cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Páirc na Móna
Stáir
Bhí dlús tithíochta agus an t-uafás spásanna glasa bunaithe ar Raymond Unwin agus Gluaiseacht Chathrach Ghairdíní. Tá an ceantar beagnach ar leith sna ceantair mhórthimpeall lena chuid sráideanna a bhfuil crainn ar gach taobh de agus a bhúlbhaird ag síneadh ó cheann go ceann eile, ag pointe is faide ó thuaidh an cheantair. Go hiomlán cónaithe, bhí sé beartaithe go gcruthódh suíomh glas agus leath-thuaithe na scéime rogha eile ní ba shláintiúla in ionad tírdhreach thionóntán traidisiúnta na cathrach, agus a bhíodh comhchiallach le meathlú uirbeach.
Tháinig carachtar eisiach an cheantar go barr mar de ghnáth, cha raibh sé cost-éifeachtúil don Bhardas chun forbraíochtaí measúla ísealdlús den leithid a thógáil, go háirithe nuair a bhí cúlú eacnamaíochta mar a bhí sna blianta idir an dá Chogadh Domhanda. Dá bharr sin, bhí Páirc na Móna ina taispeántas de nua-phleanáil i nGlaschú, ach ní bheadh sí ina treoir-phlean inmharthana do straitéis tithíochta fadtéarmach an Bhardais. Tógadh scéimeanna den sórt céanna mar Choille an Ridire, ach athraíodh an treoir-phlean go ábhair tógála ní ba shaoire, baineadh na tinteáin amach as na seomra leapa agus ní brice iad tuilleadh na ballaí taobh istigh.
Iompair
Tá Páirc Bhaile Úisdean suite ar an taobh thuaidh den cheantair agus tá líne iarnróid Chanáil Pháislig, atá ina teorainn le Cnoc Corcra, ar an taobh theas. Go haisteach, is é Cnoc Corcra an stáisiúin traenach is gaire agus tá stáisiúin Pháirc na Móna suite sna ceantair in aice leis, Cathair Dhomhnaill Theas agus Pollag Thuaidh.
Áiseanna
In ainneoin a mhéid beag, tá neart áiseanna ag an cheantar, eaglais, bunscoil, club babhláil, roinnt maith siopaí ina measc, chomh maith le páirc bheag os comhair na páirce i bhfad níos mó, Páirc Baile Úisdean. Níl teach tábhairne ar bith i bPáirce na Móna agus tá an ceann is gaire, Beár Bhealach na Páirce, suite i dTeach Leith Bhealach.
Mall sa bhliain 2017, dúnadh paróiste áitiúil Eaglais na hAlban agus cumascadh an chuallacht le ceann eile i mBothán Phollaig agus rinneadh Eaglais Sherbrooke-Páirc na Móna. Ghlac Crann Ghlaschú Shéipéil Bhíobla an Fhómhair ceannas ar an fhoirgneamh liostaithe de catagóir B, agus d'athchóirigh iad é.
Áth na Sgléata
Is bruachbhaile suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Áth na Sgléata.
Stoirm thrópaiceach Bert
right|250px|thumb|Stoirm thrópaiceach Bert Stoirm ghaoithe a bhuail Oileán na Tríonóide agus Tobága ar 20 Meitheamh, 2017 ab ea Stoirm thrópaiceach Bert.
Cumadh Stoirm thrópaiceach Bert ar an 19 Meitheamh, an dara stoirm de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2017.
Fuair beirt bás mar thoradh uirthi.
N27
Príomhbhóthar Náisiúnta in Éirinn is ea an bóthar N27, idir Corcaigh agus Aerfort Chorcaí.
Diatribe of a Mad Housewife
Craoladh an deichiú heipeasóid, "Diatribe of a Mad Housewife", den cúigiú sraith déag The Simpsons ar an 25 Eanáir 2004. Scríobh Robin J. Stein an eipeasóid seo. D'fhéach 10.6 milliún duine ar an eipeasóid.
Baile Áirneach
Is bruachbhaile suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Baile Áirneach.
N30
Príomhbhóthar Náisiúnta in Éirinn is ea an bóthar N30, idir Ros Mhic Thriúin agus Inis Córthaidh.
Bonnáth Linne
Is ceantar suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Bonnáth Linne.
Marcel Lefebvre
Ardeaspag Francach Caitliceach ab ea Marcel François Marie Joseph Lefebvre a rugadh ar an 29 Samhain 1905 agus a fuair bás ar an 25 Márta 1991. Bhí sé gníomhach sa ghluaiseacht thraidisiúnaíoch Chaitliceach. Chuir an Vatacáin faoi choinnealbhá é mar choisric sé ceithre easpaig in aghaidh orduithe an Phápa.
Joe Cocker
Ba cheoltóir Sasanach é John Robert "Joe" Cocker. Rugadh i Sheffield é ar an 20 Bealtaine 1944 agus fuair bás ar an 22 Nollaig 2014.
N51
Bóthar Náisiúnta den Dara Grád in Éirinn is ea an bóthar N51, idir Dealbhna agus Droichead Átha.
Shorinji Kempo
Is ealaín chomhraic í Shorinji Kempo a bhunaigh Doshin So sa tSeapáin i 1947. Tá comhaontas ag an tSeapáin, SAM, an Ríocht Aontaithe, an Fhrainc, an Ghearmáin, an Phortaingéil, an Spáinn, an Iodáil, an Eilvéis, an Fhionlainn, an tSualainn, an Mhalaeisia agus an Indinéis. Tá cumann sa Daingeann Uí Chúis freisin — an t-aon chumann i bPoblacht na hÉireann.
Margical History Tour
Craoladh an t-aonú heipeasóid déag, "Margical History Tour", den cúigiú sraith déag The Simpsons ar an 8 Feabhra 2004. Scríobh Brian Kelley an eipeasóid seo. D'fhéach 8.9 milliún duine ar an eipeasóid.
Baile Cholgain
Is bruachbhaile suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Baile Cholgain.
An Ceann Siar
Is ceantar suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é an Ceann Siar.
Stoirm thrópaiceach Cindy (2017)
right|250px|thumb|Stoirm thrópaiceach Cindy Stoirm ghaoithe a bhuail Meicsiceo agus deisceart Stáit Aontaithe Mheiriceá idir an 20 Meitheamh agus an 24 Meitheamh 2017 ab ea Stoirm thrópaiceach Cindy. Cumadh Stoirm thrópaiceach Cindy ar an 20 Meitheamh mar an tríú stoirm de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2017. Fuair 3 bás mar thoradh uirthi.
Ernie Terrell
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, ab ea Ernie Terrell (a rugadh ar an 4 Aibreán, 1939 – agus a fuair bás ar an 16 Nollaig 2014).
Cnoc a' Churraich
Is bruachbhaile suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Cnoc a' Churraich.
Jenny Bradley
Is carachtar ficseanúil í Jenny Bradley ar an gclár teilifíse Briotanach Coronation Street. Glacann Sally Ann Matthews an pháirt mar Jenny. Chonacthas Jenny ar an gclár den chéad uair ar an 6 Eanáir 1986.
Intendente (Metro Liospóin)
alt=grianghraf tíleanna i Stáisiún Metro Intendente|mion|Sonraigh tíleanna i Stáisiún Metro Intendente Is stáisiún é Intendente ar Líne Glas Metro Liospóin. Tá an stáisiún suite i Ascaill an Almirante Reis. Dearadh an stáisiún leis an ailtire Denis Gomes le suiteálacha ealaíne ag an bpéintéir Maria Keil.
Ceangal
Lisbon Metro/Green Line
Pobalscoil Chorca Duibhne
Scoil lán-Ghaeilge i nDaingean, Contae Chiarraí is ea Pobalscoil Chorca Dhuibhne. Tá an scoil ag cur iarbhunoideachas lán-Ghaeilge ar fáil do phobal. Tá freastal á dhéanamh ar réimse leathan cumais ag tacú le hoideachas don dalta ina iomláine i dtimpeallacht atá aireach agus ómósach. Osclaíodh an scoil i mí Mheán Fómhair, 2007. Is é mana an scoil “Ar scáth a chéile a mhaireann na daoine”.
