cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eamonn Casey
Beatha
Thuill sé dea-cháil de bharr a chuid oibre le himircigh na hÉireann i Sasana agus bhunaigh sé cumann tithíochta chun tithíocht níos fearr a chur ar fáil do theaghlaigh de bhunadh na tíre. Níos déanaí, ba é an chéad chathaoirleach ar an eagraíocht carthanachta Trócaire.
Ceapadh ina Easpag ar Ghaillimh sa bhliain 1976.
Mar Easpag na Gaillimhe, bhí dlúthbhaint ag Casey le cuairt an Phápa Eoin Pól II ar ráschúrsa Bhaile an Bhriotaigh i 1979. Bhí an tEaspag Casey féin agus a dhlúthchara, an tAthair Michael Cleary, lárnach in imeachtaí an lae.
Fallomon mac Con Congalt
Rí na Mí de Chlann Cholmáin ba ea Fallamhan mac Congheilte  (Sean-Ghaeilge Fallomon mac Con Congalt) (bás 766).
Eamonn Casey
Na meáin
Fear cuideachtúil cainteach ba ea Casey, a bhí lán d’aer an tsaoil agus a chuir a chuid tuairimí in iúl go neamhbhalbh, ar an teilifís srl go minic.
B’fhacthas do dhaoine gur leoithne úr ó thaobh meoin agus cur chuige a bhí ann i bhfianaise choimeádachas plúchtach an chliarlathais sna caogaidí agus sna seascaidí, cé gur chloígh sé go docht le teagasc údaráis na hEaglaise maidir le mórán ceisteanna sóisialta agus morálta.
Fallomon mac Con Congalt
Stair
Ba bhall é Fallamhan de Chlann Cholmáin Bhig, géag d'Uí Néill an Deiscirt, a rianaigh a sinsearacht siar ó Cholmán Beag mac Diarmada mhic Cearbhaill agus, níos lú cinnte, ó Niall Naoighiallach. Bhíodh cónaí ar an gclann timpeall ar Loch Léinn. Ba é Caille Fallamain (Coille Follamain) príomhchlann Cholmáin Bhig. Caomhnaítear an t-ainm sa bhaile Coill Fhallúin, siar ó thuaidh ó Ráistín.
Eamonn Casey
Scannail
Ba é an fhimíneacht ina steillbheatha é. Chuir na 'botúin' a rinne Casey ina shaol pearsanta isteac h go mór - ar phobal na h-eaglaise in Éirinn.
Fallomon mac Con Congalt
Stair
Bhí Clann Cholmáin Bhig bhí scáth a gaol Clann Cholmáin (Mhóir), muintir dheartháir Cholmáin Bhig, ar a glaodh Colmán Már, agus cónaí orthu siúd thart timpeall ar Chnoc Uisnigh. Le linn na 6ú agus 7ú haoiseanna, bhí an dá chlann faoi scáth Shíol Aodha Sláine as Bhreá, muintir mac eile Dhiarmada, Aodha Sláine. Nuair tháinig ach mac amháin Cholmáin Bhig chun cinn le linn a mórcheannais, mar a bhí Aonghas mac Colmáin Bhig. D'fhéadfadh é go raibh sé ina rí na Teamhrach, nó níos dóichí ionadaí Shuibhne Mheann i lár na tíre.
San 8ú haois, tháinig meath ar Shíol Aodha Sláine de bharr achrann idir na clanna agus tháinig Clann Cholmáin Mhóir agus b'fhéidir fosta Clann Cholmáin Bhig i gceannas.
Eamonn Casey
Scannail
Baineadh stangadh as pobal na hÉireann i 1992 nuair a tháinig sé chun solais sna meáin go raibh caidreamh gnéis ag Casey le Meiriceánach mná, Annie Murphy, agus gur saolaíodh mac dóibh, Peter. Mhaígh Annie Murphy gur chuir an tEaspag brú uirthi an páiste a chur ar uchtú. Scríobh sí leabhar faoina gcaidreamh, Forbidden Fruit. mion|St. Pauls, [[Haywards Heath]] Tháinig sé chun solais chomh maith go raibh íocaíochtaí á ndéanamh ag an Easpag le máthair a mhic as airgead na hEaglaise. D’éirigh Casey as a chúram agus chuaigh sé ag obair ar na misin in Eacuadór, agus níos déanaí, san eaglais St. Pauls, Haywards Heath, Sussex..
Fallomon mac Con Congalt
Beatha
Is é a shín-seanathair Faolchú (Fáelchú), a fuair bás go luath sna 660í, an sinsear is luaite d'Fhallamhan atá luaite sna hannála Éireann. Feictear Fallamhan féin don chéad uair sa bhliain 733. Go luath sa bhliain úd, tharla cogadh dearg i measc Uí Néill an Tuaiscirt, idir an Ardrí na hÉireann, Flaithbheartach mac Loingsigh de Cineál Chonaill, agus Aodh Allán de Chineál Eoghain, a chuir sa deireadh Flaithbertach as a choróin.
Eamonn Casey
Scannail
D’fhág an chonspóid a lorg ar shochaí na hÉireann agus luaitear go minic scannal an Easpaig le creimeadh chumhacht na hEaglaise Caitlicí in Éirinn.
Bás
D’fhill Casey ar Éirinn agus é amach sna blianta. Bhí cónaí air ar feadh roinnt blianta i Seaneaglais in aice leis an nGort Inse Guaire i ndeisceart na Gaillimhe.
Fallomon mac Con Congalt
Beatha
Níos deireanaí sa bhliain úd, deirtear gur tharla cogadh i lár na tíre. Insítear i nAnnála Uladh gur cloíodh Cathal éigin — tuigthe de ghnáth a bheith Cathal mac Finghin, rí Mumhan — ar dtús ag Domhnall na Mí agus Clann Cholmáin Mhóir ag Tailte, agus abhainn gur bhuaigh sé in éadan Fhallamhain agus Chlann Cholmáin Bhig ag Tlachta. Tá sé mollta ag an staraí Charles-Edwards gurb ionann an Cathal úd go deimhin agus Cathal mac Aodha de Shíol Aodha Sláine, rí Loch Gabhair.
Eamonn Casey
Bás
Chuaigh sé ansin chun cónaithe in ionad altranais i gCora Chaitlín i gContae an Chláir in 2011 agus ba ann a bhásaigh sé. D'éag in aois an cheithre scór agus naoi mbliana ar 13 Márta 2017.
D'fhreastail breis is 1,000 duine ar Aifreann Éagnairce Eamonn Casey in Ard Eaglais na Gaillimhe ar 17 Márta 2017. Dúirt an tEaspag Kelly ag an am gur cuimhin le go leor an cineáltas agus an spreagadh a thug Eamonn Casey in am an gháthair.
Fallomon mac Con Congalt
Beatha
Níl aon rud eile tuairiscithe maidir le Fallamhan go dtí tar éis bhás Domhnaill na Mí sa bhliain 763. Feictear ansin é mar chomhghuaillí Dhonnchadha na Mí mhic Domhnaill. Is amhlaidh go raibh comhaontas eatarthu ó thús réimeas Domhnaill, nó roimhe sin, a thuaidh agus Aodh Allán clóite agus maraithe aige sa bhliain 743.
Sa bhliain 765, insítear gur thug Fallamhan tacaíocht do Dhonnchadh in éadan a dhearthár, Murchadh. Maraíodh Murchadh ag Carn Fiachach, gar de Ráth Conarta, ag tríd in éadan Fhallamhain agus Donnchadha. Maraíodh Fallamhan féin sa bhliain 766, go fealltach (dolose as Laidin) dar le hAnnála Uladh and Tiarnaigh dís. Tugtar an teideal rí na Mí do ina thásc. Óir gurbh é Donnchadh an té ba mhó a ghnóthaigh air — rinneadh rí na Mí de i ndiaidh seo — tá sé mollta gur ordaigh sé féin an dúnmharú.
