cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maláire
Eipidéimeolaíocht
Ceiliúrtar an Lá Domhanda in aghaidh na Maláire ar 25 Aibreán gach bliain.
Déanann cuairteoirí ar thíortha teo an-chuid rudaí chun na muiscítí a choimeád amach uathu, ag baint feidhm as sprae éarthach, feithicídí, eangach muiscíte istoíche, Ach is rídheacair a ngathanna a sheachaint. Fiabhras marfach na dtrópaicí ab ea í riamh.
An galar
Seadán (paraisít) ar a dtugtar Plasmodium is cúis leis. As greim na muiscítí ionfhabhtaithe is mó a tholgtar an galar. I gcorp an duine téann na seadáin isteach san ae agus tagann borradh agus fás ar líon na seadán ann. Ina dhiaidh sin ionfhabhtaíonn siad na fuilchealla dearga. Is féidir comharthaí an ghalair a aithint sa duine ionfhabhtaithe tuairim is 10-15 lá i ndiaidh na greama, mar shampla fiabhras, tinneas cinn agus urlacan. mion|clé Tá cúig speiceas Plasmodium ann is cúis leis an maláire sa duine daonna: is é Plasmodium falciparum an ceann is marfaí. Is annamh a mharaíonn Plasmodium vivax, Plasmodium ovale agus Plasmodium malariae an duine. Zónóis is ea Plasmodium knowlesi, is é sin, galar ar féidir leis an duine é a tholgadh ó ainmhí, macaque i gcás P. knowlesi.
Gearmáinis
mion|257x257px
Béarla
clé|mion
Stáisiún Chora Droma Rúisc
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá lonnaithe beagainín lasmuigh de Chora Droma Rúisc i gContae Liatroma é Stáisiún Chora Droma Rúisc. Tá an stáisiún lonnaithe i gContae Ros Comáin.
Stáisiún Dhromad
Is stáisiún de chuid Iarnród Éireann suite i nDromad i gContae Liatroma é Stáisiún Dhromad.
Heicsiméadar dachtalach
Is éard is heicsiméadar dachtalach ann (ar a dtugtar “heicsiméadar laochais” agus “meadaracht na heipice”) ná cineál meadarachta nó véarsaíochta i bhfilíocht. Is iondúil go mbaineann sé le meadaracht chainníochtúil na filíochta eipiciúla i nGréigis agus i Laidin agus dá bhrí sin measadh go raibh sé mar mhór-stíl filíochta clasaicí an Iarthair. I measc na bpríomh-samplaí dá úsáid tá an tIliad agus an Odaisé de chuid Hóiméar, an Aeinéid de chuid Veirgil, agus Metamorphoses de chuid Óivid. Bíonn heicsiméadair mar chuid den fhilíocht eiligiaiche sa dhá theanga freisin, ag athrú le peintiméadair dhachtalacha.
Struchtúr
Tá sé throith (An tSean-Ghréigis: ἕξ, heics) ag an heicsiméadar dachtalach. San heicsiméadar dachtalach docht, is é a bheadh ​​i ngach troigh ná dachtal (siollaí fada agus dhá shiolla gearr), ach ceadaíonn méadar clasaiceach ionadaíocht spoindé (dhá shiolla fada) in ionad dachtail sa chuid is mó de na suíomhanna. Go sonrach, is féidir leis na chéad cheithre throigh a bheith ina n-dachtal nó ina spoindéanna, chóir a bheith faoi shaoirse. De ghnáth is dachtal é an cúigiú troigh (thart ar 95% den am i Hóiméar).
Is féidir an séú troigh a líonadh le trócae (siolla gearr agus ansin siolla gearr) nó le spoindé. Mar sin, de ghnáth, déantar sracfhéachaint ar an líne dhachtalach mar seo a leanas:
(Tabhair faoi deara go bhfuil - = ina siolla fada, ⏑ = ina siolla gearr, ⏕ ceachtar ceann fada nó dhá cheann gearr, agus X = siolla anceps. )
Behind the Laughter
Craoladh an dara eipeasóid is fiche, "Behind the Laughter", den aonú sraith déag The Simpsons ar an 21 Bealtaine 2000. Scríobh Tim Long, George Meyer, Mike Scully, agus Matt Selman an eipeasóid seo. D'fhéach 8.3 milliún duine ar an eipeasóid.
Aerfort Frankfurt
Is aerfort ollmhór i Frankfurt na Gearmáine é Aerfort Frankfurt. Tá cúig chríochfort ag an aerfort, agus is é Frankfurt an tríú aerfort is mó san Eoraip (tar éis Páras agus Londain), le cúig chríochfort ann faoi láthair. Tá sé mar an bpríomh-bhunáit do Lufthansa.
Seán Mac Giollarnáth
Scríbhneoir agus fear béaloidis a bhí i Seán Mac Giollarnáth (1880 – 29 Eanáir 1970). Ba é an breitheamh sna Cúirteanna Dúiche i gConamara lena chois sin.
I gCoill an Bhógaigh i bparóiste Chluain Chaoin i gceantar Bhéal Átha na Slua a rugadh Seán Mac Giollarnáth ar an 13ú Meán Fómhair, 1880. Breac-Ghaeltacht a bhí sa gceantar sin ag an am. Ní raibh Gaeilge ag muintir Sheáin Mhic Ghiollarnáth ach bhí cailín aimsire as Ros Muc ag obair sa teach. Ba bheag Béarla a bhí aici siúd agus is ar an gcaoi sin a fuair Mac Giollarnáth eolas ar an nGaeilge, i dtosach. Fuair Seán Mac Giollarnáth post sa Státsheirbhís i Londain agus é ina fhear óg agus is ansin, i bpríomhchathair na Breataine, a chuir sé aithne ar leithéidí Phádraic Uí Chonaire agus Mhicheál Breathnach. Bhí Mac Giollarnáth bainteach le Conradh na Gaeilge i Londain agus ghlac sé móid Bhráithreachas na Poblachta ansin freisin. Ach ní raibh sé gníomhach nuair a tharla an tÉirí Amach i 1916.
Chuaigh Seán Mac Giollarnáth leis an iriseoireacht ar bhonn lánaimseartha nuair a d’fhill sé abhaile go hÉirinn i 1908. Bhí sé ina eagarthóir ar an iris "An Connachtach" agus, ina dhiaidh sin arís, bhí sé ina Leas-Eagarthóir ar an "gClaidheamh Solais", nuachtán an Phiarsaigh. Ach bhí aidhmeanna eile ina cheann aige seachas an scríbhneoireacht agus na scéalta; thosaigh Seán Mac Giollarnáth ag déanamh staidéir ar an dlí. Bhain sé a cháilíochtaí sa dlí amach i 1920, tráth a raibh sé dhá scór bliain d’aois. Ceapadh é ina Bhreitheamh ar na Cúirteanna Dúiche in iarthar na Gaillimhe i 1925, stádas a bhí aige ar feadh 25 bliain.
Ba sa tréimhse sin a chur sé a láimh dháiríre i gcúrsaí béaloidis. Ba i 1941 a cuireadh leabhar Mhic Giollarnáth "Annála Beaga as Iorras Aithneach" i gcló den chéad uair. Seoid í an leabhar seo ar bhealaí go leor- glór mhuintir na linne sin ag trácht ar an saol a bhí ag an nglúin a tháinig rompu agus níos faide siar. Tá sé ráite go bhfuair Mac Giollarnáth go leor den eolas agus den bhéaloideas de bharr na gairme a bhí aige – fear riartha an dlí i ndúichí Chonamara. Ach d’fhill sé ar a dhúiche féin ar imeall thoir an chontae freisin agus i 1949 foilsíodh a shaothar, "Mo Dhúthaigh Féin".
