cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
François Hollande
Gnaoi an phobail
Thit sé sna pobalbhreitheanna ón suíomh ard a bhain sé amach ar dtús, a fhad le ráta sástachta 4% maidir lena uachtaránachta ag point áirithe sna míonna deireanacha a raibh sé in oifig.
Ní raibh "aon mhuinín ag vótóirí as an bPáirtí Sóisialach tar éis tréimhse uachtaránachta Francois Hollande agus [bhí] an páirtí in ísle brí faoi mar [a bhí] Páirtí an Lucht Oibre anseo in Éirinn".
Mar sin, ní raibh Hollande ag iarraidh go n-atoghfaí é agus ní raibh sé san iomaíocht sa toghchán 2017.. I mí na Nollag 2016, d'fhógair sé nach mbeadh sé ag iarraidh go n-atoghfaí é ina Uachtarán. Toghadh Emmanuel Macron ina áit i 2017.clé|mion|Julie Gayet, festival de Cannes, 2009.  Fear mór ban a bhí i Hollande sna [[2010idí ]]
Iar-Uachtarán
Chuaigh Hollande ar scor ón Cour des comptes go hoifigiúil i mí na Bealtaine 2017.
Saol pearsanta
Fear mór ban atá i Hollande.
Bhí caidreamh ag Hollande le Ségolène Royal (an tUachtarán réigiúnach do Poitou-Charentes), agus tá ceathrar clainne acu. Go gairid i ndiaidh an toghcháin sa bhliain 2007, scair siad óna chéile. Bhí caidreamh eile ag François Hollande le hiriseoir, Valérie Trierweiler, agus b'shin an fáth a scair siad.
Phós Hollande Julie Gayet níos deanaí.
Sandra White
Is polaiteoir Albanach í Sandra White. Rugadh ar 17 Lúnasa 1951 í. Tá sí ina ball de Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Ó 2011, tá sí ina ball de Pàrlamaid na h-Alba don dáilcheantar Glaschú Ceilbhinn.
Contae Franklin, Texas
Is contae in oirthuaisceart Texas é Franklin. Is é Mount Vernon príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 10,605 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 9,458 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 89.8% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 9.8%.
Colin Farrell
Is aisteoir Éireannach é Colin James Farrell (31 Bealtaine 1976 a rugadh é) a bhfuil an-cháil bainte amach aige sna scannáin i Meiriceá. Tógadh é i gCaisleán Cnucha, i mBaile Átha Cliath, ar 31 Bealtaine 1976.
Emma Watson
Luathshaol
Is as Sasana iad a thuismitheoirí. Jacqueline Lusby is ainm dá máthair agus Chris Watson is ainm dá hathair.
Rugadh Emma Watson i bPáras na Fraince. Bhog sí go hOxfordshire nuair a bhí sí cúig bliana d’aois. Chuaigh sí go Scoil Headington.
Conor Ó hAodha
Iar-imreoir agus bainisteoir iománaíochta is ea Conor Ó hAodha nó Conor Hayes mar atá aithne níos fearr air, a rugadh i gCill Tomóir i gContae na Gaillimhe ar an 11 Bealtaine 1958. D'imir sé leis a chumann áitiúil i gCill Tomóir agus bhí sé ina bhall de foireann idirchontae na Gaillimhe idir na blianta 1979 agus 1989. Bhí seisean ina chaptaen ar an bhfoireann a bhuaigh Craobh na hÉireann dhá bhliain as a chéile idir 1987 agus 1988. Agus é éirithe as an imirt, chaith sé na blianta idir 2002 agus 2006 mar bhainisteoir orthu.
Emma Watson
Aisteoireacht
I 1999, bhí an pháirt Hermione Granger aici sa scannán Harry Potter. Fuair sí gradaim go leor níos déanaí:
Ó shin, ghlac Emma Watson páirt sa scannáin ‘Perks of Being a Walflower’, ‘Bling Ring’, ‘Noah’ agus Beauty and the Beast i 2017.
Lost
Sraith 1
Tosnaíonn an clár díreach i ndiaidh an timpiste agus leantar scéal na 14 príomh-carachtair; Jack Sheppard (Matthew Fox), Kate Austen (Evangeline Lilly), John Locke (Terry O'Quinn), Charlie Pace (Dominic Monaghan), James "Sawyer" Ford (Josh Holloway), Sayid Jarrah (Naveen Andrews), Claire Littleton (Emilie de Ravin), Jin Kwon (Daniel Dae Kim) agus a bhean chéile Sun (Yunjin Kim), Michael Dawson (Harold Perrineau) agus a mhac Walt Llyod (Malcom David Kelley), Boone Carlyle (Ian Somerhalder) agus a dheirfiúir Shannon Rutherford (Maggie Grace), agus Hugo "Hurley" Reyes (Jorge Garcia). Tuigimid níos mó faoi na gcarachtair nuair a bhíonn spléacadh siar acu. Faigheann Boone bás sa tsraith seo.
Emma Watson
Oideachas
D’fhreastail sí ar Ollscoil Brown in Rhode Island, sna Stáit Aontaithe (agus ar Worcester College, Ollscoil Oxford, ar feadh tamaill). Fuair sí céim i litríocht i mBealtaine 2014.
Lost
Sraith 2
Tugtar roinnt carachtair nua isteach i rith an dara sraith, Mr. Eko (Adewale Akinnuoye-Agbaje), Ana Lucia Cortez (Michelle Rodriguez) agus Libby (Cynthia Watros) a bhí ar cúl an eitleán nuair a tharla an timpiste. Chomh maith leo siúd bhí Desmond Hume (Henry Ian Cusick) agus Ben Linus/Henry Gale (Michael Emerson) a bhí ar an oileán cheana féin. Faigheann Shannon, Ana Lucia agus Libby bás sa tsraith seo agus fágann Michael agus Walt an t-oileán ar bád.
Emma Watson
Saol
Bhí sí ina mainicín do Burberry sa bhliain 2009.
Lost
Sraith 3
Feictear carachtair nua arís ag tús an tríú sraith. Is iad Juliet Burke (Elizabeth Mitchell) a bhí ar an oileán cheana féin, agus cúpla a bhí ar an eitleáin, Nikki Fernandez (Kiele Sanchez) agus Paulo (Rodrigo Santoro). Faighean Mr. Eko, Nikki, Paulo agus Charlie bás sa tsraith seo.
Sraith 4
Tá an tsraith seo bunaithe ar na ndaoine ó na lastloinge. Tá an tsraith seo dírithe ar cén saghais daoine atá siad agus cad atá siad ar an oileán le déanamh, cén fáth agus cé atá taobh thiar dóibh. Ceapaim Locke go bhfuil siad dáinseireach ach ceapaim Jack go bhfuil siad in ann slí a lorg abhaile agus is cuma cad atá na ndaoine eile ag iarraidh ar an oileán. Feicimid cad a déanfaidh na "oceanic 6" sa todhchaí, nuair atá siad ar ais sa gnáthshaol.
Manannaigh
Is grúpa eitneach Eorpach iad na Manannaigh. Is iad an Béarla agus Gaeilge Mhanann a bpríomhtheangacha.
Emma Watson
Saol
Is Goodwill Ambassador leis na Náisiún Aontaithe í Emma Watson.
Naomh Sisile
Naomh is ea Sisile sa dara haois, a rugadh i Sicil.
Shmuel Yosef Agnon
Ba scríbhneoir Giúdach é Shmuel Yosef Agnon (Eabhrais: שמואל יוסף עגנון). Rugadh i 1888 é i mbaile beag darb ainm Buczacz, sa Ghailís (in Úcráin an lae inniu), ag am Impireacht na hOstaire, agus fuair sé bás in Iarúsailéim i 1970. Bhuaigh sé Duais Nobel na Litríochta i 1966.