Típí
deas|250px|thumb|Típí Is saghas pubaill é an Típí, a bhaineann Na Meiriceánaigh Dhúchasacha feidhm fhoscaidh as. Eascraíonn an focal Gaeilge ón focal "tipi" sa teanga Lakota.
Limficít
clé|mion Saghas cill bhán fola ar leith (leocaicít) a bhíonn i láthair sa bhfuil, na soithigh limfeacha, agus fíocháin eagraithe liomfóideacha (an liathán, na nóid limfeacha, mar shampla).
Rangaítear na limficítí mar limficítí B (cealla B) a dhíorthaítear ó smior na gcnámh, agus limficítí T (cealla T) a dhíorthaítear ón tímeas. clé|mion Aibíonn limficítí B sa smior, agus cuimsíonn siad na hábhair a chruthaíonn cealla an phlasma, táirgtheoirí na n-antasubstaintí. Aibíonn limficítí T sa tímeas ó chealla réamhtheachtaire a rinne imirce ó smior na gcnámh, agus a fhéadfaidh cabhrú (cealla T cabhraithe) nó cosc a chur (cealla T coiscthe) le cealla T. mion Cuimsíonn limficítí T réamhtheachtairí cealla T cíteatocsaineacha freisin, a mharaíonn cealla atá ionfhabhtaithe le víris go díreach, gan aon antasubstaintí a bheith i gceist.
Domnall mac Donnchada Midi
Rí na Mí de Clann Cholmáin ba ea Domhnall mac Donnchadha na Mí (Sean-Ghaeilge Domnall mac Donnchada Midi) (bás 799). An tArdrí, Donnchadh na Mí (bás 797), ba ea a athair. Bhí sé i réim ón mbliain 797 go dtí 799. Ní fheictear é sa ríliosta Uisnigh sa Leabhar Laighneach, ach tá sé le feiceáil i ndán ríthe na Mí.
Tréimhse achrainn chathartha i measc Chlann Colmáin a bhí ann idir bás Dhonnchadha na Mí agus teacht i réim a mhic, Chonchúr sa bhliain 803. Is amhlaidh gur tháinig a mhac Domhnall i gcomharbacht ar Dhonnchadh sa bhliain 797. An bhliain chéanna, rinne an tArdrí, Aodha Oirdní de Chineál Eoghain, ionsaí ar an Mhí agus chloígh sé Clann Cholmáin ag Cath Druim Ríg. Maraíodh beirt dheartháireacha Muireadhaigh, Fíonsneachta agus Diarmaid Odhar, le linn an chatha. Scrios Aodh ansin ann Mhí a ghéill dó. Meastar gur thosaigh ríogacht Aodha as an eachtra seo.
Sa bhliain 799, maraíodh Domhnall na Mí ag a ghaol féin agus rinneadh rí na Mí dá uncail, Muireadhach. Insítear ansin gur bhuaigh Muireadhach in éadan Chineál Chairbre (Cenél Cairpri) as Tethba ag Cath Finnabair dá bhliain 799, inar maraíodh a rí. D'fhéadfadh é go raibh sé ag troid ar son a nia, Domhnall, óir gur tharla an eachtra seo roimh a dhúnmharú dar le hAnnála Uladh. De réir Annála na gCeithre Máistrí, ámh, tharla an cath tar éis an dúnmharú, agus bheidís é go raibh Muireadhach ag cur a cheannais féin i réim.
Muiredach mac Domnaill Midi
Tréimhse achrainn chathartha i measc Chlann Colmáin a bhí ann idir bás Dhonnchadha na Mí agus teacht i réim a mhic, Chonchúr sa bhliain 803. Is amhlaidh gur tháinig a mhac Domhnall i gcomharbacht ar Dhonnchadh sa bhliain 797. An bhliain chéanna, rinne an tArdrí, Aodha Oirdní de Chineál Eoghain, ionsaí ar an Mhí agus chloígh sé Clann Cholmáin ag Cath Druim Ríg. Maraíodh beirt dheartháireacha Muireadhaigh, Fíonsneachta agus Diarmaid Odhar, le linn an chatha. Scrios Aodh ansin ann Mhí a ghéill dó. Meastar gur thosaigh ríogacht Aodha as an eachtra seo.
Sa bhliain 799, maraíodh Domhnall na Mí ag a ghaol féin agus rinneadh rí na Mí de Mhuireadhach. Insítear ansin gur bhuaigh Muireadhach in éadan Chineál Chairbre (Cenél Cairpri) as Tethba ag Cath Finnabair dá bhliain 799, inar maraíodh a rí. D'fhéadfadh é go raibh sé ag troid ar son a nia, Domhnall, óir gur tharla an eachtra seo roimh a dhúnmharú dar le hAnnála Uladh. De réir Annála na gCeithre Máistrí, ámh, tharla an cath tar éis an dúnmharú, agus bheidís é go raibh Muireadhach ag cur a cheannais féin i réim.
Tugtar an teideal ri Midhe dó ina thásc sna hannála don bhliain 802.
1934 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1934.
An Bhoihéim
deas|250px|thumb|An Bhoihéim Is ceantar suite i bPoblacht na Seice é an Bhoihéim.
Thomas Linacre
Lia, scoláire agus duine den chléir a saolaíodh i gCanterbury Shasana ab ea Thomas Linacre (c 1460 – 20 Deireadh Fómhair 1524). Ina lia do na ríthe Anraí VII is VIII. Bhunaigh sé Coláiste Ríoga na Lianna i Londain.
Blàr Sliabh an t-Siorraim
Ba chath é  Blàr Sliabh an t-Siorraim (Béarla: Battle of Sheriffmuir) a tharla sa bhliain 1715 nuair a bhí Éirí Amach na Seacaibíteach i Sasana agus in Albain faoi lán seoil.
Tucker Carlson
Tráchtaire polaitiúil Meiriceánach is ea Tucker Swanson McNear Carlson a rugadh ar an 16 Bealtaine, 1969 in San Francisco, California. In La Jolla, California, a d'fhás sé aníos, agus tá cónaí air in Carlsbad, California. Déanann sé tráchtaireacht pholaitiúil ar Fox News. Scríobhann sé ar na meáin chlóite freisin. Bhí baint aige le fada leis an Weekly Standard. Baint aige freisin leis an Hoover Institute.
Blàr Sliabh an t-Siorraim
Stair
Thionóil Iain Erskine, an 6ú Iarla Mhàirr taoisigh na nGarbhchríoch agus ghairm Rí na hAlban de Shéamus Proinsias Éadbhard Stiúbhart (an "Sean-Éilitheoir") ar 6 Meán Fómhair. Tar éis do Mhàrr arm de thart ar 12,000 fear a thógáil rinne sé ar Pheairt lena forghabháil, agus is gearr go raibh smacht aige ar an gcuid is mó de thuaisceart na nGarbhchríoch.
Theip air fórsaí Iain Ruaidh nan Cath (Béarla: John Campbell), an 2ú Diúc Earra-Ghàidheal (a bhí i Sruighlea) a shárú, agus cuireadh ina luí air faoi dheireadh a arm a thabhairt ó dheas ar 10 Samhain. Chuir spiairí i bhfios d'Iain Ruaidh céard a bhí ar siúl ag Erskine, agus bhog sé a arm, thart ar 4,000 fear, go dtí Sliabh an t-Siorraim, in aice le Dùn Bhlàthain. Chuaigh an dá thaobh i gcath ar 13 Samhain.
Ní raibh toradh soiléir ar an troid, cé gur fhógair an dá thaobh gurb iadsan a rug an bua. Ach d'éirigh le Iain Ruaidh teacht roimh na Seacaibítigh agus chaill siad siúd a misneach, mar gurb iadsan ba threise i dtaca le líon fear de agus gur bhraith siad gur chóir dóibh an namhaid a shárú go hiomlán. Chaill fórsaí Mhàirr tacaíocht na Fraince agus na Spáinne, agus bronnadh "Capall Bán Hannover" mar shuaitheantas ar reisimintí an Rí.