Ba sa mbliain dár gcionn – 1950 – a chríochnaigh Seán Mac Giollarnáth a thréimhse mar Bhreitheamh sna Cúirteanna Dúiche in aois a dheich mbliana agus trí scóir. Ach níor chuir sin deireadh lena chuid oibre sna Cúirteanna mar lean sé ar aghaidh ag obair mar dhlíodóir. Choinnigh sé leis an mbéaloideas freisin agus thug Ollscoil na hÉireann Céim Oinigh LL.D. do as an obair sin i 1959.
Rinne Seán Mac Giollarnáth cuimse oibre ag cur na mbailiúchán béaloidis i dtoll a chéile, ach, ar ndóigh, tá an-aitheantas ag dul freisin do na daoine a thug na scéalta agus an t-eolas sin dó. Bhí cuimse acu thart sa gceantar seo. Bhí Seán Mac Giollarnáth pósta le Tríona Ní Fhearáin agus bhí triúr mac acu. Fuair sé saol fada freisin. Bhí sé deich mbliana le cois na cheithre scóir nuair a bhásaigh sé i 1970. Tá scéalta agus eolas faoi shaol Iorras Aithneach agus Chonamara a bheadh imithe uainn anois, curtha ar pháipéar ag Seán Mac Giollarnáth – fear dlí agus fear béaloidis den scoth.
Eiréil
Is baile suite i gContae Laoise í Eiréil.
Corcóg
Sliabh i gContae na Gaillimhe is ea Corcóg (609 m).
Cianbhaictéir
Is éard is Cianbhaictéir (ar a dtugtar freisin algaí gormghlasa, baictéir gormghlasa, agus Cianaifhítea) ann ná fíleam de bhaictéir a fhaigheann a gcuid fuinnimh trí fhótaisintéis, le colainn cosúil le halga agus struchtúr ceallach (prócarótach) cosúil le baictéar. Tagann an t-ainm "cianbhaictéir" nó "cyanobacteria" ó dhath na mbaictéar (Gréigis: κυανός (kyanós) = gorm). An núicléas gan scannán dá chuid féin chun é a scaradh ón gcíteaplasma. Faightear an lí fhótaisintéiseach clóraifill a ar scannán ar leith (an tíleacóideach) nach bhfuil cuimsithe taobh istigh de chlóraplaist mar a bhíonn i bhfíoralga. Orgánach an-ársa (tháinig siad ar an bhfód tuairim is trí bhilliún bliain ó shin) agus tuigtear go raibh sé freagrach as saibhriú atmaisféar an Domhain le hocsaigin mar fho-tháirge ar a fhótaisintéis. Níos mó ná 1,000 speiceas beo ar eolas. Faightear i gcuid mhaith gnáthóg uisciúil é, ach san ithir is ar dhromchlaí carraigeacha freisin.
Duibhis, Contae Mhaigh Eo
Is sráidbhaile í Duibhis. Tá an baile suite sa Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
William Faulkner
Scríbhneoir Meiriceánach ab ea William Cuthbert Faulkner (1897 – 1962). Do rugadh é ar an 25ú lá de mhí Mheán Fómhair i New Albany, cathair atá suite i Mississippi na Stáit Aontaithe, agus do fuair sé bás ar an 6ú lá d'Iúil i gcathair Byhalia, sa stát céanna. Cé gur chum sé cuimse saothar - úrscéalta, gearrscéalta, dánta, aistí, scripteanna scannáin agus dráma amháin ina measc - is é de bharr a chuid úrscéalta agus gearrscéalta gur bhain sé clú agus cáil dhomhanda amach dó féin mar scríbhneoir. Is iad na húrscéalta The Sound and the Fury (1929), A I Lay Dying (1930), Light in August (1932), Absalom, Absalom! (1936) agus an gearrscéal "A Rose for Emily" (1930) cúpla ceann desna saotharaibh is iomráití a scríobh sé. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1949.
Ioma
Is baile suite i gContae Laoise é Ioma.
Gabriela Mistral
Ainm cleite den oideoir, taidhleoir, feimineach agus file Sileach Lucila de María del Perpetuo Socorro Godoy Alcayaga (1889 – 1957) ab ea Gabriela Mistral. Do rugadh í ar an 7ú lá d'Aibreán i gcathair Vicuña na Sile agus do fuair sí bás ar an 10ú lá d'Eanáir i Nua-Eabhrac na Stáit Aontaithe. Do moladh Duais Nobel na Litríochta di sa bhliain 1945. Deirtear gurb í duine desna filí Sileacha is tábhachtaí, ar aon chéim le Pablo Neruda, Pablo de Rokha agus Vicente Huidobro.
Páirc Chnocán Uí Dhálaigh
Is í Páirc Chnocán Uí Dhálaigh (Dalymount Park as Béarla) staid na foirne sacair Bohemian F.C., atá suite i Baile Átha Cliath, Poblacht na hÉireann. Is é 7,955 toilleadh an staid.
Contae Wayne, Carolina Thuaidh
mion|200px|Suíomh Contae Wayne Is contae Meiriceánach é Contae Wayne atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 122,623 duine ann. Tá 557 míle cearnacha d'achar ann. Is é Goldsboro príomhbhaile an chontae.
Thosaigh daoine de shliocht Eorpach ag teacht isteach sa limistéir beagán ar bheagán sna 1730idí, agus thosaigh líon suntasach díobh ag cur fúthu ann sna 1750idí. Bunaíodh an contae ar 2 Samhain 1779. Ainmníodh é in onóir "Mad Anthony" Wayne, duine de cheannairí an Chogaidh Mheiriceánaigh ar son na saoirse. Tá duine as triúr sa chontae den chine ghorm, ach ní raibh cead vótála ag mórán díobh go dtí na 1960idí. Bíonn an bua ag na Poblachtaigh sa chontae de ghnáth, ach tá a móramh ag laghdú de réir a chéile le himeacht ama.
Stáisiún Chathair na Mart
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i gCathair na Mart i gContae Mhaigh Eo é Stáisiún Chathair na Mart.
Adenandra
Géineas de thor síorghlas san fhine Rutaceae is ea Adenandra. Bíonn an géineas dúchasach don Afraic Theas. Tá baint ag na phlandaí leis an fhine Citrus, agus bíonn faireoga ola sna duilleoga agus tagann siad dea-bholadh sainiúil amach astu. Tagann an t-ainm  Adenandra  ón Ghréigis αδένα Adenas , faireog; agus άνδρας Andras , fear. Bíonn duilleoga beaga agus gainniúla air,  neamhghasánach nó beagnach neamhghasánach. Bíonn cúig pheitil ar na bláthanna feiceálacha, agus bíonn dath bándearg nó bán orthu. Saothraíonn garraíodóirí Adenandras toisc go bhfuil siad ornáideach agus aramatach.
An Chreig Mhór
Is ceantar suite i gContae na Gaillimhe í an Chreig Mhór.
Toowoomba
Cathair i Queensland is ea Toowoomba. Bhí 95,265 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2006.
Stáisiún Bhéal Átha hAmhnais
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i mBéal Átha hAmhnais i gContae Mhaigh Eo é Stáisiún Bhéal Átha hAmhnais.
Fínis
Is oileán é Fínis atá suite ceathrú míle amach ó chósta Roisín na Mainiach, agus ar féidir siúl amach an trá chuige nuair a bhíonn an taoide amuigh nó dul isteach ann i gcurach. Iomaire íseal talún atá ann agus é ag síneadh siar ó dheas, é míle agus ceathrú ar fad agus ceathrú míle ar leithead. Is ón bhfocal "fiodh", a chiallaíonn coill, agus "inis", a chiallaíonn oileán, a tháinig an t-ainm Fínis.
