cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
SEIF
Na galair scamhógacha a bhuaileann an t-othar
Is ar éigean a thagann an niúmóine seo ar dhaoine folláine a bhfuil a gcóras imdhíonachta ag oibriú mar is cóir, ach is minic a bhíonn sé ag luí ar othair a fuair an tolgadh VEID. A fhad is nach raibh diagnóis, cóir leighis ná réamhchosc forbartha don ghalar seo, ba mhinic a thug sé bás na n-othar SEIF faoi dheireadh, fiú sna tíortha saibhre. Maidir leis an Tríú Domhan, tá an galar seo i gcónaí ar ceann de phríomchomharthaí sóirt an SEIF ag othair nach ndeachaigh faoi thástáil VEID, cé nach gnách dó othar a bhualadh mura bhfuil leibhéal na gceall CD4 tite glan níos ísle ná 200 ceann in aghaidh an mhicrilítir. Murab ionann agus na hionfhabhtuithe eile a bhíonn ag dul leis an SEIF, is féidir leis an eitinn dul ón othar SEIF go daoine nach bhfuil a dhath cearr lena gcóras imdhíonachta. Is é an córas ríospráide an bealach a thagann an tolgadh. Níl sé deacair an eitinn a leigheas le cógaisí an lae inniu, ach tá an dainséar ann i gcónaí go gcaillfidh na cógaisí a mbrí, agus na frídíní ag éirí díonta orthu. Cé go bhfuil an eitinn imithe as an gcuid is mó de na tíortha Iartharacha, agus an sláinteachas ag dul i bhfeabhas, níl an scéal leath chomh maith sna tíortha tearcfhorbartha ina bhfuil an SEIF féin ag rith damhsa. Go gairid i ndiaidh an ionfhabhtaithe, bíonn an eitinn teoranta do na scamhóga, ach de réir is mar atá an t-othar ag éirí lag agus an víreas ag fáil an lámh in uachtar air, is féidir leis an eitinn an t-orgánach a ionsaí taobh amuigh de na scamhóga. Is minic a bhíonn sí á leitheadú go dtí na cnámha agus go smior na gcnámh, chomh maith leis an ngoile agus na putóga, an chrua-ae, agus lárchóras na néaróg.
Na galair ghastraistéigeacha a bhuaileann an t-othar
mion|clé
Na galair néarógacha a bhuaileann an t-othar
mion|clé|Saolré SEIF mion|clé|Loit SEIF ar [[luch.]]
Na cineálacha ailse a bhuaileann an t-othar
Tá cineálacha urchóideacha ailse ann a thagann ar na hothair VEID thar aon dream eile. Is é is cúis leis an íogaireacht seo ná an comh-ionfhabhtú le víreas oincigineach a bhfuil aigéad dí-ocsairibeanúicléasach ann. Víreasanna den chineál seo is ea Víreas Epstein agus Barr (EBV), an víreas úd KSHV a bhfuil sarcóma Kaposi ag baint leis, agus an cineál den víreas Papilloma a bhuaileann daoine (HPV). Má aithnítear na cineálacha ailse seo leanas ar othar atá ionfhabhtaithe leis an VEID, is féidir a rá go bhfuil an SEIF air.
I mbreis ar na cineálacha ailse thuas ansin, is baol do na hothair VEID siadaí áirithe eile a tholgadh, go háirithe galar Hodgkin - sórt liomfóma é sin freisin - agus carcanómaí san anas agus sa reicteam (ailse sa tóin). Tá cuid mhaith cineálacha ailse ann, áfach, nach mbíonn níos coitianta ar na hothair VEID ná ar an gcuid eile den daonra - ailse na gcíoch agus ailse na drólainne, cuir i gcás. In áiteanna a mbaintear úsáid fhorleathan as an modh leighis ar a dtugtar HAART - is é sin, cóireáil fhrith-reitrivíreasach ardghníomhach, a chiallaíonn go dtugtar sraith de chógaisí frith-reitrivíreasacha éagsúla don othar - bíonn na cineálacha sainiúla ailse a théann leis an SEIF ag dul chun annaimhe, ach san am céanna, bíonn na hothair VEID ag fáil bháis le cineálacha eile ailse. mion|Póstaer, 2016, Durban
Ionfhabhtuithe eile a thapaíonn an deis
Nuair nach bhfuil díonadh ná cosaint cheart fágtha san othar, is iomaí cineál baictéar nó frídín eile a thapaíonn an deis. Mar sin, bíonn ionfhabhtuithe éagsúla ag luí ar an othar VEID, agus airíonna sách ginearálta ag dul leo, ar nós fiabhras agus cailliúint mheáchain. Is féidir leis an Mycobacterium avium agus leis an gcitimeigilivíreas an t-othar a ionfhabhtú, mar shampla. Tagann an drólainníteas leis an gcitimeiglivíreas go minic, mar a chonaic muid thuas cheana, agus is féidir leis an víreas sin reitine na súl a bhualadh freisin agus an t-othar a fhágáil dall. San Áise Thoir-Theas, is minic a thagann peinicillióis ar an othar. Is é is cúis leis an bpeinicillióis ná an fungas úd Penicillium marneffei. Go coitianta, ní gnách linn dearcadh ar fhungais an ghéinis úd Penicillium mar fhoinsí galair, ach mar fhoinsí leighis. An té atá fágtha gan imdhíonacht ag an VEID, áfach, is féidir leis éirí an-tinn de thoradh ionfhabhtú leis an bPenicillium, fiú bás a fháil.
Tolgadh agus cosc an ghalair
deas|100px|mion|clé|An Ribín Dearg. Seo meastachán a thaispeánann priacal tolgtha an VEID de réir an dóigh a dtéitear i dteagmháil leis an víreas. Taispeánann an figiúr na hionfhabhtuithe in aghaidh deich míle ócáid teagmhála le foinse an víris.
An teagmháil ghnéis
Is é an teagmháil ghnéis - an chomhriachtain - an dóigh is coitianta leis an SEIF a tholgadh ar na saolta seo. Is é an coiscín an t-aon ghléas amháin atá ann le priacal an tolgtha a laghdú le linn comhriachtana.
Miotal
deas|250px|thumb|Miotal te. Is éard is miotal ann ná dúil cheimiceach a bhfuil de chlaonadh inti a cuid fiúsleictreon a thabhairt uaithi, ionas go n-iompóidh an t-adamh ina ian deimhneach. I gcriostal an mhiotail féin, bíonn na fiúsleictreoin ag dul timpeall idir na hiain seo. D'fhéadfá a rá go bhfuil na hiain mhiotail ar snámh i bhfarraige na bhfiúsleictreon. Deirtear go bhfuil an criostal miotail á choinneáil le chéile ag nasc miotalach. Cuireann an nasc miotalach ar chumas na bhfiúsleictreon gluaiseacht go sciobtha ó cheann ceann an chriostail. Mar sin, bíonn na miotail ina seoltóirí maithe leictreachais agus teasa.
Liosta eipeasóidí Family Guy
Is sraith theilifíse Mheiriceánach é Family Guy faoi chlann chraiceáilte atá ina gcónaí i mbaile ficseanúil darb ainm Quahog, Oileán Rhode. Tá 323 eipeasóid de chuid Family Guy tagtha ar an saol faoi láthair.
Thosaigh an 17ú séasúr ar an 30 Meán Fómhair 2018.
Sol Campbell
Is imreoir sacair é Sulzeer Jeremiah Campbell (r.18 Meán Fómhair 1974). Imríonn sé faoi láthair le Portsmouth F.C. D'imir sé sacair le Tottenham Hotspur ón bhliain 1992 go 2001. D'imir sé le Arsenal F.C. ón bhliain 2001 go 2006. Is cosantóir é.
