cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Hixkaryana
Is teanga Charabach í Hixkaryana, á labhairt ag 500 duine timpeall na habhann Nhamundá, abhainn a sreabhann isteach in Amasóin na Brasaíle. Is teanga í a úsáideann ord focal cuspóir-briathar-ainmní, agus b'í an chéad teanga den chineál seo a ndearnadh cur síos uirthi (Desmond C. Derbyshire). Tá ord na bhfocal ríthábhachtach mar nach bhfuil aon deireadh tuisil ann chun idirdhealú a dhéanamh idir ainmní agus cuspóir.
Hector Amú i Meiriceá Theas
Clár teilifíse de chuid TG4 is ea Hector i Meiriceá. Téann Hector Ó hEochagáin go Meiriceá.
A' Chonghail
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é a' Chonghail.
An Cúl Phort
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é an Cúl Phort.
Baile an Chollaigh
Is baile satailíte atá suite timpeall 8 gcileaméadar ó Chathair Chorcaí, i gContae Chorcaí na hÉireann é Baile an Chollaigh (Béarla: Ballincollig). Tá an baile suite in aice le hAbhainn na Laoi ar an mbóthar réigiúnach R608. Sa bhliain 2006, measadh go raibh 16.308 duine ina gcónaí i mBaile an Chollaigh. Is iad seo a leanas na bailte is cóngaraí: Baile Nora, na hUamhanna, Cill na hOmnaí, Inis Cara, an Bhlarna (an baile ina bhfuil Cloch na Blarnan suite), agus Teamhair. Tá Baile an Chollaigh gar do Bhaile an Easpaigh agus do Wilton, bruachbhailte Chorcaí.
Stair
Thóg teaghlach Barrett (ar ainmníodh an bharúntacht ina bhfuil Baile an Chollaigh ina dhiaidh sin) Caisleán Bhaile an Chollaigh le linn ré Edward III. Ghlac reibiliúnaithe an caisleán ó Andrew Barrett i 1641, ach chuir fórsaí parlaiminteacha Shasana iad as a ndícheall faoi Murrough O'Brien, Iarla Inchiquinn, i 1645. Bhí sé faoi ghealltanas do Shéamas II i 1689, le linn an chogaidh in Éirinn, ansin d'fhan sé neamháitithe tar éis a chaite, agus thit sé i léig.
D'oscail Charles Henry Leslie, fear gnó suntasach as Corcaigh, Muileann an Phúdar Ríoga Bhaile an Chollaigh i 1794. Aon bhliain déag ina dhiaidh sin, cheannaigh na Breataine na muilte, a bhí ag ullmhú le haghaidh cogaidh le Napoleon, agus tógadh an bheairic chun soláthar an phúdair ghunna a chosaint. Bhí sé ar cheann de na muilte púdair gunna is mó in Oileáin na Breataine. I 1837, d'fhostaigh an muileann cúpla céad oibrí, agus faoi 1880, bhí Baile an Chollaigh ar cheann de na bunaíochtaí tionsclaíocha ba mhó i gCorcaigh, leis an muileann ag fostú go leor fear agus buachaillí ón gceantar.
Le dúnadh na Muilte Púdair Ghunna go luath sna 1900í, níor éirigh le Baile an Chollaigh níos mó ná sráidbhaile beag ar an mbóthar ó chathair Chorcaí go baile margaidh níos mó i Maigh Chromtha. Bhí an 3ú Cathlán Ríoga na gCúige Mumhan (Cúltaca) lonnaithe ansin le linn an Chogaidh Mhóir. Ba iad na Reisimintí Eile a bhí suite sa Bheairic sular díchoimisiúnaíodh iad an 1ú Reisimint Airtléire Réimse agus an 8ú Reisimint Airtléire Réimse (FCÁ). Ba fhoinse mhór fostaíochta é Dún Uí Mhurchú a díchoimisiúnaíodh le déanaí. Sna 1970í, d'fhorbair Baile an Chollaigh i bhfad níos mó de bhaile satailíte, agus tógadh go leor forbairtí tithíochta timpeall an tseanbhaile, agus tithíocht daoine a bhí ag obair i gcathair Chorcaí nó sna bruachbhailte. Lean an leathnú seo ar aghaidh go déanach sna 80idí agus sna 90idí. Dá bhrí sin, tá méadú mór tagtha ar dhaonra an bhaile, go háirithe le leathnú siar an bhaile. Tá an baile is mó sa chontae tar éis fás go Baile an Chollaigh.
Conláistí
Áirítear ar na taitneamhachtaí atá lonnaithe i mBaile an Chollaigh leabharlann, pictiúrlann ilphléacs, áiteanna súgartha, ionaid siopadóireachta agus Páirc Réigiúnach Bhaile an Chollaigh.
Cuimsíonn an pháirc áineasa, Páirc Réigiúnach Bhaile an Chollaigh, an t-iar-mhuileann púdair ghunna agus tomhasann sé thart ar 135 acra (55 heicteár), le 52 struchtúr i gcéimeanna éagsúla meathlaithe ag maireachtáil ón bpróiseas monaraithe púdair ghunna. Tá an suíomh thart ar 2.4 ciliméadar ar fhad agus ritheann an Laoi fad thuaidh an tsuímh. Tá córas canálacha sa láithreán a úsáidtear le linn an phróisis mhonaraithe ag nascadh na limistéir phróiseála go léir i gcóras cothrom amháin gan glais. Tugtar na canálacha ó Abhainn na Laoi ag deireadh thiar an tsuímh. Tá páirceanna sacair, páirc rugbaí, cosáin, áis scátála, agus trealamh aclaíochta lasmuigh saor in aisce sa pháirc - suiteáladh an dara ceann ar chríoch thiar na páirce i mí na Samhna 2011. Mar thoradh ar phlean forbartha 2012, a thug breac-chuntas ar Todhchaí na Páirce Réigiúnaí ag an rannóg Áineasa & Conláiste den údarás áitiúil, ceadaíodh pleanáil do limistéir cluichí ilúsáide agus do chlós súgartha do leanaí. Cuireadh tús leis an obair seo i mí na Nollag 2014 agus tá sé críochnaithe anois. Sainaithníodh scéim leithroinnte ochtó plota sa phlean forbartha freisin, agus osclaíodh í i mí na Samhna 2013 ag bealach isteach Inis Mór go dtí an Pháirc Réigiúnach. Leagadh amach sraith de rianta marcáilte in 2014, agus tá ceithre shiúlóid lúibe iontu, atá dathchódaithe de réir faid. Tosaíonn an Conair Mhíleata ag Cearnóg an Ionaid Siopadóireachta agus leanann sí ar aghaidh go dtí an Pháirc Réigiúnach ar bhealach siar. Tosaíonn agus críochnaíonn trí chonair eile ag a bhfuil faid éagsúla ag deireadh thiar na páirce - ag Droichead Inis Cara.
Tá clós súgartha eile in aice leis an Lidl ar an taobh thiar den bhaile.
Tá ionad siamsaíochta teaghlaigh sa bhaile, a bhfuil scátáil ar dhromchla plaisteach agus i limistéir shúgartha. Tá siopaí, ionad siopadóireachta, bialanna agus bialanna slabhra lena n-áirítear Dinos, McDonald's, agus Subway.
Áiteanna spéise
Tá Muilteoga Púdair Ghunna Ríoga Bhaile an Chollaigh mar aon lena ionad cuairteoirí / iarsmalann le fáil ar an taobh thuaidh den bhaile. Tá drochbhail ar roinnt foirgneamh i Muilte an Phúdair Ghunna ach tá an ceantar fós oscailte do choisithe sa Pháirc Réigiúnach.