Ar 23 Nollaig tháinig an Sean-Éilitheoir, agus é ar deoraíocht go dtí sin sa Fhrainc, i dtír ag Ceann Phàdraig i Siorrachd Obar Dheathain, cé go raibh a chúis beagnach caillte. Bhuail sé le Màrr i bPeairt, ach ní raibh siad in ann an t-arm misneach an airm a mhúscailt. Bhí arm Iain Ruaidh, áfach, lán de mheanma, agus ba ghearr gur thug sé a aghaidh ar an tuaisceart. Theith arm na Seacaibíteach chuig Monadh Rois i Siorrachd Aonghais, agus d'fhill an Sean-Éilitheoir ar an bhFrainc. Bhog a arm go dtí Ruadhainn i Siorrachd Obar Dheathain agus scaip.
An luchd-cogaidh
Bhí timpeall 3,000 fear ag Diùc Earraghaidheil. Ach bhí timpeall 7,000 ag Màrr agus a bhformhór ina nGaeil, cé go raibh Gaeil in arm an rialtais freisin.
An Mhoráiv
Is ceantar suite i bPoblacht na Seice í an Mhoráiv.
Seapánach (laicear)
Aithris Eorpach ar laicear an oirthir, a dhéantar trí chisil de vearnais cópail a chur ar an dromchla. Bhí troscán á sheapánadh ón 17ú céad, agus earraí stáin i dtionscail i Sasana ón 18ú céad.
Breitheamh
deas|250px|thumb|Breitheamh Is éard is breitheamh ann ná duine atá i gceannas ar chúirt dlí a éisteann le cásanna agus a thugann breitheanna.
Uí Dhonnchadha
Clann Gaelach is ea  Uí Dhonnchadha  nó  Uí Dhonnchú.
Clanna éagsúla
Tá roinnt clann éagsúil darb ainm Uí Dhonnchadha:
Luke Kirby (sagart)
Is naomh Caitliceach é Luke Kirby. Rugadh é sa bhliain 1549. Cuireadh chun báis é ar an 30 Bealtaine 1582.
TikTok
Is comhlacht meán sóisialta agus feidhmchlár comhroinnte físeán é TikTok, a bunaíodh i mBéising sa bhliain 2016. Is leis an chomhlacht Síneach ByteDance an t-aip TikTok.
Baintear earraíocht as TikTok le físeáin ghearra a roinnt ar líne. Is féidir le húsáideoirí físeáin a uaslódáil agus a chomhroinnt, chomh maith le féachaint ar fhíseáin éagsúla.
Conspóidí
Tógadh roinnt cásanna dlí in aghaidh TikTok maidir le líomhaintí gur sháraigh an comhlacht príobháideachas agus cearta maoine daoine.
Spiaireacht
Tá imní san Iarthar faoin méid eolais ag TikTok, agus ag na húdaráis sa tSín air trí TikTok. Ós comhlacht Síneach é TikTok, tá imní ar na húdaráis i dtíortha an Iarthair go bhfuil an comhlacht faoi anáil Rialtas na Síne agus go bhfuil sé mar Chapall Adhmaid na Traí.
In 2023, chuir forais an Aontais Eorpaigh, rialtas na Stát Aontaithe, srl. cosc ar fheidhm a bhaint as TikTok ar ghléasanna oifigiúla le teann faitís go gcibearghoidfí sonraí nó go ndéanfaí cibearfheall de chineál eile. Is de bharr anailíse ar bhaol spíodóireachta ó údaráis na Síne ar chórais agus ar ghníomhaireachtaí faisnéise san Iarthar a chinn na húdaráís coscanna a chur i bhfeidhm. Bhí faitíos orthu chomh maith go mbainfeadh údaráis Béising leas as an ghréasán sóisialta le h-eolas íogair a bhailiú faoina lucht úsáidte (cnuaschóipeáil sonraí agus earraí spiaireachta).
In Éirinn, de réir chomhairle an Lárionaid Chibearshlándála, tar éis fiosrúchán ag an gCoimisinéir Cosanta Sonraí, Helen Dixon, níor chóir TikTok a chur ar ghairis oibrithe poiblí, ach amháin sa gcás go bhfuil géarghá ag baint leis, ó thaobh ghnó na heagraíochta de.
Chun an imní san Eoraip a mhaolú, thug TikTok le fios go gcoinneofaí i dtaisce sonraí úsáideoirí Eorpacha sa dá ionad i mBaile Átha Cliath agus in ionad eile in aice le príomhchathair na hIorua, Osló. Comhlacht slándála nach bhfuil aon bhaint acu le TikTok a bheas i bhfeighil na dtrí ionad sonraí sin, a dúradh.
TikTok in Éirinn
Bhí 2,000 duine ag obair don chomhlacht roinnte físeán in Éirinn go dtí 2022 - idir lucht cibearshlándála, lucht cosanta sonraí agus eile. Ar an 10 Meitheamh 2022, dúirt TikTok go raibh 1,000 folúntas nua le líonadh in Éirinn.
In 2023, bhí sé dearbhaithe ag TikTok gur i mBaile Átha Cliath a bhunós siad a ndara hionad sonraí in Éirinn.
Clarín
Is é Clarín (Spáinnis: "stoc" nó "buabhall") an dara nuachtán Spáinnise is mó díol ar domhan agus an nuachtán is mó díol i Meiriceá Laidineach. Foilsítear 500,000 cóip den nuachtán gach lá. Foilsítear Clarín gach maidin i mBuenos Aires, san Airgintín. Bhunaigh Roberto Noble é ar an 28 Lúnasa 1945.
An Ataic
Is réigiún stairiúil suite sa Ghréig í an Ataic.
Ainm eapainmneach
De réir an gheografaí Pausanias, Actaea a thugtaí uirthi ar dtús ach athainmníodh í in ómós d'Atthis, iníon le Rí Cranaus na hAithne.
Brenda Wootton
Luathshaol agus gairm bheatha
Rugadh Brenda Ellery i Londain, ar feadh cúpla mí nuair a bhí a tuismitheoirí a rugadh sa Chorn ann ag lorg oibre, ach bhí sí ar ais abhaile i gCorn na Breataine ag a sé mhí d'aois. D'fhás sí aníos i sráidbhaile iascaireachta Lulyn. Sa bhliain 1948 phós sí John Wootton, innealtóir raidió ó Wolverhampton, agus rugadh a n-iníon Susan sa bhliain 1949. Bhí cónaí orthu i Sen Senan, ansin Pennsans, le Brenda ag rith gnó leaba agus bricfeasta agus an-bhaint acu le drámaí amaitéaracha. Sa bhliain 1964 d’aistrigh sí gairm bheatha agus chabhraigh sí lena deartháir Peter Ellery a ghnó Potaireacht Tremaen a bhunú – le bheith ina stiúrthóir agus i mbun an tsiopa teaghlaigh i Pennsans, Margadh Ceardaíochta Tremaen.
Thug sí a ghuth faoi deara ar dtús mar chailín óg scoile, ag canadh i gcór séipéil agus i hallaí sráidbhailte i bpobail iargúlta in Iarthar an Choirn. Bhí Brenda gníomhach ar shaol an cheoil Coirnise go luath sna 1960idí, agus ghlac sí seilbh ar an Count House Country Music Club a bunaíodh le déanaí ag Bostalek ) in aice le Lanust i 1967, chun a Pipers Folk Club féin a bhunú, ag Pluwveryan, Corn na Breataine. Ina dhiaidh sin bhí sí in ann Pipers a aistriú ar ais go dtí Teach na Cúirte, agus ina dhiaidh sin go Pennsans ag an Western Hotel. Sa bhliain 1973 cuireadh in aithne í do Richard Gendall, a mhúin dhá amhrán san Choirnis di le canadh ag an bhFéile Phan Cheilteach i gCill Airne in Éirinn na bliana sin, agus d’fháiltigh sí roimh an deis a bheith ag canadh i dteanga Chorn na Breataine, Kernewek, agus í ag geallúint amhrán amháin ar a laghad a chanadh i gCornais ag gach ceolchoirm. Scríobh Risteard breis agus 460 amhrán do Bhrenda, breis is 140 acu san Choirnis. Sa bhliain 1974, thug Brenda Margadh Ceardaíochta Tremaen anonn don iníon Sue le bheith ina bainisteoir, agus d’iompaigh sí ina amhránaí gairmiúil.
eTaifeadadh a cuid albam go luath ar lipéad Sentinel Chorn na Breataine, go minic le le John the Fish (John Langford), lena gcan sí ar feadh sé bliana. Níos déanaí, sheinn Brenda le Robert Bartlett agus leis na giotáraithe Pete Berryman, Mike Silver, Al Fenn, David Penhale agus Chris Newman.