Seán Barrett
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Seán Barrett ar son dáilcheantar Dhún Laoghaire (a rugadh ar 9 Lúnasa, 1944). Is é an Ceann Comhairle ó Mhárta 2011 i leith é. Tá sé ina bhall den Pháirtí Fine Gael.
Ar an 12 Feabhra 2016, d'fhógair Barret nach mbeadh sé ag lorg ainmniúcháin an Chinn Chomhairle don chéad Dáil eile tar éis Olltoghchan 2016.
Aimíní
Is comhdhúile iad aimíní bunaithe ar amóinia, mar a malartaíodh adaimh hidrigine le grúpaí (C6H5-) ailcile nó airile. Tá an grúpa feidhmeach —NH2 in aimíní, a dtugtar an t-aimíon-ghrúpa air. Tá boladh iasc orthu.
Is comhdhúile bunata iad seo, agus nuair a pháirtneoidrítear a dtuaslagáin le haigéid láidre bíonn luach pH timpeall 9 acu.
Knokke-Heist
Is cathair i bhFlóndras san Bheilg é Knokke-Heist. mion|250px|clé|Knokke-Heist
Amesbury
Is baile suite i Wiltshire é Amesbury.
Achadh an Dùin
Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh é Achadh an Dùin.
Toraigh
Oileán ar chósta na hÉireann is ea Toraigh. Tá Toraigh ar cheann de cheithre oileán amach ó chósta Dhún na nGall ar a mbíonn daoine ina gcónaí i rith na bliana (is iad Árainn Mhór, Inis Fraoch agus Oileán Ruaidh na hoileáin eile). Gaeilge is mó a labhraítear ar an oileán agus tá canúint shainiúil dá chuid féin aige.
Stair
Deirtear gurbh i dToraigh a bhí cónaí ar Rí na bhFomórach, Balar dar leis an mhiotaseolaíocht, agus is iomaí tagairt a dhéantar dó féin agus do Lugh Lámhfhada i mbéaloideas Thír Chonaill. Luaitear Colm Cille leis an oileán fosta. clé|mion
An t-oileán sa lá atá inniu ann
clé|mion Tá an t-oileán timpeall 5km ar fhad agus 1km ar leithead, agus tá cónaí ar thimpeall is 180 duine ann. Ceithre shráidbhaile atá ann: An Baile Thoir, An Baile Thiar, An Lár agus Úrbhaile, ach is iad an Baile Thiar agus an Baile Thoir na príomhbhailte. Is sa Bhaile Thiar atá cónaí ar an gcuid is mó de mhuintir an oileáin agus is ann atá an bhunscoil agus an mheánscoil, an siopa, teach an phobail, oifig an phoist, an Gailearaí, an caife, an clubtheach, an t-óstán, an brú óige, lóistín leaba agus bricfeasta, an t-ionad sláinte agus oifig an Chomharchumainn suite. clé|mion Ó chaith an t-ealaíontóir Sasanach Derek Hill seal ar Thoraigh tá scaifte ealaíontóirí clúiteacha de chuid an oileáin féin tagtha ar an bhfód.
Is minic a bhíonn an t-oileán scartha ó thír mór le linn stoirmeacha an gheimhridh mar nach bhfuil aerfort ar bith ann, ach tá seirbhís fharantóireachta ag freastal air as cósta Thír Chonaill. Tá iarsmaí stairiúla agus seandálaíochta ar Thoraigh agus méadú ag teacht ar thionscal na turasóireachta. Ba ar an iascaireacht a mhair na daoine ó thús ama, agus gliomaigh agus crúbóga is mó a dhéanann airgead do na hiascairí. clé|mionclé|mion|Cros "Tau"
Litríocht agus amhránaíocht
Scríobh an tAthair Eoghan Ó Colm leabhar bunaithe ar a sheal san oileán, Toraigh na dTonn inar bhfuil cur síos ar sheanchas agus ar shlí bheatha na ndaoine. Bhailigh Coslett Ó Cuinn sagart de chuid Eaglais na hÉireann, béaloideas ar an oileán, agus bhí tóir ag Clannad ar na hamhráin, mar atá ag Lillis Ó Laoire.
Fredericton
Príomhchathair New Brunswick, cúige de chuid Cheanada, is ea Fredericton. Le cois rialtas an chúige, tá dhá ollscoil i bhFredericton, móide roinnt foras cultúir a leithéidí an Gailearaí Ealaíne Beaverbrook, Músaem York Sunbury agus The Playhouse, a dhéanann freastal ar lucht na n-ealaíon léirithe. Bíonn féile cheoil bhliantúil ann, mar atá an Harvest Jass & Blues Festival, agus tá ráth ar cheoltóirí indie rock ann.
Toraigh
Litríocht agus amhránaíocht
Is seanamhrán ó Chontae Dhún na nGall é Báidín Fheilimí, agus is é is ábhar don amhrán ná an dóigh ar briseadh bád beag in Oileán Thoraí.
Fredericton
Tá Fredericton suite i lár thiar theas New Brunswick, ar an Abhainn St. John. Tá an rannóg phoiblí tábhachtach i ngeilleagar na cathrach mar gheall ar a stádas mar phríomhchathair an chúige ach tá an rannóg trádálach agus teicneolaíocht faisnéise láidir chomh maith. De réir an daonáirimh sa bhliain 2011, bhí 56,224 duine ina gcónaí i bhFredericton féin agus 94,268 i mórcheantar na cathrach. Is é Fredericton an tríú cathair is mó sa chúige: tá Saint John agus Moncton níos mó ná é.
Bhí Indiaigh de na treibheanna Mi’kmaq agus Maliseet ina gcónaí sa réigiún sular tháinig na hEorpaigh go dtí an áit. Bhí sórt príomhbhaile ag na bundúchasaigh seo cúpla míle slí níos faide thuas an Abhainn St. John, baile beag ar ar tugadh Aucpaque. Lonnaigh Acadaigh san áit freisin sna 1730idí ach chuir na Briotanaigh a sráidbhaile le tine sa bhliain 1762. Chuir Dílseoirí fúthu sa bhliain 1783 agus iad ar teitheadh ón Réabhlóid Mheiriceánach. Fuair cuid acu bás mar bhí geimhreadh na bliana úd thar a bheith fuar. Rinneadh cathair den bhaile sa bhliain 1785 leis an ainm Fredericton.
Am Broch
Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh é am Broch.
Ulchabhán seabhaic Oileán na Nollag
Is éan é an ulchabhán seabhaic Oileán na Nollag. Is baill d'fhine na Strigidae iad.
Dùn Phris
Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Dùn Phris.
clé|250px|thumb|Dùn Phris
Hazleton, Pennsylvania
Is cathair de chuid stát Pennsylvania, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Hazleton. Bhí 25,340 ina gcónaí i Hazleton sa bhliain 2010.
An Doirín
Is sráidbhaile é an Doirín. Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Fíon
Is deoch meisciúil é fíon a déantar as caora fíniúna agus sú na gcaor eile. Ídíonn giosta an siúcra sna caora agus déanann eatánól agus dé-ocsaíd charbóin de.
Tá stair fhada ag an bhfíon a théann siar na blianta chuig tús na staire scríofa. Is é an t-iarmsma fíona is mó cáil atá ar fáil ón réamhstair ná crúsca fhíon as an 5ú míle roimh Chríost. Ach más é sin an déantán is sine atá fágtha againn ó thraidisiún shaothrú an fhíona, is cinnte go dtéann an cultúir sin i bhfad níos faide siar sa stair ná sin.
Bhí fíon a shaothrú san Ais, san Ioráin, sa tSeoirse agus níos déanaí, san Éigipt chomh maith, ní nach ionadh. Bhí fíon fairsing san Impireacht Rómhánach agus mar gheall ar sin, i mbeagnach gach áit san Eoraip.
