cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ollscoil Stanford
Is ollscoil é Ollscoil Stanford, nó  Leland Stanford Junior University go hoifigiúil. Tá sé suite i Stanford, California, i Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Calcadóine
mion|Calcadóine ón b[[An Phoblacht Sheiceach|Poblacht Sheiceach]] Cnuasainm ar chineálacha dlútha silice mianraí, SiO2, cumtha as criostail mhínghráinníneacha grianchloiche. Faightear í i bhfoirm thoirtiúil le loinnir cosúil le loinnir chéarach, go minic ag líonadh scoilteanna i gcarraigeacha bolcánacha. Cineálacha le bandaí is ea oinisc is agáit, agus is cineálacha daite iad seaspar, cloch fhola, criseapráis is coirnéilean.
Báireoir
mion|[[Shay Given]] Is é an cúl báire nó báireoir ná uimhir 1 ar fhoireann sacair a déanann cosaint ar an gcúl. Tá sé mar príomhaidhm s'acu stopadh an fhoireann eile cúl nó pointe a scóráil.
Portán poircealláin clúmhach
Is artrapód é an portán poircealláin clúmhach.
Droichead Farmleigh
Is droichead suite i mBaile Átha Cliath é Droichead Farmleigh.
John Redwood
Polaiteoir de chuid Páirtí Choimeádach sa Ríocht Aontaithe is ea John Alan Redwood. Rugadh é i nDover, Kent ar an 15 Meitheamh 1951.
Amber Barrett
Is imreoir sacair Éireannach í Amber Barrett (a rugadh ar 10 Eanáir 1996) a imríonn leis an gclub Gearmánach FFC Turbine Potsdam sa Frauen-Bundesliga.
Gairm
D'imir sí a céad chluiche idirnáisiúnta le hÉireann mar ionadaí i Meán Fómhair 2017.
Ainmníodh Barrett mar imreoir na bliana sa WNL i 2017 agus mar scórálaí na bliana i 2016, 2017, agus 2018 le Peamount United. Chaill sí amach ar imreoir na bliana, áfach, i 2018 nuair a bhain Rianna Jarrett an gradam amach.
I 2019, d'imigh Barrett chuig an Ghearmáin chun imirt ar son [https://us.soccerway.com/teams/germany/1-fc-koln/980/ 1. FC Köln], sa Frauen-Bundesliga. Chaith sí trí bliana sa chathair Koln agus ansin d'aistrigh sí chuig FFC Turbine Potsdam.
Ar an 11 Deireadh Fómhair 2022, scóráil sí cúl in aghaidh na hAlban i mbabhtaí ceannais Chorn Sacair an Domhain agus fuair Foireann sacair ban na hÉireann áit  den chéad uair riamh sa chomórtas. D’aimsigh an cúl cinniúnach sa chluiche agus léirigh sí ómós dóibh siúd a maraíodh sa tragóid ar an gCraoslach cúpla lá roimh an gcluiche cáilithe.
Gradaim
Ainmníodh Barrett mar imreoir na bliana sa WNL i 2017 agus mar scórálaí na bliana i 2016, 2017, agus 2018 le Peamount United.
Bhronn Tuairisc.ie Coróin Spóirt 2022 ar Amber Barrett.
Beatha
I mBaile na nGallóglach ag bun na Maoile Rua a saolaíodh an Bairéadach sa bhliain 1996.
Rí-chobra
Is é an rí-chobra an nathair nimhiúil is mó ar Domhan, a fhásann go dtí 5.5 m ar fhad. Dúchasach don India is oirdheisceart na hÁise. Áitríonn sé na foraoisí, gar d'uisce, go príomha. Itheann sé nathracha, fiú nathracha nimhe, is laghairteanna monatóra. Tógann an baineannach nead ar an talamh agus déanann corna di féin ar na huibheacha len iad a ghor.
Nantmel
52.2859°N, -3.4249°W
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Nantmel, 91.2 km ó Caerdydd agus 242 ó Londain. Tá daonra 621 ann, agus tá 73 (11.8%) in ann Breatnais a labhairt.
Urú na gealaí
mion|Urú na gealaí Bíonn urú na gealaí le feiceáil ag áit ar domhan nuair a chuireann an domhan féin bac ar sholas na gréine dul go dtí an ghealach. Ina leithéid de chás, téann an ghealach as radharc sa spéir istoíche
Tá réimsí den domhan a mbíonn urú na gealaí le feiceáil uathu ó uair go chéile. Is é rud a tharlaíonn lena linn go dtagann an domhan idir an ghrian agus an ghealach, agus ligeann an domhan do sholas na gréine an ghealach a bhaint amach.
Uaireanta glaoitear “gealach fola” ar an éiclips seo toisc go n-athraíonn an gealach go dath dearg agus an ghealach go hiomlán faoi scáth an domhain.
2022
Bhí éiclips na gealaí ann ar an 8 Samhain 2022, an dara héiclips i mbliana. Bhí daoine in ann an éiclips a fheiceáil in áiteanna éagsúla - Meiriceá Thuaidh agus Láir, an tAigéan Ciúin, an Astráil agus an Nua-Shéalainn.
Eatánóáit eitile
Comhdhúil orgánach leis an bhfoirmle C4H8O2 is ea eatánóáit eitile . Sainchomhartha den leacht gan dath seo na a bholadh milis (cosúil le piorra) agus úsáidtear é i ngliúnna, easbhainteoir vearnais ingne, péintdíobhach agus sa phróiseas tae agus caife a  díchaiféineáit. Eistear eatánóil agus an aigéid aicéitigh is ea é ; monaraítear é ar scála mór le húsáid mar thuaslagóir.
Linda Ronstadt
Is amhránaí Meiriceánach í Linda Maria Ronstadt (rugadh 15 Iúil, 1946) a sheinn agus a thaifead i seánraí éagsúla lena n-áirítear rac-cheol, ceol tíre, mion-cheoldráma, an Great American Songbook, agus ceol Laidineach. Thuill sí 11 Ghradam Grammy, trí 3 American Music Awards, 2 Ghradam Academy of Country Music, Gradam Emmy, agus Gradam ALMA. Deimhníodh go leor dá halbaim ór, platanam nó ilplatanam sna Stáit Aontaithe agus go hidirnáisiúnta. Tá ainmniúcháin faighte aici freisin do Ghradam Tony agus do Ghradam Golden Globe. Bhronn Academia Latina de la Grabación/ Academia Latina da Gravação (Gaeilge: Acadamh Taifeadta na Laidine), an gradam 'Grammy Lifetime Achievement Award' uirthi in 2011 agus bhronn 'The Recording Academy' an gradam 'Grammy Lifetime Achievement Award' uirthi in 2016. Ionduchtaíodh í isteach san 'Rock and Roll Hall of Fame' i mí Aibreáin 2014. Ar an 28 Iúil 2014, bronnadh Bonn Náisiúnta na nEalaíon agus na nDaonnachtaí uirthi. Sa bhliain 2019, fuair sí réalta i gcomhpháirt le Dolly Parton agus Emmylou Harris ar an Hollywood Walk of Fame as a gcuid oibre mar an grúpa Trio. Bhí Ronstadt i measc cúigear onóraí a fuair 'Kennedy Center Honors' 2019 as éachtaí ealaíne ar feadh an tsaoil.
Calcaipirít
deas|200px|thumb|Calcaipirít Mianra suilfíd copair iarainn, CuFeS2, a fhaightear i bhféitheacha i gcomhar le carraigeacha doigheartha. Dath práis miotalach uirthi. An mianach copair is coitianta.
Frank Skinner
Is fuirseoir agus aisteoir Sasanach é Frank Skinner a rugadh Christopher Graham Collins i Bromwich Thiar, Staffordshire ar an 28 Eanáir 1957.
