cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sárimreoirí na Bliana 2006
Peil
Lán-tosaithe: Cíarán Mac Donnchaidh (Ciarraí), Colm Cúipéir (Ciarraí), Rónán Ó Cléirigh (Ard Mhacha), Stiofán Mac Dónaill (Ard Mhacha), Conor Mac Muireartaigh (Maigh Eo), Séamas Mac an Mháistir (Corcaigh), Niall Mac Con Midhe (Uíbh Fhailí), Pádraig Ó Brolcháin (An Doire), Briain Mac Caomhánaigh (An Longfort)
Pí (uimhir)
Tréithe
Tá pí beagnach cothrom le 22/7 i dtéarmaí codán agus le 3.142 i dtéarmaí deachúlacha. Le déanaí, trí fhoirmle shimplí mhatamaiticiúil, aimsíodh luach \pi chuig 10 milliún ionad deachúil le ríomhaire.
Is tairiseach é \pi (ní athraíonn sé pé achar ciorcal atá i gceist), agus uimhir éagóimheasta atá ann (Is é sin le rá, nach féidir \pi a léiriú san fhoirm: \frac{a}{b} nuair réaduimhreacha iad a agus b).
Stair
I bhfad ó shin thugtaí 3 mar luach do phí. Sa Bhablóin, tugadh luach 3 1/8 ar phí. Trí gharmheastacháin leanúnacha polagán inscríofa is imscríofa, chruthaigh Airciméidéas gur (223/71) < \pi < ( 22/7), nó 3.1408 < \pi < 3.14285.
Bhí garmheastachán ag na Sínigh timpeall 500 AD: 3550/113 = 3.1415929....
'Lá π'
Ceiliúrtar 'Lá π' ar 14 Márta gach bliain, deis ceiliúradh a dhéanamh ar an tairiseach matamaitice, ós rud é go scríobhtar an dáta 3/14 i Meiriceá agus cuimhneamh ar cheann de na hiarrachtaí is míchlúití a tugadh riamh ar reachtaíocht, i mí Feabhra 1897, an Bille um Phí de chuid Indiana, creid nó ná creid.
Spásárthaigh a scaoileadh go Mars
thumb|280px|Pathfinder Tá na dosaein de spásárthaí scaoilte ag na Stáit Aontaithe, ag an Aontas Sóivéadach, ag Gníomhaireacht Spáis na hEorpa agus ag an tSeapáin i dtreo Mharsa, agus is iomaí ceann acu nár tháinig a fhad leis an bpláinéad dearg riamh. Chuir trioblóidí de shórt éigin deireadh le dhá mhisean as gach triúr sula raibh siad críochnaithe, nó, i gcuid mhór cásanna, oiread is tosaithe. Fadhbanna teicneolaíochta is cúis le go leor trioblóidí den chineál seo, ach, go minic, ní raibh sé indéanta an chúis a fháil amach. Mar sin, bíonn an lucht saineolais féin ag trácht, idir shúgradh agus dháiríre, ar "thriantán Bhermuda" sa spás, agus é comhdhéanta as an Domhan, Mars agus an Ghrian, nó ag tagairt do "gheasa Mharsa" nó d'arrachtach spáis agus é ag ithe spásárthaí. Mar sin féin, tháinig cuid mhaith spásárthaí thart leis an "arrachtach" le taighde fónta fiúntach a dhéanamh ar an bpláinéad, cosúil leis na taiscéalaithe Sóivéadacha Mars, leis na sraitheanna Meiriceánacha Mariner agus Viking, chomh maith le Mars Global Surveyor, Mars Pathfinder, agus 2001 Mars Odyssey. Tá an Surveyor tar éis pictiúirí a tharraingt a thugann le fios gur féidir foinsí uisce a bheith faoi dhromchla an phláinéid — uisce nach bhfuil sioctha síos ina leac oighir. Shocraigh an Mars Odyssey go bhfuil sil-leaganacha substainteacha uisce sa chuid is uachtaraí de reigilít Mharsa faoi 30° de phol thuaidh agus de phol theas an phláinéid.
Sa bhliain chéanna a lainseáil NASA dhá ghluaisteán cianrialaithe a bhí ceaptha le dromchla Mharsa a shiúl agus taighde a dhéanamh air — an Spirit agus an Opportunity. Thuirling an dá shiúlóir seo go sábháilte, agus chruthaigh siad i bhfad ní b'fhearr ná mar a shíltí. Ní raibh siad ach le trí mhí a chaitheamh i mbun oibre, ó Mhí Eanáir den bhliain 2004 anuas, ach bhí siad in ann leanúint i mbun a misin go deireadh na bliana 2005, ar a laghad, siúd is go raibh cuid den ghléasra tar éis dul ar ainghléas idir an dá linn. Thar aon rud eile, tháinig an dá mheaisín seo trasna ar thuilleadh fianaise go raibh uisce ann. Thairis sin, chuir an Spirit sonrú i gcuaifigh deannaigh — "diabhail dusta", mar a thugtar orthu i mbéarlagair Mheiriceá — is é sin, cuaifigh ghaoithe agus iad ag fáil greama ar an deannach. Uaireanta, chuaigh cuaifeach den chineál seo thar cheann de na gluaisteáin seo, agus nuair a chuaigh, ghlan sé an dusta de na painéil ghréine.
Gary Peters
Is é Gary Charles Peters (ar 1 Nollaig 1958 a rugadh é) seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá sóisearach ó Michigan. Is ball den Pháirtí Daonlathach é.
Mary Wollstonecraft
clé|mion|portráid sna 1700idí, le John Williamson, le linn a saol clé|mion|#wikiwomen Ba scríbhneoir as Londain, Sasana í Mary Wollstonecraft (27 Aibreán 1759 - 10 Meán Fómhair 1797) ag deireadh an 18ú haois. Feimineach neamhleithscéalach ab ea í. Tá clú an fheiminigh uirthi inniu ach bhí a cáil amuigh mar bhean de chineál eile ar fad ag an am.
Éire
Ar feadh 1786-1787, bhí Wollstonecraft ina cónaí i mBaile Átha Cliath (15 Cearnóg Mhuirfean) ar feadh tamaill agus chaith sí seal ag obair i gCaisleán Bhaile Mhistéala. D'éirigh sí ina réabhlóidí ag an am sin, is cosúil. Chinn sí bheith ina údar agus bhog sí go dtí Londain, agus ansin Páras. clé|mion|portráid le John Opie, timpeall 1791, inniu sa Tate
Feimineachas
Bhí Wollstonecraft an-tógtha leis an bhfeimineachas roimh ré. Scríobh sí an leabhar clúiteach faoi chearta na mban, A Vindication of the Rights of Woman, i 1792. B'ait le daoine feimineach ag an am, fiú sa Fhrainc.
Réabhlóid
Scríobh Wollstonecraft an leabhar, An Historical and Moral View of the French Revolution, i bPáras. clé|mion|faoi cheart
Bás agus oidhreacht
Níor chaith Wollstonecraft ach 9 mbliana ag scríobh.
Meatacht intleachtúil a thug a fear céile William Godwin ar an lúitéis náireach seo, nuair a d'fhoilsigh sé beathaisnéis faoi Wollstonecraft, Memoirs of the Author of A Vindication of the Rights of Woman (1798).
An Cnoc Iarthach, Contae Mhaigh Eo
Is sráidbhaile é an Cnoc Iarthach. Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Richie Ryan
Polaiteoir Éireannach ab ea Richie Ryan (27 February 1929 – 17 Márta 2019). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Beatha ar Mhars
Tá fianaise ann a thugann le fios go raibh Mars ní b'fhabhraí don bheatha anallód ná inniu, ach níltear cinnte go fóill, an raibh orgánaigh nó neacha beo ann dháiríre. Creideann cuid de na saineolaithe go bhfuair siad lorg i ndiaidh beatha i gclocha áirithe, mar a chonaic muid thuas, ach is ábhar conspóide é i gcónaí. Maidir leis an gcloch is spéisiúla acu, mar atá, an dreigít úd ALH84001, is é an chiall a baineadh as an taighde geolaíoch atá déanta ar an gcloch sin ná nár tháinig sí riamh in áit ina raibh uisce reatha le fáil, nó ní cheadódh an teocht ina timpeall é.
