le fada an lá, bhí an gnólacht úd Ford Motor Company lonnaithe cois an Laoi freisin, ach thréig sé Corcaigh sna hochtóidí. Roghnaíodh Corcaigh mar áit do cheanncheathrú an chomhlachta ar dtús ar an gcúis gur sa chontae seo a saolaíodh seanathair Henry Ford. Inniu, tá cuid mhór den tseantionsclaíocht imithe, ach bíonn na daoine ag fáil fostaíocht i gcomhlachtaí teicneolaíochta eolais. Tríd is tríd, ní ag dul ar gcúl atá Corcaigh i gcúrsaí eacnamaíochta, nó tá cuan breá nádúrtha ann a chuireann ar chumas na long is mó féin teacht i ngar don chathair. Mar sin, is féidir amhábhar a thabhairt isteach agus táirgí a chur amach gan mórán stró. San am céanna, cuireann Aerfort Chorcaí an áit i dteagmháil mhaith leis an Eoraip. Ina theannta sin, tá coláistí tríú leibhéil sa chathair a sholáthraíonn lucht oibre oilte do na heastáit tionsclaíochta máguaird.
Comhchathracha
thumb|280px|Halla na cathrach san oíche cois Laoi
Cheangail Comhairle Cathrach Chorcaí an chéad nasc le Coventry thiar sa bhliain 1969. Idir an dá linn, chuir Corcaigh tús le caidreamh den chineál chéanna lena lán cathracha eile i gcúrsaí cultúir, oideachais, turasóireachta, eolaíochta agus eacnamaíochta:
Aeriompar
Ceann de na haerfoirt is mó in Éirinn is ea Aerfort Idirnáisiúnta Chorcaí, agus dearctar air mar gheata do dheisceart na hÉireann. Tá an t-aerfort suite taobh theas den chathair i mBaile Garbháin. Bhain dhá mhilliún dhá chéad caoga is ceithre mhíle paisinéir úsáid as an aerfort i rith na bliana 2004. Faoi láthair, tá críochfort nua á thógáil ag Aerfort Chorcaí a bheidh in ann déileáil le cúig mhilliún paisinéir in aghaidh na bliana. Tá ról faoi leith ag an aerfort i bhforbairt na cathrach, an chontae agus an cheantair máguaird. Le déanaí (sa bhliain 2005) thosaigh eitleáin ag eitilt díreach ó Chorcaigh go Nua-Eabhrac.
Busiompar
Is é Bus Éireann, an comhlacht náisiúnta busiompair, atá ag oibriú córas busiompair na cathrach. Ritheann na bealaí bus idir lár na cathrach agus na bruachbhailte is tábhachtaí, chomh maith leis na háiteanna a gcuireann na cuairteoirí suim iontu. Maidir leis na bruachbhailte is faide amuigh, cosúil le Baile an Chollaigh agus Carraig Uí Leighin, caithfidh an paisinéir bus a fháil ó bhusáras Chorcaí i bPlás Parnell le cuairt a thabhairt orthu. Sin é an áit a mbíonn na busanna fadraoin ag imeacht go dtí cathracha móra eile na tíre, ar nós Bhaile Átha Cliath. Bíonn busanna ag imeacht ceann in aghaidh uair an chloig go Cill Airne/Trá Lí, Aerfort na Sionainne/Luimneach/Gaillimh, agus Port Láirge. Gach lá, tugann sé cinn de bhusanna aghaidh ar Bhaile Átha Cliath. Tá seirbhís na mbusanna tointeála ann leis na paisinéirí aerthurais a thabhairt go dtí Aerfort Chorcaí.
Báid Fharantóireachta
thumb|280px|Droichead Naomh Pádraig i lár na cathrach Tá Port Farantóireachta Chorcaí suite i Rinn an Scidigh, 16 chiliméadar taobh theas den chathair cois Cuan Chorcaí. Seolann báid de chuid an chomhlachta Brittany Ferries go dtí Rosko sa Bhriotáin. Bhí bád farantóireachta de chuid an chomhlachta Swansea Cork Ferries ag cúrsáil idir Abertawe sa Bhreatain Bheag agus Corcaigh, ach níl an líne seo ag oibriú faoi láthair. Bíonn busanna ag dul ón gcuan farantóireachta go dtí lár na cathrach, agus tá seirbhís tacsaithe uisce le dul in úsáid freisin le haghaidh comaitéirí agus turasóirí araon.
Iarnród
Is é Stáisiún Ceannt an t-aon stáisiún traenach amháin sa chathair, agus is í an líne idir Corcaigh agus Baile Átha Cliath an ceangal iarnróid is mó tráchta in Éirinn ar fad. Tá córas fobhailteach iarnróid ann freisin - Iarnród Fobhailteach Chorcaí - agus é ag freastal ar na bruachbhailte taobh thuaidh agus taobh theas de lár na cathrach, cosúil leis an Oileán Beag, Maigh Eala, Oileán Fhóta agus leis an gCóbh.
Oidhreacht iarnróid
Tá stair fhada iarnródaíochta ag Cathair Chorcaí. Sna laethanta a bhí, bhí ocht stáisiún éagsúla traenach i gCorcaigh. Is í an líne ó Bhaile Átha Cliath an líne iarnróid is sine, agus is beag athrú a tháinig ar an mbealach san idirlinn. Ar dtús, bhí an críochfort suite ar imeall na cathrach sa Linn Dhubh, ach anois, tá an Linn Dhubh ceangailte le Tollán Ghleann Mhaighir de Stáisiún Ceannt i lár na cathrach. Ritheann bealach iarnróid eile ó Stáisiún Ceannt go dtí an Cóbh san Oileán Mór taobh thoir den chathair i gCuan Chorcaí. Go deireadh na seachtóidí, bhí líne iarnróid ag rith ó Chorcaigh go hEochaill chois farraige in Oirthear Chontae Chorcaí. Le déanaí, táthar ag plé athoscailt na líne seo a fhad le Mainistir na Corann.
Níos luaithe san fhichiú haois, bhí a lán bealaí eile iarnróid ag rith trí Chorcaí nó ag críochnú anseo. Ina measc siúd, bhí an t-iarnród caol Corcaigh-an Charraig Dhubh-an Pasáiste, an líne go dtí Maigh Chromtha, Iarnród Éadrom Chorcaí agus Mhúscraí go dtí an Bhlarna, Áth an Chóiste agus Domhnach Mór. Bhí a leithéid ann freisin agus Iarnród Chorcaí, na Bandan agus an Chósta Theas. Bhí an t-iarnród seo ag freastal ar a lán bailte in Iarthar Chontae Chorcaí, cosúil le Beanntraí, an Sciobairín agus Cloich na Coillte. Stopadh traenacha Iarthar Chorcaí ar Ché Albert, trasna na Laoi ó Stáisiún Ceannt.