Tagairtí
mion|clé|200px|Shmuel Yosef Agnon
Clint Eastwood
Is aisteoir agus stiúrthóir scannáin é Clint Eastwood a rugadh ar an 31 Bealtaine 1930) agus a bhfuil an clú is mó air mar gheall ar a charachtar íocónach sa scannán Dirty Harry.
Doire Críon
Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Doire Críon.
Shane Mosley
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Shane Andre Mosley, a rugadh ar 7 Meán Fómhair, 1971 i Lynwood, California.
John C. Reilly
Is aisteoir Gael-Mheiriceánach é John Christopher Reilly, a rugadh ar an 24 Bealtaine 1965.
Máel Sechnaill mac Domnaill
clé|mion|Dealbh, Máel Seachnaill II, Contae na Mí, le James McKenna Bhí Máel Sechnaill mac Domnaill (ar a dtugtar Máel Sechnaill Mór agus Máel Sechnaill II chomh maith) ina Ard-Rí na hÉireann faoi dhó idir na blianta 980 agus 1002, agus arís eile idir na blianta 1014 agus 1022. Duine de Chlann Cholmáin a bhí ann, cuid de na Niallaigh.
Bhí sé ina Ard-Rí go dtí gur thóg Brian Bóramha an teideal uaidh, ach bronnadh an teideal ar ais air tar éis bás Bhrian ag Cath Chluain Tarbh. Bhí ról cinniúnach ag mac Domnaill agus a chuid fórsaí ag deireadh an chatha, rud a fuair réidh leis na Lochlannaigh mar ghrúpa polaitiúil mór le rá sa tír. mion|Máel Sechnaill mac Domnaill, Ard Rí
Balham
Is baile é Balham atá suite sa bhuirg London Borough of Wandsworth, Londain Theas.
Crosbaí
Is baile beag é Crosbaí, (a chiallaíonn Baile na Croise) (Gaeilge Mhanann: Balley ny Croshey, Béarla: Crosby) atá 6 km siar ó Dúglas (Béarla: Douglas), Oileán Mhanann ar an A1, an príomhbhóthair idir Dúglas agus Purt na hInse. Tá daonra de thart ar 900 aige. Sreabhann an Awin Doo tríd an sráidbhaile.
An sráidbhaile
thumb|left|Teach pobail ársa - Naomh Runius Tá an sráidbhaile suite i lár pharóiste Mharooney ar an A1, an príomhbhóthar idir Dúglas agus Purt na hInse. Tá an teach pobail ársa 'Naomh Runius', an chéad eaglais a bhí sa pharóiste go dtí gur tógadh an séipéal nua i gCrosbaí, sa bhliain 1859. Téann cuid den tseaneaglais ar ais go dtí an 12ú haois.
Rialtas na hÉireann
mion|333x333px|5 scilling, 1922 De réir Bunreacht na hÉireann, is gá le níos mó ná 7 mball agus gan níos mó ná 15 ball a bheith i Rialtas na hÉireann. Is grúpa Airí sinsearacha é an Rialtas atá freagrach as cumhacht fheidhmeannach an Stáit. Cialaíonn sé seo go gcaithfidh an Rialtas dlíthe na tíre a chur i bhfeidhm. Déanann an Rialtas cinneadh maidir le polasaithe agus bíonn freagrachtaí tábhachtacha eile orthu freisin. Tagann an Rialtas le chéile agus feidhmíonn sé mar údarás aontaithe agus tá chomhfhreagracht ar na baill i dtaobh ranna uilig an Stáit. Úsáidtear an téarma "Comh-aireacht" nó "Coiste Gnóthaí" anois agus aríst nuair a bhíonn an Rialtas i gceist. Is faoi rún a dhéantar plé ar ábhair ag cruinnithe den chomh-aireacht. Bíonn an Rialtas aontaithe ar pholasaithe agus ní mór do na hairí ar fad tacaíocht phoiblí a thabhairt do na polasaithe agus na cinnithe móra atá ag an Rialtas. clé|mion|258x258px|armas, an [[Uachtarán na hÉireann|Uachtarán]] Tá an Taoiseach i gceannas an Rialtais. Is é an té a fhaigheann tacaíocht ó thromlach na mball sa Dáil an Taoiseach. Cuireann an Dáil a hainm nó a ainm ar aghaidh agus glacann an tUachtarán go foirmiúil leis an ainmniú. Ainmníonn an Taoiseach, ansin, baill eile den Rialtas agus tugann Roinn Stáit dóibh. Faigheann siad seo tacaíocht na Dála agus glacann an tUachtarán leis an gceapachán.Tá sé de chumhacht ag an Taoiseach airí a chur as a bpost má bhíonn cúis mhaith aige/aici. Má tá níos mó ná páirtí polaitiúil amháin sa Rialtas tugtar Comhrialtas ar an gcineál seo Rialtais. Roinneann na páirtithe na postanna sa Rialtas - de ghnáth tugtar post an Tánaiste do cheannaire an dara pháirtí is mó sa chomhrialtas. Ní mór do bhaill an Rialtais a bheith ina mbaill de Dáil Éireann nó ina mbaill de Sheanad Éireann. Ní féidir níos mó ná beirt bhall de Sheanad Éireann a bheith ina mbaill den Rialtas. Caithfidh an Taoiseach, an Tánaiste agus an tAire Airgeadais a bheith ina mbaill de Dháil Éireann.
Is féidir leis an Taoiseach Airí Stáit a roghnú freisin, ainm eile a thugtar orthu ná Airí Sóisearacha. Ní baill den chomh-aireacht iad ach cuidíonn siad leis na hAirí Rialtais ina gcuid oibre Rialtais agus ina gcuid oibre sa Roinn atá faoina gcúram. Roghnaíonn an Taoiseach Ard-Aighne, freisin, chun comhairle dlí a chuir ar fáil don Rialtas. Ní ball den Rialtas An tArd-Aighne ach de réir traidisiún déanann sé/sí freastal ar chruinnithe den chomh-aireacht.
De réir Bhunreacht na hÉireann, tá an Rialtas freagrach do Dháil Éireann. Mar sin bíonn an Rialtas in oifig an fhad agus atá tacaíocht tromlach na dteachtaí i nDáil Éireann aige. Má chailleann an Taoiseach tacaíocht tromlach na Dála, ní mór dó/dí éirí as a p(h)ost nó iarraidh ar an Uachtarán an Dáil a lánscoir. D'fhéadfadh sé seo tarlú i gcás comhrialtais nach mbeadh in ann comhoibriú lena chéile a thuilleadh. Má dhéantar an Dáil a lánscoir, tá ollthoghchán ann. Tar éis an ollthoghcháin ní mór go mbeadh tacaíocht tromlach na dteachtaí sa Dáil nua ag an té a ainmnítear mar Thaoiseach.
The Fields of Athenry
Is bailéad Béarla é “The Fields of Athenry” (Páirceanna Bhaile Átha an Rí) a scríobh Pete St. John sna 1970idí a bhfuil cáil ar leith air in Éirinn. Tá an t-amhrán bunaithe i dtréimhse an Ghorta Mhóir in Éirinn. Is scéal é faoi fhear ó Bhaile Átha an Rí, Contae na Gaillimhe, a cuireadh chun na hAstráile mar gur ghoid sé bia ar son a mhuintir bhocht. Cantar an t-amhrán go minic ag ócáidí spóirt ag lucht leanúna na hÉireann.
Taifeadadh don chéad uair é sa bhliain 1979, nuair a bhain Danny Doyle barr na gcairteacha amach leis. An leagan is cáiliúla ná ceann Paddy Reilly, a d'fhan sna cairteacha ar feadh 72 seachtain in Éirinn. Is é an t-amhrán is mó dá chuid riamh.
I liricí an amhráin, an té atá i gceist le “for he stole Trevelyan’s corn” ná státseirbhíseach sinsearach de chuid Rialtas na Breataine in Éirinn, Charles Edward Trevelyan, a bhí ag obair le Fear Ionaid an Rí i gCaisleán Bhaile Átha Cliath.