Nuair a thuirling na taiscéalaithe Viking ar dhromchla Mharsa, bhí gléasra ar iompar acu a chuir ar chumas na saineolaithe trialacha agus turgnaimh a dhéanamh le miocrorgánaigh a chuardach agus a aithint. Bhí rath ar chuid de na turgnaimh, ach ní rabhthas sásta toiliú leis gur leor iad mar fhianaise, ina dhiaidh sin. Is féidir an meatán in atmaisféar an phláinéid a mhíniú mar thoradh ar ghníomhaíocht bhitheolaíoch ar an bpláinéad, ach tá mínithe eile ann freisin.
Má théann na daoine choíche ag míntíriú is ag coilíniú pláinéid eile sa ghrianchóras seo, is é Mars an áit is fearr le sin a dhéanamh. Ní bheadh sé leath chomh furasta stáisiún seasta a bhunú ar Véineas ná ar Mhearcair, mar shampla.
Junior Eurovision Éire 2015
B'iad Niamh Kavanagh, Brian Kennedy agus Stiofán Ó Fearail na breithiúna don sraith seo. Ag an tús bhí 32 iomaitheoir ag glacadh páirt. Bhí gach amhrán as Gaeilge. Bhuaigh Aimee Banks an tsraith.
Leathcheannais 1
Craoladh an leathcheannais seo ar an 11 Deireadh Fómhair, 2015.
Leathcheannais 2
Craoladh an leathcheannais seo ar an 18 Deireadh Fómhair, 2015.
Leathcheannais 3
Craoladh an leathcheannais seo ar an 25 Deireadh Fómhair, 2015.
Leathcheannais 4
Craoladh an leathcheannais seo ar an 1 Samhain, 2015.
Ceannais
Craoladh an ceannais ar an 8 Samhain, 2015
Ag an gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg
Tháinig Aimee Banks sa 12ú háit sa Chomórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg le 36 pointe.
Tomás Ó Doinn
Fear spóirt Éireannach is ea Tomás Ó Doinn (Béarla: Tommy Dunne) a rugadh ar an 21 Bealtaine 1974 i dTuaim Uí Mheára, Contae Thiobraid Árann. B'imreoir rathúil idirchontae é le Tiobraid Árann idir 1993 agus 2005, agus bronnadh trí ghradam Sárimreoirí na Bliana air agus gradam Iomána na Bliana amháin sa bhliain 2001.
Imríonn Ó Doinn leis a chlub Tuaim Uí Mheara fós.
Denver, Colorado
Is í Denver príomhchathair stát Colorado agus an chathair is mó ann freisin. Tugtar an chathair míle ar airde ar Denver mar gheall ar a hairde. Tá sí suite timpeall tríocha ciliméadar ó na Sléibhte Carraigeacha. Tá 554,636 duine ina gcónaí ann de réir an daonáirimh ó 2000 agus timpeall dhá mhilliún go leith sa cheantar uirbeach.
Tempio Pausania
Is cathair in oileán na Sairdíne san Iodáil é Tempio Pausania (Sairdínis: Tèmpiu).
Logainmneacha Mharsa
Tháinig ainm Mharsa féin ó dhia cogaidh na Rómhánach, ó tá an pláinéad chomh dearg le braon fola thuas ar an spéir.
B'iad Johann Heinrich Mädler agus Wilhelm Beer an chéad bheirt a chuaigh ag mapáil saintréithe geografacha (nó "areografacha") Mharsa. Tá níos mó clú orthu inniu, áfach, de bharr na hoibre a rinne siad ag léarscáiliú na Gealaí ón mbliain 1830 anuas. Roimh aon rud eile, shocraigh siad nach raibh an chuid ba mhó de na saintréithe sin ag athrú, agus b'iadsan fosta a shocraigh an t-am a thógann sé ar Mhars rothlú amháin a chríochnú thart ar a ais. Sa bhliain 1840, tharraing Mädler an chéad mhapa de Mhars riamh, agus breathnuithe deich mbliana mar bhunús aige leis. Níor bhaist siad ainmneacha ar na háiteanna, áfach, nó ní raibh acu ach litreacha len iad a shainiú. Sheas an litir "a", mar shampla, do Sinus Meridiani.
Thar an chéad fiche bliain eile, nuair a bhí na hionstraimí breathnóireachta ag dul i bhfeabhas agus na breathnóirí féin ag éirí ní ba líonmhaire, bhí gach aon mhac máthara acu ag tabhairt ainmneacha dá dhéantús féin ar na miontréithre a d'aithin sé ar Mhars, rud a d'fhág logainmníocht Mharsa ina praiseach ar fad. Mar shampla, bhí "Oculus" - an tSúil Bheag - á thabhairt ar Solis Lacus, agus Muir an Orláiste nó An Scairp ar Syrtis Major. Sa bhliain 1858, bhaist an tÍosánach Angelo Secchi "Canáil an Atlantaigh" air. B'é tuairim Secchi go raibh an pháirt chéanna á déanamh ag an "gcanáil" áirithe seo i dtíreolaíocht Mharsa agus a bhí ag an Atlantach ar an Domhan - is é sin, an tsean-ilchríoch a dhealú ón oileán úr. B'é seo an chéad uair a baineadh úsáid as an téarma mí-ádhúil sin "canáil" a rinne an oiread sin dochair d'obair mhapála Mharsa ina dhiaidh.
Sa bhliain 1867, tharraing an réalteolaí Sasanach Richard Anthony Proctor mapa de Mhars agus é bunaithe ar na líníochtaí a rinne William Rutter Davis dhá bhliain roimhe sin. Is é an prionsabal a bhí aige, dar leis féin, agus é ag ainmniú na n-áiteanna ná "ainmneacha na mbreathnóirí a rinne a staidéar ar shaintréithre fisiciúla Mharsa a thabhairt ar na saintréithe sin". Seo samplaí de na hainmneacha ar bhain Proctor úsáid astu:
Ina dhiaidh sin, is iomaí locht a fuarthas ar na hainmneacha a d'úsáid Proctor. Níorbh é an locht ba mhó ná gur thug sé ómós do na réalteolaithe Sasanacha thar aon dream eile: ba mheasa ná sin an ró-úsáid a bhain sé as ainm gach duine ar leith. Mar sin, tá idir Aigéan Dawes, Caolas Dawes, Farraige Dawes, Ilchríoch Dawes, Oileán Dawes, agus Bá Dhúbailte Dawes ar a mhapa-san. Mar sin féin, tús maith a bhí ann, siúd is nár mhair na hainmneacha.
Maireann cuid mhaith de na hainmneacha a tháinig ó Schiaparelli, áfach. B'eisean a bhaist Syrtis Major, mar shampla, ina mhapa, a foilsíodh sa bhliain 1877. Ar ndóigh, ó fuarthas amach nach raibh ina chuid canálacha ach iomrall súl, caitheadh ainmneacha na gcanálacha i dtraipisí leis na canálacha féin. Ón taobh eile de, rinneadh mionathruithe anseo agus ansiúd, má bhí sé tar éis ainm neamhoiriúnach a thabhairt ar áit éigin. Mar shampla, hathbhaisteadh Olympus Mons, nó Sliabh Olympos, ar an mball ar thug sé Nix Olympica, nó an Sneachta Oilimpeach, air.