Chlúdaigh a stór thar na blianta ceol tíre, rac-cheol, gormacha, snagcheol agus fiú iomann, ach is fearr a chuimhnítear uirthi as a "caighdeáin" Coirnise mar <i id="mwOQ">Lamorna</i>, <i id="mwOw">The White Rose</i> , Camborne Hill, The Stratton Carol agus na bailéid Mordonnow, Tamar, Silver Net agus Lyonesse,iad siúd is déanaí scríofa go deireanach ag Richard Gendall. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/BrendaWootton06.JPG/220px-BrendaWootton06.JPG|deas|mion| Wootton i gceolchoirm ag Quimperlé, [[An Bhriotáin|sa Bhriotáin, i 1980]] Bhí sí chomh compordach agus í ag canadh san Choirnis, san Bhriotáinis nó san Bhéarla agus bhí an cháil chéanna uirthi sa Bhriotáin, ar thug sí cuairt uirthi go rialta, agus a bhí sí i gCorn na Breataine ó dhúchas. Bhí sí le feiceáil sa chéad Fhéile Idircheilteach Lorient riamh sa Bhriotáin go luath sna 1970idí. Bhain Brenda cáil amach ar fud an domhain áit ar chuir deoraithe an Choirn agus eile fáilte roimpi, agus chan sí ag an Kernewek Lowender san Astráil Theas trí huaire, agus i gCeanada agus ar fud na hEorpa chomh maith. Bhain sí uimhir 1 amach sna popchairteacha sa tSeapáin leis an singil an-mhór ‘Walk Across the World’.
Sa bhliain 1977, rinneadh bard den Gorsedh Kernow de Bhrenda, agus thug mar ainm Gwylan Gwavas (Faoileann Lulyn). Sna blianta ina dhiaidh sin, bhain sí clú amach i gCorn na Breataine mar láithreoir do BBC Radio Cornwall áit a raibh sí ina hóstach ar an gclár iarratais seachtainiúil móréilimh Sunday Best, go dtí 1990. Bhí sí ina hUachtarán Oinigh freisin ar Radio Beacon, an tseirbhís raidió ospidéil d’Ospidéal Naomh Labhrás i mBosvena. Fuair sí bás i bPennsans in aois 66, i Márta 1994 tar éis tinneas fada.
Athaimsíodh téipeanna Bobino
Sa bhliain 2010, d’athaimsigh innealtóir taifeadta Wootton, John Knight, na máistirthéipeanna analógacha de léiriú beo ó Mheitheamh 1984, ag buaic a gairme idirnáisiúnta. Bhí Wootton leis an Camborne Town Band, agus na ceoltóirí Ray Roberts, Dave Freeman agus Chris Newman, mar chuid den cheolchoirm, a bhí ar siúl ag amharclann halla ceoil Bobino i bPáras. Ina dhiaidh sin rinneadh máistreacht dhigiteach ar an taifeadadh agus eisíodh é mar All of Me, ina raibh naoi rian déag agus leabhrán sé leathanach déag de ghrianghraif neamhfhoilsithe, go leor acu ó bhailiúchán príobháideach Wootton féin.
Oidhreacht
Sa bhliain 2017, bhronn BBC Radio Cornwall Plaic Gorm ar Bhrenda mar an ‘laoch ceoil’ is mó a raibh meas ag Corn na Breataine uirthi, ar vótáil a n-éisteoirí air. In 2021, cuireadh an Plaic Gorm in airde ar bhallaí an Tí Chuntais ag Bostalek in aice le Lanust, suíomh a Pipers Folk Club, agus ónar thosaigh a gairm cheoil. Ag leanúint ar aghaidh óna foilsiú de dhánta Bhrenda, ‘Pantomime Stew’, i 1995, tá trí dhlúthdhiosca nua léirithe go príobháideach ag iníon Bhrenda, Sue Ellery-Hill, le taifeadtaí sean agus nua de Bhrenda, go leor amhrán nár chualathas roimhe seo. Sa bhliain 2018 d’fhoilsigh sí beathaisnéis a máthar ‘Brenda: For the Love of Cornwall - the Life and Times of Brenda Wootton, Cornwall’s First Lady of Song’, agus in 2021 sheol sí Songbook nua amach le dhá dhlúthdhiosca de Bhrenda ag canadh i gCoirnis, iad go léir scríofa do Bhrenda ag Richard Gendall. Bhí tionscadal nua ar bun chun scannán, taispeántas agus cartlann de shaol agus de cheol Bhrenda a tháirgeadh, á reáchtáil ag Bosena i bPennsans. Bhí an taispeántas ar siúl i mí Dheireadh Fómhair 2021.
Uí Cheallacháin
Teaghlach Éireannach is ea  Uí Cheallacháin.
Mumhain
Ceallachán na nEoghanacht, RÍ Mumhan ón mbliain 935 go dtí 954, ba ea a sinsear. Tiarnaí Chineál Aodha i ndeisceart Chorcaí taobh thiar de Mhala ba ea príomhchlann Uí Cheallacháin.
Cuireadh an chlann as a n-áit dúchais le linn Plandáil Cromwell agus Donnchadh Ó Ceallacháin ina thaoiseach. Lonnaigh siad in oirthear Chontae an Chláir.
Tháinig na críocha gar de Mhala i seilbh clann darbh ainm Longfield nó Longueville, a thógadar ann áras a Georgian le fiche seomra codlata. '' Mar chor cinniúna, tháinig chuid dá tailte ar ais chun Uí Cheallacháin sa fichiú haois nuair a cheannaigh Liam Ó Ceallacháin Longueville House Hotel.
Sa bhliain 1994, aithníodh Thomas O'Callaghan as Londain ag Oifig na nGinealach mar shliochtach sinsearach an rí deireanach Uí Cheallacháin a insealbhaíodh.
Liostra
Cathair suite san Anatóil ab ea Liostra.
Ebola
Tá EBOV freagrach as an chuid is mó de bhásanna daonna le GVE sa stair. B'in é ba chúis le heipidéim víreas Ebola na hAfraice Thiar idir 2013 agus 2016, ina mheastar gur ionfhabhtaíodh 28,638 duine ar a laghad agus go bhfuair 11,315 bás.
Víreas
Víreas i bhfine na bhFiloviridae is ea EBOV. Níl aon leigheas ar na galair a tharlaíonn de bharr an víris seo ach déantar iarracht leachtanna a thabhairt don othar tríd an mbéal nó go hinfhéitheach.
Tagann galar fuilreatha ar dhuine ionfhabhtaithe, agus faigheann idir 50% agus 90% de na híobartaigh bás. Déanann sé a bhealach isteach i gcolainn duine trí sheile, fuil (trí athúsáid steallairí go minic san Afraic) nó sreabháin eile nó ó ainmhithe mar an sciathán leathair mar shampla.
Dhá nó trí sheachtain tar éis an víreas a tholgadh tagann fiabhras, pian sa scornach is sna matáin agus tinnis chinn leis. Leanann múisiam, urlacan, buinneach agus ísliú fheidhmiú an ae agus na nduán ina dhiaidh sin.
Ar dtús, is iad tinneas cinn is ardteocht siomptóim an ghalair. De réir a chéile ionfhabhtaíonn na víris an t-ae, na duáin, is na fuileadáin féin. Milleann na víris coirt inmheánach na bhfuileadán, a éiríonn póiriúil, sceitheann an fhuil amach, agus titeann na fíocháin ó chéile.