Port nan Long, An t-Eilean Sgitheanach
Is baile suite san Eilean Sgitheanach, i gComhairle na Gàidhealtachd é Port nan Long.
An Pasáiste, Contae Chorcaí
Is baile suite i gContae Chorcaí é an Pasáiste (Béarla: Passage West). Dar le daonáireamh 2016, bhí 5,843 duine ina gcónaí ann. Bíonn a lán seirbhísí éagsúla ann, mar shampla ionad pobail, bunscoil agus meánscoil. Tá an Pasáiste suite ar an mbruach thiar de Cuan Chorcaí.
Contae Freestone, Texas
Is contae in oirthir Texas é Freestone. Is é Fairfield príomhbhaile an chontae. Is é Teague an chathair is mó sa chontae. Bhí 19,816 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 17,867 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 89.9% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 9.9%.
An Geata Mór
Is sráidbhaile é an Geata Mór (Binghamstown). Tá sé suite sa Mhuirthead, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Ard-Deoise Chaisil agus Imligh
Is deoise suite i gContae Thiobraid Árann í Ard-Deoise Chaisil agus Imligh.
Port an t-Sròim
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Port an t-Sròim.
Caisleán Ard Fhíonáin
clé|250px|mion|Caisleán Ard Fhíonáin Is caisleán suite i gContae Thiobraid Árann é Caisleán Ard Fhíonáin.
The Simpsons (séasúr 17)
Craoladh an seachtú séasúr déag The Simpsons idir 11 Meán Fómhair 2005 agus 21 Bealtaine 2006 ag tosú le "Bonfire of the Manatees".
The Chronicles of Narnia: The Voyage of the Dawn Treader
Is scannán é The Chronicles of Narnia: The Voyage of the Dawn Treader atá bunaithe ar an leabhar le C. S. Lewis a bhfuil an t-ainm céanna air. Ba é Michael Apted stiúrthóir an scannáin. Tháinig an scannán ar an scáileán ar an 9ú lá de Mhí na Nollaig sa bhliain 2010.
Caisleán Chill Chaise
Is caisleán suite i gContae Thiobraid Árann é Caisleán Chill Chaise.
An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)
Tá An Páirtí Coimeádach (Leasainm: Na Tóraithe; Ainm Oifigiúil: An Páirtí Coimeádach agus Aontachtach) ar cheann de na páirtithe polaitiúla is sine agus is mó sa Ríocht Aontaithe. Glacann sé seasamh eite dheis ar cheisteanna eacnamaíochta, agus seasamh coimeádach ar cheisteanna sóisialta. Tá sé ar an bpáirtí is mó i Rialtas na Ríochta Aontaithe ó 2010, agus is eisean an t-aon pháirtí amháin sa rialtas ó 2015. In olltoghchán is déanaí na Ríochta Aontaithe, i Mí Nollag 2019, bhuaigh an páirtí 365 ceann de na 650 suíomh a bhí le fáil i dTeach na dTeachtaí, teach íochtarach Pharlaimint na Ríochta Aontaithe, agus 43.6% de na guthanna.
I rialtas na Ríochta Aontaithe 2010–2015
mion|clé|David Cameron, a bhí ina cheannaire ar an bPáirtí Coimeádach idir 2006 agus 2016, agus ina Phríomh-Aire ar an Ríocht Aontaithe ó 2010 go dtí 2016
Caiteachtas rialtais
In olltoghchán na bliana 2010, bhain na Coimeádaigh, faoi cheannas David Cameron, 306 de na 650 suíomh i Westminster amach, rud a chuir ar a gcumas comhrialtas a chur le chéile leis an bPáirtí Daonlathach Liobrálach. Chuaigh na Coimeádaigh isteach san olltoghchán ag gealladh easnamh bhúiste an rialtais a mhaolú agus ag gealladh 'stát níos lú': mar sin, chiorraigh an rialtas sin a lán caiteachas rialtais. Idir 2010 agus 2015, thit leibhéal caiteachas an rialtais 2.6% san iomlán. Bhí difríochtaí móra idir ranna difriúla – mar shampla, ardaíodh caiteachas ar shláinte 2.7% (cé gur ardaigh éileamh ar chúram sláinte níos tapaí fós), fad is gur gearraíodh an méid airgid a thugtaí do chomhairlí áitiúla timpeall ar 33%.
Ag deireadh an téarma sin, i 2015, bhí an easnamh búiste tite ó £153.5 billiún sa bhliain go £88.0 billiún sa bhliain: maolú mór, cé nach raibh an t-easnamh seo imithe san iomlán mar ba aidhm i bhforógra na bliana 2010. Ar an láimh eile, cáineadh an rialtas mar gheall ar thionchar neamhionann na ngearrthacha: sna chéad cheithre bliana, mhaolaigh athruithe i gcaitheamh an rialtais ioncam gach cinn de na cúig dheicheatán is boichte sa Ríocht Aontaithe – maolú beagnach 3%, an t-athrú is mó, don deicheatán is boiche ar fad – fad is gur mhéadaigh siad ioncam gach cinn de na cúig dheicheatán is saibhre ach amháin an deicheatán is saibhre ar fad.
Cánacha
Sa bhliain 2010, d'ardaigh an rialtas cáin bhreisluacha na Ríochta Aontaithe ó 17.5% go 20%. Ar an taobh eile, ar feadh an téarma 2010-2015 ar fad, laghdaigh siad ráta na cánach corporáidí ó 28% go 20% (cé go ndearna athruithe eile ar fheidhmíocht na cánach seo cúiteamh ar an laghdú). Sa bhliain 2012, mhaolaigh siad an ráta ar bhanda is airde na cánach ioncaim chomh maith, é ag dul ó 50% go 45%.
Reifreann ar an Vótáil Chomórtais Dheabhaigh
Mar chuid den mhargadh comhrialtais idir an bPáirtí Coimeádach agus an bPáirtí Daonlathach Liobrálach, d'aontaigh an dá pháirtí sa chomhrialtas reifreann a dhéanamh ar córas olltoghchán na Ríochta Aontaithe a athrú ón córas 'First-Past-the-Post' go córas Vótála Chomórtais Dheabhaigh (Instant Runoff Voting (en)) – beart ar thacaigh na Daonlathaigh Liobrálacha leis, cé go raibh an Páirtí Coimeádach ina aghaidh. I rith feachtais an reifrinn, rinne an Páirtí Coimeádach feachtas ina aghaidh. I ndeireadh an scéil, theip ar an mbeart, 68% in aghaidh 32%.
An pósadh comhghnéis
Sa bhliain 2011, d'fhógair an rialtas go mbeadh comhairliúchán ar dlí ar son an phósta chomhghnéis, comhairliúchán a leainseáladh ar 12ú Mhí Mhárta 2012. Bhain an comhairliúchán seo ach amháin le Sasana agus an Bhreatain Bheag, toisc gurb iad Tionól Thuaisceart Éireann agus Parlaimint na hAlban atá freagrach ar reachtaíocht an phósta ina ndlínsí faoi seach. Sa bhliain 2013, tháinig bille chun aitheantas a thabhairt sa dlí don phósadh comhghnéis roimh Pharlaimint; vótáil 127 baill Choimeádacha (Cameron, a raibh ról suntasach aige san fheachtas ar son an bhille, ina measc) ar a shon, agus 137 ina aghaidh, ach tháinig an bille isteach sa dlí mar gheall ar thacaíocht ó na páirtithe eile. In 2014 a chuir rialtas na hAlban bille roimh Pharlaimint na hAlban chun an pósadh comhghnéis a chur isteach sa dlí; ní raibh an Páirtí Coimeádach i rialtas na hAlban ag an am sin, ach sa vóta parlaiminte, vótáil 7 mball ar son an bhille, agus 8 ina aghaidh.