Devon Alexander
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Devon Alexander, a rugadh ar 10 Feabhra 1987 i St. Louis, Missouri.
Clanna Rudraige
De réir miotaseolaíocht na nGael, treibh ársa a bhíodh i gceannas i gcúige Uladh ab ea Clanna Rudhraí (Sean-Ghaeilge Clanna Rudraige). Maítear gur de shliocht an dreama úd iad daoine an chúige, ar a ghlaotar fosta na hUlaid (go háirithe san oirthear).
Sanasaíocht
Is féidir dhá bhrí a bhaineann le Clanna Rudraige, nó "sliochtaigh Rudhraí", ainm pearsanta; sin nó "sliochtaigh na Rudhraí", ainm daonra samhail is Dartraí nó Osraí. Faightear litriú eile i dtéacsanna meánaoiseacha Clan na Rudraige, a chuireann an dara acu in iúl.
Creag Longairt
Is bruachbhaile suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Creag Longairt.
Clanna Rudraige
Sanasaíocht
Moltar gur gaolmhar le 'rua(d)' is ea rud. Feictear dearg/rua go suntasach sa Rúraíocht. Tá scéal darb ainm Togail Bruidne Dá Derga (Dia Dearg); is ríthe ríoga gar de phríomhchathair na nUladh iad an Chraobh Rua agus an Chraobh Dhearg; agus bhíodh ann Ridirí na Craoibhe Rua, ord míleata i ngiollacht na nUlad ársa.
Coimisiún Béaloideasa Éireann
Bhunaigh rialtas Phoblacht na hÉireann an Coimisiún Béaloideasa Éireann i 1935 chun nósanna agus finscéalta na hÉireann a bhailiú agus staidéar a dhéanamh orthu. Chríochnaigh an bailiúchán i 1971.
Clanna Rudraige
Stair
Tugann téacsanna meánaoiseacha séard atá ar an eolas againn faoi bhunús agus cúlra na gClann Rudraí. Tógadh le chéile sna téacsanna miotas, bréagstair agus fíoreachtraí, agus cumadh stair seanscéalach áibhéalta. De réir Annála na gCeithre Máistrí, mar shampla, is de shliocht Rudhraí mhic Shithrí iad na Clanna Rudhraí, agus é siúd ina thiarna na nUlad a tháinig ina Ard-Rí na hÉireann am éigin idir an 3ú agus an 1d haois RC.
I rith réimse Eochada Fheidhligh mar Ard-Rí, deirtear gur roinneadh an tír ina ríochtaí, agus d'éirigh gach taoiseach cúige ina rí. An chéad Rí na nUladh ab ea Fearghas mac Léite ua Rudhraí. Le linn na Rúraíochta, ba é Conchúr mac Neasa col ceathrar Fearghasa ina rí na nUlad.
De réir na téacsanna, rinne na Trí Colla ionsaí ar na hUlaid sa 4ú haois AD. Throid siad seacht gcath laistigh de sheachtain i nAchaidh Leithdeircc in aghaidh na nUlad, ag marú Fhearghasa Fhogha, rí na nUladh, sa seachtú cath. Chuir siad Eamhain Mhacha, príomhchathair na nUlad, trí thine, agus tréigeadh an áit ina dhiaidh sin. Ghlac na Trí tailte suntasacha i nUladh Láir — meastar gurb é seo bunús an ríochta meánaoisí, Airgíalla.
Steve McDonald (Coronation Street)
Is carachtar ficseanúil é Steven James "Steve" McDonald ar an gclár teilifíse RA Coronation Street. Glacann Simon Gregson an pháirt mar Steve. Bhí Steve le feiceáil den chéad uair ar an 6 Nollaig 1989.
Bob Foster
Dornálaí Meiriceánach ab ea Robert Lloyd Foster (a rugadh ar an 27 Aibreán, 1938), a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchan éadrom,
An Crisis
Sraith ghrinn Gaeilge atá á chraoladh ar TG4 ó 2011 ar aghaidh é An Crisis. Craoladh an dara séasúr faoin ainm Crisis Eile.
Tá an chéad sraith faoi ACT (An Chomhairle Teanga). Tá an dara sraith faoi Maeve Kelly Clarke.
Bealach Ghleann na Suca
Is cosán fad-achair in Éirinn é Bealach Ghleann na Suca (English- Suck Valley Way). Is bealach ciorclach 105 ciliméadar (65 míle) ar fhad é a thosaíonn agus a chríochnaíonn i gCaisleán Riabhach, Contae Ros Comáin. De ghnáth déantar é i gceann cúig lá. Ainmníonn Oifig na gCosán Náisiúnta de Chomhairle Spóirt na hÉireann é mar Chonair Náisiúnta Marcáilte ar Bhealach agus tá sé á bhainistiú ag Comhairle Contae Ros Comáin, Cuideachta Forbartha Comhtháite Ros Comáin agus Coiste Suck Valley.
Ba é Comharchumann Forbartha Ghleann Abhainn Suck a cheap an Bealach, a bunaíodh i 1991 chun turasóireacht a fhorbairt sa réigiún. Thóg sé trí bliana é a fhorbairt, ar chostas Punt na hÉireann £ 80,000, agus fuair Bord Fáilte £ 46,000 de sin. D'oscail Enda Kenny, roimhe Aire Turasóireachta agus Trádála, go hoifigiúil i mBealtaine 1997.
Ciorclaíonn an rian an tuath timpeall ghleann An tSuca ó dheas ón gCaisleán Riabhach, a théann trasna na teorann idir Contaetha Ros Comáin agus Gaillimh, ag glacadh leis na "Naoi Sráidbhailte Cairdiúla" i mBaile an Tobair, Dunamon, Castlecoote, Áth Liag, Mount Talbot, Béal Átha Ghártha, Na Creaga, Gleann Uisce agus Béal Átha Mó.
Creag Líte
Is ceantar suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Creag Líte.
Creag a' Mhuilleir
Is ceantar suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Creag a' Mhuilleir.
Sally Webster
Is carachtar ficseanúil í Sally Metcalfe (née Seddon; iar Webster) ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Glacann Sally Dynevor an pháirt mar Sally. Conacthas Sally don chéad uair sa chlár ar an 27 Eanáir 1986.
Milhouse Doesn't Live Here Anymore
Craoladh an dara heipeasóid déag, "Milhouse Doesn't Live Here Anymore", den cúigiú sraith déag The Simpsons ar an 15 Feabhra 2004. Scríobh Julie Chambers agus David Chambers an eipeasóid seo. D'fhéach 9.4 milliún duine ar an eipeasóid.
Teampall Edfu
Is suíomh seandálaíochta san Éigipt é Teampall Edfu.
Timothy Bradley
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Timothy Ray Bradley Jr., a rugadh ar 29 Lúnasa, 1983 i bPalm Springs, California.
Eammon Loughran
Dornálaí Éireannach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Eammon Loughran, a rugadh ar 5 Meitheamh 1970 i An Baile Meánach, Tuaisceart Éireann.
Creag an t-Sionnaich
Is bruachbhaile suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Creag an t-Sionnaich.
Diarmuid Johnson
File, ealaíontóir, ceoltóir agus acadóir ó Éirinn is ea Diarmuid Johnson (1965 - ) agus saothair scríofa aige i nGaeilge, i mBreatnais agus i mBéarla. Tá an Dún Laoghaire International Poetry Festival Prize (2000) ar na duaiseanna a ghnóthaigh sé.