Briseadh Amach 2013-2016
Tharla an phaindéim Ebola ba mhó san Afraic sna 2010idí, timpeall 2013-2016. . Ar an 26 Nollaig 2013, thosaigh ráig den ghalar sa Ghuine in Iarthar na hAfraice. Ansin scaip an galar níos faide, chuig Siarra Leon, Poblacht Dhaonlathach an Chongó agus an Libéir srl. Ba é an ráig ba mhó agus ba choimpléascaí é dá raibh riamh ann ó sainaithníodh Ebola a chéaduair i 1976. Faoi dheireadh 2015 bhí an víreas nach mór díothaithe as na tíortha sin.
Thar lear bhí cás amháin sna Ríocht Aontaithe fiú. Bhí cásanna sna Stáit Aontaithe, Spáinn, sAn Nigéir agus sAn tSeineagáil. Bhí leapacha in otharlanna an Mater i mBaile Átha Cliath, sa bhliain 2014, curtha ar leataobh má tharlaíonn scaipeadh an ghalair in Éirinn.
Cúnamh
Ar an 24 Deireadh Fómhair 2014, gheall ceannairí an Aontais Eorpaigh níos mó ná €1 billiún a thabhairt chun cuidiú cosc a chur le scaipeadh an víris Ebola san Afraic Thiar, go háirithe sa Ghuine, i Siarra Leon agus sa Libéir. clé|mion|Ebola 2014
Naisc sheachtracha
Amlíne na ráigeː
Center for Disease Control in Atlanta, SAM
Longa Nemi
Longa galánta Rómhánacha a bhí i Longa Nemi a tógadh do Caligula. Cuireadh go tóin poill i Loch Nemi na hIodáile iad nuair a feallmharaíodh é. D'ordaigh Mussolini go n-ardófaí ó bhun an locha iad in 1929 rud a rinneadh. Dódh i ndóiteán sa Dara Cogadh Domhanda ina dhiaidh sin iad.
Austin Clarke
File Éireannach ab ea Austin Clarke, a rugadh ar an 9 Bealtaine 1896 i mBaile Átha Cliath. Ba dhrámadóir agus úrscéalaí é chomh maith, agus feictear air mar cheann de na filí is tábhachtaí a tháinig ón nglúin i ndiaidh W. B. Yeats. Cé gur as Béarla a scríobh sé a shaothar ar fad, tá tionchar na Gaeilge le feiceáil ann go soiléir.
Xanthoria parietina
Is léicean duilliúil é Xanthoria parietina san fhine Teloschistaceae. Tá dáileadh leathan air, agus go leor ainmneacha coitianta ar nós léicean flannbhuí coiteann sa Ghaeilge'''. Is' féidir é a fháil in aice leis an gcladach, ar charraigeacha nó ar bhallaí (mar sin an buafhocal parietina'' a chiallaíonn "ar bhallaí"), agus freisin ar charraigeacha intíre, ballaí, nó coirt. Roghnaíodh é mar shain-orgánach le haghaidh seicheamhú géanóm (arna phleanáil in 2006) ag an Joint Genome Institute (JGI) de chuid an US Department of Energy. mion| X. parietina ag fás ar bhríce. .. mion| ... ar bhrainse de [[Coirnéilean (planda)|Cornus mas . . .]] mion| ... agus ar bhrainse marbh.
Tacsanomaíocht
Chuir Carl Linnaeus síos go heolaíoch ar an speiceas den chéad uair i 1753, mar Lichen parietinus.
James Lind
Lia a rugadh i nDún Éideann ab ea James Lind (4 Deireadh Fómhair 1716 - 13 Iúil 1794). Rinne sé taighde ar chásanna scorbhaigh ar bord long, agus ghnóthaigh cáil as a mholadh do chabhlach na Breataine torthaí is súnna citris a riaradh ar na mairnéalaigh, beart a chuir deireadh leis an ngalar ina measc. Chuir sé tús le próisis chun míolta cnis a bhaint de mhairnéalaigh, longa otharlainne, agus driogadh sáile chun uisce inólta a sholáthar amuigh ar an bhfarraige.
Gerald Maurice Edelman
Bithcheimicí a saolaíodh i Nua-Eabhrac is ea Gerald Maurice Edelman (1 Iúil 1929 – 17 Bealtaine 2014 ). Rinne sé taighde ceannródaíoch ar mhiaileóma ilchodach is tacar na n-aimínaigéad sna próitéiní ann, struchtúr is comhdhéanamh na n-antasubstaintí atá lárnach i gcosaint na colainne i gcoinne ionfhabhtuithe in ainmhithe veirteabracha, an duine ina measc, agus atáirgeadh DNA plasmaid giosta in vitro.
Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1972 le Rodney Porter as an obair ar antasubstaintí.
Cáil air as leabhair a chuir an eolaíocht chun cinn i measc an phobail, ina measc Second Nature: Brain science and human knowledge (An Dara Nádúr: Eolaíocht Inchinne is Eolas Daonna, 2006).
Ciorcad leictreach
deas|250px|thumb|Ciorcad leictreach Má bhíonn foinse voltais ar fáil is má cheanglaítear seoltóir (nó friotóir) leictreach le dhá theirminéal na foinse, ritheann sruth leictreach amach as teirminéal amháin tríd an seoltóir agus ar ais isteach sa teirminéal eile den fhoinse. Taobh istigh den fhoinse feidhmíonn próiseas éigin chun fuinneamh a chur ar ais sna hiompróirí luchta, leictreoin den chuid is mó, chun iad a sholáthar arís go leanúnach ag an gcéad teirminéal. Rialaíonn dlí Ohm an sruth a ritheann sa seoltóir seachtrach, ar a dtugtar an fhriotaíocht de ghnáth. Tugtar ciorcad leictreach ar an gcóras iomlán seo, ina ritheann na hiompróirí luchta timpeall an t-am ar fad a bhíonn sé i bhfeidhm. I lúb ciorcaid a bhfuil sruth ag rith ann, de réir gach culóm luchta a ritheann timpeall an chiorcaid déanann an fhoinse voltais an oiread oibre istigh sa bhfoinse is a ídítear d'fhuinneamh sa chiorcad. Is féidir ciorcaid i bhfad níos casta a dhéanamh ina bhfuil friotóirí éagsúla i sraithcheangal nó treocheangal lena chéile, agus roinnt lúb sruthiompartha. Tugtar líonra nó mogalra ar chiorcad ina bhfuil an-chuid lúb. Bíonn dlí Ohm bunúsach i ndearadh is láimhseáil ciorcad, mar sin, agus rialacha eile, dlíthe Kirchhoff, an-áisiúil chun na sruthanna is na cumhachtaí i ngach lúb a ríomh. Bíonn ciorcaid srutha dhírigh (SD) is srutha ailtéarnaigh (SA) ann, ag brath ar an saghas foinse voltais a úsáidtear chun sruth is cumhacht a sholáthar dó.
Ciorcad priontáilte
Teicníocht chun teacht in ionad sreangaithe ar leith idir comhbhaill i gciorcaid leictreonacha. Déantar é trí líonra rianta tanaí miotalacha a dheascadh ar fud an bhoird, ceangail mhiotalacha leis an mbord is na comhbhaill leictreonacha a shádráil ar an taobh eile den bhord, nó ó timpeall 1990, ar an taobh céanna leis na rianta. Úsáidtear an teicníocht seo chun ciorcaid iomlánaithe is slisní eile a insealbhú ar bhoird le húsáid mar aonaid plugála isteach i ríomhairí, teilifíseáin, teileafóin is feistí eile leictreonacha. Is féidir ciorcaid phriontáilte a olltáirgeadh, agus mar sin is féidir a gcóimeáil sa bhfeiste dheireanach a uathoibriú go héasca. Faoi seo bíonn cuid mhaith ciseal i mbord casta, agus an-chuid comhbhall.