Sna 1890idí, roinn Bord na gCeantar Cung an t-oileán ina gharranta fada caola agus tógadh claíocha fada trasna an oileáin. Faoi láthair tá na garranta nochta síos go cloch beagnach, agus tá an gaineamh carntha suas in aghaidh na gclaíocha. Níl le feiceáil ach barr na gclaíocha ag gobadh aníos as dumhcha fada gainimh agus gleannta caola clochacha eatarthu.
Gort an Éadain
Is sráidbhaile é Gort an Éadain. Tá sé suite sa Mhuirthead, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Contae Wilson, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Wilson atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 81,234 duine ann. Is é Wilson a phríomhbhaile contae.
Adenia
Géineas plandaí bláthanna san fhine Passifloreaceae (lusanna na páise) is ea Adenia. Faightear iad i dtrópaicí agus i bhfothrópaicí an tSean-Domhain. Is iad Madagascar, oirthear agus iarthar na hAfraice trópaicí, agus Oirdheisceart na hÁise lárionaid na héagsúlachta. Tagann ainm an ghéinis ó “aden”, ainm an phlanda san Araibis de réir Peter Forsskål, údar an ghéinis.
Is plandaí ilbhliantúla iad na speicis in Adenia, ach tá go leor foirmeacha éagsúla ann, luibheanna, féithleoga, toir, agus crainn san áireamh. Is plandaí súmhara go leor acu, agus is “pacacóil” cuid eile — plandaí a bhfuil stoc an-tiubh acu i gcomparáid lena n-airde agus gan mórán craobhacha. Tá fréamhraí snáithíneacha ag cuid de na speicis, agus tháirgeann roinnt eile tiúbair. Faightear speicis Adenia i ngnáthóga éagsúla, ó ghaineamhlaigh thirime na hAfraice go foraoisí báistí in Oirdheisceart na hÁise. Tá thart ar 100 speiceas sa ghéineas.
Maighean Rátha
Is baile suite i gContae Laoise é Maighean Rátha.
Na Mionóigh
Ba iad sibhialtacht na Sean-Ghréige ar oileán na Créite roimh tagadh na Micéanaigh. Ba sibhialtacht Aegéach na Cré Umhaoise iad na Mionóigh. Bhunadh Rí Míonós sibhialtacht na Mionóch.
Cill Dair Í
Is baile fearainn suite i gContae na Gaillimhe í Cill Dair Í.
Pónaire
Is éard is pónaire ann ná síol ó cheann de roinnt géineas den fhine plandaí bláthanna Fabaceae, a úsáidtear mar ghlasraí don duine nó mar bheatha ainmhithe. Is féidir iad a chócaráil ar go leor bealaí éagsúlar; bruith, friochadh, agus bácáil san áireamh, agus úsáidtear iad i go leor mias traidisiúnta ar fud an domhain.
Fótaisintéis
thumb|Fótaisintéis Is éard is fótaisintéis (ón nGréigis φώτο-[foto], "solas", agus σύνθεσις-[sýnthesis] "sintéise") ann ná an próiseas a athraíonn dé-ocsaíde carbóin go dtí comhdhúile orgánacha, go háirithe siúcraí, ag baint úsáide as fuinneamh ó sholas na gréine. Tarlaíonn fótaisintéis i bplandaí, algaí, agus go leor speiceas de na baictéir, ach ní sna haircéigh. Tugtar fóta-uatrófaigh ar orgánaigh fótaisintéiseacha, toisc gur féidir leo a gcuid bia féin a chruthú. I bplandaí, in algaí, agus i gcianbhaictéir, úsáidtear dé-ocsaíd charbóin agus uisce sa phróiseas seo, agus scaoiltear ocsaigin mar tháirge dramhaíola. Bíonn an fhótaisintéis ríthábhachtach don bheatha ar an domhan.
Adromischus
Géineas plandaí blátha san fhine Crassulaceae is ea Adromischus. Is plandaí so-iomadaithe iad a bhfuil duilleoga súmhara orthu. Táid dúchasach i ndeisceart na hAfraice. Tagann ainm eolaíoch an ghéinis ó na focail Gréigise adros (=tiubh) agus mischos (=gas).
Contae Yadkin, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Yadkin atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 38,406 duine ann. Is é Yadkinville a phríomhbhaile contae.
Contae Yancey, Carolina Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Yancey atá suite i stát Carolina Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 17,818 duine ann. Is é Burnsville a phríomhbhaile contae.
Stáisiún an Chaisleáin Riabhaigh
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite sa Chaisleán Riabhach i gContae Ros Comáin é Stáisiún an Chaisleáin Riabhaigh.
Cill Ogúla
Is baile fearainn suite i gContae na Gaillimhe í Cill Ogúla.
Imran Farooq
Ba pholaiteoir Pacastánach é Imran Farooq (Urdúis: عمران فاروق; 14 Meitheamh, 1960 - 16 Meán Fómhair, 2010). Ba bhall suntasach é den gluaiseacht pholaitiúil, an Ghluaiseacht Aontaithe Náisiúnta (GAN) (Urdúis: متحدہ قومی موومنٹ, Béarla: Muttahida Qaumi Movement) chomh maith le bheith ina iar-pharlaiminteoir.
Feallmharú
Dúnmharaíodh Farooq in aice a theach i dtuaisceart Londain ar an tráthnóna an 16 Meán Fómhair
Antóin de Nais
Iománaí is ea Antóin de Nais (Anthony Nash as Béarla). As Ceann Toirc, baile i gContae Chorcaí, dó agus imríonn sé le foireann a chontae. Is cúl báire é.
Rugadh de Nais i gCeann Toirc i 1985. Fuair sé a oideachas sa cheantar áitiúil agus in Institiúid Teicneolaíochta Chorcaí. D’imir sé i gCraobh Iomána Sinsearach na hÉireann den chéad uair sa bhliain 2007.
Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2012 agus 2013.
An Ghléib, Contae Mhaigh Eo
Is sráidbhaile í an Ghléib (Béarla: Glebe). Tá sé suite sa Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo, in Éirinn.
Stáisiún an Longfoirt
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite sa Longfort i gContae an Longfoirt é Stáisiún an Longfoirt. Osclaíodh an stáisiún ar 8 Samhain 1855.
Archibald Primrose, 5ú hIarla Rosebery
Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é Archibald Primrose, 5ú hIarla Rosebery, a rugadh ar an 7 Bealtaine 1847 – 21 Bealtaine 1929.
Vodca
Is deoch dhriogtha í vodca (водка) agus ceann de na deochanna a bhfuil tóir ag an bpobal uirthi. Tá sé comhdhéanta go príomha d'uisce agus d'eatánól maille le rianta d'eisíontais agus blastáin. Déantar vodca as substaint coipthe, leithéidí gránach nó prátaí. Bíonn neart iarbhír alcóil an vodca de ghnáth idir 35-50% de réir toirte; 40% alcól de réir toirte (profa 80) sa Rúis, sa Liotuáin agus sa Pholainn.
Iarmhumhain
Ríocht le linn ré luathChríostaíochta na hÉireann ab ea Iarmhumhain (Sean-Ghaeilge Iarmumu, Iarmuman), aitheanta chomh maith mar Iarluachair. Gaolta le hEoghanachta na Mumhan ab ea a rítheaghlach, faoin ainm Eoghanacht Locha Léin nó Uí Chairbre Luachra.
Bunaíodh an rítheaghlach sa 5ú haois, ag éirí leath-neamhspleách ar Chaiseal sa 6ú haois. Bhí siad i gceannas ar ríochtaí níos lú in iarrtar na Mumhan amhail is Ciarraí Luachra, Corca Dhuibhne agus Corca Laidhe, agus, ag barr a réime, ar achair in iarthar Tuamhan, san áireamh an Chorca Bhaiscinn agus an Chorca Mrua agus b'fhéidir fosta roinnt cheannais ar na hUí Fiodhghinte as Contae Luimnigh agus an Eoghanacht Raithlinn as Contae Chorcaí.
