cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mars (barra seacláide)
Difriúlacht Idirnáisiúnta
Freisin, athraíodh an mana traidisiúnta, "A Mars a day helps you work, rest and play", go, "Pleasure you can't measure", mar shíltear go mbeadh sé níos tarraingtí do mhná. San am atá chaite, níor cheannaigh mórán mná an barra toisc é a bheith diríthe ar fhir den chuid is mó.
Ó samhradh an bhliain 2006 ar aghaidh, tá gach barra Mars déanta i gCeanada gan-pis talún.
Barra Mars Deep-Fried
Is barra Mars é seo atá clúdaithe i mbatráil agus bruite in ola. Cruthaíodh é i Stonehaven, Albain sa bhliain 1995. Tá siad ar fáil i roinnt siopaí sceallóga in Éirinn, An Bhreatain, An Astráil, An Nua-Shéalainn agus i gCeanada.
Úll custaird
Crann duillsilteach é an t-úll custaird (Annona reticulata). Fásann sé 6 m ar airde, agus tá sé dúchasach do Mheiriceá trópaiceach. Na duilleoga lansa-chruthach, na bláthanna le 6 pheiteal scothghlasa/buí. Na torthaí 10 cm ar leithead, croíchruthach a bheag nó a mhór, scothghlas, cuma blaosc toirtíse orthu is an iliomad síol leabaithe sa bhia milis. Saothraítear go forleathan é ar son an toraidh inite.
The X Factor (sraith 13 an RA)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é The X Factor, a thosnaigh sna Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Thosaigh an tríú sraith déag ar an 27 Lúnasa 2016 agus chríochnaigh sé ar an 11 Nollaig 2016.
B'iad Simon Cowell, Louis Walsh, Sharon Osbourne agus Nicole Scherzinger na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Matt Terry an tsraith le 48.5% de na vótaí agus tháinig Saara Aalto sa dara háit.
Breithiúna agus Láithreoirí
D'fhógair Olly Murs i rith agallamh le The Sun ar an 21 Feabhra 2016, go mbeadh sé ag imeacht. Tar éis Murs, dhearbhaigh Caroline Flack go mbeadh si ag imeacht freisin. D'fhógair Dermot O'Leary ar an 29ú Márta 2016 go mbeidh sé ag filleadh tar éis briseadh bliana. Beidh an tsraith seo a naoú sraith ar an gclár.
Dearbhaíodh ar an 18 Feabhra 2016, go mbeadh Nick Grimshaw ag fágáil as an gclár. Dúirt Cheryl Fernandez-Versini ar an 5 Aibreán 2016, go mbeadh sí ag fágáil freisin chun a gairm an cheoil a shoiléiriú. Ar an 9 Bealtaine 2016 d'fhógair Rita Ora go mbeidh sí ag imeacht.
Campa Tosaithe
Thóg an campa tosaithe ar siúl ag Alexandra Palace ón 6 go 8 Iúil 2016.
Six Chair Challenge
Thóg an Six Chair Challenge ar siúl ag The SSE Arena, Wembley ar an 9 go 12 Iúil.
Roghnaíodh Samantha Lavery (roghnaithe ag Walsh), Ryan Lawrie (ag Cowell), Saara Aalto (ag Scherzinger) agus Yes Lad (ag Osbourne) mar saoróga don Judges Houses.
Robert Clive
Saighdiúir agus polaiteoir Sasanach ab ea an Maorghinearál agus Tiarna Robert Clive nó "Clive of India" (29 Meán Fómhair 1725 - 22 Samhain 1774). D'athraigh Clive cúrsa na staire nuair a chuir sé India faoi chois sna 1750-1760idí. D'éirigh Clive thar a bheith saibhir dá bharr.
Tharraing Clive conspóid lena bheo agus lena mharbhː laoch náisiúnta sa Bhreatain inniu do dhaoine áirithe, agus impiriúlaí agus tíoránach cruálach do dhaoine eile, agus é freagrach as "éigniú India" clé|mion|pictiúir a rinneadh sa 19ú haois
Saol
mion |Robert Clive ag casadh le [[Mir Jafar, Cath Plassey, le Francis Hayward, 1760|clé]]Rugadh Clive ar 29 Meán Fómhair 1725 in aice le Market Drayton, Shropshire. Bhí deacrachtaí ag Clive ar scoil. Athraíodh ó scoil go scoil é.
India
Cuireadh é go Madras mar cúntóir don Chomhlacht na hIndiacha Thoir nuair a bhí sé ocht mbliana déag d'aois, sa bhliain 1744. Bhí caidreamh corrach aige lena chomhghleacaithe agus rinne sé iarracht lámh a chur ina bhás féin. clé|mion|Shah Alam (impire Mughal) agus Clive (pictiúr a rinneadh sa bhliain 1781)
Chuaigh sé sna saighdiúirí leis an gComhlacht sa bhliain 1746, ag troid in aghaidh na bhFrancach agus na "ndúchasach".
Sa bhliain 1751, agus in aois 25 dó, chum Clive seift chun cathair Arcot a ghabháil ó Chanda Sahib, ceannaire áitiúil. Bhí cáil ar Clive ar fud na hEorpa tar éis an chatha seo. clé|mion|1765:  Shah Alam (impire Mughal) ag géilleadh do Clive Rinneadh gobharnóir de Clive ar Fort St David, ionad tábhachtach míleata de chuid na Breataine san India. Throid sé cathanna eile a mhéadaigh cumhacht na Breataine sa tír.
D'fhill Clive don chéad uair ar an mBreatain i 1753. Chaith sé seal sa Pharlaimint 1754-1755.
Plassey
Troideadh cath Plassey sa bhliain 1757, agus in aois 31 do Clive, tháinig an tír faoi smacht an Chomhlachta, go hiomlán beagnach (tháinig fo-ilchríoch na hIndia faoina smacht nuair a troideadh Cath Buxar in 1764)
Chuaigh Clive ar ais don dara huair go Sasana i 1760, é saibhir agus ardchlú air. D'éirigh leis stíl shoiléir bhríomhar Béarla a fhorbairt agus bhí ardmheas ar a chumas óráidíochta nuair a bhí sé sa pharlaimint. Ardaíodh go Teach na dTiarnaí é sa bhliain 1762. Cheannaigh Clive an-chuid talún ag an am seo. clé|mion|1764: An Tiarna Clive (Shah Alam II, impire Mughal sa chúlra), pictiúr le Charles Clive
Gobharnóir
Chuaigh Clive ar ais chun na hIndia i 1764 mar Ghobharnóir ar Bheangál agus rinne leasú ar an státseirbhís a bhí curtha ar bun ansin.
Theip ar a shláinte ar fad agus chuaigh sé ar ais go Sasana in 1767, don tríú uair. Cuireadh fiosrúchán ar bun faoi chaimiléireacht i Westminster agus cuireadh ina leith gur bhain Clive mí-úsáid as an muinín a chuir daoine ann mar Ghobharnóir, srl.
Bhris gorta amach sa Bheangál idir 1769 - 1773 agus polasaithe an Chomlachta freagrach as.mion|Laoch sa Bhreatainː dealbh i Londain inniu|clé
Bás
Bhí sláinte Clive go dona (bhí clocha domlais ag gabháil dó). Bhí an-dúil ag Clive san óipiam. Fuair sé bás ar an 22 Samhain 1774. Níl a fhios céard ba chúis leis; ghlac sé ródháileog agus taom croí, b'fhéidir. Ní raibh ach 48 mbliana slánaithe aige.
Faireog fhomhandabail
mion|clé|***px|Na faireoga seileacha: 1 [[faireog pharóitideach|An fhaireog pharóitideach 2 An fhaireog fhomhandabail 3 An fhaireog fhotheangach]]Is faireoga seileacha iad an bheirt fhaireog fomhandabail (ar a dtugtar freisin faireoga fhomhascailleacha). Tá siad suite faoi bhun urlár na bhéal. I ndaoine, bíonn siad freagrach as 70% den thoirt sheileach agus bíonn meáchan thart ar 15 gram acu.
