cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frank Lloyd Wright
Bhí gníomhréim Wright chomh fada agus rathúil sin, leis an oiread sin stíleanna difriúla, go raibh a shaol mar aon le sraith gluaiseachtaí in áit saol fear amháin. An fachtóir coitianta leis na stíleanna uilig seo ná, dar le Wright, go raibh siad uilig forbairt den stíl orgánach. Bhí sár-tionchar aige ar ailtireacht Mheiriceá agus b'é gan dabht, an t-ailtire Meiriceánach ba cháiliúla riamh.mion|Teach Winslow i River Forest|clé
Tús a ghníomhréim
An chéad comhlacht inar oibrigh Wright ná oifig Joseph Lyman Silsbee, sa bhliain 1887 ach go gairid ina dhiaidh sin d'aistrigh sé chuig Sullivan & Adler, áit ar obair sé ar an foirgnimh amharclann Chicago. Bhí sár-thionchar ag an oifig sin ar obair Wright ach go háirithe os rud é go raibh ailtireacht orgánach i mbéal forbartha ag Sullivan. mion|Home in a Prairie Town|clé
Saothair
An chéad teach a thóg sé ná teach dó féin agus a chéad bhean chéile in Oak Park, Chicago, i 1889. Ba shampla é seo den 'stíl seangáin' le gnéithe Seapánacha caite isteach. In a dhiaidh sin do thóg sé Teach Winslow i River Forest, Illinois (1893). Mar chodarsnacht bhí sé seo mar bosca siméadrach agus tógtha le brící agus terracotta. mion|Frank Lloyd Wright, stíl Prairie, Marysville|cléSa bhliain 1893 caitear amach as oifig Sullivan é toisc go raibh sé ag obair ar coimisiúin príobháideach. Tar éis seo thosaigh sé i ndáiríre ag forbairt a stíl fhéin. Chuir sé an-bhéim ar geoiméadracht, soiléireacht agus comhsheasmhacht, le phlánaí agus gnéithe trasnacha. Cé gur thóg sé ón stíl scaineagán ('shingle style') níor bhac sé le simléir ard agus na gnéithe sin. Ionad sin chuir sé béim ar néithe cothromáinta, fada, gan íad a bheith idirscortha le fuinneoga agus doirse is na gnéithe sin. Tá a stíl seo le shonrú i Teach Warren Hickox, Kanake, Illinois. Glaoitear an Stíl Féarthalamhach ('Prairie style') ar seo as ocht alt a scríobh Wright i 1901 sa Ladies' Home Journal faoin cheannteideal 'Teaglach i mbaile féarthalamhach' ('A Home in a Prairie Town '). Dar leis an alt, d'fhéadfadh teach mar seo bonnchló le foirm 'X', 'T', nó 'L', leis an féidireacht do leibhéil scartha agus seomra suí de airde dúbalta.
Ella Mae Morse
mion|Ceirnín Ella Mae Morse agus Freddie Slacks, "House of Blue Lights"
B’amhránaí mór le rá Meiriceánach í Ella Mae Morse (12 Meán Fómhair 1924 – 16 Deireadh Fómhair 1999). Rugadh Ella i Mansfield, Texas.
D’fhostaigh Jimmy Dorsey í nuair a bhí sí 14 bliana d’aois. Bhí Dorsey den tuairim go raibh sí 19 mbliana d’aois, agus nuair a chuir an bord scoile in iúl dó go raibh sé freagrach as a cúram, fuair sé réidh léi. I 1942, nuair a bhí sí in aois a 17 mbliana, chuaigh sí le banna Freddie Slack. An bhliain chéanna thaifid sí “Cow Cow Boogie” le Freddie - an chéad cheirnín singil órga ag Capitol Records.