Is gnách cráitéir mhóra a ainmniú as eolaithe tábhachtacha agus as scríbhneoirí ficsin eolaíochta. Mar shampla, fuair idir Phroctor féin, Schiaparelli agus Percival Lowell a gcráitéir féin ar Mhars. Baistear áitainmneacha de chuid an Domhain ar na cráitéir bheaga, ar nós Porvoo san Fhionlainn nó Kem' sa Rúis.
Geography of Mars
Al Franken
Is é Alan Stuart Franken (21 Bealtaine, 1951 ar rugadh é) iarsheanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó Minnesota. Is ball den Páirtí Daonlathach é.
Dallamullóg
Ba é an Eoghan Ua Conaill a scríobh an t-úrscéal seo Dallamullóg. Ciarraíoch é Eoghan a bhfuil cónaí air anois i Liatroim, D'fhoilsíodh roinnt dánta leis i Scríbhneoirí Cois Teorann le cúpla bliain anuas. Tá dearcadh dá chuid féin aige ar shaol na hÉireann, agus cloistear guth úr macánta ina chuid véarsaí. Is brea leis cúrsaí ceoil agus teangan, comhra agus íospóireacht. Is ríthabhachtach leis saoirse agus cearta an duine.
Cur síos ar an leabhar
Nuair a bhí an saol ina ghasúr, nuair ba ghannchuid carr, gan trácht ar tharracóir, nuair ba gheall le merc gach morris minor, buailimid le Brian ag tabhairt aghaidh siar ar an mbus ar chúrsa Gaeltachta. Más ait an mac an saol is tréithí ná sin an óige le linn cúrsa mar é, agus an braon crua ag imirt sa ghrágán ar na daltaí ann! Cuirfimid aithne sa saothar seo ar langer ón gcathair cois Laoi, Don, stócach ard ceannasach a threoródh scata buachaillí i leith tionscal an uisce bheatha le cúnamh dhiamhracht an tslua sí. Seo tráth a raibh an phiseogaíocht ina sea roimh ré rábach na haibhléise.
Tortolì
Is cathair in oileán na Sairdíne san Iodáil é Tortolì.
Bratach Mharsa
Cé nach bhfuiltear ag bunú stáisiúin ná coilíneachtaí ar Mhars go fóill, tá bratach ann cheana féin a d'fhéadfadh muintir Mharsa a chur in airde. Trídhathach dearg, uaine agus gorm atá ann, agus is iad úrscéalta Kim Stanley Robinson faoi choilíniú Mharsa is bunús leis an dearadh seo. B'é Pascal Lee, innealtóir de chuid NASA, a dhear an bhratach. Tá Pascal Lee i gceannas ar an tascfhórsa atá ag pleanáil stáisiún seasta taighde ar an bpláinéad - FMARS, nó Flashline Mars Arctic Research Station. Seasann na datha don fhorbairt ar thug an scríbhneoir Robinson cur síos air ina chuid úrscéalta: ar tús, is pláinéad dearg seasc é Mars, ansin, agus an bheatha ag fréamhú ansin, tiocfaidh an dath glasuaine air, agus sa deireadh, beidh an pláinéad míntírithe go hiomlán, agus uisce reatha ag sní ar a dhromchla - i gcruth is gur féidir pláinéad gorm a thabhairt air. Tá an bhratach seo in úsáid ag Cumann Mharsa - The Mars Society - mar shuaitheantas oifigiúil. Eagraíocht neamhbhrabúis é Cumann Mharsa atá dírithe ar choilíniú Mharsa a chur chun cinn.
Seamair Alsike
Saghas seimre a mheastar a bheith dúchasach don Eoraip is ea seamair Alsike nó seamair Lochlannach. Fástar mar bharr foráiste anois í i gcuid mhaith tíortha measartha. Ilbhliantóg a fhásann suas le 60 cm in airde, 3 dhuilleoigín ar na duilleoga is iad leathan ag a mbarr, na pisbhláthanna bán nó bándearg i gcinn chruinne scaoilte, suas le 3 cm ar leithead. Tá an Ailsice ainmnithe i ndiaidh Alsike, baile beag sa tSualainn.
Eacsadas
Is é Eacsadas an dara leabhar sa Bhíobla agus sa Torah Eabhrais. Tá an t-ainm Gaeilge bunaithe ar an nGréigis, agus is é is brí leis sa teanga sin ná "dul amach", nó is é imeacht na nGiúdach ó bhraighdeanas na hÉigipte faoi cheannas Mhaois is príomhábhar leis an leabhar seo.
Tá cuid mhór de dhlí an Ghiúdachais le fáil anseo freisin.
An Cheathrú Bhán, Contae Mhaigh Eo (Buiríos Umhaill)
Is sráidbhaile í an Cheathrú Bhán. Tá sí suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Villacidro
Is cathair in oileán na Sairdíne san Iodáil é Villacidro (Sairdínis: Biddacidru). Cónaíonn 14,000 duine ann a bheag nó a mhór.
CLG Chontae an Chabháin
clé|mion Tá an Cumann Lúthchleas Gael Coiste Chontae i Chabháin ar cheann de 32 bord contae an CLG in Éirinn, agus tá sé freagrach as cluichí Gaelacha sa Chabhán.
Rialachas
Tá dlínse ag CLG i Chabháin ar an gceantar a bhaineann le contae traidisiúnta Chontae an Chabháin. Tá 8 n-oifigeach ar an mBord. Le haghaidh sonraí faoi chlubanna an Bhoird, féach clubanna na gCumann Lúthchleas Gael i gContae an Chabháin agus Liosta na gclubanna cluichí Gaelacha in Éirinn # An Cabhán. Tá an Bord faoi réir Chomhairle Cúige CLG Uladh.
Imríonn foirne CLG an Chabháin cluichí baile ag Páirc Kingspan Breffni, an Cabhán. Is é Mickey Graham an bainisteoir peile reatha, a ghlac páirt i ndiaidh éirí as Mattie McGleenan in 2018.
Urraíocht
Seo a leanas liosta d'urraitheoirí Fhoireann Peile Sinsearach an Chabháin.
Ní raibh ach 4 dhéile urraíochta ag an gCabhán ó cheadaigh an CLG urraitheoirí ar geansaithe i 1991. Ní raibh aon urraíocht ar geansaithe CLG go dtí an dara cluiche de chuid na Mí V Baile Átha Cliath 4 i ndiaidh a chéile sa bhliain 1991 ionas nach raibh urraíocht ag ach líon beag foirne 1991. Sa bhliain 1992 rinne Holybrook Construction urraíocht ar na geansaithe cé nach raibh sé ach le haghaidh cluiche amháin. Maidir le séasúir 1993-94 ghlac (Mart Co-op) i Chabháin urraíocht ar urraíocht. Rinne (Kingspan) urraíocht leanúnach ar an gCabhán ó 1995 i leith.
Suaitheantas agus siombail
Ba é an chéad suaitheantas de geansaí i Chabháin an Armas do Chontae an Chabháin. Roinneadh an suaitheantas i gceithre cheathrú agus cuireadh san áireamh é;
An Lion Rampant ó armas na gclaonna Aoine, a bhí ina dtiarnaí áitiúla. alt=|clé|mion
I 2004 scaoil an Cabhán suaitheantas nua do Chontae Breifne. Dhear an 38ú Uachtarán de chuid an Chumainn Lúthchleas Gael Aogán Farrell agus ionadaí Lár-Chomhairle an Chabháin an suaitheantas. George Cartwright. Baineann an suaitheantas úsáid as tionchair chultúrtha, fhisiciúla agus stairiúla. Is iad na dathanna príomhúla gorm agus bán le lámh dhearg agus G.A.A. buí feiceálach freisin. Theastaigh ó na dearthóirí na gnéithe seo a leanas a léiriú.
Breifne: An chríoch Gaelach ársa. Bhí an Cabhán Nua-Aimseartha ag an am céanna mar "thír Reilly" caomhnaítear ríocht Gaelach ársa Breifne in ainm an pháirc bhaile sa Chabhán agus anois ar a suaitheantas.