Neamhspreagtha (ar fos), seo a leanas céatadán na ranníocaíochta maidir le táirgeadh na seile sa bhéal an duine; ~ 25% Paróitid, Fhomhandabail agus Fotheangach ~ 67% agus 8% ~ mionfhaireoga múcasacha. Le linn na bhfaireog a bheith spreagtha tálann an paratóid an chuid is mó den seile.
Oprah Winfrey
Is craoltóir, léiritheoir, fiontraí agus ceannródaí teilifíse í Oprah Gail Winfrey a rugadh ar an 29 Eanáir 1954. Tá clú agus cáil bainte amach aici ar fud na cruinne mar gheall ar a clár cainte, 'The Oprah Winfrey Show’. Tá roinnt ainmniúchán EMMY faighte ag an gclár agus ba ea é an clár cainte teilifíse is mó scór féachana riamh.
Anuas air sin, is í an Meiriceánach de shliocht Afracach is saibhre ar domhan. Is í an daonchara Meiriceánach de bhunadh Afracach is flaithiúla ar domhan. Tá daoine áirithe den tuairim gurb í an bhean is mó a bhfuil tionchar aici ar domhan. clé|mion|270x270px|2002
Óige
Baisteadh Orpah ar Oprah in ómós an charachtair sa Bhíobla i Leabhar Ruth ach tá scéalta malartacha ann ar bhunús an leagain atá in úsáid aici anois. Dar le hagallamh a rinne Winfrey leis an Academy of Achievement, tugadh Oprah uirthi toisc nach raibh a teaghlach in ann an t-ainm Orpah a fhuaimniú agus ba é sin an fáth gur scríobhadh síos an t-ainm Oprah ar a teastas breithe. Ach maireann an scéal fós go ndearna an bhean chabhrach an botún sa teastas.
Rugadh í in Kosciusko, Mississippi i ndeisceart na Stát Aontaithe. Ní raibh a tuismitheoirí pósta agus scar siad óna chéile go tobann ina dhiaidh sin. Ba chailín tí í a máthair agus d'oibrigh a hathair mar mhianadóir guail. clé|mion|2009 Chaith Winfrey an chéad chúig bliana dá saol i gcomhluadar a seanmháthar i mbochtaineacht faoin tuath. Ba mhinic gur tharla sé go raibh sí ina ceap magaidh i measc na bpáistí áitiúla.
Nocht Winfrey ar chlár teilifíse ina raibh mí-úsáid ghnéasach mar ábhar i 1986 gur ndearna a col ceathrair, a huncail agus cara de chuid an teaghlaigh mí-úsáid ghnéasach uirthi nuair a bhí sí naoi mbliana d'aois. Bhí páiste aici nuair a bhí sí ceithre bliana déag d'aois ach fuair an leanbh sin bás agus é fós sa chliabhán.
Ach d'ainneoin a cúlra agus saol pearsanta corraitheach, d'éirigh go maith léi ar scoil agus go háirithe nuair a bhog sí go teach a hathar in Tennessee. Bhí a hathair dian uirthi ach spreag sé í agus ba é an t-oideachas an chloch ba mhó ar a phaidrín i gcónaí. D'éirigh go maith léi ar scoil; ghlac sí páirt i bhfoireann díospóireachta na scoile agus bhuaigh sí comórtas óráidíochta, rud a chinntigh scoláireacht di in Tennessee State University. clé|mion|224x224px|2010 Thosaigh sí ag obair ar stáisiún raidió áitiúil nuair a bhí sí fós sa mheánscoil agus thosaigh sí ag comhláithriú na nuachta áitiúla um thráthnóna nuair a bhí sí naoi mbliana déag d'aois.
Sár i bhfad ba é an cur chuige tuisceanach agus báúil a bhain clú amach di ar bhonn forleathan agus thosaigh sí ag láithriú cláir cainte i rith an lae. Dúirt a seanmháthair Hattie May nach raibh ionadh uirthi gur shocraigh Winfrey ar ghairm bheatha a roghnú sna meáin toisc go raibh Winfrey ar an ardán ón uair a thosaigh sí ag caint. Chuir Winfrey in iúl go raibh an-tionchar ag a seanmháthair uirthi agus dúirt sí gurbh í Hattie May a thug spreagadh di ón tús.
Gairm bheatha
Ceaptar gurb í Winfrey a chuir tús le modh nua cumarsáide a bhí faoistiniúil agus níos pearsanta. Lena chois sin creidtear gur athmhúnlaigh sí earnáil an chláir cainte agus gur thug sí deis scéalta a bhain le himeall na sochaí a chur os comhair an phobail i gcoitinne agus gur ardaigh sí ceist na homaighnéasachta go poiblí. mion|266x266px|2013 Thosaigh Winfrey ag láithriú chlár cainte na maidine ar AM Chicago i 1984. Faoi cheann cúpla mí ba é an clár cainte ba mhó scór féachana i Chicago. Tugadh teideal nua don chlár, 'The Oprah Winfrey Show', agus tosaíodh á chraoladh ar bhonn náisiúnta sna Stáit Aontaithe ar 8 Meán Fómhair, 1986. Sna nóchaidí, athraíodh an bhéim agus an t-ábhar a bhí á phlé ar an gclár agus in ionad an chuir chuige thablóidigh a bhí ann sna hochtóidí, chuir Winfrey béim ar chúrsaí sláinte, an pholaitíocht agus an spioradáltacht agus ar dhaonchairdeas. Rinne sí agallaimh le daoine cáiliúla ar ábhair éagsúla ar nós ailse, carthanachtaí nó a dtrioblóidí le halcól agus drugaí. Anuas air sin rinne sí agallaimh le gnáthdhaoine a raibh éachtaí déanta acu.
Tá rian an chláir le brath i bhfad ó na Stáit Aontaithe. Craoltar an clár i 140 tír ar fud na cruinne. Meastar go mbíonn os cionn 30 milliún duine ag féachaint air gach seachtain i Meiriceá, cé go bhfuil an lucht féachana ag ísliú le deich mbliana anuas.
Tionchar
clé|mion|246x246px Dar le CNN agus Time.com, is í Winfrey an bhean is mó a bhfuil tionchar aici ar domhan. Ag deireadh na fichiú haoise, bhí Winfrey luaite mar dhuine de na mná is cumhachtaí agus an bhean ghorm is mó tionchar dá glúin. I 1998 ba í Winfrey an chéad bhean agus an chéad duine gorm a luadh ar liosta "Entertainment Weekly" de na daoine is cumhachtaí sna meáin.
Ach tá tionchar Winfrey le tabhairt faoi deara i réimsí agus in earnálacha eile chomh maith agus creidtear go minic go bhfuil an-chumhacht aici go ginearálta i ngnásaíocht tomhaltóirí. Le linn cláir a craoladh in Aibreán 1996 mar gheall ar ghalar na bó buille, dúirt Winfrey, 'Chuir sé bac láithreach orm burgar eile a ithe.' Rinne feirmeoirí ó Texas iarracht an dlí a chur ar Winfrey toisc an laghdú i ndíolachán mairteola a tharla de dheasca an ráitis ach theip orthu.
mion|288x288px| Síniú
Liosta d'Aibhneacha na hAlban
mion| Tá na haibhneacha móra le feiceáil ar an léarscáil seo. Tá an liosta seo d'aibhneacha na hAlban eagraithe go geografach, tógtha go deiseal, ó Bhearaig-a-Deas. Tá fo-aibhneacha liostaithe síos an leathanach i dtreo in aghaidh srutha. Léiríonn (T) fo-abhainn ar an bhruach clé agus léiríonn (D) fo-abhainn ar bhruach na láimhe deise agus léiríonn (gT) agus (gD) gabhail ar chlé agus ar dheas ina ndéantar abhainn ainmnithe a fhoirmiú ó dhá abhainn atá ainmnithe go difriúil.