Ceisteanna eile
mion|Rinne na Coimeádaigh feachtas ar son 'Níl' i reifreann 2014 ar neamhspleáchas na hAlban. Bhí ceisteanna éagsúla eile faoi chaibidil i rith na tréimhse seo chomh maith. Ina n-áireamh siúd bhí: ardú i dtáillí ollscoile Shasana i 2010; scannal na haiceálta gutháin i 2011; ceist na hinimirce ón Rómáin agus ón mBulgáir i 2013; gealltanas de chuid David Cameron ar reifreann ar bhallraíocht an Ríochta Aontaithe san Aontas Eorpach; idirghabháil mhilíteach sa Libia agus san Iaráic – ach ní sa tSiria, tar éis cliseadh don rialtas i vóta parlaiminte – sna blianta 2013 agus 2014; reifreann ar neamhspleáchas na hAlban, a socraíodh sa bhliain 2012 agus a tharla sa bhliain 2014, agus atheagrú ar an tSeirbhís Náisiúnta Sláinte a rinneadh le linn roinnt blianta amach as 2010. Rinne nó thosaigh an rialtas athchóirithe ar na córais sláinte agus slándáil shóisialta freisin, athchóirithe a tháinig i bhfeidhm thar tréimhse roinnt blianta
Olltoghchán 2015
Faoi dheireadh, is breithiúnas maith a thug na vótóirí don pháirtí in olltoghchán na bliana 2015: d'ardaigh an páirtí a roinnt vóta ó 36.1% go 36.8%, agus a méid suíomhanna a bhí acu ó 306 go 331, fad is a chaill a bpairtnéirí, na Daonlathaigh Liobrálacha, beagnach dhá thrian a ranna vóta féin. Tar a éis seo, tháinig an páirtí in ann dul i rialtas ina n-aonar, an socrú a chruthaigh rialtas na Breataine idir 2015 agus 2017.
I rialtas na Ríochta Aontaithe 2015-2017
Féach freisin: Breatimeacht alt=Póstaer ar son an fheachtais 'imeachta' sa reifreann ar an Aontas Eorpach. Tháinig an maíomh seo faoi airgead a thugann an Ríocht Aontaithe ar son buiséid institiúidí an Aontais faoi cháineadh áirithe ón taobh 'fanachta' ag baint lena chruinneas fíriciúil. Tá scríofa ar an bpostaer 'We send the EU £50 million a day. Let's spend it on our NHS instead' ('Seolaimid £50 milliún chuig an Aontas Eorpach gach lá. Seachas sin, caithimis é ar ár NHS')|mion|Póstaer ar son an fheachtais 'imeachta' sa reifreann ar an [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach. Tháinig an maíomh seo i dtaobh an airgid a chuireadh an Ríocht Aontaithe isteach i mbuiséad Institiúidí an Aontais faoi cháineadh áirithe ón taobh 'fanacht' ag baint lena chruinneas fíriciúil.]] mion|[[Theresa May, a bhí ina ceannaire ar an bPáirtí Coimeádach agus ar an Ríocht Aontaithe ó Mhí Iúil 2016 go dtí Mí Iúil 2019]] Tar éis Olltoghcháin 2015, ba é gealltanas an pháirtí reifreann ar bhallraíocht na Ríochta Aontaithe san Aontas Eorpach (AE) a reáchtáil a d'éirigh ina phríomhfhócas don rialtas. Shocraigh David Cameron, a bhí ar son fanacht san AE, an reifreann a reáchtáil sa bhliain 2016, trí mhí déag go leith i ndiaidh an olltoghcháin. Tuairimítí go gcabhródh an feachtas gairid a bhí mar thoradh ar an rogha seo de dháta leis an taobh 'fanacht'. Chinn lucht an taoibh 'fanacht' sa pháirtí a bhfeachtas a dhíriú ar an damáiste eacnamaíochta arbh eagail a bheadh mar thoradh dá bhfágfadh an Ríocht Aontaithe an Aontas, fad is a chinn lucht an taoibh 'imeacht' sa pháirtí a bhfeachtas-sa a dhíriú ar a gcreideamh go raibh easpa daonlathais ag baint leis an Aontas Eorpach, a gcuid maíomh féin go gcabhródh an  'Breatimeacht' leis an ngeilleagar, agus ar imnithe faoin inimirce ó thíortha eile san AE, ó thíortha iarrthóra don AE, agus ó thíortha lasmuigh den AE óna mbeadh daoine ag teacht trí thíortha an AE chun fáil go dtí an Ríocht Aontaithe. Bhí scoilt mhór sa pháirtí le feiceáil i rith an reifrinn: sa pháirtí parlaiminteach, thacaigh 185 feisirí leis an taobh 'fanacht', i gcomórtas le 138 feisirí a thacaigh leis an taobh 'imeacht'. Faoi dheireadh, b'é an taobh 'imeacht' a thug an reifreann leo, le 51.9% den vóta, agus 58% na ndaoine a vótáil ar son na gCoimeádach i 2015 agus a vótáil sa reifreann seo ag vótáil ar son imeacht den Aontas Eorpach. Cé go ndúirt Cameron roimh an reifreann nach n-éireodh sé as mar Phríomh-Aire agus Ceannaire an Pháirtí dá gcaillfeadh sé, d'fhógair sé a éirí as mar Phríomh-Aire agus Ceannaire an Pháirtí an lá tar éis an reifrinn .Thosaigh comórtas ceannais ina dhiaidh seo, ach shocraigh feisirí Westminster an pháirtí gur Theresa May, Aire Gnóthaí Baile go dtí sin, a d'éireodh ina ceannaire páirtí agus ina Príomh-Aire sula raibh vótáil ag baill an pháirtí ar an gceist.
An samhradh díreach i ndiaidh an olltoghcháin, samhradh 2016, rinne an rialtas roinnt athruithe eacnamaíochta chomh maith. Ina measc sin, d'fhógair an Seansailéir, George Osborne, go n-ardódh siad an ráta pá íosta go dtí £7.20 san uair amach as Aibreán 2016, agus go dtí £9.00 faoin mbliain 2020. D'fhógair siad roinnt gearrúchán don chóras creidmheasaí cánach ag an am céanna; i ndiaidh brú ó fheachtasóirí a dúirt go ndéanfadh an t-athrú sin barraíocht dochair do na daoine is boichte, áfach, lagaigh an rialtas na gearrúcháin seo. Ina theannta sin, d'fhógair siad ísliú breise i ráta cánach na gcomhlachtaí, ó 20% ag an am sin go dtí 18% faoi 2020.
Olltoghchán 2017 go dtí deireadh cheannasaíocht May
mion|Agóid laistigh de Sráid Downing in aghaidh an [[Páirtí Aontachtach Daonlathach|Pháirtí Aontachtach Daonlathach, dhá lá tar éis an olltoghcháin]] I ndiaidh Olltoghchán 2017, shocraigh an Páirtí Coimeádach margadh muinín-agus-soláthar leis an bPáirtí Aontachtach Daonlathach (DUP) le tromlach a fháil i Westminster do na vótáilí eochracha, nós na mbuiséad. Mar chuid den mhargadh seo, fuair an DUP gealltanas ón bpáirtí £1 billiún breise caithimh a dhéanamh i dTuaisceart Éireann, in infheistíocht i gcúrsaí sláinte, oideachais agus infreastruchtúir. Spreag an margadh seo cáineadh ó roinnt polaiteoirí sa Bhreatain Mhór, a bhí neamhshásta le seasaimh an DUP ar cheisteanna na bhfoircheannadh toirchis agus an phósta chomhghnéis. Mar thoradh air seo, d'aontaigh an rialtas an ginmhilleadh a chur ar fáil do mhná as Tuaisceart Éireann ar Sheirbhís Náisiúnta Sláinte Shasana gan a bheith orthu íoc as, tar éis gur mhol feisire de chuid Pháirtí an Lucht Oibre, Stella Creasy, leasú ar an Queen's Speech (rún parlaiminte a léiríonn pleananna an rialtais don bhliain le teacht, agus a mheastar go ginearálta mar rún muiníne ar an rialtas) a chuirfeadh an rud díreach céanna sa dlí.