Mainistir Phroinsiasach: Líonann an túr mheánaoiseach ó Mhainistir Bhaile an Chabháin an ceathrú níos ísle. Thug na O 'Reilly cuireadh do na Proinsiasaigh mainistir a bhunú anseo. Tá taoisigh Uí Raghallaigh curtha anseo. Anseo freisin tá iarsmaí ceannaire mór Uladh, Eoghan Rua O'Neill
Lógó CLG: Líonann an lógó CLG nua-aimseartha an ceathrú ceart. Tá an lógó ionadaíoch don Chumann Lúthchleas Gael.
Lámh Dearg 1886: Bunaíodh an chéad chlub CLG a bunaíodh i gCúige Uladh sa Chabhán. Béal Átha Conaill Bhunaigh an chéad Cúige Uladh i 1885 agus bhí siad cleamhnaithe i 1886. Coimeádtar an dáta ar an suaitheantas. Tá lámh dhearg le feiceáil i gcónaí ar choillte an Chabháin.
Lochanna agus Cnoic: Is é "lochanna agus cnoic bheaga" is mó atá sa tírdhreach. Cuireann an comhshaol cruth orainn agus léirítear é seo ar an suaitheantas nua.
Stair
Bhí an chéad Chraobhchomórtas Contae an Chabháin, faoi rialacha an CLG, ar siúl i bpáirc taobh amuigh de Bhaile an Chabháin an 30 Aibreán 1887. Bhí Béal Átha Conaill, Chéad Uladh agus Maghera MacFinns in iomaíocht le Béal Átha Conaill. Thaifead MacFinns bua cáiliúil ar líne scór 1-4 go dtí an céad Cúige Uladh 0-1, agus mar sin chuaigh siad isteach sna leabhair staire mar chéad Chraobh na gCabhán.
Is é an Cabhán an contae peile is rathúla i gCúige Uladh, tar éis Craobh Peile Sinsearach na hÉireann a bhuachan 5 huaire, Craobhchomórtas Peile Sinsearach Uladh 39 uair, agus an tSraith Náisiúnta Peile uair amháin. Tháinig an chéad bhua ar Uile-Éireannach sa Chabhán i 1933. Chuir siad an tairiscint cúig nóiméad as a chéile i gCiarraí le sprioc ó nóiméad deireanach ó Vincent McGovern i gCluiche Leathcheannais na hÉireann i bPáirc Breffni 1933, agus chuaigh siad ar aghaidh go Gaillimh le pointe sa chluiche ceannais, an chéad chontae Uladh a bhuaigh trófaí Sam Maguire. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, bhris an Cabhán Cill Dara sa chluiche ceannais 1935 chun an dara teideal a thabhairt abhaile abhaile le trí bliana.
Tháinig an tríú teideal as Éirinn, an teideal is cáiliúla ar an gCabhán, i 1947, agus é ag cur as do Chiarraí sa chluiche ceannais cáiliúil sna Polo Grounds i gCathair Nua-Eabhrac, an t-aon uair a reáchtáladh an cluiche ceannais lasmuigh d'Éirinn. Lean siad seo le bua aon phointe thar Mhaigh Eo i 1948, chun teidil cúltaca a bhuachan den chéad uair. Shroich siad an tríú babhta ceannais i ndiaidh a chéile i 1949, ach dhiúltaigh an Mhí dóibh trí-a-as a chéile, ag cailleadh ceithre phointe. Fuair ​​an Cabhán díoltas níos déanaí ina dhiaidh sin, agus é ag bualadh na Mí tar éis athsheinm i 1952 chun an teideal uile-Éireann, agus go dtí seo, a thabhairt abhaile. Ní raibh an Cabhán le feiceáil i gcluiche ceannais Uile-Éireann eile ó shin. alt=|mion|234x234px Go stairiúil, ba é an Cabhán ceannródaíocht i gCraobhchomórtas Peile Sinsearach Uladh agus bhuaigh siad 39 teideal den scoth. In ainneoin seo, níor bhuaigh an Cabhán ach Craobh Uladh amháin ó 1969, agus tháinig an rath seo i 1997, tar éis do Dhoire dul chun cinn sa chluiche ceannais. Ba é an chuma dheiridh ar Chúige Deiridh Uladh sa 2019, a chailliúint i nDún na nGall.
Gleann Rathais
deas|250px|thumb|Gleann Ráthais Is baile suite i bhFìobha é Gleann Ráthais.
Damba Hoover
Is damba mór coincréite é Damba Hoover ar abhainn an Cholarado ar an teorainn idir stáit Arizona agus Nevada. Cuireadh tús leis an obair thógála sa bhliain 1931 agus críochnaíodh dhá bhliain roimh an dáta pleanáilte í sa bhliain 1936. Ba é Frank Crowe an t-innealtóir a thóg an damba.
thumb|center|600px
Magda Linette
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Pholainn í Magda Linette. Rugadh í ar an 12 Feabhra 1992.
Pleanáil teanga
Is éard is pleanáil teanga ann ná iarracht eagraithe atá meáite ar fhadhbanna praiticiúla in úsáid na teanga a fhuascailt, ceart na teanga a shainaithint is a shainmhíniú agus an teanga féin a chur chun cinn sa tsochaí. Cé gur minic a shíltear gur smaoineamh nua í an phleanáil teanga, seanchleachtadh is ea é, nó nuair nach raibh acadaimh ná forais teanga (cosúil le hAcadamh na Fraince nó le KOTUS san Fhionlainn, mar shampla), bhí na ríthe agus na himpirí ag féachaint lena dtuiscint féin ar an teanga agus ar úsáid na teanga a chur i bhfeidhm ar an tsochaí. Bhí filí agus scríbhneoirí i mbun pleanáil teanga freisin ina lán áiteanna. Nuair a bhí an Nua-Ghaeilge Chlasaiceach i réim in Éirinn go fóill, mar shampla, ba iad na filí agus na cúirteanna filíochta a d'fhéach chuige nach scinnfeadh an úsáid i bhfad ón gcleachtas ceart. Sin é an tuige go dtugtar Ceart na bhFilí (nó "Ceart na bhFileadh", i nGaeilge na linne) ar chaighdeán na linne Clasaicí, roimh "thonnbhriseadh an tseanghnáthaimh" sa 17ú haois. Is féidir a rá freisin go raibh "pleanáil teanga" in aghaidh na Gaeilge idir lámhaibh ag an stát Gallda ar feadh i bhfad.
Ba é Einar Haugen - teangeolaí clúiteach Meiriceánach de phór na hIorua - a cheap an téarma sin "pleanáil teanga", nuair a bhí sé ag tagairt don pholasaí teanga san Iorua.
Deir cuid mhaith daoine nach féidir teanga a phleanáil ná tionchar a imirt ar a fás nádúrtha - gurb ionann é go bunúsach agus bagairt ar an ngaoth. Sin é an tuiscint a bhíonn ag a lán i saol an Bhéarla, agus iad barúlach nach ndearnadh pleanáil ar bith ar a dteanga féin riamh. Is amhlaidh, áfach, gur pleanáil teanga de chineál éigin a bhí i gceist le foclóirí Samuel Johnson agus Noah Webster, agus go ndeachaigh moltaí úsáide an dá fhoclóir seo go mór mór i bhfeidhm ar chleachtadh scríofa an Bhéarla, ionas go raibh meas an chaighdeáin ag a lán orthu.
Pleanáil teanga i dtíortha éagsúla
Pleanálaithe tábhachtacha teanga i dtíortha eile ab ea iad, mar shampla, Kemal Atatürk, Ivar Aasen, Vuk Stefanović Karadžić agus Johannes Aavik.