Ar mhaithe le simplíocht, roinntear anseo iad ar an gcuid cósta inar féidir béal na habhann a fháil. Is féidir iad siúd ar oileáin na hAlban iad a fháil ag an deireadh. Maidir le hinbhir na hAlban, féach le do thoil faoi inbhear agus lochanna farraige.
Oirdheisceart na hAlban
thumb|right|An Abhainn Thuaidh ag an Sruthan Fuar.
Ag sreabhadh isteach sa Mhuir Thuaidh idir Bearaig agus Ceann Chàrdainn (An Cósta Thoir)
Tá fo-abhainn de bhruach deas na hAbhann Thuaidh, an abhainn Till mar aon lena craobh-aibhneacha, beagnach go hiomlán i Sasana, ach tá sé san áireamh chun iomláine dhobharcheantar na hAbhann Thuaidh a chomhlíonadh.
Dobharcheantar na hAbhann Thuaidh Dobharcheantair chósta shimplí Dobharcheantar an Tyne Linne Foirthe (Inbhear) (Lodainn) Dobharcheantar an Easg Dobharcheantar Uisce na Leite Dobharcheantar an Àmain
Dobharcheantar na hAbhann Dobharcheantar an Carann
Liam III Shasana
Bhí Uilliam III nó Uilliam Oráiste (14 Mí na Samhna 1650 - 8 Márta 1702) ina rí ar Shasana, Albain agus Éirinn ina éineacht lena bhean chéile Máire II, ó 13 Feabhra 1689 go lá a bháis. Tháinig sé i gcomharbacht ar a athair céile, Séamus II, nuair a thairg an Pharlaimint an choróin dó, tar éis gur cuireadh Séamus as cumhacht. Tháinig Áine i gcomharbacht air. Tugtar Uilleam II Alba air mar Rí na nAlbanach air in Albain. Tá sé ar eolas go neamhfhoirmiúil in Ultaibh mar an rí Liam Oráiste.
Bhí an Phrionsacht D'Orange faighte ag an Rí Liam le hoidhreacht ó a athair, Uilliam II, a fuair seachtain sular rugadh Liam. Ba í a mháthair, Máire, an Banphrionsa Ríoga, iníon an Rí, Séarlas I, Rí Shasana. Sa bhliain 1677, phós sé a chol ceathrar Mary, a bhí cúig bliana déag d'aois, iníon deartháir  na máthara Séamas, Diúc Eabhrac.
Craigavon
mion|299x299px|lár na cathrach mion|Debenhams, Creig na hAbhann|alt= Bunaíodh an baile Craigavon mar an tríú cathair i dTuaisceart Éireann sna 1960idí / 1970idí. Tá sé suite i gContae Ard Mhacha thuaidh ar an A3 idir Lios na gCearrbhealach agus Cathair Ard Mhacha.
Cé gur theip ar na pleananna a raibh ann don chathair, d'fhéadfá a rá go bhfuil Creig na hAbhann mar chroí lár Co. Ard Mhacha sa lá atá inniu ann.
Tá an ionad siopadóireachta, 'Rushmere' mar lár na cathrach go fóill ach tá sé i bhfad níos mó agus nua-aimseartha ná mar a bhí i rith bheochan na cathrach agus ós cionn 65 siopa ann i láthair na huaire.
Trasna an bhóthair tá 'Marlborough House' go fóill ina seasamh ann ach tá an cuma ar an scéal go mbeidh sé ina luí folamh i gceann cúpla bliain nó mar sin de.
Dhruid siopa ollmhór B&Q sa bhliain 2016 ach osclaíodh an fhoirgneamh arís anuraidh (2018) mar ionaid miondíola ina bhfuil rannóg bia M&S; Siopa éadaí O'Neills agus páirc trampailín taobh istigh Airtastic. Tá ionad amháin fós ina luí folamh (Mí Iúil 2019).
Stair
Codanna de Craigavon iad Port an Dúnáin agus An Lorgain.
Bhí Craigavon le bheith iontach cosúil leis an mbaile 'Milton Keynes' i Sasana ach theip ar na húdaráis críoch a chur leis. Tá go leor fianaise de seo ann sa lá atá inniu ann, mar shampla, tá go leor bóithre agus timpeallán nach fiú iad ann. Ina theannta sin áfach, bhí ar go leor foirgnimh bheith scriosta toisc nach raibh siad déanta d'ard caighdeán nó toisc go raibh siad ina luí go foladh agus go ndéantar loitiméireacht orthu.
Sula raibh tús curtha le tógadh an chathair, bhí sé ina dhushlán do na húdaráis cuid de muintir na háite a mhealladh chun talamh s'acu a fhágáil. Sa dheireadh bhí air na húdaráis deontais a thabhairt amach do chuid acu ach sheachain cuid daoine eile.
Harry Potter and the Chamber of Secrets (scannán)
Is scannán é Harry Potter and the Chamber of Secrets atá bunaithe ar leabhar le J. K. Rowling a bhfuil an t-ainm céanna air. Ba é Chris Columbus stiúrthóir an scannáin, agus Daniel Radcliffe a ghlac páirt Harry. Tháinig an scannán ar an scáileán ar an 15ú lá de Mhí na Samhna sa bhliain 2001.
Naisc sheachtracha
IMDB
Séarlas I, Rí Shasana, na hÉireann agus na hAlban
Bhí Séarlas I (19 Mí na Samhna 1600 - 30 Eanáir 1649) ina rí ar Shasana, Albain agus Éirinn. Tháinig sé i gcomharbacht ar a athair, Séamus I Shasana. Bhí sé i gcóróin ó 27 Márta 1625 go dtí gur chuir fórsaí na Parlaiminte chun báis é ar 30 Eanáir 1649. Nuair a tháinig deireadh leis an Interregnum faoi cheannas Oilibhéir Cromail, cuireadh an mhonarcacht ar bun arís agus cuireadh an mac ba shine leis i réim, mar Sheárlas II.
Réimeas
Den chuid is mó léirigh an Achainí an tuairim a bhí ag na Tiarnaí agus na Teachtaí go raibh na rudaí seo a leanas in éadan dhlí Shasana, gan cead na Parlaiminte:
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:King_Charles_I_by_Gerrit_van_Honthorst_sm.jpg|clé|mion|[[Séarlas I, Rí Shasana, na hÉireann agus na hAlban|Séarlas I, Nollaig 1627]] Dá thairbhe sin, is céim bhunúasach an Achainí i bhforbairt smaointe Sasanacha agus Mericeá nacha, maidir leis an tsaoirse bhunreachtúil agus an rialtas bunreachtúil — mar shampla, an prionsabal nár cheart na fórsaí armtha a imlonnú chun críocha na slándála baile ach i gcásanna eisceachtúla amach is amach.
Bású
Faoin mbliain 1648, bhí an Chéad Chogadh Cathartha i Sasana críochnaithe agus an Pharlaimint i réim, a bhuíochas sin ar Oilibhéar Cromail agus ar cheannairí cumasacha eile. Faoi dheireadh na bliana ní raibh fágtha sa Pharlaimint ach feisirí ar mhian leo Séarlas I a thriail ar chúiseamh tréasa (dhíbir an Coirnéal Thomas Pride an chuid eile). Thaobhaigh Cromail leis na feisirí a raibh triail uathu (an “Rump”) agus bhí sé féin orthu siúd a shínigh barántas báis an Rí. Básaíodh Séarlas I ar 30 Eanáir 1649.