Pairilis fhornúicléach fhorásach
Is galar meathlúcháin a thosaíonn déanach é Pairilis fhornúicléach fhorásach (PFF) a bhaineann le meathlú de réir a chéile agus bás méideanna sonracha den inchinn. Mar thoradh ar an riocht, bíonn comharthaí lena n-áirítear caillteanas cothromaíochta, moilliú gluaiseachta, deacracht na súile a bhogadh, agus lagú cognaíoch. Féadfar PFF a a dhiagnóisiú trí dhearmad mar chineál eile galair néaraimheathlúcháin cosúil le galar Parkinson, néaltrú na maothán tosaigh agus uisinne, agus galar Alzheimer. Tá cúis an reachta éiginnte, ach baineann sé le carnadh na próitéine tau laistigh den inchinn.
Mór-rón Calafoirniach
Is ainmhí é an mór-rón Calafoirniach. Mamach atá ann.
Luaineachán
Is artrapód é an luaineachán.
Éiceolaíocht
Is éard atá san éiceolaíocht brainse den eolaíocht a dhéanann staidéar ar dháileadh agus ar líonmhaireacht na n-orgánach beo, agus an idirghníomhaíocht idir orgánaigh agus a dtimpeallacht. Glactar leis gurb é an cine daonna atá ceannasach ar éiceolaíocht an domhain, sa mhéid gur fearr an duine ná neart orgánach eile chun riachtanais an tsaoil a bhaint amach. Is mó an tionchar atá ag an duine ar an domhan ná mar atá aon orgánach eile.
David Kelly (saineolaí arm)
Micribitheolaí is comhairleoir ar rialú arm a saolaíodh i nGleann an Rhondda sa Bhreatain Bheag ab ea David Christopher Kelly (14 Bealtaine 1944 – 17 Iúil 2003). Rinne sé taighde i bPorton Down, ionad taighde de chuid rialtas na Breataine ar chogaíocht cheimiceach is bhitheolaíoch. Comhairleoir sinsearach do na Náisiúin Aontaithe ar chogaíocht bhitheolaíoch san Iaráic (1994-1999). I 2003 bhí baint aige leis an easaontas idir rialtas na Breataine is an BBC roimh thús an chogaidh san Iaráic. Líomhain an rialtas go raibh airm ollscriosta ag an Iaráic, ach cheistigh an BBC cé chomh fírinneach is a bhí sé sin. Go luath tar éis dó teacht faoi iniúchadh na meán cumarsáide, chuir sé lámh ina bhás féin in Oxfordshire Shasana.
Mícheál Dáibhéad (idirdhealú)
Tá dhá alt ann a bhaineann le Mícheál Daibhéad.
Droichead Grattan
Is droichead suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Droichead Grattan.
The Pale Blue Dot
Is é atá i gceist leis an The Pale Blue Dot (An Ponc Faon Gorm nó An Ponc Bánghorm) ná grianghraf den domhan. Glacadh é ar an gceathrú lá déag Feabhra 1990, ón spáslong taiscéalaithe Voyager 1.
Sé mhíle milliún ciliméadar ón domhan a bhí an taiscéalaí nuair a glacadh é. Sa ghrianghraf níl sa domhan ach picteilín amháin, ponc beag bídeach in ollfhairsinge an spáis.
Is é an réalteolaí agus an t-údar Carl Sagan a mhol do Nasa an ceamara a chasadh i dtreo an domhain agus Voyager 1 ag fágáil an ghrianchórais.
Dar le Sagan gur léirigh an pictiúr, ponc bídeach faon solais i nduibheagán gan chríoch an spáis, comhthéacs níos leithne do shaol an duine daonna. Rinne Sagan píosaí cáiliúil tráchtaireachta ar an bpictiúr i léachtaí agus ina leabhar Pale Blue Dot: A Vision of the Human Future in Space. mion|Sé mhíle milliún ciliméadar (3.7 billiún míle) ón domhan a bhí an ceamara, níl le feiceáil den [[Domhan ann ach ponc bídeach sa chianspás: an ponc bánghorm beagnach leathbhealach in airde ar an nga donn ar dheis.]]
Leagan Gaeilge de chaint Sagan
''Ar feadh ár n-eolais, ár ndomhan féin an t-aon phláinéad a bhfuil aon ní beo le fáil air. Níl aon áit eile, sa ghearrthréimhse pé ar bith, a bhféadfadh ár speiceas dul ar imirce ann. Cuairt a thabhairt? B’fhéidir é. Cónaí? Ní go fóill. Más olc maith linn é, don am i láthair is ar thalamh an domhain is gá an fód a sheasamh. Dúradh cheana go mbaineann an réalteolaíocht an mórtas dínn agus go gcuireann sé lenár gcarachtar mar dhaoine. Seans nach fearr mar léiriú ar bhaois agus ar éirí in airde an duine dhaonna ná an íomhá seo dár ndomhan bídeach i bhfad as. Dar liomsa, treisíonn sé an dualgas atá orainn plé go cineálta lena chéile agus a chinntiú go gcaomhnóidh muid agus go léireoidh muid meas ar an bponc faon gorm, an t-aon bhaile a bhí riamh againn.''
Dlí
Dáil reachtais nó údarás eile a dhéanann an dlí, agus is gnách pionós a ghearradh ar an té nach bhfuil umhal dó.
Ciall eile atá leis an bhfocal is ea cleachtadh an dlí ag dlíodóirí. Ní raibh aon phobal riamh ann a bhí gan reacht, agus de ghnáth bíonn forais ar leith ann lena mhíniú agus lena athrú de réir mar is gá.
Tá an-tionchar fós ag an reacht a rinne na Rómhánaigh ar dhlíthe na hEorpa agus an domhain, agus tháinig athrú ar an dlí sin go háirithe de bharr na leasaithe a rinneadh sa Bhreatain le an Chairt Mhór, san Iodáil agus sa Fhrainc le Cód Napóilin.
Tá dlí áitiúil, náisiún ta agus idirnáisiúnta ann, agus dlíthe ar leith do réimsí éagsúla den saol. Dlí Canónta atá ag an Eaglais Chaitliceach mar shampla, agus tá dlíthe idirnáisiúnta tráchtála agus coir iúlachta ann chomh maith.
Néareolaí
Tugtar néareolaí ar dhochtúr leighis a chleachtann le h-othair a bhfuil galra néaracha orthu nach gnáthach galra intinne a thabhairt orthu, m.sh. titeamas, galar Parkinson nó stróc. Tugtar néareolaíocht ar an roinn sin den leigheas. De ghnáth, ní bhíonn mórán dá gcleachtadh ag baint le galar intinne go díreach, cé go mbíonn mórán cásanna ina mbíonn siomptaim de ghalar néarach chomh maith le galar intinne.
Super Franchise Me
Craoladh an tríú heipeasóid, "Super Franchise Me", den séú sraith is fiche The Simpsons ar an 12 Deireadh Fómhair 2014. Scríobh Bill Odenkirk an eipeasóid seo. D'fhéach 7.33 milliún duine ar an eipeasóid.
Cahokia
Suíomh de chathair Mheiriceánach Dúchasach réamh-Cholómach (a bhí ann AD 1050–1350) go díreach trasna Abhainn an Mississippi ó St Louis, Missouri is ea Cahokia.
thumb|[[Cahokia (Béarla: Monks mound), ]]
Féach freisin
Bundúchasaigh Mheiriceá
John Cowdery Kendrew
Bithcheimicí a rugadh in Oxford Shasana ab ea John Cowdery Kendrew (24 Márta 1917 - 23 Lúnasa 1997). Rinne sé amach struchtúr tríthoiseach míoglóibín, an phróitéin a iompraíonn ocsaigin i matáin, an chéad uair a rinneadh amach struchtúr móilín chomh casta sin. I 1962 bhuaigh sé Duais Nobel sa cheimic le Max Perutz as an saothar seo.