Tá uaigh Rory Gallagher suite i Reilig Naomh Oilibhéar, ar an Model Farm Road, díreach taobh amuigh de Bhaile an Chollaigh. Is macasamhail é a chloch chinn de dhámhachtain a fuair sé i 1972 do Ghiotáraí Idirnáisiúnta na Bliana.
Is sampla é an Áilín Aoil Coolroe den chairéalú stairiúil i gceantar Coolroe sa bhaile
Eaglaisí
Tá dhá eaglais Chaitliceacha suite sa bhaile. Tá 'Eaglais Chríost Ár Solais' nua-aimseartha (deartha ag gnólacht ailtireachta áitiúil) suite ar an taobh thiar den bhaile, agus tá sean-Eaglais Naomh Muire agus Naomh Eoin suite gar do lár an bhaile, ar an Stáisiún Bóthar
Iarnród
Bhí an líne iarnróid idir Corcaigh agus Maigh Chromtha ag freastal ar Theach an Stáisiúin (ag an taobh ó dheas de Bhóthar an Stáisiúin).
Carlsruhe, Victoria
Bailecheantar atá suite 80 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, Victoria na hAstráile, is ea Carlsruhe. Sa bhliain 2011, bhí 456 duine ina gcónaí ann.
Baile an Chollaigh
Iarnród
Osclaíodh stáisiún iarnróid Bhaile an Chollaigh an 12 Bealtaine 1866, a dúnadh do thrácht paisinéirí an 1 Iúil 1935, a dhún do thrácht earraí an 10 Márta 1947 agus ar deireadh dhún sé go hiomlán ar an 1 Nollaig 1953.
Iompar poiblí
Tá roinnt bealaí bus Bus Éireann ag freastal ar Bhaile an Chollaigh. Ina measc seo tá bealach 220 (go Carraig Uí Leighin, trí COC, Lár Chathair Chorcaí, agus Dubhghlas), bealach 220X (bealach comhchosúil trí Pháirceanna na Laoi seachas Baile an Easpaig), bealach 220A (cosúil le bealach 220, ach ag leanúint ar aghaidh go Baile an Fhiaigh), agus bealach 233 (Lár Chathair Chorcaí go Maigh Chromtha trí Bhaile an Chollaigh).
Cuimsíonn roinnt tograí, amhail an plean iompair 'Project Ireland 2040', staidéar féidearthachta féideartha ar thionscadal iarnróid éadrom fo-uirbeacha a d'fhéadfadh a bheith sa cheantar.
Bóthar
Is é iar-ailíniú an N22 an bóthar réigiúnach R608 a théann trí lár an bhaile anois.
Aer
Is é Aerfort Chorcaí an t-aerfort is gaire atá thart ar 14 km ar shiúl.
Oideachas
Tá Baile an Chollaigh ina bhaile do roinnt naíolanna, ceithre bhunscoil, agus dhá mheánscoil. Is iad an dá mheánscoil i mBaile an Chollaigh ná Coláiste Choilm agus Pobalscoil Bhaile an Chollaigh. Tá Scoil Phobail Bhaile an Chollaigh suite i mBaile an Chollaigh Thiar agus tá sé in aice le 'Eaglais Chríost Ár Solais' agus Scoil Barra (bunscoil). Tá Coláiste Choilm suite i mBaile an Chollaigh Thoir agus tá sé gar do chleachtas dochtúra agus do lár bhaile Bhaile an Chollaigh. Tá Scoil Eoin agus Scoil Mhuire (dhá bhunscoil) suite in aice le Séipéal Mhuire agus eaglais Naomh Eoin. Osclaíodh foirgneamh trí stór nua do Ghaelscoil Uí Riordáin in 2012. Tá sé seo ar cheann de dhá Ghaelscoil bunscoile agus meánscoile (scoileanna lán-Ghaeilge) sa cheantar, ag soláthar do líon mór daltaí a fhoghlaimíonn an Ghaeilge sa cheantar. . Tá sé ar thaobh thoir an bhaile.
Santa Ana, California
Cathair i ndeisceart California is ea Santa Ana. Sa bhliain 2010 fuarthas 324,528 duine ina gcónaí in Santa Ana.
Contae Perry, Alabama
Is contae in Alabama é Contae Perry. Tá sé suite i lár an stáit. Tá an dlús daonra (6/km²) ann. Is é Marion príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 9,574 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Bibb, Chilton, Dallas, Hale, agus Marengo.
Stair
Bunaíodh Contae Perry ar 13 Nollaig 1819. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Oliver Hazard Perry, Commodóir cabhlaigh SAM ó Rhode Island.
Lannraig agus Hamilton an Ear (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Lannraig agus Hamilton an Ear. Cruthaíodh sa bhliain 2005 é. Is í Angela Crawley (PNA) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Amalgaid mac Éndai
Bhí a mhac Cúán mac Amhalaí (bás 641) ina rí na Mumhan freisin.
Elizabeth Malcolm
Scoláire dearscnaitheach sa léann Éireannach is ea Elizabeth Malcolm. As Sydney di ó dhúchas, ach tá sí ina hollamh anois in Ollscoil Melbourne tar éis tréimhse fhada a chaitheamh in Éirinn agus in áiteanna eile thar lear. Tá taighde déanta aici ar stair shóisialta na nÉireannach sa bhaile agus i gcéin, agus suim ar leith aici sna rudaí a leanas: an t-ól, cultúr na ndaoine, tithe na ngealt, galracha agus ospidéil, coiriúlacht agus póilíní, forneart agus cuimhne, an imirce agus stair na mban. Tá cuntas tugtha aici freisin ar staireolaíocht na hÉireann agus ar fhás an Léinn Éireannaigh.
Tá sí ina Comhalta den Royal Historical Society agus den Academy of the Social Sciences san Astráil. Bhí poist aici in Ollscoil New South Wales, in Ollscoil Trondheim agus in Ollscoil Tromsø san Iorua, in Ollscoil na Banríona i mBéal Feirste, agus in Ollscoil Learphoill. Faoi láthair is í Uachtarán Chumann Léinn Éireannaigh na hAstráile agus na Nua-Shéalainne (ISAANZ) í agus is í comheagarthóir an Australasian Journal of Irish Studies í.
Tá dlúthbhaint aici leis an obair mhór scoláiriúil atá á déanamh in Melbourne le tamall anuas ar ghnéithe de dhúchas na hÉireann, agus tairbhe á bhaint as an méid mór acmhainní atá ann.
Roinnt leabhar agus alt
The Irish Policeman, 1822-1922: a Life, Dublin: Four Courts Press, 2006
Craiceann
mion|clé|Craiceann daonna Is éard atá i gceist leis an gcraiceann ná an clúdach nádúrtha ar an taobh amuigh de chorp an duine nó ainmhí.
Elizabeth Malcolm
Roinnt leabhar agus alt
In éineacht le C.H. Mahony, L. Izarra, J.P. Harrington agus O. Pliny, The Future of Irish Studies: Report of the Irish Forum, Prague: Charles University Press, 2006
Craiceann
Úsáid an Fhocail
Úsáidtear an focal seo i nGaeilge na hAlban freisin.
Elizabeth Malcolm
Roinnt leabhar agus alt
Ina heagarthóir le G. Jones, Medicine, Disease and the State in Ireland, 1650-1940, Cork: Cork University Press, 1999
Craiceann
Ciall Mhalartach
Caidreamh collaí atá i gceist le "bualadh craicinn". Tá gearrscéal dar teideal Craiceann sa leabhar Sciorrfhocail: Scéalta agus úrscéal le Panu Petteri Höglund.