Pleanáil na teanga féin agus pleanáil a stádais
Go bunúsach, aithnítear dhá chineál pleanáil teanga, is é sin, pleanáil na teanga féin agus pleanáil a stádais. Tugtar "pleanáil an chorpus" ar phleanáil na teanga freisin, ós rud é gurb é "corpus" nó corp na teanga féin - an foclóir agus úsáid na gramadaí - atá i gceist ansin.
Pleanáil na Teanga Féin
Ag déanamh trácht ar phleanáil na teanga féin dúinn, is féidir linn tagairt a dhéanamh do théamaí ar nós an córas scríbhneoireachta (an cineál aibítir a úsáidtear leis an teanga a bhreacadh síos, chomh maith leis an gceartlitriú), sainmhíniú rialacha na gramadaí, ceisteanna na ceartúsáide agus soláthar na dtéarmaí dúchasacha a chuirfidh ar chumas na gcainteoirí cúrsaí na heolaíochta, na teicneolaíochta agus na heacnamaíochta a chardáil trí mheán a dteanga féin gan dul i dtuilleamaí téarmaí tacair ná in iasachtaí aon oíche ó mhórtheanga éigin.
Maidir le caighdeánú na gramadaí, díríonn sé go ginearálta ar dhébhríocht a sheachaint agus ar an gcomhréiteach is fearr a aithint idir na canúintí difriúla - nó, má tá canúint ar leith á húsáid go forleathan i gcumarsáid na gcainteoirí ó cheantair éagsúla, rialacha gramadaí na canúna seo a leagan síos agus a chur ar fáil do na proifisiúnaithe teanga, cosúil le múinteoirí agus le scríbhneoirí.
2018 Taiwan Open
Ba chomórtas WTA Tour é 2018 Tiawan Open a imríodh ag Taipei Heping Basketball Gymnasium i Taipei, An Téaváin. Thosaigh an príomhchomórtas ar 29 Eanáir 2018 agus chríochnaigh sé ar 4 Feabhra 2018.
B'é 2018 an tríú heagrán den chomórtas. Bhuaigh Tímea Babos comórtas na singlí le Duan Yingying agus Wang Yafan ag bua comórtas na mbeirteanna.
Alkmaar
Cathair atá suite i dtuaisceart na hÍsiltíre is ea Alkmaar, agus é nasctha le hAmstardam trí Rijksweg 9 (mórbhealach an A9). Sa bhliain 2007 bhí 94,216 duine ina gcónaí sa chathair. Tá clú agus cáil ar fud an domhain ar mhargadh cáise traidisiúnta Alkmaar.
Turasóireacht
thumb|200px|left|Margadh cáise Is díol spéise do thurasóirí é margadh cáise na cathrach, lonnaithe ag an Waagplein. Is éard atá sa Waagplein ná cearnóg taobh amuigh den "Waag", nó an teach meáite, ait inar ndéanadh gach saghas ábhar (cáis ach go háirithe) a mheá. Go traidisiúnta, bíonn an margadh ar siúl ar an gcéad Aoine in Aibreán, agus bíonn margadh deireanach an tséasúir ann ar an gcéad Aoine de Mheán Fómhair. Ní fíormhargadh é, ach taispeántas a léiríonn seantraidisiún na cáiseoireachta, mar a bhí fadó in Alkmaar. Deanann sé ceiliúradh ar cháis thraidisiunta an réigiúin. Ní féidir cáis a cheannach ag an margadh féin, ach bíonn seastáin go flúirseach ina thimpeall, áit ar féidir an uile ní a cheannach, idir cáis agus cuimhneacháin.
Naisc Sheachtracha
Suíomh oifigiúil Alkmaar
Agrigento
Is cathair in oileán na Sicile san Iodáil é Agrigento.
Rosa Luxemburg
Ba theoiricí polaitiúil Marxach, fealsúnaí sóisialach (nó cumannach) agus réabhlóidí Gearmánach í Rosa Luxemburg (5 Márta, 1870 nó 1871 – 15 Eanáir, 1919).
Mórphearsa pholaitiúil ab ea Luxemburg le linn éirí amach i mBeirlín in Eanáir 1919. Gabhadh Luxemburg agus a comhghleacaí Karl Liebknecht faoi dheireadh agus mharaigh baill den Freikorps iad.
Rinneadh mairtírigh bolscaireachta den bheirt acu ar son an chumannachais ó shin. Tá siad go fóill i mbéal an phobail, nó i gcuimhne na sóisialaithe ar aon nós, agus daoine ag déanamh déithe dóibh anois. clé|mion|Bhunaigh Luxemburg an nuachtán Rote-Fahne
Saol
Rugadh sa Pholainn í agus tugadh Róża Luksemburg (i bPolainnis) uirthi.
Ba theoiricí í don Pháirtí Sóisialta Daonlathach na Gearmáine (SPD) ar dtús.
Ach ag tús an Chéad Chogaidh Dhomhanda, vótáil páirtí parlaiminte an SPD ar son an chogaidh. Chreid baill áirithe den pháirtí go raibh an polasaí seo i gcoinne phrionsabail an pháirtí. Cuireadh a lán daoine as an bpáirtí, Rosa Luxemburg ina measc. Bunaíodh grúpaí nua: an USPD (Unabhängige SPD — SPD Neamhspleách) agus a gcomhghleacaithe, an Spartakusbund (Conradh na Spartacach).
D'fhoilsigh Luxemburg poileimici in aghaidh na cogaíochta agus gabhadh í sa bhliain 1916. Scaoileadh as an bpríosún í ar an 8 Samhain 1918.
Réabhlóid 1918/1919
D'fhéach an Ghluaiseacht Spartacach, an Léig Spartacach nó an Spartakusbund, le réabhlóid shóisialach a chur i gcrích sa Ghearmáin ag deireadh an chogaidh, ach theip uirthi go gasta.
Ag tús na Réabhlóide Gearmánaí, tháinig an SPD agus an USPD le chéile chun ceannaire an SPD, Friedrich Ebert, a chur san Uachtaránacht.
Thar a bheith míshásta, ar an 1 Eanáir 1919, bhunaigh Luxemburg agus a comhghleacaí Karl Leibknecht an Páirtí Cumannach na Gearmáine (KPD).
Ar 4 Eanáir 1919, chuir an Léig Spartacach tús le héirí amach i gcoinne rialtais Ebert. An aidhm a bhí acu ná deireadh a chur leis. Bhí Rosa Luxemburg agus Karl Liebknecht i gceannas ar an éirí amach i mBeirlín.
Bás
D’úsáid Gustav Noske, Aire Cosanta, an Freikorps chun deireadh a chur leis na Spartacaigh.
Dúnmharaíodh Luxemburg i rith éirí amach i mBeirlín in Eanáir 1919, mar gheall ar a tuairimí polaitíochta. Céasadh Luxemburg chun báis, agus briseadh a blaosc le punt raidhfil. Caitheadh a corp amach sa chanáil, áit ar imigh sí leis an sruth.
Bhí na Saor-Chóir in ann dul i bhfad thar cheasaí ag cur catha ar an lucht oibre radacach. An dóigh ar dhúnmharaigh siad Karl Liebknecht agus Rosa Luxemburg, cinnirí intleachtúla na Spartacach, ní raibh ann ach an cineál gnáthrud nach sílfeadh na fir seo mórán de.
Tar éis toghcháin Eanáir 1919, bhuail comhthionóil nua náisiúnta i gcathair Weimar. Bunaíodh Poblacht Weimar.
Oidhreacht
Tá go leor conspóide faoina teoiricí fós. Mar shampla, ina leabhar, scrúdaigh Jacqueline Rose "uathúlacht tuiscint pholaitiúil Luxemburg, gur ghlac sí le teip mar chuid d’athrú stairiúil, a príomhchoincheap spontáineachta mar chroílár an chlaochlaithe réabhlóidigh, agus an dóigh uathúil ar cheangail sí dúshláin an tsaoil phoiblí le muirneacht chroí an duine".
