cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
R.E.M.
Bunú: 1980-1981
D'éirigh baill an bhanna as an ollscoil sa deireadh chun a n-aird a dhíriú ar a ngrúpa forbartha. D'aimsigh siad bainisteoir, Jefferson Holt, úinéir siopa ceirníní ó Chapel Hill, Carolina Thuaidh. Chuaigh ceolchoirm R.E.M. ina bhaile féin chomh mór i bhfeidhm air, bhog sé go Athens. Bhí rath go láithreach beagnach ag R.E.M. in Athens agus sa cheantar mórthimpeall; mhéadaigh na sluaite ag a gceolchoirmeacha go seasta, rud a bhí cúis le roinnt faltanais i saolréim ceoil Athens. Bhí R.E.M. ar chamchuairt le linn na bliana go leith i ndiaidh sin ar fud Deisceart na Stáit Aontaithe. Bhí sé an-doiligh don bhanna ar an chamchuairt mar ní raibh cuairt do ghrúpaí malartacha ag an am. Bhí ar an bhanna an chamchuairt a dhéanamh i seanveain ghorm, tiomáinte ag Holt, agus mhair baill an ghrúpa ar liúntas bia $2 in aghaidh an lae.
Le linn an tsamhraidh 1981, thaifead R.E.M. a gcéad singil, "Radio Free Europe", i stiúideo carrsheirbhíse an léiritheora, Mitch Easter, i Winston-Salem, Carolina Thuaidh. Cuireadh an singil amach ar an lipéad ceirníní neamhspleách áitiúil Hib-Tone. Bhí míle cóip sa chéad chomhdhlúthú, agus díoladh an deireadh iad go tapa. In ainneoin an comhdhlúthú teoranta, bhí an singil molta ag léirmheastóirí, agus luaigh an New York Times í mar cheann de na deich singil is fearr sa bhliain.
Ceirníní I.R.S. agus rath cultais: 1982-1986
Thaifead R.E.M. an ceirnín breisithe Chronic Town le Mitch Easter i Mí Dheireadh Fómhair 1981, agus bhí sé ar intinn acu é a chuir amach ar lipéad neamhspleách nua darbh ainm Dasht Hopes. Fuair I.R.S. Records cóip thaispeáinte den chéad seisiún taifeadta ag an bhanna le Easter, áfach, cóip a bhí ag scaipeadh ar feadh míonna. Dhiúltaigh an banna airleacan ón lipéad mór RCA Records, agus shínigh siad conradh le I.R.S. i Mí na Bealtaine 1982. Chuir I.R.S. amach Chronic Town i Mí Lúnasa na bliana sin mar a gcéad éisiúint i Meiriceá. Mhol léirmheas NME an cheirnín an t-atmaisféar rúndiamhair ag na hamhráin, agus chríochnaigh siad, "Tá sé go hiontach rud chomh neamhéigeantach agus chomh cleasach seo a chloisteáil."
Phéireáil I.R.S. R.E.M. le léiritheoir Stephen Hague ar dtús chun a gcéad albam a thaifeadadh. Ní raibh an banna sásta leis an bhéim a chur Hague ar fhoirfeacht teicniúil, agus d'iarr baill an bhanna ar I.R.S. an taifeadadh a dhéanamh le Easter. Cheadaigh I.R.S. seisiún "tástála," agus d'fhill an banna ar Carolina Thuaidh. Thaifead siad an t-amhrán "Pilgrimage" ansin le Easter agus comhpháirtí taifeadta Don Dixon. Nuair a d'éist siad leis an rian, thug I.R.S. cead don ghrúpa an t-albam a thaifeadadh le Dixon agus Easter. Mar gheall ar a ndrocheachtra le Hague, thaifead an banna an t-albam trí mhodh frithoibríochta; dhiúltaigh siad clíséanna an rac-cheoil, ar nós aonréid ghiotáir nó síntéiseoirí, a bhí coitianta ag an am, a chur ina gceol, chun mothú suthain a chur air. Moladh an t-albam críochnaithe, Murmur, go hard ag léirmheastóirí nuair a cuireadh é amach i 1983, agus d'ainmnigh Rolling Stone é mar a n-albam na bliana. Shroich an t-albam uimhir 36 ar an chairt albam Billboard. Ba leagan ataifeadadh "Radio Free Europe" an príomhshingil, agus shroich sé uimhir 78 ar an chairt singlí "Billboard" i 1983. In ainneoin an moladh a tugadh don albam, níor díoladh ach 200,000 cóip Murmur, méid a bhí níos lú ná mar a bhí Jay Boberg ó I.R.S. ag brath air.
Druim na Drochaid
Is sráidbhaile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Druim na Drochaid.
R.E.M.
Ceirníní I.R.S. agus rath cultais: 1982-1986
Bhí R.E.M. ar theilifis náisiúnta don chéad uair ar Late Night with David Letterman  i Mí Dheireadh Fómhair 1983, agus sheinn siad amhrán nua neamhainmnithe le linn an chláir. Cuireadh an teideal "So. Central Rain (I'm Sorry)" ar an amhrán sa deireadh, agus ba é an chéad singil óna ndara halbam, Reckoning (1984), a bhí taifeadta le Easter agus Dixon chomh maith. Mholadh an t-albam go léirmheastach; scríobh Mat Snow ó NME "dearbhaíonn Reckoning gur R.E.M. ceann de na grúpaí is corraithí agus is iontaí ar an phláinéad." Cé gur shroich Reckoning uimhir 27 ar an chairt albam sna Stáit Aontaithe—i bhfad níos airde ná bunús na bannaí rac-choláistí ag an am—ní raibh sé níos airde ná uimhir 91 sa Bhreatain, de dheasca dáilte uireasaigh agus easpa ama ar an raidió.
thumb|250px|Michael Stipe (ar chlé) agus Peter Buck (ar dheis) ar an ardán i n[[Ghent, an Bheilg, le linn an chamchuiart 1985 ag R.E.M.]] D'athraigh an banna a dtreo lena dtríú halbam, Fables of the Reconstruction (1985). Roghnaigh R.E.M. Joe Boyd, fear a d'obair le Fairport Convention agus Nick Drake, mar léiritheoir in áit Dixon agus Easter, agus thaifead siad é i Sasana. Bhí na seisiúin níos doilí ná mar a shíl baill an bhanna go mbeidh siad, agus bhí siad dearóil mar gheall ar dhoineann an gheimhridh agus drochbhia; bhí an banna ar tí cliste mar thoradh na gcúrsaí. Tháinig comhthéacs an albaim ó ghruaim na seisiún sa deireadh. Chruthaigh Stipe snáitheanna scéil i stíl mhiotaseolaíocht an deiscirt; luaigh sé in agallamh i 1985 gur ghlac sé spreagadh ón "smaoineamh ar seanfhir ina suí cois tine, ag seachadadh ... finscéalta agus fabhalscéalta ar an chlann clainne." Díoladh níos mó cóipeanna Fables of the Reconstruction ná ceirnín ar bith eile a bhí curtha amach ag I.R.S. i Meiriceá go dtí an pointe sin. Ní raibh rath mór ag an cheirnín san Eoraip, áfach, agus bhí glacadh measctha aige go léirmheastach; shíl roinnt criticeoirí go raibh sé duairc agus taifeadta go dona. Mar aon leis na ceirníní roimhe sin, thug raidió na cuilithe neamhaird ar shinglí an albaim. Bhí leisce ar an bhanna rath cuilithe a fháil, rud a bhí ag cur frustrachas ar I.R.S.