Elizabeth Malcolm
Roinnt leabhar agus alt
Elderly Return Migration from Britain to Ireland: a Preliminary Study, Dublin: National Council for the Elderly, Report No. 44, 1996
Swift's Hospital: a History of St Patrick's Hospital, Dublin, 1746-1989, Dublin: Gill and Macmillan, 1989
'Ireland Sober, Ireland Free': Drink and Temperance in Nineteenth-Century Ireland, Dublin: Gill and Macmillan, 1986
E. Malcolm agus D. Hall, '"The Rebels Turkish Tyranny": Understanding Sexual Violence in Ireland during the 1640s', Gender and History, 22, 1 (April 2010), 55-74.
E. Malcolm, '10,000 Miles Away: Irish Studies Down Under' in Liam Harte agus Yvonne Whelan (eag.), Ireland Beyond Boundaries: Mapping Irish Studies in the 21st Century, London: Pluto Press, 2006, 32-45.
E. Malcolm, '"What would people say if I became a policeman?" (Ned Kelly) The Irish Policeman Abroad' in Oonagh Walsh (eag.), Ireland Abroad: Politics and Professions in the Nineteenth Century, Dublin: Four Courts Press, 2003, 95-107.
E. Malcolm, '"Ireland's Crowded Madhouses": the Institutional Confinement of the Insane in Nineteenth- and Twentieth-Century Ireland' in Roy Porter agus David Wright (eag.), The Confinement of the Insane: International Perspectives, 1800-1965, Cambridge: Cambridge University Press, 2003, 315-33.
Naisc
Niall Ó Ciosáin
Val Noone
Riverside, California
Cathair i ndeisceart California is ea Riverside. Sa bhliain 2010 fuarthas 303,871 duine ina gcónaí in Santa Ana.
Baile an Doirín
Is baile suite i ndeisceart Chontae na Gaillimhe é Baile an Doirín, agus é suite ar an mbóthar N67 idir Cill Cholgáin agus Cinn Mhara. Tá Baile an Doirín 22km taobh ó dheas de Chathair na Gaillimhe. Bhí 997 duine ina gcónaí i mBaile an Doirín sa bhliain 2006. Bhí cónaí ar 1,239 duine sa cheantar ar fad sa bhliain 2011.
Rio de Janeiro (stát)
Stát de chuid na Brasaíle is ea Rio de Janeiro, atá suite in oirdheisceart na tíre. Is í Rio de Janeiro an phríomhchathair agus is é Wilson José Witzel an gobharnóir. Bhí 16,718,956 duine ina gcónaí sa stát sa bhliain 2017.
Big Tom
B'amhránaí agus ceoltóir Éireannach é Tom McBride . Rugadh é i mBaile na Lorgan, Contae Mhuineacháin ar an 18 Meán Fómhair 1936. Fuair sé bás ar 17 Aibreán 2018.
Michael Creed
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Michael Creed. Tá sé ina bhall d'Fhine Gael.
Sheas Creed in Olltoghchán na hÉireann, 2016 agus toghadh é mar theachta dála do Chworcaigh Thiar Thuaidh. Ceapadh é mar aire talmhaíochta i mí na Bealtaine 2016.
Creag an Dóbhrain
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Creag an Dóbhrain.
Richard Hayes
Polaiteoir Éireannach ab ea Richard Francis Hayes (1878 - 1958). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Cumann na nGaedheal.
Canary Wharf
Is baile é Canary Wharf atá suite sa bhuirg Tower Hamlets, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 73,390 duine ina gcónaí ann.
Cúigí na Mongóile
Tá an Mhongóil comhdhéanta as cúige (aimag) amháin is fiche. Tá stádas speisialta ag an bpríomhchathair, Ulánbátar.
450px|thumb|clé|Cúigí na Mongóile
Greensboro, Carolina Thuaidh
Cathair i dtuaisceart California is ea Greensboro. Sa bhliain 2010 fuarthas 269,666 duine ina gcónaí in Santa Ana.
An Chanáil Mhór
deas|250px|thumb|An Chanáil Mhór Is canáil suite i gContae na hIarmhí í an Chanáil Mhór.
Móinéar
250px|thumb|Móinéar na [[Cantabria]] Is éard is móinéar nó blár (comhfhocal < móin + féar) ann ná gort féarach. Úsáidtear na móinéir chun féar a bhaint nó chun ainmhithe a chothú. Focail eile air ná cluain nó féarghort.
Seán Crowe
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Seán Crowe. Tá sé ina bhall de Sinn Féin.
Spitalfields
Is baile é Spitalfields atá suite sa bhuirg Tower Hamlets, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 10,286 duine ina gcónaí ann.
Declan Donnelly
Is aisteoir de phór na hÉireann é Declan Donnelly a rugadh ar an 25 Meán Fómhair 1975.
An Críonan
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é an Crionan.
Alofi
Is é Alofi príomhbhaile Niue. Sa bhliain 2001 bhí 614 duine ina gcónaí sa bhaile. Tá an baile comhdhéanta as dhá shráidbhaile, Alofi Thuas (256 duine) agus Alofi Theas (358 duine), áit ina bhfuil an rialtas suite. Tá an baile suite i gceartlár an chuain Alofi, ar chósta iarthair an oileáin.
Teach tábhairne
250px|thumb|Teach tábhairne 250px|thumb|Istigh Is éard is teach tábhairne (tábhairne nó tigh tábhairne) ann ná áit ina bhfuil bia agus deochanna ar dhíol agus comhluadar le fáil.
Baile an Dúlaigh
Is baile fearainn suite i gContae na Gaillimhe é Baile an Dúlaigh.
Jim Daly
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é  Jim Daly . Tá sé ina bhall de Fine Gael
Réalta Barnard
Is í Réalta Barnard an ceathrú réalta ar an spéir is cóngaraí dúinn, nó an dara ceann is cóngaraí, má áirítear trí réalta Alpha Centauri mar aon réalta amháin. Tá Réalta Barnard suite faoi 5.96 solasbhliain dínn, nó 1.8 parsoic. Tá sí le feiceáil i réaltbhuíon Fhear na bPéisteanna, ach le fírinne, ní cuid súl í, ós rud é nach bhfuil inti ach abhacréalta dhearg.
Henderson, Nevada
Cathair i ndeisceart Nevada is ea Henderson. Sa bhliain 2010 fuarthas 257,729 duine ina gcónaí in Henderson.
Tobar na Màthar agus Wishaw (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Tobar na Màthar agus Wishaw. Cruthaíodh sa bhliain 1997 é. Is í Marion Fellows (PNA) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Réalta Kapteyn
Abhacréalta dhearg í Réalta Kapteyn atá le feiceáil i réaltbhuíon an Phéintéara. Is í an dara réalta is mó dualghluaisne ar an spéir, agus í sách cóngarach dúinn, nó níl sí ach 12.79 solasbhliain ar shiúl uainn. Tá sí ainmnithe as an réalteolaí Ollannach Jacobus Kapteyn, a chuir an chéad sonrú inti sa bhliain 1897.
Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain
Is coláiste suite i gContae na hIarmhí é Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain.
Pádraig Ó Donnagáin
Éireannach de Pháirtí Fhine Gael ab ea Pádraig Sáirséal Ó Donnagáin (nó i mBéarla, Patrick Sarsfield (Paddy) Donegan) (29 Deireadh Fómhair 1923 - 26 Samhain 2000).