I 1943 thosaigh sí ag taifeadadh go haonarach. Chas sí amhráin i stíleanna éagsúla agus bhí amhráin aici i gcairteanna “pop” agus “rhythm and blues” araon. Níor éirigh léi bheith ina réalt mór le rá riamh, áfach. “Blacksmith Blues” (1952) an t-amhrán solo ba mhó cáil a d’eisigh sí. Níor thaifid sí aon rud i ndiaidh 1957 ach choinnigh sí uirthi ag déanamh ceoil go dtí 1987. Phós sí dhá uair agus bhí seisear páistí aici.
Fuair sí bás de thairbhe easpa anála i Bullhead City, Arizona.
Black Sabbath
Is banna rac-cheoil as Birmingham, Sasana é Black Sabbath. Ba iad Tony Iommi (giotár), Geezer Butler (dordghiotár), Bill Ward (drumaí) agus Ozzy Osbourne (príomhamhránaí) a thosaigh an banna sa bhliain 1968, agus ó shin i leith is iomaí athrú atá ar na baill ann, rud a fhágann go bhfuil oiread is beirt iarbhall fichead acu go nuige seo. Agus iad ina mbanna gormacha/rac-cheoil throim darbh ainm Earth ar dtús, thosaigh an banna ag cur isteach liricí a fuair a n-ionsparáid san uafás agus san asarlaíocht ina gcuid amhráin, mar aon leis na giotáir a thiúineáil síos. D'athraigh siad an t-ainm go Black Sabbath agus d'fhoilsigh siad iliomad ceirníní órga is platanaim sna 1970idí.
Agus iad ar cheann de na bannaí trom-mhiotail is mó tionchair ar fad, chabhraigh Black Sabbath leis an seánra a shainmhíniú le foilsúcháin ar nós Paranoid sa bhliain 1970 atá ina albam platanaim faoi cheathair. Tá os cionn 100 milliún albam díolta ag Black Sabbath ar fud na cruinne, agus tá siad rangaithe ag uimhir a haon ar an gcairt Greatest Metal Bands de chuid MTV. Briseadh Ozzy Osbourne as an mbanna i 1979, agus cé gur ghlac iar-amhránaí Rainbow Ronnie James Dio a áit, bheadh neart ball eile sa bhanna amach ansin sna 1980aidí agus sna 1990aidí, a raibh amhránaithe ar nós Ian Gillan, Glenn Hughes, Ray Gillen agus Tony Martin ina measc.
Cill Shléibhe, Contae Thiobraid Árann
Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í Cill Shléibhe.
Snow White and the Seven Dwarfs (scannán 1937)
Scannán de chuid Disney ón bhliain 1937 is ea Snow White and the Seven Dwarfs (Sneachta Bán agus na Seacht Draoidín). Ghlac Adriana Caselotti, Lucille La Verne, Pinto Colvig agus Roy Atwell páirt ann.
An scéal
Banphrionsa uaigneach is ea Snow White, nó Sneachta Bán. Cónaíonn sí lena leasmháthair, banríon. Is é an bhuanbhuairt ar an mBanríon ná go mbeadh Sneachta Bán ní ba áille ná í féin lá éigin. Coimeádann sí Sneachta Bán ag obair i gcistin an pháláis. Fiafraíonn an Bhanríon den Scáthán Draíochta gach lá cé hí an té is deise dá bhfuil ann, agus gach lá tugann an scáthán mar fhreagairt gurb í an bhanríon.
Lá amháin insíonn an Scáthán Draíochta don Bhanríon gurb í Sneachta Bán an duine is deise. Ordaíonn an Bhanríon don Sealgaire Sneachta Bán a thabhairt isteach sa choill, í a mharú agus—mar chruthúnas air sin—a croí a thabhairt ar ais i mbosca seodra.
Harjumaa
Is contar san Eastóin é Harjumaa atá suite i dtuaisceart na tíre. Bhí 572,103 duine ina gcónaí i Harjumaa i 2014.
Nioclás I na Rúise
Impire de chuid na Rúise a bhí i Nioclás I (Николай I Павлович, Nikolaj I Pavlovič). Rugadh Nioclás sa bhliain 1796 agus cailleadh sa bhliain 1855 é.