Litríocht, ceol agus ealaín
Tá a lán leabhar foilsithe ag Johnson. Orthu sin tá na cnuasaigh dánta An tÉan agus Dánta Eile / Der Vogel und andere Gedichte, Another Language, The Woods are Growing Younger / Pădurile întineresc, agus Súil Saoir, in éineacht le saothair phróis i dtrí theanga. I 2014 bhí sé ina fhile teallaigh i dteach mór Rhos-y-Gilwen in iardheisceart na Breataine Bige.
Seinneann sé ar an bhfliúit agus tá cuid mhaith den Eoraip siúlta aige mar cheoltóir traidisiúnta. Tá roinnt mhaith ceoil taifeadta aige.
I 2015 cuireadh an chéad taispeántas aonair d’ealaín ghrafach aige, Feuer und Schatten (Tine agus Scáth), ar bun in Bonn sa Ghearmáin.
Brocaire Dubh Rúiseach
thumb|240px|Brocaire Dubh Rúiseach Is madadh clóis é brocaire Dubh Rúiseach.
An Bliotsa
mion|[[buama loiscneach, Luftwaffe 1kg, in úsaíd 1936-1940?]]Feachtas buamála Luftwaffe na Gearmáine ar chathracha na Breataine (agus Béal Feirste) faoi choim na hoíche ab ea an Bliotsa, nó an Blitz,  i rith an Dara Cogadh Domhanda, ó  7 Meán Fómhair 1940 go dtí 11 Bealtaine 1941.
Cúlra
"Oibríocht an Mhór-Róin" a bhí an códainm ar an ionradh a bhí á phleanáil ag Hitler, chun seilbh a ghlacadh ar an Bhreatain.
Na hImeachtaí
mion|clé|270x270px|H.M. Stationery Office, 1942|alt=
Bhí an Bliotsa níos measa ar Learpholl ná áit ar bith eile, taobh amuigh de Londain. "Cath na Breataine" a thugtaí ar an cath mór san aer idir Luftwaffe na Gearmáine agus RAF na Breataine.
Faoi dheireadh, bhí smacht ar an aerspás de dhíth ar na Naitsithe. Bhuaigh an RAF an cath seo i 1941, go pointe áirithe mar bhí radar in úsáid acu. Tháinig deireadh leis an mBliotsa ar 11 Bealtaine 1941.
clé|mion|High Street agus Bridge Street, [[Béal Feirste, 1941]]
Cuntas finné súl
Is sliocht é seo as agallamh le Myrtle Solomon, as Londain, a tháinig slán ón mBliotsa sa bhliain 1940. "'Is cuimhin liom buamaí loiscneach a á gciceáil agam ón díon le mo chosa, nó le foirceann scuaibe, díreach chun iad a chur isteach sa ghairdín i bhfad ó dhíon an tí. Is cuimhin liom gaineamh a chaitheamh agam ar bhuama ar feadh tamall fada. Lean mé orm, mé ag déanamh an rud díreach a dúradh liom – agam an gaineamh seo á chaitheamh air, ach las sé suas arís. Bhí na heitleáin fós os ár gcionn, agus cheapfá go bhféadfaidís tú a fheiceáil – agus cheapfá dá bhfeicfidís tine ar siúl, go scaoilfidís buama eile anuas ort. Mar sin, bhí scéin an domhain ort. Ar maidin, bhí áthas ort a bheith beo – ach le mothú uafásach ciontachta toisc nach raibh daoine eile beo – agus gur chóir duitse a bheith ina n-áit dáiríre?'"
Randall Bailey
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Randall Bailey, a rugadh ar 13 Meán Fómhair, 1974 in Opa-locka, Florida.
Amy Barlow
Is carachtar ficseanúil í Amy Katherine Barlow (née Patience Cropper) sa chlár teilifíse RA Coronation Street. Glacann Elle Mulvaney an pháirt mar Amy. Bhí Amy le feiceáil ar an gclár den chéad uair ar an 9 Feabhra 2004.
Dùn Mheinidh
Is bruachbhaile suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Dùn Mheinidh nó Dail Mheinidh.
Smart & Smarter
Craoladh an tríú heipeasóid déag, "Smart & Smarter", den cúigiú sraith déag The Simpsons ar an 22 Feabhra 2004. Scríobh Carolyn Omine an eipeasóid seo. D'fhéach 12.6 milliún duine ar an eipeasóid.
Drochaid an Fhuarain
Is ceantair suite i nDún Éideann é Drochaid an Fhuarain.
Victor Williams
Is aisteoir Meiriceánach é Victor L. Williams a rugadh ar an 19 Meán Fómhair, 1970 i mBrooklyn.
John Lithgow
Is aisteoir Meiriceánach é John Arthur Lithgow a rugadh ar an 19 Deireadh Fómhair, 1945 i Rochester, Nua-Eabhrac.
Pantar dubh
Is ainmhí é an pantar dubh, cat mór ar bith atá dubh. Is liopaird iad na pantair dhubha san Áise agus san Afraic (Panthera pardus), agus is iaguair dhubha iad na cinn i Meiriceá (Panthera onca). Mamaigh atá iontu.
Bambú
Féar ollmhór adhmadach. Na gnéithe trópaiceacha is fothrópaiceacha den chuid is mó, ach cuid bheag acu measartha. Fásann siad i dtortáin mhóra go han-tapa, suas le 40 cm i lá amháin, agus sroicheann airde 36 m. Bláthaíonn cuid de na gnéithe go bliantúil, ach ní bhláthaíonn cuid eile ach tar éis na mblianta, agus ansin faigheann siad bás. Soláthraíonn sé péacáin inite, adhmad éadrom, agus cánaí i gcomhair an ghairdín is troscáin.
Spéirling Jose (2017)
Stoirm ghaoithe a bhuail Stáit Aontaithe Mheiriceá ab ea Spéirling Jose. Cumadh Spéirling Jose ar an 5 Meán Fómhair mar an deichiú stoirm de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2017. Ba é Jose an cúigiú spéirling den séasúr. Fuair duine amháin bás mar thoradh uirthi.
Donncha Ó Céileachair
Scríbhneoir ba ea Donncha Ó Céileachair (1918 – 1960) a thuill clú lena chuid gearrscéalta agus eile agus a rinne gaisce ag cur nualitríochta na Gaeilge chun cinn.
Beatha
Rugadh Ó Céileachair ar 27 Samhain 1918 i gCúil Aodha. Bhí bua na filíochta agus an tseanchais ag a mhuintir. Bhí sé seal i gColáiste na Mumhan i Mala agus cháiligh mar mhúinteoir i fgColáiste de la Salle i bPort Láirge. Bhí sé ag múineadh i Scoil na mBráithre in Ascaill Dhún Uamhair i mBaile Átha Cliath nuair a d’fhostaigh an Roinn Oideachais é mar dhuine den mheitheal a bhí ag obair ar fhoclóir Béarla-Gaeilge Thomáis de Bhaldraithe (a foilsíodh i 1958). Chaith sé tamall i gCoimisiún na Logainmneacha sula ndeachaigh sé ar ais ag múineadh. Phós sé Eistir Ní Éalaithe, múinteoir eile, i 1952, agus rugadh ceathrar clainne dóibh. Fuair sé bás gan choinne le polaimiailíteas ar 21 Iúil 1960. Cuireadh i Reilig Ghlas Naíon é.
Saothar
1 1958 d’fhoilsigh Ó Céileachair agus Proinsias Ó Conluain An Duinníneach mar chomhúdair. Dúradh faoin leabhar seo gur thug sé “cuntas cruinn iomlán ar shaol an té atá mar ábhar acu mar aon le léargas ar mhórchuid de stair na Gaeilge, de stair an Chonartha agus de stair na hÉireann féin lena linn“.