Toghadh Ó Donnagáin don chéad uair san olltoghchán sa bhliain 1954 mar Theachta Dála do dháilcheantar Chontae Lú. Chaill sé a shuíochán ag an gcéad olltoghchán eile ach d'éirigh leis arís sa bhliain 1961 agus toghadh é i ngach olltoghchán ó shin go dtí 1977. D'éirigh sé as an bpolaitíocht sa bhliain 1981.
Ceapadh mar Aire Cosanta i gcomhrialtas 1973 é (idir Fhine Gael agus Pháirtí an Lucht Oibre).
WTA Tour 1993
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1993 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 23ú eagrán. Bhuaigh Steffi Graf na craobhacha is mó arís le 10, an airgead is mó le $2,821,337 agus na pointí is mó le 409.00 pointe. Ba í Steffi Graf imreoir na bliana agus Iva Majoli imreoir nua na bliana.
Pádraig Ó Donnagáin
Conspóid
clé|mion|Cearbhall Ó Dálaigh Bhí an Dálach an-choinsiasach agus é ag comhlíonadh a dhualgas mar Uachtarán, rud a chuir lena aighneas leis an Rialtas (Fine Gael / Lucht Oibre) agus lena éirí as sa bhliain 1976.
I Meán Fómhair 1976, cuireadh Bille Cumhachtaí Práinne ina láthair le síniú. Ach shocraigh sé an tAcht Cumhachtaí Práinne a chur faoi bhráid na Cúirte Uachtaraí lena chuid bunreachtúlachta a thastáil, agus é ag iarraidh cearta an tsaoránaigh a chosaint.
Ba é breithiúnas na Cúirte ná nach raibh an tAcht ar neamhréir leis an mBunreacht agus ar an 18 Deireadh Fómhair 1976, shínigh Ó Dálaigh é.
Trí lá níos déanaí, ag ócáid airm i nDún Columb, Muileann gCearr, thug Aire Cosanta an Chomhrialtais, Paddy Donegan (Fine Gael) masla dó. Chuir sé ina leith "Thundering disgrace" (nó i bhfad níos graosta). An rud is tábhachtaí agus is measa, bhí an tAire ag labhairt os comhair oifigeach Airm na hÉireann i Muileann gCearr.
An 22 Deireadh Fómhair 1976, d'éirigh Ó Dálaigh as oifig mar uachtarán nuair nár ghlac an Taoiseach, Liam Mac Cosgair, le héirí as oifig Donegan. Dúirt an Dálach gurbh é "an t-aon bhealach le mo chuid ionracais agus neamhspleáchais pearsanta féin mar Uachtarán na hÉireann a dhearbhú agus le dínit agus neamhspleáchas na huachtaránachta mar institiúid a chosaint".
Ceapadh Pádraig Ó Donnagáin mar Aire na Talún ag deireadh na bliana 1976.
Bioruaslam
Is staca farraige é Bioruaslam, ar an cósta thiar den Bhatarsaigh sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
Tubaiste Hillsborough
Tubaiste a tharla i rith chluiche sacair i Hillsborough, Sheffield, Sasana ab ea Tubaiste Hillsborough. Bhí Liverpool F.C. ag imirt i gcoinne Nottingham Forest F.C. i gcluiche leathcheannais an Corn FA, ar 15 Aibreán 1989, in Hillsborough (staid Sheffield Wednesday F.C). D'éag sé dhuine is nócha nuair a tháinig an iomarca daoine isteach sa staid ag an am céanna. Chuir an réiteoir deireadh leis an gcluiche ag 3:06, nuair a thosaigh daoine gortaithe ag teacht amach ar an bpáirc. mion|clé|1991 Lucht leanúna fhoireann Learphoill uilig a maraíodh mar gur ar a dtaobh sin den staid sacair a tharla an brú agus an tsatailt.
Tar éis na tubaiste, cuireadh cosc ar bhacainne i staideanna sacair. mion|clé|Hillsborough
Fiosrúcháin
Is iomaí slí a chuaigh sé sin i gcion ar na dlíthe de chuid Shasana agus na Breataine Bige agus de chuid áiteanna eile. Bhí an iliomad fiosrúchán, ionchoisní, athbhreithnithe, cásanna dlí agus ionchúiseamh thar na blianta dá bharr sin.
Ar an 28 Márta 1991, tháinig giúiré 9-2 ar chinneadh “bás tionóisceach”. Ní raibh ceachtar den dá thaobh sásta leis an mbreith. lean an chonspóid ar aghaidh ar feadh na mblianta. clé|mion|Tubaiste Hillsborough Ar an 26 Aibreán 2016, rialaigh an coiste cróinéara i Warrington gur "marú mídhleathach" a bhí ann agus nach raibh locht ar bith le chur ar lucht leanta Liverpool. I measc na gcúiseanna ar rialaigh an giúré ina leith, bhí gur botúin phleanála de chuid na bpóilíní, ar an lá, a chuir go mór leis an tubaiste.
Dliteanas
Thug an tubaiste comhthéacs do chinntí de chuid Theach na dTiarnaí, go háirithe sna cásanna Alock agus Bland, maidir leis an méid dliteanais atá ann i dtaobh gortú síciatrach agus deireadh a chur le saol duine a bhí i riocht seasta gan chiall gan chéadfaí.
Clarkefield, Victoria
Baile atá suite 46 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, Victoria na hAstráile, is ea Cherokee. Sa bhliain 2011 bhí 433 duine ina gcónaí ann.
Cobaw, Victoria
Bailecheantar atá suite 80 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, Victoria na hAstráile, is ea Cobaw.
Baile Mhic an Bhaird
Is baile suite i gContae na Gaillimhe é Baile Mhic an Bhaird.
Stockton, California
Cathair i lár California is ea Stockton. Sa bhliain 2010 fuarthas 291,707 duine ina gcónaí in Stockton.
Niue
Oileán agus críoch fhéinrialaithe de chuid na Nua-Shéalainne is ea Niue. Tá an t-oileán suite 2,400 km thoir thuaidh ón Nua-Shéalainn. Is é Alofi príomhbhaile na tíre.
250px|clé|thumb|Léarscáil Niue mion|Cósta Niue
Garbán mac Éndai
Rí na Mumhan d'Eoghanacht Áine ba ea Garbhán mac Éanna (Sean-Ghaeilge Garbán mac Éndai) (fl. 596 ). Is amhlaidh gurbh é an chéad duine, i dteannta lena dheartháir Amhalghaidh, dá mhuintir a ndearnadh rí na Mumhan díobh.
Is doiléir é croineolaíocht ríthe na Mumhan don aois seo. Luaitear é i nAnnála Tiarnaigh mar rí sa bhliain i dteannta le hAmhalghaidh, agus feictear é fosta sa Leabhar Laighneach sa dán ag Fland cecinit Fágtar ar lár é as Sioncronachtaí Laud ar son Ghleanndamhnach, agus as an seanscéal Seanchas Fála Chaisil.
Edmond Halley
Réalteolaí, geoifisiceoir, matamaiticeoir, meitéareolaí agus fisiceoir Sasanach ba ea Edmond Halley (8 Samhain, 1656 – 14 Eanáir, 1742).
Rugadh Halley in Haggerston, Shoreditch, Sasana. Bhí a athair siúd ina choire gallúnaí saibhir.
Thaispeáin Halley óg an-suim sa mhatamaitic. D'fhoilsigh sé páipéir ar an ghrianchóras agus ar ghrianspotaí, agus é fós ina fhochéimí.