Tá fíon á tháirgead i dtíortha eile ar fud na cruinne, go háirithe i gCalifornia i Meiriceá Thuaidh, sa tSile agus san Airgintín i Meiriceá Theas, agus san Astráil.
Pápa Innocentius II
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Innocentius II.
Langaim
Is baile i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh na hAlban é Langaim (Béarla: Langholm; Muckle Toun go neamhfhoirmeálta).
Rostov na Donu
Fuair an áit a hainm ó Rostov ("Rostov Velikiy" nó "Rostov Yaroslavskiy"), cathair stairiúil atá suite san "Fháinne Órga", soir ó thuaidh ó Mhoscó. Cé go dtugtar Rostov Velikiy ("Rostov Mór") ar an áit sin, tá sí i bhfad níos lú ná Rostov na Donu.
Bradford on Avon
Is baile suite i Wiltshire é Bradford on Avon.
Mol
mion|250px|Mol Is cathair i bhFlóndras na Beilge é Mol.
2006
Is gnáthbhliain an bhliain 2006
Eachtraí
mion|175px|9 Meitheamh 2006: Oscailt Chorn Dhomhanda FIFA sa Ghearmáin.
Pápa Celestine II
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Celestine II.
Baile an Tuim
Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh é Baile an Tuim.
San Lucia
Tír is ea San Lucia (Saint Lucia sa Bhéarla) atá suite i Muir Chairib. Is í Castries an phríomhchathair agus an chathair is mó sa tír.
An Bhalúcastáin
Is í an Bhalúcastáin an cúige is mó de réir limistéar geografach sa Phacastáin, a chomhdhéanann thart ar 48% d'achar iomlán na tír e, sé sin, 40% den tír. Thug an daonáireamh sa bhliain 1998 le fios go raibh daonra de thart ar 6.5 milliún aici. Tá an Bhalúcastáin níos boichte agus tá a dhaonra níos ísle ná an chuid eile den Phacastáin.
San iarthar, tá teorainn aici leis an Iaráin, san tuaisceart leis an Afganastáin agus leis an Sarhad (Béarla: The North-West Frontier Province), san oirthear le Puinseáb agus leis an Sind. Ó dheas tá teorainn aici leis an Mhuir Arabach.
Is iad na teanga cha is mó sa chúige ná an Bhalúcais(بلوچی), an Bhrahuis(بروہی), an Phaistis( پښتو) agus an tSindis(سنڌي ).
Rafael Márquez
Is imreoir sacair Meicsiceach é Rafael Márquez Álvarez (rugadh 13 Feabhra, 1979 i Zamora, Michoacán, Meicsiceo). Imríonn sé le F.C. Barcelona faoi láthair. De ghnáth imríonn sé i lár na gcúlaithe nó mar imreoir lárpáirce cosantach.
An Bhalúcastáin
Is iad na Balúchaigh agus na Paistigh an dhá ghrúpa eitneach is mór; tá an tríú grúpa ann freisin, grúpa eitneach atá measctha, is Sindigh iad den chuid is mó.
Geilleagar
Tá an Bhalúchistáin saibhir in acmhainní mianraí; is é an dara soláthraí is mór, i ndiaidh na Sinde, de gháis nádúrtha.
Jacques Labillardière
Luibheolaí Francach ba ea Jacques-Julien Houtou de La Billardière (28 Deireadh Fómhair 1755 – 8 Eanáir 1834).
Bhain sé amach Sasana ar dtús, mar a ndearna staidéar faoi threoir an Ridire James Edward Smith (1759-1828) agus an Ridire Joseph Banks (1743-1820) ar na luibheanna a bailíodh ar fud an domhain le linn thuras deireanach James Cook.
Nuair a d’fhill sé ar an bhFrainc chuaigh sé leis ag bailiú luibheanna in éineacht le heolaithe éagsúla faoi shléibhte Dauphiné agus ansin faoi Alpa Phíodmant.
Sa Mheán-Oirthear
Sa bhliain 1786 d’iarr an rialtas air dul ar cuairt chun Ciprise, chun na Pailistíne agus chun na Siria. Choinnigh an phlá agus an cogadh sa tSiria é, agus shiúil sé Sliabh na Liobáine, áit a bhfuair sé amach nach raibh i bhforaois chlúiteach na gcéadras ach cúpla céad crann. Bhailigh sé plandaí agus fuair eolas ar bhéasa na nDrúsach agus na Marainíteach. Chrom se ar an tomhas freisin agus rinne amach airde na sléibhte. Tá sléibhte na Liobáine chomh hard sin go raibh aeráidí éagsúla le fail aige de réir na hairde – plandaí na dtíortha teo thíos, plandaí na dtíortha measartha leath slí suas, plandaí na dtíortha fuara láimh leis an mullach.
Thug se a aghaidh ar an Damaisc agus ansin ar an bhFrainc, agus é ag tabhairt cuairt ar an gCréit, ar na tSairdín agus ar an gCorsaic, áiteanna a sholáthair mórán plandaí dó. Ar ais sa Fhrainc dó thosaigh sé ag foilsiú cuntais ar a raibh déanta aige, saothar dar teideal Icones Plantarum Syrix rariorum descriptionibus et observationibus illustratæ (Páras 1791) nár chríochnaigh sé go dtí an bhliain 1812.
San Aigéine
Sa bhliain 1791 d’ordaigh an rialtas go gcuirfí sluaíocht ar lorg longa La Pérouse, taiscéalaí, san Aigéine. Bhí Bruny d’Entrecasteaux agus Huon de Kermadec i gceannas ar chabhlach beag ceithre long, agus d’éirigh le La Billardière imeacht leis. thumb|280px|Na frigéid Recherche agus Espérance
D’imigh sé ar bord La Recherche ar 28 Meán Fómhair 1791, agus nuair a baineadh amach Rinn an Dóchais shiúil sé na sléibhte agus fiú chuaigh amach faoin tuath chomh fada le Fransche-Hoek chun bualadh le coilíneacht Úgónach a d’fhódaigh iad féin ann sa bhliain 1675. Bhailigh sé neart plandaí nach raibh an oiread sin eolais orthu go dtí sin.
Tar éis breis is dhá mhí de sheoltaireacht dheacair tháinig an cabhlach chomh fada le cósta Thír Van Diemen (an Tasmáin) agus thug tamall i gcuan ar tugadh Entrecasteaux air sa bhliain 1792. Chuaigh La Billardière agus nádúraithe eile amach ag féachaint ar an tír. Rinne na Francaigh taiscéaladh ar iardheisceart na hAstráile agus ar an Nua-Shéalainn freisin, taiscéaladh ar bhain La Billardière agus a pháirtithe leas as chun samplaí geolaíocha, luibheolaíocha agus míoleolaíocha a bhailiú agus cuntas a thabhairt ar bhéasa agus ar theangacha Bhundúchasaigh na hAstráile. Shroich an cabhlach oileán Iáva i Mí Dheireadh Fómhair 1793 tar éis dó a cheannaire agus ocht bhfear is ceithre fichid den fhoireann a chailleadh. Thosaigh na cogaí réabhlóideacha idir an dá linn, agus dá bhrí sin ghabh na hOllannaigh na Francaigh agus cuireadh bailiúcháin La Billardière chun na Breataine.
Richard Boyd Barrett
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Richard Boyd Barrett (Gaeilge: Risteard Búiteach Bairéid). Tá sé ina bhall den Pháirtí Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús. Sheas Boyd Barrett in Olltoghchán 2016 agus d'éirigh leis ann le 16.5% de na vótaí céad rogha.