Ar 13ú Samhain 2018, d'fhógair Theresa May go raibh margadh Breatimeachta socraithe idir í agus lucht idirbheartaí­ochta an Aontais Eorpaigh : bhí vóta i bParlaimint na Ríochta Aontaithe (chomh maith le Parlaimint na hEorpa) de dhíth, áfach, len é a chur i bhfeidhm. Ar 14ú Samhain, shocraigh Caibinéad na Ríochta Aontaithe a dtacaí­ocht a thabhairt don mhargadh. D'éirigh an margadh seo ina ábhar mór conspóide laistigh den pháirtí, áfach, agus a lán ball ina aghaidh. I Mí na Nollag 2018, chuir roinnt feisirí parlaiminte ar an eite dheis, Eoraisceipteach den pháirtí rún neamhmhuiníne in Theresa May síos mar cheannaire den pháirtí Coimeádach, mar gheall ar a dtuairim siúd go raibh an margadh seo ró-Eoraifíleach. I Mí Eanáir, vótáil Teach na dTeachtaí i gcoinne an mhargaidh, agus níos mó ná trian d'fheisirí an pháirtí i measc na bhfeisirí a vótáil ina choinne. I Mí Feabhra, d'fhág triúr feisirí ar eite Eoraifíleach an pháirtí, Anna Soubry, Sarah Wollaston agus Heidi Allen, an páirtí mar gheall ar a neamhshástacht le tionchar na n-Eoraisceipteach laistigh den pháirtí. Chuaigh siad le hochtur feisirí a raibh Páirtí an Lucht Oibre fágtha acu chun grúpa polaitiúil nua a chur ar bun, ar ar baisteadh 'The Independent Group' ('An Grúpa Neamhspleách').
I Mí na Bealtaine 2019, i ndiaidh don pháirtí teacht sa chúigiú háit sa Ríocht Aontaithe i dtoghchán Eorpach 2019, agus gan ach 9% den vóta buaite acu, d'fhógair May go n-éireodh sí as mar cheannaire an pháirtí agus mar phríomh-aire ar an tír i Mí Meithimh. Roghnaigh an páirtí ceannaire nua i bpróiseas a mhair mí amháin ag tosú ar 10ú Mí Meithimh, iad ag roghnú Boris Johnson i ndeireadh an scéil. Mar sin, d'éirigh seisean ina phríomh-aire ar an Ríocht Aontaithe ag deireadh Mhí Iúil.
Ceannasaíocht Johnson agus Olltoghchán 2019
mion|Boris Johnson, ceannaire an pháirtí Coimeádaigh agus Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe ó Mhí Iúil 2019 I Mí Dheireadh Fómhair 2019, shocraigh rialtas na Ríochta Aontaithe agus lucht idirbheartaíochta an Aontais Eorpach margadh nua Breatimeachta. Chuir an rialtas bille chun ceadú leis an margadh seo isteach i dTeach na dTeachtaí, ach tar éis don Teach leasú a chur air chun tabhairt ar an rialtas síneadh ama eile a iarraidh ar an Aontas Eorpach mura socrófaí an Breatimeacht roimh 31ú Mí na Samhna, tharraing an rialtas an bille den Teach. Ina ionad sin, shocraigh an rialtas iarracht a dhéanamh olltoghchán a ghlao, beartú ar ghlac an dá thrian riachtanach de Theach na dTeachtaí leis. Mar sin, tharla olltoghchán sa Ríocht Aontaithe ar 12ú Nollaig na bliana sin.
San olltoghchán sin, b'é príomhmhana an pháirtí ná "Get Brexit Done. Unleash Britain's Potential", agus iad ag maíomh gurbh í an dóigh ab fhearr leis an Breatimeacht a fhíorú go tapa ná tromlach a thabhairt don Pháirtí Coimeádach i dTeach na dTeachtaí. I ndeireadh an scéil, bhuaigh an páirtí tromlach i dTeach na dTeachtaí, iad ag baint amach 365 shuíomh as na 650 cinn a bhí le fáil, le 43.6% de na guthanna, agus mar sin fuair siad mandáid eile cúig bliana an tír a rialú.
An páirtí in Albain
Tá Páirtí Coimeádach na hAlban ar an dara páirtí is mó i bParlaimint na hAlban. Cuireann an páirtí in Albain béim mhór ar a chuid creideamh aontachtach, agus meastar de réir a chéile go bhfuil an páirtí méid áirithe níos faide ar chlé ar cheisteanna eacnamaíochta in Albain ná mar atá i gcodanna eile na Ríochta Aontaithe. Fuair an páirtí 31 tsuíochán as 129 gcinn a bhí le fáil i bParlaimint na hAlban sa toghchán is déanaí, i 2021. Douglas Ross atá ina cheannaire ar an bpáirtí.
An páirtí sa Bhreatain Bheag
Tháinig an páirtí sa dara háit sa toghchán is déanaí, sa bhliain 2021, do Sheanad na Breataine Bige. Tá dearcadh láidir aontachtach ag an bpáirtí sa Bhreatain Bheag chomh maith.
An páirtí i dTuaisceart Éireann
Eagraíonn an páirtí i dTuaisceart Éireann fosta, cé nach ach páirtí an-bheag atá ann ansin. Tá dearcadh aontachtach acu. I dtoghchán Tionóil na bliana 2022, fuair an páirtí 254 vóta chéad rogha, nó 0.03% den iomlán. Matthew Robinson atá ina chathaoirleach ar an bpáirtí. I láthair na huaire, níl aon ionadaí tofa ag an bpáirtí ag leibhéal rialtais ar bith.
Adam Yauch
Bunbhall agus comhbhunaitheoir an ghrúpa hip hap Beastie Boys ab ea Adam Yauch nó MCA go minic (5 Lúnasa, 1964 - 4 Bealtaine, 2012 ). Dordghiotáraí i bpuncbhanna ina chathair dhúchais Nua-Eabhrac a bhí ann ina óige, sula ndeachaigh sé leis an hip hap sa bhliain 1979.
Stiúrthóir scannán ab ea é chomh maith, agus é ag freagrach as físeáin an ghrúpa faoin ainm cleite Nathanial Hörnblowér.
Lev Perovski
Duine de na huaisle, daonchara agus mianreolaí ab ea an Cunta Lev Perovski (Rúisis: Лев Алексе́евич Перо́вский), (9 Meán Fómhair, 1792 - 21 Samhain, 1856) a fhóin freisin mar Aire Gnóthaí Inmheánacha faoi Nioclás I na Rúise.
Tá sé curtha síos dó gurb é a mhol go mbunaítear Cumann Tíreolaíochta na Rúise, sa bhliain 1845.
Tá an mianra pearóivscít ainmnithe in ómós dó.
Molacaígh
deas|250px|thumb|Molacaígh Is grúpa eitneach Áiseach iad na Molacaígh. Is í an Mholacais a bpríomhtheanga.
Andrews, Texas
Is é Andrews príomhbhaile Contae Andrews, Texas. Bhí 12,718 ina gcónaí in Andrews sa bhliain 2013.
Fuinneamh cinéiteach
Sa mheicnic chlasaiceach, tugtar fuinneamh cinéiteach E k an choirp neamh-rothlach dar mais m agus é ag gluaiseacht faoi luas v leis an bhfoirmle E k =
Vernon Forrest
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea Vernon Forrest, a rugadh ar 12 Feabhra, 1971 in Augusta, Georgia agus a fuair bás ar an 25 Iúil, 2009.
