cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
New Orleans, Louisiana
Hairicín Katrina (2005)
Ar an 29 Lúnasa 2005, rinneadh go leor dochar do Nua Orleans nuair a bhuail Hairicín Katrina deisceart Stáit Aontaithe Mheiriceá. Cumadh Hairicín Katrina i Mhurascaill Mheicsiceo ar an 23 Lúnasa. Ar an 28 Lúnasa, d'ordaigh gobharnóir Louisiana aslonnú éigeandala agus spéirling Katrina ag teannadh ar cheantar Nua Orleans.
Tá ceantar na turasóireachta ar ard os cionn abhann an Mhississippi, agus mar sin níor deineadh dochar dó i rith na speirlinge
Ruán
Is iasc beag fionnuisce é an ruán (Scardinius erythrophthalmus) den fhine Cyprinidae. Bíonn sé ar fáil go forleathan san Eoraip agus san Áise. Tá sé forleathan in Éirinn cé nach iasc dúchasach é. Tá dath airgead agus dearg (ar chúl) air. Iasc beag atá ann go hiondúil - ní fhásann sé níos mó ná 40cm ar fhad. Tá sé sách cosúil le iasc fionnuisce eile - an róiste agus measctar suas go minic iad. Tá an dá iasc seo in ann cros-síolrú le chéile le hibrid a chruthú (nach féidir síolrú).
Rugtar go minic ar ruáin sa gharbhiascaireacht mar go bhfuil siad ar fáil go forleathan in uiscí socra agus in uiscí le sruth iontu. Breathnaítear ar ruán ar bith atá os cionn punt meáchain mar eiseamal.
Valbaí carraige
Ainmhí is ea an valbaí carraige.
Malek Jaziri
Is imreoir leadóige gairmiúla é Malek Jaziri. Rugadh é in Bizerte sa Túinéis ar an Eanáir 20, 1984. I mí Feabhra, 2017 bhí se rangaithe ag uimhir 47, a rangú is airde. Faoi láthair, tá sé rangaithe ag uimhir 63.
Géineas
right|180pxSa tacsanomaíocht bitheolaíochta, is éard is Géineas ná aicme tacsanomaíoch faoi Fhine agus os cionn Speiceas. Tagann an focal ón Laidin genus (i.e. "sliocht, teaghlach, cineál, inscne"), agus is rang tacsanomaíoch íseal-leibhéil é a n-úsáidtear in aicmiú na n-orgánach beo agus iontaisí.
Cosúil le mórchuid na n-aonad tacsanomaíocht eile, is féidir na géinis bheith roinnte ina fho-ghéinis (uimh.uatha- fo-ghéineas) Tá díospóireacht ag dul ar aghaidh faoi láthair maidir leis an mbealach is fearr gur féidir géineas a shainmhíniú go cruinn.
Umberto Eco
Scríbhneoir agus scoláire ab ea Umberto Eco, a rugadh i mbaile beag darbh ainm Alessandria i bPiemonte na hIodáile ar an 5 Eanáir 1932 agus a d'éag ar 19 Feabhra 2016 i Milan. Le linn an Dara Cogadh Domhanda thug a mháthair go sráidbhaile sna sléibhte é le héalú ón chogaíocht. Theastaigh óna athair, cuntasóir, go mbeadh sé ina dhlíodóir, agus cuireadh go hollscoil Torino é, ach d'éirigh sé as an dlí. Rinne sé staidéar ar fhealsúnacht agus ar litríocht na meánaoiseanna, agus ghnóthaigh sé céim dochtúra le tráchtas faoi Thomas Aquinas i 1954.
Cló Mhaigh Eo
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Conchubhar%20Mac%20Neasea%20-%20Mac%20Fhionnlaoich.djvu|mion|Conchubhar Mac Neasea - Mac Fhionnlaoich Comhlacht foilsitheoireachta Éireannach as Clár Chlainne Mhuiris, Mhaigh Eo is ea Cló Mhaigh Eo a fhoilsíonn leabhair Ghaeilge. Colmán Ó Raghallaigh agus a bhean a bhunaigh é.
Umberto Eco
Chaith Eco tamall ag obair le stáisiún raidió/teilifíse "Radiotelevisione Italiana", agus é ina léachtóir in Ollscoil Torino ag an am céanna. Foilsíodh a chéad leabhar, Il Problema Estetico di San Tommaso, a bhí bunaithe ar a thráchtas, i 1956. B'éigean dó éirí as a chuid oibre mar eagarthóir teilifíse mar gheall ar ualach a chuid oibre mar léachtóir, ach níorbh fhada go raibh sé ina eagarthóir neamhficsin i gcomhlacht foilsitheoireachta Casa Editrice Bopani i Milano, post a bhí aige ó 1959 go 1975. Chaith sé na blianta fada ina ollamh le séimeolaíocht in Ollscoil Bhologna.
Cló Mhaigh Eo
Foilsíonn Cló Mhaigh Eo leabhair Ghaeilge do pháistí agus do dhaoine óga, agus úrscéalta grafacha i nGaeilge. Tá Colmán Ó Raghallaigh ina stiúrthóir ón mbliain 1995 agus is múinteoir é féin agus a bhean.
Umberto Eco
D'fhoilsigh sé an-chuid aistí faoi litríocht na meánaoiseanna, go háirithe teoiric agus cleachtadh na litríochta. Chuir sé an-bhéim ar thábhacht an léitheora don saothar scríofa.
Cló Mhaigh Eo
Foilsíonn an comhlacht idir ceithre agus sé leabhar chuile bhliain is faigheann an chomhlacht tacaíocht ó Bhord na Leabhar Gaeilge.
Umberto Eco
Ach tá cáil dhomhanda Eco bunaithe ar a chuid úrscéalta, go háirithe Il Nome della Rosa (1980), (Ainm an Róis) a raibh an-ráchairt air ar fud an domhain, go háirithe nuair a rinne scannán Béarla de faoin ainm The Name of the Rose, leis an aisteoir clúiteach Seán Connery i bpáirt manaigh a bhí ag fiosrú dúnmharaithe i mainistir.
Cló Mhaigh Eo
Gaiscí
D'fhoilsigh Cló Mhaigh Eo an chéad leabhar do pháistí i mBéarla nó i nGaeilge as Éirinn a raibh dlúthdhiosca inléite do-athraithe leis.
D’fhoilsigh Cló Mhaigh Eo an chéad úrscéal grafach Éireannach, An Sclábhaí. Seo an chéad cheann de shraith shamhlaíoch ar stair agus ar mhiotaseolaíocht na hÉireann. Moltar an comhlacht as ardchaighdeán ealaíne agus dearaidh sna leabhair.
Ruairí
Tá carachtar dúchasach Gaeilge curtha i mbéal an phobail acu, is é sin Ruairí, agus tá breis agus 5,500 cóip de Drochlá Ruairí díolta idir an leabhar clóite agus an leagan leictreonach a cuireadh amach le Fios Feasa. Tá breis agus 5,000 de na leabhair eile faoi Ruairí díolta freisin, an ceann nua, Ruairí san Ospidéal, san áireamh.
Naisc Sheachtracha
Tá suíomh gréasáin Cló Mhaigh Eo le fáil ag: www.leabhar.com
Bertolt Brecht
Drámadóir agus file Gearmánach ba ea Eugen Berthold Friedrich Brecht, nó Bertolt Brecht (a rugadh ar an 10 Feabhra 1898 agus a d'éag ar an 14 Lúnasa 1956).
The Sopranos
Sraith theilifíse Mheiriceánach de chuid HBO is ea The Sopranos.
Bertolt Brecht
Tá clú idirnáisiúnta ar a chuid saothar. Glactar leis gurbh eisean an drámadóir ba mhó a d'imir tionchar ar fhorbairt na hamharclannaíochta Gearmáinise sa 20ú haois.
The Sopranos
An príomhcharachtar ná ar bhall den mhaifia i New Jersey, Tony Soprano. Dírítear an clár ar eachtraí a tharlaíonn i dteahlacht coiriúil agus i saol pearsanta Tony. Glacann an t-aisteoir James Gandolfini páirt sa chlár mar Tony Soprano.