FTP
deas|250px|thumb|FTP. Is éard is FTP (File Transport Protocol) nó PAC (Prótacal Aistrithe Comhad) ná sraith de rialacha caighdeánacha a úsáidtear i ríomhairí chun cumarsáid a mhalartú ar fud an Idirlín agus chun comhaid a aistriú idir córais atá ceangailte tríd an Prótacal Rialaithe Tarchurtha/Prótacal Idirlín (TCP/IP). Tá FTP tógtha ar ailtireacht chliaint/freastalaí agus úsáideann sé naisc rialúcháin agus rialaitheoirí sonraí faoi leith idir an cliant agus feidhmchláir na bhfreastalathe. Bhíodh na feidhmchláir idirghníomhach ar dtús, uirlisí líne na n-orduithe, le comhréir ordaithe caighdeánach, ach tá comhéadain ghrafaigh úsáideora a fhorbairt do gach córas oibriúcháin in úsáid inniu.
Úsáidtear TCP freisin go minic mar comhbhall feidhmchláir chun comhaid a aistriú go huathoibríoch le haghaidh feidhmeanna inmheánacha ríomhchláir. Is féidir TCP a úsáid le fíordheimhniú pasfhocail a bhíonn úsáideoir-bunaithe nó le cead isteach ag úsáideoirí gan ainm. Tá an Prótacal Aistrithe Comhad Beagbhríoch (TFTP) (Béarla: Trivial File Transfer Protocol) cosúil leis an Phrótacal Aistrithe Comhad, ach tá sé simplithe agus níl sé comh-inoibritheach, agus is leagan neamh bharántúil é.
Cultúr Uladh
thumb|An [[Halla Uladh, i mBéal Feirste]]
Is cúige Éireannach Cúige Uladh, i dtuaisceart na tíre. Mar bhí a lán inimirce i rith an 17ú agus an 18ú haoiseanna ó Alba agus Sasana, tá a chultúir an-difriúil ná an chuid eile den tír.
Máel Ruanaid mac Donnchada Midi
Rí Uisnigh de Clann Cholmáin ba ea Maol Rúnaí mac Donnchadha na Mí (Sean-Ghaeilge Máel Ruanaid mac Donnchada Midi) (bás 843). An tArdrí, Donnchadh na Mí (bás 797) ba ea a athair, agus an tArdrí Chonchúr (bás 833) a dheartháir. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 833 go dtí 843.
Tháinig sé i gcomharbacht ar a dheartháir mar rí Uisnigh sa bhliain 833, ach níor tháinig ar an ard-ríogacht, a dháiltí idir Clann Cholmain agus Cineál Eoghain d'Uí Néill an Tuaiscirt ag an am sin. Rinneadh ina ionad ardrí den tuaisceartach, Niall Caille.
Chun a údarás a, rinne Niall Caille ruathar ar an Mí sa bhliain 835. Tarraingíodh an Mhí Meath isteach i gcogadh idir Niall Caille and Feilimí mac Criomhthainn, rí Mumhan. Rinne Feilimí ruathar ar Mí agus ar Bhreá i mbun ionsaí a dhéanamh ar Teamhraigh Tara in 840, ach chuir Niall cosc air ansin.
Brooke Scullion
Is amhránaí Éireannach í Brooke Scullion (Brónach Ní Shcealláin). Rugadh i mBaile Eachaidh, Contae Dhoire í ar 31 Márta 1999. Ghlac sí páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2022 ar son na hÉireann.
Máel Ruanaid mac Donnchada Midi
''Sa bhliain 841, cloíodh Maol Ruanaí ag a nia, Diarmaid mac Conchúir agus cuireadh go sealadach as a choróin é. Mharaigh a mhac, his son Maol Seachnaill (bás 862) Diarmaid an lá céanna, ámh, agus fuair sé ar ais a choróin ar an dtoirt.
Brooke Scullion
Saol Pearsanta
Rinne sí staidéar ar drámaíocht i gColáiste Mhig Aoidh. D'imir sí camógaíocht do CLG Wolfe Tones.
Máel Ruanaid mac Donnchada Midi
I measc a mhac, bhí Flann (bás 845), rí Mhí, agus Máel Sechnaill, a rinneadh Ardrí de sa bhliain 846.
Fine Gall
Is contae riaracháin suite i dtuaisceart Chontae Bhaile Átha Cliath é Fine Gall, nó Contae Fhine Gall. Cruthaíodh sa bhliain 1993 faoin Acht um Rialtas Áitiúil é nuair a cuireadh deireadh le Comhairle Contae Átha Cliath. Is é an ceathrú contae is mó in Éirinn le 5% den daonra. Tá 239,813 duine ina gcónaí (daonáireamh 2006) ann. Is é Sord an príomhbhaile agus tá oifigí nua-aimseartha na comhairle suite ar phríomhshráid an bhaile.
Tíreolaíocht
Tá 452.7 ciliméadar cearnógach talaimh i gceantar Fhine Gall agus tá teorainneacha le Cathair Átha Cliath, le Contae Átha Cliath Theas, leis an Mhí agus le Cill Dara aige. Tá 88km de chósta aige ó Chill Fhionntáin ó dheas go Baile Brigín ó thuaidh. Draenálann Abhainn Delvin é ar an Chríoch Thuaidh, Abhainn an Bharda agus Abhainn an Mhíodúin Leathain i lár, agus Abhainn na Tulcha agus Abhainn Seantreabh ar an Imeall Theas. Is í an Life a chríoch ar an imeall iardheisceartach. Tá trí hinbhear móra faoi choimirce agus gnáthóga réisc ghoirt ann, agus trí mhórthrá déag. Tá Binn Éadair agus Gleann na Life faoi Ordú Limistéir Taitneamhachtaí Speisialta.
Féach freisin
Comhairle Contae Fhine Gall
Cugas
deas|250px|thumb|Cugas Is réigiún ar an dteorainn idir an Eoraip agus an Áise é Cugas.
Alec Reid
Beathaisnéis
Rugadh Alec Reid i mBaile Átha Cliath agus tógadh é san Contae Thiobraid Árann. Rinne sé staidéar ar an mBéarla, ar an stair agus ar an bhfealsúnacht i gColáiste na hOllscoile Gaillimh.
Oirníodh ina shagart é sna 1950idí. Ar feadh na gceithre bliana ina dhiaidh sin thug sé Misin Pharóiste i Luimneach, i nDún Dealgan agus i nGaillimh, sular bhog sé go Mainistir Chluain Ard i mBéal Feirste, áit ar chaith sé beagnach daichead bliain ina dhiaidh sin. Seasann Mainistir na Slánaitheoir i gCluain Ioraird ar an gcomhéadan idir Bóthar na bhFál agus ceantair Bhóthar na Seanchille in iarthar Bhéal Feirste.
Thug an tAthair Reid cuireadh do John Hume bualadh le Gerry Adams fá rún i 1986.
Sa bhliain 2005, dúirt Reid agus an tOirmhinneach Harold Good go raibh siad cinnte, go hiomlán cinnte, fá bheaichte thuairisc an Choimisiúin Monatóireachta Idirnáisiúnta (IMC),  agus an díchoimisiúnú curtha i gcrích acu.
Fuair ​​Reid bás san ospidéal i mBaile Átha Cliath ar an 22 Samhain 2013 agus cuireadh i Reilig Bhaile an Mhuilinn, Béal Feirste í..
Thekla June Beere
Ba státseirbhíseach Éireannach í Thekla June Beere (20 Meitheamh 1901 - 19 Feabhra 1991). D'oibrigh sí a bealach aníos go dtí an barr agus ceapadh í mar Rúnaí sa Roinn nua Iompair agus Cumhachta in 1959: b'in é príomhghrád na Státseirbhíse ag an am, agus í an chéad bhean a bhain an grád amach.