Fuinneamh cinéiteach
Sa mheicnic choibhneasaíoch, tá sé seo ina dhea-neastachán ach amháin nuair atá v i bhfad níos lú ná luas an tsolais.
Is é an giúl (J) an t-aonad caighdeánach d'fhuinneamh cinéiteach.
Páirtí Cumannach na hÉireann
Páirtí beag Marxach uile-oileánda é Páirtí Cumannach na hÉireann (Béarla: The Communist Party of Ireland nó CPI) a bunaíodh sa bhliain 1933.
Ní raibh an páirtí Cumannach riamh mór in Éirinn ná níor imir sé tionchar mór ar chúrsaí polaitíochta. Fuair na baill sásamh as a bheith mar chuid de ghluaisteacht mhór dhomhanda, gluaiseacht a n-éireodh léi athruithe chun feabhais a dhéanamh, dar leo.
Stair
Rinneadh Páirtí Sóisialach na hÉireann, páirtí eile a bhíodh ann roimhe, a athainmniú mar Páirtí Cumannach na hÉireann (nó Communist Party of Ireland) sa bhliain 1921 tar éis dó cleamhnacht a dhéanamh leis an Idirnáisiúnaí Commanach nó an Communist International ach díscaoileadh é sa bhliain 1924. Bunaíodh PCÉ an lae inniu sa bhliain 1933 ag Grúpaí na n-Oibrithe Réabhlóideacha.
Palestine, Texas
Is é Palestine príomhbhaile Contae Anderson, Texas. Bhí 18,712 ina gcónaí i bPalestine sa bhliain 2010.
Mundaracúigh
deas|250px|thumb|Mundaracúigh Is grúpa eitneach Meiriceánaigh Dhúchasacha iad na Mundaracúigh. Is í an Mhundaracúis a bpríomhtheanga.
Cuan Chill Ala
Is bá é Cuan Chill Ala. Tá sé suite in oirthuaisceart Chontae Mhaigh Eo, cóngarach do Chontae Shligigh. Béal na Muaidhe atá ann.
Tá sráidbhaile Chill Ala suite ar an taobh thiardheas den bhá. Is trá Bhrait Ghoirm í Trá an Rois lámh leis an sráidbhaile.
Maddie Poppe
Gradaim
Tá dhá ghradam buaite ag Poppe: People's Choice Awards agus Talent Recap Fan Choice Awards.
Susan Boyle
Is amhránaí Albanach de phór na hÉireann í Susan Boyle, a rugadh ar an 1 Aibreán, 1961. Tháinig Susan sa dara háit ar an dara sraith de Britain's Got Talent sa bhliain 2009.
An Daingean
Baile is ea an Daingean nó Daingean Uí Chúis (Béarla: Dingle) atá suite in iarthar Ghaeltacht Chiarraí in Éirinn. Is é an Daingean an baile is mó i nGaeltacht Chorca Dhuibhne agus an baile Gaeltachta is mó sa tír. Tá cónaí ar 2,050 duine ann.
An Baile
Tá oifigí Gaelsaoire suite sa bhaile agus tá ionad Ollscoil na Gaillimhe á oscailt sa cheantar go luath.
Tá ceannáras na Mumhan d’Údarás na Gaeltachta suite i nDaingean Uí Chúis agus cabhraíonn an t-Údarás le gnóthanna éagsúla. Sa bhliain 2004, bhí 987 duine fostaithe i nGaeltacht Chorca Dhuibhne mar gheall ar chabhair an Údaráis.
Reáchtáltar nithe éagsúla traidisiúnta eile sa cheantar, mar shampla An Dreoilín, Paráid Maidne Lae Phádraig, Ráseanna Capall Dhaingean Uí Chúis, an Rigeaite, Beannú na mBád, Taispeántas Talmhaíochta, Banna Fíofa agus Druma, agus ar uile.
Ainm
D'éirigh aighneas sa bhaile i 2005 maidir le hainm Béarla an bhaile a ligeadh i léig agus an t-ainm Gaeilge a úsáid i nGaeilge agus i mBéarla. D'fhógair an tAire Gnóthaí Gaeltachta, Éamon Ó Cuív, nach mbeadh logainmneacha galldaithe (ar nós 'Dingle') á n-úsáid a thuilleadh ar cuaillí eolais oifigiúla, agus athraíodh ainm an bhaile go Gaeilge i dtús na bliana 2005. Is conspóideach an socrú é seo sa bhaile ós rud é go bhfuil an turasóireacht mar phríomhthionscal sa cheantar, agus tá imní ar roinnt daoine go gcuirfear turasóirí amú agus iad ag lorg ar an Daingean; tá sráidbhaile eile i gContae Uíbh Fhailí darb ainm an Daingean (nó Daingean as Béarla). Mhol an tAire Ó Cuív go bhféadfaidh le muintir an bhaile an t-ainm a athrú ar ais go Béarla le phobalbhreith a chomhlíonadh, ach bheadh sé orthu a stádas Gaeltachta, agus an cúnamh eacnamaíoch a ghabhann leis, a chailleadh ag an am céanna.
Bailte fearainn
thumb|240px|Sráid Eoin, An Daingean
Stair
Téann stair Dhaingean Uí Chúis i bhfad siar. Tá trácht le fáil sna blianta seo leanas: 1278 (Dengyn), 1316 (Daingean Uí Cubhais), 1569 (Daingean Uí Chúis).
I rith na Meánaoise bhí an baile ar cheann de na príomhbhailte in iardheisceart na hÉireann mar gheall ar a chalafort. Bhí an iascaireacht tábhachtach. Bhí ceangal láidir eacnamaíochta idir an Daingean agus an Spáinn sa 16ú céad. Tógadh go leor tithe ar chruth thithe na Spáinne. Tá clocha deartha le feiscint ar chuid de thithe Shráid a’ Dhoirín fós.
Dódh Daingean Uí Chúis go talamh cúpla uair, sa bhliain 1316 ag Diarmuid Mac Cárthaigh agus aríst sa bhliain 1580 ag Iarla Urmhumhan.
Ré thábhachtach i stair an cheantair ab ea an 16ú céad ach ba le linn na tréimhse seo chomh maith is mó a bheir cruatan ar phobal na háite. Le linn chogadh na n-Iarlaí dódh agus deineadh slad ar an gceantar go minic. Is ar éigean deireadh le trádáil an bhaile. Bhuail Éirí Amach na bliana 1641 agus slad Chromaill buillí ar thrádáil an bhaile freisin.
Níor tháinig trádáil an bhaile teacht chuige féin arís go dtí an 18ú céad. Thosnaigh mangairí fíona ag trádáil idir an Daingean agus Mór-roinn na hEorpa arís. Thosnaigh Roibeárd Mac Gearailt tionscal an línéadaigh i dtús na haoise seo. D’éirigh go maith leis an dtionscal seo ar feadh 40 bliain. Le teacht an chadáis, áfach, thit an tóin as tionscal an línéadaigh agus fén mbliain 1837 ní raibh mórán de fágtha.
Sa bhliain 1829, tháinig Siúracha na Toirbhirte i mbun scolaíochta sa bhliain 1848 bunaíodh Meánscoil na mBráthar.
I lár na haoise sin, bhuail an Drochshaol buile marfach ar phobal an cheantair de bharr gur theip ar an bpráta. Sa bhliain 1852, tógadh Tigh na mBocht. Tugadh cúnamh do 6,068 duine ann i rith na bliana sin. Le linn na tréimhse sin bhí muintir an cheantair fé bhrú chíosa troma agus muna ndíolfaidís iad deintí iad a dhíshealbhú go minic. Mar shampla, i mí Aibreáin na bliana 1885 ruaig Tiarna Fionntrá dhá theaghlach déag as a gcuid gabhaltaisí i gCaisleán Ghriaire.