Ach níl daoine eile ar aon tuairim, beag ná mór, faoin na na smaointe seo; thacaigh Luxemburg an deachtóireacht agus an foréigean. Sheas sí an fód ar son an réabhlóideachais agus ar son na saoirse ag am céanna. Ach deirtear lena leithéid nach féidir é a bheith 'ina ghruth is ina mheidhg' ag duine.
B’amhlaidh gur bronnadh stádas an mhairtírigh uirthi ar aon nós. Shéan sí an náisiúnachas agus rinne sí dlúthcheangal idir an streachailt ar son saoirse agus streachailt na n-aicmí.
Maggie Hassan
Is í Margaret Hassan (27 Feabhra, 1958 ar rugadh í) seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó New Hampshire. Is ball den Páirtí Daonlathach í.
Malcolm X
Ministir Moslamach Meiriceánach-Afracach agus gníomhaí ar son chearta daonna ab ea Malcolm X nó El-Hajj Malik El-Shabazz (19 Bealtaine, 1925 – 21 Feabhra, 1965), a rugadh leis an ainm Malcolm Little. Bhí Malcolm X i lár an aonaigh sa ghluaiseacht ar son chearta daonna na nGormach ach bhí seisean go daingean diongbháilte den tuairim nár bhainfí cearta daonna amach riamh gan dul i muinin an láimh láidir. Cé go raibh meas mór tuillte ag bealach síochánta Martin Luther King, ní raibh meas madra ag Malcolm air.
thumb|220px|clé|Malcolm X sa bhliain 1964
Saolaíodh Malcolm Little in Omaha, Nebraska. Ina dhéagóir dó, chaith sé na blianta i dteach altrama amháin nó eile, tar éis bhás a athar agus neamhshláinte a mháthar.
Feallmharú
clé|mion|241x241px|NYWTS, 1964 Dúnmharaíodh Malcolm X tar éis anbhuain ag chruinniú polaitiúil sa bhliain 1965. Ar an 11 Márta 1966, cúisíodh triúr fear maidir le dúnmharú Malcolm X.
Obar Dobhair
Is baile suite i bhFìobha é Obar Dobhair.
An Raplach
Is ceantar suite i gComhairle Shruighlea é an Raplach.
Società Sportiva Lazio
Is club peile Iodálach é Società Sportiva Lazio, agus tugtar SS Lazio nó Lazio air de ghnáth. Imríonn an club i Serie A, agus is é Edoardo Reja an traenálaí.
Bunaíodh an club ar 9 Eanáir 1900. Bán agus gorm dathanna an chlub, agus roghnaíodh iad le homós do Chluichí Oilimpeacha na Gréíge.
Caltanissetta
Is cathair in oileán na Sicile san Iodáil é Caltanissetta.
Dreigítí a tháinig ó Mhars
mion|An dreigít Allan Hills 84001, nó ALH84001, a fuarthas in [[Antartaice sa bhliain 2011. D'fhógair NASA gurb as Mars í dar leo féin.]] Tá dornán dreigítí faighte ar an Domhan a bhfuil an chuma orthu gurb as Mars a tháinig siad ar an chéad ásc. Tá aithne baictéirí seanársa ar dhá cheann acu, mar a fheictear do chuid de na saineolaithe. Ar an 6ú lá de Mhí Lúnasa, 1996, d'fhógair údarás spáis na Stát Aontaithe go raibh ion-taisí i ndiaidh orgánaigh aonchillíneacha aitheanta ar an dreigít úd ALH84001. Ábhar conspóide is ea é i gcónaí an ion-taisí a bhí ann dháiríre, agus an leor iad mar chruthúnas go raibh beatha, fiú aonchillíneach, ar dhroim Mharsa riamh.
Ar an gceathrú lá déag de Mhí Aibreáin, 2004, d'fhógair NASA gurbh ionann an chloch úd Bounce, a ndearna an gluaisteán cianstiúrtha úd Opportunity taighde uirthi, - gurbh ionann an chloch seo ó thaobh a comhdhéanta de agus an dreigít úd EETA79001-B ar thángthas uirthi san Antartach thiar sa bhliain 1979. Is dócha gur tháinig siad as an gcráitéar céanna ó thús, nuair a cruthaíodh an cráitéar sin, nó ó dhá chráitéar a bhí suite réasúnta gar dá chéile, ar a laghad.
Kragujevac
Is cathair í Kragujevac (Gaeilge: Cragúiéavats) ina bhfuil 211,580 daoine ina gcónaí ann agus í mar an cheathrú cathair is mó i Seirbia. Tá suite sa Dúiche Šumadijskog agus í mar lárionaid riaracháin an dúiche. Tá sí suite ar abhainn Lepenica. Ó 1818 go 1842 bhí sí mar phríomhchathair Seirbia agus lean lonnú Parlaimint Seirbia sa chathair go dtí an bhliain 1878. I gCragúiéavats a tógadh céad amharchlann Seirbia (1835), an chéad meánscoil sa tír (1833) agus an chéad ollscoil (1836). Chomh maith leis sin, bhí an chéad cúirt, an chéad dáíl, an chéad chrannchur, an chéad cógaslann, agus an chéad club sacair sa tír ("Šumadija" sa bhliain 1903). Go dtí an bhliain 1945 bhí sí mar lárionad tionscadal an airm i Seirbia. Tá cáil ar an áit de bharr tragóid a tharla ar 21 Deireadh Fómhair nuair a mharaigh na Naitsithe thart ar 7,000 daoine, 300 acu a bhí mar daltaí meánscoil Cragúiéavats. I rith ré an Iúgaslaive bhí cáil air de bharr an mhonarchan gluaisteáin Zastava (inniu faoi úinéireacht FIAT) agus do kajmak (sé sin uachtar téachta) Cragúiéavats.
Contae Baldwin, Alabama
Is contae in Alabama é Contae Baldwin. Tá sé suite i ndeisceart an stáit ar fad, ar theorainn na Florida, agus ar an gcósta Mhurascaill Mheicsiceo. Tá an dlús daonra (49/km²) ann. Is é Bay Minette príomhbhaile an chontae, ach is Daphne an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 208,563 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Alabama Monroe, Escambia, Clarke, Mobile, Washington, agus Contae Florida Escambia. mion|Cois farraige in Gulf State Park, Contae Baldwin
Is é an contae is mó i stát Alabama, agus tá sé lonnaithe ar an taobh thoir den Bhá Mobile.
Stair
Bunaíodh Contae Baldwin ar 21 Nollaig 1809.
Dónall Mac Amhlaigh
Scríbhneoireacht
Ba é an chéad leabhar a tháinig i gcló uaidh ná Dialann Deoraí (1960). Ba é an Clóchomhar Teoranta a d'fhoilsigh í. Cur síos a bhí ann ar an saol a bhíodh ag na hinimirceánaigh óga Éireannacha i Sasana san am sin, agus iad ag dul ó jab go jab agus ó lóistín go lóistín. Sa bhliain 1962, chuaigh an dara leabhar leis i gcló, Saol Saighdiúra, agus mar is léir ón teideal, cuimhní cinn a bhí ann ó bhlianta Dhónaill san arm. Thairis sin, d'fhoilsigh sé na húrscéalta Schnitzer Ó Sé, Diarmuid Ó Dónaill agus, go gairid roimh a bhás, Deoraithe, spléachadh nua ar an saol a bhí á chardáil aige i nDialann Deoraí. Deirtear go raibh sé ar an scríbhneoir ab fhearr a thug cur síos ar exodus mór na nÉireannach go Sasana i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda, nuair a bhí borradh faoin tionscal tógála sa Ríocht Aontaithe, agus caoi nua á cur ar chathracha na tíre i ndiaidh léirscrios an chogaidh.