Rath na hurfhuascailte: 1987-1993
Ní raibh Don Gehman in ann an cúigiú halbam R.E.M. a léiriú, agus chomhairligh sé Scott Litt dóibh. Léireoidh Litt an chéad chúig albam eile ag an bhanna. Bhí cuid de na liricí pholaitiúla is soiléire ag Stipe ar Document (1987), go háirithe ar "Welcome to the Occupation" agus "Exhuming McCarthy, freagairtí ar an atmaisfeár polaitiúil coimeádach sna S.A.M. sna hochtóidí faoi uachtaránacht Ronald Reagan. Scríobh John Pareles ina léirmheas an albaim sa New York Times, "tá Document muiníneach agus ládasach; má tá R.E.M. ar tí bogadh ó stádas banna cultais go gnaoi na coitiantachta, forógraíonn an t-albam go rachaidh an banna ansin ar breith a mbéil féin." Ba albam urfhuascailte é Document do R.E.M., agus shroich an chéad singil, "The One I Love", rogha 20 na cairte sna S.A.M., sa Bhreatain, agus i gCeanada. I Mí Eanáir 1988, ba é Document an chéad albam ag R.E.M. a díoladh milliún cóip. Mar thoradh d'urfhuascailt an bhanna, dhearbhaigh clúdach Rolling Stone i Mí na Nollag 1987 gurb é R.E.M. "An banna rac is fearr i Meiriceá."
Tháinig R.E.M. le chéile arís i lár 1990 chun a seachtú n-albam, Out of Time, a thaifeadadh. Bhí an stíl cheoil ag an bhanna ar an albam seo an-difriúil óna n-albaim roimhe sin, mar chum baill an bhanna amhráin le ionstraimíocht neamhthraidisiúnta do rac-cheol, maindilíní, orgáin, agus giotáir fuaimiúla ina measc. Cuireadh Out of Time amach i Mí an Mhárta 1991, agus ba é an chéad albam R.E.M. ar bharr na cairteacha sna S.A.M. agus sa Bhreatain. Díoladh 4.2 milliún cóip an albaim sna Stáit Aontaithe amháin, agus 12 mhilliún cóip ar fud na cruinne go dtí 1996. Ba chnag domhanda í "Losing My Religion", príomhshingil an albaim, agus casadh í go rialta ar raidió agus ar MTV. Ba í "Losing My Religion" an singil is airde ar na cairteacha ag an bhanna sna S.A.M., agus shroich sí uimhir a ceathair ar an chairt Billboard. "Ní raibh mórán eachtraí athraithe saoil inár slí beatha mar gheall ar chomh dréimreach is a bhí ár slí beatha" arsa Mills blianta ina dhiaidh. "Más maith leat bheith ag labhairt faoi eachtraí athraithe saoil, sílim gur 'Losing My Religion' an ceann is gaire." Ba chnag mhór í an dara shingil, "Shiny Happy People" (ceann de na trí amhrán ar an cheirnín le guth Kate Pierson ó The B-52's, banna Athens eile), agus shroich sé uimhir 10 sna S.A.M. agus uimhir a sé sa Bhreatain. Chruinnigh Out of Time seacht n-ainmniúchán do R.E.M. ag bronnadh na nduaiseanna Grammy i 1992, an méid ainmniúchán is mó ag ealaíontóir ar bith sa bhliain sin. Bhain an banna trí dhuais: an t-Albam Ceoil Mhalartaigh is Fearr, agus dhá cheann do "Losing My Religion", an Físeán Ceoil Ghearr is Fearr, agus an Taispeáint Popcheoil is Fearr le Beirt nó Grúpa le Guth. Níor chuaigh R.E.M. ar camchuairt chun Out of Time a chur chun cinn; sheinn siad sraith seónna aonánach ina háit, taispeáint a bhí taifeadta do MTV Unplugged ina measc.
D'fhill R.E.M. chuig an stiúideo i 1991, i ndiaidh roinnt míonna saoire, chun a gcéad albam eile a thaifeadadh. Chuir siad amach Automatic for the People i ndeireadh 1992. Cé go raibh sé ar intinn ag an bhanna albam níos crua a dhéanamh i ndiaidh innigh bhoig Out of Time, bhí Automatic for the People dubhach sa deireadh, dúirt Melody Maker gur "bhog [sé] i sraoilleadh níos cráite fós". Bhí an t-albam ag baint le téamaí caillte agus dobróin, ag bhí spreagtha leis an "mothú ... [go bhfuil] tríocha bliain thairis agat," dar le Buck. Bhí cóiriúchán téad déanta ag iardhordghiotáraí Led Zeppelin John Paul Jones ar roinnt amhrán. I mbarúlacha neart léirmheastóirí (chomh maith le Buck agus Mills), is é an t-albam is fearr ag an bhanna. Shroich Automatic for the People uimhir 1 ar chairt na Breataine, agus uimhir 2 i Meiriceá; bhí trí shingil ón albam i rogha 40 na cairte Meiriceánaí chomh maith, "Drive", "Man on the Moon", agus "Everybody Hurts". Díoladh ionann agus deich milliún cóip an albaim ar fud na cruinne. Mar aon le Out of Time, ní dheachaigh an banna ar camchuairt chun an albaim a thacú. Mar thoradh den chinneadh seo, agus an chuma fhisiciúil a bhí ar Stipe, thosaigh luaidreáin go raibh an amhránaí ag fáil bháis; shéan an banna iad go tréan.
Monster agus New Adventures in Hi-Fi: 1994-1996
I ndiaidh dhá albam faoi shiúl mall, ba "cheirnín 'rac', leis an rac i gcomharthaí athfhriotail" é Monster, dar le Buck. I gcodarsnacht leis na halbaim roimhe, bhí giotáir fhiartha, easpa fordhubála, agus blas glam-rac na 1970í sa cheol Monster. Mar aon le Out of Time, bhí Monster i marr na cairte i Meiriceá agus sa Bhreatain. Díoladh ionann agus naoi milliún cóip an albaim ar fud an domhain. Ba iad "What’s the Frequency, Kenneth?" agus "Bang and Blame" an dá shingil dheireanacha ag an bhanna i rogha 40 na cairte Meiriceánaí, cé go raibh gach singil ón albam i rogha 30 na cairte Briotanaí.
I mí Eanáir 1995 chuir R.E.M. tús lena gcéad chamchuairt i gceann sé bliana. Ba rath mór í an chamchuairt go tráchtála, ach ba sheal doiligh é don ghrúpa. Ar 1ú Márta, thit Berry i meirfean ar an ardán i Lausanne, an Eilvéis. Tharla sé go raibh ainéaras inchinne air. Cuireadh é faoi scian gan mhoill, agus tháinig sé chuige féin go hiomlán i gceann míosa. Níorbh ainéaras Berry ach tús sraith fadhbanna sláinte a shuaitheadh an chamchuairt Monster. Rinneadh obráid bhoilg ar Mills i Mí Iúil chun greamán stéige a bhaint; mí i ndiaidh sin, bhí obráid éigeandála déanta ar Stipe chun maidhm sheicne a dheisiú. I ainneoin na bhfadhbanna a bhí acu, bhí bunús albaim nua thaifeadta ag an ghrúpa agus iad ar an bhóthar. Thug an banna taifeadáin ocht-rian leo chun na gceolchoirmeacha agus na dtástálacha fuaime a thaifeadadh, agus bhain siad úsáid astu mar bhonn an albaim.
Athshínigh R.E.M. le Warner Bros. Records i 1996 do US$80 milliún, an conradh taifeadta is costasaí riamh ag an am. Bhí New Adventures in Hi-Fi (1996) sa dara háit ar an chairt Mheiriceá agus i mbarr cairte na Breataine ar dtús, ach níor díoladh ach cúig mhilliún cóip an albaim sa deireadh, cúlú ón rath a bhí ag an ghrúpa sa chúig bliana roimhe sin. Mhaígh an scríbhneoir Time go raibh díolacháin an albaim níos lú ná na halbaim roimhe mar bhí cumhacht tráchtála an rac malartach san iomlán ag meath. Sa bhliain chéanna, scar R.E.M. lena mbainisteoir Jefferson Holt; bhí sé ina scéal reatha gur tharla sin mar thoradh de chúisimh gnéaschiaptha a bhí curtha roimhe ag ball oifig bhaile an bhanna in Athens. Chuaigh dlíodóir an ghrúpa, Bertis Downs, i mbun bainisteoireachta.