Eoghan Ó Riain
B'as Tiobraid Árann d'Eoghan Ó Riain (Eugene Ryan) (1864-1905), Éireannach a a bhí ina chónaí in Sydney na hAstráile sa chuid dheireanach den 19ú haois. Bhí sé chun tosaigh i measc lucht saothraithe na Gaeilge ann, agus é mór leis an Dr Nioclás Ó Domhnaill, Gaeilgeoir nótáilte as Melbourne a scríobh alt suimiúil faoin Rianach nuair a chuaigh sé siúd i gcré.
Rugadh an Rianach i dTiobraid Árann sa bhliain 1864 agus tháinig go dtí an Astráil nuair a bhí sé timpeall aon bhliain amháin is fiche d’aois. Duine iléirimiúil a bhí ann, múinteoir scoile, ceoltóir agus fear teangeacha. Fraincis, Iodáilis agus Spáinnis ar a thoil aige, Sínis freisin más fíor don Domhnallach, agus scoth Gaeilge. A uncail Diarmaid, múinteoir oilte, a chuir oideachas air, agus fuair an Rianach a chuid céimeanna i gColáiste Bhráithre Phádraig i Maigheann Rátha.
An Rianach san Astráil
Mar bhaill de Bhráithre Phádraig a tháinig Eoghan féin agus a dheartháir Bernard chun na hAstráile, agus bhí Eoghan ina mhúinteoir in Maitland agus in Armidale in New South Wales. D'fhág sé an t-ord agus chuaigh ag obair san University College in Redfern, Sydney, áit ar thug sé dhá bhliain déag, é ag cur ógánach trí scrúduithe an Mháithreánaigh le haghaidh na hOllscoile nó trí scrúduithe na seirbhíse poiblí. Deirtear gur mhúin sé Gaeilge ann, agus rith sé ranganna don Chonradh. Phós sé ach ní raibh clann aige. thumb|Sydney: an Halla Cathrach sa 19ú haois
Ba chliobaire d’fhear groí é an Rianach, féasóg fhada dhubh agus blagaid air. É gealgháireach i gcónaí agus mór le cách, rud a cheil (dar leis an Domhnallach) an dáiríreacht a bhí ann. Fear mór iománaíochta ba ea é a thacaigh go tréan leis an gclub áitiúil. Bhí cuma Ghaelach fiú ar a mhodh imeachta, ó b’eisean an t-aon duine amháin i Sydney a raibh jaunting car aige agus í le feiceáil ar Bhóthar Botany laethanta saoire.
Pat Breen
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Pat Breen. Tá sé ina bhall den Pháirtí Fine Gael.
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 11.5% de na vótaí céad rogha.
Eoghan Ó Riain
An Rianach san Astráil
Bhí an Rianach ar a dhícheall ag cur chúis Home Rule chun cinn, é ina bhall de choistí agus d’fhochoistí agus airgead á bhailiú aige. Cailleadh é sa bhliain 1905 in aois a bhliana is dhá scór – bás roimh am – agus fuarthas teachtaireacht chomhbhróin ó Willy Redmond, ceannaire an pháirtí Éireannaigh in Westminster. Ní fios cén taobh a rachadh sé leis tar éis Sheachtain na Cásca, nuair a bhí na seanchuspóirí imithe le gaoth.
Thiago Motta
Is imreoir sacair Braisíleach é Thiago Motta a imríonn le F.C. Internazionale Milano faoi láthair. D'imir sé le F.C. Barcelona chomh maith le Atlético Madrid agus Genoa roimhe sin.
Jacques Labillardière
San Aigéine
Coinníodh La Billardière i Samarang agus sa Bhatáiv, agus níor scaoileadh saor é go dtí 29 Márta 1795. Bhain sé amach Île de France, ach bhí breis is ceithre mhíle planda caillte aige agus gan eolas ar bith ar dhá thrian acu go dtí sin. Ach cuireadh ar ais chun na Fraince iad, a bhuíochas sin ar an Ridire Joseph Banks.
Sa bhaile arís
D’fhill La Billardière ar Pháras sa bhliain 1796 agus chrom sé ar an ábhar go léir a chur in ord agus in eagar agus ar chuntas air a fhoilsiú. Nuair a bhí Napoléon Bonaparte ar fheachtas san Iodáil (1796-1797) cuireadh La Billardière ann mar bhall de Choimisiún na nEolaíochtaí agus na nEalaíon chun cur le bailiúcháin na n-iarsmalanna náisiúnta.
D’fhoilsigh sé cuntas ar a thuras chun na hAigéine (Relation du voyage à la recherche de La Pérouse, 1799), leabhar a raibh an-ráchairt air san Eoraip, agus rinneadh ball d’Acadamh na nEolaíochtaí de as bhliain 1800. Idir na blianta 1800 agus 1806 d’fhoilsigh sé Novae Hollandiae plantarum specimen, mionchuntas ar fhlóra na hAstráile.
Tréithe an fhir
Duine borb ba ea La Billardière agus é thar a bheith ceanndána. Os a choinne sin, dúradh go raibh sé an-fhial. Bhí ainm an ionracais air maidir le hairgead ach cáineadh é as samplaí nár bhailigh sé a úsáid gan admháil. Fear láidir ionnúsach éirimiúil ba ea é agus an-ghreim aige ar theangacha. Bhí a chuid Laidine gan locht. Ó thaobh na polaitíochta de, ba phoblachtach diongbháilte é.
Valencia Club de Fútbol
Is club peile na Spáinne é Valencia Club de Fútbol (glaotar Valencia CF nó Valencia go minic agus is é Los Che an leasainm atá aige) lonnaithe i Valencia. Imríonn an club sa Liga agus tá sé ar cheann de na clubanna is mó sa tír. Tá an Liga buaite aige sé huaire, chomh maith le seacht Copa del Rey. Tá an Corn UEFA buaite aige chomh maith leis an Corn na gCorn UEFA, dhá Supercoirn UEFA agus dhá Supercoirn na Spáinne. Shroich Valencia craobh sraith na seaimpíní dhá uair ach chaill an fhoireann in aghaidh Real Madrid sa bhliain 2000 agus Bayern München sa bhliain 2001.
Calne
Is baile suite i Wiltshire é Calne.
Valencia Club de Fútbol
Bunaíodh Valencia sa bhliain 1919, agus imríonn an fhoireann in Estadio de Mestalla.
Johnstown, Pennsylvania
Is cathair de chuid stát Pennsylvania, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Johnstown. Bhí 20,978 ina gcónaí i Johnstown sa bhliain 2010.
Ulchabhán síofrach
Is éan é an ulchabhán síofrach. Is baill d'fhine na Strigidae iad.
Seán Mac an tSaoi
Ba pholaiteoir sinsearach Éireannach é Seán Mac an tSaoi (22 Lúnasa, 1889 – 10 Eanáir, 1984), nó Sean MacEntee as Béarla. Ball den pháirtí Fianna Fáil, bhí sé ina Thánaiste idir na blianta 1959 agus 1965.
Is í Máire Mhac an tSaoi a iníon.
Lier
Is cathair i bhFlóndras, i gCúige Antuairp i dtuaisceart na Beilge, é Lier. Ar 1 Eanáir 2010 bhí cónaí ar 33,930 duine in Lier.
mion|clé|Léarscáil Ferraris de Lier, t. 1775
Pápa Lucius II
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Lucius II.
Chippenham
Is baile suite i Wiltshire é Chippenham.
Delio Rossi
Is iarimreoir agus traenálaí peile é Delio Rossi (r.26 Samhain 1960 i Rimini, An Iodáil). Tá sé ina thraenálaí ar an bhfoireann pheile Palermo.
Schoten
Is cathair i bhFlóndras, sa Bheilg, é Schoten.
mion|250px|clé|Paalstraat, sráid i Schoten
Dmitry Bivol
Dornálaí Rúiseach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Dmitry Yuryevich Bivol, a rugadh ar 18 Nollaig 1990 i dTokmok, an Chirgeastáin.