Réalta na Beithile
deas|250px|thumb|Réalta na Beithile Ba réalta lonrach a threoraigh an Triúr Saoithe go dtí áit bhreithe leanbh Íosa Réalta na Beithile.
Charles Ulm
Eitleoir ceannródaíoch a rugadh i Melbourne na hAstráile ab ea Charles Thomas Philippe Ulm (18 Deireadh Fómhair 1898 – 3 Nollaig 1934). Le Charles Kingford Smith (1879–1935), rinne sé aistir thaiscéalaíocha eitleoireachta i 1927–1931. D'iompair sé an chéad aerphost idir an Astráil, an Nua-Shéalainn is an Nua-Ghuine i 1934. An bhliain chéanna agus é ag taiscéaladh eitiltí rialta aerphoist trasna an Aigéin Chiúin le beirt chompánach in eitleán innill chúplaigh, cailleadh é gar do Haváí.
Ulóg
Meaisín simplí, roth le clais ar feadh na himlíne gur féidir rópa a rith ann. Is féidir treo fórsa a athrú leis agus, mar shampla, ualach trom a ardú trí tharraingt anuas.
Deniliquin
Baile i New South Wales, Astráil is ea Deniliquin. Tá daonra timpeall 8,214 ann. Tá an baile suite gar don teorainn le Victoria i ndeisceart an stáit. Ar mbanc abhainn Edward ar imeall mhachaire Riverine é. Deirtear go thosóinn an iargúlach na hAstráile (outback) ar taoibh eile an baile.
Mudgee
Baile i New South Wales, Astráil is ea Mudgee. Tá daonra timpeall 10,000 ann.
The Glory Days Tour
Is é The Glory Days Tour an ceathrú camchuairt ag an bpopghrúpa Little Mix i dtacaíocht lena a gceathrú albam, Glory Days. Thosaigh an chamchuairt ar an 21 Bealtaine 2017 agus chrochnaigh sé ar an 26 Samhain 2017.
Stuart Sutcliffe
Ba ealaíontóir agus cheoltóir é Stuart Fergusson Victor Sutcliffe (23 Meitheamh 1940 – 10 Aibreán 1962). Bhí cáil ar Sutcliffe mar dhordghiotáraí sa bhanna rac-cheoil The Beatles sna blianta 1960 agus 1961.
Saol
Rugadh Sutcliffe i nDún Éideann, Albain, ach d'fhás sé anuas i Learpholl, Sasana. Bhuail sé le John Lennon san ollscoil, agus d'aontaigh Sutcliffe seinm leis an bhanna nua a bhí aige. Ní raibh Sutcliffe ábalta an uirlis a sheinm, ach cheap Lennon go raibh an stíl cheart aige. Chuaigh Sutcliffe leis an bhanna go dtí an Ghearmáin, agus bhuail sé le Astrid Kirchherr anseo, ealaíontóir agus grianghrafadóir. Bhí níos mó suim agus tréith ag Sutcliffe mar phéintéir, agus d'fhág sé an banna i 1961. Thosaigh Paul McCartney ag seinm an dord-ghiotáir ina áit. Phós sé le Kirchherr, ach fuair sé bás tar éis fuiliú inchinne, cúpla mí níos déanaí.
Końskowola
Is sráidbhaile in oirdheisceart na Polainne é Końskowola, atá suite idir Puławy agus Lublin. Bhí 2188 duine ina gcónaí i Końskowola de réir dhaonáireamh na bliana 2004.
Focal ar fhocal, is é is brí le hainm na háite ná "Toil an Chapaill", ach sa tsean-Pholainnis, b'ionann wola ("toil" i bPolainnis an lae inniu) agus sráidbhaile de chineál ar leith, agus le fírinne, is giorrúchán é Końskowola de sheanainm na háite Konińskawola, ar tagairt é don té ar leis an áit fadó, Jan Koniński. Ní bhfuair an áit an t-ainm sin ach sa naoú haois déag, áfach. Nuair a bunaíodh í, thiar sa cheathrú haois déag, is é an t-ainm a tugadh uirthi ná Witowska Wola.
Le linn an Dara Cogadh Domhanda, bhí an sráidbhaile sealbhaithe ag na Gearmánaigh. Chuir siad campa géibhinn agus geiteo ar bun san áit, agus tugadh Giúdaigh ón tSlovaic go dtí an geiteo sin. Ar an ochtú lá de Mhí na Bealtaine 1942, loc na Gearmánaigh cuid mhór de mhuintir an gheiteo, agus haistríodh go leor acu go dtí an campa báis i Sobibór. I Mí Dheireadh Fómhair sa bhliain chéanna, chuir na Gearmánaigh geiteo na háite de dhroim an tsaoil, agus mharaigh póilíní airm de chuid na Gearmáine timpeall ar mhíle duine, mná agus páistí ina measc, sa choill taobh amuigh den tsráidbhaile.
Ar an 25 Iúil 1944, agus na díormaí Sóivéadacha ag druidim isteach leis an áit, thosaigh treallchogaithe Polannacha ó Armia Krajowa agus ó Bataliony Chłopskie ag cur cogaidh ar na Gearmánaigh san áit. Go gairid ina dhiaidh sin, shealbhaigh na Sóivéadaigh an sráidbhaile, agus cloíodh na Gearmánaigh.
Inniu, is áit mhór turasóireachta í Końskowola. Tá dhá sheaneaglais Chaitliceacha ansin, ceann acu ón mbliain 1670 agus an ceann eile ón mbliain 1613. Rugadh beirt fhilí Polannacha, Franciszek Dionizy Kniaźnin agus Franciszek Zabłocki, ansin.
Ceithre Sheod
Sna Scéalta Miotaseolaíochta na nGael, insítear gur thóg na Tuatha Dé Danann ceithre sheod draíochta leo go hÉirinn, ó na ceithre chathracha oileánda Murias, Falias, Gorias agus Findias.
Téacsanna
Faightear na ceithre seoda mar ábhar i dtrí téacsanna Meán-Ghaeilge ar a laghad:
Achoimre
Sa chéad athleagan den LGÉ, deirtear go raibh na Tuatha Dé Danann ina gcónaí sna hoileán tuaisceartacha an domhain, áit a teagascadh iad sna healaíona draíochta sula ndeachaigh siad i scamaill dhorcha go Connachta in Éirinn. De réir an leagain seo, thóg siad trasna na mara leo ach amháin an Lia Fáil.
I leagan amháin den LGÉ, sa CMT agus téacs amháin eile, rinneadh tuilleadh forbartha ar an scéal. Deir CMT agus LGÉ, bhí ceithre chathair i n-insib tūascertachaib in domain, darb ainmneacha Falias, Gorias, Findias agus Murias. Luann an LBL na cathracha, ach is amhlaidh go bhfuil siad sa Chríoch Lochlann dar leis. Tháinig na Tuatha Dé Danann — de shliocht Béothach mac Iarbonel — i dtír anseo, agus ghlacadar chucu féin druideacht, fios, fáistine agus oilteacht draíochta. Ar gach oileán, bhí file ann a raibh oilteacht ar leith aige sna healaíona asarlaíochta.
Nuair a tháinig na Tuatha Dé go hÉirinn, deirtear gur thóg siad ceithre bhall draíochta leo ó na cathracha úd:
Tumut
Baile i New South Wales, Astráil is ea Tumut. Tá daonra timpeall 382 ann.
Ceithre Sheod
Achoimre
De réir A. C. L. Brown agus R. S. Loomis, is ionann sleá Lugh agus Lúin Chealtchair, a deirtear in Togail Bruidne Dá Derga gur aimsiódh i rith Cath Maighe Tuireadh é. Níl fiainise ann ámh sna foinsí liteartha a cheanglaíonn an dá ghaisce.