Imeacht Berry agus Up: 1997-2000
thumb|left|Stipe ar an [[Féile Glastonbury|Fhéile Glastonbury i 1999]] Tháinig an banna le chéile i dteach saoire Buck i Kauai, Hawaii, chun taispeánta a thaifeadadh don chéad albam eile. Bhí sé ar intinn ag an bhanna a bhfuaim a athchruthú, le lúba drumaí agus tástálacha cnaguirlisí san áireamh. Go díreach nuair a bhí na seisiúin ag tosú i nDeireadh Fómhair, d'inis Berry do bhaill eile an bhanna, i ndiaidh míonna athmhachnaimh agus díospóireachtaí le Downs agus Mills, go raibh sé ag éirí as an ghrúpa. Dúirt Berry leo nár éirigh sé as an bhanna dá scoirfidís mar thoradh, agus d'aontaigh Stipe, Mills agus Buck leanúint mar bhanna trípháirteach, le beannacht Berry. D'fhógair Berry a n-imeacht go poiblí trí seachtaine níos moille. Dúirt Berry leis na meáin, "Níl ann ach nílim chomh tógtha leis seo a dhéanamh agus a bhínn roimhe seo ... tá an post is fearr sa domhan agam. Ach táim sásta anois suí siar agus machnamh a dhéanamh agus b’fhéidir nach bheith i mo phop-réalt go fóill." D'admhaigh Stipe go mbeadh an banna difriúil gan rannpháirtí mór: "Domsa, do Mike agus do Peter, mar R.E.M., an R.E.M. muid fós? Measaim gur madra fós madra tríchosach. Níl ann ach ní mór dó rith go difriúil."
Chuir an banna a seisiúin thaifeadadh sceidealaithe ar ceal mar thoradh den imeacht Berry. "Gan Bill, bhí sé difriúil, mearbhlach," a dúirt Mills blianta ina dhiaidh. "Ní raibh a fhios againne cad a dhéanamh go díreach. Níor fhéidir linn cleachtadh a dhéanamh gan dhrumadóir." Chuaigh na baill R.E.M. fágtha ag obair arís i Mí Feabhra 1998 i Toast Studios i San Francisco. Chuir an banna deireadh lena gcomhoibriú le Scott Litt, a mhair deich mbliana, agus d'fhostaigh siad Pat McCarthy chun an cheirnín a taifeadadh. Fostaíodh Nigel Godrich mar léiritheoir cúnta, agus d'obair iarbhall Screaming Trees Barrett Martin agus drumadóir camchuairte Beck Joey Waronker. Bhí na seisiúin ciaptha le teannas, agus bhí an grúpa láimh le scaoileadh. D'eagraigh Bertis Downs cruinniú éigeandála; shocraigh baill an bhanna a bhfadhbanna, agus d'aontaigh siad go leanfaidís ar aghaidh mar ghrúpa. Ba í "Daysleeper" an chéad singil ón albam Up (1998), a bhí i rogha 10 na cairte ar dtús i Meiriceá agus i mBreatain. Ba theip choibhneasta an t-albam, áfach; níor díoladh ach 900,000 cóip i lár 1999 sna Stáit Aontaithe, agus níor díoladh ach dhá mhilliún cóip ar fud na cruinne sa deireadh. Nuair a bhí díolacháin R.E.M. ag meath i Meiriceá, bhí bonn tráchtála an bhanna ag bogadh chun na Breataine, tír inar díoladh níos mó ceirníní R.E.M. in aghaidh an duine ná i dtír ar bith eile agus tír ina raibh singlí R.E.M. i rogha 20 na cairte go rialta.
Reveal agus Around the Sun: 2001–2005
Thaifead R.E.M. bunús an dara halbam déag acu, Reveal (2001), i gCeanada agus in Éirinn ó Bhealtaine go Deireadh Fómhair 2000. Bhí an "siúl doilíosach" céanna ag Reveal mar a bhí ag Up; bhí drumadóireacht Joey Waronker ar an albam, agus bhí lámh ag Scott McCaughey (comhbhunaitheoir an bhanna The Minus 5 le Buck) agus bunaitheoir na Posies Ken Stringfellow chomh maith. Díoladh níos mó ná ceithre mhilliún cóip an albaim ar fud an domhain, ach sna Stáit Aontaithe níor díoladh ach an méid cóipeanna céanna is a bhí ag Up. Ba í "Imitation of Life an chéad singil, agus shroich sé uimhir a sé sa Bhreatain. Rinne an tOirmhinneach Al Friston, agus é ag scríobh do Rock's Backpages, cur síos ar an albam ná "lán le sáráilleacht i ngach cor agus casadh," i gcodarsnacht lena "n-obair gan mórán dealraimh, go bunúsach, ar New Adventures in Hi-Fi agus Up." Ar an chuma chéanna, scríobh Rob Sheffield sa Rolling Stone gur "atosú spioradálta, bunaithe ar atosú ceolmhar" é Reveal, agus mhol sé a "háilleacht iontach go buan"
I 2003, chuir Warner Bros. amach an albam díolama [In Time: The Best of R.E.M. 1988-2003, le dhá amhrán nua, "Bad Day" agus "Animal" ina mheasc. Sa bhliain chéanna, ba mhór an ábhar iontais é nuair a tháinig Bill Berry ar an láthair le linn ceolchoirme R.E.M. i Raleigh, Carolina Thuaidh. Chan sé gutha tacaithe ar "Radio Free Europe", agus ansin sheinn sé na drumaí ar "Permanent Vacation", amhrán luath de chuid R.E.M.; bá í an chéad taispeáint aige leis an bhanna i ndiaidh a scoir.
Chuir R.E.M. Around the Sun amach i 2004. Le linn léiriú an albaim i 2002, dúirt Stipe, "tá glór ag an albam go bhfuil sé ag imeacht ón chúpla albam roimhe seo isteach i raon R.E.M. anaithnid. Sórt bunúsach agus uallach." I ndiaidh éisiúint an albaim, dúirt Mills, "sílim, go hionraic, go raibh sé beagán níos moille sa deireadh ná mar a bhí ar intinn acu, i dtéarmaí luas na hamhráin san iomlán." Bhí glacadh measctha ag Around the Sun go léirmheastach, agus ní raibh sé níos airde ná uimhir 13 ar an chairt Billboard. Bhí an chéad singil ón albam, "Leaving New York", i rogha 5 na cairte sa Bhreatain. D'fhostaigh an banna drumadóir camchuairte lánaimseartha nua, Bill Rieflin, a bhí ina bhall de Ministry roimhe sin, don cheirnín agus an chamchuairt ina dhiaidh. Chuaigh R.E.M. ar an chamchuairt Vote for Change i ndeireadh 2004 le Bruce Springsteen, Pearl Jam, Bright Eyes agus grúpaí eile. Le linn 2005, bhí an banna ar an chéad chamchuairt an domhain acu ón chamchuairt Monster deich mbliana roimhe sin. Bhí R.E.M. páirteach sa Live 8 i Londain i rith na camchuairte.