Jack P. Shepherd
Is aisteoir Sasanach é Jack Peter Shepherd. Rugadh é ar an 14 Eanáir 1988. Glacann Shepherd an pháirt mar David Platt sa sobalchlár Coronation Street.
Buamáil Harrods (1983)
Tharla Buamáil Harrods ar an 16 Nollaig 1983 in Knightsbridge Londain, Maraíodh seisear nuair a phléasc buama cairr de chuid an IRA lasmuigh de Harrods, siopa ilrannach, agus gnáthdhaoine ag siopadóireacht am Nollag
Maraíodh Philip Geddes (24), iriseoir; Jasmine Cochrane-Patrick (25), siopadóir; agus Kenneth Salvesen (28), siopadóir agus Meiriceánach. Maraíodh triúr ó Metropolitan Policeː Sergeant Noel Lane (28), Constable Jane Arbuthnot (22) agus Inspector Stephen Dodd (34). clé|mion
Ríomheolaíocht
Tugtar ríomheolaíocht ar ábhair éagsúla a bhaineann leis an ríomhaireacht - mar shampla, anailís teibí ar algartaim, gramadaigh foirmiúla, agus ábhair ar nós teangacha ríomhchlárúcháin, dearadh ríomhchláir, bogearraí agus crua-earraí ríomhaire.
Líonraí
Leathanbhanda
Madra Chanán
thumb|240px|Madra Chanán Is madadh clóis é madra Chanán.
Droichead Iarnróid na Life
Is droichead suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Droichead Iarnróid na Life.
Coelacanthiformes
Ord neamhchoitianta d'éisc is ea Coelacanthiformes ina mbíonn dhá speiceas atá ar marthain sa ghéineas Latimeria:  Céalacant an Aigéin Indiaigh Iartharach a bhíonn ar fáil go príomha in aice leis na hOileáin Chomóra, amach ó chósta thoir na hAfraice (Latimeria chalumnae) agus an céalacant Indinéiseach (Latimeria menadoensis).. Leanann siad an ginealach beo is sine ar eolas de chuid na Sarcopterygii (éisc liopa-eiteacha agus teitreapóid), rud a chiallaíonn go mbaineann siad níos dlúithe le héisc scamhógacha, reiptílí agus mamaigh ná le na héisc ga-eiteacha. Faightear iad ar feadh chósta an Aigéin Indiaigh agus Indinéisigh. Ós rud é nach bhfuil ach dhá speiceas de chéalacant agus an dá speiceas faoi bhagairt, is é an t-ord is mó d'ainmhithe atá i mbaolar fud an domhain é. Is é speiceas é céalacant an Aigéin Indiaigh Iartharach, atá i mbaol go criticiúil.
Baineann na céalacaint leis an fho-aicme Actinistia, ar ghrúpa d'éisc liopa-eiteacha iad a bhaineann le héisc scamhógacha agus héisc áirithe Deavónacha mar osteolepiforms, porolepiformes, rhizodontida, agus Panderichthys.
Ruth Brandt
Múinteoir agus ealaíontóir Sasanach ab ea Ruth Brandt (22 Meitheamh 1936 i mBaile Átha Cliath – 13 Lúnasa 1989).
Óige agus Oideachas
Rinne Brandt freastáil ar Dominican convent, Santa Sabina, Sutton Byhaile Átha Cliath. Chaith sí tréimhse i bPáras, timpeall 1953, ag múineadh Béarla i convent on Rue de la Santé, Páras. Ansin chaith sí blian i bhFlórans.
Pósadh agus Teaghlach
Sna blianta a chaith sí i bhFlórans, bhuail Ruth le healaíontóir Éireannach eile darbh ainm Michael Kane. Phós an bheirt acusa bhlian 1961 agus bhí bheirt chlainne acu, mac agus iníon.
Gairm
Péintéir agus ealaíontóir ab ae Ruth Brandt.
Saol déanach agus bás
Fuair Ruth bás ar an 9ú lá déag de mí Lunasa 1989 i mBaile Átha Cliath
Cloicheán coiteann
Is artrapód é an cloicheán coiteann.
Nefyn
52.9352°N, -4.5191°W
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Nefyn, 185.9 km ó Caerdydd agus 339 ó Londain. Tá daonra 2,512 ann, agus tá 1,863 (74.2%) in ann Breatnais a labhairt.
An Ghréig
Tíreolaíocht
Tá an Ghréig suite in oirdheisceart na hEorpa, ar imeall theas na leithinse Balcánaí. Tá teorainneacha ag an dtír leis an mBulgáir, an Macadóin agus an Albáin lastuaidh di agus ag an Tuirc lastoir di.
Tá an Mhuir Aeigéach taobh thoir den Ghréig, tá an Mhuir Iónach taobh theas di agus tá an Mheánmhuir mar theorainn thiar di.
Tá ochtó faoin gcéad de thalamh na tíre clúdaithe le sléibhte, agus Sliabh Oilimpeas ar an gceann is airde díobh, agus í 2,917 méadar (9,570 troigh).
Stair
Tá stair fhada shaibhir ag an nGréig ó ré na Sean-Ghréige i leith, agus measann an-chuid daoine gur sa tír seo a cruthaíodh sibhialtacht an Iarthair, an fhealsúnacht agus an daonlathas, gan trácht ar na Cluichí Oilimpeacha, Litríocht an Iarthair, stair eolaíocht, eolaíocht pholaitiúil, cuid mhaith de bhunphrionsabail eolaíocht a agus matamaitic e, an chéad bhonn riamh agus drámaíocht an Iarthair. Bhí tionchar ar leith ag an nGréig ar chultúrtha na hEorpa, na hÁise agus na hAfraice.
Féach freisin => An tSean-Ghréig.
19ú haois
Thiar sa bhliain 1830 a bunaíodh an Ghréig mar náisiún nua-aimseartha, tar éis di éirí amach in aghaidh na nOtamánach.
20/21ú haois
Is ballstát den Aontas Eorpach í sá lá atá inniu ann.
Géarchéim eacnamaíoch: 2009-2015
Ba é an Ghréig ba mhó a bhí thíos leis an ngéarchéim eacnamaíoch, a bhris amach sa Ghréig sa bhliain 2009, nuair a tháinig Pasok (an páirtí sóisialach) i gcumhacht. Mar thoradh ar phlé faoi athchóirithe sa tír sin agus a bhuí le tacaíocht ón Aontas Eorpach, rinneadh socrú nua i mí Iúil 2015.
Eacnamaíocht
Úsáidtear an euro mar airgeadra sa Ghréig. Dar le tuairisc na bliana 2017 ón gCiste Airgeadúil Idirnáisiúnta, is é geilleagar na Gréige an 58ú ceann is mó ar domhan de réir olltáirgeacht intíre (OTI) paireachta cumhacht cheannaigh (PCC), agus an 53ú ceann de réir OTI ainmniúla. De réir OTI PCC de réir chónaithigh, is an 62ú geilleagar is mó ar domhan atá ag an nGréig, é ar $27,776 don chónaitheach.
I Mí na Márta 2019, bhí ráta dífhostaithe na tíre ag 18.5%, an leibhéal is airde san Aontas Eorpach.
Fabhcún Saker
Is éan é fabhcún Saker (Falco cherrug). Is baill d'fhine na Accipitridae iad.
Tuismíocht
Is éard is tuismíocht ann ná an téarma dlíthiúil don stádas dlíthiúil aitheanta ar an gcaidrimh idir baill teaghlaigh, nó go sonrach an caidreamh dlíthiúil idir tuismitheoir agus leanbh. Mar a thuairisc Rialtas Québec: En droit, la filiation est la relation familiale qui unit un enfant à ses parents.
C’est une des relations les plus importantes qui puissent exister entre deux personnes. Être le père ou la mère d’un enfant, c’est en effet prendre les grandes décisions qui le concernent, c’est veiller à sa garde, à son éducation et à ses besoins.