Stíl
Bhí stíl líofa nádúrtha ag Dónall a thaithneodh leis an bhfoghlaimeoir agus leis an gcainteoir dúchais araon. Thairis sin, bhí sé ag insint faoin gcineál saoil a raibh aithne éigin ag gach Éireannach air, beagnach, go dtí le déanaí - an imirce, an náibhíocht, agus an gheit a bhainfeadh cultúr Shasana as an Éireannach óg. Mar sin, bhí ráchairt ar a chuid leabhar lena lá, agus baintear úsáid astu i dteagasc na Gaeilge in áiteanna i gcónaí.
Eanstair
Is baile suite i bhFìobha é Eanstair.
Cnoc an Mhíle
Is sráidbhaile é Cnoc an Mhíle. Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Dónall Mac Amhlaigh
Naisc Sheachtracha
Dialann an deoraí scéalach go fóill féin, Irish Times, 11 Lúnasa 2009
Gaelscoil Mhic Amhlaigh
Tugtar "Gaelscoil Mhic Amhlaigh" ar scoil i nGaillimh in ómós do Dhónall Mac Amhlaigh.
Catania
Is cathair in oileán na Sicile san Iodáil é Catania.
Pápa Eoin Pól II
Bhí an Pápa Naomh Eoin Pól II (Laidin: Ioannes Paulus PP. II), nó Karol Józef Wojtyła (18 Bealtaine 1920 - 2 Aibreán, 2005), ina Phápa ón 16 Deireadh Fómhair 1978 go dtí lá a bháis sa bhliain 2005. Bhí sé i gceannas ar an Eaglais Chaitliceach le beagnach 27 mbliana.
Ba é Eoin Pól an dara Pápa ab fhaide a d'fhan i mbun na hoifige. Ba é an t-aon Pholannach amháin a bhí ina Phápa riamh, agus é ar an chéad Phápa neamh-Iodálach ó laethanta Aidrian VI sna 1520idí i leith. clé|mion|383x383px|lá na chéad Chomaoineach
Canónaíodh é go hoifigiúil ar an 27 Aibreán 2014. Ceiliúrtar a lá féile ar an 22 Deireadh Fómhair:
Luathshaol
clé|mion|cliarscoil, 1930idí|150x150px Rugadh Karol Józef Wojtyła ar an 18 Bealtaine 1920 i Wadowice i ndeisceart na Pholainne. Fuair a mháthair, Emilia Kaczorowska, bás i 1929, nuair nach raibh sé ach naoi mbliana d'aois agus thug a athair airgead dó chun staidéar a dhéanamh. Bhí a óige marcaithe le teagmháil rialta leis an bpobal Giúdach i Wadowice a bhí ag rafar ag an am; tá cruthú ann go raibh máthair an Karol óg bainte as an bpobal Giúdach.
Chláraigh Karol ag an Ollscoil Jagiellonian i gKraków. D'oibrigh sé mar leabharlann aí saorálach agus rinne sé traenáil riachtanach míleata sa Léigiún Acadúil. Ina óige bhí sé ina lúthchleasaí, aisteoir agus scríbhneoir drámaí agus d'fhoghlaim sé aon teanga déag i rith a shaoil, san áireamh an Laidin, an Ghréigis, an Spáinnis, an Fhraincis, an Iodáilis, an Ghearmáinis, agus Béarla. Bhí sé ábalta an Rúisis a labhairt freisin ach ní raibh sé líofa. mion|Karol Wojtyła ina ghasúr, 1920idí|clé|150x150px mion|1949-1951|clé|150x150px I rith an Dara Cogadh Domhanda bhí scoláirí ón Ollscoil Jagiellonian gafa agus bhí an ollscoil curtha faoi chois. Bhí ar gach fear sláintiúil post a bheith aige. D'oibrigh sé mar theachtaire bialainne agus mar oibrí i gcairéal aolchloiche.
I 1942 chuaigh sé isteach i gcliarscoil faoi thalamh a reáchtáil Ard-Easpag Kraków, an Cairdinéal Sapieha.
Bhí Karol Wojtyła oirnithe mar shagart ar an 1 Samhain, 1946. Tar éis am gearr, cuireadh é go dtí Ollscoil Pápach Naomh Tomáis Aquinas chun staidéar a dhéanamh ar an diagacht. Bronnadh céim air ansin agus níos déanaí bhain sé dochtúireacht amach i ndiagacht naofa. Bhí an dochtúireacht sin, an chéad as péire, bunaithe ar an tráchtas Laidine Doctrina de fide apud S. Ioannem a Cruce (Teagaisc an Chreidimh de réir Naomh Eoin na Croise). mion|Krakowie, 1967|clé|170x170px
Cé gur ghlac gach uile dhuine a chuid oibre don dochtúireacht i Meitheamh sa bhliain 1948, níor bronnadh an chéim air mar ní raibh an t-airgead aige chun téacs a thráchtais a chlóbhualadh (riail de chuid na hollscoile). I mí na Nollag sa bhliain chéanna, chlóbhuail sé a thráchtas agus bhí sé glactha i ndámh na diagachta in Ollscoil Jagiellonian in Kraków, agus faoi dheireadh fuair Wojtyła a chéim. mion|1972|clé|150x150px
Polaitíocht
clé|mion|le George H W Bush|222x222px
Uimhir éagóimheasta
thumb|Is uimhir éagóimheasta é √2
Pápa Eoin Pól II
Polaitíocht
I dtús, bhí sé ag cur in aghaidh an Chumannachais. mion|1966|clé|150x150px
Sa dara leath dá réimeas, ba mhinic a cháin sé idir Fhaisisteachas agus Chumannachas ina chuid óráidí, chomh maith le cogadh, deachtóireacht, ábharachas, caipitleachas neamhshrianta, agus na rudaí go léir ar thug sé "cultúr an bháis" orthu, cosúil leis an nginmhilleadh, an eotanáise, agus pionós an bháis.mion|Ar an 13 Bealtaine 1981, Piazza San Pietro, bhí an Pápa ina shuí sa "popemobile" seo, |clé|150x150pxIna lán bealaí, throid sé in aghaidh na leithcheala, an tsaoltachais agus na bochtaineachta. Cé go raibh sé ar théarmaí cairdiúla lena lán ceannairí agus príomhshaoránaigh an Domhan Thiar, thaisc sé freasúra go speisialta don rud a chreid sé mar na héifeachtaí creimneacha spioradálta an tomhaltachais nua-aimseartha Iartharaigh agus na meabhair shaolta agus pheacúla na ndaonraí Iartharacha.
An Iorua i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg
Ghlac An Iorua páirt i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg don chéad uair sa bhliain 2003.
Uimhir éagóimheasta
Tá cáil ar \pi, e agus √2 mar uimhir éagóimheasta.
An Iorua i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg
Iomaitheoirí
{{legend|gold|Buaiteoir}} {{legend|silver|Dara háit}} {{legend|#cc9966|Tríú háit}} {{legend|#FE8080|Áit dheireanach}}
Pápa Eoin Pól II
Creideamh
Chuir Eoin Pól II brú arís ar theagaisc traidisiúnta Chaitliceacha mar bhí sé in aghaidh ginmhillte, frithghiniúna, phionóis an bháis, teagaisc cillín cosach suthach, clónála dhaonna, na heotanáise, agus chogaidh. Chosain sé freisin teagaisc thraidisiúnta ar phósadh agus róil gnéis mar bhí sé in éadan an cholscartha, phósadh céanna-gnéis agus oirniú na mban. Ghlaoch Eoin Pól II ar leanúnaithe bheith ag vótáil de réir teagaisc Chaitliceach, agus mhol sé do shagairt an Chomaoineach Naofa a shéanadh ar pholaiteoirí a chuaigh ar seachrán.