Comharbas
Saighdiúir a bhí i Nioclás amach is amach. Ní bhfuair sé tabhairt suas an tSáir, ó bhí gach duine ag glacadh leis go raibh an cúram sin daite dá dheartháir Konstantin.
B'é an míleatachas an t-aon taobh amháin a chonaic Nioclás de réimeas an impire Alastair. Dá réir sin, bhí sé ag iarraidh smacht míleata a choinneáil ar an stát. Ní raibh glacadh ar bith aige le monarcachas bunreachtúil: bhí sé den tuairim nach raibh ann ach an dá rogha, an phoblacht agus an t-uathlathas - an mhonarcacht absalóideach gan srianta dlí nó bunreachta le cumhacht an Impire - agus dá ndéanfaí aon iarracht comhréiteach nó comhghéilleadh a lorg idir an dá rogha seo, ní bheadh ann, dar leis, ach bréag agus cur i gcéill. clé|mion|mar bhuachaill, 1808 Fuair Alastair bás sa bhliain 1825, agus praiseach déanta aige de chúrsaí na comharbachta. D'eitigh an duine ba sine dá chlann mhac, Konstantin, don choróin ó thús; mar sin, ní bhfuair an Sár de bhealach éalaithe ach ordú rúnda a thabhairt uaidh ag gairm ríchomharba den mhac eile, Nikolay (Nioclás). Bhí an t-ordú seo ag teacht crosach ar an dlí a bhí achtaithe sa bhliain 1797 le achrann comharbachta a sheachaint.
Mar sin nuair a tháinig Nioclás i réim in áit Konstantin, shíl go leor daoine gur forghabháil mhídhlíthiúil cumhachta, nó coup d'état, a bhí déanta ag Nioclás.
D'éirigh comhcheilg d'oifigigh óga radacacha amach in éadan Niocláis, agus iad ag baint a leasa as an gcuma dhoiléir a bhí ar chúrsaí na comharbachta. Ós rud é gurb i Mí na Nollag den bhliain 1825 a rinne siad a gceannairc, baisteadh an t-ainm Dekabristy, nó lucht Mhí na Nollag, orthu. (Dekabr an focal Rúisise a chiallaíonn "Mí na Nollag", agus níl sé doiligh a aithint gur tháinig an focal iasachta seo ón bhfoinse Laidine chéanna agus an focal Béarla úd December.) Ní raibh aon rath ar an éirí amach seo, áfach. A mhalairt ar fad, thug sé siocair don tSár cúngú uafásach a dhéanamh ar gach cineál freasúra.
Nioclás agus an Dlí
clé|mion|[[Monagamas|monagram]] Thug Nioclás isteach a lán míleatachais sa saol sibhialta: chuir sé inneall nua ar an gendarmerie, ar na péas armtha, a bhí ag fiosrú coireanna polaitíochta, cosúil le réabhlóideachas.
Bhí claonadh áirithe chun dlíthiúlachais Nioclás. D'fhill Mikhail Speranskiy ón tSibéir le seal maith oibre a dhéanamh i réimeas Niocláis ag códú is ag cur in eagar reachtaíocht na Rúise.
D'fhéach Nioclás le seandlíthe a choinneáil i réim is i bhfeidhm, ach arís, bhí sé chomh scanraithe sceimhlithe roimh gach aon chineál "réabhlóid eachais" agus go raibh sé sách neamhshrianta ag déanamh géarleanúna ar an bhfreasúra polaitíochta.
Tá cáil ar ghrúpa Phetrashevskiy: dornán de státseirbhísigh agus intleachtóirí óga a bhí ann a thagadh le chéile ag caibidil cúrsaí reatha go neamhfhoirmiúil, go dtí gur rug na péas orthu agus gur caitheadh i dtóin an phríosúin iad mar a bheadh coirpigh iontu. Is ar éigean más féidir a rá gur "freasúra" nó "réabhlóideachas" a bhí i gceist ag an ngrúpa seo, ach rinne na péas an-chomhcheilg de ina gcuid tuairiscí.