Chomh maith leis sin scríobh Ó Céileachair Dialann Oilithrigh, cuntas bríomhar ar oilithreacht chun na Róimhe. Dúirt an foilsitheoir Seán Ó hÉigeartaigh nár leabhar cráifeachta ar an sean-nós é “ach dialann spreagúil aerach smaointeach a thugann pictiúr an-mhaith dár tharla ar an turas, agus a nochtann aigne an údair gan scáth”.
Spéirling Franklin
Stoirm ghaoithe a bhuail Meicsiceo ab ea Spéirling Franklin. Cumadh Spéirling Franklin ar an 7 Lúnasa mar an séú stoirm de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2017. Ba é Franklin an chéad spéirling den séasúr. Ní bhfuair éinne bás mar thoradh uirthi.
Steve Collins
Bhuaigh sé craobh meánmheáchan WBO in aghaidh Chris Pyatt sa bhliain 1994.
Sa bhliain 1990, throid sé chun chraobh WBO trom-meánmheáchan in aghaidh an curadh neamhchloíte Chris Eubank. Bhuaigh Collins le cinneadh d'aon ghuth.
D'éirigh sé as an dornálaíocht sa bhliain 1997, le bua in aghaidh Craig Cummings.
Balún (aerárthach)
Aerárthach a bhfuil ciseán nó gandola le paisinéirí ar crochadh ó mhála mór gáis ann. Bíonn meáchan an bhalúin níos lú ná meáchan an aeir a asáitíonn sé, agus de réir prionsabal Airciméidéis, ardaíonn fórsa na buacachta an balún san aer. Ardaítear an balún trí bhalasta (gaineamh nó uisce) a chaitheamh amach as an gciseán agus an meáchan iomlán a laghdú. Tuirlingíonn an balún má sceitear roinnt gáis amach as an mála. Níl aon tiomáint ag gnáthbhalún, agus mar sin iompraíonn an ghaoth é pé treo a bhfuil sí ag séideadh. Tá aerlonga indírithe ann, le mála ar chruth todóige, ar féidir iad a thiomáint is a dhíriú le lián is stiúir. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Montgolfier%20Balloon.JPG|clé|mion|236x236px Montgolfier, 1783
Tharla an chéad eitilt balúin a raibh foireann sa chiseán (Pilâtre de Rozier is Marquis d'Arlandes) i bPáras i 1783, an balún deartha ag na deartháireacha Montgolfier.
Thosaigh an chéad seoladh balúin timpeall an Domhain i 1999 (Brian Jones (1948-) is Bertrand Picard (1958-) ar bord) i Château d'Oex san Eilvéis, agus chríochnaigh sa Mháratáin sna Afraic níos lú ná 20 lá ina dhiaidh sin tar éis aistear 46,759 km ar mheánluas 97 km u -1.
Simon Barlow
Is carachtar ficseanúil é Simon John Barlow (né Richards) ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Glacann Alex Bain an pháirt mar Simon. Bhí Simon le feiceáil ar an gclár den chéad uair ar an 8 Iúil 2003.
Carlos Monzón
Dornálaí Airgintíneach, a bhí ina churadh meánmheáchain ab ea Carlos Roque Monzón a rugadh ar an 7 Eanáir, 1942 i San Javier, Santa Fe, an Airgintín agus a fuair bás ar an 8 Lúnasa, 1995). Bhí aithne air mar Escopeta (gránghunna).
The Ziff Who Came to Dinner
Craoladh an ceathrú heipeasóid déag, "The Ziff Who Came to Dinner", den cúigiú sraith déag The Simpsons ar an 14 Márta 2004. Scríobh Deb Lacusta agus Dan Castellaneta an eipeasóid seo. D'fhéach 10.7 milliún duine ar an eipeasóid.
Spéirling Katia (2017)
Stoirm ghaoithe a bhuail Meicsiceo ab ea Spéirling Katia. Cumadh Spéirling Katia ar an 9 Meán Fómhair mar an t-aonú stoirm déag de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2017. Ba é Katia an séú spéirling den séasúr. Fuair 3 bás mar thoradh uirthi.
Norris Cole
Is carachtar ficseanúil é Norris Benjamin Cole ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Glacann Malcolm Hebden an pháirt mar Norris. Bhí Norris ar an gclár den chéad uair ar an 11 Márta 1994.
Paul Malignaggi
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Paul "Paulie" Malignaggi, a rugadh ar 23 Samhain, 1980 i mBensonhurst, Brooklyn.
Homo antecessor
deas|mion|Tochailt ar an suíomh 'Gran Dolina', Atapuerca (Burgos). Sa leibhéal TD6, léiríodh iarsmaí de Homo antecessor,  is é an ceann seo atá á thochailt díreach faoi bhun an scafaill. Speiceas díofa is ea Homo antecessor a bhaineann leis an ghéineas Homo, áirítear é mar an speiceas homainideach is sine san Eoraip agus agus tá gach cosúlacht ar an scéal gurb é homo heidelbergensis-H. neanderthalensis a shinsearach coiteann. Chónaigh sé thart ar 900 000 bliain ó shin (Pléisticéineach luath Calábrach). Bhí siad ard, láidir, le gnéithe ársa san aghaidh agus inchinn níos lú ná an duine atá ann faoi láthair, agus níos lú conbhlóidí cheirbreacha.
Cur síos
clé|mion|Athchruthú ar chloigeann de Homo antecessor ó na giotaí a thángthas orthu (Músaem seandálaíochta na Catalóine i mBarcelona).
Norfolk, Sasana
=
Inbhir Lìte
Is bruachbhaile suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Inbhir Lìte.
Spéirling Maria
Stoirm thrópaiceach a bhuail Muir Chairib ab ea Spéirling Maria ar an 16 Meán Fómhair, an tríú stoirm déag de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2017. Ba é Maria an ochtú spéirling den séasúr. Fuair 94 bás mar thoradh uirthi.
Astralaíocht
Réimse cleachtas fáistineachta is ea an astralaíocht, a aithnítear mar bhréageolaíocht ón 18ú haois, in ainm a bheith ábalta eolas faoi chúrsaí daonna a fháil trí staidéar a dhéanamh ar shuíomhanna reann neimhe. Tá cineálacha éagsúla astralaíochta in úsáid i gcultúir éagsúla ar fud an domhain ón 2ú míle bliain RC ar a laghad. D’eascair na cleachtais seo as córais fhéilire a úsáideadh chun athruithe séasúracha a thuar agus chun timthriallta neamhaí a mhíniú mar chomharthaí cumarsáide diaga. I bhformhór na gcultúr daonna, cuirtear suim sa méid a fheictear sa spéir, agus d'fhorbair cuid de na cultúir — mar shampla na Hiondúigh, na Sínigh, agus na Máigigh — córais chasta chun imeachtaí ar domhan a thuar ó bhreathnuithe neamhaí. Is féidir fréamhacha astralaíocht an Iarthair, ceann de na córais astralaíochta is sine atá fós in úsáid, a rianú go dtí an Mheaspatáim ón 19ú-17ú haois RC, áit ar leathnaigh sé go dtí an tSean-Ghréig, an tSean-Róimh, an domhan Ioslamach, agus ar deireadh go Lár agus Iarthar na hEorpa. Is minic a cheanglaítear astralaíocht chomhaimseartha an Iarthair le “tuismeánna” atá in ainm a bheith in ann gnéithe de phearsantacht daoine a mhíniú agus imeachtaí suntasacha ina saol a thuar bunaithe ar shuíomhanna reann neimhe; bíonn formhór na n-astralaithe gairmiúla ag brath ar chórais dá leithéid sa lá atá inniu ann.