Bertolt Brecht
Tús a shaoil
Tháinig Brecht chun saoil in Augsburg sa Bhaváir. Bhí a athair, Berthold Friedrich Brecht, ina stiúrthóir ar mhonarcha páipéarachais. Ba de bhunadh Protastúnach a mháthair, Sophie Brezing, ach ba Caitliceach a athair, mar is dual don Bhavárach.
Nuair a bhí Brecht ina bhuachaill beag, is é an t-ainm ba mhinicí a thugtaí air ná Eugen. Buachaill cúthail a bhí ann agus é an-mhór lena mháthair. I ndiaidh na bunscoil e, chuaigh sé ar an meánscoil úd Peutinger-Realgymnasium, scoil atá ag obair in Augsburg inniu féin.
D'fhreastail sé ar scoil Peutinger sna blianta 1908-1917, agus sa deireadh, bhí sé ar dhuine de na scoláirí a bhain amach "ardteastas éigeandála" nó Notabitur, is é sin, bhí cead aige an t-ardteastas a fháil ar choinníollacha níos fusa ná mar ba ghnách, ós rud é go raibh an cogadh ar siúl.
I dtús an chogaidh, bhí Brecht óg an-díograiseach faoi chúrsaí an tírghrá, ach i rith na mblianta, d'éirigh a dhearcadh ní ba chriticiúla, agus bhí sé de mhisneach aige an míleatachas a lochtú i gceann de na haistí a scríobh sé don scoil. Níor thaitin an aiste leis an múinteoir, agus is dócha go gcuirfí ruaigeadh air as an scoil scun scan, murach go raibh cara sa chúirt ag a athair.
Sna blianta 1917-1918, rinne sé staidéar ar eolaíocht, ar mhíochaine agus ar litríocht in Ollscoil Ludwig Maximilian i München. B'éigean dó éirí as an staidéar sin, áfach, nó preasáladh isteach san arm é, agus cuireadh ag tabhairt aire do na hothair in ospidéal cogaidh é.
Teaghlach
Nuair a tháinig Frank i mbun a mhéide, chuaigh sé ag foghlaim trádála, ach ansin, b'éigean dó dul sna saighdiúirí sa Dara Cogadh Domhanda. Mharaigh buama é san Aontas Sóivéadach le linn an chogaidh.
Amharclannaíocht
Ón mbliain 1920 i leith, thagadh Brecht go minic ó Augsburg go Beirlín le caidreamh a dhéanamh le lucht na hamharclannaíochta ansin. Fuair sé aithne ar dhaoine cosúil leis an scríbhneoir Arnolt Bronnen, agus an bheirt acu ina gcónaí in aontíos ó am go ham. Faoi thionchar an ainm sin "Arnolt", fiú, a thosaigh sé ag tabhairt "Bertolt" air féin.
Sa bhliain 1924, shocraigh Brecht síos i mBeirlín go buan. Ar dtús, bhí sé ag comhoibriú le Carl Zuckmayer ag Amharclann Ghearmánach Max Reinhardt. Sa bhliain 1922, bronnadh duais chuimhneacháin Heinrich von Kleist air, agus faoin am sin a phós sé Marianne Zoff, a bhí ina hamhránaí ceoldrámaíochta agus ina haisteoir. Saolaíodh iníon, Hanne Marianne Brecht (níos deireanaí, Hanne Hiob) dóibh sa chéad bhliain eile. Go gairid ina dhiaidh sin, áfach, casadh Helene Weigel air, agus phós sé ise nuair a fuair sé colscaradh ó Marianne Zoff sa bhliain 1927 - san am sin, bhí mac trí bliana, Stefan, aige ó Helene cheana féin. Sa bhliain 1929, saolaíodh an iníon Barbara do Brecht agus Helene. mion|Ealaíontóir: Yuma|clé
Polaitíocht
Sa dara leath de na fichidí, chuaigh Brecht le Cumannachas, agus tháinig blas polaitíochta ar a chuid oibre mar dhrámadóir agus mar amharclannaí. Ní dheachaigh sé riamh sa pháirtí Cumannach mar bhall, áfach. San am céanna, bhí "amharclannaíocht eipiciúil", a theoiric amharclannaíochta féin, á forbairt aige.
Sa bhliain 1930, d'fhoilsigh seisean agus Peter Suhrkamp aiste mhór faoi theoiric na hamharclannaíochta, Anmerkungen zur Oper 'Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny' ("Nótaí faoin gceoldráma úd 'Éirí agus Titim na Cathrach úd Mahagonny'"). Bhí an-pháirt ag an gceolchumadóir Kurt Weill i bhforbairt na "hamharclannaíochta eipiciúla" freisin, agus an dlúth-chomhoibriú a bhí aige le Brecht san am seo.clé|mion|Alle Künste tragen bei zur größten aller Künste, der Lebenskunst. Bertold Brecht, 1898-1956Is é an príomhsmaoineamh a bhí ag Brecht ná tionchar a imirt ar an tsochaí lena chuid saothar liteartha agus drámatúil agus struchtúir na sochaí a nochtadh don lucht féachana. Bhí sé den tuairim gur chóir go mbeadh a chuid téacsaí liteartha úsáideach le haghaidh cuspóirí polaitiúla. An cineál Marxachas a bhí i gceist ag Brecht, bhí sé go mór faoi thionchar na dteoiriceoirí Marxacha Karl Korsch, Fritz Sternberg agus Ernst Bloch - smaointeoirí a bhí neamhspleách ar fad ar an bPáirtí Cumannach. Rinne sé dianstaidéar ar shaothar Hegel agus Marx féin, ní nárbh ionadh.
Drámaí
Faoin tionchar idé-eolaíoch seo, scríobh sé sraith de dhrámaí teagaisc nó Lehrstücke i spiorad an Mharxachais. Na dánta a d'fhoilsigh sé sa chnuasach úd Bertolt Brechts Hauspostille sa bhliain 1927, áfach, bhí an chuid ba mhó acu scríofa aige sula ndeachaigh sé le Marxachas i ndáiríre.
Ar an 31 Lúnasa 1928, chuaigh an ceoldráma úd Dreigroschenoper ("Ceoldráma Trí Chianóg"), an ceann is clúití riamh le Brecht agus Weill, an chéad uair riamh ar stáitse. Thuill Brecht a leithéid de shaibhreas ar an gceoldráma seo agus go raibh sé ábalta teach a cheannach in Utting sa Bhaváir.
Is minic a shíltear gur bhain an lucht féachana an chiall chontráilte as an Dreigroschenoper, is é sin, gur criticeoireacht ar an tsochaí a bhí ann ar dtús, agus gurbh í an aicme ba mhó a bhí á lochtú ag Brecht a thug taitneamh don dráma. Ní mar sin atá, áfach. Nuair a léiríodh an ceoldráma an chéad uair, ní raibh an chriticeoireacht shochúil leath chomh láidir agus sna leaganacha a stáitsíodh ní ba deireanaí.
Deoraíocht
Theastaigh Ó Brecht riamh tionchar a imirt ar an lucht féachana agus triail a bhaint as meáin éagsúla, ar nós an raidió agus na hamharclainne, a cheadódh dó teacht i dteagmháil le lucht féachana agus éisteachta de chineálacha nua. Bhí sé dírithe ar réabhlóid an lucht oibre a spreagadh, ina sealbhódh na hoibrithe na gléis tháirgíochta ar fad.