Bunaíodh craobh de Chumann Lúthchleas Gael i nDaingean Uí Chúis sa bhliain 1888. Ba é Patrick Moore an chéad rúnaí agus ba é Patrick Gould an chéad chaptaen ar an gcumann agus d’imir na foirne fén ainm The Dingle Shamrocks. Bhunaigh Thomas Kelliher, Michael McDonnell, John Lee, Michael Dissette, agus Patrick Foley craobh de Chumann na Talún i nDaingean Uí Chúis. Tháinig príomhioncam mhuintir an cheantair as an iascaireacht agus as an bhfeirmeoireacht le linn na tréimhse seo. Bhí an imirce mar thoradh ar na Trioblóidí agus ar an gCogadh Cathartha. Thug na Dúchrónaigh fén mbaile a dhódh sa bhliain 1920 ach níor éirigh leo mar chuir muintir an cheantair go tréan ina gcoinne.
Tugadh aitheantas oifigiúil Gaeltachta do Dhaingean Uí Chúis sa bhliain 1926 agus sa bhliain 1956 deineadh athdhaingniú ar an stádas sin. Bhí “An Seabhac”, Pádraig Ó Siochrú, ar dhuine do bhunaitheoirí an chéad choláiste Gaeluinne in Éirinn sa bhliain 1908. I dtús báire, tionóladh ranganna an choláiste i dTigh John O Donnell, mar a bhfuil tigh mhuintir Bhambaire agus tigh tábhairne Uí Fhlaithbheartaigh ar Shráid a’ Droichid anois.
Bhuaigh an Daingean an phríomhdhuais i gComórtas Ghlór na nGael 1980 – 81 fé stiúir an chathaoirligh Jed Budhlaeir. Athbhunaíodh Craobh an Ághasaigh de Chomhaltas Cheoltóirí Éireann agus é mar fheidhm ceol sa bhliain 1981. Reáchtáladh Fleadh Cheoil Chiarraí cúig n-uaire ar an mbaile sna blianta 1984–89 agus d'eagraigh an chraobh áitiúil Fleadh Cheoil na Mumhan sna blianta 1990 agus 1996. Reáchtáladh Oireachtas na Gaeilge ar an mbaile sna blianta 1987, 1992 agus 2001.
Spórt
Imríonn C.L.G Daingean Uí Chúis i bPáirc An Ághasaigh a imríonn an cluiche traidisiúnta Peil Ghaelach. Is é Craobh Peile Sinsearach Chiarraí an comórtas is cáiliúil a n-imríonn C.L.G Daingean Uí Chúis in. Tá Rugbaí Chorca Dhuibhne, an fhoireann rugbaí áitiúil, agus Dingle Bay Rovers F.C. lonnaithe sa cheantar.
Aralt Mac Giolla Chainnigh
Gníomhaí Gaeilge agus ceoltóir ó Cheanada is ea Aralt Mac Giolla Chainnigh. Chaith sé tamall fada mar shaighdiúir agus mar acadóir míleata, agus d'éirigh sé as a phost i 2017. Tá dlúthbhaint aige le Gaeltacht Bhuan Mheiriceá Thuaidh.
Rugadh é mar Harold Timothy Kenny in Ingersoll in Ontario ar 13 Meán Fómhair 1959. B’as Dún Geimhin i gContae Dhoire dá mhuintir. Tógadh i nGleann Ottawa é, áit ar thosaigh sé ag seinm ar an bhfidil, agus tá sé ag casadh cheol na hÉireann ó shin.
Saighdiúireacht
Bhí sé ina chaptaen in Arm Cheanada.
Léann
D’éirigh thar barr leis i gcúrsaí léinn agus spóirt ar scoil agus mar dhalta airm i gColáiste Míleata Royal Roads agus i gColáiste Ríoga Míleata Cheanada. Ghnóthaigh sé céim céad onóracha san Fhisic Innealtóireachta i 1982 agus fuair PhD san Réaltfhisic ó Ollscoil Calgary i 1995. Fuair sé BA ó Ollscoil Athabasca i 2000.
Ceapadh é mar léachtóir i gColáiste Ríoga Míleata Cheanada i 1992 agus tugadh ardú céime dó mar Ollamh Cúnta agus ansin mar Ollamh Comhlach. Rinne sé taighde ar chlúdach imréaltach réaltaí siombóiseacha, agus bunghrinniú le rada-thrasnamhéadair idirnáisiúnta. Bhí grinniú déanta aige freisin le tonnfhaid optacha agus x-ghathacha. Bhí obair theoiriciúil déanta aige ar shreabhdhinimic na ngaoth réaltach agus iad ag imbhualadh faoina chéile, agus ar mhapáil shintéiseach a moirfeolaíochta.
Gaeilge
Thosaigh Mac Giolla Chainnigh ag foghlaim Gaeilge i ranganna pobail i 1989, agus tá sé ag múineadh na teanga é féin ón mbliain 1994 i leith. Chuaigh sé féin agus a chairde i gcaidreamh le heagraíochtaí Gaeilge in Toronto agus Montréal, agus i 2000 chuaigh sé i gceannas Chumann na Gaeltachta. Ba faoina stiúir a cheannaigh baill an Chumainn seachtó acra i 2006 cois Abhainn na mBradán in aice le Tamworth agus Erinsville chun go bhféadfadh Gaeilgeoirí agus foghlaimeoirí cruinniú le chéile ann am ar bith. Tugadh Gaeltacht Bhuan Mheiriceá Thuaidh ar an áit, agus osclaíodh í i 2007.
Tá Mac Giolla Chainnigh ina bhall de Chomhaltas Ceoltóirí Éireann agus den North American Association for Celtic Language Teachers.
Laethanta saoire Moslamacha
Tá dhá lá saoire oifigiúil Moslamach san Ioslam; Eid Al-Fitr agus Eid Al-Adha. Ceiliúrtar Eid Al-Fitr ag deireadh Ramadan (mí throscadh i rith an lae ghil), agus de ghnáth tugann Moslamaigh zakat (carthanas) amach ar an ócáid. Ceiliúrtar Eid Al-Adha ar an deichiú lá de Dhu al-Hijjah agus maireann sí ar feadh trí lá, lena linn, déanann Moslamaigh íobairt, tré chaora a mharú agus a fheoil a dháileadh amach i dtrí chuid: i measc an teaghlaigh, na gcairde, agus na mbocht.
Tarlaíonn an dá lá saoire ar dhátaí san fhéilire Moslamaigh (Hijri), gur fhéilire na gealaí é, agus dá bhrí sin athraíonn a n-dátaí san fhéilire Ghréagóra, gur féilire na gréine é, gach bliain. Tá an féilire Ghréagóra bunaithe ar thréimhse na fitise de réabhlóid an Domhain timpeall ar an Ghrian, thart ar 365 1⁄4 lá, cé go bhfuil an féilire Ioslamach bunaithe ar thréimhse shionadach de réabhlóid na Gealaí timpeall ar an Domhain, thart ar 29 1⁄2 lá. Athraíonn san fhéilire Ioslamach ó 29 agus 30 lá (a thosaíonn leis an ghealach nua). Is ionann dhá cheann déag de na míonna seo agus an bhliain Ioslamach, a bhfuil 11 lá níos giorra ná an bhliain Ghreagórach.
Cleachtais reiligiúnach
Is éard is Ramadan ann ná an mhí naofa ina mbíonn ar na muslamaigh bheith ar céalacan, ó éirí go luí na gréine, go príomha mar deabhóid do aithne Allah (áirítear leis sin troscadh, urnaí agus carthanas chomh maith), ach freisin chun na buntáistí sláintiúla an troscaidh a bhaint amach (Féin-léargas, an Córas imdhíonachta a threisiú, fheidhm na hinchinne agus Íogaireacht i leith Insline a fheabhsú). Cé gurb é an smaoineamh taobh thiar de throscadh ná go mbraitheann daoine an fhulaingt a acu síúd a bhíonn beo bocht agus ocrach, agus bíonn ar na daoine bochta fanacht glan ar an bhia freisin.