Lothair I
Ba Impire Naofa Rómhánach é Lothair I (795 – 29 Meán Fómhair 855), (Ollainnis agus Laidin Mheánaoiseach: Lotharius, Gearmáinis: Lothar, Fraincis: Lothaire, Iodáilis: Lotario), (ó 817 go 855, ina chomhrialtóir lena athair go dtí 840), agus ina Rí na Baváire (815-817), na hIodáile (818-855) agus na Ríochta Meánaí (840-855). mion|Ríocht na Baváire
Jonava
Is cathair sa Liotuáin í Jonava. Tá tuairim is 35,000 duine ina gcónaí ann.
An Fáinne Órga (An Rúis)
Tugann na Rúisigh an Fáinne Órga (Rúisis: Золото́е кольцо/Zolotoye koltso) ar fháinne de chathracha beaga atá suite soir ó thuaidh ó Mhoscó. Cathracha iad seo a bhfuil stair fhada eaglasta acu, agus clú is cáil ar an ailtireacht Mheánaoiseach atá le feiceáil ansin, idir mhainistreacha, dhúnfoirt, agus eaglaisí. Tá an Fáinne Órga ina cheantar mór turasóireachta agus ina chúis mhór bhróid náisiúnta ag na Rúisigh.
Is iad na cathracha san Fháinne Órga ná Sergiyev-Posad, Pereslavl-Zalesskiy, Kostroma, Rostov, Yaroslavl, Ivanovo, Gus-Khrustalnyi, Vladimir, Suzdal, Aleksandrov, Uglich, agus Rybinsk.
Baile na Dálach
mion|260px|Caisleán Bhaile na Dàlach Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh, in Albain, é Baile na Dàlach. Tá sé suite ar an Abhainn Spè (Uisge Spè). Tá aithne ar Bhaile na Dàlach mar gheall ar dhrioglann uisce beatha atá ann agus as Caisleán Bhaile na Dàlach.
Tommy Broughan
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Tommy Broughan. Bhíodh sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre ach is TD neamhspleách anois é.
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 7.3% de na vótaí céad rogha.
Buamáil an Los Angeles Times, 1910
Tharla Buamáil an Los Angeles Times ar an 1 Deireadh Fómhair 1910. Phléasc buama os comhair oifig an nuachtáin i ngníomh sceimhlitheoireacht a: Maraíodh 21 agus gortaíodh 100 nó níos mó. Thug an LA Times "coir an chéid" ar an mbuamáil ag an am.
Pápa Beinidict I
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Beinidict I.
Buamáil an Los Angeles Times, 1910
Gabhadh beirt deartháireacha an bhliain dár gcionn, John J. ("J.J.") McNamara agus James McNamara. Ceardchumannaithe agus Gael-Mheiriceánaigh ba ea iad, ón International Association of Bridge and Structural Iron Workers. Cuireadh iad faoi ghlas níos déanaí. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Los%20Angeles%20Times%20building,%20after%20the%20bombing%20disaster%20on%20October%201,%201910%20(CHS-5728.1).jpg|mion|clé|an lá dár gcionn
Bhí gluaiseacht an lucht oibre faoi bhrú ag an am. Theastaigh ó na fir oibre an ceart chun ceardchumainn a bhunú, i measc éilimh eile. Bhí an foréigean ag dul in olcas. Tharla na céadta ionsaithe roimh bhuamáil an LA Times, ach gan básanna de ghnáth.
Fuair J. B. McNamara bás i bpríosún Saint Quentin sa bhliain 1941.
Scaoileadh J.J. McNamara as an bpríosún sa bhliain 1920.
Corsham
Is baile suite i Wiltshire é Corsham.
Aimnéise
Míchumas cuimhne, go minic mar thoradh ar dhamáiste don inchinn nó eachtra thrámach. Tugtar aimnéise aisiompaithe uirthi nuair nach féidir le duine cuimhneamh ar eachtraí a tharla roimh an eachtra. Tugtar aimnéise iariompaithe uirthi nuair nach féidir leis rudaí nua a fhoghlaim. Is í an fhoirm aimnéise is coitianta, foirm ina mbíonn an chuimhne ghearrthéarmach maith go leor, an chuimhne fhadtéarmach eachtrúil (an cumas cuimhneamh ar eachtraí ar leith) lag, ach an chuimhne fhadtéarmach shéimeantach (cumas cuimhneamh ar fhíorais is bríonna focal) réasúnta maith.
Carrann, Comhairle Mhoireibh
Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh é Carrann.
Lancaster, Pennsylvania
Is cathair de chuid stát Pennsylvania, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Lancaster. Bhí 59,322 ina gcónaí i Lancaster sa bhliain 2010.
Pápa Eoghan III
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Eoghan III.
Am Magh Fada
Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é am Magh Fada. Tá isteach is amach ar 2,500 duine ina gcónaí ann.
Pápa Pelagius II
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Pelagius II.
An Ghaillis
Ba theanga Cheilteach ársa í an Ghaillis a labhraíodh i gcodanna den Eoraip chomh déanach leis an Impireacht Rómhánach. Sa chiall is cruinne, ba í an Ghaillis an teanga a bhí á labhairt ag Ceiltigh na Gaille (an Fhrainc, an Bheilg, an Eilvéis, agus an Tuaisceart na hIodáile, mar atá inniu ann). I gciall níos leithne, cuimsíonn sé cineálacha den Cheiltis a labhraíodh i gcuid mhór den Eoraip lárnach ("Noric"), codanna de na Balcáin, agus den Áise Bheag ("an Ghalátais "), a mheastar go raibh lúthghaol acu. Uaireanta, bhí an Leapóintis de chuid Thuaisceart na hIodáile, atá níos éagsúla fós, cuimsithe faoin Ghallis.
Droim Forbann
Is sráidbhaile é Droim Forbann. Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
An Ghaillis
Tá an Ghaillis, i gcuideachta leis an Leapóintis agus an Cheiltibéiris a labhraítí i Leithinis na hIbéire, san ghrúpa geografach, 'Teangacha Ceilteacha na Mór-roinne'.
Tá na gaoil theangeolaíocha eatarthu neamhchinnte, agus na gaoil idir iad féin agus na teangacha Ceilteacha inslithe chomh maith, agus is ábhar díospóireachta leanúnach é mar gheall ar a ndearbhuithe ganna.
Faightear an Ghallais i dtuairim is 800 inscríbhinní, go minic neamhiomlán, lena n-áirítear féilirí, cuntais chriadóireachta, séadchomharthaí tórraimh, tíolacthaí gearra do na déithe, inscríbhinní mona, ráitis úinéireachta, agus téacsanna eile, b'fhéidir táibléid mallachta. Ar dtús, scríobhadh téacsanna Gaillise in aibítir na Gréigise i ndeisceart na Fraince agus i leagan den sean-scríbhneoireacht iodálach i dtuaisceart na hIodáile. Tar éis an concas Rómhánach sna réigiúin sin, aistríodh an scríbhneoireacht chuig leas a bhaint as an aibítir laidineach.
Tháinig Laidin na ndaoine in áit na Gallaise agus na dteangacha éagsúla Gearmánacha ón haois AD ar aghaidh.
Aicmiú
Meastar gur thosaigh an Luath-Cheiltis ag briseadh suas ina teangacha éagsúla linn na Cré-Umha Aoise, lena n-áirítear an Cheiltibéiris agus an Ghallais.
mion|An táibléad mallachta ó L'Hospitalet-du-Larzac, Musée de Millau.