I dtús na bliana 1933, stop na póilíní léiriú ar an dráma úd Die Massnahme ("An Chéim a Glacadh"), agus fuair Brecht agus na hamharclannaithe eile ionchúisiú faoi ardtréas. Ar an 26ú Feabhra d'éalaigh Brecht lena mhuintir ó Bheirlín le dul ar imirce. Chaith sé seal i bPrág, seal i Vín agus seal i Zürich, go dtí gur shocraigh sé síos i Skovsbostrand in aice le Svendborg ar an oileán úd Fyn sa Danmhairg, áit a raibh cara leis, Karin Michaelis, ina cónaí. B'ansin a chaith Brecht an chéad chúig bliana eile. I Mí Bealtaine den bhliain chéanna, cuireadh cosc ar a chuid saothar sa Ghearmáin, agus dhá bhliain ina dhiaidh sin, baineadh saoránacht na Gearmáine de mo dhuine. mion|Bertolt Brecht agus Hanns Eisler, 21 Márta 1950 B'iad blianta na himirce an tréimhse ba mhó cruacháis i saol Brecht, ach b'ansin a bhreac sé síos togha agus rogha a shaothair liteartha. Sa bhliain 1938, chríochnaigh sé an dráma Das Leben des Galilei ("Saol Galileo Galilei"). Is é is ábhar don dráma ná saol an réalteolaí mhóir a dhiúltaigh dá theoiric faoi ghluaiseacht an Domhain nuair a chonaic sé gléasra céasadóireachta na Cúisiúnachta a bhí ag bagairt air mura ndiúltódh. Sa bhreis ar na drámaí, bhíodh Brecht ag scríobh altanna ar irisí na ndídeanaithe Gearmánacha a bhí á bhfoilsiú i bPáras, i bPrág agus in Amstardam.
Sa bhliain 1939, thréig Brecht an Danmhairg. Chaith sé bliain i dteach feirme i gcóngar do Stócólm agus ansin, thug sé aghaidh ar Heilsincí san Fhionlainn, áit a bhain sé amach i Mí Aibreáin 1940. Sna saothair a chum sé i mblianta a imirce ní raibh Brecht chomh neamhbhalbh ina chuid criticeoireachta ar an tsochaí agus a bhí sé roimhe sin. Is dócha nár theastaigh uaidh na seantithe a tharraingt anuas air sna tíortha ina bhfaigheadh sé tearmann.
thumb|Dealbh - Bertold Brecht - [[Beirlín ]]I Heilsincí dó, fuair Brecht cuireadh ón scríbhneoir Fionlannach Hella Wuolijoki samhradh a chaitheamh i dTeach Marlebäck, teach mór tuaithe Wuolijoki i bparóiste Iitti. Ansin, bhain sé úsáid as cnámha an scéil a fuair sé ó bhean an tí lena dhráma féin Herr Puntila und sein Knecht Matti a scríobh, dráma atá suite i dtimpeallacht na tuaithe san Fhionlainn.
Sa bhliain 1941, chuaigh sé ar an luastraein Tras-Sibéire trí Mhoscó go dtí Vladivostok in Oirthear an Aontais Shóivéadaigh, agus ón áit sin, lean sé leis ar an long go dtí na Stáit Aontaithe, áit ar shocraigh sé síos i Santa Monica in aice le Hollywood. Shíl sé ar dtús go n-éireodh leis go sciobtha i ngnó an tseó, ach ní mar a shíltear a bhítear. Mar a d'iompaigh an scéal amach, níor chuala aon duine i Meiriceá iomrá ná trácht ar Brecht, agus bhí sé deacair aige déanamh as dó féin ansin. Le cuidiú ó chara Meiriceánach, Charles Laughton, d'aistrigh sé a dhráma Das Leben des Galilei go Béarla, agus nuair a chuaigh an dráma ar stáitse sna Stáit, b'é Laughton a rinne an phríomhpháirt. B'é seo an t-aon stáitsiú a rinne Brecht i Meiriceá.
An tréimhse iarchogaidh
Nuair a bhí an cogadh thart, thosaigh an frith-Chumannachas ag dul i méadaíocht sna Stáit Aontaithe arís, agus caitheadh drochamhras air mar Chumannaí. Glaodh air os comhair an Choiste um Ghníomhaíocht Neamh-Mheiriceánach ar an 30 Deireadh Fómhair 1947. Nuair a chuir an Coiste an cheist air, an raibh sé riamh ina bhall den Pháirtí Chumannach, is é an freagra a thug sé ná nach raibh sé den bharúil go raibh sé de cheart ag an gCoiste a leithéid de cheist a chur air, ach mar sin féin, theastaigh uaidh freagra a thabhairt uirthi trí ráiteas a léamh os ard a bhí ullmhaithe aige. Ní bhfuair sé cead an ráiteas a léamh, agus mar sin, thug sé an freagra nach raibh sé riamh ina bhall d'aon Pháirtí Chumannach, Páirtí Cumannach na Gearmáine san áireamh. mion|Dagmar Anders - Bert Brecht, Tuschzeichnung|clé An lá arna mhárach, thréig sé na Stáit Aontaithe, díreach le linn an chéad léiriú ar an Leben des Galilei. Chuaigh sé trí Pháras go Zürich, ó b'í an Eilvéis an t-aon tír amháin a d'fháilteodh isteach é go fóill san Eoraip. Ní bhfuair sé cead isteach sa Ghearmáin, mar shampla. Bhí Brecht ábalta a chuid drámaí a stáitsiú san Eilvéis: i Mí Feabhra 1948, léiríodh an dráma Die Antigone des Sophokles in Amharclann na Cathrach i Chur (i gcantún Graubünden).
Ar an 22 Deireadh Fómhair 1948 d'fhill Brecht go Beirlín, agus pas aige ón tSeicslóvaic. Shocraigh sé síos i mBeirlín Thoir, príomhchathair na Gearmáine Thoir. Ar dtús, bhí cónaí air in Óstán Adlon, ach ina dhiaidh sin, d'aistrigh sé go ceantar Weissensee, teach a 185 (Brecht-Haus) ag an tsráid Berliner Allee.
Sa bhliain 1949, bhunaigh Brecht agus Helene Weigel an Berliner Ensemble, an compántas aisteoirí is mó a shamhlaítear le Brecht. Cé go raibh an-ráchairt ar léirithe an chompántais, ní raibh maorlathaigh chultúir na Gearmáine Thoir sásta le gach ceann acu. Uaireanta, choisc an chinsireacht dráma le Brecht. An scannán Cumannach a rinne Brecht sa bhliain 1932, mar atá, Kuhle Wampe, coisceadh é freisin, íorónta go leor. mion|1954 Ag druidim le deireadh a shaoil dó, d'fhéach Brecht le scríbhneoirí agus amharclannaithe óga a spreagadh chun oibre agus le cuidiú a thabhairt dóibh. Go bunúsach, má shíl sé go raibh éirim i nduine chun ealaíne, chuir sé ag obair é ina amharclann, cé nach dea-smaoineamh a bhí ann i gcónaí, ó nach raibh bua amharclannaíochta ag gach scríbhneoir. I measc na ndaoine seo bhí Heinz Kahlau, Erwin Geschonneck, Erwin Strittmatter, Peter Hacks, Benno Besson, Peter Palitzsch, Ekkehard Schall, Heinz Schubert agus Manfred Wekwerth.
San Ostair, bhí na scríbhneoirí frith-Chumannacha Friedrich Torberg agus Hans Weigel an-mhíshásta leis an dóigh a raibh Brecht ag comhoibriú le rialtas Cumannach na Gearmáine Thoir, go háirithe ó bhí saoránacht na hOstaire bronnta ar mo dhuine. Mar sin, spreag siad na hamharclanna Ostaracha chun drámaí Brecht a choinneáil ó stáitse. Lean an baghcat seo ar aghaidh go dtí an bhliain 1963. Cé go raibh an frith-Chumannachas láidir sa Ghearmáin Thiar féin i mblianta an Chogaidh Fhuair, níor cuireadh bac ar bith le saothar Brecht sa tír sin riamh. clé|mion|masc mairbh, Augsburg Sa bhliain 1954, bronnadh Duais Stailín ar Brecht mar aitheantas dá chuid oibre ar son na síochán a. Chuaigh sé go pearsanta go Moscó leis an mbronntanas a ghlacadh.
Bás agus tionchar
I Mí Bealtaine sa bhliain 1956, buaileadh Brecht breoite le fliú, agus bhí sé chomh dona is gur cuireadh san ospidéal é. Ní bhfuair sé biseach ach ar feadh tamaill.