Le droit reconnaît seulement trois types de filiation:
La filiation ne peut pas être basée uniquement sur l’attachement qui peut exister entre un enfant et un adulte.
Gaeilge De réir an dlí, is éard is tuismíocht ná an caidreamh teaghlaigh idir leanbh agus a thuismitheoirí.
''Tá sé ar cheann de na caidrimh is tábhachtaí is féidir a bheith ann idir beirt. Le bheith mar athair nó mar mháthair linbh, is é atá ann ná na cinntí móra a bhaineann leis a ghlacadh, aire a thabhairt dá chúram, dá oideachas agus dá riachtanais.
Ní aithníonn an dlí ach trí chineál tuismíochta
Ní féidir an tuismíocht a bhunú go hiomlán ar an gceangal a d’fhéadfadh a bheith ann idir leanbh agus duine fásta.)''
Tá an tuismíocht difriúil ó chearta tuismitheoirí agus oidhreacht araon, ach bíonn tionchar acu orthu.
Is é tríocha bliain reacht na dtréimhsí teorainneacha le haghaidh na tuismíochta.
Tuismíocht agus uchtáil
Nuair a dhéantar uchtáil faoi dhlíthe na Stát Aontaithe, Ceanada, na Nua-Shéalainne, na hAstráile agus na Ríochta Aontaithe, aistrítear iomlán na tuismíochta. Feictear sampla caighdeánach i ndlí uchtála na SA i gCód Stáit California :
Calcalas (míochaine)
deas|250px|thumb|Calcalas Sa mhíochaine, coincréitithe beaga, cosúil le clocha, a fhoirmíonn taobh istigh d'orgáin is conairí ar leith sa cholainn. Déantar iad as salainn cailciam den chuid is mó, ach le comhábhair eile freisin, ina measc aigéad úrach, colaistéaról is xaintín. Is iad na hionaid is coitianta ina bhfoirmíonn siad ná na faireoga seileacha, an chonair úiríneach, agus an chonair dhomlasach.
Tuismíocht
Tuismíocht agus uchtáil
8616. After adoption, the adopted child and the adoptive parents shall sustain towards each other the legal relationship of parent and child and have all the rights and are subject to all the duties of that relationship.
(Aistriúchán Gaeilge Tar éis an uchtála, coimeádfaidh an leanbh uchtaithe agus na tuismitheoirí uchtála caidreamh dlíthiúil an tuismitheora agus an linbh lena chéile agus beidh na cearta uile acu agus tá siad faoi réir dhualgais uile an chaidrimh sin.
I náisiúin eile, d’fhéadfadh cineál “uchtú neamhiomlán” ligean don tuismíocht leis an teaghlach bitheolaíoch fanacht. Tá sampla de seo i ndlí na Fraince, áit a bhfuil dhá chineál uchtála ann: uchtáil plénière, áit a n-aistrítear an tuismíocht go hiomlán, agus uchtáil shimplí ina gcuirtear an tuismíocht leis na tuismitheoirí uchtála leis an teaghlach bitheolaíoch, ach nach gcuirtear in ionad é.
Tá aistriú dlíthiúil na tuismíochta le feiceáil i gcásanna ina ndearna uchtaitheoirí aosacha a n-uchtú a chur chun deiridh go dlíthiúil, agus mar thoradh air sin cuireadh an  tuismíocht ar ais dá dteaghlaigh bhitheolaíocha. Sampla amháin de seo is ea an Satnam Parmar Adoption Termination Act (1990) a ritheadh ​​i reachtas cúige Alberta, Ceanada. Luann Codanna 2 agus 3 den Acht seo:
2 Satnam Parmar is hereby declared not to be the lawful child and heir of either Swarn Singh Parmar or Amarjit Parmar, and not to have any rights of inheritance from Swarn Singh Parmar or Amarjit Parmar that might otherwise devolve on him by law.
3 The filial relationship which existed between Satnam Parmar and his natural parents, Balbhadar Singh Parmar and Charan Kaur Parmar, prior to the Adoption Order, is hereby restored.
Tarlaíonn sampla eile a bhaineann le haistriú dlíthiúil na tuismíochta i gcásanna uchtála ina ndéanann uchtaitheoirí aosacha agus a dteaghlaigh bhitheolaíocha a gcuid tuismíochta bunaidh a athbhunú trí uchtáil aosach. .
Trílire
Cineál callaire é trílire a bhíonn go maith chun fuaim ar mhinicíocht ard, nó tribilfhuaim, a chruthú. Is gnách cón an trílire a a bheith níos lú na 5cm. Ciorcad trasach a bhaintear feidhm as sa chóras ard-dílse. Is é rud a dhéanann sé sin: an chuid chuí den fhuaimchomhartha coitianta a sholáthar don trílire.
Nelson
51.6507°N, -3.2814°W
Baile i Caerffili, an Bhreatain Bheag, is ea Nelson, 20.3 km ó Caerdydd agus 219 ó Londain. Tá daonra 4,502 ann, agus tá 553 (12.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Éiclips
thumb|Grianghraf d'Urú na Gréine i 1999. mion|Espoo, [[An Fhionlainn, 2015]] Tarlaíonn urú na gréine nó éiclips nuair a bhíonn treo na gréine agus na gealaí in aon líne leis an domhan. Mar sin, tagann an ghealach idir an ghrian agus an domhan.
De réir mar a ghluaiseann an Ghrian, an Ghealach is an Domhan tríd an spás, caitheann an Ghealach i Íár báire scáil thar chonair thanaí fhada trasna an Domhain. Bíodh is go bhfuil an ghealach 400 oiread níos lú ná an ghrian, de bhrí go bhfuil sí timpeaIl 400 oiread níos cóngaraí dúinn, is féidir léi an ghrian iomlán a chlúdach agus bac a chur le gach pioc den solas uaithi. Tarlaíonn i réimsí áirithe den domhan ó uair go chéile. mion|Oregon, 21 Lúnasa 2017 mion|físeán imeacht ama, Capitol Mall, Salem, 21 Lúnasa 2017
Léirmheas
Ní ligeann an ghealach do sholas na gréine an réimse sin den domhan a bhaint amach. Plána Fhithis an Domhain agus plána fithis na gGealaí - is uillinn chlaonta a dhéanann siad le chéile. Dá bharr sin ní hí gach uile mhí a thagann an ghealach idir an domhan agus an ghrian.
Is mó faoi 400 an ghrian ná an ghealach. Is cóngaraí faoi 400 an ghealach don domhan ná don ghrian. Is féidir leis an ngealach radharc na gréine a mhúchadh ar fad orainn, agus bac dá réir sin a chur ar an solas go léir uaithi.
Le linn di a bheith idir an domhan agus an ghrian, caitheann an ghealach lánscáil ar chonair thanaí fhada trasna an domhain. An lánscáil sin, bíonn sí na mílte ciliméadar ar fad, agus timpeall cúpla céad ciliméadar ar leithead. Taobh istigh den lánscáil sin a bhíonn an t-urú iomlán. Díreach timpeall na lánscáile, bíonn réimse níos leithne fós den Domhan mar nach mbíonn an t-urú iomlán, agus bíonn leathscáil ansin.
Minicíocht
Is annamh a tharlaíonn urú na gréine. De bhrí go bhfuil uillinn chlaonta idir plána fhithis an Domhain is plána fhithis na Gealaí, ní théann an Ghealach díreach idir an Domhan is an Ghrian gach mí. Ach tarlaíonn éiclips uair amháin áit éigin ar Domhan timpeall gach bliain go leith.
Bíodh is go mbíonn urú áit éigin ar domhan gach uile bhliain go leith, ní fhilleann urú na gréine ar an áit chéanna ach uair in aghaidh na dtrí chéad bliain.
Sláinte
Caithfear a bheith an-chúramach ag féachaint ar an ngrian mar is féidir leis an ngrian na súile a ghortú.