Incredibles 2
Scannán beochana Meiriceánach is ea Incredibles 2 a rinneadh sa bhliain 2018. B'é Brad Bird stiúrthóir an scannáin. Tháinig an scannán ar an scáileán ar an 15 Meitheamh, 2018.
Rí-ulchabhán Eoráiseach
Is éan é an rí-ulchabhán nó an rí-ulchabhán Eoráiseach. Is baill d'fhine na Strigidae iad.
Logarbaidh
Is baile i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh, in iardheisceart na hAlban, é Logarbaidh nó Locarbaidh. Tá an baile 20 míle slí ón teorainn le Sasana agus 75 míle ó Ghlaschú. Ar an 21 Nollaig, 1988, fuair 11 duine ar an mbaile bás nuair a phléasc gníomhairí Libiacha Eitilt 103 de chuid Pan Am agus an t-eitleán os cionn Logarbaidh. Fuair gach duine ar an eitleán bás. "Feirm Locker" an chiall atá le hainm an bhaile i dteanga na Lochlannach a chuir fúthu i Logarbaidh. Tá iarsmaí de champa Rómhánach timpeall is míle ón mbaile. Bhí 4,009 duine ina gcónaí i Logarbaidh sa bhliain 2001.
Cricklade
Is baile suite i Wiltshire é Cricklade.
Mógail
thumb|200px|right|[[Geingeas Cán.]]Sonraítear leis an ainm Móngol (Mongóilis: Mongγol) grúpa eitneach amháin nó grúpaí éagsúla eitneacha, atá lonnaithe anois den chuid is mó sa Mhongóil, sa tSín, agus sa Rúis.
Sainmhíniú
Áirítear le sainmhíniú caol na Mógail chuí cheart, agus iad seo roinnte go garbh idir Mógail oirthearach agus iartharach. Sa chiall is leithne, áirítear pobal Mongólach, gach duine a labhraíonn Mongóilis, mar shampla na Cailmícigh (Béarla: Kalmyks) in oirthear na hEorpa.
Láithríodh an t-ainm "Móngol", i dtaifid na ríshliochta Tang ar dtús báire san 8ú haois, mar fine de na Shiwei (Sínis:室韦), ach ní raibh trácht air go dtí an 11ú haois i rith rialaithe na Qìdān (Sínis: 契丹; Peirsis: ختن). Tar éis titim na Ríshliochta Liáo Cháo (Sínis: 辽朝), sa bhliain 1125, tháinig na Móngail chun cinn mar an príomhthreabh i Steip na hEoráise. Mar sin féin, laghdaigh a gcogaíocht leis an Ríshliocht Jin agus na Tataraigh iad go mór. Sa 13ú haois, d'fhás sé ina scáththéarma do ghrúpa mór Mongólach agus treibheanna Tuircice aontaithe faoi riail Gheingeas Cán faoin chéannacht céanna (céannacht chultúrtha den chuid is mó).
Stair
Bunaithe ar téacsanna stairiúla Síneacha, is féidir sinsearacht na bpobal Mongólach a rianú ar ais chuig na Dōnghú (Sínis: 东胡;), cónaidhm treibhe a bhí iontu agus iad i seilbh tailte in oirthear na Mongóile agus an Mhanchúir. Chloígh Mao Dun (Sínis: 冒顿单于,) de chuid na Xiōngnu iad, tar éis é a bheith ceaptha ina Impire sa bhliain 209 RC. Tá díospóireacht fós faoi chéannacht na Xiōngnu. Cé go n-áitíonn roinnt scoláirí gur próta-Mógail a bhí iontu, éiríonn an cheist casta go leor, mar go rianaíonn staraithe Síneacha treibheanna Tuircice áirithe ó na Xiōngnu freisin. Is féidir, áfach, na Dōnghú a lipéadú níos éasca mar próta-Mógail ós rud é go rianaíonn startha Síneachana na treibheanna agus na ríochtaí Mongólacha ina dhiaidh sin go heisiach uathu (pobail Xiānbēi den chuid is mó), cé go maíoann roinnt téacsanna stairiúla go bhfuil gaol sinsearachta measctha Xiōngnu-Dōnghú ag roinnt treibheanna (m.sh. i gcás an prota-Mongólach Qìdān).
Lebanon, Pennsylvania
Is cathair de chuid stát Pennsylvania, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Lebanon. Bhí 25,477 ina gcónaí i Lebanon sa bhliain 2010.
John Browne (Fianna Fáil)
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é John Browne (Gaeilge: Seán de Brún). Tá sé ina bhall den Pháirtí Fianna Fáil.
Níor ghlac sé páirt san Olltoghchán 2016.
Xavier Hernández
mionsamhail| Xavier Hernández
Is imreoir sacair é Xavi Hernández Creus (rugadh 25 Eanáir 1980 i dTerrasa, Barcelona) a imríonn le F.C. Barcelona. Tháinig sé ón dara foireann, an Barcelona B. D'imir sé a chéad chluiche ar 18 Lúnasa 1998, ag scóráil cúil. Is imreoir lárpáirce é.
Pápa Anastasius IV
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Anastasius IV.
Juliano Belletti
Is iarimreoir sacair é Juliano Belletti (rugadh 20 Meitheamh 1976 i Cascavel, an Bhrasaíl). D'imir sé le Chelsea. Thosaigh sé ag imirt le Cruzeiro na Brasaíle i 1993. Síníodh é do Bharça sa bhliain 2004. Is cúlaí é.
175px|mion|clé|Juliano Belletti.
Prix Goncourt
Duais litríochta is ea an Prix Goncourt (Gaeilge: 'Duais Goncourt') sa Fhrainc. Is í an duais seo an duais litríochta is mó agus is sine sa Fhrainc.
Ba é le hairgead a d'fhág an scríbhneoir Francach Edmond de Goncourt le huacht a bunaíodh an Prix Goncourt, rud a deineadh sa bhliain 1896. Ansin bunaíodh an Société littéraire des Goncourt (Gaeilge: 'Cumann Liteartha na Goncourt') go hoifigiúil sa bhliain 1902. An bhliain dár gcionn, moladh an chéad Prix Goncourt riamh ar an 21 Nollaig 1903 don scríbhneoir John-Antoine Nau, mar aitheantas ar a úrscéal Force Ennemie. clé|mion|Duais 1903 don scríbhneoir John-Antoine Nau, mar aitheantas ar a úrscéal Force Ennemie Chomh maith leis an Prix Goncourt, moltar an Société littéraire des Goncourt na duaiseanna seo a leanas gach bliain:
Slobodan Kačar
Dornálaí Seirbiach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Slobodan Kačar, a rugadh ar 15 Meán Fómhair 1957 i Jajce, an Iúgslaiv.
An Coileach
Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh é an Coileach.
Anois
Páipéar nuachta Gaeilge ab ea Anois a foilsíodh idir na blianta 1984 agus 1996, a bhí faoi cheannas Gael Linn.
Bhí Bibi Baskin ina heagarthóir ar an nuachtán ó 1984 go 1986. Dhíoltaí thart ar 5,600 cóip gach seachtain. Thit an líon sin go 4,500 in 1994 áfach. Faoin am sin bhí an nuachtán ag fáil thart ar €150,000 mar dheontas.
Ceallais
Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh é Ceallais.
An t-Seann Chathair
Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é an t-Seann Chathair.
Devizes
Is baile suite i Wiltshire é Devizes.
Evergem
Is cathair i bhFlóndras sa Bheilg é Evergem.
mion|250px|clé|Evergem
2016 i leadóg
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2016 i leadóg.
Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
Beidh na Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016 ar siúl idir an 5ú Lúnasa agus an 21ú Lúnasa 2016. Bhí léadóg mar chuid de na spóirt ann.
Aimniceintéis
Próiseas diagnóis ithe a dhéantar ag seachtainí 14-18 den tréimhse iompair is ea aimniceintéis.