Chaith sé an samhradh ina theach cois an locha úd Schermützelsee i Märkische Schweiz,. Tháinig taom croí air ar an dóú lá déag de Mhí Lúnasa. Shíothlaigh sé in Ospidéal Charité i mBeirlín in Oirthear na Gearmáine dhá lá ina dhiaidh sin. Cuireadh ar an 17ú lá de Mhí Lúnasa i reilig Dorotheenstadt é.
John O'Hanlon
Polaiteoir Éireannach ab ea John O'Hanlon (4 Samhain 1872 – 22 Nollaig 1956). Bhí sé ina pholaiteoir neamhspleách.
Rómánaigh
Is grúpa eitneach Eorpach iad na Rómánaigh. Is í an Rómáinis a bpríomhtheanga.
Colm
Is éan é an colm. Is baill d'fhine na Columbidae iad. Is é an t-aon fhine san ord Columbiformes. Is éin téagartha iad seo a bhfuil muineál gearra orthu, agus goba gearra caola a mbíonn scannáin chéarach mhéithe orthu i roinnt speiceas. Itheann siad síolta, torthaí agus plandaí go príomha. Tá an fhine le fáil ar fud an domhain, ach tá an éagsúlacht is mó sna ríochtaí Ind-Mhalaech agus Astraláiseach.
Kurt Wüthrich
Ceimicí a rugadh in Aarberg na hEilvéise, a d'oibrigh ansin is sna Stáit Aontaithe is ea Kurt Wüthrich (1938-). Roinn sé Duais Nobel na Ceimice le John Fenn is Koichi Tanaka i 2002 as a shaothar chun athshondas maighnéadach núicléach a fheidhmiú le struchtúr tríthoiseach macramóilíní bitheolaíocha i dtuaslagán a réiteach.
Beobhreitheach
Is ionann ainmhí beobhreitheach (cuir i gcomparáid le ubh-bhreitheach) agus ainmhí ina bhfásann an suth taobh istigh de chorp na máthar. Cothaíonn corp na máthar an suth go dtí go mbeireann sí ainmhí beo. Bíonn placaint ag roinnt ainmhithe beobhreitheacha (breathnaítear orthu seo mar ainmhithe níos forbartha). Bíonn soláthar bia seachtrach ag teastáil ó sliocht ainmhí beobhreitheach ón am a rugtar iad. Is iad mamaigh placainteacha na hainmhithe is forbartha ó thaobh a bheith beobhreitheach ach bíonn samplaí d'ainmhithe beobreitheacha le fáil i measc:
Pisín
thumb|240px|Pisín Is cat óg clóis é pisín (felis catus).
Here We Go Again (albam Demi Lovato)
Is é Here We Go Again an dara halbam ón amhránaí Demi Lovato. Scaoileadh é ar an 21 Iúil, 2009.
231 (uimhir)
Is é 231 an uimhir nádúrtha tar éis 230 agus roimh 232.
Here We Go Again (albam Demi Lovato)
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Cairteacha
{|
Gerry Fitt
Ba pholaiteoir as Tuaisceart Éireann é Gerard "Gerry" Fitt, nó Barún Fitt of Bell's Hill, (9 Aibreán 1926 – 26 Lúnasa 2005). Bhí sé i measc na ndaoine a bhunaigh an SDLP (Páirtí Sóisialach Daonlathach an Lucht Oibre) sa bhliain 1970.
Tús a shaoil
Rugadh Fitt i mBéal Feirste. Fuair sé a chuid oideachais ó na mBráithre Críostaí. Chaith sé na blianta idir 1941 agus 1953 i sheirbhís an chabhlaigh. Bhíodh cónaí ar Fitt i mBóthar na bhFál, agus sheas sé mar ionadaí don bhóthar ar son pháirtí lucht oibre sa bhliain 1956. Fuair Paddy Devlin, ó Pháirtí Lucht Oibre na hÉireann an ceann is fearr air, áfach.
Sa bhliain 1958, toghadh Fitt do Chomhairle Cathrach Bhéal Feirste mar bhall de Pháirtí Lucht Oibre na hÉireann. Sa bhliain 1962, bhuaigh sé suíochán i Stormont.
San olltoghchán Westminster sa bhliain 1966, bhuaigh Fitt an suíochán in iarthar Bhéal Feirste.
SDLP
clé|mion|Westminster D'úsáid Fitt a shuíochán i Westminster chun fadhbanna i dTuaisceart Éireann a chuir os chomhair na Breataine. Ba MP comhbhraiteach é a bhí i láthair ag an agóid cearta daonna i nDoire ar an 5 Deireadh Fómhair 1968. Chloígh Constáblacht Ríoga Uladh Fitt an lá sin, i measc daoine eile.
Thug Fitt tacaíocht do Bernadette Devlin sa bhliain 1969. clé|mion I mí Lúnasa 1970 bhí Fitt mar an chéad cheannaire ar pháirtí nua, Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre (SDLP). Bunaíodh an SDLP tar éis comhráite sa nGaeltacht i dTír Chonaill idir John Hume, Austin Currie, Paddy O’Hanlon, Paddy Devlin agus Gerry Fitt. Ba é Gerry Fitt an ceannaire mar gurbh é an polaiteoir ba shinsearaí díobh, an t-aon Fheisire Parlaiminte in Westminster ina measc.
Titim amach
Sa bhliain 1980 cuireadh John Hume ina áit mar cheannaire, agus d'fhág Fitt an páirtí.
Sa bhliain 1981 bhí Fitt in aghaidh na Stailceanna ocrais sa phríosún Maze i mBéal Feirste.
I mí na Bealtaine na bliana 1983, chaill Fitt a shuíochán do Gerry Adams.
Fuair Fitt bás ar an 26 Lúnasa 2005, 79 bliain d'aois, de bharr galair croí. Bhí ceathrar iníon aige.
Aeráid thrópaiceach bhaistí
deas|mion|400x400px|Criosanna domhanda na haeráide trópaicí báistí (Af). Is éard is aeráid thrópaiceach bháistí, ar a dtugtar freisin aeráid mheánchriosach, ann ná aeráid thrópaiceach a bhíonn ar fáil de ghnáth (ach ní i gcónaí) ar feadh an mheánchiorcal. Bíonn, de ghnáth, foraoisí trópaiceacha, sna réigiúin seo agus tugtar an t-ainm Af orthu, de réir aicmithe aeráide Köppen. Go hiondúil, bíonn aeráid trópaiceach bháistí te agus fliuch.
Wilhelm Max Wundt
Fiseolaí is síceolaí turgnamhach, a rugadh i Neckarau in aice le Mannheim na Gearmáine, ab ea Wilhelm Maximilian Wundt (1832-1920). Rinne sé staidéar ar an leigheas ag Ollscoil Tübingen, Ollscoil Heidelberg, agus Ollscoil Bheirlín. Sa bhliain 1857, ceapadh é ina 'dozent' ag Ollscoil Heidelberg, áit ina raibh sé ina léachtóir sa bhfiseolaíocht. Ó 1858-1864 rinne sé staidéar ar spreagadh néareolaíoch agus ceimiceacha na matán. Sa bhliain 1864, ceapadh é ina ollamh cúnta ag Heidelberg. Trí bliana ina dhiaidh sin, thosaigh sé cúrsa ar a bhronn sé an t-ainm 'síceolaíocht fhiseolaíoch'. Foilsíodh a magnum opus "Grundzüge physiologischen der Psychologie" (Prionsabail na Síceolaíochta Fiseolaíche) sa bhliain 1873. Go bunúsach thug a chuid fealsúnachta le fios go bhfuil mhacasamhail meabhrach ag gach ócáid ​​fhisiceach, agus tá chomhpháirtí fisiciúla ag gach ócáid ​​mheabhrach. D'oibrigh Wunt ina shaotharlann cháiliúla in Ollscoil Leipzig ón bhliain 1875, agus bhí sé ag obair ann sna 45 bliana ina dhiaidh sin. Foilsíodh an taighde in "Philosophische Studien" (Staidéar fealsúnachta), tréimhseachán a bhunaigh sé féin sa bhliain 1981. Is iontach an méid a d'fhoilsigh Wunt, idir leabhair, aistí agus eile. Sa bhliain 1883, thosaigh sé ar an chéad chúrsa dar teideal síceolaíocht turgnamhach'. Toghadh Wunt ina reachtaire ar Ollscoil Leipzig sa bhliain 1889. Níos déanaí chuir sé suim sa síceolaíocht shóisialta nó chultúrtha. Scríobh sé "Volkerpsychologie", a foilsíodh idir 1900 agus 1920, lena n-áirítear an smaoineamh go raibh céimeanna forbartha cultúrtha ann. Sa bhliain 1920, scríobh sé "Erlebtes und Erkanntes", a dhírbheathaisnéis. Fuair ​​sé bás sa bhliain 1920.