Briseadh a gcumhacht i ndeireadh an 8ú agus go luath sa 9ú haoiseanna, léirithe le haistriú an cheannais ar Chiarraí Luachra go Caiseal le linn réime of Fheilimí mhic Criomhthainn (bás 846). Faightear an teideal Rí Iarmuman don uair dheireanach i nAnnála Inis Faithlinn i n-iontráil don bhliain 791 agus i nAnnála Uladh don bhliain 833. Ina dhiaidh sin, tugadh don rítheaghlach an teideal Rí Locha Léin orthu féin.
John Banville
Scríbhneoir, úrscéalaí agus scriptscríbhneoir de chuid na hÉireann é John Banville (rugadh i Loch Garman ar 8 Nollaig 1945). Bronnadh an Duais Man Booker ar Banville as an 18ú húrscéal aige, The Sea, agus an Duais Franz Kafka i mí Bealtaine, 2011. Ó am go chéile scríobhann sé faoin ainm chleite Benjamin Black.
Saol
Tógadh i Loch Garman é, áit ar fhreastal sé ar mheánscoil Naomh Peadar. B'é an duine ba óige de thriúr é. An chéad phost a bhí aige ná mar oifigeach chléireach le hAer Lingus.
Società Sportiva Calcio Napoli
Is club peile Iodálach é Società Sportiva Calcio Napoli (Gaeilge: Cumann Spóirt Sacair Napoli), ar a dtugtar S.S.C. Napoli nó Napoli de ghnáth, as Napoli. Bunaíodh Napoli i 1926. Imríonn an club i Serie A, agus is é Stadio San Paolo a staid bhaile.
Tá an Scudetto (Curadh na hIodáile) buaite ag an club faoi ​​dhó sa bhliain 1987, 1990 agus 2023. Tá an Coppa Italia (Corn na hIodáile) buaite aige cúig huaire (1962, 1976, 1987, 2012, agus 2014) chomh maith leis an Supercoppa Italiana (Super Corn na hIodáile) uair amháin (1990). Tá an Corn UEFA buaite ag an club uair amháin sa bhliain 1989.
John Banville
Saol
Bhí sé ina bhall de Aosdána ar feadh seal sular éirigh sé as, le deis a thabhairt do ealaíontóir éigean eile.
Stíl
Deirtear gur saor fhocail den scoth sa Bhéarla é Banville. De ghnáth is cuir síos ar saol fear scothaosta, a bhíonn idir lámha aige agus an fear ag breathnú siar ar a shaol atá casta ag eachtra tábhachtach a mhúnlaíonn a shaol is a dhearcadh. Tá réalachas, neamhréalachas, fírinne, bréaga agus samhlaíocht fite fúite le chéile go minic sa chaoi nach bhfuil tuiscint dearfa ar a bhfuil ar siúl ag an léitheoir.
Liosta de na Iomaitheoirí The Voice of Ireland (sraith 1)
Is liosta é seo de na hiomaitheoirí sraith 1 ar an gcomórtas teilifíse réaltachta, The Voice of Ireland.
Pat Byrne
Is as An Bhuiríos, Contae Cheatharlach é Pat Byrne. Bhuaigh Pat an tsraith.
Conor Quinn
Is as Contae na hIarmhí é Conor Quinn.
Slua reatha
300px|thumb|Slua reatha a 2 faoi cheannas [[Seán Ó hÓgáin, an Treas Bhriogáide Thiobraid Árainn, i rith Chogadh na Saoirse in Éirinn.]] Is aonad beag, neamhspleách, soghluaiste é slua reatha (nó colún reatha go minic), de shaighdiúirí agus trodairí a bhogann go mear chun cogadh a fhearadh ar a namhaid. Dá bhíthin sin, ní iompraítear mórán trealamh agus airm. Taistealaíonn siad go mear i bhfeithiclí nó in ingearáin. Fadó, bhog slua reatha de chos nó ar mhuin capaill.
Liosta de na Iomaitheoirí The Voice of Ireland (sraith 1)
Gari Deegan
Is as Bun na Raite, Contae an Chláir é Gari Deegan.
Slua reatha
D'eagraigh Óglaigh na hÉireann sluaite reatha i rith Cogadh na Saoirse in Éirinn le go mbeidís in ann dul i ngleic le díormaí de phóilíní agus saighdiúirí Sasanacha in Éirinn. D'éirigh go geal leis an mbeartas seo mar d'fhan na Sasanaigh i ndúnta sna bailte in Éirinn fad is a bhí na ceantair tuaithe faoi smacht na nÓglach.
Liosta de na Iomaitheoirí The Voice of Ireland (sraith 1)
Jessica Pritzel
Is as Stigh Lorgan, Baile Átha Cliath í Jessica Pritzel.
Gavin Kenny
Is as Nás na Ríogh, Contae Chill Dara é Gavin Kenny.
Middlesex
Is contae stairiúil suite in thoir theas an Sasana é Middlesex.
Caoldaraidh
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain é Caoldaraidh.
Pär Lagerkvist
Scríbhneoir, file agus drámadóir Sualannach ab ea Pär Fabian Lagerkvist (1891 – 1974). Do rugadh é ar an 23ú lá de Bhealtaine i gcathair Växjö na Sualainne agus do fuair sé bás ar an 11ú lá d'Iúil i Lidingö, gar do Stócólm na Sualainne. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1951. Is é an cnuasach filíochta Ångest (1916) an saothar is iomráití dá chuid.
Stáisiún Chlár Chlainne Mhuiris
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i gClár Chlainne Mhuiris i gContae Mhaigh Eo é Stáisiún Chlár Chlainne Mhuiris.
Doire an Mhaoláin
Is baile fearainn suite i gContae na Gaillimhe é Doire an Mhaoláin.
Creag Ealasaid
Is oileán beag é Creag Ealasaid sa Chaolas Chluaidh (Linne Chluaidh, Firth of Clyde), in Albain, timpeall 16 ciliméadar amach ó Inbhir Gharbhain. Seo iad a chomhordanáidí; 55° 15′ 7″ ó thuaidh agus 5° 6′ 59″ siar. Tá sé chomh fairsing le 99 heicteár agus tá a bharr chomh hárd le 338 méadar os cionn na mara. Cruthaíodh an chreig as phluga bolcánach ó bholcán marbh agus tá an chreig neamháitrithe faoi láthair.
Liosta de na Iomaitheoirí The Voice of Ireland (sraith 2)
Is liosta é seo de na hiomaitheoirí sraith 2 ar an gcomórtas teilifíse réaltachta, The Voice of Ireland.
Sípéir Beilgeach
thumb|240px|Sípéir Beilgeach Madra as an Bheilg é sípéir Beilgeach.
Sléacht Lucsar
Maraíodh 62 i Sléacht Lucsar, turasóirí sa chuid is mó, ar 17 Samhain 1997, i Deir el-Bahri, ionad seandálaíochta in aice leis an Abhainn Níl san An Éigipt.
An Baile Fionn
Is baile suite i gContae Laoise é an Baile Fionn.
Stáisiún Mheathas Troim
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i Meathas Troim i gContae an Longfoirt é Stáisiún Mheathas Troim.
Aeonium
Géineas san fhine Crassulaceae is ea Aeonium ina bhfuil thart ar 35 speiceas de phlandaí súmhara, fothrópaiceacha. Tá an-tóir i measc gairneoirí ar roinnt de na speicis. Tagann ainm an ghéinis ó "aionos" (gan aois) na Sean-Ghréigise. Cé go bhfuil an chuid is mó díobh dúchasach do na hOileáin Chanáracha, faightear cuid eile in Maidéara, i Maracó, agus san Afraic Thoir (mar shampla i Sléibhte Semien san Aetóip). Tugadh isteach i gCalifornia roinnt díobh.