Accelerate: 2006–2011
Chuir EMI, ar leo an chatalóg I.R.S., amach albam díolama a chuimsigh saothar R.E.M. le linn na mblianta a chaith siad ar an lipéad darbh ainm And I Feel Fine... The Best of the I.R.S. Years 1982-1987 i 2006. Cuireadh amach an DVD When the Light Is Mine: The Best of the I.R.S. Years 1982-1987 ag an am chéanna. I Meán Fómhair na bliana sin, sheinn an ceathrar baill an bhanna ó thús le chéile dona n-ionduchtú isteach sa Georgia Music Hall of Fame. Agus iad ag cleachtadh don deasghnáth, thaifead an banna clúdach "#9 Dream" le John Lennon do Instant Karma: The Amnesty International Campaign to Save Darfur, albam ómóis do thairbhe Amnesty International. Ba é an t-amhrán, curtha amach mar shingil don albam agus don fheachtas, an chéad taifeadadh ag an bhanna le Bill Berry óna himeacht beagnach deich mbliana roimhe sin. Ainmníodh R.E.M. d' ionduchtú sa Rock and Roll Hall of Fame sa Deireadh Fómhair 2006, an chéad bhliain agus iad inainmnithe. Glacadh an banna isteach sa Halla in éineacht le ceithre ainmnitheach eile sa bhliain sin ag an deasghnáth ionduchtaithe sa Waldorf-Astoria Hotel i Nua Eabhrac ar an 12ú Márta 2007. D'ionduchtaigh Eddie Vedder, príomhamhránaí le Pearl Jam, an grúpa isteach sa Halla, agus sheinn siad ceithre amhrán le Bill Berry.
Thosaigh obair ar an ceithre albam déag ag an bhanna i dtosach 2007. Thaifead an grúpa leis an léiritheoir Jacknife Lee i Vancouver agus i mBaile Átha Cliath, áit inar sheinn siad cúig sheó san Amharclann Olympia idir 30ú Meitheamh agus 5ú Iúil mar "cleachtadh oibrithe". Cuireadh R.E.M. Live, an chéad albam beo ag an bhanna (ó cheolchoirm i mBaile Átha Cliath i 2005), amach i nDeireadh Fómhair 2007. Chuir R.E.M. Accelerate amach i dtosach 2008. Bhí an t-albam ag uimhir a dó ar an chairt Billboard ar dtús, agus ba é an t-ochtú albam ag an bhanna i mbarr na cairte sa Bhreatain. Shíl léirmheastóir Rolling Stone David Fricke go raibh Accelerate níos fearr ná na halbaim eile ag an bhanna i ndiaidh imeacht Berry; mhaígh sé gurb é "ceann de na ceirníní is fearr a rinne R.E.M. riamh."
Stíl Cheoil
In agallamh i 1988, chuir Peter Buck síos ar amhráin choitianta R.E.M. ná "rudaí sa mhionghléas, meánluas, dothuigthe, scoth-rac-tíre bailéadach. Sin an rud a síleann gach duine agus ar mhodh, is fíor é." Cuirtear cumadóireacht ar fad i leith an bhanna go hiomlán, cé go gcumann baill aonair bunús amhrán áirithe in amanna. Bíonn vóta cothrom ag gach ball sa chóras cumadóireachta; d'admhaigh Buck, áfach, gurb annamh é nuair a leanann Stipe smaoineamh nach maith leis, mar is liriceoir an bhanna é. Roinneadh an obair sa chóras cumadóireachta i measc na bunbhaill: scríobh Stipe na liricí, agus leag sé amach séiseanna; dhruid Buck an banna le treonna ceoil nua; agus chuir Mills agus Berry an dlaoi mhullaigh ar na dréachtaí mar go raibh níos mó taithí ceoil acu.
Canann Michael Stipe i "bhfíoracha gutha olagónach, caointe, stuach", dar le beathaisnéisí R.E.M. David Buckley. Armónaíonn Stipe le Mills go minic in amhráin; sa chufa i "Stand", canann Mills agus Stipe liricí i ndiaidh a chéile, agus déantar comhrá mar thoradh. Bhí ailt luatha faoin bhanna dírithe ar an stíl amhránaíochta ag Stipe (chuir an Washington Post síos uirthi ná "mungailt"); bhí a liricí dothuigthe go minic mar gheall uirthi. Dhearbhaigh an scríbhneoir Creem John Morthland, "níl a fhios agam fós cad atá na hamhráin seo faoi, mar ní raibh mé nó duine ar bith eile atá aithne agam air ábalta liricí R.E.M. a aithint riamh," ina léirmheas ar Murmur. Dúirt Stipe i 1984, "níl ann ach an bhealach a chanaim. Dá ndéanfainn iarracht í a stiúradh, bheadh sí bréagach go leor." D’áitigh léiritheoir Joe Boyd ar Stipe a hamhránaíocht a dhéanamh níos soiléire le linn an taifeadadh Fables of the Reconstruction.
Dearbhaíonn mórán daoine gurb í an stíl ghiotáir ag Peter Buck ná an gné is idirdhealaithí sa cheol R.E.M. Le linn na 1980í, chuir an stíl "tíosach, airpéitseach, fileata" ag Buck an banna rac-tíre Meiriceánach na 1960í The Byrds i gcuimhne d'iriseoirí ceoil Briotánacha. Dúirt Buck "bhí tionchar mór ag [giotáraí na Byrds] Roger McGuinn orm mar ghiotáraí." Rinneadh codarsnachtaí leis an seinm giotáir ag Johnny Marr, sa ghrúpa rac malartach comhaimseartha The Smiths. Cé gur chuir Buck i gcéill go raibh suim aige sa bhanna, d'admhaigh sé gur chuir daoine isteach air ar dtús nuair a chuir siad ceisteanna air dá mbeadh tionchar ag Marr air, agus cháin sé na Smiths mar thoradh. Seachnaíonn Buck aonréid ghiotáir de ghnáth; mhínigh sé i 2002, "Tá a fhios agam go mbíonn daoine ar mire nuair a sheinneann giotáraí aonréid te, ach ní chumaim amhráin atá fóirsteanach do sin, agus níl suim agam ann. Is féidir liom iad a dhéanamh dá mbeadh sé orm, ach ní maith liom iad." Tá tionchar ag Paul McCartney agus Chris Squire ó Yes ar an stíl séiseach atá ag Mike Mills ar an dordghiotár; dúirt Mills, "Sheinn mé dord séiseach i gcónaí, cosúil le dord pianó ar dhóigheanna... Ní raibh sé ar intinn agam riamh an dord bun-nóta traidisiúnta, glasáilte sa druma speiche, a sheinm." Tá níos mó oiliúint cheoil ag Mills ná ag baill eile an bhanna, agus dúirt sé go raibh sé "níos éasca [dom] réaltacht a dhéanamh de smaoinimh cheoil dothuigthe" mar thoradh.
Oidhreacht
Bhí R.E.M. thar a bheith tábhachtach sa chruthú agus san fhorbairt de sheánra rac malartach. Dearbhaíonn Allmusic, "Is iad R.E.M. an pointe nuair a rinneadh rac malartach den iarphunc." Sna luath-ochtóidí, bhí an rac malartach ag R.E.M. i gcontrárthacht le seánraí an iarphunc agus na nuathoinne a tháinig roimhe. Thug an iriseoir ceoil Simon Reynolds faoi deara gur ghlac ghluaiseacht an iarphunc ag deireadh na 1970í agus ag tosach na 1980í "sraitheanna ceoil ón bhiachlár", go háirithe ó na 1960í, agus, "i ndiaidh dímhearaithe an iarphunc agus scéimeanna an Pop Nua, mhothaigh sé go saorthach bheith ag éisteacht le ceol bunaithe ar misteachas agus ar géilleadh aoibhinn." Dhearbhaigh Reynolds gur thug R.E.M. ceol na 1960í ar ais ina chuimhne le "clingeacha giotáir plangent agus guta sa stíl ceol tíre," agus gur "mhúscail siad, go tnúthánach agus go dothuigthe, samhlaoidí agus teorainneacha úr do Mheiriceá"; mhaígh sé gurbh iad "ceann den dá bhanna rac malartach is fearr na linne." I ndiaidh eisiúna Murmur, bhí éifeacht níos mó go ceolmhar agus go tráchtála ag R.E.M. ná ag grúpaí luatha eile sa seánra malartach a bhí á fhorbairt, agus fágadh roinnt grúpaí jangle pop eile ina ndiaidh.