Bíonn an sreabhán aimníneach timpeall ar an bhféatas, agus cuimsíonn cealla ar féidir a anailísiú chun mínormáltachtaí comhbheirthe sa bhféatas, cosúil le siondróm Down is spina bifida, a bhrath.
Léiríonn an anailís gnéas an fhéatais agus gnéithe normálta an fháis freisin.
Eacnaiméadracht
Is brainse den eolaíocht eacnamaíochta í an Eacnaiméadracht Tagann an focal ón nGréigís (oikos nó teach agus metrikos nó tomhas; miosúr). Ciallaíonn an eacnaiméadracht an staidéar eolaíoch eimpíreach a dhéantar ar an ngaol idir athróga eacnamaíochta. Úsáidtear modhanna matamaiticiúla agus staitistiúla. Baintear leas as an eacnaiméadracht sa thimthriall gnó, sa stocmhargadh, i gcúrsaí airgeadais, i margaíocht agus i réimse eile.
McKeesport, Pennsylvania
Is cathair de chuid stát Pennsylvania, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í McKeesport. Bhí 19,731 ina gcónaí i McKeesport sa bhliain 2010.
Teach na nGealt
Is fóram lán-Ghaeilge é Teach na nGealt a bunaíodh ar 6 Márta 2007 ar boards.ie (an suíomh gréasáin is mó le haghaidh plé agus díospóireachta in Éirinn).
Bunaíodh an fóram seo mar gur mothaíodh nár leor an fóram a bhí ann le haghaidh na Gaeilge go dtí sin ar boards.ie. Bhí fóram dátheangach ann cheana le haghaidh cúrsaí Gaeilge, ach cheap go leor ball go raibh sé róthógtha le Béarlóirí ag cur ceisteanna faoin nGaeilge, in áit gnáthchomhrá as Gaeilge.
Ghlac riarthóirí an tsuímh leis an smaoineamh nua seo agus bunaíodh an fóram nua mar chuid den fhóram 'After Hours' agus an t-ainm 'Tar éis na hUaire' air.
Rinneadh vótáil san fhóram Gaeilge nua maidir le hainm nua a bhaisteadh air, agus bhí an bua ag an ainm scigmhagúil 'Teach na nGealt'.
Ludovic Giuly
Is imreoir sacair idirnáisiúnta é Ludovic Giuly (rugadh 10 Iúil 1976 i Lyon, an Fhrainc). Imríonn sé le Paris Saint-Germain faoi láthair. D'imir sé le A.S. Roma Lyon, AS Monaco agus F.C. Barcelona roimhe sin.
Líoma
Príomhchathair Pheiriú agus an chathair is mó sa tír úd is ea Líoma (Spáinnis: Lima). Tá an chathair suite i ngleannta na n-aibhneacha Chillón, Rímac agus Lurín agus ar chósta an Aigéin Chiúin. Bhunaigh an conquistador Spáinneach úd Francisco Pizarro an chathair ar 18 Eanáir 1535 mar Chathair na Ríthe. B'é an chathair is tábhachtaí i bPeiriú na Spáinne, agus tar éis Chogadh Shaoirse Pheiriú rinneadh príomhchathair na tíre de.
Sa bhliain 2006 bhí 7.8 milliún duine ina gcónaí sa chathair.
Highworth
Is baile suite i Wiltshire é Highworth.
Ferrol
Lárionad longcheártaíochta ba ea Ferrol i gcónaí. Tá an comhlacht longcheártaíochta Navantia lonnaithe sa chathair.
Rugadh Francisco Franco, deachtóir míleata na Spáinne, ann sa bhliain 1892. Sna blianta 1938-1982, thugtaí El Ferrol del Caudillo nó Ferrol an Cheannasaí ar an áit go hoifigiúil.
Duine clúiteach eile ó Ferrol ab ea an scríbhneoir mór úrscéalta Gonzalo Torrente Ballester.
Bill Haley
deas|200px|thumb|Bill Haley ag casadh ar an dteilifís sa bhliain 1956. Bhí Bill Haley (6 Iúil, 1925 – 9 Feabhra, 1981) ar dhuine de na céad rac-cheoltóirí Meiriceánacha a bhí ann. Tháinig seisean agus a bhanna The Comets ar an bhfód ag tús na gcaogaidí, agus chuaigh rianta dá chuid ar nós "Rock Around the Clock" go mór i bhfeidhm ar an aos óg. Mar gheall ar seo, glaoitear "athair an rac-cheoil" air go minic.
Sibhéid phailme bhandach
Is ainmhí í an sibhéid phailme bhandach. Mamach atá ann.
Ray Butler (polaiteoir)
Is polaiteoir Éireannach, Seanadóir agus iar-Theachta Dála é Ray Butler. Tá sé ina bhall den Pháirtí Fine Gael.
Sheas sé san Olltoghchán 2016, ach chaill sé a shuíochán. Bhain sé áit amach mar Sheanadóir nuair a thug an Taoiseach ag an am Éanna Ó Coinnigh ainmniúchán dó.
Mionulchabhán Eoráiseach
Is éan é an mionulchabhán Eoráiseach. Is baill d'fhine na Strigidae iad.
Dúchoill, Contae Mhaigh Eo
Is sráidbhaile é Duchoill. Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Malmesbury
Is baile suite i Wiltshire é Malmesbury.
Cinn Lois
Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh é Cinn Lois.
Pápa Aidrian IV
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Aidrian IV.
Lommel
Is cathair i bhFlóndras, sa Bheilg, é Lommel.
Donald Sutherland
Is aisteoir Ceanadach é Donald McNichol Sutherland, a rugadh ar an 17 Iúil 1935. Is athair an aisteora Kiefer Sutherland é.
Calvin Coolidge
Ba é John Calvin Coolidge, Jr. (4 Iúil, 1872 - 5 Eanáir, 1933) an 30ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ó 2 Lúnasa, 1923 go dtí an 3 Márta, 1929. Nuair a d'éag Warren Harding, Uachtarán SAM, go tobann in San Francisco i mí Lúnasa 1923, bhí an leas-Uachtarán, Calvin Coolidge, ar chuairt chuig a thuaismitheoirí ina bhaile dúchais, Plymouth, Vermont, 3,000 míle thoir. Fuair athair Choolidge an scéal ar an ghuthán i lár na hoiche. Mhúscail sé a mhach Calvin ar an toirt agus chuir a bhean chéile fá choinne Bíobla agus cóip de Bhunreacht SAM. Mar nótaire poiblí bhí athair Calvin in ann é a oirniú mar an 30ú Uachtarán an oíche sin agus d'fhreastail máthair Chalvin mar fhinné. Más dlíodóir rathúil agus poiliteoir grinn a bhí ann go fírinneach- fear a d'éirigh ó mhaor go seanadóir agus go hoifig ghobharnóir Massachusetts- bhreathnaigh pobal SAM ar a nUachtarán nua. Nuair a tháinig an-rath ar gheilleagar SAM le linn dó abheith in oifig, tugadh an buíochas dósan. Bronnadh 'rathúnas Coolidge' ar a thréimhse.
Lommel
mion|250px|clé|Both is ardán ceolbhuíne i Lommel
Alcalá de Henares
Ciallaíonn "Alcalá de Henares" caisleáin ar an abhainn Henares. Is suíomh oidhreacht UNESCO i lár an chathair, agus tá stair tábhachtach aici i stair na hEaglaise Caitlicí sa tír.
Tá clú agus cáil ar an áit de bharr an méid storc báin, atá i armas an Ollscoil agus is féidir a néad a fheiceáil ar fud na háite, ar na séipéal agus foirgneamh stairiúil.