Cinn Chàrdainn
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain é Cinn Chàrdainn.
Rockhampton
Cathair i Queensland is ea Rockhampton. Bhí 60,827 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2006.
Sipéir Beilgeach Laekenois
thumb|240px|Sipéir Beilgeach Laekenois Madra as an Bheilg é sipéir Beilgeach Laekenois.
Anthony Bourdain
Ba chef mór le rá, údar agus pearsa theilifíse Meiriceánach é Anthony Michael Bourdain, a rugadh ar 25 Meitheamh 1956 agus a fuair bás ar 8 Meitheamh 2018.
Rugadh i gCathair Nua-Eabhrac é, agus d'fhás sé aníos in Leonia, New Jersey. Eagarthóir de chuid an New York Times ab ea a mháthair, agus d'oibrigh a athair d'fhoilsitheoir cheoil. Ba de chúlra Francach Caitliceach é a athair agus de chúlra Giúdach í a mháthair. Rinne Anthony staidéar tríú leibhéil i gColáiste Vassar agus in Culinary Institute of America, an dá áit seo suite i ngleann an Hudson i stát Nua-Eabhrac.
Chuir Bourdain lámh ina bhás féin sa Fhrainc ar 8 Meitheamh 2018.
Baile Uí Laigheanáin
Is baile suite i gContae Laoise é Baile Uí Laigheanáin.
Stáisiún Ros Comáin
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i Ros Comáin i gContae Ros Comáin é Stáisiún Ros Comáin.
Ceann Loch Iú
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, Alban é Ceann Loch Lú.
Conor McPherson
Cúlra agus Óige
Rugadh i mBaile Átha Cliath é agus rinne sé staidéar ar fhealsúnacht agus ar an mBéarla sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath, áit ar thosaigh sé ag scríobh agus ag stiúradh drámaí. Bhain sé máistreacht amach san fhealsúnacht sa bhliain 1993, in éineacht lena bhunchéim.
Mícheál Ó Conaill
Is iar-pheileadóir é Mícheál Ó Conaill (4 Eanáir 1937-), nó Mick O'Connell mar a ghlaoitear air as Béarla. Ciarraíoch is ea é agus d'imir sé le foireann a chontae ó 1956 go 1973. Lúaitear é mar dhuine de na peileadóirí is fearr riamh.
Saol pearsanta
As Oileán Dairbhre do Mhícheál Ó Conaill. Rugadh é sa bhliain 1937. Iascaire agus feirmeoir ab ea a athair. Tá Ó Conaill pósta, agus tá mac darbh ainm Diarmuid orthu. Scríobh sé a dhírbheathaisnéis, A Kerry Footballer, sa bhliain 1974.
Peil
D’imir Ó Conaill i gCraobh Peil Sinsearach na hÉireann don chéad uair i 1956. Bhuaigh sé Craobh na Mumhan i 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1968, 1969, 1970 agus 1972. agus craobh na hÉireann i 1959, 1962, 1969 agus 1970.
Sluasaid
Is uirlis le lann leathan, úsáidte chun rudaí mar gual, ithir, sneachta a bhogadh é sluasaid.
Cnoc Fearghalaigh
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain é Cnoc Fearghalaigh.
Glenda Gilson
Is maincín agus láithreoir teilifíse Éireannach í Glenda Gilson. Rugadh i mí Mhárta 1981.
Gairm
Bhí sí ar an stáisiún teilifíse Bubble Hits sa bhliain 2006, agus chuir sí an chlár Xposé i láthair ar TV3 ó 2008 go dtí 2019.
Bhí sí mar iomaitheoir ar an gcéad sraith Celebrity Bainisteoir ar RTÉ a hAon sa bhliain 2008.
Chuir sí Ireland's Got Mór Talent ar TV3 i láthair le James Kavanagh.
Sa bhliain 2020, ghlac sí páirt i Dancing with the Stars le Robert Rowiński. Díbríodh an bheirt ón gcomórtas ar an 26 Eanáir.
Tréanghaotha Aniar
deas|250px|thumb|Tréanghaotha Aniar Is gaotha láidir aniar suite san leathsféar theas iad Tréanghaotha Aniar.
Liosta de na Iomaitheoirí The Voice of Ireland (sraith 3)
Is liosta é seo de na hiomaitheoirí sraith 3 ar an gcomórtas teilifíse réaltachta, The Voice of Ireland.
Baile Thaidhg Dhuibh
Is baile suite i gContae Laoise é Baile Thaidhg Dhuibh.
Apollo 12
Ba é Apollo 12 an séú eitilt le foireann sa chlár Apollo sna Stáit Aontaithe agus an dara ceann a bhain talamh na Gealaí amach (misean de chineál H). Seoladh é ar an 14 Samhain 1969, ceithre mhí i ndiaidh Apollo 11.
Chaith Charles "Pete" Conrad ceannasaí misin agus Alan L. Bean píolóta an mhodúil ghealaí beagáinín níos mó ná lá amháin agus seacht n-uaire a'chloig de ghníomhaíocht ar dhromchla na gealaí le linn don phíolóta Richard F Gordon fanacht i gceannas ar an mhodúl ceannasaíochta.
Ba é Oceanus Procellarum (Gaeilge: Aigéan na Stoirmeacha) láithreán tuirlingthe an mhisin. Baineadh amach na príomhchuspóirí seo a leanas; tuirlingt níos cruinne (nach raibh bainte amach ag Apollo 11) agus cuairt a thabhairt ar an taiscéalaí Surveyor 3 chun codanna a bhaint amach as le haghaidh anailíse.
D'éirigh leis na spásairí ó Apollo 12 an ceamara is an scúp ó Suirbhéir 3 a fháil ar ais óna ionad tuirlingthe in Aigéan na Stoirmeacha
Chríochnaigh an misean ar 24 Samhain le stealltuirlingt rathúil, tar éis príomh-chuspóirí an mhisin a chur i gcrích.
Des Bishop
Fuirseoir Meiriceánach atá gníomhach in Éirinn é Des Bishop (Deasún Mac an Easpaig as Gaeilge). Saolaíodh agus tógadh é i Nua-Eabhrac, ach bhog sé go Contae Loch Garman sa bhliain 1990. Tá a chuid fuirseoireachta bunaithe go mór ar na rudaí a thugann sé faoi deara mar núíosach sa tír seo.
Tá tallann ar leith aige chun aithris a dhéanamh ar dhaoine agus an t-ábhar a chloiseann sé a ionramháil go cliste ina chuid seónna ar bhealach atá greannmhar, neamhurchóideach.
Tá sé ag obair i réimse na siamsaíochta in Éirinn ó dheireadh na nóchaidí, tráth ar thosaigh sé ag láithriú seónna san International Comedy Cellar i gcathair Bhaile Átha Cliath. Is é an t-aisteoir Ardal O'Hanlon, mar aon le Kevin Gildea agus Barry Murphy, a bhunaigh an t-ionad agus tá Deasún i mbun riaradh na háite anois in éineacht lena dheartháir Aidan. Cuireann an club ardán ar fáil do dhaoine óga a bhfuil suim acu in ealaín an fhuirseora. Chuir an áis seo ar a chumas féin forbairt a dhéanamh ar a ghairm agus é ag seasamh os comhair lucht féachana. Tá clú idirnáisiúnta air ó bheith páirteach i bhféilte móra siamsaíochta in Aspen, i nDún Éideann, i Montréal agus i gCill Chainnigh.