Bhí córas tramanna ag oibriú i gCorcaigh ón mbliain 1898 go dtí an bhliain 1931, nuair a d'éirigh na busanna chomh coitianta is nach raibh brabús fágtha sna tramanna. Tá aithne na dtramanna seo ar na logainmneacha áitiúla i gcónaí, áfach.
Siúl
Tosnaíonn bealach siúil na h-Eorpa E8 i gCorcaigh; tá deireadh leis in Iostanbúl, 4700 ciliméadar i bhfad.
Oideachas
Is ionad tábhachtach é Corcaigh don oideachas in Éirinn. Is é Coláiste na hOllscoile, Corcaigh, ceann amháin dos na seacht n-ollscoil Éireannacha, lonnaithe sa chathair le cúrsaí san Ealaín, Innealtóireacht, Dlí, Míochaine, agus Eolaíocht. Bronnadh an duais "Irish University of the Year" ar an gcoláiste ag an nuachtán The Sunday Times i 2003–2004 agus 2005-2006.
Cuireann "Institiúid Teicneolaíochta Chorcaí" cúrsaí difriúil, tríú-leibhéal ar fáil sa Matamaitic, Ríomhairí, Teicneolaíocht an Eolais, Gnó agus Innealtóireacht (Meicniúla, Leictreonach agus Leictreach); tá cúrsaí mara le fáil san institiúid chomh maith. Tá Ceol Scoil Chorcaí agus Coláiste Ealaíne agus Dearthóireachta Crawford ina gcomhaltaí den institiúid mar comhcholáistí. Is é Coláiste Tráchtála Chorcaí an Coláiste iar–Ardteist is mó in Éirinn agus a chuireann an chuid is mó dos na cúrsaí gairmoiliúint ar fáil sa tír.
Luverne, Alabama
Is é Luverne an príomhbhaile agus an chathair is mó i gContae Crenshaw, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh í sa bhliain 1889. Measadh 2,825 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Wavre
Is cathair bhardais sa Bhruiséil sa Bheilg é Wavre.
Clocha Oghaim Tulaigh Garráin
Séadchomhartha Náisiúnta (295 ) is ea Clocha Oghaim Tulaigh Garráin, dhá chloch suite i gContae Chiarraí, Éire.
Suíomh
Tá Clocha Oghaim Tulaigh Garráin Ogham Stones suite 4.2 km soir ó Thrá Lí, gar de Chute Hall, ag 52.27584°N, -9.64307°W. As Béarla, ghlaoitear Chute Hall Ogham Stones orthu chomh maith.
Maigh Raithin
Is sráidbhaile í Maigh Raithin. Tá an baile suite sa Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Clocha Oghaim Tulaigh Garráin
Stair
Greanadh na clocha idir c. AD 300 agus 800.
D'aimsíodh na clocha sa bhliain 1848 tar éis do stoirm reilig ársa a nochtadh, le radharc thar Bhá Ard na Caithne. Bhog 4ú Barún Fiontrá iad chuig a thigh i Chute Hall.
Cur síos
Léitear na hinscríbhinní:
Áth na Cora
Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Áth na Cora.
Sluaghairm
Is frása gearr agus ar leith, úsáidte i bhfógraíocht é sluaghairm.
Oileán Codfish
Is oiléan (14km²) is ea Oileán Codfish (Maorais: Whenua Hou) atá suite taobh thoir de Oileán Stewart i An Nua-Shéalainn theas. Is tearmann éan é.
Saint-Josse-ten-Noode
Is cathair bhardais sa Bhruiséil sa Bheilg é Saint-Josse-ten-Noode.
Graham Kennedy
Ba láithreoir teilifíse agus aisteoir Astrálach é Graham Cyril Kennedy, a rugadh ar an 15 Feabhra, 1934, agus a d'éag sa bhliain 2005..
Pearl S. Buck
Scríbhneoir agus úrscéalaí Meiriceánach ab ea Pearl Sydenstricker Buck (1892 – 1973), nó Sai Zhenhu (Sínis: 賽珍珠; pinyin: Sài Zhēnhū) de réir a hainm Síneach. Do rugadh í ar an 26ú lá de Mheitheamh i Hillsboro, baile atá suite i Virginia Thiar na Stáit Aontaithe, agus do fuair sí bás ar an 6ú lá de Mhárta i nDanby, baile atá suite i Vermont na Stáit Aontaithe.
Do bhíodar tuismitheoirí Pearl Buck ina misinéirí agus dá bharr san chaith sí an chuid is mó dá saol roimh 1934 sa tSín. Is é an t-úrscéal The Good Earth (Gaeilge: 'An Talamh Mhaith'), úrscéal a bronnadh Duais Pulitzer air sa bhliain 1932, a sárshaothar. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta uirthi sa bhliain 1938. Tar éis filleadh ar na Stáit Aontaithe di, do lean sí ar aghaidh lena cuid scríbhneoireachta agus d'oibrigh sí go crua ar shon ceart na mban agus ceart na mionlach.
Buaile an Chnocáin
Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Buaile an Chnocáin.
HomeTown
Ba phopbhanna Éireannach é HomeTown. Tháinig Dayl Cronin, Dean Gibbons, Josh Gray, Ryan McLoughlin, Cian Morrin agus Brendan Murray le chéile sa bhliain 2013. Ba é Louis Walsh a mbainisteoir.
Josh Gray
Is as Baile Coimín, Cill Mhantáin é Josh Gray.
Brendan Murray
Is as Tuaim, Gaillimh é Brendan Murray.
Ryan McLoughlin
Is as Droichead Nua, Cill Dara é Ryan McLoughlin.
Dayl Cronin
Is as Cluain Meala, Tiobraid Árann é Dayl Cronin. Tá sé ag glacadh páirt ar Dancing with the Stars (sraith theilifíse na hÉireann), ata ag tosú ar RTÉ a hAon ar an 8 Eanáir, 2017.
Cian Morrin
Is as Caisleán an Bharraigh, Maigh Eo é Cian Morrin. Bhí Morrin ar an The X Factor (RA) sraith a naoi sa bhliain 2012. Chan sé "Come Together" le The Beatles san eisteachtaí. Chan sé "Next to Me" le Emeli Sandé sa campa tosaithe.