Bunadh
Rugadh agus tógadh Thekla Beere i dteach biocáire na Sráide, Contae na hIarmhí. Ba reachtaire in Eaglais na hÉireann é a hathair, Francis JA Beere, agus ba í Lucie Maude Potterton, iníon Dhéan Ardach, a máthair. Bhí deirfiúr amháin aici, Jocelyn Ruth ('Joy'). A bhuí le scoláireacht bheag, d'fhreastail sí ar Choláiste Alexandra i mBaile Átha Cliath, agus i ndiaidh roinnt post páirtaimsire, rinne sí staidéar i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath agus bhain sí Baitsiléir Dlíthe (LLB) agus céim in Eolaíocht Pholaitiúil agus Dlí amach in 1924. Fuair Francis JA Beere bás in 1932, agus bhí cúram a máthar aici ón am sin.
Gairm Bheatha
Chuaigh sí isteach sa Státseirbhís mar chléireach sealadach baineann ag an bhrainse staitisticí, an Roinn Tionscail agus Tráchtála in 1924. B'in iad na blianta ba mhó a raibh tionchar acu uirthi nuair ar bhain sí scoláireacht Laura Spelman Rockefeller amach in 1925, agus chaith sí dhá bhliain ag staidéar ceird an staidrimh in institiúidí acadúla agus riaracháin Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tar éis di filleadh ar Éirinn, d'fhan sí san oifig staitisticí go dtí gur éirigh sí ina hoifigeach ceannfoirt sa Rannóg Iompair agus Mara in 1941, agus í ag déileáil le hiompar arbhair, móna, agus bainne. Fuair sí arduithe eile céime sna blianta ina dhiaidh sin sular shroich sí an grád ab airde sa Státseirbhís mar Rúnaí na Ranna nua Iompair agus Cumhachta in 1959. Dealraítear gur aithin Seán Lemass (Aire Tionscail agus Trádála agus Aire Soláthairtí) tuillteanas Beere. (Bryson (2009), lch 84) Bhí Lemass ina Aire ag am a harduithe céime is suntasaí. Scríobh TK Whitaker (Rúnaí na Roinne Airgeadais) chuici mar chomhghairdeas: "Ní rud úrnua duit í, an tseirbhís – níor oibrigh duine ar bith ní ba dhéine, ní raibh duine ar bith ní ba thiomnaithe, agus níor thuill duine ar bith an t-ard-aitheantas seo mar ar thuill tusa é." Mas í an chéad bhean sa ghrád seo in Éirinn, is díol suntais é fosta gur Phrotastúnaigh an bheirt ab airde sa Roinn ag an am, í féin agus Aire na Roinne Erskine Childers.
Ar scor
D'éirigh Beere as a post in 1966, ach d'fhan sí an-ghníomhach ar dtús. Ar na rudaí is fiúntaí a raibh lámh aici iontu bhí an Coiste Meánoideachais (1968-1974), Grúpa Athbhreithnithe Eagraíochta Seirbhísí Poiblí (1966-1969), agus go háirithe, bhí sí ina cathaoirleach ar an Choimisiún um Stádas Mná (1970-1972) ag ullmhú "Tuarascáil Beere" (Connolly): ar thorthaí an Choimisiúin bhí an tAcht in aghaidh Idirdhealú (Pá), 1974.
Caidreamh agus Caithimh Aimsire
Níor phós Thekla Beere riamh ach bhí sí i gcaidreamh ar feadh daichead bliain le JJ O'Leary, fear gnó. Is féidir nár phós sí mar gheall ar an bhac pósta a bhí i bhfeidhm sa tseirbhís phoiblí ó 1924 go dtí 1973. Bhí an-spéis ag Beere sa taisteal agus sa tsiúlóireacht, agus bhí sí ina ball den choiste a bhunaigh An Óige in 1931. Mar gheall ar a suim sa scannánaíocht, toghadh ina huachtarán ar Chumann Scannán na hÉireann í in 1973. Fuair Thekla Beere bás an 19 Feabhra, 1991, agus tá sí curtha i reilig Naomh Bríd, Stigh Lorgan, Baile Átha Cliath. mion
Tagairtí
Bryson, Anna (2009). No coward soul – a biography of Thekla Beere. Dublin: Institute of Public Administration.
Connolly, Linda (2020). The story of Ireland's First Commission on the Status of Women. Le fáil ar: https://www.rte.ie/brainstorm/2020/1201/1181579-first-commission-on-the-status-of-women-ireland-1970/ (faighte 30 Deireadh Fómhair 2021)
Ciorcad scrofa
deas|250px|thumb|Ciorcad scrofa Feiste nó ciorcad a úsáidtear chun sábháilteacht córas cumarsáide — comharthaí gutha, sonraí nó físe — a chosaint. Códaítear an bunchomhartha leis an bhfeiste scrofa roimh tharchur, agus ansin ag an nglacadóir athdhéantar an comhartha ina bhunfhoirm. Cuireann an teicníocht bac ar dhaoine gan údarás teacht ar an gcomhartha le linn an tarchuir.
Searbhán muc
Planda bliantúil nó débhliantúil a fhásann 1.2 m ar airde, dúchasach do dheisceart na hEorpa. Na bunduilleoga maothánach, na duilleoga uachtaracha lansa-chruthach, ag fáisceadh an ghais ag a mbun. Na bláthchinn gorm, i gcrobhaingí de 2-3 cinn. Garghaol aige leis an siocaire. Fástar go forleathan mar phlanda sailéid é, agus bíonn foirmeacha briosca i nduilleoga na gcineálacha saothraithe.
Ann Lovett
mion Ba dhéagóir Ann Lovett (1968 - 31 Eanáir 1984), cúig bliain déag d’aois, a bhí ina cónaí i nGránard, contae an Longfoirt. Fuair sí bás in ospidéal Mhuillinn Cearr tar éis páiste a saoladh i ngrató na Maighdine Muire - ina haonar - ag an am. Cuireadh cóir leighis uirthi ag an bhfoireann cnáimhseoireachta ansin, ach theip orthu. Bhí an cailín ag filleadh ón scoil ina haonar ar lá fuar, fliuch i lár an gheimhridh. Ní fios go fóill na cúinsí ba chúis le bás an chailín óig. Cailleadh an mac a saolaíodh fosta.
Cur agus cúiteamh
Cailleadh Ann Lovett Dé Céadaoin, 31 Eanáir 1984 ach níor bhris an scéal go dtí oíche Sathairn. Ba ea an láithreoir teilifíse Gay Byrne ar an The Late Late Show a d’aimsigh an nuacht ar dtús. "Nothing terribly exciting there", a dúirt sé, agus é ag athbhreithniú na nuachtán. Ach bhain bás an déagóra croitheadh as pobal na hÉireann na laethanta ina dhiaidh.
Fiosrúchán ar bith
mion|[[Gay Byrne]]
Níor foilsíodh riamh fiosrúchán na Roinne Oideachais ná an Bhord Sláinte. Ní fios go fóill na cúinsí ba chúis le bás an chailín óig a bhí ag filleadh ón scoil i lár an gheimhridh.
28 Deireadh Fómhair
Is é an 28 Deireadh Fómhair an 301ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 302ú lá i mbliain bhisigh. Tá 64 lá fágtha sa bhliain.
Stereo Kicks
Ba phopghrúpa é Stereo Kicks ón Ríocht Aontaithe. Tháinig siad sa chúigiú háit ar an t-aonú srauth déag The X Factor sa bhliain 2014.
2014: The X Factor
Tháinig Stereo Kicks sa chúigiú háit ar an t-aonú srauth déag The X Factor sa bhliain 2014.
Chris Leonard
Is as Contae na Mí in Éireann é Chris Leonard (rugadh 3 Meán Fómhair 1995).
Tom Mann
Is as Southampton é Tom Mann (rugadh 3 Samhain 1993).
James Graham
Is as Essex é James Graham (rugadh 12 Deireadh Fómhair 1996).
Reece Bibby
Is as Lancashire é Reece Bibby (rugadh 13 Lúnasa 1998).
Jake Sims
Is as Briostó é Jake Sims (rugadh 26 Samhain 1994).
Casey Johnson
Is as Londain é Casey Johnson (rugadh 1 Bealtaine 1995).