Tar éis dó Oxford a fhágáil, ó 1676 rinne sé staidéar ar fhithisí sa Ghrianchóras, agus fuair amach go raibh fithisí éilipseacha ag cuid de na cóiméid.
Sa bhliain 1676, thug Halley cuairt ar San Héilin, oileán atá suite san Atlantach Theas, agus rinne sé staidéar ar na réaltaí sa Leathsféar Theas.
Ón taighde seo, d'fhoilsigh sé Synopsis Astronomia Cometicae sa bhliain 1705, agus réamhinis sé go cruinn filleadh an chóiméid a ainmníodh as.
Tuilleadh eolais
Cóiméad Halley
Nuxálk
Is teanga Sailíseach í Nuxálk, a labhraínn 20-30 seanduine í i mBella Coola i gCeanada. Tugadh Bella Coola ar an teanga, ach is fearr an t-ainm dúchais Nuxálk anois.
Tá 28 consan agus 3 ghuta ag Nuxálk. Ní úsáidtear an coincheap de shiolla ann, mar is féidir le go leor consan a leanúint a chéile gan guta inmheánach eatarthu. Tá clú ar theangacha Sailíseacha, go háirithe Nuxálk, de bharr seo. Mar shampla, níl ach consan sa focal seo a leanas: xłp̓x̣ʷłtłpłłskʷc̓ [xɬp’χʷɬtɬpɬːskʷʦ’] "Bhíodh planda bunchberry ina sheilbh aige." (Nater 1984)
Tá go leor focal i Nuxálk mar an gcéanna:
Michael Flatley
Is damhsóir Gael-Mheiriceánach é Michael Flatley. (nó Mícheál Ó Flaithileadh as Gaeilge). Rugadh é i Chicago, Stáit Aontaithe Mheiriceá ar an 16 Iúil, 1958.
Sibín
250px|thumb|Sibín Is éard is sibín ann ná áit gan cheadúnas nó teach príobháideach ag díol licéar alcólach. Is é shebeen an leagan Gallda den fhocal Gaeilge seo. Is é an focal séibín (muga) fréamh an téarma. Scaip an téarma amach as Éirinn agus, tá sé (nó an leagan Gallda de) in úsáid sa Bhreatain, i ndeisceart na hAfraice agus i Meiriceá Thuaidh.
Na h-Eileanan an Iar (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Na h-Eileanan an Iar. Cruthaíodh sa bhliain 1918 é. Is é Angus MacNeil (PNA) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Fort Wayne, Indiana
Cathair i oirthear Indiana is ea Fort Wayne. Sa bhliain 2010 fuarthas 253,691 duine ina gcónaí in Fort Wayne.
Beárnaraigh
mion|250px|clé|Rubha Cuabhaig, Beárnaraigh Is oileán é Beárnaraigh, gar do Bharraigh sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
Anna Friel
Is ban-aisteoir de phór na hÉireann í Anna Friel a rugadh ar an 12 Iúil 1976.
Béal Feirste Thiar (toghlach)
Is pobal Náisiúntaigh í atá ina gcónaí i mBéal Feirste Thiar. Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é freisin. Cruthaíodh sa bhliain 1922 é. Is é Paul Maskey (SF) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Rugadh an polaiteoir cáiliúil Gerry Adams taoiseach Shinn Féin sa cheantar, agus cónaíonn sé ann fós. Tá an ceantar suite timpeall Baile Andersean ar Bhóthar Sheoige agus Bóthar na bhFáll, tá an Ghaeilge ina teanga pobail i mBéal Feirste Thiar de thoradh Gaeltacht Sheoige atá suite ann.
Darraweit Guim, Victoria
Bailecheantar atá suite thart ar 55 km ó thuaidh ó Mhelbourne, Victoria na hAstráile, is ea  Darraweit Guim. Sa bhliain 2011 bhí 423 duine ina gcónaí ann.
Contae Pickens, Alabama
Is contae in Alabama é Contae Pickens. Tá sé suite in iarthar an stáit, ar theorainn na Mississippi. Tá an dlús daonra (8/km²) ann. Is é Carrollton príomhbhaile an chontae, ach is Aliceville an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 20,324 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Alabama Fayette, Greene, Lamar, Sumter, Tuscaloosa, agus le Contaetha Mississippi Lowndes, agus Noxubee.
Stair
Bunaíodh Contae Pickens ar 20 Nollaig 1820. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar cheannasaí míleata i gCogadh Réabhlóideach Mheiriceá agus polaiteoir ó stát Carolina Theas Andrew Pickens.
Baile na hInse
deas|250px|thumb|Baile na hInse Is baile suite i gContae na Gaillimhe é Baile na hInse.
Durham, Carolina Thuaidh
Cathair i dtuaisceart Carolina Thuaidh is ea Durham. Sa bhliain 2010 fuarthas 228,330 duine ina gcónaí in Durham.
Gene Kelly
Ba aisteoir Gael-Mheiriceánach é Gene Kelly (a rugadh ar an 23 Lúnasa 1912 agus a fuair bás i 2 Feabhra 1996).
Dineasár
Is éard atá i gceist leis an téarma dineasár nó reiptíl díofa ón Ré Mhéiseasóch. Tháinig deireadh leo breis is seasca milliún bliain ó shin. Lena linn, ba iad na dineasáir na veirteabraigh is tábhachtaí ar terra firma. D’fhág siad go leor iarsmaí againn: cnámha, uibheacha, fearadh, loirg a gcos srl.
An Daingean, Co. Uíbh Fhailí
Is baile beag Éireannach é an Daingean, i gContae Uíbh Fhailí, nó Daingean as Béarla.
Philipborough an t-ainm a bhí air i rith blianta Bhanríon Máire na hAlban, agus í ina banríon ar Shasana. Chuir sí an t-ainm air in onóir a fear céile Philip ón Spáinn, ach tar éis 1921 ainmníodh é Daingean as Béarla arís. Bhí Daingean ina phríomhbhaile ar Chontae Uíbh Fhailí ar feadh tamaill, ach nuair a tháinig méadú sa daonáireamh sna mbailte eile roghnaíodh Tulach Mhór mar príomhbhaile an chontae.
P.S. Ó Riain
Iománaí is ea P. S. Ó Riain (Béarla: P. J. Ryan) a rugadh i mBaile Sheáin ar an 15 Meitheamh 1977. As Cill Chainnigh dó, agus d'imir sé le foireann a chontae idir 1999 agus 2012. Is coimeádaí cúil é.
Mainistir Fhobhair
Is mainistir suite i gContae na hIarmhí í Mainistir Fhobhair. Bhí ceangal ag Mainistir Bhaile Fhobhair le teach Beinidicteach Saint-Taurin d'Évreux san Normainn léargas ar dhúchas Francach mhuintir de Lacy agus a gceangal seasmhach leis an Normainn.
Corpus Christi, Texas
mion|An USS Lexington in Corpus Christi, atá ina músaem anois mion|Radharc ar Chorpus Christi ón aer, campas Ollscoil Texas A&M i dtosach
Mainistir Thriostarnaí
Is mainistir suite i gContae na hIarmhí í Mainistir Thriostarnaí.