An Leabhar Uaine
Is é an Leabhar Uaine (Green Book) an lámhleabhar oiliúna agus treorach a eisíonn an tIRA le haghaidh a chuid Óglach. Eagraíochtaí náisiúnaíocha agus iad gníomhach i ndiaidh Chogadh Cathartha na hÉireann, cosúil leis an gCéad IRA, Cumann na mBan, agus na Sealadaigh a bhain úsáid as an Leabhar Uaine. Is éard a leagtar amach sa Leabhar Uaine ná cuspóirí na gleice armtha atá an tIRA a chur, an córas oirbheartaíochta, agus na coinníollacha atá le comhlíonadh le go bhféadfar a rá go bhfuil an cath briste ar Arm na Breataine Móire agus comhghuaillithe an Airm sin. Mar a chonaic an tIRA agus na Sealadaigh an scéal bheadh céim mhór chun tosaigh sa bhua mhíleata seo in iarrachtaí leanúnacha na gluaiseachta Poblachtánaí le hÉirinn a shaoradh ó bhráca na nGall. Tá an Leabhar Uaine á úsáid mar threoirleabhar polaitiúil agus míleata ag na heagraíochtaí armtha Poblachtánacha ó na caogaidí anuas, ar a laghad.
Stair
Sa Ríocht Aontaithe, i bPoblacht na hÉireann agus i dtíortha áirithe eile, glactar leis gur eagraíochtaí coiriúla sceimhlitheoireachta íad an tIRA agus na dreamanna Éireannacha Poblachtánacha a tháinig sna sálaí aige, agus mar sin, ní féidir an Leabhar Uaine a chlóbhualadh go hoscailte. Mar sin, is gnách é a fhoilsiú ar chúla téarmaí agus cóipeanna a bhronnadh ar na hÓglaigh nua-earcaithe de réir mar a fháiltítear isteach iad le haghaidh na gleice armtha. De thoradh na rúndachta seo, níor cuireadh ach dhá eagrán ar fáil don ghnáthléitheoir go nuige seo. An chéad eagrán a tháinig chun solais, foilsíodh sa bhliain 1956 é, agus dealraíonn sé gur téacs iomlán atá ann. An dara heagrán a bhfuil aithne fhorleathan air, níltear cinnte faoi bhliain a fhoilsithe, ach tháinig trí pháirt de chun solais sa bhliain 1977, nuair a bhí Séamus Ó Tuama, Ceann Foirne an IRA, á choinneáil in imtheorannú, agus is gnách "eagrán na bliana 1977" a thabhairt air.
An Dóigh a Láimhseáiltear an Leabhar Uaine
Bronntar cóipeanna den Leabhar ar na hÓglaigh mar chuid den oiliúint chogaíochta, agus glactar leis gur cáipéis rúnda é nár chóir a chur ar fáil do dhaoine nach baill den IRA iad, ná fiú trácht air i gcomhrá leo siúd. Ní ceadmhach an Leabhar ná aon chineál treoracha oiliúna nó straitéise eile a nochtadh don tsaol mhór, rud a dhéanfadh an-dochar don ghluaiseacht, agus mar sin, is dócha go ngearrfar pionós dian - armchúirt fiú - i bhfeidhm ar an té nach gcloífidh leis an rúndacht seo. An tÓglach a mbronnfar cóip den Leabhar air, caithfidh sé an méid iomlán a léamh ó thús deiridh agus a fhoghlaim, na rialacha iompraíochta agus cogaíochta a urramú mar a leagtar síos sa leabhar iad, agus na treoracha a thugtar sa leabhar a chur i bhfeidhm go neamhspleách. Is léir nach n-iompóidh an rúcach nua-earcaithe ina Óglach déanta i ndiaidh an Leabhar a léamh, nó teastaíonn oiliúint phraiticiúil cogaidh uaidh chomh maith, ach mar sin féin, tugann an Leabhar léargas cuimsitheach don léitheoir a chuideoidh leis é féin a ullmhú don fhiannas san eagraíocht.
An Dá Eagrán
An dá eagrán atá ann, bhí siad in úsáid nuair a bhí an tIRA sáite i bhfeachtas armtha. I ndeireadh na gcaogaidí, ba é Feachtas na Teorann (an Border Campaign) é, agus sna seachtóidí, bhí feachtas dá chuid féin idir lámhaibh ag na Sealadaigh.
Is féidir idir chosúlachtaí agus difríochtaí a aithint sa dá eagrán, rud a thugann le fios gur leabhar "beo" atá ann agus é á chur in atheagar go tráthrialta. Ar na difríochtaí a aithnítear athruithe a chuaigh ar ghnéithe éagsúla den eagraíocht, ar nós:
Na scoiltí a chuaigh ar an IRA ó na fichidí go dtí na caogaidí, ní féidir iad a aithint ar dhoiciméad na bliana 1956. Scéal eile é go bhfuil forbairt na teicneolaíochta míleata agus na modhanna oibre frithcheannairce. Tagraíonn an Leabhar do T.E.Lawrence ("Lawrence na hAraibe" a bhí i gceannas ar na treallchogaithe Arabacha nuair a bhí siad ag dul chun cearmansaíochta ar an Tuirc Otamánach le cabhair Shasana) agus don Mharascal Machaire William Slim (ceannasaí míleata Sasanach a throid sa dá Chogadh Domhanda) araon. Chuaigh smaointí an Bhriogáidire-Ghinearáil Frank Kitson i bhfeidhm ar an dara heagrán. (Oifigeach Sasanach é Kitson a bhí ag cur faoi chois ceannaircí sna coilíneachtaí i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda, cosúil le hÉirí Amach Mau Mau sa Chéinia agus an Éigeandáil Mhalaech i Leithinis Mhalae - an Mhalaeisia, inniu.)
Ábhar an Leabhair
Tá eolas sa leabhar faoi na hábhair seo leanas:
Tá tagairtí sa leabhar do na fórsaí armtha agus na fórsaí speisialta sna tíortha éagsúla, go háirithe sa Ríocht Aontaithe, idir oiliúint, fhorbairt, agus oirbheartaíocht.
Baile Mhic Íre
Sráidbhaile beag in Éirinn is ea Baile Mhic Íre. Tá an baile suite in iardheisceart na tíre i ngleann an tSuláin i gContae Chorcaí, ar an bpríomhbhóthar N22 i ngar do Chontae Chiarraí. Cuid de Gaeltacht Mhúscraí is ea Baile Mhic Íre.
Tá an Garden View Hostel agus Norville House suite ann. Is tábhairní sa bhaile iad Tigh Uí Chonaill agus Tigh Uí Scanaill. Is féidir tobar beannaithe agus dumha adhlactha Naoimh Gobnatan a fheiceáil idir Baile Mhic Íre agus Baile Bhuirne .
John Galvin
Polaiteoir Éireannach ab ea John Galvin (15 Bealtaine 1907 – 11 Deireadh Fómhair 1963). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Toghadh don Dáil é do Chorcaigh i bhfothoghgchán i mí Lúnasa, 1956 ag glacadh suíochán Patrick McGrath, ball de chuid Fianna Fáil freisin. Atoghadh é i dtoghcháin ghinearálta na mblianta 1957 agus 1961. Fuair sé bás sa bhliain 1963 agus é in oifig. Coimeádadh an suíochán ar oscailt go dtí fothoghchán i mí Feabhra, 1964 ina bhfuair a bhaintreach, Sheila Galvin, an suíochán.
Nárúigh
deas|250px|thumb|Nárúigh Is grúpa eitneach na Micrinéise iad na Nárúigh. Is í an Nárúis a bpríomhtheanga.
Coláiste Cisteirseach Ros Cré
Is scoil suite i gContae Thiobraid Árann é Coláiste Cisteirseach Ros Cré.