Sa bhliain 1496, bhunaigh Cairdinéal Cisneros Universidad Complutense in Alcalá, ollscoil an tábhachtach ó thaobh oideachas i rith an Athbheochan. Rugadh an scríbhneoir cáiliúil Miguel de Cervantes ann sa bhliain 1547.
Cille Mhícheil
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Áir a Deas í Cille Mhícheil.
Graeme McDowell
Imreoir gailf gairmiúil Éireannach é Graeme McDowell a imríonn ar an Turas Eorpach (rugadh é ar an 30 Iúil sa bhliain 1979). Is fearr aithne air as Comórtas Oscailte Gailf na Stát Aontaithe (Béarla: U.S. Open) a bhuachan sa bhliain 2010 agus b'é an chéad fhear as Éirinn a bhain é. Anuas air sin tá sé tar éis imirt ar son na hÉireann mar imreoir amaitéarach agus gairmiúil.
Cnoc Cheannachd
Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh é Cnoc Cheannachd.
An Chorrchoill
Tagairtí
thumb|250px|left|An Chorrchoill, [[Contae Chill Dara.]]
New Castle, Pennsylvania
Is cathair de chuid stát Pennsylvania, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í New Castle. Bhí 23,128 ina gcónaí i New Castle sa bhliain 2010.
Gerard Manley Hopkins
Ba fhile Sasanach é Gerard Manley Hopkins, C.Í. (28 Iúil, 1844 – 8 Meitheamh, 1889) a d'iompaigh ar an gCaitliceachas, is a bhí ina shagart de chuid Chumann Íosa a bhain cáil amach san fhichiú haois tar éis a bháis. Aithnítear anois é mar dhuine de mhórfhilí na ré Victeoirí.
Tugtar cuid mhaith aitheantais dó de bharr a chuid filíochta turgnamhaí sa phrosóid (ach go háirithe rithim ghéilleach) agus an úsáid a bhain sé as íomhánna, agus braitear go raibh sé ar thús cadhnaíochta i ré a bhí lán leis an véarsaíocht thraidisiúnta.
Jerry Buttimer
Is polaiteoir Éireannach, Seanadóir agus iar-Theachta Dála é Jerry Buttimer. Tá sé ina bhall den Pháirtí Fine Gael. Ba é an chéad dhuine a bhí aerach go hoscailte mar TD ag Fine Gael.
Sheas sé san Olltoghchán 2016, ach chaill sé a shuíochán. Bhain sé áit amach mar Sheanadóir ar an An Rolla Oibreachais.
Tienen
Is cathair i bhFlóndras na Beilge é Tienen.
mion|250px|clé|Halla an bhaile, Tienen
Pottsville, Pennsylvania
Is cathair de chuid stát Pennsylvania, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Pottsville. Bhí 14,324 ina gcónaí i bPottsville sa bhliain 2010.
Melksham
Is baile suite i Wiltshire é Melksham.
Tuath
I nÉirinn na nGael, bunaonad polaitiúil agus dlínsiúil as ea an túath. D'fhéadfaí túath a thabhairt ar an gcríoch nó ar an bpobal atá ina gcónaí inti.
Sanasaíocht
D'fhéadfadh sé go dtagann an focal ón bPrótai-Ceiltis *toutā ("cine, tír dúchais"), a thagann ón bPrótai-Ind-Eorpais *tewtéh₂ ("finíoch"). Faightear fréamh ghaolmhar i n-ainm dhia na nGallach, Toutatis.
Iallmhadra
thumb|240px|Iallmhadra Madra as Sasana é iallmhadra.
Tuath
Sanasaíocht
As Nua-Ghaeilge, litrítear an focal gan an síneadh fada, tuath, faoin tuath, muintir na tuaithe, srl; tuigtear fós an chiall stairiúil, ámh.
Struchtur sóisialta
I nÉirinn ársa, bhíodh tuairim is 30 duine san áireamh i dteaghlach amháin. Achar le céad teaghlach ba ea tríocha céad, 'sé sin tuairim is 3,000 duine. Roinnt tríocha céad chomhghuaillithe ba ea túath, mar sin ní níos lú ná 6,000 duine. Is amhlaidh ámh gurb uimhir níos cruinne le haghaidh tuatha é ní níos lú ná 9,000 duine.
Aonad as féin ab ea gach túath, le feidhmeannas, tionól, breithimh agus arm cosanta dá chuid féin aige. Nascadh na túatha le chruinne i gcónaidhmeanna cosanta. Bhí cliarlathas tuath ann, ag brath ar shuíomh tíreolaíochta agus gaol le rítheaghlach na háite. Pléadh eagrú na dtuath i nDlíthe na mBreithiúna, scríofa sa 7ú haois.
Athraíodh an seanchóras polaitiúil in Éirinn le linn agus tar éis Choncas na dTúdarach, curtha as áit de réir a chéile le córas barúntachta agus contaetha. De bharr easpa eolais, táthar i mearbhall anois i dtaca leis seanaonaid na gcríoch, go háirithe idir trícha cét agus túatha. I roinnt cásanna, is amhlaidh gurb ionann iad, in eile, ní hiad.
Molann roinnt scoláirí gurb ionann an túath agus an paróiste mar atá inniu ann, ach molann eile gurb ionann é agus an bharúntacht. Braitheann sé seo ar an slí ar tugadh an dúiche isteach sa chóras chontaetha. Faoin gcóras Géilleadh agus Athbhronnadh, is sách mhaith é an t-ailíniú idir an túath agus an bharúntacht, ach i gcás choilíniú agus choigistiú talún, mar a tharla i gcúige Uladh, ní furasta é na bunteorainneacha a dhéanamh amach, nó fiú a athaimsiú.
Menen
Is cathair i bhFlóndras, sa Bheilg, é Menen.
Eric Byrne
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Eric Byrne. Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
A' Chabrach
Is paróiste suite i gComhairle Mhoireibh é a' Chabrach.
Eric Byrne
Sheas sé san Olltoghchán 2016, ach chaill sé a shuíochán.
Geraardsbergen
Is cathair i bhFlóndras sa Bheilg é Geraardsbergen.
Maximiliano Gastón López
Is imreoir sacair é Maximiliano Gastón López (a rugadh 3 Aibreán 1984 Buenos Aires, an Airgintín). Imríonn sé mar thosaí.
Chuir sé tús lena shaol imeartha gairmiúil le Club Atlético River Plate ina thír dhúchais (2001–2005). Chuaigh sé go F.C. Barcelona ina dhiaidh sin (2005–2007); thug Barcelona ar iasacht go Mallorca é sa bhliain 2007. Chaith sé seal le Moscow agus roinnt clubanna Iodálacha. Tá sé ag imirt le Udense san Iodáil ó 2017 i leith.
Is de shinsearacht Iodálach é agus tá saoránacht Iodálach agus Airgintíneach aige. Tá dhá leasainm tugtha air, mar atá "el Rubio" (an duine fionn) agus "la Gallina de Oro" (an chearc órga).
Caora Bharbarach
Is ainmhí í an chaora Bharbarach (Ammotragus lervia). Mamach atá ann, dúchasach sna sléibhte carraigeacha san Afraic Thuaidh. Tá siad ag éirí gann ina limistéir dhúchasacha, ach cuireadh iad isteach i ndeisceart na hEorpa, i Meiriceá Thuaidh agus in áiteanna eile.
Plean Schlieffen
Is éard a bhí i gceist le Plean Schlieffen ná plean slógtha Arm Impiriúil na Gearmáine a bhí dréachtaithe ag Alfred von Schlieffen, Marascal Machaire a bhí ina Cheann Foirne ar Arm na Gearmáine sna blianta 1891-1905. Is é an rún a bhí ag Schlieffen leis an bplean ná a chinntiú nach dtógfadh sé mórán dua ná ama ar an Arm an Fhrainc a chloí.