Bert Newton
Is láithreoir teilifíse agus aisteoir Astrálach é Albert Watson "Bert" Newton (23 Iúil 1938 - 30 Deireadh Fómhair 2021). Ba é Newton an fear a' tí ar na Logie Awards ar 19 ócáid. Bhí sé le feiceáil go minic in éineacht le Graham Kennedy agus Don Lane ar a gcuid seónna ilsiamsa teilifíse. Chonacthas ar an teilifís é lena bhean chéile, Patti Newton, amhránaí, go minic chomh maith.
Lee Van Cleef
Ba aisteoir Meiriceánach é Clarence LeRoy "Lee" Van Cleef, Jr. (9 Eanáir 1925-16 Nollaig 1989). Rugadh agus tógadh in Somerville, New Jersey, é. Sa bhliain 1942, d'fhág sé an ardscoil go luath chun seirbhís a chur isteach i gCabhlach na Stát Aontaithe le linn an Dara Cogadh Domhanda. Mar aisteoir i ndiaidh an chogaidh, d'oibrigh sé i ngnáthscannáin agus cláir theilifíse den seánra western ar feadh tamaill sách fada sular tharraing sé aird níos mó air féin lena rólanna in For a Few Dollars More agus The Good, the Bad and the Ugly.
An Pháirc Thiar agus Gort na Síliní
Stáisiún suite i gContae Bhaile Átha Cliath is ea an Pháirc Thiar agus Gort na Síliní.
Contae Stanly, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Stanly atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 60,585 duine ann. Is é Albemarle a phríomhbhaile contae.
Archaeplastida
Is príomh-líne de shliocht na n-eocarót í na hArchaeplastida atá comhdhéanta de phlandaí talaimh, algaí glasa agus dearga, agus grúpa beag eile glaoite glúcaifíti. Tá plastaidí le dhá scannán mórthimpeall orthu ag na horgánaigh seo go léir, a mholfadh gur d'eascair siad go díreach ó chianbaictéir inshiombóiseacha. I ngach grúpa eile, tá trí nó a ceathair scannán timpeallaithe ar na plastaidí agus bhí siad faighte go tánaisteach ó algaí glasa agus dearga.
Edmund Hillary
Ba é Edmund Hillary (20 Iúil 1919-11 Eanáir 2008) an chéad duine chun Everest, an sliabh is airde ar domhan, a dhreapadh. Rugadh ar an 20 Iúil 1919 é sa Nua-Shéalainn.
Dún Geimhin
Is baile beag agus baile fearainn é Dún Geimhin i gContae Dhoire, Cúige Uladh. Tá sé ar an mbóthar an A6, idir Bhéal Feirste agus Chathair Dhoire. Tá sé suite ag bun Bhinn Bhradachan, san áit a bhuaileann na haibhneacha an Roa, an Abhainn Riabhach agus an Abhainn Bheag le chéile. In aice láimhe, tá Bearnas Ghleann Seáin, ina nardaíonn an bóthar go dtí os cionn 300 m. Thug an Daonáireamh, sa bhliain 2001, le fios go raibh daonra de 2,993 duine ann, méadú de 6% thar 1991.
Actinidia
Géineas le roinnt eisceachtaí, de phlandaí adhmadacha agus,dé-éiciacha dúchasach do chrios measartha oirthear na hÁise, a fhásann fud fad an chuid is mó den tSín, Téaváin, Chóiré agus den tSeapáin, agus a shíneann ó thuaidh go hoirdheisceart na  Sibéire agus ó dheas isteach san  Ind-Sín. Áirítear san ghéineas seo; toir ag fás go 6 m (20 tr.) ar airde, agus fíniúnacha bríomhar, láidir, ag fás suas go dtí 30 m (98 tr.) i cheannbhrait na gcrann. Den chuid is mó, is féidir leo teochtaí síos go dtí thart ar -15 ° C (5 ° F), a fhulaingt agus tá cuid acu i bhfad níos chruachúisí.
Speicis
The 40–60 species of Actinidia include:
Cluain Dolcáin/Cnoc an Fhuaráin
Is stáisiún suite i gContae Bhaile Átha Cliath í Cluain Dolcáin/Cnoc an Fhuaráin.
Tarmachan
thumb|Lagopus muta
Ada (magairlín)
Géineas is ea   'Ada'  , leagan giorraithe  'Ada'  i dtrádáil ghairneoireachta, de 16 speiceas, san fhine (Orchidaceae), fhofhine Epidendroideae, treibh Cymbidieae, fhotheibh Oncidiinae, ordghrúpa Oncidium. Is é sonraitheoir an speicis ná  aurantiaca Ada .
Aonchont
Tá comhtháthú géin thriarach ag na haonchoint, próiseas nach mbíonn ar siúl ag na bichoint. Ionchódaíonn na trí ghéin atá comhtháite le chéile ag na haonchoint thriaracha (ach ní na baictéir ná na bicoint) einsímí le haghaidh núicléitíd pirimidín a shintéisiú: carbamoyl fosfáit synthase, dihydroorotase, aspartate carbamoyltransferase (Cavalier-Smith 2006). Taispeánannn an crann fíliginiteach seo a leanas na gaolmhaireachtaí idir na príomhghrúpaí d'Eocarót, de réir moltaí Cavalier-Smith.
Cullman, Alabama
Is é Cullman an príomhbhaile agus an bhaile is mó i gContae Cullman, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh í sa bhliain 1873. Ainmníodh an bhaile i gcuimhne ar John G. Cullmann. Bhí 15,496 duine ina gcónaí sa bhaile sa bhliain 2016.
Days of Wine and D'oh'ses
Craoladh an ochtú eipeasóid déag, "Days of Wine and D'oh'ses", den aonú sraith déag The Simpsons ar an 9 Aibreán 2000. Scríobh Deb Lacusta agus Dan Castellaneta an eipeasóid seo. D'fhéach 8.3 milliún duine ar an eipeasóid.
An Bhearn Dearg
Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea An Bhearn Dearg.
Hondúras
Is tír i Meiriceá Láir é Poblacht Hondúras. Tá teorainn aici le Nicearagua, Guatamala agus an tSalvadóir. Is í Tegucigalpa an phríomhchathair. Tá breis is 7,000,000 duine ina gcónaí i Hondúras.
Abbie Cornish
Is ban-aisteoir Astrálach í Abbie Cornish, a rugadh ar an 7 Lúnasa, 1982.
Contae Stokes, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Stokes atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 47,401 duine ann. Is é Danbury a phríomhbhaile contae.
Bun an Phobail
Sa bhliain 2016, bhí 1,480 duine ina gcónaí sa bhaile. Déantar achoimre ar athruithe ins an daonra ins na blianta anuas ins an tábla seo thíos:
Stáisiún Bhaile Adaim
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i mBaile Adaim i gContae Bhaile Átha Cliath é Stáisiún Bhaile Adaim. Osclaíodh an stáisiún ar 10 Aibreán 2007.