Valbaí giorria ruadhonn
Ainmhí is ea an valbaí giorria ruadhonn.
232 (uimhir)
Is é 232 an uimhir nádúrtha tar éis 231 agus roimh 233.
An Cnocán Glas
Sráidbhaile i gContae na Gaillimhe in Éirinn is ea an Cnocán Glas (leagan galldaithe neamhoifigiúil Béarla: Knockaunglass). Tá sé seo sa Ghaeltacht agus tá sé lonnaithe taobh thiar den Spidéal i gConamara. Ba sa bhaile a rugadh an scríbhneoir Máirtín Ó Cadhain agus an fear béaloidis Seán Ó Cadhain.
Cill na mBan
Is paróiste suite i gContae Ard Mhacha í Cill na mBan.
Ioruaigh
Is grúpa eitneach Eorpach iad na Ioruaigh. Is í Ioruais a bpríomhtheanga.
Cíobhaí Mór Breac
Is speiceas cíobhaí é Cíobhaí Mór Breac. Tá sé timpeall 45 cm ar airde agus tá meáchan timpeall 3.3 cg ann. (Tá meáchan timpeall 2.4 cg sna héin fhireanna.) Tá clúmh liathdhonn ar an speiceas seo agus stríoca i leith na báine ann. Beirtear aon ubh amháin agus gorann an dá thuismitheoir í. Meastar go bhfuil os cionn 20,000 éan den speiceas seo ann agus iad spréite faoi shléibhte iarthuaisceart Nelson, faoin gcuid thuaidh den Chósta Thiar agus faoi Alpa an Deiscirt
Stáisiún Sráid Learpholl
250px|thumb|Stáisiún Sráid Learpholl Is stáisiún suite suite i gCathair Londan é Stáisiún Sráid Learpholl.
Coileán
thumb|240px|Coileán Is madadh óg clóis é coileán (Canis lupus familiaris).
Hugo Flinn
Polaiteoir Éireannach ab ea Aodh Ó Floinn (nó Hugo Flinn mar a dtugtar air i mBéarla; 1879 – 28 Eanáir 1943). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Darren Barker
Dornálaí Sasanach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Darren Barker a rugadh ar an 19 Bealtaine 1982 i Chipping Barnet, Londain.
233 (uimhir)
Is é 233 an uimhir nádúrtha tar éis 232 agus roimh 234.
Sípéir gallda
thumb|240px|Sípéir gallda Is madadh clóis é sípéir gallda.
UNIX
Is córas oibriúcháin ríomhaireachta é Unix nó UNIX, a forbraíodh ar dtús sna 1960í agus na 1970í. Iad siúd a d'fhorbair é, bhí siad ag obair do AT&T i Bell Labs. Ina measc bhí daoine ar nós Ken Thompson, Dennis Ritchie, agus Douglas McIlroy.
Is féidir córais Unix an lae inniu a roinnt i mbrainsí difriúla, agus iad forbartha thar na blianta ag AT&T, chomh maith le díoltóirí tráchtála éagsúla agus eagraíochtaí neamhbhrabúis.
Cíobhaí Beag Breac
Is speiceas cíobhaí é Cíobhaí Beag Breac (Apteryx owenii). Díothaíodh ar an mór-roinn é ach tá timpeall 1,350 ceann den speiceas ar Oileán Kapiti agus tugadh isteach in oileáin shábháilte eile é. Dealraíonn sé go bhfuil sé ag pórú ann. Níl sé ach 25 cm ar airde agus tá meáchan 1.3 cg san éan baineann. Beirtear aon ubh amháin agus gorann an t-éan fireann í.
Jet2.com
Aerlíne ísealchostais is ea Jet2.com. Eitlíonn siad go háiteanna ar fud na hEorpa. Cuideachta Sasanach atá ann.
Eitlíonn siad ó Bhéal Feirste, Blackpool, Leeds, Mhanchain, agus 34 háit eile i Sasana, Albain agus sa Bhreatain Bheag. hAthraíodh an t-ainm ó Channel Express go Jet2.com Ltd sa bhliain 2006, agus d'aistrigh siad a gceannceathrú ó Bournemouth go hAerfort Idirnáisiúnta Leeds Bradford.
D'iompair siad timpeall 2.8 millún duine i 2006. Tá timpeall is 4,000 duine fostaithe acu. Tá an grúpa ag fás go tapa bliain tar éis bliana.
mion|lár|300px|Low Fare Finder House, ceannáras na haerlíne
234 (uimhir)
Is é 234 an uimhir nádúrtha tar éis 233 agus roimh 235.
Comhairle an Iúir agus Mhúrn
Ba chomhairle suite i gContae Ard Mhacha agus i gContae an Dúin í Comhairle an Iúir agus Mhúrn.
Foireann sacair náisiúnta Phoblacht na hÉireann
Is í foireann peile náisiúnta Phoblacht na hÉireann a dhéanann ionadaíocht do Phoblacht na hÉireann i gcomórtais sacair. Tá an fhoireann náisiúnta faoi stiúir Cumann Peile na hÉireann agus imrítear a gcluichí baile sa Staidiam Aviva i mBaile Átha Cliath. Is é Martin O'Neill bainisteoir reatha na foirne.
Cháiligh an fhoireann dá gcéad mhórchomórtas sa bhliain 1988 nuair a shroicheadar Craobh na hEorpa sa Ghearmáin. Bhí bua cáiliúil acu in aghaidh Shasana sa chomórtas seo, agus rinneadh laochra de na peileadóirí mar thoradh. Cháiligh siad do Chraobh na hEorpa arís sa bhliain 2012 agus do Chorn Sacair an Domhain sna blianta 1990, 1994 agus 2002.
Staid
Imríonn an fhoireann ag imirt a gcluichí baile sa Staidiam Aviva, áis a roinneann siad le foireann rugbaí na hÉireann. Roimhe sin, d'imir an dá fhoireann i bPáirc an Chrócaigh mar shocrú sealadach, fad agus a bhí athfhorbairt á dhéanamh ar pháirc Bhóthar Lansdún i mBaile Átha Cliath, mar a thugaí air.
Is é Staidiam Aviva ceanncheathrú an IRFU chomh maith, eagraíocht stiúrtha rugbaí in Éirinn. D'imir an fhoireann sacair a chéad chluiche sa staid seo i gcoinne na hIodáile sa bhliain 1971. Roimhe seo, bhíodh cluichí á imirt bPáirc Cnocán Uí Dhálaigh.
Joseph Blowick
Polaiteoir Éireannach ab ea Joseph Blowick (13 Márta 1903 – 12 Lúnasa 1970). Bhí sé ina bhall de Chlann na Talmhan.
Mogh Rotha
Deirtear sna seanscéalta gur dhraoi dall é Mogh Rotha (Mug Ruith) a bhíodh ina chónaí ar oileán Dhairbhre i gCiarraí. Bhí sé i gcumas borradh thar compás; thógadh a anáil stoirmeacha agus dhéanadh sí cloch de dhaoine. Chaitheadh sé seithe tairbh gan adharca agus masc éin agus d’eitlíodh sé i gcarr darbh ainm an roth rámhach. Bhí carbad daimh aige a dhéanadh lá geal den oíche, sciath dhubh réaltbhreac na bile airgid, agus cloch a ndéanfaí eascann nimhe di ach í a chaitheamh isteach san uisce.