Stardust (scannán 2007)
Is scannán é Stardust atá bunaithe ar an leabhar le Neil Gaiman a bhfuil an t-ainm céanna air. B'é Matthew Vaughn stiúrthóir an scannáin. Tháinig an scannán ar an scáileán ar an 10 Lúnasa sa bhliain 2007.
John McCririck
Ba tráchtaire rásaíocht chapall teilifíseán agus iriseoir Sasanach é John McCririck, a rugadh ar an 17 Aibreán 1940 i Surbiton, Surrey agus a fuair bás ar an 5 Iúil 2019.
Stardust (scannán 2007)
Tagairtí
スターダスト (小説)
William Matthew Flinders Petrie
Éigipteolaí Sasanach agus Ollamh le hÉigipteolaíocht i gColáiste na hOllscoile, Londain ab ea William Matthew Flinders Petrie (3 Meitheamh 1853 - 28 Iúil 1942).
Baisteadh é as a sheanathair, an Captaen Matthew Flinders, taiscéalaí a rinne an chéad léarscáil iomlán de chósta na hAstráile.
Sa bhliain 1883 d'iarr Amelia Edwards air turas a dhéanamh ar son Chiste Taiscéalaíochta na hÉgipte (Egypt Exploration Fund), ciste a bhí sí tar éis a chur ar bun. Faoin mbliain 1884 bhí sé i mbun oibre. Ní raibh sé ar aon intinn le coiste an Chiste, dream a raibh drochmheas aige orthu mar mhaorlathaigh neamhinniúla. D'éirigh sé as a phost sa bhliain 1886 agus d'oibrigh ina aonar ar feadh seacht mbliana fichead sna háiteanna ba thábhachtaí sa tír.
Meastar gurbh eisean a bhunaigh Éigipteolaíocht an lae inniu, ós eisean ba thúisce a bhain feidhm as modhanna eolaíocha san Éigipt, leithéid na strataimeolaíochta: baintear rudaí amach dá réir ó shraith i ndiaidh sraithe (seift a ligeann duit iad a dhátú níos cruinne). Sin mar a dhéantar fós é.
Rinne Petrie tochailt in dhá cheann déag de na láithreáin Éigipteacha ba mhó. Orthu sin bhí reilig Hauwarâ el-Maqta sa Fayoum, áit ar fhág sárphortráidí na marbh clú uirthi, Tell al-Amarna, príomhchathair Aichéanatan, agus pirimid Meïdoum. Rinne sé tochailt an-chúramach i bpirimid mhór Giza ó 1880 go 1883, agus eisean a tháinig ar na blúirí de dhealbh ollmhór de Raimséas sa bhliain 1884. Rinneadh ball den Chumann Ríoga de sa bhliain 1902. Cailleadh in Iarúsailéim é, áit a raibh sé i mbun tochailte ón mbliain 1927 amach. Bhí os cionn dhá scór imleabhar de thuairiscí scríofa aige agus beagnach naoi gcéad alt agus léirmheas.
Carlos Franqui
Scríbhneoir Cúbach, file, iriseoir, léirmheastóir ealaíne, agus gníomhaí polaitiúil ba ea Carlos Franqui (16 Aibreán, 2010 - 4 Nollaig, 1921). Tar éis coup d'état na bliana 1952, a d'eagraigh Fulgencio Batista, ghlac sé páirt san "Movimiento 26 de Julio", a bhí faoi stiúir Fidel Castro. Nuair a d'éirigh leis an Réabhlóid Chúbach, sa bhliain 1959, cuireadh é i gceannas ar Revolución, agus deineadh páipéar oifigiúil as ina dhiaidh sin. Tar éis difríochtaí leis an réimeas, d'fhág sé Cúba lena theaghlach agus sa bhliain 1968 bhris sé go hoifigiúil leis an rialtas nuair a shínigh sé litir a cháin an t-ionraidh Sóivéadach ar an tSeicslóvaic. Go minic, nochtfadh sé tuairimí léirmheasa in aghaidh beartas an Rialtais Cúbach, go dtí go bhfuair sé bás ar 16 Aibreán, 2010.
Harry Potter (idirdhealán)
Tá níos mó ná ciall amháin leis an téarma/ainm Harry Potter:
Céadbhean Pheiriú
Is í an Chéadbhean Pheiriú (Spáinnis: Primera dama de Perú ) teideal bhean chéile Uachtarán Pheiriú. Is í an chéad bhean Pheiriúch atá ann faoi láthair ná Maribel Díaz Cabello, bean chéile an Uachtaráin Martín Vizcarra, a bhí sa phost ó 2018. Bhí roinnt céadbhean nár as Peiriú iad ar dtús.
Scone
Baile i New South Wales, san Astráil, is ea Scone. I ndaonáireamh na bliana 2006, bhí 4625 duine ina gcónaí ann. Tá sé suite ar an New England Highway timpeall 270 ciliméadar thuaidh ó Sydney. Bhíodh féile Metal Stock (a bhíonn ar siúl i Sydney anois) ar siúl i Scone chuile bhliain. Bíonn an Scone Horse Festival ar siúl gach bliain sa bhaile fós.
Liam Mac Cóil
mion|180px|Liam Mac Cóil|clé Is scríbhneoir agus criticeoir Éireannach é Liam Mac Cóil.
Saol agus Saothar
Sa Charraig Dhubh i mBaile Átha Cliath a rugadh Mac Cóil sa bhliain 1952, tá cónaí anois air i nGaeltacht Ráth Cairn i gContae na Mí. Tá leabhair, ailt, agus aistí scríofa aige faoi chúrsaí litríochta, staire, ceoil, ealaíon, agus teilifíse. Chaith sé tréimhse ag obair leis an gCoiste Téarmaíochta i mBaile Átha Cliath sula ndeachaigh sé go lánaimseartha leis an scríbhneoireacht. Is comheagarthóir é ar an iris litríochta Bliainiris.
Ba é a úrscéal An Dochtúir Áthas (Leabhar Breac 1994, ISBN 1-898332-00-2) an chéad leabhar Gaeilge a cuireadh ar ghearrliosta The Irish Times Literary Awards. Sin a chead úrscéal, cé gur foilsíodh gearrscéalta roimhe sin. Pléann An Dochtúir Áthas le cúrsaí sícanailíse agus an gaol idir dochtúir agus cliant. Is iomaí leibhéal brí atá san úrscéal áfach. Tá greann sa scéal freisin.
Ina dhiaidh sin foilsíodh úrscéal a bhaineann le stáisiún teilifíse: An Claíomh Solais (Leabhar Breac, 1998). Ó shin faoilsíodh dialann scríbhneoreachta Nótaí ón Lár (2002), leabhar do pháistí Toirealach Ó Cearúlláin, agus úrscéal, Fontenoy (Leabhar Breac, 2005). Bhuaigh Fontenoy Gradam Uí Shúilleabháin 2006.
D'fhoilsigh Leabhar Breac leabhar leis ar an gcumadóir Charles Villiers Stanford, An Chláirseach agus an Choróin, sa bhliain 2010, agus úrscéal An Litir sa bhliain 2012. Tá úrscéal úr, ag leanacht ar aghaidh ó An Litir, den ainm I dTír Stráinséartha foilsithe aige sa bhliain 2014 agus an tríú chuid den sraith Bealach na Spáinneach foilsithe aige sa bhliain 2020. Foilsíodh leabhar eile leis dar teideal An Choill sa bhliain 2016.
San Encyclopaedia of Ireland scríobhann Seán Ó Cearnaigh "Mac Cóil's finely tuned critical facilities inform his fiction, bringing an added sophistication to the self-conscious post-modernity of his writing."
Stiúrthóir ar an gcomhlacht foilsitheoireachta Carbad é, agus comheagarthóir ar Bliainiris.