Uimhir éagóimheasta
Stair:
Tagann an céad cruthú dearfach faoi eiseadh uimhir éagáoimheasta ó Píotágarásach éigin (Ceaptar Hippasus of Metapontum). Rinne sé an cruthú san cúigiú aois Rch, tá an cruthú bunaithe ar an fáth gur gá achar an taobhagán ar triantán dronuilleacha bheith ré-uimhir agus corruimhir ag an am céanna:
Pápa Eoin Pól II
Taisteal
Tugadh an "Pápa Oilithreach" ar Eoin Pól II. Rinne Eoin Pól taisteal ar fud an domhain, níos mó ná aon Phápa eile agus níos mó fiú ná cuid mhór de na ceannairí polaitiúla.
Bhí na seacht dteangacha ar a thoil aige, nó amach ón bPolainnis, a bhí aige ó dhúchas, bhí Laidin, Iodáilis, Fraincis, Béarla, Gearmáinis, Spáinnis, Cróitis, Rúisis agus Portaingéilis aige.
thumb|left|Pápa Eoin Pól IIː Meitheamh 2004|225x225pxThug sé cuairt ar Éirinn ar an 29 Meán Fómhair 1979.
De réir Eoin Pól II, sheas na turais mar iarrachtaí droichid a thógáil (ag coimeád lena theideal mar Pontifex Maximus, go litriúil, Máistir na hTógálaithe-Droichid) idir náisiúin agus creidimh, ag iarraidh go scriostar scoilteanna a rinneadh tríd na staire.
Bás
Iarracht ar mharú. Ar an 13 Bealtaine 1981, scaoileadh ceithre urchar leis an bPápa. Bhí an sé ina shuí sa "popemobile" i bPiazza San Pietro, sa Róimh. Bhí sé gortaithe go dona ag an Turc, Mehmet Ali Ağca.
Sa bhliain 1992, haithníodh go raibh galar Parkinson air. Bhí sé ag streachailt leis na galair éagsúla a bhí ag luí air blianta deireanacha a shaoil, agus bhí an cheist i mbéal an phobail, ar chóir dó éirí as an bPápacht roimh a bhás.
Ar an 2 Aibreán 2005, shíothlaigh sé ina chuid seomraí, agus slua mór daoine ag coinneáil bigile ina onóir i gCearnóg Naomh Peadar. Tháinig na milliúin de dhaoine go dtí an Róimh leis an bPápa a fhaire is a thórramh.
Ba chomharba Eoin Pól II é Cairdinéal Iósaf Ratzinger as an nGearmáin. Bhí sé i gceannas ar Aifreann na Marbh d'Eoin Pól II, mar Déan Coláiste na gCairdinéal.
Srath Eadhair
Is baile suite i gComhairle Shruighlea é Srath Eadhair.
Pápa Eoin Pól II
Bás
Ar an 9 Bealtaine 2005, d'ainmnigh a chomharba é don bheannú, an chéad chéim i gcanónú na naomh san Eaglais Chaitliceach, beag beann ar an moill cúig bliana ba nós a choinneáil i gcásanna mar seo.
Naomh
Díreach i ndiaidh a bháis, d'éiligh mórán dá leanúnaithe go ndéanadh naomh de chomh luath agus is féidir, ag scairte "Santo Subito" ("Naomh Láithreach" in Iodáilis). Seoladh L'Osservatore Romano agus an Pápa Beinidict XVI, comharba Pápa Eoin Pól II, mar "Mór".
Bhí 482 naomhaí ainmnithe ag Eoin Pól II, níos mó ná aon phápa eile. Dearbhaíonn an Vatacáin go ndearna sé níos mó naomhaí ná gach pápa le chéile i rith na cúig chéad bliana seo caite. mion|ardeaglais St. Mary's, Sydney, An Astráil|clé|200x200px
Oidhreacht
Cuimhneofar ar Eoin Pól II mar "Phápa na nDaoine". Bhí meas ag daoine timpeall an domhain air, ag na Críostaí agus na neamh-Chríostaí freisin. Shroich lámha an Phápa Eoin Pól II timpeall an domhain.
Tá a phápacht cuimhnithe lena mhodh oibre éacúiméineach dothuirsithe chun lóistín a thabhairt do chomhlachtaí Críostúil eile agus freisin chun teagmháil níos fearr a dhéanamh leis an Domhan Ioslamach. Ag a shochraid, bhí a lán creideamh neamh-Chríostúil léirithe, san áireamh ionadaí ón nGiúdachas, Ioslam agus Búdachas.
Röykkä
Is sráidbhaile é Röykkä i mbardas Nurmijärvi de an Nualainn de an Fhionlainn. Tá sé suite sa chuid thiar thuaidh den bhardas, gar do theorainn Vihti. Tá daonra 1,591 ag Röykkä.
I dtuaisceart Röykkä, tá sanatóir Art Nouveau, ar a dtugtar Nummela Sanatorium ó 1903, a dúnadh i 1932 agus a cuireadh ospidéal meabhrach ina áit. I 1989, dúnadh an t-ospidéal freisin agus tá sé faoi mhíchumas iomlán ó shin i leith. Deir ráflaí áitiúla gur breathnaíodh feiniméin pharanormacha in ospidéal tréigthe.
Ailtéarnú na nglún
deas|250px|thumb|Ailtéarnú na nglún Dul chun cinn timthriall beatha planda trí dhá fhoirm atáirgthe. Sa ghlúin ghnéasach (an ghaiméitifít), táirgtear gaiméití haplóideacha. Comhcheanglaíonn siad seo chun spóraifítí dhioplóideacha a dhéanamh. Sa ghlúin neamhghnéasach, táirgeann siad seo spóir haplóideacha, agus uathu sin fasann gaiméitifítí nua. In algaí is í an ghaiméitifít an phríomhghlúin a shealbhaíonn mórchuid den timthriall bheatha, bíodh is go bhfuil an dá ghlúin do-aitheanta óna chéile ó thaobh struchtúir. I mbrifítí bíonn an ghaiméitifít ceannasach freisin, ach bíonn struchtúir na ngaimifítí is na spóraifítí éagsúil amach is amach óna chéile. I raithneach, gimnispeirmeacha is plandaí bláfara, bíonn an spóraifít ceannasach, agus i bplandaí bláfara léiríonn an pailinfheadán is sac an tsutha an ghaiméitifít. Tarlaíonn ailtéarnú na nglún in ainmhithe ar leith. Mar shampla, i gcéalantrátaigh ailtéarnaíonn an staid ghnéasach meidiúsa le staid neamhghnéasach cosúil le polaip.
Mrs. Brown's Boys
Stair
Cuireadh Buachaillí Mrs. Browne ar RTÉ 2fm don gcéad uair, stáisiún raidió na hÉireann I 1992. Agus ansin i sraith de leabhair scríofa ag Brendan O'Carroll ó lár na 1990í ar aghaidh, leabhair, dar teideal Mamaí, an Chisellers, an Mamó, agus an WAN Óga, Foilsíodh don céad uair in Éirinn iad, sula cuireadh ar fáil sa Ríocht Aontaithe iad. Sa bhliain 2000, cuireadh in oiriúint leis an Mamaí isteach i scannán dar teideal Agnes Browne le Anjelica Huston mar an carachtar teideal. Tar éis an rath a bhí ar an scannán, scríobh O'Carroll sraith de scéalta, oiriúnaithe ó na leabhair, inar imir sé Mrs Browne (litrithe anois 'Donn') agus caitheadh an chuid eile den teaghlach - lena n-áirítear go leor de chuid ghaolta féin mar carachtair. Tá sraith de sheacht, scannán-mhaith a rinneadh, a chuaigh díreach go dtí scaoileadh DVD. Le linn an ama, thóg O'Carroll an seó ar an mbóthar. Bhí an seo le feicáil in Éirinn agus sa ríocht aontaithe.
Go luath i 2009, d'imigh O'Carroll go BBC Albain agus rinneadh sraith theilifíse atá bunaithe ar an seó stáitse.
Carachtair
Muintir Brown
Muintir McGoogan