Scéalaíocht
Tá baint ag Mogh Rotha le tréimhsí éagsúla sna scéalta. Deirtear go raibh sé beo le linn Chormaic mhic Airt sa 3ú haois agus deirtear freisin go raibh beo in Iarúsailéim le linn Chríost. In Lebor Gabála Érenn deirtear go bhfuair sé bás le linn Chonmhaoil, beagnach dhá mhíle bliain roimh aimsir Chormaic. De bharr na scéalta sin, b’fhéidir, a dúirt na filí go raibh sé thar a bheith fadsaolach: deir cuntas amháin gur mhair sé i rith réimeas naoi rí dhéag. Maíonn scoláirí éigin go mbíodh sé ina dhia gréine nó anfa.
Bhí finscéalta ann i dtaobh a eachtraí sa Talamh Naofa. Dúradh gur dhalta le Síomóin Draíodóir é, fear a mhúin draíocht dó agus a chuidigh leis an carr eitilte roth rámhach a dhéanamh. Deirtear i dtéacsanna difriúla gur carr í siúd atá déanta de chaorthainn, í á tarraingt ag dhá dhamh le fearsaidí fiondruine, dhá leath ghloine uirthi, agus carr ar comhsholas lá agus oíche do na daoine í. Dallann sí an té a fhéachann uirthi, bodhraíonn sí an té a chloiseann í agus maraíonn sí pé duine a bhuaileann sí. In dhá dhán ar a laghad deirtear gurb é Mogh Rotha an básaire a bhain an ceann d’Eoin Baiste agus a tharraing mírath ar mhuintir na hÉireann. Tá príomhpháirt aige freisin in Forbhais Droma Dámhgháire, scéal a bhaineann le haimsir Chormaic mhic Airt. Beireann sé bua ar dhraoithe Chormaic i gcath draíochta mar mhalairt ar thalamh a fháil ón rí Fiachu Muillethan i ndeisceart na Mumhan, rí a raibh Cormac ag iarraidh cáin a ghearradh air. Déantar caoirigh de thrí dhraoi, Earghe, Eang and Eanghain, ar an taobh eile, agus iad ina laochra fíochmhara fós, ach déanann Mogh Rotha trí chú draíochta:
Teitheann na caoirigh agus scriosann na cúnna iad.
Ba í Tlachta (Tlachtga) iníon Mhogh Rotha, bandraoi cumhachtach a d’fhág a hainm ar chnoc sa Mhí agus ar fhéile na háite sin. D’éignigh Síomóin Draíodóir (nó a thriúr mac) í agus rug sí triúr mac dá cuid féin, Dorbh, Cuma agus Muach.
Sliocht as Dícheannadh Eoin (Flann Fíona a scríobh)
Nua-Ghaeilge
235 (uimhir)
Is é 235 an uimhir nádúrtha tar éis 234 agus roimh 236.
Eastónaigh
deas|250px|thumb|Eastónaigh Is grúpa eitneach Eorpach iad na Eastónaigh. Is í an Eastóinis a bpríomhtheanga.
Rowi
Is speiceas cíobhaí é Rowi nó Cíobhaí Donn Okarito. Tá imir liath sa chlúmh agus uaireanta tá cleití bána ar an ngrua. Is féidir leis na héin bhaineanna trí ubh féin a bhreith i séasúr amháin, agus gach ceann acu i nead difriúil.
An Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara
Is roinn rialtais de chuid Rialtas na hÉireann í an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara, suite i mBaile Átha Cliath.
Otharlann Chnoc na Nóiníní
Is ospidéal suite i gContae Ard Mhacha é Otharlann Chnoc na Nóiníní.
Sotar rua
thumb|240px|Sotar rua Is madadh clóis é sotar rua.
Liopard sneachta
Ainmhí is ea an liopard sneachta.
236 (uimhir)
Is é 236 an uimhir nádúrtha tar éis 235 agus roimh 237.
Dátheangachas oifigiúil
Tagraíonn an dátheangachas oifigiúil don bheartas atá glactha ag roinnt stát aithint a thabhairt do dhá theanga mar theangacha oifigiúla lena n-áirítear ag láimhseáil agus nó ag déileáil le gach doiciméad oifigiúil, gach comhfhreagras, gach gnó oifigiúil, agus nós imeachta na Cúirte san áireamh, sna teangacha sin. Tá sé an-éagsúil ón dátheangachas pearsanta, sé sin, cumas an duine chun dhá theanga a labhairt.
Ceanada
Tá stádas dlíthiúil ar leith i gCeanada ag an Bhéarla agus an Fhraincis níos mó ná atá ag teangacha eile i gCeanada, sna cúirteanna, sna parlaimint agus sna riaracháin. Ag leibhéal na gcúigí, is é New Brunswick (Fraincis: Nouveau-Brunswick)an cúige dátheangach oifigiúil amháin agus is é Québec an cúige aonteangach oifigiúil amháin (le Fraincis). I gcleachtas, tairgeann gach cúige, lena n-áirítear Québec, roinnt seirbhísí dátheangacha agus roinnt oideachais sa dá theanga oifigiúla suas go dtí leibhéal na hardscoile. Tá an Béarla agus an Fhraincis ina dteangacha oifigiúla sna trí chríocha (toisc go bhfuil siad á riaradh ag an rialtas feidearálach). Ina theannta sin, tá an Ionúitis freisin ina theanga oifigiúil i Nunavut, agus tá stádas oifigiúil san Chríoch Iarthuaiscirt ag naoi dteanga dúchasach.
Sam Soliman
Dornálaí Astrálach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Sam Soliman a rugadh ar an 13 Samhain 1973 i Melbourne, Victoria. Sár-chicdhornálaí a bhí ann agus ghlacadh sé páirt i gcomortaisí Muay Thai chomh maith. Ní bhíonn sé páirteach i gcomortaisí ar bhunús gairmiúil a thuilleadh, ach tá sé ina theagascóir corpacmhainne, ag cuidiú go rialta le daoine gan lóistín chun a sláinte a choimeád suas.
Orhan Pamuk
Úrscéalaí Turcach is ea Ferit Orhan Pamuk (a rugadh ar 7 Meitheamh, 1952 in Iostanbúl, an Tuirc). Cleachtann sé stíl insinte iarnua-aoiseach ina chuid scríbhinní, agus cuireadh níos mó ná dhá scór teanga ar leabhair dá chuid.
Bronnadh Duais Nobel na Litríochta ar Pamuk ar 12 Deireadh Fómhair 2006, agus b'é an chéad duaiseoir Turcach é riamh.
Saol
250px|mion|clé|Orhan Pamuk.
Saolaíodh do lánúin réasúnta saibhir é, agus chuaigh sé ar scoil Mheiriceánach in Iostanbúl, Coláiste Robert. Theastaigh óna mhuintir go rachadh sé le hinnealtóireacht nó le hailtireacht, agus chaith sé trí bliana ag staidéar ailtireachta in Ollscoil Teicneolaíochta Iostanbúl, ach níor thaitin an tslí bheatha leis, agus d'éirigh sé as an ollscoil sula raibh céim bainte amach aige. Ansin, chuaigh sé ag foghlaim iriseoireachta in Ollscoil Iostanbúl, agus an iarracht sin, níor fhág sé an cúrsa léinn gan chríochnú. Sna hochtóidí, chaith sé roinnt blianta ag léachtóireacht i Meiriceá, in Ollscoil Columbia agus Ollscoil Iowa.
Bhí sé pósta ar Aylin Türegün ón mbliain 1982 ar aghaidh, ach má bhí féin, fuair an lánúin colscaradh sa bhliain 2001. Saolaíodh iníon amháin dóibh, Rüya ("Brionglóid" - nó "Aisling"). Tá deartháir ag an scríbhneoir, Şevket Pamuk, atá ina staraí aithnidiúil, agus é ag léachtóireacht in Ollscoil Boğaziçi, an ollscoil is airde meas sa Tuirc.