Anuas trína stair, measadh gur traidisiún scolártha é an astralaíocht, agus bhí sé coitianta sa staidéar acadúil, go minic i ndlúthchaidreamh leis an réalteolaíocht, ailceimic, meitéareolaíocht, agus leigheas. Phléadh i gciorcail pholaitíochta í, agus luaitear i saothair éagsúla litríochta í, mar shampla le Dante Alighieri, Geoffrey Chaucer, William Shakespeare, Lope de Vega, agus Calderón de la Barca. Le linn Ré na hEagnaíochta, áfach, d'imigh an astralaíocht as faisean mar réimse fiúntach eolaíochta. Tar éis dheireadh na 19ú haoise, nuair a thosaigh úsáid an mhodha eolaíochta ar scála mór, d'éirigh le taighdeoirí an astralaíocht a bhréagnú ar bhonn teoiriciúil   agus ar bhonn turgnamhach, agus tá sé cruthaithe acu gan aon amhras nach bhfuil aon bhailíocht eolaíochta ná cumhacht míniúcháin aici. Mar sin, chaill an astralaíocht a seasamh acadúil agus teoiriciúil, agus tháinig laghdú ar an líon daoine a raibh muinín acu aisti, go dtí go raibh borradh fúithi sna 1960idí.
Bánbhaoite
deas|250px|thumb|Bánbhaoite Éisc bheaga airgeadacha a bhíonn flúirseach in uiscí tanaí cladaigh is inbhir. Ina measc tá scadáin bheaga an Atlantaigh thuaidh ina gcéad bhliain, agus sproit óga.
Manning Galloway
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Manning Galloway, a rugadh ar 27 Aibreán, 1960 i gColumbus, Ohio.
Piaras Mac Gearailt
Saolaíodh Piaras Mac Gearailt (1709? – 1795) i mBaile Uí Chionnfhaolaidh, i bparóiste Chill Modhomhnóg in oirthear Chorcaí. Bhí gustal ag a mhuintir tráth ach is beag de sin a bhí fágtha nuair a fuair Piaras sealúchas a shinsear. D’iompaigh sé ina Phrotastúnach le greim a choinneáil ar an sealúchas sin, rud a ghoill go mór air. B’annamh a théadh sé chun an teampaill. Chum sé an liodán ‘Tréithe na Maighdine Muire’ mar chúiteamh ar an bhfaillí a bhí déanta ag an gcreideamh gallda i máthair Chríost, dar leis. Maireann cúig aisling pholaitiúil leis ach is sé an dán seacaibíteach ‘Rosc Catha na Mumhan’ is mó a tharraing cáil air.
Bhí aithne aige ar a lán filí eile: Tadhg Gaelach Ó Súilleabháin, Donnchadh Rua Mac Conmara, Éamonn de Bhál, Seán Clárach Mac Domhnaill agus eile. Thugtaí ‘Ard-Sirriam Leithe Mogha’ air, agus chaith sé caoga bliain ina cheann comhairle ar Chúirt na mBúrdún, cúirt filíochta a thionóltaí ina theach féin. Sa bhliain 1791 thug sé ‘Bata na Bachaille’, comhartha Ard-Sirriam Chúirt na mBúrdún, dá chomhfhile, Éamonn Ó Flaithbheartaigh. Faoin am sin bhí sé ina chónaí in aice lena iníon phósta i gContae Phort Láirge. Cuireadh é i mBaile Mhac Óda timpeall na bliana 1795.
Tagairtí
Tá an t-alt seo bunaithe ar alt le Ciarán Ó Gealbháin: ‘Piaras Mac Gearailt, Máire Ní Dhonnagáin agus ’Bata na Bachaille’ in Iarthar Déise’. An Linn Bhuí, 2011 (eagrán 15), lgh 167-73.
Patrick Donoghue
Is amhránaí popcheoil Éireannach é Patrick Donoghue nó Patrick James mar a aithne air (rugadh ar an é) as Baile Átha Cliath. Bhuaigh sé an cheathrú sraith de The Voice of Ireland sa bhliain 2015.
2015: The Voice of Ireland
Bhuaigh Patrick an ceathrú sraith de The Voice of Ireland sa bhliain 2015. Bhí sé ar fhoireann Una Foden.
Aoife McLysaght
Is ollamh í Aoife McLysaght i Saotharlann Éabhlóideach Mhóilíneach Institiúid Géineolaíochta Smurfit, Coláiste na Tríonóide, Éire.
Oideachas
Fuair McLysaght oideachas i gColáiste na Tríonóide agus bronnadh céim Baitsiléir Ealaíon uirthi i nGéineolaíocht i 1998, agus PhD ina dhiaidh sin i 2002 le haghaidh taighde faoi mhaoirseacht Kenneth H. Wolfe ar éabhlóid na heagraíochta géanóm veirteabrach.
Gairme agus taighde
Tar éis di PhD a dhéanamh, chríochnaigh sí taighde iardhochtúireachta in Ollscoil California, Irvine ag obair le Brandon Gaut sular d'fhill sí ar obair i mBaile Átha Cliath i 2003. Foilsíodh a cuid taighde ar éabhlóid mhóilíneach agus ar ghéanómaíocht chomparáideach i bpríomhirisí eolaíochta piar-athbhreithnithe - Nature, Nature Genetics, Bithfhaisnéisíocht, Taighde ar Ghéanóma, PNAS agus an iris Giosta san áireamh.
D'fhóin sí mar eagarthóir sinsearach agus mar eagarthóir comhlach do na hirisí Molecular Biology and Evolution and Genome Biology and Evolution, agus tá sí ar bhord eagarthóireachta an iris Cell Reports. Tá sí ina ball den Chumann um Bitheolaíocht Mhóilíneach agus Éabhlóid (SMBE) agus an Cumann Géineolaíochta. Bhí sí ina Cisteoir na SMBE 2012-14 agus ina Uachtarán i 2017-2018.
For-rochtain agus na meáin
Cuireann McLysaght go rialta le himeachtaí poiblí, agus labhair sí ag an bPicnic Leictreach, TEDx, an Institiúid Ríoga, agus ar chlár BBC Radio Four The Infinite Monkey Cage. Thug sí géineolaíocht do lucht féachana níos leithne i bhféilire Aidbhinte an Institiúid Ríoga 2013, áit a raibh sí i bhfíseáin ar chrómasóim duine 1, chrómasóim dhaonna 14, DNA mitochondrial (mtDNA) agus freisin sa Gailearaí Eolaíochta, Baile Átha Cliath. Bhí a portráid páirt den tionscadal Women on Walls idir Acadamh Ríoga na hÉireann agus Accenture. I 2018 bhí sí ina h-aoi-léachtóir le Alice Roberts ag Léachtaí Nollag den Institiúid Ríoga.
Dámhachtainí agus onóracha
Bronnadh McLysaght Deontas Comhdhlúiteora Chomhairle Taighde na hEorpa (ERC) 2018–23, deontas Taighdeora Tosaithe ERC ó 2013 go 2018 ar Fhondúireacht Taighde na hEorpa, agus Gradam Taighdeora Óg Uachtarán na hÉireann ag Fondúireacht Eolaíochta Éireann (SFI) i 2005. Thug sí an léacht JBS Haldane den gCumann Géineolaíochta in 2016.
Saol pearsanta
Gariníon an ghinealeolaí Éamonn Mac Giolla Iasachta is ea í.
Is máthair beirt leanaí, cat agus madra í.
Robin Cook
Ba pholaiteoir Briotanach de chuid Pháirtí an Lucht Oibre é Robert Finlayson "Robin" Cook (28 Feabhra 1946 – 6 Lúnasa 2005) a bhí ina Fheisire Parlaiminte (FP) ó 1974 go dtí a bhás i 2005 agus d'fhreastail sé sa Chomh - Aireacht mar Rúnaí Gnóthaí Eachtracha ó 1997 go dtí 2001 nuair a tháinig Jack Straw isteach ina ionad. Ansin d'fhreastail sé mar Cheannaire ar Theach na dTeachtaí ó 2001 go 2003.