Treehouse of Horror XXV
Craoladh an ceathrú heipeasóid, "Treehouse of Horror XXV", den séú sraith is fiche The Simpsons ar an 19 Deireadh Fómhair 2014. Scríobh Stephanie Gillis an eipeasóid seo. D'fhéach 7.76 milliún duine ar an eipeasóid.
Cheiliúradar an eipeasóid seo Oíche Shamhna, agus is an cúigiú heipeasóid is fiche a cheiliúrtar Oíche Shamhna í.
Coileach sneachta Cugasach
Is éan é coileach sneachta Cugasach. Is baill d'fhine na Accipitridae é.
Arthur Edwin Kennelly
Innealtóir a rugadh i Mumbai na hIndia ab ea Arthur Edwin Kennelly (1861-1939). Thosaigh sé ag obair le Thomas Edison sna Stáit Aontaithe i 1887, agus chuaigh le comhairleoireacht i bhPhiladelphia i 1894. D'fhorbair sé anailísí nua matamaiticúla do chiorcaid leictreacha, agus i 1902 tháinig ar an gciseal ianaithe san atmaisféar (ar a dtugtar ciseal Kennelly uaireanta) ag an am céanna is a rinne Oliver Heaviside an fhionnachtain chéanna sa Bhreatain.
Charles Francis Richter
Seismeolaí Meiriceánach a rugadh i Hamilton, Ohio ab ea Charles Francis Richter (26 Aibreán 1900 – 30 Meán Fómhair 1985). Le Beno Gutenberg, chum sé scála Richter chun neart crith talún a thomhas (1927–1935). I gcomhar le Gutenberg d'fhoilsigh sé Seismicity of the Earth (Seismeacht an Domhain, 1954). Scríobh sé Elementary Seismology (Uraiceacht na Seismeolaíochta, 1959) freisin. Fuair sé bás in Pasadena, California.
Novaya Zemlya
deas|250px|thumb|Novaya Zemlya Is oileánra suite amach ó chósta an Rúis, san tAigéan Artach é Novaya Zemlya.
Ríocht an Dá Shicil
Ríocht i An Iodáil, Ríocht an Dá Shicil. Bhí sé ann ó 1816 go dtí 1861
Aintiún: Inno Al Re (Gaelige: Iomann don Rí) (Béara: Hymn to the King) Íomhá:Giovanni_Paisiello_-_Inno_al_Re_—_Inno_nazionale_del_Regno_delle_Due_Sicilie.ogg
Lucy Fallon
Is aisteoir Sasanach í Lucy Elizabeth Fallon. Rugadh í ar an 13 Samhain, 1995. Glacann Fallon an pháirt mar Bethany Platt sa sobalchlár Coronation Street.
Nercwys
53.1373°N, -3.1467°W
Baile i Sir y Fflint, an Bhreatain Bheag, is ea Nercwys, 184.2 km ó Caerdydd agus 274 ó Londain. Tá daonra 576 ann, agus tá 145 (25.2%) in ann Breatnais a labhairt.
27 RC
Eachtraí
Bhronn Seanad na Róimhe an teideal Ágastas ar Octavianus sa bhliain seo.
Tógadh Teampall na nDéithe (nó Pantheon sa Laidin), foirgneamh mór sa Róimh, don chéad uair faoi cheannas Marcus Vipsanius Agrippa.
Pádraig Ó Cíobháin
Scríbhneoir comhaimseartha Gaeilge Éireannach as Contae Chiarraí is ea Pádraig Ó Cíobháin.
Saol
Ar an nGráig i mBaile an Fheirtéaraigh a rugadh é sa bhliain 1951. B'fheirmeoir é a athair a raibh seisear clainne aige. D'fhreastail Ó Cíobháin ar Choláiste Bhréanainn i gCill Airne. Bhí cónaí air i gCorcaigh ó chuaigh sé go Coláiste na hOllscoile, Corcaigh, le céim BA a bhaint amach sa Ghaeilge, sa Stair agus sa Tíreolaíocht i nDeireadh Fómhair na bliana 1969. I 1972-1973 rinne sé an ATO. Fuair sé post mar mhúinteoir i bPobalscoil Ghort Álainn i gCorcaigh sa bhliain 1975.
Tá idir ghearrscéalta agus úrscéalta scríofa ag Pádraig Ó Cíobháin. Ghnóthaigh sé duais Chomórtas Cuimhneacháin Dhonncha Uí Chéilleachair in Oireachtas na bliana 1996 tar éis dó cnuasach gearrscéalta, Solas ná hÉagann Choíche (Coiscéim, 1999) a scríobh. Bhí sé ina theagascóir in Áras na Gaeilge, Ollscoil na hÉireann, Gaillimh, nuair a ainmníodh é mar Scríbhneoir Cónaithe na Gaeilge san Ollscoil sin sa bhliain 2003. Lean sé ar aghaidh leis an bpost sin go dtí deireadh na bliana 2005.
I nGaillimh atá cónaí air anois, lena bhean chéile agus a n-iníonacha.
Lámhach Sandy Hook
Tharla lámhach Sandy Hook ar an 14 Nollaig 2012 nuair a rinneadh ár millteanach i mbunscoil Sandy Hook, Connecticut. Maraíodh fiche páiste agus seisear daoine eile, idir dhaltaí agus mhúinteoirí.
mion|clé
Imeachtaí
mion|FÍSEÁNː na himeachtaí, agus áit a raibh an gunnadóir, Adam Lanza, ina chónaí, lena máthair, Nancy Lanza.  Scriosadh an teach níos déanaí|clé mion|Cuimhneachán|clé Dé hAoine an 14ú Nollaig, 2012, agus ranganna díreach tosaithe ag bunscoil Sandy Hook i Newtown, Connecticut, phléasc gunna dóir an doras tosaigh ar oscailt le hurchair. Maraíodh príomhoide agus siceolaí na scoile ar an toirt. Thug an gunnadóir fogha faoin seomra foirne as a dtáinig an bheirt ar dtús, ach d’éirigh le múinteoir amháin an doras a choinneáil dúnta ina aghaidh. mion|Scarlett Lewis, bunaitheoir "Jesse Lewis Choose Love Movement" agus údar "Nurturing Healing Love: a Mother’s Journey of Hope and Forgiveness" Maraíodh Jesse Lewis sa lámhach.|clé Chuaigh an gunnadóir síos an halla chomh fada le seomra ranga na Naíonán Mór agus d’éirigh leis an doras a bhriseadh isteach. Loisc sé leis an múinteoir, Lauren Rousseau, urchar san aghaidh, agus thosaigh sé ag tabhairt faoi pháistí an ranga. Bhí páiste is fiche sa rang seo, agus faoi dheireadh na heachtra tubaistí, bhí gach duine acu marbh, cés moite de chailín amháin a d’fhan ciúin agus a lig uirthi go raibh sí marbh cheana féin.
Fiosrúchán
mion|Obama le muintir Emilie Parker ar16 Nollaig 2012. Maraíodh Emilie Parker sa lámhach.|clé Sna seachtainí ina dhiaidh, bhí sé tagtha amach go mba “bhailitheoir gunnaí” í máthair an ghunnadóra, Nancy Lanza. Ní hamháin go raibh lámhghunnáin de gach sórt aici, ach bhí gránghunnaí aici agus raidhfil cogaidh, Bushmaster AR-15. Is beag difríochta idir an gunna seo agus an “Armalite” a raibh aithne fhairsing air in Éirinn tráth.
Níos measa fós, cé go raibh a fhios aici agus ag an saol mór go raibh fadhbanna móra meabhairshláinte ag a mac, bhíodh sí ag dul ag na raoin lámhaigh leis go mion minic. Táthar ag tabhairt le fios anois gur chreid sí go raibh an diabhal le díol nó bhí báire na fola éigin ar na bacáin, agus gurbh shin an fáth go raibh a teach lán le gunnaí.