Contae Surry, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Surry atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 73,673 duine ann. Is é Dobson a phríomhbhaile contae.
CLG Chontae Mhaigh Eo
Is é Cumann Lúthchleas Gael Chontae Mhaigh Eo an eagraíocht atá freagrach as na cluichí Gaelacha a imrítear i gContae Mhaigh Eo, Poblacht na hÉireann, faoi cheannas an gCumann Lúthchleas Gael.
Adansonia
Is éard is Adansonia ann ná géineas de chrainn duillsilteacha a aithnítear go coitianta mar baobab. Bíonn siad le fail i réigiúin thirime in Madagascar, san Afraic, san Araib agus san Astráil. Tagann ainm an ghéinis ó ainm an nádúraí agus taiscéalaí úd ón Fhrainc, Michel Adanson. Eisean a rinne cur síos den chéad uair ar an speiceas de bhaobab ar a dtugtar Adansonia digitata.
Cloch Oghaim Bhaile an Bhúlaeraigh Thuaidh
Suíomh
Tá an Cloch Oghaim Bhaile an Bhúlaeraigh suite gar den Chonair, ag 52.17677°N, -10.22261°W
Stair
Cuireadh an chloch úd suas mar leag uaighe, le hinscríbhinní Oghaim as Gaeilge Chianach, am éigin i rith na meánaoise, tuairim is AD 300-600. Tá an cód KE043-108 aici ar an Taifead ar Shéadchomharthaí agus Áiteanna.
Úlla
Baile beag é Úlla (Béarla: Oola) atá i gContae Luimnigh i lár iarthar na hÉireann. Tá sé gar do chathair Luimnigh i gCúige na Mumhan, Poblacht na hÉireann. Ar phríomhbhóthar an N24 idir Luimneach agus Port Láirge atá an baile agus tá Tiobraid Árann 12 km soir ó dheas uaidh.
The Great Dictator
Scannán ón mbliain 1940 is ea The Great Dictator, leis an aisteoir grinn mór le rá, Charlie Chaplin. Bhí Chaplin ina stiúrthóir ar an scannán agus bhí sé sa dá phríomhpháirt aisteoireachta chomh maith. Bhí sé seo ar an gcéad scannán cainte uaidh, chomh maith le bheith ar an scannán is mó rath uaidh. B'aoir nimhneach é ar an bhFaisisteachas. Is díol suntais é an scannán seo, ós rud é nár thuig go leor daoine cé chomh holc is a bhí na Naitsithe ag an am sin, mar nach raibh eolas ag an bpobal faoi na campaí báis. Ach déantar cur síos sonrach ar ghéarleanúint na nGiúdach sa scannán seo.
Bogearraí mailíseacha
Is éard atá i gceist le bogearraí mailíseacha ná ríomhchláir (ríomhoidis, bogearraí) a thagann isteach ón Idirlíon le seadú a dhéanamh i ríomhaire an úsáideora i nganfhios dó. Sa ghnáthchaint, is minic a thugtar "víreas" ar gach sórt bogearraí mailíseacha, ach le fírinne, is iomaí cineál eile atá ann, mar shampla:
The Great Dictator
Plota
Cuirtear in aithne muid ar dtús leis an mbearbóir Giúdach gan ainm (Chaplin) agus é ag troid sa Chéad Chogadh Domhanda ar son a thíre féin, Tomainia (tír fhicseanach arb ionann í agus an Ghearmáin). Buailtear é sa cheann ag deireadh an chogaidh agus caitheann sé fad fiche bliain in ospidéal agus a chuimhne caillte aige. Filleann sé ar a ghairm bheatha ag deireadh na tréimhse sin agus gan tuiscint dá laghad aige ar chás polaitiúil a thíre féin, áit a bhfuil deachtóir darb ainm Adenoid Hynkel (Chaplin arís, agus é ag déanamh aithrise ar Adolf Hitler) tar éis teacht i réim. Is cuid thábhachtach í den phlota agus den ghreann, go bhfuil an bearbóir Giúdach ina mhacasamhail den deachtóir uafásach seo a bhfuil an ghráin dhearg aige ar na Giúdaigh. Déantar aoradh chomh maith ar Benito Mussolini, i bhfoirm an deachtóra fhicseanaigh Benzino Napaloni, atá ina cheannaire ar thír darb ainm Bacteria. Léirítear caidreamh cumhachta áiféiseach na beirte seo, tríd an eachtra ina bhfuil na deachtóirí ag iarraidh idirbheartaíocht a dhéanamh faoi smacht a ghlacadh ar Osterlich (An Ostair).
Úlla
Ar an mbaile beag féin tá teach pobail (Eaglais Mhuire gan Smál), stáisiún peitril, siopa ginearálta a osclaíonn go dtí go mbíonn sé déanach, péire tithe tábhairne, páirc imeartha, oifig an phoist, comhar creidmheasa, halla pobail, agus díoltóir bláthanna ina measc.
The Great Dictator
Stíl
Cé gur aoir thar a bheith searbhasach í seo, bíonn atmaisféar thar a bheith éadrom ann ar feadh an scannáin go léir. Tá greann ropánta Chaplin le sonrú go mór ann agus baineann sé an-leas as chun ábhar an scannáin a aoradh. Radharc cáiliúil amháin ná an rince a dhéanann an deachtóir Hynkel le balún mór atá ina mhacasamhail den domhan agus réamhcheol Lohengrin le Richard Wager á sheinm sa chúlra.
Bogearraí mailíseacha
Bunús agus cuspóirí
Cuid de na bogearraí mailíseacha, ní raibh iontu ar dtús ach turgnaimh eolaíochta nó clis mhagaidh. Iad siúd a d'fhorbair iad, ní raibh siad ag iarraidh dochar tromchúiseach a dhéanamh d'aon duine ná dá ríomhaire. Na ríomhchláraitheoirí óga a bhíodh á scríobh, ní raibh i gceist acu ach éirí eolach ar bhealaí na víreas, go háirithe chomh tapa agus a bhí siad ag léim ó ríomhaire go ríomhaire. Dealraíonn sé nach raibh ach cleas magaidh i gceist leis na víris ab fhairsinge a leath, chomh déanach leis an mbliain 1999.
Úlla
Stair
Níl ballóga Chaisleán Úlla i bhfad ón mbaile beag. Fuarthas beanna an fhia mhóir anseo sa mbliain 1825 agus bhí caoi mhaith orthu. Sa mbliain 1828 thángthas ar thrumpa práis agus ar shleá agus ar reanna saighde cré-umhaí. Tugadh na rudaí seo d’iarsmalann Choláiste na Tríonóide i mBaile Átha Cliath.