Ros, An t-Eilean Sgitheanach agus Loch Abar (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Ros, An t-Eilean Sgitheanach agus Loch Abar. Cruthaíodh sa bhliain 2005 é. Is é Ian Blackford (PNA) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
An Mhuir Aeigéach
Is í an Mhuir Aeigéach (Tuircis: Ege Deniz, Nua-Ghréigis: Αιγαίο Πέλαγος/Aigaio Pelagos) an chuid den Mheánmuir atá suite idir an Ghréig (an Leithinis Bhalcánach agus an Leithinis Pheilipinéiseach) ó thaobh amháin de, agus an Tuirc (an Mhion-Áise) ón taobh eile de. Is iad Oileán na Créite agus Caolas na Dardainéile teorainneacha na Mara Aeigéiche theas agus thuaidh.
An focal Gréigise Αρχιπέλαγος/Arkhipelagos, a chuaigh in úsáid ina lán teangacha sa chiall "oileánra", is seanainm ar an Muir Aeigéach é, agus is é is bunbhrí leis ná "An Phríomh-Fharraige".
Tá an Mhuir Aeigéach ag cur thar maoil le hoileáin bheaga, agus mar sin, athrú nádúrtha céille a bhí ann.
Stair
Chuaigh an  HMHS Britannic - comhlong Titanic - go tóin poil ar an 21 Samhain 1916 sa Mhuir Aeigéach. Bhuail sí mianach nó ionsaí toirpéid a bhí i gceist, níl a fhios againn.
Arbulag (Khövsgöl)
Sum (ceantar) atá suite i gCúige Khövsgöl na Mongóile thuaidh is ea Arbulag (Mongóilis: Арбулаг). Sa bhliain 2000 bhí 4,478 duine ina gcónaí sa chúige. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1931.
John Deasy (Fine Gael)
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é John Deasy. Tá sé ina bhall de Fine Gael.
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 14.8% de na vótaí céad rogha.
Blackwall
Is baile é Blackwall atá suite sa bhuirg Tower Hamlets, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 19,461 duine ina gcónaí ann.
Eochair
deas|250px|thumb|eochracha Is éard atá i gceist le heochair ná rud beag miotail cruthach a gcuirtear isteach i nglas rothlaithe chun é a oscailt nó a chur faoi ghlas.
Eochair an Ghrá an t-ainm atá ar chlár de chuid TG4. Grúpa tacaíochta d'iar-phríosúnaigh Phoblachtaigh i dTuaisceart Éireann is ea An Eochair.
Alag-Erdene (Khövsgöl)
Sum (ceantar) atá suite i gCúige Khövsgöl na Mongóile thuaidh is ea Alag-Erdene (Mongóilis:Алаг-Эрдэнэ). Sa bhliain 2005 bhí 2,992 duine ina gcónaí sa chúige. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1931. Tá an ceantar ag críochtanacht le Loch Khövsgöl thuas.
Cumann Imreoirí Gael
Eagraíocht spóirt Éireannach í Cumann Imreoirí Gael (Béarla: Gaelic Players Association nó GPA). Bunaíodh i mí Mheán Fómhair sa bhliain 1999 é, chun tacaíocht agus eolas a chur ar fáil do na himreoirí atá ag imirt na gcluichí Gaelacha, sa Chumann Lúthchleas Gael.
I measc na daoine a chuir an cumann ar bun ná na himreoirí Fergal Logan, Peter Canavan agus Dessie Farrell. Toghadh Farrell ina chathaoirleach sa bhliain 2000, agus sa bhliain 2003 ghlac sé post mar phríomhfheidhmeannach lánaimseartha.
Cé go bhfuil an GPA ar an bhfód le deich mbliana anuas, bhí sé deacair aitheantas oifigiúil a fháil ón CLG. Ar deireadh thiar, bronnadh an stádas seo ar an eagraíocht ag comhdháil de chuid CLG ar an 21 Samhain 2009.
Thomas Hunter
Polaiteoir Éireannach ab ea Thomas Cornelius Hunter (10 Samhain 1883 - 11 Márta 1932). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin d'Fhianna Fáil. Bhí sé gníomhach sa troid ar son neamhspleáchas na hÉireann.
Rugadh Hunter i mBaile Chaisleán an Róistigh, Contae Chorcaí. Thug sé aghaidh ar Bhaile Átha Cliath sa bhliain 1907.
Fuair sé bás in aois a 49 bliana tar éis tinnis fhada. Bhí an croí lag aige, de bharr an stailc ocrais a thóg sé níos luaithe ina shaol, a cheaptar.
Polybius
Ba staraí Gréagach den tréimhse Heilléanach é Polybius (Sean-Ghréigis: Πολύβιος, Polýbios ;c. 208- c. 125 RCh) a bhain clú amach mar gheall ar a shaothar 'Na Startha' (Sean-Ghréigis:Ἱστορίαι,  Historíai  ). a chlúdaigh an tréimhse 264–146 RCh go mion. Cuireann an obair síos ar dul chun cinn na Poblachta Rómhánaí go dtí a stádas ceannasachta san Mheánmhuir ársa, agus cuimsíonn sí cuntas finné súl ar Léigear na Cartaige agus Léigear na Corainte, sa bhliain 146 RCh, agus an ionghabháil Rómhánach ar mhórthír na Gréige tar éis an Cogadh Acaech.
Dúchas
Rugadh Polybius thart ar 208 RCh i Megalopolis,(  Ollchathair  ), An Arcáid, nuair a bhí sí ina ball gníomhach de Chonradh na hAcháia. Bhí a athair, Lycortas, (Sean-Ghréigis: Λυκόρτας,  Lykórtas  ) ina pholaiteoir iomráiteach a raibh talamh aige, agus ina bhall den uasaicme rialaithe a tháinig chun mar strategos (ginearál i gceannas) ar Chonradh na hAcháia. Dá bhrí sin, bhí Polybius in ann breathnú go díreach ar ghnóthaí polaitiúla agus míleata na cathrach 'Megalopolis'. Chuir sé spéis i marcaíocht capall agus fiach, caitheamh aimsire a bhfuair faomhadh dó ina dhiaidh sin óna bhraighdeanaithe Rómhánacha.
Sa bhliain 182 R.Ch., tugadh mór-onóir dó nuair a roghnaíodh é chun próca luaithrigh Philopoemen a iompair, ceann de pholaiteoirí na hAcháia is cáiliúla dá ghlúin. I 69 RCh nó 170 RCh, toghadh Polybius ina Hipparchus (oifigeach marcra), ócáid a chiallaigh go minic go mbeadh sé tofa don Strategia bhliantúil (ceannaire airm). Bhí a luath ghairmréim pholaitiúil dírithe ar neamhspleáchas Megalopolis a chothabháil. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span teideal="This claim needs references to reliable sources. (May 2017)">luaitear gá  ]
Peairt agus Siorrachd Pheairt a Tuath (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Peairt agus Siorrachd Pheairt a Tuath. Cruthaíodh sa bhliain 2005 é. Is é Pete Wishart (PNA) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Contae Pike, Alabama
Is contae in Alabama é Contae Pike. Tá sé suite in oirdheisceart an stáit. Tá an dlús daonra (19/km²) ann. Is é Troy príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 33,286 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Bullock, Barbour, Dale, Coffee, Crenshaw, agus Montgomery.
Stair
Bunaíodh Contae Pike ar 17 Nollaig 1821. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Zebulon Pike, Briogáidire-ghinearál SAM agus taiscéalaí ó New Jersey.
Láimhbheartach Mac Cionnaith
Scoláire aithnidiúil Gaeilge agus eagarthóir ba ea an tAthair Láimhbheartach Mac Cionnaith (Béarla: Lambert McKenna). Chuir sé eagar "English Irish Phrase Dictionary" sa bhliain 1911 agus ar fhoclóir Gaedhilge-Béarla in 1935.