Iarmhairtí
Thug Uacharán Mheiriceá Barack Obama cuairt ar láthair na tubaiste.
Calcalas difreálach
deas|200px|thumb|Calcalas difreálach Sa mhatamaitic, córas rialúcháin ina shamhlaítear incrimintí beaga ar athróg x is an t-athrú comhfhreagrach ar f(x) chun ráta athraithe f(x) a aimsiú. Rinne Newton saothar ar an mbealach oibre seo, agus scríobh Method of Fluxions (Modh na bhFloscthaí, 1671, ach níor foilsíodh é go dtí 1736). Leibnitz a d'fhoilsigh páipéir ar chalcalas den chéad uair, i 1684 is 1686. Fuarthas go raibh sé an-áisiúil in eolaíochtaí fisiciúla is eile chun cur síos ar ábhair is córais atá ag athrú. Sa 19ú céad chuir matamaiticeoirí eile, Cauchy, Weierstrass, Dedekind is eile, go mór leis an gcalcalas.
Lámhach Sandy Hook
Iarmhairtí
Bhíteaghlaigh chuid de na páistí a maraíodh in Sandy Hook ag iarraidh an dlí a chur ar an gcomhlacht armlóin, Remington Arms. Bhí an comhlacht ag iarraidh an chosaint atá acu faoin dara leasú ar an mBunreacht a dhearbhú sa gCúirt Uachtarach. Ach theip orthu sa bhliain 2019. mion|Bushmaster AR-15 agus an GA A- le díol sna siopaí |clé
Turraing leictreach
Má tharlaíonn de thaisme go ritheann sruth aibhléise tríd an gcolainn, tabharfar turraing leictreach don duine. Is de dheasca róspreagadh a dhéanamh ar na néaróga é sin - san áit a dtéann an sruth isteach, sa lámh mar shampla. Ach más tríd an gcroí a ritheann an sruth, tharlóidh go gcuirfeadh sé isteach ar ghnáthoibriú na gcillscannán ann. Ní bheadh aon dípholarú rialta croí an uair sin ann, ní theannfaí an fhuil, agus is bás tobann gheobhadh an duine. Tá an aibhléis contúirteach mar sin, agus ní mór a bheith cúramach faoi. Is contúirtí i bhfad gnáthchórais an tsrutha ailtéarnaigh (s.a) ná gnáthchórais an tsrutha dhírigh (s.d.). Ar mhaithe le sábháilteacht, ná teagmhaíodh cuid ar bith den cholainn le sreang bheo nó le miotal ar bith a bhíonn ag iompar sruth aibhléise. Féachtar chuige go n-inslítear a leithéidí go maith chun nach dteagmhófaí leo de thaisme fiú. Más gá obair a dhéanamh ar ghaireas aibhléiseach, scoirtear an ciorcad roimh ré.
Edith Somerville
Scríbhneoir agus péintéir ab ea Edith Anna Œnone Somerville (2 Bealtaine 1858 i gCorfú - 8 Deireadh Fómhair 1949). clé|mion|Léaráid le Somerville, All on the Irish Shore, 1910
Blister in the Sun
Is amhrán leis an mbanna ceol rac ailtéarnach na Violent Femmes í "Blister in the Sun". Scaoileadh an t-amhrán i 1983 mar chuid den albam Violent Femmes. Tá clú agus cáil ar an amhrán i saol na Gaeilge toisc go roghnaigh an pobal í chun bheith mar an chéad amhrán le liricí Béarla a casadh riamh ar RTÉ Raidió na Gaeltachta. Casadh í mar chuid d'Anocht fm.
Edith Somerville
Saol
Rugadh Edith Somerville i gCorfu, áit a raibh a hathair, Lt Col Somerville lonnaithe. Ba é Edith an duine ba shine d'ochtar clainne, buachaillí ar fad acu seachas Edith agus deirfiúr amháin. Sa bhliain 1859, chuaigh a hathair ar scor agus d'fhás Edith suas i mBaile an Chaisleáin i gContae Chorcaí.
Thug a céad mhian de bheith ina healaíontóir go Londain, an Ghearmáin agus an Fhrainc (Académie Colarossi agus Académie Delécluse) í, ina bhfuair sí fódú acadúil maith mar phéintéir.
Bhí tionchar a traenála sa Fhrainc le feiceáil ina péinteáil luath, mar shampla The Goose Girl, ó 1888. I measc na saothar eile, rinne sí tírdhreacha agus léirithe.
Bhí aithne níos fearr uirthi mar scríbhneoir; tá cáil go háirithe ar "The Real Charlotte" agus  'The Irish R.M.'
Feallmharaigh an tIRA a deartháir, Boyle Somerville, sa bhliain 1936.
Julie Hesmondhalgh
Is aisteoir Sasanach í Julie Claire Hesmondhalgh. Rugadh í ar an 25 Feabhra 1970. Ghlac Hesmondhalgh an pháirt mar Hayley Cropper sa sobalchlár Coronation Street idir 1998 agus 2014.
Gradaim
Tá 8 ngradam buaite ag Hesmondhalgh.
Coileach sneachta Caispeach
Is éan é an coileach sneachta Caispeach. Is baill d'fhine na Accipitridae é.
Jack Douglas
B'aisteoir Sasanach é Jack Douglas nó John Douglas Roberton (a rugadh ar an 26 Aibreán 1927 i Newcastle upon Tyne, Northumberland agus a fuair bás ar an 18 Nollaig 2008 1993 san Inis Iocht).
New Inn
51.6909°N, -3.0062°W
Baile i Torfaen, an Bhreatain Bheag, is ea New Inn, 26.1 km ó Caerdydd agus 200 ó Londain. Tá daonra 5,831 ann, agus tá 500 (8.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Ian poladamhach
deas|mion|200x200px| Léarscáil [[Poitéinseal leictreach|de phoitéinsil leictreastatach den ian níotráite (NO3-). Léiríonn limistéir daite tréshoilseach dearg, timpeall ar an taobh amuigh de na hadaimh ocsaigine dearga iad féin, na réigiúin ina bhfuil an poitéinseal leictreastatach is diúltaí.]] Is éard is ian  poladamhach ar a dtugtar freisin ian móilíneach ann ná sraith nasctha go comhfhiúsach de dhá adamh nó níos mó, nó coimpléasc miotail, ar féidir a mheas mar aonad amháin agus a bhfuil lucht glan aige nach bhfuil ina nialas. Murab ionann agus móilín, a bhfuil lucht glan de nialas aige, is ian é an speiceas ceimiceach seo. Tá an bhrí "a lán" ag an réimír pola- sa Ghréigis, ach is minic a chuirtear síos ar iain de dhá adamh mar poladamhach nó iladamhach. Ionic Compounds Containing Polyatomic Ions.
Sa litríocht níos sine, féadfar tagairt a dhéanamh d'ian poladamhach ina ionad sin marfréamh (nó go hannamh, mar ghrúpa fréimhe). In úsáid chomhaimseartha, tagraíonn an téarma fréamh do shaorfhréamhacha éagsúla, ar speicis iad a bhfuil leictreon neamhphéireáilte acu agus nach gá iad a bheith lucthaithe.
Ferdinand von Richthofen
Geografaí is geolaí a rugadh i gKarlsruhe na Gearmáine ab ea Ferdinand Paul Wilhelm Freiherr von Richthofen (5 Bealtaine 1833 – 6 Deireadh Fómhair 1905). Eisean a chum an téarma Seidenstrasse (Bóthar an tSíoda). Chabhraigh a thaighde go mór le bunú réimse na geodeilbheolaíochta.
Gang Liu
Matamaiticeoir, fisiceoir, gníomhaí ar son an daonlathais, agus innealtóir Síneach-Mheiriceánach a saolaíodh in Liaoyuan, Cúige Jilin, sa tSín is ea Gang Liu  (Pinyin:Gāng Liú, Sínis shimplithe: 刘刚; r. 30 Eanáir 1961).