D'éirigh sé as a phoist mar Ard-Uachtarán na Comhairle ( Lord President of the Council) agus mar Cheannaire Theach na dTeachtaí ar an 17 Márta 2003 mar agóid i gcoinne ionradh na hIaráice. Ag am a bháis, bhí sé ina Uachtarán ar an Foreign Policy Centre agus ina Leas-Uachtarán ar an British-American Parliamentary Group, agus ar an Global Security and Non-Proliferation All Party Parliamentary Group.
Luathshaol
Rugadh Robin Cook in Ospidéal B Chontae, Bellshill, Albain, an t-aon mhac ag Peter agus Christina Cook (née Lynch). Bhí a athair ina mhúinteoir Ceimice, a d'fhás aníos in A' Bhruaich, agus bhí a sheanathair ina mhianadóir, sular cuireadh ar an liosta dubh é de bharr baint a bheith aige le stailc.
Cuireadh oideachas ar Cook i Scoil Ghramadaí Obar Dheathain agus, ó 1960, san Ardscoil Ríoga i nDún Éideann. Ar dtús, bhí sé i gceist ag Cook a bheith ina mhinistir de chuid Eaglais na hAlban, ach thráigh a mhuinín sa chreideamh de réir mar a d'aimsigh sé an pholaitíocht. Sa bhlaian 1965, ghlac sé ballraíocht i bPáirtí an Lucht Oibre, agus rinneadh aindiachaí de. D'fhan sé mar sin ar feadh an chuid eile dá shaol.
Luathbhlianta sa Pharlaimint
In olltoghchán 1970, níor éirigh le Cook san iomaíocht i nDùn Èideann a Tuath, ach toghadh é chuig Teach na dTeachtaí in olltoghchán Feabhra 1974 mar Fheisire Parlaiminte do Dhùn Èideann Meadhain, Sa bhliain 1981, bhí Cook ina bhall den Labour Party Defence Study Group, a bhí frith - núicléach.[ 2]
Tony Gordon
Is carachtar ficseanúil é Anthony "Tony" Gordon ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Ghlac Gray O'Brien an pháirt mar Tony.
Co-Dependents' Day
Craoladh an cúigiú heipeasóid déag, "Co-Dependents' Day", den cúigiú sraith déag The Simpsons ar an 21 Márta 2004. Scríobh Matt Warburton an eipeasóid seo. D'fhéach 11.2 milliún duine ar an eipeasóid.
Líte
Is baile agus calafort atá suite ó thuaidh ó Dhún Éideann, Albain é Líte. Seasann sé ar chósta na Linne Foirthe sa chontae siúd Meadhan Lodainn.
Séasúr na hairicíní 2017
Thosaigh séasúr na hairicíní i Meiriceá ar an 19 Aibreán 2017 agus tháinig deireadh leis ar an 9 Samhain 2017.
Stoirm thrópaiceach Arlene
19 Aibreán 2017 - 21 Aibreán 2017.
Stoirm thrópaiceach Bert
19 Meitheamh 2017 - 20 Meitheamh 2017.
Stoirm thrópaiceach Cindy
20 Meitheamh 2017 - 23 Meitheamh 2017.
Stoirm thrópaiceach Don
17 Iúil 2017 - 19 Iúil 2017.
Stoirm thrópaiceach Emily
31 Iúil 2017 - 2 Lúnasa 2017.
Spéirling Franklin
7 Lúnasa 2017 - 10 Lúnasa 2017. Ba é Franklin an chéad spéirling den séasúr.
Spéirling Harvey
17 Lúnasa 2017 - 1 Meán Fómhair 2017. Ba é Harvey an tríú spéirling den séasúr.
Spéirling Irma
30 Lúnasa 2017 - 12 Meán Fómhair 2017. Ba é Irma an ceathrú spéirling den séasúr.
Spéirling Jose
5 Meán Fómhair 2017 - 22 Meán Fómhair 2017. Ba é Jose an cúigiú spéirling den séasúr.
Spéirling Katia
9 Meán Fómhair 2017 9 Meán Fómhair 2017. Ba é Katia an séú spéirling den séasúr.
Spéirling Lee
15 Meán Fómhair 2017 - 10 Lúnasa 2017. Ba é Lee an seachtú spéirling den séasúr.
Ciaran McCarthy
Is carachtar ficseanúil é Ciaran McCarthy ar an gclár teilifíse Briotanach úd Coronation Street. Ghlac Keith Duffy an pháirt mar Ciaran.
Séasúr na hairicíní 2017
Spéirling Maria
16 Meán Fómhair 2017 - 30 Meán Fómhair 2017. Ba é Maria an ochtú spéirling den séasúr.
Spéirling Nate
4 Deireadh Fómhair 2017 - 9 Deireadh Fómhair 2017. Ba é Nate an naoú spéirling den séasúr.
Spéirling Ophelia
9 Deireadh Fómhair 2017 - 16 Deireadh Fómhair 2017. Ba é Ophelia an deichiú spéirling den séasúr.
Stoirm thrópaiceach Philippe
28 Deireadh Fómhair 2017 0 29 Deireadh Fómhair 2017.
Stoirm thrópaiceach Rina
6 Samhain 2017 - 9 Samhain 2017.
Margadh an Fheóir
Is bruachbhaile suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Margadh an Fheóir.
Clive King
Úrscéalaí Sasanach a rugadh i Richmond, Londain, Sasana ab ea David Clive King (24 Aibreán 1924 – 10 Iúil 2018). Thar aon ní eile, aithnítear é as a leabhar úd le haghaidh páistí, Stig of the Dump (1963). Ag obair dó don British Council chaith sé tamall i roinnt áiteanna timpeall an domhain, mar atá Amstardam, Béal Feirste, Aleppo, Damascus agus Madras. Rinne sé sin tionchar ar a chuid scríbhneoireachta.
Portobello
Is ceantair suite i nDún Éideann é Portobello.
Spéirling Nate
Bhuail Spéirling Nate réigiún Mhuir Chairib ar an 4 Deireadh Fómhair 2017, an ceathrú stoirm déag de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2017. Ba é Nate an naoú spéirling den séasúr. Fuair 45 bás mar thoradh uirthi.
Hilda Ogden
Is carachtar ficseanúil í Hilda Alice Ogden (née Crabtree) ar an gclár teilifíse Briotanach Coronation Street. Ghlac Jean Alexander an pháirt mar Hilda.
John Stape
Is carachtar ficseanúil é John Stape ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Ghlac Graeme Hawley an pháirt mar John.
Comhairle Konstanz
Is éard a bhí i gceist le Comhairle Konstanz  sa 15ú haois, ná comhairle éacúiméineach a bhí aitheanta ag an Eaglais Chaitliceach Rómhánach, agus a bhí ar siúl ón bhliain 1414 go dtí 1418. Chuir an chomhairle críoch le Siosma Mór an Iarthair, ag teistiú nó ag glacadh leis na tairiscintí éirí as oifig ó na héilitheoirí an phápacht a bhí fágtha agus ag toghadh Máirtín V ina phápa.
Chomh maith leis sin, cháin an Chomhairle Jan Hus mar eiriceach agus d'éascaigh sí a bharántas forghníomhaithe ag an t-údarás sibhialta. Rialaigh sí, freisin, ar shaincheisteanna an cheannais náisiúnta, ar chearta na bpágánach, agus ar chogadh cóir, mar fhreagra ar an choimhlint idir Ríocht na Polainne agus Ord na Ridirí Teotanacha. Tá tábhachtach leis an Chomhairle mar gheall ar a ceangal le Chomhairleachas eaglasta (Béarla: ecclesial Conciliarism) agus le cheannas an Phápa.
Talla na Creige Nuadh
Is bruachbhaile suite i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Talla na Creige Nuadh.
The Wandering Juvie
Craoladh an séú heipeasóid déag, "The Wandering Juvie", den cúigiú sraith déag The Simpsons ar an 28 Márta 2004. Scríobh John Frink agus Don Payne an eipeasóid seo. D'fhéach 10.5 milliún duine ar an eipeasóid.