Ba spreagadh é an rath luath ag bhí ag R.E.M. do bhannaí malartacha eile. Thagair Spin don "eiseamláir R.E.M."—cinnidh a rinne R.E.M. ina slí bheatha a thabhairt treoirlínte do ealaíontóirí malartacha eile ina slite beatha féin. Scríobh Charles Aaron i Spin, "Léirigh siad cé chomh fada agus a fhéadfadh le banna faoi chuim, spreagtha sa phunc, a dhul istigh sa tionscal gan a n-ionracas ealaíonta a dhíol i mbealach fhollasach ar bith. Fuair siad amach an bhealach le ceannach isteach, chan díol amach-lena rá ar chaoi eile, bhain siad amach an Aisling Bhoithéimeach Mheiriceánach." Dúirt Steve Wynn de Dream Syndicate, "Thionscain siad cluiche liathróide úrnua do na bhannaí eile go hiomlán a ghlacadh leis cibé acu gurb é Sonic Youth nó na Replacements nó Nirvana nó Butthole Surfers.
Maoil an Choirnigh
Tá Maoil an Choirnigh (nó Maoil a' Chóirne) suite i nGaeltacht na nDéise i gChontae Phort Láirge i ndeisceart na hÉireann.
An ceantar
Is deacair anois idirdhealú a dhéanamh idir Maoil a’ Chóirne, Heilbhic agus Baile na nGall i nGaeltacht Phort Láirge (Gaeltacht na nDéise nó Gaeltacht na Rinne) de bharr an fháis atá ag teacht orthu le blianta beag anuas. Tá siad uile le fáil idir cúig mhíle slí agus seacht míle slí ó Dhún Garbháin.
An sráidbhaile
Tá Maoil a’ Chóirne suite timpeall cúig mhíle slí ó dheas ó Dhún Garbháin. Áit shlachtmhar í, agus a lán seirbhísí agus áiseanna pobal ann.
Tionsclaíocht
Tá roinnt tionscail bheaga ann, agus iadsan is mó a chuireann obair ar fáil. Tá a bhformhór le fáil san eastát tionsclaíochta beag atá lonnaithe ar an taobh ó dheas de Mhaoil a'Chóirne.
Coláiste na Rinne
I Maoil a' Chóirne atá Coláiste na Rinne le fáil. Sa bhliain 1908 thug tiarna talún giota talún do Choláiste na Rinne le haghaidh láthair scoile, agus cuireadh caoi ar bhathlach tí chuige.
Am Pòn Mòr
Is baile suite in Albain Nua é am Pòn Mòr.
Long bhriste Inis Mhic an Doirn
Iarsma de long de chuid an 16ú nó an 17ú haois is ea long bhriste Inis Mhic an Doirn. Seans gur bhain sí le Armáid na Spáinne. Tháinig tumadóirí áitiúla uirthi sa bhliain 2009 in aice le hAilt an Chorráin i nDún na nGall agus thosaigh an tAonad Seandálaíochta faoi Uisce á scrúdú sa bhliain 2010. Toisc gur láithreán an-neamchoitianta é sholáthair Rialtas na hÉireann airgead chun cuidiú leis an taighde.
Tá sí le fáil timpeall 100m amach ó thrá thoir theas Inis Mhic an Doirn, láimh leis an gcuisle a théadh go dtí Ailt an Chorráin. Tá tosach na loinge thiar agus an deireadh thoir, agus tá timpeall 20m den chabhail ann fós. Tá an long ina luí ar an gcuid íochtarach den taobh clé; tá an taobh deas in airde agus é le fáil ina iomláine suas go dtí tús an orlaip, le glúine agus plancra. Tá fearas na stiúrach ann freisin ón post deiridh aniar. D’fhág titim an chocúis roinnt brící dearga ina dhiaidh. Tháinig na seandálaithe ar dhá scupar luaidhe sa limistéar sin sa bhliain 2010 agus iad tite ar an ngrinneall den chuid uachtarach den chabhail. Tógadh an long le hadhmad trom darach. Tá mórán den chuid deiridh ann fós fós: an transam íochtarach, glúine transam, na chéad fhuiteacaí, post deiridh seachtrach agus nasc íochtarach na stiúrach. Bhí cuid den deic íochtarach orlaip ann le glúine agus plancra síleála.
Sa bhliain 2010 rinneadh dhá thrinse bheaga thrialacha ag tosach agus ag deireadh na loinge. Fuarthas breis is 56 déantúsán. Ina measc bhí potaí a rinneadh, is dócha, san Ibéir, blúirí poicealláin agus próicín tríchosach. Bhí caora ordanáis ann, piléir mhuscaed agus arcabas, búcla agus cnaipe ó éide mhíleata, iarsmaí bairille, bosca agus ábhar caoladóireachta. Bhí cuid de na piléir leacaithe, rud a chuirfeadh in iúl gur baineadh feidhm astu i gcomhrac. Sa bhliain 2011 fuarthas fonsaí bairillí, blúirí potaí, rud maiseach bíseach cloiche, breis piléar, téada, crios nó úim, cnámha ainmhí agus babhla adhmaid. Taobh amuigh den long, mar a scaipfí gach a raibh inti agus í ag titim as a chéile, fuarthas breis caor, blúirí luaidhe agus bonn airgid.
Níl sé cinnte fós gur chuid den Armáid an long seo. B’fhéidir gur long armtha thráchta a bhí inti nó soitheach Gaelach den saghas a bhí coitianta i gcuanta Dhún na nGall agus baint aici le tiarnas Uí Bhaoill. Tá staidéar deindreacroineolaíochta á dhéanamh uirthi.
Naisc sheachtracha
Seandálaíocht faoi uisce in Éirinn
Armáid na Spáinne in Éirinn
Cúige Kyustendil
Is cúige de chuid na Bulgáire é Cúige Kyustendil. Bhí 136,686 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011.
Homerland
Craoladh an chéad eipeasóid, "Homerland", den cúigiú sraith is fiche The Simpsons ar an 29 Meán Fómhair 2013. Scríobh Stephanie Gillis an eipeasóid seo. D'fhéach 6.37 milliún duine ar an eipeasóid.
Francis Ford Coppola
Is stiúrthóir é Francis Ford Coppola a rugadh i Detroit, Stáit Aontaithe Mheiriceá ar an 7 Aibreán 1939.
Áth Shaileach
Is sráidbhaile é Áth Shaileach. Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Aigéad úrach
Is é rud is aigéad úrach an ná aigéad orgánach lag bán criostalta, gan bholadh gan bhlas, leis an fhoirmle cheimiceach C5H4N4O3. Díorthaítear ó phúirín é.
Cruthaítear é trí mheitibileacht na bpróitéiní i ndaonnaí agus cuid mhaith veirteabrach eile. Bíonn oiread an-bheag de sa bhfuil is an fual daonna. Cosúil le húiré, úsáideann ainmhithe é chun nítrigin a eisfhearadh. Is cúis gúta is scoilteacha é fosú criostal den aigéad seo is dá shalainn in ailt is fíocháin eile.
Faightear i bhfoirm íon é ó lobhadh guanó. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Tophaceous%20gout.jpg|alt=|clé|mion|[[Gúta]]
Liosta de charachtair Eastenders (2003)
Sobaldráma Briotanach is ea EastEnders. Is liosta na gcarachtar é seo (tháinig siad ar an gclár den chéad uair sa bhliain 2003):
Éimear Duffy
Is meánaoisí agus gníomhaí teanga Éireannach í Éimear Duffy. Tá céim mháistreachta aici sa tSean-Ghaeilge ó Ollscoil na hÉireann, Má Nuad. Déanann sí taighde ar mhná sa litríocht mheánaoiseach Éireannach.