Charlie Jones
Is as Kent é Charlie Jones (rugadh 20 Nollaig 1999).
Caisleán Dhún Aill
Tá Caisleán Dhún Aill ainmnithe go cuí, ag smaoineamh ar a shuíomh ar chnoc os cionn Mhuir Éireann.
Stair
Ba iad muintir La Poer (Power) a thóg an Caisleán go luath sa 13ú hAois. Tá stair iontach ag an gcaisleán. Tháinig na Poers go hÉirinn den chéad uair le Strongbow sa bhliain 1132.
Tugann fianaise le fios go raibh dún anseo roimh 999 AD. Téann na hiarsmaí atá ann faoi láthair siar go dtí foirgneamh ón 13ú hAois agus túrtheach ón 15ú hAois. Cé go bhfuil slad déanta orthu le himeacht is fiú cuairt a thabhairt orthu fós.
Suíomh
Tógadh Caisleán Dhún Aill ar an abhainn a shíneann ó Bhaile Anna isteach sa tSiúir agus tá sé ina shuí ar choillearnach gar do shráidbhaile Dhún Aill.
Tá sráidbhaile Dhún Aill le séipéal, teach tábhairne agus siopa thart. 5km ar shiúl.
2018 sa spórt
Is liosta é seo d'eachtraí spóirt sa bhliain 2018.
Larry Hagman
Aisteoir Meiriceánach ab ea Larry Martin Hagman, a rugadh ar 21 Meán Fómhair 1931 agus a fuair bás 23 Samhain 2012. Bhain sé cáil idirnáisiúnta amach sna sraitheanna teilifíse I Dream of Jeanie (sna 1960í) agus Dallas (sna 1980í).
Dlí na gComhréir Iolrach
Sa cheimic, deir Dlí na gComhréir Iolrach; nuair a imoibríonn an dhá dhúil chéanna chun níos mó ná comhdhúil amháin a dhéanamh, tá na maiseanna difriúla de dhúil amháin a chomhcheanglaíonn leis an mhais chéanna den dúil eile i gcoibhneas na slánuimhreacha beaga i gcónaí.
Mar shampla, faightear uisce i gcónaí nuair a dhóitear hidrigin le hocsaigin agus faightear clóiríd sóidiam i gcónaí nuair a theagmhaíonn sóidiam le clóirín. Ach ní dlí uilíoch é go bhfaightear an chomhdhúil chéanna i gcónaí ó na dúile céanna, mar tá dúile áirithe ann ar féidir leo imoibrú le dúile eile i níos mó ná aon choibhneas amháin. Sa chás sin, gintear comhdhúil ar leith go gach coibhneas ar leith.
Bíodh gurb iad na dúile céanna .i. carbón agus ocsaigin atá in aonocsaíd charbóin agus i ndé-ocsaíd charbóin araon, is conhdhúile éagsúla iad de bharr nach ionann coibhneasa na ndúl iontu.
Uaireanta tugtar Dlí Dalton ar an dlí seo, a ainmníodh i ndiaidh John Dalton, an poitigéir a mhol é ar dtús. Bhí a fhios ag Dalton go gcruthaíonn an dúil carbóin dhá ocsaíd trí chomhcheangal le hocsaigin i gcomhréireanna éagsúla. Féadfaidh mais sheasta charbóin, abair 100 gram, imoibriú le 133 gram ocsaigine chun ocsaíd amháin a tháirgeadh, nó le 266 gram ocsaigine chun ceann eile a tháirgeadh. An cóimheas idir na maiseanna ocsaigine atá in ann imoibriú le 100 gram de charbón is ea 266: 133 = 2: 1, cóimheas de shlánuimhreacha beaga. Léirigh Dalton an toradh seo ina theoiric adamhach trí mholadh (i gceart sa chás seo) go bhfuil adamh ocsaigine amháin agus dhá adamh ocsaigine ag an dá ocsaíd faoi seach do gach adamh carbóin. Sa nodaireacht nua-aimseartha is é an chéad cheann CO (aonocsaíde carbóin) agus an dara ceann ná CO 2 (dé-ocsaíd charbóin).
Seargadh
Coibhéis an díchothú sa duine fásta san óige. Tarlaíonn sé tar éis leathbhliain beatha de thoradh uireasa próitéine is fuinnimh ionghafa. Bíonn na páistí a bhuailtear leis an-tanaí seargtha.
An Mheán-Bhéarla
B'é an Meán-Bhéarla an cineál Béarla a bhí á shaothrú ó ghabháltas Uilliam Concaire ar Shasana (1066) go dtí an dara leath den chúigiú haois déag, nuair a thosaigh Caighdeán na Seansaireachta, a bhí bunaithe ar Bhéarla Londan, ag dul chun tábhachta. San am céanna, bhí an Nua-Ghaeilge Chlasaiceach á scríobh in Éirinn. Ní raibh caighdeán an Mheán-Bhéarla leath chomh cruinn le caighdeán na Nua-Ghaeilge Clasaicí, nó bhí a litriú agus a chanúint féin ag gach scríobhaí timpeall na tíre.
Ní raibh mórán stádais ag an mBéarla i sochaí Shasana i dtréimhse an Mheán-Bhéarla. Bhí sé á úsáid sna cúirteanna dlí, ach b'í an Fhraincis Normánach teanga na n-uasal, teanga na litríochta agus teanga na gcáipéisí poiblí. B'í an Laidin teanga na heaglaise, ar ndóigh. Bhí úsáid áirithe á baint as an mBéarla sa scríbhneoireacht liteartha, cosúil leis na téacsanna cráifeacha, naomhsheanchas agus litríocht shaolta féin. Breacadh an chuid ba mhó de litríocht an Mheán-Bhéarla síos ón dara leath den dóú haois déag anuas, agus mar sin, is gnách "aois chaillte na litríochta Béarla" a thabhairt ar an tréimhse a chuimsíonn an dara leath den aonú haois déag agus an chéad leath den dóú haois déag. Ní raibh an aois chomh caillte sin i ndiaidh an iomláin, áfach, ó ba rud é go raibh na scríobhaithe ag léamh na seantéacsanna san am sin féin agus iad á gcur in oiriúint don teanga chomhaimseartha.
Is é Geoffrey Chaucer an scríbhneoir Meán-Bhéarla is mó a léitear inniu.
Tonn teasa in Éirinn agus sa Bhreatain, Iúil 2021
mion|Palace Pier, Sasana Ar 19 Iúil 2021, d’eisigh Met Éireann a chéad Rabhadh Ardteochta riamh, ag comhairliú don phobal a bheith cúramach sa teas. D'eisigh Met Éireann rabhadh buí agus tugadh le fios go bhféadfadh daoine leochaileacha a bheith i mbaol.
Níor tharla sé seo riamh cheana. Mar gheall ar bhac ardbhrú agus aermhais trópaiceach na mór-roinne d'éirigh an aimsir níos teo, agus bhí foláireamh eisithe, nach bhfacthas riamh cheana, ag Oifig na hAimsire maidir le "teochtaí thar an gcoitiantacht". Agus b'ait a chruinne a bhí a tuar. mion|ar foscadh faoin ndroichead
Éire
Idir 19-23 Iúil 2021, shroich ar a laghad deich stáisiún aimsire ar fud na hÉireann 'coinníollacha tonnta teasa', cláraíodh teochtaí 25°C ar a laghad ar feadh 5 lá nó níos mó as a chéile. Agus an aimsir níos teo agus níos tirime ná mar is iondúil in Éirinn, bhí an teocht idir 25C agus 31C i rith an lae ar 19-23 Iúil 2021, a bhuíochas do chrios ardbhrú ón iardheisceart. mion|caoirigh ar foscadh Bhí sé thar a bheith té thar oíche chomh maith (idir 15 agus 23 céim san oíche). Bhí an céad ‘Oíche Thrópaiceach’ ag Éirinn le 20 bliain ag Réadlann Dhairbhre i gCiarraí, áit nár thit an teocht thar oíche faoi 20°C.