Jessie Vargas
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Jessie Vargas, a rugadh ar 10 Bealtaine, 1989 i Los Angeles, California.
Banc fola
Stóras ina gcoinnítear fuil lánchuisnithe a fuarthas ó dheontóirí. Le linn an dara cogadh domhanda, bhí gá le méid ollmhór fola le haghaidh fuilaistriúchán do dhaoine gortaithe. Ina dhiaidh sin saothraíodh bealaí chun fuil ó dheontóirí a stóráil le húsáid níos déanaí.
Sussex Thoir
Is contae i Sasana é Sussex Thoir atá suite in oirthear na tíre.
Joanne Burns
File agus scríbhneoir prós ón Astráil is ea Joanne Burns (r. 5 Nollaig 1945) agus an-bhéim aici ar thaibhiú ina saothar.
Tá Burns ina cónaí in Sydney. Rinne sí staidéar in Ollscoil Sydney agus tá Béarla agus scríbhneoireacht chruthaitheach múinte aici san Astráil agus i Sasana. Tá blas filíochta agus próis araon ar a saothar agus is minic a bhaineann sí feidhm as ábhar fánach ó nuachtáin agus ó ghnáthfhoinsí eile. Sna 1980idí bhí sí páirteach sa Sydney Women Writers' Workshop, grúpa trialach. Tá deich gcnuasach foilsithe aici, agus fuair Footnotes of a Hammock Duais Judith Wright 2005 i bpáirt le cnuasach eile.
The New York Times
Is nuachtán Béarla Meiriceánach laethúil é The New York Times. Tá an nuachtán á fhoilsiú i Nua-Eabhrac ón mbliain 1851 i leith.
Gofraidh Fionn Ó Dálaigh
Ba é Gofraidh Fionn Ó Dálaigh († 1387) ardollamh na hÉireann lena linn agus an-mheas ag éigse na tíre ar a shaothar ar feadh na gcéadta bliain tar éis a bháis.
Beatha
Bhain Gofraidh Fionn le teaghlach cáiliúil filí. Tá a lán dá chuid dánta ar marthain fós agus iomrá le Filidh Éireann go haointeach, dán faoi thionól éigse a chuir Uilliam Buí Ó Ceallaigh ar bun ina chaisleán i gContae Ros Comáin um Nollaig sa bhliain 1351.
Dán eile dá chuid is ea A chláirsioch Chnuic Í Chosgair.
Tá a fhógra mairbh le fáil in Annála Ríochta Éireann sa bhliain 1387 (M1387.4):
Spéirling Beryl
Stoirm ghaoithe a na Mion-Aintillí, Pórtó Ríce, An Easpáinneoil, Cúba, Na Bahámaí agus Beirmiúda ab ea Spéirling Beryl. Cumadh Spéirling Beryl ar an 5 Iúil mar an dara stoirm déag de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2018 agus scaip sí ar an 16 Iúil. Ba é Beryl an chéad spéirling den séasúr. ní bhfuair éinne bás mar thoradh uirthi.
Stoirm fothrópaiceach Alberto
Stoirm ghaoithe a bhuail Leithinis Yucatán, Oileáin Cayman, Cúba, Stáit Aontaithe Thoir agus deisceart Ceanada idir an 25 Bealtaine agus an 31 Bealtaine 2018 ab ea Stoirm thrópaiceach Alberto. Cumadh Stoirm thrópaiceach Alberto ar an 25 Bealtaine mar an chéad stoirm de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2018. Fuair deichniúr bás mar gheall ar an stoirn: 7 i gCúba, 5 i gCarolina Thuaidh.
Ettadhamen-Mnihla
Is bruachbhaile Mórcheantar Thúinis é Ettadhamen-Mnihla (Araibis:التضامن) sa Túinéis suite i nGobharnóireacht Ariana. San am atá thart, bhí dhá chathair ann, Ettadhamen(a chiallaíonn dlúthpháirtíocht) agus Mnihla. Anois, tá sé ina ceathrú lonnaíocht is mó sa Túinéis le breis is 142,000 áitritheoir.
Arascain
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Rinn Friù é Arascain.
Féilte Rómhánaigh
mion|Herculaneum, Ferrari et. al. Le collezioni del museo nazional Bhí Féilte Sean-Róimhe páirt tábhachtach beatha reiligiúnaigh Rómhánaigh i rith araon na réanna Poblachta agus Impirúil.
Sean Tully
Is carachtar ficseanúil é Sean Mayhew (née 'Jones; iar Tully) ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Glacann Antony Cotton an pháirt mar Sean. Bhí Sean le feiceáil ar an gclá den chéad uair ar an 13 Iúil 2003.
Spéirling Ophelia (2017)
Stoirm ollmhór a bhuail na hÉireann agus Na hAsóir ab ea Spéirling Ophelia ar an 9 Deireadh Fómhair, an cúigiú stoirm déag de Shéasúr na hairicíní 2017. Ba é Ophelia an deichiú spéirling den séasúr. Fuair 3 bás mar thoradh uirthi.
Thug Met Éireann rabhadh oráiste don tír ar dtús, toisc gur thuig siad go mbeadh an ghaoth ar fud na tíre an-láidir. Nuair a fuair siad níos mó eolais faoin stoirm, shocraigh siad an rabhadh a ardú go dearg ar fud na tíre.
Dúnadh scoileanna in Éirinn ar an 16 agus an 17 Deireadh Fómhair, Bhí 360,000 teach fágtha gan soláthar leictreachais.
Fuair triúr duine bás mar gheall ar Ophelia: bean i gContae Phort Láirge, fear in An Chathair, Contae Thiobraid Árann agus fear eile i nDún Dealgan, Contae Lú.
Campa géibhinn Bergen-Belsen
Campa géibhinn míchlúiteach ba ea Bergen-Belsen i nGearmáin na Naitsithe sna 1940idí. mion|clé|177x177pxGhabh arm na Breataine an campa ar 15 Aibreán 1945. Bhí 60,000 cime sa champa ag an am. Ach fuair duine as gach ceathrar bás go gairid ina dhiaidh ó nach raibh teacht aniar fágtha iontu i ndiaidh bhlianta na drochíde. clé|mion|236x236px|Plean
N55
Bóthar Náisiúnta den Dara Grád in Éirinn is ea an bóthar N55, idir Baile Átha Luain agus An Cabhán.
My Big Fat Geek Wedding
Craoladh an seachtú heipeasóid déag, "My Big Fat Geek Wedding", den cúigiú sraith déag The Simpsons ar an 18 Aibreán 2004. Scríobh Kevin Curran an eipeasóid seo. D'fhéach 9.2 milliún duine ar an eipeasóid.
Achadh an Iarainn
Is baile suite i Siorrachd Dhún Bhreatainn an Ear é Achadh an Iarann (nó Achadh an Fheàrna).
Dronfield
Is baile suite i nDerbyshire é Dronfield.
Karl Renner
Ba pholaiteoir Ostarach é Karl Renner (14 Nollaig 1870 - 31 Nollaig 1950), a bhí ina scoláire dlí agus polaiteoir. Tugtar 'Athair na Poblachta' air toisc go raibh sé i gceannas ar an chéad rialtas poblachtach san Ostair sa bhliain 1918. Bhí ról cinntitheach aige chomh maith i mbunú an Dara Phoblacht sa bhliain 1945, agus ba é a chéad Uachtarán (tar éis an Cogadh). clé|mion|1920
Saol
Rugadh Renner in Untertannowitz san Impireacht Ostra-Ungárach (inniu i bPoblacht na Seice). clé|mion|Cuimhneachán Céimí de chuid Ollscoil Vín, bhí sé i measc phríomhsmaointeoirí na gluaiseachta Astra-Mharxaí, a raibh ionchur mór aige i socheolaíocht an dlí (comhthéacs ina ndearna sé iarracht an foshuíomh go n-eascraíonn an dlí as gaolta idir aicmí agus neamhspleáchas de shaghas éigin le haghaidh coincheapa agus rialacha dlí a chur le chéile).