Glacadh isteach é i roinn na fisice in Ollscoil Bhéising i bpríomhchathair na Síne sa bhliain 1982 agus ní ba dhéanaí bronnadh máistir eolaíochta sa radharceolaíocht air. Sa bhliain 1989 bhí sé ar dhuine de na ceannairí, in éineacht le Wang Dan agus Wuerkaixi, i ngluaiseacht dhaonlathais na mac léinn sa tSín. I ndiaidh na hagóidí sin a chur faoi chois, chuir rialtas na Síne é sa tríú háit ar liosta na ndaoine ba mhó ar iarraidh. Gabhadh é agus gearradh 6 bliana príosúnachta air.
Agus é saor sa bhliain 1996, níorbh fhada go raibh sé i bponc arís ar chúiseanna polaitiúla ach d'éirigh leis éalú go dtí an Iarthar. Bronnadh céim mháistir sa ríomheolaíocht air in Ollscoil Columbia i Nua-Eabhrac. Chaith sé tamall ag Bell Labs in Murray Hill, New Jersey freisin, sa Roinn Taighde ar Mhatamaitic Líonraí agus Córas, ag obair ar dearadh agus pleanáil líonraí radharceolaíochta, srl. D'oibrigh Liu Gang ina dhiaidh sin do Morgan Stanley i gCathair Nua-Eabhrac mar anailísí IT.
Trasghalú
Is é trasghalú gal nó gás a imeacht trí scannán tréscaoilteach nó trí phóireanna. Chomh fada le hocsaigin, le dé-ocsaíd charbóin, agus le gal uisce de, déanann siad seo trasghalú isteach is amach i nduilleoga na bplandaí, mar shampla. Is trí na stomata a dhéanann siad é sin. Is póireanna iad na stomata, agus is é an áit is mó a mbíonn siad: ar bhun na nduilleog. Ní mar a chéile an oscailt sa phóir ó phlanda go planda. Cealla ar leith taobh leis an stomata, is iad a dhéanann méid na hoscailte sin a rialú.
Mary Ward
Nádúraí, réalteolaí, údar agus ealaíontóir Éireannach ab ea Mary Ward (27 Aibreán 1827 - 31 Lúnasa 1869).
Maraíodh í nuair a thit sí faoi roth trucail gaile a thóg a col ceathracha. Nuair a tharla an eachtra, ba í an chéad duine a maraíodh le mótarfheithicil.
Saol Luath
Rugadh í Mary King i Ballylin i Co.Uíbh Fhailí ar an 27 Aibreán 1827. Bhí sí mar an páiste is óige den t-Urramach Henry King agus a bhean chéile Harriete.
Oideachas
Fuair sí féin agus a deirfiúracha a oideachas sa bhaile, mar a bhí an cuid is mó de cailíní ag an am. Bhí a oideachas beagáinín difriúil, áfach, mar gheall gur tháinig sí ó clann cáilíul eolaíoch. Bhí suim aici sa nádúr ó aois óg, agus ón am a bhí sí trí bhliain d'aois bhí sí ag bailiú feithidí.
Calcalas suimeálach
Rialacha matamaiticiúla, a shainmhínitear go minic mar inbhéartú na difreála, ach a forbraíodh iontu féin ag an matamaiticeoir Gearmánach Bernhardt Riemann (1826-1866) is matamaiticeoirí eile. Úsáidtear é chun an fhairsinge faoi chuar a dhéanamh amach. Má sheasann f(x) don chuar, roinntear an fhairsinge idir an fheidhm f(x) is an x-ais ina n stiall dhronuilleogach, gach ceann ar an leithead céanna. De réir mar a théann n i méid, téann suim fhairsinge na ndronuilleog níos gaire don fhairsinge faoin gcuar, is é sin an tsuimeáil idir luachanna ar leith x. Rinne an matamaiticeaoir Francach Henri Lebesgue (1875-1941) forbairtí ar theoiric Riemann a d'éascaigh cuid mhaith feidhmeanna nua-aoiseacha.
Giúdaigh Iodálacha
Is féidir an téarma Giúdaigh Iodálacha (Ebrei Italiani, יהודים איטלקים Yehudim Italkim) nó Giúdaigh Rómhánacha (Ebrei Romani, יהודים רומים Yehudim Romim) a úsáid sa chiall is leithne chun na nGiúdach go léir a chónaíonn san Iodáil, nó a bhfuil fréamhacha acu san Iodáil a chuimsiú, nó, sa chiall níos cúinge, chun na hItalkim a chiallú, pobal ársa a bhfuil cónaí orthu san Iodáil ó ré na Sean-Rómhánach, a úsáideann an liotúirge Iodálach. (nó " deasghnátha Iodálach ") seachas na pobail Ghiúdacha sin san Iodáil ón meánaois nó ón ré nua-aimseartha a úsáideann an liotúirge Sephardic nó an Nusach Ashkenaz.
Germanwings Eitilt 9525
Andreas Lubitz
Féinmharú a bhí i gceist. Ghlasáil Lubitz píolóta na heitilte amach as cró an phíolóta d'aon gnó (bhí sé sa leithreas).
Sula bhfuair Andreas Lubitz a cheadúnas eitleoireachta, fuair an píolóta óg cóir leighis síciteiripe de bharr claonadh féinmharfach. Níor léirigh Lubitz aon rian d'iompar féinmharfach nó iompraíocht bhagarthach ó shin, a dúirt an t-ionchúiseamh.
Bhain an comhphíolóta Andreas Lubitz triail as eitleán a chur le fána ar eitilt eile as  Düsseldorf  go  Barcelona níos tuaisce. mion|airde Bhí cónaí ar Lubitz sa chathair Dusseldorf. mion|Cuimhneachán
Básanna
Maraíodh 144 paisinéir agus seisear criú a bhí ar an eitleán Airbus A320. B'as an Ghearmáin agus an Spáinn formhór na ndaoine a maraíodh.Ní raibh tionóisc a thug bás daoine ag Lufthansa le fiche bliain; ní raibh a leithéid ag Germanwings riamh roimhe seo.
Opposites A-Frack
Craoladh an cúigiú heipeasóid, "Opposites A-Frack", den séú sraith is fiche The Simpsons ar an 2 Samhain 2014. Scríobh Valentina L. Garza an eipeasóid seo. D'fhéach 4.22 milliún duine ar an eipeasóid.
David Baddiel
Is fuirseoir Sasanach é David Lionel Baddiel a rugadh i dTroy, Nua-Eabhrac ar an 28 Bealtaine 1964.
Droichead Londan, Baile Átha Cliath
Is droichead suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Droichead Londan.
Katherine Kelly
Is aisteoir Sasanach í Bridget Katherine Kelly. Rugadh í ar an 19 Samhain 1979. Ghlac Kelly an pháirt mar Becky McDonald sa sobalchlár Coronation Street.
2,2,4- trímheitilpeantán
Is comhdhúil orgánach é 2,2,4-trímheitilpeantán, ar a dtugtar isea-ochtán  freisin, leis an bhfoirmle (CH3)3CCH2CH(CH3)2. Tá sé ar cheann de roinnt isiméirí ochtáin (C 8 H 18). Is é an isiméir áirithe seo an pointe caighdeánach 100 ar an scála rátála ochtáin (n-heaptán is ea an nialasphointe). Is cuid thábhachtach de ghásailín é, a úsáidtear go minic i gcionmhaireachtaí réasúnta mór chun na friotaíochta cnagtha an bhreosla a mhéadú.
Ó cheart, má leantar an bhrí chaighdeánach ‘isea’, ba cheart an t-ainm isea-ochtán'' a chur in áirithe don isiméir 2-meitilheaptán. Mar sin féin, is é 2,2,4-trímheitilpeantán an isiméir is tábhachtaí d' ochtán agus mar sin, go stairiúil, sannadh an t-ainm seo dó.