Liberty, Texas
Is é Liberty príomhbhaile Contae Leon, Texas. Bhí 8,397 ina gcónaí i Liberty sa bhliain 2010.
Éimear Duffy
Bhí sí ina comhláithreoir ar an bpodchraoladh Motherfoclóir chomh maith.
Foilseacháin
'The Only Jealousy of Eimear'. Tráchtas máistreachta, Ollscoil na hÉireann, Maigh Nuad.
Morden
Is baile é Morden atá suite sa bhuirg London Borough of Merton, Londain Theas.
Cúige Montana
Is cúige de chuid na Bulgáire é Cúige Montana. Bhí 148,098 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011.
Gruffydd Rhuddalt
Tiarna Glyndyfrdwy agus Cynllaith Owain ab ea Gruffydd Rhuddalt. Mac le Madog agus Gwenllian, iníon Ithel Fychan as Halkin, ab ea é. Phós sé Elizabeth, iníon John LeStrange as Knockin ar 8 Iúil, 1304, agus é ach sé bliana d’aois.
Contae Yuma, Arizona
thumb|deas|100px|Bratach
237x237px|deas|Suíomh sa stát [[Arizona]] 237x237px|deas|Suíomh Arizona sa SAM
Is contae in Arizona é Contae Yuma. Tá sé suite in iardheisceart an stáit. Is é Yuma príomhbhaile an chontae, agus is an chathair is mó daonra freisin. Sa bhliain 2016 bhí 205,631 duine ina gcónaí ann, agus is é 14 duine sa chiliméadar cearnach (14/km²) an dlús daonra ann. Is ionann achar an chontae agus an t-achar cathrach Yuma.
Tá sé ag críochantacht le:
Stair
Bunaíodh Contae Yuma ar 9 Samhain 1864.
Aarhus
Cathair sa Danmhairg is ea Aarhus (Århus ón mbliain 1948 go 2010). Tá an chathair suite in oirthear na hIútlainne, leithinis mhór idir an Mhuir Bhailt agus an Mhuir Thuaidh. Bhí breis is 242,000 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2010 agus is í Aarhus an chathair is mó sa tír sin ach amháin an phríomhchathair, Cóbanhávan.
Franco Zeffirelli
Is stiúrthóir é Franco Zeffirelli a rugadh i Flórans, an Iodáil ar an 12 Feabhra 1923.
Baile Anna
Is baile suite in Albain Nua é Baile Anna.
Aarhus
Tá calafort mór ann, agus an dara hollscoil is mó sa tír. Bunaíodh Ollscoil Aarhus sa bhliain 1928 agus tá breis is 34,000 mac léinn ag freastal uirthi anois.
Tá teach tábhairne Éireannach, darb ainm Tír na nÓg, i lár na cathrach.
Comhchathracha
Tá Aarhus nasctha le cathracha éagsúla mar seo a leanas:
Groesbeck, Texas
Is é Groesbeck príomhbhaile Contae Limestone, Texas. Bhí 4,328 ina gcónaí i nGroesbeck sa bhliain 2010.
Eumetazoa
Is clád é Eumetazoa (An tSean-Ghréigis: εὖ [eu], go maith + μετά [metá], tar éis + ζῷον [Zóon], ainmhí) ina bhfuil na grúpaí móra ainmhithe go léir, ach amháin spúinsí, placozoa, agus roinnt foirmeacha eile saoil dhoiléir nó imithe in éag; mar shampla Dickinsonia. I measc saintréithe na heumetazoans tá fíor-fhíocháin eagraithe i  ngeirmshraitheanna, néaróin i láthair, agus suth a théann trí chéim ghastralaithe. Meastar de ghnáth go mbíonn ar a laghad Ctenophora, Cnidaria, agus Bilateria sa chlád. Tá sé faoi dhíospóid cé acu an mbaineann nó nach mbaineann Mesozoa agus Trichoplax leis an clád seo. Anois, tá an cuma ar an scéal gur bun-eumetazoa iad na Ctenophora.
Morden Park
Is baile é Morden Park atá suite sa bhuirg London Borough of Merton, Londain Theas.
Cúige Pazardzhik
Is cúige de chuid na Bulgáire é Cúige Pazardzhik. Bhí 275,548 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011.
An Ghaeilge i Muir Chairib
Labhraíodh an Ghaeilge i Muir Chairib ón gcéad chuid den 17ú haois anuas go dtí lár an 19ú haois ar a laghad, de réir na fianaise atá ann. I Montsarat is treise a mhair sí, más fíor. Ina theannta sin, bhí Gaeilge ag cuid de na mairnéalaigh agus de na saighdiúirí a thug cuairt ar Mhuir Chairib ón 17ú haois amach.
CLG Na Seamróga Baile Héil
Is club CLG é Na Seamróga Baile Héil (Béarla: Ballyhale Shamrocks) atá suite sa pharóiste Baile Héil, i gContae Chill Chainnigh. Club iomána atá ann don chuid is mó, agus tá na Seamróga ar cheann de na foirne is rathúla sa chontae agus i gCraobh na hÉireann.
An Ghaeilge i Muir Chairib
thumb|right|450px|Oileáin i [[Muir Chairib (mar atá sí inniu)]]
Inimircigh agus oileáin
Na hÉireannaigh is túisce a thug an Ghaeilge leo chun Muir Chairib tháinig siad chomh luath leis na 1620í. Tháinig a lán acu dá dtoil féin mar shearbhóntaí dintiúr de mhalairt ar phasáiste saor, ar dhídean, ar bhia agus ar éadaí, agus píosa talún le fáil acu i ndeireadh na tréimhse. Le linn Chromail cuireadh mórán daoine eile an loch amach ó Éirinn mar ionnarbthaigh. Na hÉireannaigh a tháinig mar shearbhóntaí dintiúr fuair a lán acu píosa talaimh agus a dtéarma istigh; scaip an chuid eile.
Ba chuid eile den réimeas Gaelach in Éirinn na mionuaisle Caitliceacha a bhí ag iarraidh teacht slán tar éis dóibh a maoin a chailleadh. Thug a leithéidí siúd agus ceannaithe Éireannacha, idir Chaitlicigh agus Phrotastúnaigh, aghaidh ar Mhuir Chairib le bun a dhéanamh mar phlandálaithe.
Ar na hoileáin tá i gceist bhí San Críostóir, Barbadós, Niveas, Antigua, Montsarat agus Iamáice (oileán ar bhain an Bhreatain den Spáinn é sa bhliain 1655). Bhí Éireannaigh ag saothrú tobac i San Críostóir go luath sa 17ú haois; chuaigh siad chun Niveas, agus is beag nach ndearnadh coilíneacht Éireannach den áit. Bhí mórán Éireannach in Montsarat agus in Antigua: nuair a bhí an tAthair Andrew White ag déanamh ar Virginia sa bhliain 1624 rinne sé tagairt don “noble collection of Irish Catholiques” a bhí le fáil i Montsarat. Is dócha go raibh seirbhísigh Éireannacha i mBarbadós tamall maith roimh an mbliain 1637.
Gorm agus bán
Bhí dianghá ag plandálaithe siúcra le hoibrithe, idir shearbhóntaí dintiúr agus sclábhaithe gorma, agus faoi na 1650í ba iad na sclábhaithe gorma ba rogha leo. Ach chuir na hoibrithe uile eagla ar na máistrí agus ní gan chúis é: d'fhulaing siad obair mhaslach, drochúsáid, bás le leatrom agus le barraíocht oibre. Ghéaraigh eagla na n-údarás coilíneach roimh na hÉireannaigh sna 1650idí, go háirithe agus iad ag dul i bpáirt leis na sclábhaithe gorma. Bhí sé ina scéal reatha sna Bahámaí sna 1650idí agus sna 1660idí go raibh na seirbhísigh Éireannacha agus na hAfracaigh ag beartú comhcheilge le chéile. D’éirigh na hÉireannaigh amach i San Críostóir sa bhliain 1666 agus i Montsarat an bhliain dár gcionn, agus i gceann tamaill thug siad lámh chúnta d’ionradh na bhFrancach. In Antigua agus i Montsarat ghabh na húdaráis mórán searbhóntaí Éireannacha a bhí ar thaobh na bhFrancach agus dhíbir iad.