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:N%C3%B3ta%C3%AD%20%C3%93n%20L%C3%A1r.jpg|mion|Nótaí Ón Lár - Liam Mac Cóil
Emma Morano
D’éirigh Emma Martina Luigia Morano (29 Samhain 1899 – 15 Aibreán 2017) an duine is sine ar domhan uair a d’éag Susannah Mushatt Jones ar an 12 Bealtaine 2016.
Rugadh í ar 29 Samhain 1899 i Civiasco in iarthuaisceart na hIodáile.
Guizhou
Cúige is ea Guizhou (Sínis: 贵州省, Pinyin: Guìzhōu Shěng) i nDaon-Phoblacht na Síne. Tá an cúige suite i ndeisceart na tíre.
Rannta rialacháin
Tá an Chúige Guizhou roinnte ina 9 roinnt ar leibhéal an mhaoracht (Béarla: prefecture), mar a leanas seo:
Faireog fhotheangach
mion|clé|***px|Na faireoga seileacha: 1 [[faireog pharóitideach|An fhaireog pharóitideach 2 An fhaireog fhomhandabail 3 An fhaireog fhotheangach]]Is faireoga seileacha iad na faireoga fhotheangacha sa bhéal. Luíonn siad chun tosaigh ar an bhfaireog fhomhandabail faoin teanga, faoi bhun an scannán múcasach ar urlár na bhéal. Sileann 8-20 duchtanna eisfheartha Rivinus iad. Ceanglaíonn an ducht is mó, an ducht fotheangach (Bartholin) leis an ducht fomhandabail chun draenáil tríd an charancail fhotheangach.
Aigéad ellagach
Is frithocsaídeoir de chuid fheanóil aiceanta é an t-aigéad ellagach a fhaightear i go leor torthaí agus glasraí, lena n-áirítear sméara dubha, sútha craobh, sútha talún, mónóga, gallchnónna, peacáin, pomagránait, Lycium barbarum agus bianna plandaí eile. Ghríosaigh airíonna frithiomadaitheacha agus frithocsaídeoireacha an aigéid réamhthaighde chun a fháil amach an mbeadh buntáistí sláinte ann do thomhaltóirí an aigéid.
Skam
Sraith drámaí Ioruach do dhéagóirí é Skam atá á chraoladh ar NRK ó 2015. Tá sé suite i mbruachbhaile de chuid Osló darb ainm ainm Frogner.
Redrum (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an séú heipeasóid, "Redrum" den ochtú sraith The X-Files ar an 10 Nollaig 2000. Scríobh Steven Maeda agus Daniel Arkin an eipeasóid seo. D'fhéach 13.2 milliún duine ar an eipeasóid.
Miriam Ben-Porat
Dlí-eolaí Iosraelach ab ea Miriam Ben-Porat (née Shinezon, 26 Aibreán 1918 – 26 Iúil 2012), an chéad bhean a ceapadh ar Chúirt Uachtarach Iosrael (1977-1988) agus ansin Ard-Reachtaire Cuntas agus Ciste an Stáit (1988-1998).
Saol
Rugadh Ben-Porat i Vitebsk (atá sa Bhealarúis anois) sa bhliain 1918. D'aistrigh sí go dtí an Phalaistín agus í ina déagóir. D'fhan an chuid is mó dá muintir sa Liotuáin agus cailleadh san Uileloscadh iad.
Rinneadh dlíodóir di sa bhliain 1945. Bhí sí ag obair in Oifig Aturnae an Stáit ó 1949 go 1959. Bhí sí ina breitheamh de chuid Chúirt Dúiche Iarúsailéim ó 1959 go 1977 agus ina hUachtarán uirthi le linn an dá bhliain deiridh den tréimhse sin. Ina theannta sin, bhí sí ina hollamh in Ollscoil Eabhrach Iarúsailéim ó 1964 go 1978. clé|mion|1988; Miriam Ben Porat ar chlé Ba í an chéad bhean í a ceapadh ar Chúirt Uachtarach Iosrael, sa bhliain 1977. Bhí sí ann go dtí go raibh seachtó bliain slánaithe aici, aois scoir na mbreithiúna.
Sa bhliain 1988, thogh an Knesset mar Reachtaire an Stáit í (agus arís sa bhliain 1993.) Ba í an chéad bhean í freisin a bhí sa phost sin agus, le linn na ndeich bliain a bhí sí ann, thug sí drochbhainistiú agus caimiléireacht chun solais go bríomhar.
Bronnadh Duais Iosrael uirthi, sa bhliain 1991, mar aitheantas ar a cuid seirbhíse poiblí.
Capaillín Chonamara
Is cineál capaill é Capaillín Chonamara (Pónaí Chonamara nó Capall Chonamara a thugtar orthu uaireanta) de bhunadh na hÉireann. Is i gceantar Chonamara a tháinig an cineál stuama seo capaill chun cinn.
thumb|Capaillín Chonamara|clé
Tréithe
clé|mion Tá cáil ar leith orthu a bheith sách beag agus lán fuinnimh. Tá eolas ar thréithe agus ar ábaltacht chapaillíní Chonamara ar fud an domhain anois. clé|mion Capaillíní de mhianach Chonamara – agus Chaladh Mhaínse – ba mhó a bhí ar na foirne idirnáisiúnta a bhuaigh craobhacha léimní na hEorpa sna 2020idí.
Stair
Bhí na capaillíní ann leis na céadta bliain. Ach i dtús an 20ú haois, bhí capaillíní go leor de phór measctha ann.
Aithnítear Micheál Ó Máille go forleathan mar cheannródaí, ag obair chun an pór a chaomhnú. Scríobh sé litreacha chuig na nuachtáin agus é sna 1910idí ag iarraidh aird a tharraingt ar an gcontúirt, dar leis, a bhí ann go n-imeodh mianach chapaillíní Chonamara i léig uilig mura gcuirfí ord agus eagar orthu. Thug sé féin, agus Pádraig Breathnach as Ros Muc a chúnamh dó, péire capaillíní de mhianach Chonamara chuig an Seó idirnáisiúnta i Londain in 1912 agus thug léargas ansin ar mhianach agus ar ábaltacht na gcapaillíní.
Bunaíodh Chumann Lucht Chapaillíní Chonamara (CLCC) i 1923 i Ros Muc. Bhí an Máilleach ag iarraidh an Cumann a bhunú chomh fada siar le 1911. Ach bhí corraíl sa tír agus sa domhan sna blianta sin. Choinnigh an Máilleach leis an iarracht nó go raibh am níos tráthúla ann i 1923.
Sméar dhubh
Is toradh inite é an sméar dhubh a tháirgtear trí aon cheann de na speicis éagsúla sa ghéineas Rubus ón bhfine Rosaceae.
Cobar
Baile i New South Wales, Astráil is ea Cobar. Tá daonra timpeall 5,020 ann.
Mortimer Wheeler
Seandálaí Albanach ab ea Sir Robert Eric Mortimer Wheeler (10/9/1890-22/7/1976); eisean a cheap an saghas tochailte a thugtar an "Kenyon-Wheeler method" air (bhain an seandálaí Kathleen Kenyon tairbhe as sna caogaidí). Rinne sé staidéar in Ollscoil Londan; ceapadh é mar stiúrthóir Iarsmalann Náisiúnta na Breataine Bige sa bhliain 1920 agus ba é caomhnóir Iarsmalann Londan é ó 1926 go 1944.
Chicago, Illinois
Suíomh
Tá an chathair suite ar bhruach Loch Michigan.