The Great Dictator
Gradam
I 1997, d'fhógair Leabharlann Chomhdháil SAM an scannán seo a bheith "suntasach go cultúrtha, go stairiúil nó go haeistéiticiúil" agus roghnaíodh é le bheith caomhnaithe i gClárlann Scannán Náisiúnta na Stát Aontaithe.
Bogearraí mailíseacha
Bunús agus cuspóirí
Na víris atá ceaptha le loitiméireacht a dhéanamh nó leis na sonraí a dhíothú, tá níos mó i gceist leosan ná cleas magaidh. In imeacht ama, áfach, tháinig víris eile ar an bhfód agus iad dírithe ar bhrabús gnó a dhéanamh trí úsáid a bhaint as ríomhairí daoine eile i nganfhios dóibh. Is féidir leis an gcoirpeach dul i muinín na ríomhairí ionfhabhtaithe (truaillithe) le litreacha turscair (spam) a chur sa ríomhphost, ábhar coiriúil (pornagrafaíocht leanaí, mar shampla) a choinneáil ar stóras, nó ionsaí diúltaithe seirbhíse a chur i gcrích mar shracaireacht.
Gailearaí Náisiúnta na hÉireann
clé|mion Is le Gailearaí Náisiúnta na hÉireann cnuasach ealaíne Phoblacht na hÉireann.
Bogearraí mailíseacha
Na víris is na péisteanna
Is iad na víris is na péisteanna na cineálacha bogearraí mailíseacha is mó a bhíonn i mbéal an phobail. Is éard atá i gceist leo ná bogearraí atá á leathadh mar a bheadh tolgadh galair ann. Is é is víreas ann ná ríomhchlár atá tar éis é féin a chur le ríomhchlár úsáideach éigin. Nuair a rithfear an ríomhchlár seo, rithfear an víreas san am céanna, agus na bogearraí úsáideacha eile á thruailliú ar an dóigh chéanna. Mar sin, níl sa víreas féin, go bunúsach, ach oideas a atáirgthe féin. Is féidir, áfach, "pálasta" a chur leis an oideas seo, is é sin, an chuid den víreas a chuireann gníomhaíochtaí eile i gcrích, agus iad docharach go minic. (Tháinig an téarma sin "pálasta" ón spásaireacht, nó is éard atá i gceist leis an bpálasta ansin ná na daoine nó an taiscéalaí spáis atá á iompar ag an roicéad.) Tá an víreas i dtuilleamaí bogearraí eile le hé féin a atáirgeadh is a leathadh, ach níl srianta den chineál sin leis an bpéist: bíonn na péisteanna á leathadh féin ó ríomhaire go ríomhaire tríd na líonraí ríomhairí, cosúil leis an Idirlíon. Bhí víris agus péisteanna ann roimh lá an Idirlín féin, áfach. San am sin, bhí siad ag dul ó ríomhaire go ríomhaire nuair a bhí na geocaigh ríomhairí, abair, ag cóipeáil ríomhchláir óna chéile agus ag tabhairt dioscaí le ríomhchláir ar iasacht dá chéile.
Gailearaí Náisiúnta na hÉireann
D'osclaíodh é in aice le Teach Laighean sa bhliain 1864 tar éis acht parlaiminte á bhunú sa bhliain 1854. Tá tuairim is 2,500 olaphictiúr, 5,000 líníocht agus 5,000 prionta ann chomh maith le méid beag dealbhóireachta. clé|mion|[[Máire Mhaigdiléana|Máire Mhaigdiléana le Silvestro dei Gherarducci (Gailearaí Náisiúnta na hÉireann)]]
Bogearraí mailíseacha
Na capaill Thraíocha, na trealaimh fhréamhrochtana, agus na doirse cúil
Le go bhféadfadh an ríomhchlár mailíseach dul chun dochair don ríomhaire, caithfidh sé a bheith folaithe, nó mura bhfuil, is féidir go n-aithneoidh an t-úsáideoir go bhfuil rud éigin cearr, ionas go gcuirfidh sé an ríomhaire as nó go scriosfaidh sé an bogearra naimhdeach sula mbeidh an camghnó déanta. Ar ndóigh, ní mór fíor-chuspóir an bhogearra mhailísigh a choinneáil faoi cheilt leis an úsáideoir a mhealladh chun é a shuiteáil ar an ríomhaire. Na bogearraí mailíseacha atá bunaithe ar an smaoineamh seo, tugtar capaill Thraíocha, nó Traígh, orthu.
Cúil na Fuinse
Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Cúil na Fuinse.
Toledo
Is cathair i gcomhphobal féinrialaithe na Caistíle-La Mancha sa Spáinn í Toledo agus í mar phríomhchathair chúige Toledo chomh maith. Tá sí suite i lár na Spáinne agus taobh theas de Maidrid. Tá thar ar 83,500 daoine ina gcónaí ann. Glaotar An Chathair Impiriúil air de bharr Cúirt Séarlas V, Impire Naofa Rómhánach a bhí ann, agus Cathair na dtrí Cultúir de bharr tionchar culturtha na trí grúpaí, Críostaithe, Moslamaigh, agus Giúdaigh. Bhí sí mar phríomhchathair Ríocht na Viseagotaigh ón mbliain 542 go 725. Tá clú agus cáil ar Toledo de bharr na hairm a tháirgtear ann. Ba í príomhchathair ríocht na Spáinne í go dtí an bhliain 1563 nuair a bogadh an chúirt ríoga go dtí Maidrid. Tá a lán rudaí stáiriúla anseo, mar shampla an caisleán, an ardeaglais, agus séipéal na nGiúdach.
thumb|left|Ardeaglais Toledo
Collchoill agus Cill Droichid
Is stáisiún suite i gContae Chill Dara é Collchoill agus Cill Droichid.
Isla Fisher
Is ban-aisteoir Astrálach í Isla Lang Fisher, a rugadh ar an 3 Feabhra, 1976.
Contae Swain, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Swain atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 13,981 duine ann. Is é Bryson City a phríomhbhaile contae.
Páidí Ó Sé
Ba pheileadóir agus bainisteoir peile Éireannach é Páidí Ó Sé a rugadh i lár na Gaeltachta i gCeann Trá, Contae Chiarraí ar an 16 Bealtaine, 1955 agus a shíothlaigh ar an 15 Nollaig, 2012. Bhí an-rath air mar imreoir sna foirne cáiliúla ó Chiarraí idir na seachtóidí agus na hochtóidí, agus é ina chaptaen ón mbliain 1985 ar aghaidh. Bhuaigh sé cúig ghradam Sárimreora i ndiaidh a chéile idir na blianta 1981 agus 1985.