Tháinig Bishop san ochtú áit ar an gcéad sraith Dancing with the Stars sa bhliain 2017.
Dúshlán pearsanta
Chuir pobal na hÉireann aithne air den chéad uair sa bhliain 2000 nuair a bhí sé páirteach i sraith chláracha teilifíse ar RTÉ a bhí bunaithe ar théamaí tráthúla nuachta dar teideal Don’t feed the Gondolas. Bhí air éirí as an gclár ar chúinsí pearsanta. Tháinig sé chun solais ina dhiaidh sin go raibh an ailse ag cur as dó ag an am. Níor lig sé dá chuid fadhbanna sláinte an ceann is fearr a fháil air, áfach, agus is amhlaidh a bhain sé miotal as an scéal chun aird a tharraingt ar an ngalar.
Dúshlán gairmiúil
Tá nós aige plé le daoine atá ar imeall na sochaí agus le topaicí achrannacha a sheachnaítear go minic. Ceistíonn sé os ard na claonta agus na tuairimí dochta atá sa tsochaí. Creideann sé gurb é an bealach is fearr le teacht ar thuiscint phearsanta ar chruacheisteanna an tsaoil ná é féin a lonnú i gceartlár na ndaoine a bhíonn faoi chaibidil aige.
Chuir lucht féachana aithne air de bharr na sraithe teilifíse The Des Bishop Work Experience ar RTÉ. Bhain sé leas as genre theilifís na réaltachta chun solas a scalladh ar an mbealach a chaitear le fostaithe a bhíonn a iarraidh maireachtáil ar an íosphá in Éirinn. Lean na ceamaraí é agus é ag tóraíocht oibre in earnálacha na lónadóireachta agus na turasóireachta. Chaith sé tréimhsí ag obair in Abrakebabra i bPort Láirge, san Aquadome i dTrá Lí, in Superquinn i nDún Dealgan agus in Óstán an Central i mBaile Átha Cliath mar chuid den dúshlán sin.
Voyeur
Lean sé le sraith dhúshlánach eile a taispeánadh ar RTÉ dar teideal Joy in the Hood. Sa chás seo, chaith sé tréimhsí ag maireachtáil i gceantair bhochta a raibh droch-chlú orthu i gcathracha móra na hÉireann. Tharraing an tsraith conspóid mar gheall ar an bpictiúr réadach den chruatan a léiríodh ó thaobh fadhbanna sóisialta i mBaile Munna, Baile Átha Cliath; Cnoc na hAoine i gCorcaigh; An Cnoc Theas i Luimneach agus ceantair bhochta i mBéal Feirste.
Le linn dó a bheith i mBéal Feirste bhí sé de dhánacht ann a rá le Protastúnaigh go raibh siad níos cosúla lena gcomharsana Caitliceacha ná mar a shamhlaigh siad féin. Sa Chnoc Theas i Luimneach, áit a bhfaca sé neart cruatain, mhaígh sé go gcabhródh a chlár teilifíse le geilleagar an cheantair trí thurasóirí a mhealladh isteach a d’fhéadfaí a robáil. Tharraing na cláracha a rinneadh i gCnoc na hAoine, Corcaigh agus i mBaile Munna, Baile Átha Cliath, achrann nuair a chuir polaiteoirí agus cinnirí pobail ina leith go ndeachaigh sé thar fóir le cúrsaí ainnise mar mhaithe leis an magadh.
Is é Deasún a chruthaigh an seó “hip-hopera” dar teideal ‘RAP ÉIRE’ in éindí le Arthur Riordan. Bhí an scéal grinn bunaithe ar Mheiriceánach uaillmhianach a fuair measctha suas leis an dream contráilte nuair a bhí an Tíogar Ceilteach i mbarr a réime. Léiríodh an seó ar dtús in Ionad Ealaíon an Project i 2001 agus ina dhiaidh sin in Amharclann Andrews Lane. Bhí Deasún ar an stáitse chuile oíche le linn an chéad sraith in ainneoin é bheith ag fáil ceimiteiripe don ailse a bhí ag cur as dó. Cuireadh an chéad dáta léirithe a bhí beartaithe don seó ar athló tar éis dó a fháil amach go raibh an galar air. Tháinig sé féin agus Riordan le chéile arís agus scríobh siad an dara hiarracht le chéile dar teideal Shooting Gallery, a léiríodh i mBaile Átha Cliath i 2005.
An Ghaeilge
Is é an dúshlán is déanaí a tharraing sé chuige féin ná bliain a chaitheamh i nGaeltacht Chonamara ag foghlaim na teanga. Chuir sé roimhe dóthain líofachta a bhaint amach le go mbeadh ar a chumas seó i nGaeilge a chur i láthair agus a bheith ábalta “comhrá Gaeilge a dhéanamh leis an nGaeilgeoir is géarchúisí dá bhfuil ann”.
Deir sé go bhfáiltíonn sé roimh lucht éisteachta atá criticiúil. “Níl sé sách maith go gceapfadh daoine gur leor cúpla focal toisc gur Meiriceánach mé. Caithfidh mé tabhairt faoi i gceart”.
Agus é ag cloí leis an bprionsabal sin, tá sé tar éis bliain a chaitheamh ag maireachtáil i nGaeltacht Chonamara mar dhúshlán do shraith nua teilifíse atá le taispeáint ar RTÉ dar teideal In the Name of the Fada. Déileálann an chéad eagrán sa tsraith le Deasún ag cur aithne ar dhaoine áitiúla, an timpeallacht thiar agus an áit a mbeidh sé ag cur faoi; clárú do ranganna Gaeilge agus na daoine a chabhróidh leis socrú isteach. Feictear é i mbun gníomhaíochtaí éagsúla le muintir na háite a chabhróidh lena stór focal a leathnú le linn babhtaí dornálaíochta, ceardlanna drámaíochta agus cluichí peile.
Bhain sé feidhm as a chuid Gaeilge nua chun leagan Gaeilge den rap-rian Jump Around, le House of Pain a thaifead. Cuimsíodh an t-amhrán, Léimigí Thart, ar an gceirnín Ceol '08.
Tá Deasún Mac an Easpaig ina chónaí in Éirinn ó bhí sé ceithre bliana déag d’aois. Is cosúil go bhfuair sé bata agus bóthar ó scoil i Flushing, Queens, a raibh sé ag freastal uirthi agus é ina dhéagóir. Bheartaigh a athair, a raibh gaolta in Éirinn aige, é a chur go scoil chónaithe i Loch Garman. D’fhreastail sé ar an ollscoil i gCorcaigh ina dhiaidh sin, áit ar thug sé faoin stáitse den chéad uair.
In agallamh a rinne Deasún leis an New York Times thug sé le fios go raibh tionchar an-mhór ag a mháthair ar na téamaí a bhíonn faoi chaibidil aige ina shaol gairmiúil. Tá sé ráite aige chomh maith to bhfuil sé thar a bheith mórtasach as an obair a rinne sí le daoine gan dídean i gcathair Nua-Eabhrac.
Cuimhneoidh lucht féachana pictiúrlainne le cion ar Dheasún i bpáirt bheag caimeo a bhí aige ag rapáil i gcúl tacsaí i Nua-Eabhrac sa scannán In America (2003) a rinne Jim Sheridan.
Incertae sedis
Incertae sedis—"ar ionad (suíochán) neamhchinnte "— Téarma in úsáid le haghaidh grúpa tacsanomaíoch a sainmhíniú nuair nach bhfuil a ghaolmhaireacht leathan ar eolas.