Bhí Éireannaigh (idir mháistrí agus searbhóntaí) agus sclábhaithe gorma i dteagmháil le chéile i gcónaí, mar sin, rud a d’fhág go raibh caidreamh cnis eatarthu ó thús agus clann de shliocht measctha acu dá bharr.
Montsarat
B’Éireannaigh iad an chuid ba mhó den phobal bán ó bunaíodh an choilíneacht in 1628. Sa bhliain 1667 dúirt cuairteoir gur bheag nár “choilíneacht Éireannach” Montsarat. Tugann na sloinnte leid dúinn faoi chúrsaí teanga: b’as Contae Chorcaí do mhórán acu, agus b’as Contae an Chláir, Contae Dhún na nGall, Contae na Gaillimhe, Contae Thiobraid Árann, Contae Phort Láirge, Contae na hIarmhí agus Contae Loch Garman don chuid eile. In 1678 b’as Éirinn do 1,682 duine bán as an 1,869 a bhí ann. Dúirt an geografaí Thomas Jeffrey in The West India Atlas (1780) gurbh Éireannaigh nó daoine de shliocht Éireannach ba ea formhór an phobail – ‘so that the use of the Irish language is preserved on the island, even among the Negroes’.
Bhí líon na sclábhaithe gorma ag dul i méid gan stad agus saothrú an tsiúcra ag teacht in áit an tobac agus an indeagó. Faoi 1729 bhí 6,063 sclábhaí gorm ar an oileán, ach is beag searbhónta Éireannach a bhí le fáil ann; iad marbh, imithe ar imirce nó iompaithe ina scológa. Ligeadh cuid acu sin a sclábhaithe gorma ar cíos: Gearóid Ó Fathaigh, mar shampla, a raibh sé sclábhaí dhéag ghorma aige, ceithre chapall agus aon acra amháin. I 1775 bhí 9,834 duine gorm ann le hais 1,314 duine bán.
Bhí ceangal teann tráchtála idir Muir Chairib agus Éire agus baint ag Montsarat leis sin. Bhíodh ceannaithe Éireannacha ag tabhairt mairteola, muiceola, ime agus scadán anall ó Éirinn, in éineacht le sclábhaithe gorma ón Afraic. thumb|300px|Montsarat
Tá fhianaise fhánach ann go raibh Gaeilge á labhairt ann anuas go dtí lár an 19ú haois ar a laghad. Tá tagairt déanta don scéal ag Amhlaoibh Ó Súilleabháin, dialannaí, múinteoir agus ceannaí i gContae Chill Chainnigh, sa bhliain 1831:
Tá cuntas eile againn ó láimh feidhmeannaigh i gCorcaigh darbh ainm C. Cremen agus é luaite i litir le W.F. Butler in The Atheneum, 15 Iúil 1905. Fuair Cremen an scéal ó Sheán Ó Donnabháin, athmhairnéalach as Rinn an Chiniféicigh i gCo. Chorcaí a raibh Gaeilge ar a thoil aige.
Mairnéalaigh
I ndeireadh an 18ú haois b’Éireannaigh iad timpeall 12% den chriú ar longa daor Learphoill, agus ón 17ú haois amach ba i gcuanta Chúige Mumhan a d’fhaigheadh longa uisce agus lón sula gcuiridís an t-Aigéan Atlantach díobh. Is beag ábhar deisiúcháin a bhí le fáil sna hIndiacha Thiar san 18ú haois, agus gheobhadh longa as gach cearn seolta agus rigín i gCorcaigh.
Cúige Pernik
Is cúige de chuid na Bulgáire é Cúige Pernik. Bhí 133,530 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011.
Ekaterina Alexandrova
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Rúis í Ekaterina Alexandrova. Rugadh í ar an 15 Samhain 1994.
An Ghaeilge i Muir Chairib
Saighdiúirí
Bhí baint ag na hÉireannaigh leis an iliomad cogaí coilíneacha sna hIndiacha Thiar. Bhí saighdiúirí Éireannacha ar na fórsaí Briotanacha a bhí ag cuidiú le reisimintí Francacha agus iad ag iarraidh Saint-Domingue (Haití) a ghabháil, deireadh a chur leis an gcogadh cathartha a bhí ar siúl ann agus an daorsmacht a thabhairt ar ais tar éis don rialtas coilíneach í a chealú. Bhí an feachtas ar siúl ó 1794 go dtí 1798; an Ginearál Toussaint Louverture, athdhaor agus trodaí cumasach, a bhí i gceannas ar an taobh eile, agus b'éigean d'Arm na Breataine imeacht faoi dheireadh. Bhí Tomás Ó Muirithe ina shaighdiúir i Haití sna 1790í agus rinne sé amhrán faoin eachtra:
Sa bhliain 1775 bunaíodh ocht reisimint Iar-Indiacha chun na hoileáin Bhriotanacha a chosaint ar na Francaigh. B’fhir bhána iad na hoifigigh agus na fo-oifigigh: sa Cheathrú Reisimint Iar-Indiach tháinig a lán acu ó Chontae Chorcaí, ó Chontae na Gaillimhe agus ó Chontae Phort Láirge, rud a d'fhágfadh go raibh Gaeilge go leor acu.
Lipscomb, Texas
Is é Lipscomb príomhbhaile Contae Lipscomb, Texas. Bhí 44 ina gcónaí i Lipscomb sa bhliain 2010.
Tatjana Maria
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Ghearmáin í Tatjana Maria. Rugadh í ar an 8 Lúnasa 1987.
Robert Plant
D'eisigh sé an t-albam fíor-rathúil Raising Sand in éineacht le Alison Krauss sa bhliain 2007.
Aigéad núicléasach
mion|Léiriú tríphlánach de [[ADN.]]
Is éard is aigéid núicléasacha ann ná bithpholaiméirí, nó na bithmhóilíní beaga, atá riachtanach do gach rud beo. Is é an téarma aigéad núicléasach an t-ainm foriomlán ar an aigéad dí-ocsairibeanúicléasach (ADN), agus aigéad ribeanúicléasach (ARN). Bíonn an dhá shaghas ADN agus ARN i núicléas na cille, agus ARN atá sa núicléas is i gcíteaplasma na cille. As ADN a thógtar na géinte, agus stiúrann ADN déanamh an ARN. Ar a seal, stiúrann RNA déanamh na bpróitéiní.Tá siad comhdhéanta de núicléitídí, arb iad na monaiméirí atá déanta as trí chomhpháirt: peantós, grúpa fosfáite agus bonn nítrigineach. Más riobós comhdhúileach é an siúcra, is ARN (aigéad ribeanúicléasach) an pholaiméir; má tá an siúcra díorthaithe as riobós mar dí-ocsairiobós, is é ADN (aigéad de-ocsaibeanóicineach) an polaiméir.
Is iad na haigéid núicléasacha na cinn is tábhachtaí de na bithmhóilíní go léir. Tá siad seo le fáil go flúirseach i ngach rud beo, mar a chruthaíonn, ionchódálann agus stórálann siad faisnéis ar gach cill bheo de gach orgánach beo ar an Domhan. Ina dhiaidh sin, feidhmíonn siad chun an fhaisnéis sin a tharchur agus a léiriú taobh istigh agus taobh amuigh den núicléas cille — d'oibríochtaí inmheánacha na cille agus ar deireadh thiar don chéad ghlúin eile de gach orgánach beo. Tá an t-eolas ionchódaithe cuimsithe agus tíolactha tríd an seicheamh aigéid núicléasaigh, a sholáthraíonn ord na núicléitídí 'an dréimire taca' laistigh de mhóilíní ARN agus ADN.