Tábhairneoir agus iar-Gharda a bhí ann. Phós sé Máire, múinteoir scoile ón Daingean ó dhúchas, agus saolaíodh triúr clainne acu - Neasa, Siún agus Pádraig Óg.
A Chéad Óige
Saolaíodh Páidí Ó Sé i gCeann Trá i gcroílár Ghaeltacht Chiarraí sa bhliain 1955. Eisean an dara as triúr buachaill, Mícheál an deartháir ab shine agus Tom an deartháir ab óige.
Fuair sé a chuid oideachais bhunscoile leis an mbunscoil áitiúil, Scoil Náisiúnta Chill Mhic a’ Domhnaigh. Cuireadh meánoideachas air leis na mBráithre Críostaí sa Daingean, Coláiste Bhréanainn i gCill Áirne agus Coláiste Mhíchíl i Lios Tuathail. Sa mheánscoil a céadchothaíodh a ghrá don chaid, agus bhuaigh sé ceithre chorn sinsir dá choláiste i ndiaidh a chéile idir na blianta 1971 agus 1974.
Chuaigh sé isteach sna Ghardaí agus chaith sé ceithre bliana leis an bhfórsa i Luimneach.
Club
Fear Gaeltachta go smior a bhí i bPáidí. D'imir sé a chéad chluiche le foireann sinsir na Gaeltachta thiar sa bhliain 1969, agus gan ach ceithre bliana déag sroichte aige. Bhuaigh sé a chéad bhonn sa roinn Ciarraí Thiar leis an gclub sa bhliain 1970.
Bhí cumas imeartha Pháidí tugtha faoi deara ag bainistíocht na foirne Ciarraí Thiar chomh maith, agus thosaigh sé amach ar ghairm thar a bheith rathúil leis an bhfoireann seo. Shroich Ciarraí Thiar barr a réime sa bhliain 1984 nuair a cháiligh siad do chluiche ceannais an chontae, agus Páidí ina imreoir-bhainisteoir orthu. Bhuaileadar le Ciarraí Theas sa chluiche cinniúnach siúd, agus bhain siad an corn leis an bhfarasbarr is lú, 1-7 go 1-6.
D'éirigh le foireann Pháidí seilbh a choimeád ar an gcorn sa bhliain dár gcionn, le bua in éadan Feale Rangers.
Bhí Páidí ag imirt le club na Gaeltachta fós sa bhliain 1988, ag gnóthú bonn Chiarraí Thiar an bhliain seo.
Foirne Idirchontae Chiarraí
Bhris Páidí isteach i bhfoireann na sinsear den chéad uair sa bhliain 1974. D'imir sé a chéad chluiche ag an leibhéal seo sa chluiche sraithe seo in aghaidh na Gaillimhe. Lean Ciarraí ar aghaidh gan mórán stró, go dtí gur shroicheadar cluiche ceannais na sraithe i gcoinne Ros Comáin. Críochnaíodh na foirne cothrom ar an lá agus bhain Ciarraí an corn amach sa deireadh tar éis athimirt. An-tús a bhí ann don fhear óg naoi mbliana d'aois, agus a chéad bhonn sraithe sa phóca aige. D'éirigh le Páidí greim a choimeád ar a áit san fhoireann don chraobh chomh maith agus d'imir sé a chéad chluiche chraoibhe i gcoinne Phort Láirge.
Sa bhliain 1975, thosaigh Ciarraí amach ar ré órga úr nua faoi bhainistíocht an iar-pheileadóra Mick O'Dwyer. Bheadh Páidí ina chnámh droma don fhoireann iomráiteach siúd, foireann a molfar go deo mar an ceann is fearr riamh.
Bhuaigh Páidí a chéad bhonn Mumhan sa bhliain chéanna, agus na curaidh Corcaigh á chur as coróin acu, rud a bhíonn ina ábhar áthais do mhuintir na Ríochta i gcónaí. Níorbh fhada go raibh áit daingnithe acu i gcluiche ceannais na hÉireann. Thug foireann óg Chiarraí aghaidh ar churaidh reatha na hÉireann Bhaile Átha Cliath, foireann a bhí ar bharr a mhaitheasa agus a aithníodh fud fad na tíre mar rogha na coitianta.
Níor tugadh mórán seans don dream óg siúd ón Ríocht, an fhoireann ab óige riamh i stair Chiarraí. Déarfadh Páidí níos déanaí go bhfuaireadar spochadh ceart ó lucht na Dubs roimh thús an chluiche, agus iad ag ceistiú "Cá bhfuil na sinsir?".
Ní raibh éinne ag súil le dúshlán cheart ó Chiarraí, lucht na príomhchathrach ach go hairithe. Bhí na Dubs i bhfad chun cinn ó thaobh taithí agus laethanta móra i bPáirc an Chrócaigh de, rud a sheasfadh leo sna seachtó nóiméad a bhí le teacht. Sin ráite, bhí imreoirí óga Chiarraí an-aclaí, an-eagraithe agus bhíodar in ann teacht chun páirce gan fhaitíos dá laghad. Ar Bhaile Átha Cliath amháin a bhí an brú. Cuireadh luíochán rompu, agus bhain dhá chúl ó John Egan agus Ger O'Driscoll an-stangadh astu. Bhí an lá leis an Ríocht.
Captaen
Sa bhliain 1985, rinneadh captaen de Pháidí agus bhailigh sé a 10ú bonn Mumhan le bua cuimsitheach i gcoinne Chorcaí le farasbarr de dhá chúl glan idir na foirne. Bhí bonn uile-Éireann eile ar na bacáin agus thug Ciarraí aghaidh ar Bhaile Átha Cliath don dara bliain as a chéile sa chluiche ceannais. Ní raibh ach aon nóiméad déag imithe sa chluiche nuair a ghnóthaigh Jack Ó Sé cúl cinniúnach don Ríocht, agus bhíodar go mór chun tosaigh agus iad ag filleadh ar na seomraí feistis ag leath am. Rinne na Dubs coimhlint cheart den ócáid sa dara leath, ámh, buíochas le dhá chúl ó Joe McNally. Ach ní ghéillfeadh foireann Chiarraí agus bhí an lá ag an Ríocht uair amháin eile, le scór deiridh 2-12 go 2-8.