Mortimer Wheeler
Rinne sé mórán tochailte sa Bhreatain; sa bhliain 1944 ceapadh é mar Ard-Stiúrthóir na Seandálaíochta san India agus rinne tochailt i láithreáin i ngleann an Indiaigh; eisean a tháinig ar láithreáin Mohenjo-daro agus Harappa (1921). D'fhill sé abhaile sa bhliain 1948 agus rinneadh ollamh de in Institiúid nua na Seandálaíochta. Bhí iomrá leis de bharr a chuid leabhar agus a ndearna sé de chraoladh ar an raidió agus ar an teilifís, rud a léirigh scéal an ama a chuaigh thart do phobal mór. Rinneadh ridire de sa bhliain 1952. Sna tríochaidí, nuair a bhí sé ag iniúchadh Maiden Castle, daingean ársa atá i ngar do Dorchester, bhain sé leas as bolscaireacht faoi fhiúntas na seandálaíochta chun mna áitiúla agus mic léinn a mhealleadh chun dul ag obair dó saor in aisce. Ba dheas an tseift í: ní raibh le déanamh ag an seandálaí ach an gnó a stiúradh, agus is iomaí duine a bhain tairbhe as an gcleas ó shin.
Chicago, Illinois
Suíomh
Tugtar na leasainmneacha "An Chathair Ghaofar" ("The Windy City" as Béarla) agus "An Dara Cathair" ("The Second City" as Béarla) ar an gcathair go minic.
Mortimer Wheeler
Modh Kenyon-Wheeler
De réir an mhodha seo foroinntear an talamh ina chearnóga atá isteach is amach le cúig mhéadar an taobh; déantar na cearnóga a thochailt, agus balc caol idir gach ceann díobh a fhágtar gan tochailt, é ag léiriú na stratam chun gur féidir foinse gach iarsma a dhéanamh amach go cruinn.
Tá fadhbanna ag baint leis an modh seo: ní féidir é a úsáid mura bhfuil strataim ann, is beag an mhaith é i dtochailt mhór, agus ní thugann sé deis do sheandeolaithe eile an láithreán a thochailt arís le modhanna nua. Tá tochailt limistéir oscailte tagtha ina ionad, mórán, cé go mbaintear feidhm as an "Modh" go fóill sa tSín agus san India.
Chicago, Illinois
Stair
Ar 30 Nollaig 1903, bhásaigh 600 duine san Amharclann Iroquois. Ba bheag nár scriosadh sa tine é.
Cultúr
Is mór-mhol spóirt agus ceoil é Chicago. I measc na bhfoirne móra spóirt tá na
Cuimsíonn an radharc saibhir ceoil snagcheol, gormacha, rac-cheol, ceol tíre agus go leor eile.
Áird an Rubha
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Áird an Rubha. Bhí cónaí ar 443 duine in Áird an Rubha sa bhliain 2001. Bhí Gaoluinn na hAlban ag 54% do dhaonra Áird an Rubha sa bhliain 2001.
Tagairtí
http://www.scotlandscensus.gov.uk/ods-web/area.html
Conargo
Baile i New South Wales, Astráil is ea Conargo. Tá daonra timpeall 1,791 ann.
Terry Downes
Dornálaí Sasanach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Terry Downes a rugadh ar an 9 Bealtaine 1936, 1912 i Paddington, Londain agus a fuair bás ar an 6 Deireadh Fómhair 2017.
Airidh a' Bhruaich
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Airidh a' Bhruaich.
Cootamundra
Baile i New South Wales, Astráil is ea Cootamundra. Tá daonra timpeall 7,596 ann.
Gallchnó
Síol inite d'aon chrann den ghéineas Juglans is ea an gallchnó, go háirithe an gallchnó Peirseach, Juglans regia. Bíonn bia cnó briste de chuid Juglans nigra ar fáil go coitianta freisin ar bhonn tráchtála i gcainníochtaí beaga, mar atá bianna ullmhaithe le bia cnó Juglans cinerea.
Coonamble
Baile i New South Wales, Astráil is ea Coonamble.Tá daonra timpeall 4,728 ann.
The Middle (séasúr 4)
Craoladh an ceathrú sraith The Middle idir Meán Fómhair 26, 2012 agus Bealtaine 22, 2013 ag tosú le "Last Whiff of Summer".
An Bhóinn
Is abhainn i gCúige Laighean, Éire, í an Bhóinn. Tá sí thart ar 112 km (70 míle) ar fhad óna foinse ag Tobar na Tríonóide, in aice le Cairbre, Contae Chill Dara. Trasnaíonn sí Contae na Mí agus tagann sí ar Mhuir Éireann ag Droichead Átha.
right|thumb|Droichead na Bóinne, ag breathnú ó thuaidhTá Droichead na Bóinne, cuid den mótarbhealach M1, suite 3 km siar ó Dhroichead Átha. Is é an droichead cáblach is faide in Éirinn é; tá sé suite don chuid is mó i gContae na Mí, ach tá roinnt de i gContae Lú chomh maith.
Tá tábhacht stairiúil, seandálaíochta, agus mhiotaseolaíochta ag baint leis an mBóinn. Luíonn an abhainn in aice le Caisleán Bhaile Átha Troim, Teamhair na Rí, an Uaimh, Cnoc Shláine, An Mhainistir Mhór, agus cathair mheánaoiseach Dhroichead Átha. Is féidir teacht ar shéadchomharthaí stairiúla agus seandálaíochta eile i nGleann na Bóinne freisin, mar shampla Ceanannas, crosa Ceilteacha agus caisleáin. Tharla Cath na Bóinne ar bhruach na Bóinne in aice le Droichead Átha sa bhliain 1690.
600px|thumb|center|An Bhóinn, a radharc as [[balún te aeriompar, Baile Átha Troim.]]
Tumbarumba
Baile i New South Wales, Astráil is ea Tumbarumba. Tá daonra timpeall 3,623 ann.
Staidiam Mhic Gearailt
Is staidiam spóirt atá suite i gCill Airne, Contae Chiarraí é Staidiam Mhic Gearailt nó Stáid a' Ghearaltaigh mar a thugtar go háitiúil air. Is sa pháirc seo a n-imríonn foirne caide Chiarraí a gcluichí baile sraithe agus craoibhe.
Osclaíodh an staidiam go hoifigiúil ag Easpag Chiarraí an lae an Dochtúir O'Brien agus Ard-Easpag Chaiseal Mumhan J. M. Harty ar an 31 Bealtaine 1930. Ainmníodh in ómós do Risteard Mac Gearailt é, duine de laochra móra caide an chontae a bhásaigh sa bhliain chéanna.
Seán Ó Donnabháin
Scoláire mór Gaeilge ba ea Seán Ó Donnabháin (Béarla: John O'Donovan), (25 Iúil 1806 - 10 Nollaig 1861). D’fhoilsigh sé na chéad eagráin nua-aimseartha de mhórán de na mórshaothair stair iúla na Gaeilge, agus Annála Ríochta Éireann san áireamh.
Rinne sé taighde ar sheanchas na hÉireann i measc chainteoirí dúchais na tíre, taighde a mbaineann scoláirí tairbhe as go fóill. clé|mion|le Charles Grey
Saol
Ba é an ceathrú mac d’Éamonn Ó Donnabháin agus d’Eileanóir Hoberlin ó Bhaile an Róistigh é. Rugadh é in Áit an Tí Móir i bparóiste Cill Cholm i gContae Chill Chainnigh agus fuair sé oideachas in Acadamh Hunt i bPort Láirge.
Chrom sé ar Ghaeilge agus ar Laidin a fhoghlaim in aois a naoi mbliana, de réir mar a dúirt sé féin, agus faoin mbliain 1819 b’fhéidir leis Gaeilge a thras-scríobh réasúnta maith. Bhain sé Baile Átha Cliath amach sa bhliain 1823 agus chuaigh ar ‘Scoil Laidine’ lena ullmhú do Choláiste Mhaigh Nuad, ach níorbh í an tsagartacht ba dhual dó.
Mhúin sé Gaeilge do Thomás Larcom, scoláire, ar feadh tréimhse ghearr sa bhliain 1828 agus d’oibrigh do Mhaolmhuire Sheáin Ó Raghallaigh, bailitheoir lámhscríbhinní.