An Caisleán Nua, Contae Luimnigh
Is baile i gContae Luimnigh é An Caisleán Nua (nó An Caisleán Nua Thiar; Béarla: Newcastle West). Tá an baile suite in iarthar na hÉireann, 21 km (13 míle) ó Mhainistir na Féile ar an N21, an príomhbhóthar ó Luimneach go dtí Trá Lí. Tá níos mó daoine ina gcónaí sa Chaisleán Nua ná in aon bhaile eile sa chontae ach amháin Luimneach.
An leathsféar theas
deas|250px|thumb|An leathsféar theas Is leath an domhan atá theas faoin Meánchiorcal é an leathsféar theas.
An Baile Nua, Contae Laoise
Is baile suite i gContae Laoise é Baile Nua.
An leathsféar thuaidh
Is leath an domhan atá thar an Meánchiorcal é an leathsféar thuaidh.
Aerides
Is géineas laistigh d'fhine na magairlíní (Orchidaceae) é Aerides. Is grúpa magairlíní eipifíte trópaiceacha é a fhásann go príomha in ísealchríocha na hÁise trópaicí, ón India go deisceart na Síne go dtí an Nua-Ghuine. Tá meas orthu sa ghairneoireacht mar gheall ar a mbláthanna feiceálacha cumhra ildaite.
Tagraíonn ainm an ghéineas do phatrún fáis eipifíteach an speicis, agus ciallaíonn sé “aerphlanda” go litriúil. Rinne João de Loureiro cur síos ar an speiceas eiseamláire, Aerides odorata, sa bhliain 1790. Úsáidtear an giorrúchán Aer ar an ngéineas i dtrádáil na gairneoireachta.
Speicis
Aithnítear na speicis seo a leanas ó mhí an Mheithimh 2014.
Linne Chluaidh
Is linn nó caoláire in iarthar na hAlban í an Linne Chluaidh. Tá sí suite idir Cinn Tìre agus mórthír na hAlban. Sníonn an Abhainn Chluaidh isteach ann. Ag an mbealach isteach, tá an linne thart ar 42 km ar leithead.
Ritheann an Balla Antonine, balla ársa Rómhánach, idir Linne Chluaidh agus Linne Foirthe (nó Linn Giùdain).
Tíreolaíocht
Bailte ar an linne
Henry Wadsworth Longfellow
Oideoir agus file Meiriceánach ab ea Henry Wadsworth Longfellow (27 Feabhra, 1807 – 25 Márta, 1882). I measc a shaothair tá "Paul Revere's Ride", The Song of Hiawatha, agus "Evangeline". D'aistrigh sé An Choiméide Dhiaga le Dante Alighieri go Béarla, an chéad Meiriceánach a rinne aistriú air.
Tagairtí
clé|200px|thumb|Henry Wadsworth Longfellow
9 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
8 Lúnasa - 9 Lúnasa - 10 Lúnasa
Is é an Mháirt an 9 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016 an seachtú lá comórtais.
Charters Towers
Cathair i Queensland is ea Charters Towers. Bhí 7,979 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2006.
Agat
mion|Micrea-ríomhaire AGAT-7 Bhí an Agat (Агат) ar ríomhaire srathach 8-giotán a tháirgtí san Aontas Sóivéadach chomh déanach, b'fhéidir, leis na luath-1990idí.
Stáisiún an Mhuilinn Chearr
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite sa Mhuileann gCearr i gContae na hIarmhí é Stáisiún an Mhuilinn Chearr.
Liosta de na Iomaitheoirí The Voice of Ireland (sraith 4)
Is liosta é seo de na hiomaitheoirí sraith 4 ar an gcomórtas teilifíse réaltachta, The Voice of Ireland.
Aesculus
Áirítear 13–19 speiceas plandaí bláthanna sa ghéineas Aesculus, iad go léir san fhine Sapindaceae. Tá siad dúchasach don Leithsféar Thuaidh, 6 cinn dúchasach do Mheiriceá Thuaidh agus 7–13 cinn don Eoráise.
Liosta Aibhneacha na hÉireann
Seo liosta aibhneacha in Éirinn de réir chontae.
Stáisiún Ros Eó agus Lusca
Is stáisiún suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Stáisiún Ros Eó agus Lusca.
Cangarú crainn Bennet
Is ainmhí é an cangarú crainn Bennet. Mamach atá ann.
Crochta Ard
Is baile suite i gContae Laoise é Crochta Ard.
Léigear Ambasáid na hIaráine
Tharla léigear Ambasáid na hIaráine idir an 30 Aibreán agus an 5 Bealtaine 1980, nuair a rinne seisear fear armtha ionsaí ar Ambasáid na hIaráine ar Gheata an Phrionsa in South Kensington, Londain. Arabaigh de chuid na hIaráine ab ea na gunnadóirí, i mbun feachtais ar son neamhspleáchas Chúige Khuzestan in oirthear na hIaráine. Ghabh siad 26 duine mar ghialla, ina measc, foireann na hambasáide, roinnt cuairteoirí, agus póilín amháin a bhí ar garda ar an ambasáid. D’éiligh siad go scaoilfí príosúnaigh in Khuzestan saor, agus go bhfaighfidís coimirce aistir as an Ríocht Aontaithe. Chinn rialtas na Breataine láithreach nach gceadófaí coimirce aistir as an tír, agus thosaigh an léigear mar thoradh air sin. Tar éis tamaill, chuir foireann idirbheartaíochta na bpóilíní ina luí ar na gunnadóirí cúig ghiall a ligint saor, agus mar chomhghéilleadh, craoladh éilimh na ngunnadóirí ar theilifís na Breataine.
Faoin séú lá den léigear, bhí na gunnadóirí ag éirí níos mífhoighní faoin easpa dul chun cinn maidir lena gcuid éileamh. An tráthnóna sin, mharaigh siad giall agus chaith siad a chorp amach as an ambasáid. Chuir an Aersheirbhís Speisialta (SAS), reisimint fórsaí speisialta de chuid Arm na Breataine, tús le “Oibríocht Nimrod” chun na gialla eile a tharrtháil. Tháinig siad anuas ón díon ar rópaí agus bhris siad isteach trí na fuinneoga. Mhair an ruathar 17 nóiméad. Tharrtháil an SAS na gialla seachas duine amháin, agus mharaigh siad cúigear as an seisear gunnadóirí. Chaith an gunnadóir eile a tháinig slán as an ruathar 27 bliain i bpríosúin sa Bhreatain.
Lios Tuathail
Is baile margaidh stairiúil i gContae Chiarraí é Lios Tuathail. Tá an baile suite in iarthar Éireann, 28 km (17 míle) ó Thrá Lí. 4,832 an daonra a bhí ag an mbaile sa bhliain 2011.
Tagairtí
thumb|left|[[Caisleán Lios Tuathail]]
A Tale of Two Springfields
Craoladh an dara eipeasóid, "A Tale of Two Springfields" ("scéal faoin dá Springfield"), den dara sraith déag The Simpsons ar an 5 Samhain 2000. Scríobh John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 16.2 milliún duine ar an eipeasóid.
Johan Huizinga
Staraí Ollannach a bhí i Johan Huizinga a chuir tús leis an stair chultúrtha mar chraobh léinn ar leith. Rugadh in Groningen é ar an 7 Nollaig 1872, agus fuair sé bás i mbraighdeanas Naitsíoch ar an 1 Feabhra 1945. Bhí tuiscint aeistéitiúil aige ar an stair, agus é ag cur béime ar an dráma agus ar an seó mórthaibhseach mar eochair do mheon na ndaoine a mhair fadó.
Is féidir an tuiscint seo a aithint sa mhórleabhar a scríobh sé faoi dheireadh na Meánaoise, Herfsttij der Middeleeuwen ("Fómhar na Meánaoise" nó "Ag Druidim chun Deiridh don Mheánaois" - The Waning of the Middle Ages agus The Autumn of the Middle Ages atá ar na haistriúcháin Bhéarla). Is é an leabhar seo is mó a shamhlaítear le hainm Huizinga inniu, ach scríobh sé a lán eile freisin, ar nós Homo ludens ("An Duine ag Súgradh", nó saothar staidéir ar ról an tsúgartha is an chluiche sa chultúr) agus Erasmus, beathaisnéis Erasmus ó Rotterdam.