Saolaíodh an tÍosánach Mhic Cionnaith sa bhliain 1870 i gCluain Tairbh i mBaile Átha Cliath.
D'éag sé in 1956.
Dail Abhaich
Is sráidbhaile é Dail Abhaich, suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain. Tá Dail Abhaich ar bhruach thiar Loch Obha agus tá daonra de thart ar 70 aige. Tá sé 50 km ón bpríomhbhaile agus calafort an Òbain, ceangailte le sráidbhailte Chill Chrèanain agus Taigh an Uillt.
Shadwell
Is baile é Shadwell atá suite sa bhuirg Tower Hamlets, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 15,110 duine ina gcónaí ann.
Dail Abhaich
Stair
Is de bhunadh na Gaeilge an logainm "Dail Abhaich", agus ciallaíonn sé "móinéir na bhfianna ". D'fhorbair an Coimisiún Foraoiseachta an sráidbhaile ón 18ú haois ina fhoirm reatha sa bhliain 1952, chun oibríochtaí adhmaid a éascú san fhoraois Inbhir Lìbheir máguaird. Bhí dlúthshaothair i gceist anseo agus úsáideadh capaill chun adhmad a bhaint as an bhforaois; is féidir léargas a fháil ar an stair seo trí chuairt a thabhairt ar na "sean-stáblaí" ina bhfuil ábhar ón am seo. Sa lá atá inniu ann, tuilleann roinnt daoine a gcuid beatha go díreach ó fhoraoiseacht.
Maothulach
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Maothulach.
WTA Tour 1994
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1994 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 24ú eagrán. Bhuaigh Arantxa Sánchez Vicario na craobhacha is mó le 8 agus an airgead is mó le $2,943,665. Bhuaigh Steffi Graf na pointí is mó le 353.00 pointe. Ba í Steffi Graf imreoir na bliana agus Irina Spirlea imreoir nua na bliana.
Scioból
deas|250px|thumb|Scioból i bPennsylvania Is foirgneamh mór feirme a úsáidtear le haghaidh stórais nó beostoic é scioból.
Brian Ó hÓgáin
Iománaí is ea Brian Ó hÓgáin (Béarla: Brian Hogan). As Cill Chainnigh dó, agus imríonn sé le foireann a chontae. Is cosantóir é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2012.
Pat Deering
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Pat Deering. Tá sé ina bhall de Fine Gael.
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 9.4% de na vótaí céad rogha.
Bearna Dhearg
deas|250px|thumb|Bearna Dhearg Is baile suite i gContae na Gaillimhe é Bearna Dhearg.
Irvine, California
Cathair i ndeisceart California is ea Irvine. Sa bhliain 2010 fuarthas 212,375 duine ina gcónaí in Irvine.
Phil Brown
Is bainisteoir agus iarimreoir sacair Sasanach é Phillip "Phil" Brown (rugadh é ar an 30 Bealtaine, 1959 i South Shields, Sasana). Tá sé ina bhainisteoir ar Hull City sa Premier League.
Monadh Musga
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Monadh Musga.
Phil Brown
Gaimréim imeartha
D'imir Brown le Hartlepool United ó 1978 go dtí 1985, agus ansin le Halifax Town ó 1985 go 1988. Cheannaigh Bolton Wanderers é sa bhliain 1988. Chaith sé na blianta idir 1994 go 1996 le Blackpool.
Gaimréim bhainisteora
Derby County
Bhí George Burley ina bhainisteoir ar Derby County idir 2003 agus 2005, ach bhí droch-chaidreamh idir é féin agus an mbord, agus d'éirigh sé as i mí an Mheithimh, 2005. Bhí suim mhór ag Phil san obair agus rinneadh bainisteoir nua de. Ní raibh na torthaí go maith, áfach, agus briseadh é as a phost tar éis seacht mí.
Hull City
Tá Brown ina bhainisteoir ar Hull City inniu agus tá an fhoireann ag imirt sa Premier League. Bhí an club ag bun an Championship i mí na Nollag, 2006 agus tugadh an sac don bhainisteoir Phil Parkinson. Bhuaigh Hull craobh an Championship Play-Off Final sa bhliain 2008 agus d'imir siad sa Premier League don séasúr 2008-09. Íslíodh iad ag deireadh séasúr 2009-10 agus níor athnuadh a chonradh.
Lincoln, Nebraska
mion|250px|Lincoln Cathair i oirthear Nebraska is ea Lincoln. Sa bhliain 2010 fuarthas 253,691 duine ina gcónaí in Lincoln.
Mainistir Muilte Farannáin
Is mainistir suite i gContae na hIarmhí í Mainistir Muilte Farannáin.
Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Tuath (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Tuath. Cruthaíodh sa bhliain 2005 é. Is é Gavin Newlands (PNA) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Contae Randolph, Alabama
Is contae in Alabama é Contae Randolph. Tá sé suite in oirthear an stáit, ar theorainn na Georgia. Tá an dlús daonra (15/km²) ann. Is é Wedowee príomhbhaile an chontae, ach is Roanoke an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 22,652 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Alabama Chambers, Clay, Cleburne, Tallapoosa, mar aon le Contaetha Georgia Carroll, Heard, agus Troup.
Stair
Bunaíodh Contae Randolph ar 18 Nollaig 1832. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Seanadóir John Randolph ó Virginia.
Pierce McCan
Polaiteoir Éireannach ab ea Pierce McCan (2 Lúnasa 1882 - 6 Márta 1919). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.
Meall Druim
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Meall Druim.
Dail Mháilidh
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Dail Mháilidh.
Baile Uilliam
deas|250px|thumb|Baile Uilliam Is baile suite i gContae na Gaillimhe é Baile Uilliam. Bhí 273 duine ina gcónaí i mBaile Uilliam sa bhliain 2006.
Jimmy Deenihan
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Jimmy Deenihan (Gaeilge: Séamus Ó Duibhneacháin). Tá sé ina bhall de Fine Gael. Tar éis toghchán ginearálta na bliana 2011 roghnaíodh é mar Aire Gaeltachta, Ealaíne is Oidhreachta rud a tharraing cáineadh toisc go raibh Gaeilge lag go maith aige. D'imir sé peil ar son Chiarraí sna 1970dí agus na 1980dí.
Sheas sé san Olltoghchán 2016, ach chaill sé a shuíochán.
Eoin Colfer
Is údar Éireannach leabhair do leanaí é Eoin Colfer (rugadh 14 Bealtaine 1965). D’oibrigh sé mar mhúinteoir bunscoile sular tháinig sé chun bheith ina scríbhneoir lánaimseartha.
Meán Fómhair 2008, coimisiúnaíodh Colfer chun an séú tráthchuid a scríobh den sraith Hitchhiker's Guide to the Galaxy a scríobh, agus And Another Thing an teideal atá air. Bhí sé foilsithe i mí Dheireadh Fómhair 2009. Dheireadh Fómhair 2016, i gconradh le Marvel Comics, d’eisigh sé Iron Man: The Gauntlet. Bhí sé ina Laureate na nÓg ó 2014 go dtí 2016.
An Cuan Caoch, Contae Mhaigh Eo
Is cuan ar chósta an Muirthead é an Cuan Caoch.
Téarmaíocht leighis don Ghaeilge
Is éard is Téarmaíocht leighis don Ghaeilge ná téarmaíocht a bhaineann le cúrsaí leighis i dteanga na Gaeilge.