Lena 7ú bonn sa phóca aige, bhí Páidí cothrom leis an gcuriarracht mar a sheas sé siar sna laethanta seo. Don chéad uair riamh, b'eisean a dhreap suas na staighre cáiliúla siúd ar Ardán Uí Ógáin chun Corn Mhic Uidhir a ardú ar son a chontae.
Ciarraí
Bhí Páidí sásta fanacht amuigh ón spotsolas ar feadh tamaill fhada, go dtí gur chuir sé a ainm chun cinn mar bhainisteoir ar shinsir Chiarraí sa bhliain 1995. Bhí peileadóirí Chiarraí in ísle brí agus Corcaigh ag fáil an lámh in uachtar sa chúige le tamall cheana. Ní raibh corn uile-Éireann buaite ag Ciarraí ó laethanta imeartha Pháidí fhéin, agus ní raibh cuma ar bith ar chúrsaí go bhfeabhsóidís le tamall fada eile. Dúshlán ollmhór a bhí roimhe. clé|mion|196x196px
An Iarmhí
Ní raibh ach seachtain thart nuair a nochtadh gan choinne gurb eisean a thiocfadh i bhfeighil ar fhoireann Chontae na hIarmhí, in éineacht lena shean-chomrádaí Gaeltachta Tomás Ó Flatharta. Chuir bainistíocht Pháidí borradh úr nua faoin fhoireann, agus chothaigh sé féinmhuinín agus uaillmhian nua a bhí go mór in easnamh go dtí seo. Sin ráite, fuair an Iarmhí léasadh ceart ag lámha Chiarraí ar an 10 Márta 2004, sa cheathrú babhta den sraith náisiúnta. Dhearbhaigh Páidí ní ba déanaí sa chláir faisnéise úd Marooned gurb é "an lá ba mheasa i mo shaol riamh, cé is moite de bhásanna agus a leithéid". Bhí fíor-chreathadh bainte as, ach d'fheabhsaigh cúrsaí beagán de réir a chéile as seo amach, go dtí gur bhain an Iarmhí a chéad chorn Laighean riamh le bua 0-12 go 0-10 i gcoinne Laoise. Éacht stairiúil a bhí ann, ceann a ndaingneofaí go deo é mar laoch sa chontae seo. clé|mion|163x163px
An Clár
Tháinig Páidí i gceannas ar pheileadóirí an Chláir do chraobh na bliana 2007. Bhíothas ag súil go mbeadh sé in ann draíocht de shaghas éigin a imirt ar chúrsaí an chontae, ach chlis na Cláirinigh i gcoinne Phort Láirge sa chéad bhabhta. Chuir cliseadh eile in aghaidh Aontroma deireadh lena laethanta bainisteoireachta. clé|mion|[[Ceann Trá]]
An Fear Gnó
Níorbh fhada go raibh a dhóthain de shaol an Gharda aige. D'éirigh sé as sa bhliain 1981, chun aghaidh a thabhairt ar dhúshlán úr nua mar thábhairneoir. D'fhill sé ar Ghaeltacht Chiarraí agus ghlac sé teach ósta i nDún Chaoin darb ainm Kruger Kavanagh's ar chíos. An teach tábhairne is faide siar in Éirinn, a deirtear.
Bhíodh sé de sprioc aige ón chéad lá riamh a thábhairne féin a oscailt, agus bhain sé an bheart seo amach sa bhliain 1985 nuair a osclaíodh teach Pháidí Uí Shé ar Ard a Bhóthair ina bhaile dúchais Ceann Trá. Ar na daoine mór le rá a bhí ann le haghaidh na hócáide ná Cathal Ó hEochaidh, Taoiseach an lae.
D'éirigh go geal leis an ngnó nua, agus thagadh na mílte chun sult a bhaint as - daoine cáiliúla san áireamh amhail Bill Clinton, Tom Cruise, Martin Sheen, Dolly Parton, Parthalán Ó hEachthairn agus Brian Ó Comhain.
Rinne Páidí a seacht ndícheall i gcónaí chun an tír agus Ciarraí a chur chun cinn, agus é ag mealladh turasóirí, lucht gnó agus lucht spóirt i dtreo na dúiche seo.
Bhí sé ina stiúrthóir ar Fáilte Éireann tráth.
A Dhearcadh Polaitiúil
Ní raibh baint díreach ag Páidí Ó Sé leis an bpolaitíocht le linn a shaoil. Ach bhí an-mheas aige d'Fhianna Fáil, rud nár cheilt sé riamh. Thug sé tacaíocht poiblí don pháirtí, agus bhí sé cairdiúil le roinnt de bhoic mhóra an pháirtí.
Cuireadh na Nollag
clé|mion|Ceann Trá Thángthas ar chorp Uí Shé abhaile i gCeann Trá go luath ar maidin an 15ú Nollaig 2012, cuireadh na Nollag faighte aige, mar a deirtear sa dúiche siúd ag tagairt do bhásanna um Nollaig. Tháinig a bhás tobann aniar aduaidh ar chách, agus é in ard-mheanma an oíche roimhe.
Bhí maithe agus móruaisle na hÉireann i láthair ag an sochraid, idir lucht spóirt, polaiteoirí, siamsóirí agus daoine mór le rá eile. Craoladh Aifreann na sochraide go beo ar an dteilifís agus ar an idirlíon ar RTÉ News Now.
Bhí Mícheál Ó Muircheartaigh ina fhear an tí ag an sochraid. "Tá ár rí imithe uainn", mar a dúirt sé.
Ag labhairt dó ag an sochraid, dúirt Uachtarán Chumann Lúthchleas Gael Liam Ó Néill - “Ní ag baill Chumann Lúthchleas Gael amháin a bhí aithne agus eolas ar Pháidí Ó Sé de bharr a raibh déanta aige don eagraíocht agus do shaol na hÉireann leis na blianta agus níor cheil sé riamh ach an oiread a ghrá don Ghaeilge, don chultúr agus dá cheantar dúchais.”
Oidhreacht
Tá rian Pháidí Uí Shé fágtha go tréan ar phobal na hÉireann. Tá a theach tábhairne i nGaeltacht Chiarraí ag dul ó neart go neart fós, agus is léir nach bhfuil a cháil agus a iomrá ag maolú cé go bhfuil fear an tí imithe ar shlí na fírinne.
Tá comórtas caide dá chuid á reáchtáil fós ina cheantar dúchais ar bhun bliantúil, craobh a mheallann foirne ón tír seo agus ar fud an domhain.
Bronnadh Gradam an Uachtaráin ar chlann Uí Shé ar an 15 Márta 2013, mar ómós don méid atá bainte amach ag Páidí agus a dhaoine muinteartha sa Chumann Lúthchleas Gael. Nochtadh dealbh de Pháidí in Ard an Bhóthair ar an 16 Bealtaine 2015.