I dtús a chaithréime, b'fhearr leis cur síos nádúraíoch a thabhairt ar an saol. De réir a chéile, áfach, thosaigh sé ag baint úsáid as teicnící iarnua-aoiseacha, agus é ag éirí níos muiníní as féin mar scríbhneoir. Cé go raibh ardmheas na gcriticeoirí air, thóg sé beagáinín níos mó ama air súil an lucht léitheoireachta a tharraingt air féin. An t-úrscéal a d'fhoilsigh sé i dtús na nóchaidí, áfach, Kara Kitap ("An Leabhar Dubh"), bhí sé i mbéal an phobail ar fud na Tuirce, chomh casta, chomh saibhir agus a bhí sé, mar lón léitheoireachta. Sa bhliain 1992, scannánaigh duine de stiúrthóirí móra na Tuirce, Ömer Kavur, é faoin teideal Gizli Yüz ("An Aghaidh Cheilte").
Richard Walsh
Polaiteoir Éireannach ab ea Richard Walsh (1889 – 4 Nollaig 1957). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Coill Chonmhaí
Is barúntacht suite i gContae Aontroma í Coill Chonmhaí.
Aimsitheoir Aonfhoirmeach Acmhainne
Is éard is Aimsitheoir Aonfhoirmeach Acmhainne (Uniform Resource Locator, URL) ann ná cineál Aitheantóir Aonfhoirmeach Acmhainne a chuireann in iúl cá bhfuil acmhainn áirithe le fáil agus conas is féidir teacht ar an acmhainn sin. Sa ghnáthchaint, is minic a thugtar URL ar an seoladh gréasáin, cé go bhfuil an úsáid sin beagáinín mícheart.
Ba é Tim Berners-Lee a d'fhorbair comhréir an aimsitheora aonfhoirmigh acmhainne, mar chuid den aitheantóir aonfhoirmeach acmhainne, thiar sa bhliain 1994. Níl sé sásta inniu leis an dóigh a mbaintear úsáid as na poncanna san aimsitheoir, agus é den bharúil go mbeadh sé níos fearr fanacht i dtuilleamaí na slaiseanna amháin. Níl sé sásta leis an tslais dhúbailte a chuirtear ar lorg an http: sna seolta gréasáin ach an oiread.
Cibé scéal é, is mar seo a chuirtear an t-aimsitheoir tipiciúil i dtoll le chéile:
Mariupol
Cathair agus caladh tráchta san Úcráin is ea Mariupol (Úcráinis: Маріуполь), in oblast Donetsk, in oirdheisceart na tíre. Bhí 455,063 duine ina gcónaí sa chathair de réir meastacháin a rinneadh sa bhliain 2015. Is Úcránaigh iad 49% den daonra, agus is iad na Rúisigh an dara grúpa eitneach is mó ann (43% den daonra), is ansin na Gréagaigh (7%). Cónaíonn formhór Ghréagach na hÚcráine in Mariupol.
Stair
mion|clé|Amharclann i Mariupol
Bunaíodh Mariupol sa 16ú haois mar dhún Cosacach (Zimovnik) ar a tugadh Domakha, agus níos déanaí Kalmius.
238 (uimhir)
Is é 238 an uimhir nádúrtha tar éis 237 agus roimh 239.
Tobar an Iarla
Is baile suite i gContae Chorcaí é Tobar an Iarla.
An Mhuaidh
thumb|300px|An Mhuaidh i m[[Béal an Átha]] Abhainn in iarthar Chontae Shligigh agus oirthuaisceart Chontae Mhaigh Eo is ea an Mhuaidh. Téann sí ón Sliabh Gamh go Cuan Chill Ala. Bíonn go leor bradáin ann.
An Roinn Fiontar, Trádála agus Fostaíochta
Is roinn de chuid Rialtas na hÉireann í An Roinn Fiontar, Trádála agus Fostaíochta, suite i mBaile Átha Cliath.
Cathair Westminster
Is buirg í Cathair Westminster atá suite i Londain Thiar lárnach, Sasana. Tá a cheanncheathrú riaracháin suite i Halla na Cathrach.
Liús
Is iasc fionnuisce, feoiliteach é an liús nó gailliasc (Esox lucius). Bíonn tóir ar an iasc seo sa gharbhiascaireacht mar go dtroideann sé go láidir nuair a bheirtear air.
James Wyatt
Ailtire a rugadh i mBurton Constable Shasana ab ea James Wyatt (3 Lúnasa 1746 - 4 Meán Fómhair 1813).
Bhain sé cáil amach as a dhearadh nua-chlasaiceach do Phaintéón Londan (1772). Cé nach raibh an struchtúr suntasach mórán ón taobh amuigh tharraing an halla aird mhór ón bpobal agus bhí praghsanna an-arda ar thicéid le haghaidh imeachtaí ann. Ní raibh a leithéid de spás cruinnithe le feiceáil roimhe sin, dar lena lán, leis an gcruinneachán mór, na fohallaí timpeall an phríomhsheomra agus an stíl chríochnúil ar gach rud. Osclaíodh an foirgneamh sa bhliain 1772 ach dódh é fiche bliain ina dhiaidh, sa bhliain 1792.
Saothar eile leis is ea Mainistir Fonthill (1796-1807), athbheochan Ghotach a thit as a chéile beagnach go hiomlán sna 1920idí. clé|mion|220x220px|Ostán Wyatt, [[Cathair na Mart|alt=]] mion|191x191px|clé|circa 1800
Tagairtí
mion|300px|clé|An halla cruinneachánach i bPaintéón Londan
Donnchadh Ó hAmhsaigh
Cláirseoir ba ea Donnchadh Ó hAmhsaigh (1695 – 5 nó 11 Samhain 1807). Thugtaí Denis Hampsey, Denis Hampson nó Denis Hempson air i mBéarla.
Rugadh é sa Chreag Mhór, in aice le Garbhachadh i gContae Dhoire. Chaill sé radharc a shúl in aois a thrí bliana leis an mbolgach, agus in aois a dhá bhliain déag thosaigh sé ag foghlaim conas seinm ar an gcláirseach ó Bhríd Ní Chatháin, bean uasal a bhí oilte ar an ealaín sin mar ba ghnách lena leithéidí ag an am. Bhí múinteoirí fir aige ina dhiaidh sin arbh as Connacht dóibh.
Thosaigh sé ag seinm ar an gcláirseach mar cheird in aois a ocht mbliana déag, agus cheannaigh triúr pátrún cláirseach i bpáirt dó. Ina dhiaidh sin shiúil sé Éire agus Albain ar feadh deich mbliana nó mar sin. Thug sé an dara cuairt ar Albain sa bhliain 1745 nuair a bhí sé beagnach caoga bliain d’aois, agus sheinn sé i nDún Éideann i láthair an Phrionsa Séarlas Éadbhard Stiúbhart. In Éirinn sheinneadh sé sna tithe móra agus i mBaile Átha Cliath, i gCorcaigh agus i mbailte móra eile.
Faoi dheireadh chuaigh sé a chónaí in Aird Mhic Giollagáin, áit a mbíodh muintir a mháthair ina gcónaí. Phós sé bean as Inis Eoghain agus é sé bliana is ochtó d’aois: rugadh iníon dóibh. Fuair sé bás in Aird Mhic Giollagáin agus é céad is dhá bhliain déag d’aois.
A cheol
An chláirseach a bhí aige rinne Cormac Ó Ceallaigh as Baile na Scríne i gContae Dhoire í timpeall na bliana 1707. Bhíodh coim mhór ag a leithéid de chláirseach agus í déanta d’adhmad sailí. Téada miotail a bhíodh inti agus tharraingítí iad leis na hingne. Uirlis an-deacair a bhí inti, agus bheadh ort tabhairt fúithi i dtús d’óige.