Sliabh Kosciuszko
Is sliabh é Sliabh Kosciuszko, atá suite i New South Wales na hAstráile.
Stáisiún Dhomhnach Bat
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i nDomhnach Bat i gContae Bhaile Átha Cliath é Stáisiún Dhomhnach Bat.
An Chúlchoill
Is baile suite i gContae Laoise é an Chúlchoill.
Cill Maoilchéadair
Is láithreán eaglasta meánaoiseach agus Séadchomhartha Náisiúnta í Cill Maoilchéadair, atá suite i gContae Chiarraí, Éire.
Suíomh
Tá Cill Maoilchéadair suite i gCorca Dhuibhne, 4.8 km soir ó Bhaile an Fheirtéaraigh agus 6.7 km siar ó thuaidh ó Dhaingean Uí Chúis, ag 52.18478°N, -10.33623°W
Stair
Go traidisiúnta, tá baint ag Cill Maoilchéadair le Naomh Breandán (c. AD 484 – c. 577), acn freisin le naomh áitiúil Maol Chéadair, a fuair bás sa bhliain 636. Téann an séipéal, atá fós ann siar go dtí lár an 12ú haois, agus síneadh an seansal c. 1200.
Ba láithreán tionóil d'oilithrigh í, a shiúl Casán na Naomh soir ó thuaidh go Cnoc Bréanainn.
Foirgnimh agus clocha
Tá an séipéal cosúil le Séipéal Chormaic ar Charraig Phádraig (tógtha 1127–1134). Tá corp na heaglaise 8.28 m × 9.4 m le hantae agus beanna géara. Tá an saingeal 5.72 m × 5.1 m go seachtrach. Is píosa suntasach Rómhánúil-Ibeirneach é an doras. Tugtar "Súil na snáthaide" ar pholl i mballa thoir an tsaingil; más féidir le duine dul tríd, is cinnte go rachaidh sé/sí ar neamh.
mion|Cloch Oghaim. Is leithleach é an poll tollta sa bharr.
Téann an chloch Oghaim (CIIC 187) siar go dtí c. AD 600, agus léitearléitear inscríbhinn:
The Star-Spangled Banner
Is é The Star-Spangled Banner (An Bhratach Ghealréaltach) amhrán náisiúnta na Stát Aontaithe. Ba é an file amaitéarach Francis Scott Key a chum an téacs sa bhliain 1814. Dhá bhliain roimhe sin, bhí na Stáit Aontaithe agus Sasana ag cur cogaidh ar a chéile, agus le linn an chogaidh seo, chonaic Key an cath a cuireadh faoi Baltimore i Maryland le linn an chogaidh seo. Chuaigh na longa cogaidh Sasanacha i dtír i mBá Chesapeake, ach d'éirigh leis na saighdiúirí a bhí ar garastún i bhFort McHenry, dúnfort in aice le Baltimore, stop a chur le hionsaí na Sasanach. Ní raibh i gceist leis an amhrán ar dtús ach dán a chum Key leis an eachtra seo a chur i míotar, agus is é an teideal a chuir sé air ná The Defense of Fort McHenry.
Maidir leis an bhfonn, ní raibh ann ach amhrán ólacháin ó Shasana ar dtús, To Anacreon in Heaven, agus ba é an ceolchumadóir Sasanach John Stafford Smith a chum é. Bhí na Meiriceánaigh an-doirte don fhonn, agus is iomaí cineál líricí a chuir siad leis.
Níor glacadh go hoifigiúil leis an mBratach Ghealréaltach mar amhrán náisiúnta ach sa bhliain 1933, nuair a bhí Herbert Hoover ina Uachtarán ar na Stáit Aontaithe. Bhí stádas oifigiúil ag an amhrán i gCabhlach na Stát Aontaithe ón mbliain 1889, agus bhítí á sheinm mar fháilte roimh an Uachtarán go hoifigiúil ón mbliain 1916.
Roimh an mBratach Ghealréaltach, bhí úsáid á baint as amhráin thírghráúla eile, go háirithe as Hail, Columbia, a cumadh an chéad uair mar fhonn máirseála don Uachtarán George Washington.
Is féidir an Bhratach Ghealréaltach a chanadh as Gaeilge. Ba é an tAthair Eoghan Ó Gramhnaigh a chum an leagan Gaeilge thíos.
Téacs Gaeilge
An tAthair Eoghan Ó Gramhnaigh a d'aistrigh ón mBéarla don iris An Gaodhal. Is é an tAth. Domhnall Ó Morchadha a scríobh na nótaí dearga in eagrán a bhí idir lámha aige féin; is é a chnuasaigh an tsraith atá in Ollscoile na Gaillimhe. Bhí an t-aistriúchán seo á scaoileadh timpeall ar an liosta ríomhphoist GAELIC-L thiar sna 1990idí.
Oileán Mhic Dara
Tá Oileán Mhic Dara suite trí chiliméadar amach ó Cheann Mhása, thart ar cúig chiliméadar siar ó shráidbhaile Charna, Contae na Gaillimhe - amuigh san Aigéan Atlantach.
Tugtar Cruach na Cara mar ainm eile ar an oileán freisin. Cruach mar gheall ar an gcruth atá air - agus cara (cora) - tá cosán déanta de charraigeacha ag gabháil trasna go hOileán Muirleach.
Dé réir na seandálaithe, tá Teampall Mhic Dara, an t-aireagal atá suite in oirthear an oileáin in onóir do Mhac Dara, ar cheann de na foirgnimh oidhreachta is sine agus is tábhachtaí atá in Éirinn. Ceann de na sonraí is suimiúla atá ag baint leis is ea go bhfuil an díon déanta de chlocha agus go bhfuil sé sách géar. Síltear, mar gheall air seo, gur tógadh an teampall sa 6ú haois.
Is léir gur naomh den 6ú haois é Mac Dara agus ó thaobh na staire de níl mórán eolais le fáil faoi ach is cinnte go raibh sé ina phátrún ag pobal Mhaírois agus ag na hiascairí áitiúla i gConamara Theas.
Béaloideas
Sa bhéaloideas, tá dhá scéal spéisiúla a bhaineann le Mac Dara. Sa bhliain 1684 sa leabhar "West or H. iar Connaught" le Ó Flaitheartaigh, tá trácht ar bháid ag taisteal idir Oileán Máisean agus Oileán Mhic Dara. Scríobhadh go ligeadh na báid síos a gcuid seolta trí huaire i dtreo an oileáin ar fhaitíos go leanfadh aon mhí-ádh iad. Leantar leis an traidisiún seo i gcónaí agus tá sé láidir go fóill i measc an phobail sa lá atá inniu ann. clé|mion Tá sliocht eile in Hardimans History of Galway a dhearbhaíonn gur sloinne é Mac Dara (rud a bhí neamhchoitianta i liosta na Naomh) agus gur thuig na bádóirí go raibh "sionnach" mar ainm ar an naomh agus nár ghlac siad leis seo mar gheall ar phiseog a deir má fheictear sionnach, giorria, nó coinín nó fiú amháin má chloistear a leithéid d'ainm agus tú ag dul amach ag iascaireacht - nach bhfuil maith ar bith duit dul amach. Ach cuireadh ceist faoin stair seo agus athraítear litriú (agus míniú) an ainm go "síothnach" agus i 1971 rinneadh Mac Dara a athchoisricean mar naomh agus phátrún na mbádóirí.