Clarksville, Tennessee
Is cathair de chuid stát Tennessee, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Clarksville. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 132,929 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Clarksville suite i gContae Montgomery. Tá Kim McMillan ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1785.
Ennio Morricone
Cumadóir Iodálach ba ea Ennio Morricone (a rugadh ar 10 Nollaig 1928 sa Róimh agus a d'éag ar 6 Iúil 2020, in aois 91 bliain dó). Chum sé ceol do bhreis is 400 scannán.
Saothar
Bhí cáil ar Morricone mar gheall ar an gceol a chum sé do scannáin cosúil le A Fistful of Dollars agus The Good, the Bad and the Ugly. Go minic, titeann nótaí díchordacha Ennio Morricone anuas ar a chéile sa réamhcheol, tuar tréan na n-imeachtaí atá le teacht. Sa scannán, "La Battaglia Di Algeri" (1966), bhain sé úsáid as ceol traidisiúnta ó thús deireadh. Is é Morricone a chum na ceoltéamaí áille, allúracha do scannáin Leone.
Bhuaigh Morricone gradam Oscar i 2016 don cheol a chum sé don scannán The Hateful Eight. Bhuaigh sé gradaim Grammy agus Golden Globe dá chuid oibre chomh maith.
Roineabhal
Is cnoc in Albain í Roineabhal, atá suite ar na Hearadh, Comhairle nan Eilean Siar.
Contae Transylvania, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Transylvania atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 33,090 duine ann. Is é Brevard a phríomhbhaile contae.
Colgán
Is iasc é an colgán.
Ezzard Charles
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, ab ea Ezzard Mack Charles  (a rugadh ar an 7 Iúil, 1921 – 28 Bealtaine 1975).
Buabhall
Tá níos mó ná brí amháin leis an téarma buabhall:
Tegucigalpa
Is í Tegucigalpa príomhchathair Hondúras agus an chathair is mó sa tír. Tá sí suite i ngleann den ainm céanna ag 14°5′thuaidh 87°13′thiar. Tagann an t-ainm ó Tekut Xiuatl Pan, "sliabh airgead" i Nahuatl.
Cuireadh an chathair ar bun le linn tréimhse na coilíneachta mar ionad mianadóireachta. Ba í an chathair mhianadóireachta ba mhó i Meiriceá Láir í ar feadh tamaill, agus rinne an tUachtarán Marco Aurelio Soto príomhchathair na tíre di mar go raibh baint mhór aige féin leis an tionscal sin. Tá an chathair timpeall míle méadar os cionn leibhéal na farraige rud a mhaolaíonn an aeráid, ach suite mar atá sí ar thalamh sléibhtiúil níl sí leagtha amach go rialta mar a bhíonn go leor de na cathacha coilíneacha Spáinneacha.
Na Solláin agus An Nás
Is stáisiún suite i gContae Chill Dara é Na Solláin agus An Nás.
Tegucigalpa
Stair
Glaodh "Real Villa de Tegucigalpa de Heredia" ar Tegucigalpa nuair a bunaíodh é ar an 29 Meán Fómhair 1578 san áit a raibh baile dúchasach cheana féin. Ionad airgid agus óir a bhí ann ag an am. Ní dhearnadh príomhchathair bhuan Hondúras di go dtí an bhliain 1880.
Státrúnaí Lánchumhachtach na Fionlainne
Ba é an Státrúnaí Lánchumhachtach (Fionlainnis: ministerivaltiosihteeri. Sualainnis: ministerstatssekreterare) an státseirbhíseach Fionlannach i gCathair Pheadair a chuirfeadh cúrsaí na Fionlainne faoi bhráid an Impire, nuair a bhí an Fhionlainn ina cuid d'Impireacht na Rúise, mar Ard-Diúcacht.
De réir an dlí, ní fhéadfadh ach saoránach Fionlannach bheith ina Státrúnaí Lánchumhachtach. Sna fiche bliain dheireanacha i stair na hArd-Diúcachta, bhí na Rúisigh ag iarraidh an Fhionlainn a thabhairt chun Rúiseachais, agus iad ag ceapadh Rúisigh ina Státrúnaithe Lánchumhachtacha beag beann ar an dlí.
Cunndainn
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Cunndainn.
Státrúnaí Lánchumhachtach na Fionlainne
Maidir leis an bhfocal ministeri nó minister i dteideal an Státrúnaí, ní thagraíonn sé don Aire Rialtais, ach don mhinistre sa tseanchiall taidhleoireachta Fraincise - is é sin, ministre plenipotentiaire, nó ionadaí lánchumhachtach a fhéadann, cuir i gcás, conarthaí a shíniú thar cionn a rialtais. Sin é an fáth a n-aistrítear an teideal mar Státrúnaí Lánchumhachtach anseo.
Cúil Uí Chionaoith
Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Cúil Uí Chionaoith.
Státrúnaí Lánchumhachtach na Fionlainne
Ní raibh an leagan seo in úsáid, áfach, ach ón mbliain 1835 ar aghaidh. Roimhe sin, ní thugtaí ach "státrúnaí" ar an státseirbhíseach seo.
Státrúnaithe Lánchumhachtacha na Fionlainne i gCathair Pheadair
thumb|Robert Henrik Rehbinder - Státrúnaí Lánchumhachtach na Fionlainne, 1811 - 1841
Tomás Breatnach
Iar-iománaí Éireannach é Tomás Breatnach, nó Tommy Walsh as Béarla (rugadh ar an 5 Bealtaine, 1983 é, i dTulach Ruáin, Contae Chill Chainnigh). Tá gradaim All-Star agus coirn uile-Éireann buaite aige mar chúlaí, thosaí agus imreoir lár páirce.
Bronnadh a chéad duais Sárimreoirí na Bliana air sa bhliain 2006. Iománaí idirchontae atá ina dheartháir Pádraig chomh maith.
Taoschnó
Is císte beag friochta é an taoschnó (doughnut), déanta as taos meala. Tá an taoschnó i gcruth fáinne go minic (mura bhfuil taoschnónna lán suibhe é).
mion|clé mion|Krispy Kreme Cake Batter Doughnut
Cócaireacht
Déantar taos (plúr, uibheacha, siúcra agus comhábhair eile a mheascadh le chéile) chun taoschnónna a dhéanamh. Tá raimhre an taois tábhachtach.
Maisítear taoschnónna le rudaí éagsúla ar nós subh, siúcra, seacláid agus ábhair eile nach iad.
Itear taoschnónna de ghnáth mar mhilseog nó mar scroid.