Foclóir an Leagha
Bhain Tomás Mac Coistealbha (‘Fionn-bhéarra’) an chéad duais agus R. Ó hAodha (‘An Mangaire Súgach’) an dara duais in Oireachtas na bliana 1903 lena liostaí de théarmaí leighis. Foilsíodh an dá liosta le chéile faoin ainm Foclóir an Leagha sa bhliain 1905. Bhí na baill ghiniúna ar liosta Uí Choistealbha i bhfolach faoi éadach na Gréigise agus na Laidine.
Nótaí ón Lia
Leabhar a scríobh Ruairí Ó Bléine (Coiscéim, 1999), ina dtugtar cuntas ar 52 tinneas coitianta. Tá léaráidí agus foclóirín ann. Bhí sé i gceist ag an údar gur feidhm lámhleabhair do theaghlaigh Ghaelacha a bhainfí as an leabhar agus mínítear coincheapa casta an leighis ar bhealach simplí sothuigthe. Leabhar é Lia agus Leigheas ina bhfuil cnuasach d’ailt leis an Dochtúir Niall Ó Cléirigh a foilsíodh ar an nuachtán seachtainiúil Foinse. Féach freisin téacsleabhair bhitheolaíochta an Ghúim agus foilseacháin ghinearálta mar Leabhar Mór an Eolais, ciclipéid don aos óg a d’fhoilsigh an Gúm sa bhliain 2007.
William Thomas Stead
Údar agus iriseoir Sasanach ab ea William Thomas Stead (a rugadh ar 5 Iúil 1849 i Embleton, Northumberland, Sasana - agus a fuair bás ar 15 Aibreán 1912 i go tóin poill an RMS Titanic).
Bhí sé ina cheannródaí ar iriseoireacht imscrúdaithe, agus ceann de na figiúirí is conspóideach i iriseoireacht na Sasanach ar an ré Victeoiriach.
An Ilchruinne
Is í an ilchruinne (nó an mheiteachruinne) an tacar hipitéiseach a chuimsíonn le chéile na cruinní atá ann nó gur féidir a bheith ann (lena n-áirítear an chruinne stairiúil a bhfuil taithí againn uirthi): iomlán an spáis, an ama, an dhamhna agus an fhuinnimh, chomh maith le na dlíthe fisiciúla agus na tairisigh fhisiciúla a dhéanann cur síos orthu. Chum an fealsamh agus síceolaí Meiriceánach William James an téarma sa bhliain 1895. Uaireanta, tugtar cruinní comhthreomhara ar na gcruinní éagsúla laistigh den ilchruinne.
Stábla
deas|250px|thumb|Stábla Is foirgneamh nó cró do chapaill é an stábla.
Willie O'Dwyer
Iománaí is ea Willie O’Dwyer. As Cill Chainnigh dó, agus imríonn sé le foireann a chontae. Is tosaí é.
Páirc Uí Chíosóig, An Muileann gCearr
Is staid suite sa Mhuileann gCearr i gContae na hIarmhí í Páirc Uí Chíosóig. Is í an t-ionad baile CLG Chontae na hIarmhí í. Toilleann an staidiam 11,000 duine.
Bayanzürkh (Khövsgöl)
Sum (ceantar) atá suite i gCúige Khövsgöl na Mongóile thuaidh is ea Bayanzürkh (Mongóilis: Баянзүрх). Sa bhliain 2000 bhí 4,202 duine ina gcónaí sa chúige. Bunaíodh an ceantar sa bhliain 1931.
Dushanbe
Is í Dushanbe príomhchathair na Táidsíceastáine. Tugtar "Dushanbe" ar an gcathair toisc go mbíodh margadh san áit ina bunaíodh an chathair gach Dé Luain (ciallaíonn "Dushanbe" Luain).
Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas. Cruthaíodh sa bhliain 2005 é. Is í Mhairi Black (PNA) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Mainistreacha agus Prióireachtaí i gContae Ros Comáin
Is fada mainistreacha agus prióireachtaí i gContae Ros Comáin, cé nach bhfuil iontu anois ach fothraigh. Is iomaí ord a d'fhódaigh iad féin ann sna meánaoiseanna, agus is díol spéise í Mainistir na Búille go háirithe.
{| width=99% class="wikitable" !width = 15%|Fundúireacht !width = 5%|Íomhá !width = 30%|Oird !width = 10%|Ainm Eile !width = 20%|Ainm Foirmiúil !width = 5%|Tagairtí !width = 5%|Áit in aice le Cluain Seanmhaoil d'aistrigh ó Mhainistir Grellechdinach c.1156; d'aistrigh go Buniffi c.1158/9 Inis Mac nÉirín, Loch Cé Canónaigh Rialta Agaistíneacha bunaíodh tar éis 1140; scaipeadh 1569? bunaíodh go luath san 8ú haois, Oileán na Tríonóide, Loch Cé
Glendale, Arizona
Cathair i oirthear Arizona is ea Glendale. Sa bhliain 2010 fuarthas 226,721 duine ina gcónaí in Glendale.
Chandmani-Öndör (Khövsgöl)
Sum (ceantar) atá suite i gCúige Khövsgöl na Mongóile thuaidh is ea Chandmani-Öndör nó Chandman'-Öndör (Mongóilis: Чандмань-Өндөр). Sa bhliain 2000 bhí 3,036 duine ina gcónaí sa chúige. Tá lár an cheantair suite 758 km amach ó Ulánbátar. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1931.
Dáibhí Ó Laoghaire
Iar-imreoir agus traenálaí sacair Éireannach is ea Dáibhí Antóin Ó Laoghaire nó i mBéarla, David Anthony O’Leary (rugadh i Londain, Sasana ar 2 Bealtaine, 1958). Tugadh go hÉirinn é nuair a bhí sé an-óg, agus tógadh é i mBaile Átha Cliath.
D’imir Ó Laoghaire ar feadh 19 bliain le Arsenal F.C., agus ansin le Leeds United F.C. D’éirigh sé as i 1996, agus fuair sé post bainistíochta nuair a d'fhág George Graham an club. Bhí Dáibhí ina bhainisteoir le hAston Villa F.C., i bPremier League Shasana. Tá sé ina bhainisteoir ar Al-Ahli Dubai faoi láthair.
Joseph McGuinness
Polaiteoir Éireannach ab ea Joseph P. McGuinness (10 Aibreán, 1875 - 31 Bealtaine, 1922). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.
Arkhangai
Is ceann de na 21 Cúige (Aimag) na Mongóile é Arkhangai, atá suite i lár na tíre. Is í Tsetserleg an phríomhchathair.
Stephen Donnelly
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála de chuid Fhianna Fáil é  Stephen Donnelly . Bhí sé ina bhall de Na Daonlathaigh Shóisialta (ó 2015 go 2016), agus ar dhuine den chéad triúr ceannaire. Tá sé ina TD do dháilcheantar Chill Mhantáin ó olltoghchán 2011 go dtí seo.
Arkhangai
Tíreolaíocht
Tá an aimag suite i lár na tíre, in aice le cúig aimag eile- Bulgan (oirthuaisceart), Övörkhangai (oirdheisceart), Bayankhongor (deisceart), Zavkhan (iarthar), agus Khövsgöl (iarthuaisceart). Is é Kharlagtai an sliabh is airde, le 3529m.
Daonra
Ag 31 Nollaig 2009, bhí 89,331 daoine ina gcónaí san aimag.
Stephen Donnelly
Oideachas agus gníomhréim
D'oibrigh Stephen roimhe seo mar chomhairleoir bainistíochta le McKinsey & Co., AGUS rinne sE speisialtóireacht san athrú bunathraithe in eagraíochtaí móra san earnáil phoiblí agus san earnáil phríobháideach araon.