Bhí Renner ina cheann feadhna ar Pháirtí Oibrithe Daonlathach Sóisialta na hOstaire. Bhí sé ina Sheansailéir faoi dhó (1918-20 agus ar feadh roinnt míonna sa bhliain 1945). Ba é an ceathrú Uachtarán ar an Ostair (ar an iomlán), ó 1945 go dtí go bhfuair sé bás.
Fuair Renner bás i Vín ar 31 Nollaig 1950.
N56
Bóthar Náisiúnta den Dara Grád in Éirinn is ea an bóthar N56, idir Dún na nGall agus Leitir Ceanainn.
Ollscoil Chicago
Ollscoil taighde phríobháideach i Chicago, Illinois, is ea Ollscoil Chicago. Bunaíodh sa bhliain 1890 í. Tá isteach is amach le 15,000 mac léinn ag déanamh staidéir inti. Tá 89 duaiseoir Nobel agus 49 scoláire Rhodes ar an saol a bhfuil baint éigin acu le hOllscoil Chicago.
Achadh an Locha
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath é Achadh an Locha.
CibearGhaeltacht
Ar fud an domhain tá daoine ann a labhraíonn le chéile as Gaeilge ar an idirlíon go rialta: an cibearGhaeltacht  (nó CyberGhaeltacht) an leasainm atá ar an spás seo ina bhfuil an teanga beo. Mar sin, tá sn cibearGhaeltacht ann ag cothú nasc idir lucht na Gaeilge sna tíortha éagsúla.
N60
Bóthar Náisiúnta den Dara Grád in Éirinn is ea an bóthar N60, idir Ros Comáin agus Caisleán an Bharraigh.
Eckington, Derbyshire
Is baile suite i nDerbyshire é Eckington.
N61
Bóthar Náisiúnta den Dara Grád in Éirinn is ea an bóthar N61, idir Baile Átha Luain agus Mainistir na Búille.
Léigear Jadotville
clé|250px|mion|Saighdiúirí Éireannacha in [[Likasi|Jadotville tamall roimh an léigear]] Tharla Léigear Jadotville i mí Meán Fómhair na bliana 1961, le linn idirghabhála na Náisiún Aontaithe i gcoinbhleacht Katanga i gCongo-Léopoldville, san Afraic Láir, inniu Poblacht Dhaonlathach an Chongó.
Bruach nan Dealgan
deas|250px|thumb|Bruach nan Dealgan Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear é Bruach nan Dealgan.
An t-Àrd-Ruigh
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath é An t-Àrd-Ruigh.
Catch 'Em If You Can
Craoladh an t-ochtú heipeasóid déag, "Catch 'Em If You Can", den cúigiú sraith déag The Simpsons ar an 25 Aibreán 2004. Scríobh Ian Maxtone-Graham an eipeasóid seo. D'fhéach 9.3 milliún duine ar an eipeasóid.
Fairfield, Derbyshire
Is baile suite i nDerbyshire é Fairfield.
Glossop
Is baile suite i nDerbyshire é Glossop.
Hadfield, Derbyshire
Is baile suite i nDerbyshire é Hadfield.
Banda na saoránach
deas|250px|thumb|Banda na saoránach Córas cumarsáide raidió gearr-raonach déthreoch le húsáid ag baill den phobal, de ghnáth le trasghlacadóir (tarchuradóir cuingrithe le glacadóir) is aeróg.
Thosaigh sé sna Stáit Aontaithe sna 1940idí, agus d'éirigh an-choitianta i measc tiománaithe leoraithe fad-achair.
Bhí sé neamhdhleathach i gcuid mhaith tíortha eile, ach faoi seo tá teileafóin phóca curtha ina ionad.
Caroline Caddy
File Astrálach is ea Caroline Mavis Caddy (1944-).
Rugadh Caddy san Astráil Thiar do mháthair ón Astráil agus d’athair ó na Stáit Aontaithe, agus chaith sí cuid dá hóige i Meiriceá agus sa tSeapáin. D’fhill sí ar an Astráil Thiar agus chríochnaigh a scoláiocht mheánscoil ann. Tamall ina dhiaidh sin bhí sí ina banaltra fiaclóireachta sa Road Dental Unit.
Tá sé maíte go bhfuil Caddy ar fhilí móra an taistil san Astráil, cé go bhfuil dlúthbhaint aici san am céanna lena ceantar dúchais: “Caddy is a wonderful poet about the various effects of exotic experience. She always looks at these encounters with an analytical, almost professional eye”.
Gary Valentine
Is aisteoir Meiriceánach é Gary Joseph Knipfing nó Gary Valentine a rugadh ar an 22 Samhain, 1961 i Mineola, Nua-Eabhrac.
Heanor
Is baile suite i nDerbyshire é Heanor.
Bandaleithead
deas|250px|thumb|Bandaleithead I gcraobhscaoileadh raidió is teilifíse, an raon minicíochtaí is gá chun comhartha a atáirgeadh go sásúil. Maidir le teilifís, braitheann sé ar an minicíocht réimse, líon na línte scannta, agus an córas daite atá i gceist. Mar shampla, bíonn gá le 5.5 MHz i gcás córais le 625 líne is 50 réimse, ach i bhfad níos mó i gcóras ardghéire.
Bhagavad Gita
mion Tá an Bhagavad Gita ar cheann de na cáipéisí is tábhachtaí i gcreideamh na Hiondúch. Scríobhadh i Sanscrait é mar chuid den eipic Hiondúch Mahabharata (caibidlí 25-52 den 6ú leabhar ón Mahabarata). Tá thart ar 700 véarsa sa leabhar.
Tagann an Gita i bhfoirm comhrá idir an prionsa Arjuna, rí Pandava, agus a charbadóir agus treoraí, an Tiarna Krishna. Agus é i mbun cogaidh i gcoinne an Dharma Yudhha, glacann Arjuna le comhairle ó Krishna. Moltar do Arjuna niachas a chur chun cinn ar mhaithe le Dharma (léargas spioradálta) a bhaint amach. I rith an chomhrá, léirítear dhá dhearcadh éagsúla i leith saoirse, agus ar an dóigh cheart chun é seo a bhaint amach. Is é an duine a nochtaíonn an comhrá seo ná Sanjaya, carbadóir ón taobh eile a fheidhmíonn mar finné ar eachtraí an chogaidh le haghaidh Dhritarashra, rí dall Hastinapur.
Winston Reid
Is imreoir sacair Maorach é Winston Reid a rugadh ar an 3 Iúil 1988 in Auckland, an Nua-Shéalainn. Imríonn sé faoi láthair le West Ham.
O que arde
Scannán ón bhliain 2019 is ea O que arde.
Ilkeston
Is baile suite i nDerbyshire é Ilkeston.
Julius Evola
Fealsamh, péintéir agus scríbhneoir Iodálach ab ea Giulio Cesare Andrea Evola (19 Bealtaine 1898 – 11 Meitheamh 1974), nó Julius Evola mar ab fhearr aithne air.
Bhí meas ag an gceannaire polaitiúil Benito Mussolini air agus ar a chuid smaointeoireachta. Bhí meas ag Evola féin ar na Naitsithe, go háraithe ar Heinrich Himmler agus na póilíní rúnda, an S.S. Chaith sé an Dara Cogadh Domhanda ag comhoibriú leo siúd. Nuair a cuireadh ar a thriail é sa bhliain 1951, shéan sé an cháil a raibh air mar fhaisistí, cé gur thug sé superfascista (ollfhaisistí) air féin.
Langley Mill
Is baile suite i nDerbyshire é Langley Mill.
Ed Sheeran
Is amhránaí agus giotáraí é Edward Christopher "Ed" Sheeran a rugadh ar 17 Feabhra 1991.