Taighde
I mBaile Átha Cliath thosaigh sé ag bailiú eolais do James Hardiman, ársaitheoir, ó pháipéir stáit agus ó fhoinsí eile in Oifig na dTaifead Poiblí. clé|mion|George Petrie, Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland (1916) Ba iad an Donnabhánach, a chara George Petrie agus an Ridire Samuel Ferguson an triúr a fuair réidh le teoiricí áiféiseacha na n-ársaitheoirí a tháinig rompu. Áiríodh an Donnabhánach agus Eoghan Ó Comhraí, deartháir a chéile, ar phríomhúdaráis a linne ar an teanga Ghaeilge agus ar sheandachtaí Éireannacha. Bhí an Donnabhánach ina chúl taca ag a lán cumann léannta – Cumann Seandálaíochta Chill Chainnigh, Cumann Seandálaíochta Uladh agus an Cumann Ceilteach.
Chuaigh an Donnabhánach ag obair don Roinn Dinnseanchais i Suirbhéireacht Ordanáis Éireann i Mí Dheireadh Fómhair 1830 faoi stiúradh George Petrie. Lasmuigh de thréimhse gearr sa bhliain 1833, rinne sé taighde ar logainmneacha anuas go dtí an bhliain 1842, agus tháinig ar mhórán lámhscríbhinní. Bhí lé ar leith aige le Contae an Chláir de bharr a raibh de sheanchas ann, cé gurbh éigean dó cur suas le leapacha taise agus drochbhia.
Ar ais i mBaile Átha Cliath dó d’oibríodh sé dólámhach ag tras-scríobh a raibh bailithe aige. Ina dhiaidh sin ní raibh sé chomh sáite sin san obair, cé go ndéanadh sé corrbhabhta taighde de réir mar ba ghá. Is iomaí léarscáil agus lámhscríbhinn a scrúdaigh sé i leabharlanna agus i gcartlanna na hÉireann agus Shasana chun eolas cruinn a fháil ar a oiread de bhailte fearainn a thíre agus ab fhéidir. mion|Litriú "tuath-aitheachda" ag Seán Ó Donnabháin sa bhliain 1853.|clé
Lámhscríbhinní
Tá an-tábhacht leis na litreacha a scríobh an Donnabhánach mar chuntas ar sheanchas na hÉireann. Tá fáil fós ar chuid mhór de na litreacha a scríobh sé chun William Reeves idir na blianta 1845 agus 1860. mion|An Ridire Samuel Ferguson (1810 – 1886)|clé
Rinneadh iarracht ar dheontas a fháil ón Rialtas chun cuidiú leis agus é ag cur lámhscríbhinní in eagar, ach diúltaíodh dó. Sa bhliain 1842 cuireadh deireadh le Roinn Dinnseanchais na Suirbhéireachta. Fuair an Donnabhánach cúnamh ó chairde, rud a lig dó sraith eagrán de shaothair Ghaeilge, in éineacht le réamhráite suntasacha agus nótaí, a chur amach idir na blianta 1842 agus 1861.
Ba é a eagrán d’Annála Ríochta Éireann a phríomhshaothar, eagrán a críochnaíodh sa bhliain 1851 agus a thuill pinsean de £50 in aghaidh na bliana dó ón Rialtas, in éineacht le Bonn Óir Cunningham ó Acadamh Ríoga na hÉireann agus céim LL.D. ó Choláiste na Tríonóide. Bhí socair ag an Donnabhánach ar dhul go dtí Meiriceá, ach choinnigh bunú Choimisiún an Fhéineachais ag obair in Éirinn é.
Rinneadh Ollamh na dTeangacha Ceilteacha den Donnabhánach in Ollscoil na Banríona i mBéal Feirste agus glacadh leis mar abhcóide sa bhliain 1847. Toghadh é mar bhall comhfhreagrach d’Acadamh Ríoga Beirlín sa bhliain 1856, ar mholadh Jacob Grimm.
Ní raibh sé tinn seachtain féin nuair a d’éag sé 10 Nollaig 1861, beagán i ndiaidh an mheán oíche, ina theach féin ag 36 Sráid Íochtarach Buckingham, Baile Átha Cliath. Ní raibh an tsláinte go rómhaith aige riamh Cuireadh é i Reilig Ghlas Naíon ar 13 Nollaig 1861. Tholg sé slaghdán, a dúradh, in aice na fuinneoige agus gurbh in a chuir tús leis an bhfiabhras daitheacha ba thrúig bháis dó.
Táin Bó Cúailnge
Is cuid de chnuasach laochscéalta na Rúraíochta é Táin Bó Cúailnge, nó An Táin. Scríobhadh na scéalt a ón 6ú haois ar aghaidh. Baineann na scéalta le himeachtaí i gCúige Uladh nuair a bhí Conchúr mac Neasa ina rí, agus cogadh curtha orthu ag Banríon Chonnacht Méabh. Déanann sise agus a fear Ailill mac Máta ionradh ar Ulaidh agus iad sa tóir ar an nDonn Cúailnge - graí-tarbh thar a bheith torthúil - ach éiríonn an laoch óg Cú Chulainn ina n-éadan.
clé|mion|177x177px|[[Donn Cuailnge, An Ráth Corr ]] Scríobhadh na scéalta sa tSean-Ghaeilge. Is iad na scéalta Táin Bó Cuailgne agus Oidheadh Chlainne Uisnigh na scéalta is tábhachtaí den Rúraíocht. Aicmítear de ghnáth mar eipic é, cé go bhfuil sé scríobtha mar phrós in áit filíochta.
Dungog
Baile i New South Wales, Astráil is ea Dungog. Tá daonra timpeall 8,379 ann. Tarlionn Féile Scannáin anseo ag deireadh Bealtaine gach bhliain. Níl ach scanann ón Astráil ar taispeáint.
Am Bac
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é am Bac.
Jaswant Singh
Jaswant Singh (3 Eanáir 1938 - 27 Meán Fómhair 2020) Is Polaiteoir Indiach é ó stát Rajasthan.
Luathshaol
Rugadh Singh i 1938 i dteaghlach Rajput. Rinne sé seirbhís freisin san Arm Indiach go dtí 1966.
Bás
Fuair sé bás sa bhliain 2020 i nDeilí tar éis dó a bheith i dtámh ar feadh 6 bliana.
Umbriel
An 3ú satailít is mó de chuid Úránais, a fionnadh i 1851. 1,170 km ar trastomhas, le tréimhse fithise 4.1 lá.
Tigh Mór Dhoire Fhíonáin
Is abtheach suite i gContae Chiarraí é Tigh Mór Dhoire Fhíonáin.
Gundagai
Baile i New South Wales, Astráil is ea Gundagai. Tá daonra timpeall 3,763 ann.
Camall
Is mamach mór crúbach sa ghéineas Camelus é camall (ón Laidin camelus agus Gréigis, as Eabhrais nó Féinícis: גָמָל gāmāl ) a bhfuil muineál fada agus dronn nó dhá dhronn air. Úsáidtear camaill san fhásach mar ainmhithe iompair nó marcaíochta. Ceansaíodh an camall fadó, agus mar bheostoc, soláthraíonn siad bia (bainne agus feoil) agus teicstílí (snáithín agus éadach óna fhionnadh). Is ainmhithe oibre iad camaill atá sainoiriúnaithe dá ngnáthóg fhásaigh. Tá trí speiceas camall beo ann. Cuimsíonn an dromadaire (a bhfuil dronn amháin air) 94% de na camaill ar domhan, agus cuimsíonn an camall Baictriach (a bhfuil dhá dhronn air) 6%. Is speiceas ar leith é an camall Baictriach fiáin atá go mór i mbaol anois.