Bráigh na h-Aibhneadh
Is sráidbhaile suite in Albain Nua é Bráigh na h-Aibhneadh.
Siorrachd Gleanna Garadh
deas|250px|thumb|Siorrachd Gleanna Garadh Is contae suite in Albain Nua é Siorrachd Gleanna Garadh.
Clown in the Dumps
Craoladh an chéad eipeasóid, "Clown in the Dumps", den séú sraith is fiche The Simpsons ar an 28 Meán Fómhair 2014. Scríobh Joel H. Cohen an eipeasóid seo. D'fhéach 8.53 milliún duine ar an eipeasóid.
Bun na nAeú
Is sráidbhaile é Bun na nAeú. Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Pollards Hill
Is baile é Pollards Hill atá suite sa bhuirg London Borough of Merton, Londain Theas.
Geoffrey Chaucer
Scríbhneoir Sasanach a rugadh i Londain ab ea Geoffrey Chaucer (1343 – 25 Deireadh Fómhair 1400). Thosaigh baint ag Lá Fhéile Vailintín le cúrsaí grá rómánsúla i rith na hard-mheánaoise, nuair a bhláthaigh an grá cúirtéiseach le Chaucer.
The Fox and the Hound (úrscéal)
Úrscéal de chuid Daniel P. Mannix is ea The Fox and the Hound a foilsíodh sa bhliain 1967.
Comhshaol
mion|An domhan, ó Apollo 17 ar an 7 Nollaig 1972 Is éard is comhshaol ann ná téarma a chuireann síos ar rudaí beo agus neamhbheo ar ann dóibh go nádúrtha ar an domhan nó cuid de (mar shampla, comhshaol i dtír ar leith).
Níos ginearálta, sin iad na coinníollacha is iarmhairtí a ghnáthóige ar orgánach. Níl aon sainmhíniú amháin ann toisc go bhfuil an oiread sin gnáthóg éagsúil ann, ón gcomhshaol uirbeach go dtí an fhoraois thrópaiceach báistí.
Go ginearálta cuimsíonn an comhshaol fisiciúil airíonna an taobh tíre (mar shampla, an gheolaíocht, an aeráid) nár athraíodh go mór ag iarmhairt daoine.
George West, Texas
Is é George West príomhbhaile Contae Live Oak, Texas. Bhí 2,524 ina gcónaí i nGeorge West sa bhliain 2000.
Seinfeld
Is sraith theilifíse Mheiriceánach i sindeacáitiú é Seinfeld. Craolaíodh an chéad eipeasóid ar 5 Iúil 1989 ar NBC agus an eipeasóid deireanach ar 14 Bealtaine 1998.
Baile an Fheirtéaraigh
Sráidbhaile in Éirinn is ea An Buailtín nó Baile an Fheirtéaraigh. Tá sé suite in iardheisceart na tíre, in iarthar Chorca Dhubihne i nGaeltacht Chontae Chiarraí.
Ainm
Tugtar Baile an Fheirtéaraigh air in ómós do na Feirtéaraigh, Gael-Normannaigh a chuir fúthu in Ard na Caithne agus na meánaoiseanna ag druidim chun deiridh. Tá clú agus cáil ar an bhfile Piaras Feiritéar fós. Scríobh sé an dán Leig díot t’airm, a mhacoimh mná. Chuir na Gaill Feiritéar chun báis go fealltach i gCill Airne sa bhliain 1653. Tá an t-ainm An Buailtín níos sine agus usáídtear sa cheantar é fós.
Suíomh
Tá an sráidbhaile suite i ngar do Chruach Mhárthain (cnoc gar do Chuan Ard na Caithne) i gCorca Dhuibhne, ar an mbóthar réigiúnach R559. Is féidir taistil timpeall iarthair na leithinse ar an mbóthar seo. Tá tús agus deireadh an bhóthair suite i mbaile an Daingin. Tá Baile an Fheirtéaraigh, ar an R559, Cuaird Cheann Sléibhe, agus is é seo an lonnaíocht is mó taobh thiar de bhaile an Daingin, atá thart ar 10 ciliméadar uaidh. Tá an Buailtín suite ag bun Chruach Mhárthain, agus éiríonn an tír oscailte agus íseal ar thaobh na farraige den bhóthar ar an taobh ó thuaidh. Ar feadh na mbealaí isteach go dtí an baile is iomaí radharc breá atá le fáil ar Chuan Ard na Caithne, ar an Triúr Deirféaracha thoir, agus ar Cheann Sibéal thiar.
An baile
Is féidir carranna a pháirceáil os comhair na scoile, agus ar dhá thaobh na sráide. Faoi láthair tá soláthar maith soir siar do choisithe ar an taobh thuaidh agus ar an taobh theas de Bhaile an Fheirtéaraigh.
Daonra agus staid na Gaoluinne sa cheantar
Tá paróiste an Fheirtéaraigh déanta suas de thoghroinn Dún Urlann agus toghroinn Márthain, Bhí beagnach 750 duine ag maireachtaint i bparóiste an Fheirtéaraigh sa bhliain 2016. Is í an Ghaoluinn príomhtheanga an pharóiste ach tá go leor Béarla á labhairt ag stróinséirí atá tar éis bogadh isteach dtín gceantar. Fuarthas amach i ndaonáireamh 2016 go bhfuil Gaoluinn ag 83.5% de mhuintir an pharóiste agus go labhraíonn 68.4% den ndaonra an Ghaoluinn go laethúil.
Ba í an talmhaíocht an fhoinse fostaíochta ar leith ba mhó i dToghranna Ceantair Dhún Urlainn agus i Márthain tráth, ach anois fágann tionscal na déantúsaíochta an talmhaíocht sa dara háit. I rith shéasúr na turasóireachta bíonn earnálacha na turasóireachta agus na seirbhísí ina bhfoinse thábhachtach fostaíochta freisin.
Bailte Fearainn an Pharóiste
Seo thíos liosta de bhailte fearainn paróiste an Fheirtéaraigh(toghroinn Dún Urlann+toghroinn Márthain)
Stair
Tá Dún an Óir suite idir An Buailtín agus Cuan Ard na Caithne. Dún ceann tíre a tógadh i rith na hIarannaoise is ea é. Is ann a tharla Ár Ard na Caithne le linn léigir Ard na Caithne. Rinne fórsáí Arthur Grey sléacht ar na hIodálaigh agus na Spáinnigh a tháinig go Cúige Mumhan chun páirt a ghlacadh sa dara hÉirí Amach i nDeasumhain, a bhí ar siúl ag an am sin faoi cheannas Shéamais Mhic Mhuiris Mhic Gearailt.
D’fhás Baile an Fheirtéaraigh go líneach soir-siar ar feadh an R559. Tá sráid-dreach láidir thaitneamhach i gcroí Bhaile an Fheirtéaraigh ar an taobh thiar, ach baineann carachtar níos scaipthe leis an mbealach isteach sa sráidbhaile ón taobh thoir. Is léir gur mhéadaigh an tithíocht Rialtais Áitiúil a tugadh le déanaí an sráid-dreach ar an taobh thoir, ach blas bruachbhailteach atá ar an bhforbairt tithíochta ag Na Cluainte le déanaí. Tá forbairt ribíneach tar éis tarlú ar feadh na mbóithre isteach chun Bhaile an Fheirtéaraigh, agus ar an taobh ó dheas den bhóthar i dtreo Dhún Chaoin don chuid is mó. Tá roinnt forbartha tar éis tarlú ar an mbóthar go Baile an Fhianaig, thar an séipéal, ach tá sé i gceist go mbeadh srian le tuilleadh forbartha ar feadh an bhóthair seo, mar gheall ar leithead agus ailíniú an bhóthair, agus mar gheall ar airde na dtailte san áit seo.