Táirgeadh
Táirgtear isea-ochtán ar scála ollmhór sa tionscal peitriliam trí iseabúitéin a hailciliú le hiseabúitéin. Déantar an próiseas in aonaid ailcilithe i láthair aigéad catalaíoch. clé|mion|400x400px| An Bealach go 2,2,4-trímheitilpeantán ó iseabúitéin agus iseabúitéin Is féidir é a tháirgeadh freisin ó hiseabúitiléin trí démhéireacht a dhéanamh le catalaíoch Amberlyst chun meascán de isea-ochtáin a tháirgeadh. Táirgeann hidriginiú an mheascáin seo 2,2,4-trímheitilpeantán.
3 Samhain
Is é an 3 Samhain an 307ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 308ú lá i mbliain bhisigh. Tá 58 lá fágtha sa bhliain.
Droichead James Joyce
An t-ailtire Spáinneach Santiago Calatrava a dhear, agus an obair thógála curtha i gcích ag an gcomhlacht Éireannach Irishenco Construction. Ainmníodh an droichead in ómós don scríbhneoir mór le rá James Joyce agus osclaíodh go h-oifigiúil é ar Lá Bloom na bliana 2003.
Toghcháin na Tuirce, 2023
Reáchtáladh toghchán uachtaránachta na Tuirce ar 14 agus 28 Bealtaine 2023; eagraíodh toghchán parlaiminte chomh maith ar 14 Bealtaine 2023, in aon bhabhta amháin. clé|mion|Kilicdaroglu agus Erdogan
Cúlra
clé|mion Nuair a toghadh Erdogan ar dtús in 2003, bhí tréimhse fáis ann ó thaobh na heacnamaíochta ach de réir a chéile mhéadaigh ar an gcáineadh a dhéantaí air, go háirithe mar gheall ar a chur chuige uathlathach ó na 2010idí ar aghaidh.
Bhí gach sórt salachair ar siúl le linn an fheachtais roimh an 14 Bealtaine. Chuir ceannairí an fheachtais, an tUachtarán Recep Tayyip Erdogan agus  a chéile comhraic Kemal Kilicdaroglu, ceannaire an fhreasúra, i leith a chéile go raibh daoine á gcur amú acu trí eolas míchruinn a scaipeadh clé|mion|boscaí ballóide
14 Bealtaine
Sa chéad bhabhta vótála, bhí 49.5% den vóta ag Erdogan agus beagáinín faoi bhun 45% ag Kilicdaroglu. Ní mór os cionn 50% den vóta a fháil chun an uachtaránacht a bhuachan.
Ag an am céanna, d’éirigh le comhghuaillíocht Erdogan móramh a fháil sa pharlaimint. Bhí an móramh seo ina údar spreagtha ag Erodogan roimh an vóta réitigh. D'éirigh páirtí Erdogan, an AKP, an príomhpháirtí sa rialtas aon uair amháin eile.
28 Bealtaine
Reáchtáladh vóta réitigh ar an 28 Bealtaine, an chéad uair gur tharla a leithéid de vóta sa Tuirc, Sna laethanta deireanacha an fheachtais, bhí Erdogan chun cinn.
Alfred Molina
Is aisteoir Sasanach é Alfred Molina a rugadh i bPaddington, Londain ar an 24 Bealtaine 1953.
Nua-Gheirsí
Stát in oirthuaisceart Stáit Aontaithe Mheiriceá (S.A.M.) é Nua-Gheirsí (Béarla: New Jersey), a bhfuil meastachán daonra 9,005,644 ann de réir an Daonáirimh 2017. Tá abhainn an Hudson agus Cuan Nua-Eabhrac mar theorainn dó ar an taobh thoir, agus abhainn an Delaware mar theorainn ar an taobh thiar. Nua-Gheirsí an stát is dlúithe daonra sa tír agus 462 duine sa chiliméadar cearnach. Tá 17,404.6 duine sa mhíle cearnach in Paterson, an dara cathair sna Stáit Aontaithe ó thaobh dlús daonra de.
Is é "The Garden State" ("Stát an Ghairdín") leasainm Nua-Gheirsí. Is é Chris Christie, ball den Pháirtí Poblachtach, an gobharnóir. Úsáidtear an giorrúchán NJ don phost.
I measc na mórchathracha sa stát tá Newark, Jersey City, Elizabeth, Paterson, Camden, Atlantic City, Hoboken agus Passaic. Is é Trenton an phríomhchathair.
Tá cósta fada ag an stát ar an taobh thoir ar an Aigéan Atlantach. Tugtar an "shore" air seo agus is maith le daoine áitiúla lá a chaitheamh "down the shore".
Is ann atá an clár teilifíse cáiliúil The Sopranos bunaithe. mion|clé|Tógadh dhá cheann de na siopalanna (nó "mealanna siopadóireachta") ba thúisce i Meiriceá in [[Paramus, New Jersey|Paramus, i dtuaisceart Nua-Gheirsí, sna 1950idí.
Tíreolaíocht
Tá Nua-Gheirsí suite in oirthear Mheiriceá Thuaidh ar an gcósta thoir láir. Tá sé ag críochántacht le Cathair Nua-Eabhrac san oirthuaisceart, le Stát Nua-Eabhrac sa tuaisceart, agus le Pennsylvania agus le Delaware san iarthar. Tá Bá Delaware sa deisceart. Tá Nua-Gheirsí roinnte ina cheithre réigiún ó thaobh na geograife fisiciúla de. Is é Máchaire an Chósta Atlantaigh an réigiún is mó. Síníonn sé siar ón aigéan go dtí an Abhainn Delaware agus ó thuaidh ó Bhá Delaware go dtí líne idir Contae Mercer san iarthar go béal na Raritan san oirthear. Tá foraoisí péine (na Pine Barrens), riascanna sáile agus feirmeacha glasraí agus torthaí ann, chomh maith le bailte saoire feadh an chósta. Níl dlús mór daonra ann sa chuid is mó den réigiún.
An dara réigiún is mó (agus an chéad réigiún eile, ag dul ó thuaidh) is ea an Piedmont (Fraincis}}: "cos na sléibhte"). Tá an Piedmont ina chrios, timpeall 20 míle ar fad, a théann ó [[Alabama soir ó thuaidh go Nua-Eabhrac. De bharr an n-aibhneacha agus na n-easaanna a thug fuinneamh don tionsclaíocht san am atá thart, agus de bharr a chóngaraí agus atá sé do chathair Nua-Eabhrac, cónaíonn isteach is amach le 60% de dhaonra Nua-Gheirsí i bPiedmont. mion|clé|[[Mónóga á gcruinniú i ndiaidh a mbainte i ndeisceart Nua-Gheirsí]]
Ag dul siar ó thuaidh ón Piedmont bhuailfeá le hArdtalamh Shasana Nua nó na Tailte Arda mar a thugtar orthu níos minice. Crios comhthreomhar leis an Piedmont atá ann ach é leath chomh leathan, suas le 10 míle slí ar fad. Sa chúinne den stát san iarthuaisceart tá an ceathrú réigiún, mar atá an Droim agus Gleann Mór Apaláiseach. Ní ach cuid bheag den Ghleann Mór é seo: dála na Sléibhte Apaláiseacha féin, síníonn sé trí chuid mhaith d'oirthear na Stát Aontaithe. Na Sléibhte Kittatinny a thugtar ar na sléibhte i dtuaisceart an réigiúin seo. Tá sceall agus aolchloch coitianta ann.
Contaetha i Nua-Gheirsí
• Atlantic • Bergen • Burlington • Camden • Cape May • Cumberland • Essex • Gloucester • Hudson • Hunterdon • Mercer • Middlesex • Monmouth • Morris • Ocean • Passaic • Salem • Somerset • Sussex • Union • Warren