Bhí Ó hAmhsaigh ag Féile na gCruitirí i mBéal Feirste sa bhliain 1792 agus é ar an aon chláirseoir amháin a sheinn ar an sean-nós agus a raibh an seancheol go léir aige. Chuireadh sé barr iontais ar a raibh i láthair lena mhíne a d’fhéadfadh sé nótaí maise a sheinm.
Bhí an-mheas aige ar an seancheol agus bhí drogall éigin air é a ligean leis an nglúin a bhí ag teacht.
Mosc–Ardeaglais an Córdoba
clé|250px|mion|Mosc–Ardeaglais an Córdoba Ardeaglais Chaitliceach agus iar-mhosc atá suite i lár Andalúis na Spáinne í Ardeaglais Muire an Deastógáil.
Dún Libhse Íochtarach
Is barúntacht suite i gContae Aontroma é Dún Libhse Íochtarach.
Leabharlann Náisiúnta na hÉireann
Leabharlann Éireannach í Leabharlann Náisiúnta na hÉireann (National Library of Ireland) atá suite i mBaile Átha Cliath, i bhfoirgneamh a bhí deartha ag an ailtire Thomas Newenham Deane.
Ní thugann an Leabharlann leabhair ar iasacht, agus is sna seomraí léitheoireachta éagsúla a dhéantar an léitheoireacht.
Eagraíocht
An tAire Ealaíon, Spóirt agus Turasóireachta atá freagrach as inniu.
Seirbhísí
mion|clé Is cuid den Leabharlann Náisiúnta iad an Oifig Ginealais, Oifig an Phríomh-Arailt ar Shráid Chill Dara, agus an Chartlann Náisiúnta Ghrianghrafadóireachta i mBarra an Teampaill.
Stair
mion|clé Bhunaigh an Dublin Science and Art Museum Act, 1877, Leabharlann Náisiúnta na hÉireann. Bhí foráil san Acht gur chóir móramh na mbailiúchán a bhí i seilbh Chumann Ríoga Bhaile Átha Cliath a dhílsiú sa Roinn Eolaíochta agus Ealaíon, mar a bhí ann ag an am, ar mhaithe leis an bpobal agus leis an gCumann, agus chun críocha an Achta.
Ar 29 Lúnasa 1890, osclaíodh an Leabharlann nua, le seó agus le ceiliúradh nach bhfacthas roimhe. Dhear Thomas Newenham Deane an foirgneamh ar Shráid Chill Dara. Baineadh úsáid as chun an ceardaíocht nua-aoiseach na hÉireann, na Breataine agus na Mór-Roinn e a thaispeáint sa tógáil. mion|clé|Raymond le Gros, Expugnatio Hibernica le Giraldus de Barr
Tokoeka
Is speiceas cíobhaí é Tokoeka. Tá sé chomh mór leis an gCíobhaí Mór Breac, tríd is tríd, agus é dealraitheach leis an gCíobhaí Donn, cé go bhfuil sé níos dathéadroime. Is léir ón DNA is sine go raibh sé le fáil ar chósta thoir an Oileáin Theas tráth.
Fospéiceas
Tá cúpla fospeiceas ann:
Scairdeán Trevi
deas|250px|thumb|Scairdeán Trevi Is scairdeán sa Róimh é Scairdeán Trevi.
Michael Jordan (polaiteoir)
Polaiteoir Éireannach ab ea Michael Jordan. Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal agus Páirtí na bhFeirmeoirí.
Liosta tíortha de réir OTI
Is liosta tíortha de réir OTI (Olltáirgeacht intíre) é seo. Is liosta de réir OTI ainmniúla (en) atá anseo, le ciall go dtomhaistear an OTI de gach tír de réir a fiúntas i ndollair SA, i gcomórtas le hí a thomhas de réir na méide éarraí is féidir leis an OTI san iomlán a íoc sa tír féin, ar a dtugtar OTI chothroime cumhachta ceannaíochta (en).
Loch Peipus
Is loch mór fionnuisce é Loch Peipus (Eastóinis: Peipsi-Pihkva järv, Rúisis: Псковско-Чудское озеро (Чудско-Псковское озеро), Gearmáinis: Peipussee) suite ar an teorainn idir an Eastóin agus an Rúis i dtuaisceart na hEorpa.
Is é an cúigiú loch is mó in Eoraip tar éis na lochanna Ladoga agus Onega thuas ó Chathair Pheadair sa Rúis, Vänern sa tSualainn, agus Saimaa san Fhionlainn.
Corcaigh Uirbeach
Is ceantar suite i gContae Chorcaí í Corcaigh Uirbeach.
Loch Peipus
Tá a lán oileán suite ar an loch agus is féidir trí pháirt a roinneadh as:
Bliain bhisigh
Is éard is Bliain Bhisigh ann na bliain ina mbíonn lá sa bhreis sa bhliain. Bíonn 366 sa bhliain agus 29 i mí Feabhra. Tarlaíonn bliain bhisigh gach ceithre bliana.
Féilire
clé|mion|177x177px|Is bliain bhisigh í bliain an chéid más féidir í a roinnt ar 400. Bíonn 365 lá i mbliain de ghnáth, mar tógann sé an méid sin am a ar an domhan dul timpeall na gréine. Ach ní théann an domhan timpeall na gréine i 365 lá go díreach. Dá bharr sin, cuirimid lá breise le bliain gach ceithre bliana – sin an rud is cúis le bliain bhisigh.
Aon bhliain is féidir a roinnt ar a ceathair mar shampla, 2024, is blianta bisigh iad sin. Is bliain bhisigh í bliain an chéid más féidir í a roinnt ar 400.
Rímː
“30 lá a thugann siad leo Samhain, Aibreán agus na Meithimh teo.
Lá sa bhreis ag gach mí eile ach an Feabhra thiar ar deireadh.
Gan aige ach ocht lá is fiche, Naoi lá is fiche i mbliain bhisigh.”
clé|mion|177x177px|1908ː faigheann na mná a seans ar an 29 Feabhra
Nósanna
Ceann de na nósanna traidisiúnta is mó cáil a bhain riamh le bliain bhisigh ná go bhféadfadh bean iarraidh ar fhear í a phósadh. Ba mhinic an cleamhnas á dhéanamh i rith an Charghais ainneoin rialacha eaglasta in aghaidh a leithéide.
X-chrómasóm
200px|mionsamhail|deas|X-chrómosóm An gnéaschrómasóm i ndaoine agus mórchuid na mamach. Cinneann sé baineannacht nuair a tharlaíonn dís (XX) sa núicléas (X amháin ón mháthair, an X eile ón athair), chomh maith le 44 gnáthchrómasóm. Bíonn X-chrómasóm amháin sa bhfireannach, le Y-chrómasóm (XY) (an X ón máthair, an Y ón athair), agus 44 gnáthchrómasóm. Athruithe géine sa chrómasóm seo is bun le dathdhaille agus/nó haemifile, a fhaightear mar oidhreacht tríd. Sa naíonán baineann a fhaigheann X athraithe, bíonn an dara X ón athair ann chun an ghéin athraithe a dhéanamh cúlaitheach. Sa naíonán fireann a fhaigheann X athraithe ón máthair (agus Y ón athair) ní bhíonn an dara ceann ann chun an ghéin athraithe a cheilt, agus léirítear ainriocht díobh seo sa naíonán sin. Mar sin, is minice ar fad na hainriochtaí seo i bhfir ná mná. Chun go bhfaighidh an naíonán ainriocht díobh, is gá go mbeidh an t-athair is an mháthair ina n-iompróirí den ghéin athraithe, agus go bhfaighidh an naíonán an X-chrómasóm le géin athraithe (cúlaitheach) ón máthair.
Na Máigigh
Sibhialtacht
Tá clú agus cáil ar réalteolaíocht, ealaín agus ailtireacht na Máigeach chomh maith. Bhí na Máigigh i síortheagmháil le sibhialtachtaí eile an réigiúin, agus níorbh iad féin a chéadcheap an scríbhneoireacht ná an féilire ansin, ach rinne siad an-fhorbairt ar na bunsmaointe a fuair siad ó na sibhialtachtaí eile.