D'imir an Sár cleas cruálach magaidh ar an ngrúpa: ghearr sé pionós an bháis orthu, ach nuair a bhí ceangal na gcúig gcaol curtha ar chúpla duine acu cheana féin lena gcur chun báis, hinsíodh dóibh gur athraigh an Sár na pionóis bháis go téarmaí fada príosúnachta ar díbirt amuigh sa tSibéir. clé|mion|Teaghlach ar 1½ Ruble, 1836 Ghlac na cimí an pionós báis dáiríre píre, fad is nár chuala siad an "pardún"; chuaigh duine acu as a mheabhair go doleigheasta, a deirtear. Bhí an scríbhneoir Dostoyevskiy, nach raibh ann ach fear óg san am, i measc na gcimí, agus chuaigh an eachtra seo go buan i bhfeidhm air. Thrácht sé faoi dhó uirthi ina chuid saothar.
Ceist an tSeirfeachais
Ní raibh Nioclás chomh hamaideach is nach n-aithneodh sé fadhbanna abhalmhóra na sochaí. D'admhaigh sé go raibh, cuir i gcás, an seirfeachas ag luí go trom ar an náisiún. Mar sin féin, tuigeadh dó nárbh fhéidir na scológa a shaoradh ó bhráca ach athruithe doimhne a theacht ar an tír ar a lorg sin, athruithe nach mbeadh neart ag an Impire féin orthu a thuilleadh; agus bhí drogall agus doicheall ar Nioclás roimh na hathruithe sin. mion|Vengeance of Serfs (Geoffroy, 1845)|clé Bhí na seirfigh ag éirí mífhoighneach, áfach, agus iad ag dul chun ceannairce anseo is ansiúd sna críocha cúil. Bhí na péas in ann na ceannaircí áitiúla a theorannú agus a choinneáil scartha ó chéile, ach ba chomhartha iad go raibh sé thar am an córas a athrú. Mar sin féin, níor chuir Nioclás an seirfeachas ar ceal. An rud a rinne sé, áfach, ná gur mhaolaigh sé ar chruachás scológa an stáit trí thuilleadh tailte a roinnt orthu, i gcruth is go mbeidís in ann an dá thrá a fhreastal, idir a gcuid cánacha a íoc mar ba chóir agus an bia a choinneáil lena muintir.
Go ginearálta, áfach, bhí cás na seirfeach ag dul chun donais, nó fuair na tiarnaí talún blas ar an airgead, agus theastaigh tuilleadh torthaí feirmeoireachta uathu lena ndíol sa mhargadh. De réir a chéile, áfach, tuigeadh dóibh nach raibh mórán thar a n-acmhainn le baint as na scológa, agus iad fágtha chomh fann folamh nach raibh siad go rómhaith ag obair. mion|saoradh, 1861, F. P. Tolstoy|clé Mar is féidir linn a léamh ar Chuimhní Cinn an tSealgaire leis an scríbhneoir Turgenyev (tá fiú aistriúchán Gaeilge ann!), thoiligh an chuid ab fhorásaí de na tiarnaí talún le cáin airgid (obrok as Rúisis) óna gcuid seirfeach in áit an dualgais oibre i bpáirceanna an tiarna. Le bheith ábalta an cháin a dhíol, bhí cead ag na scológa ceird a fhoghlaim, agus go leor daoine acu ag dul le saoirsineacht de chineál éigin, ar nós na cearpantóireachta, mar shampla.
Ní raibh an uasalaicme ag déanamh go rómhaith ach oiread, áfach. Bhí cuid acu ag cur bail úr ar na tailte ag baint úsáide as leas málaí agus as gléasanna nuafhaiseanta talmhaíochta eile, agus iad ag saothrú go maith. An chuid eile, áfach, bhí siad ag cloí leis an seanghnáthamh, agus ós rud é go raibh an stát féin coimeádach, fiú ag tabhairt le fios gur suáilce ann féin a bhí sa choimeádachas, bhí gustal as an ngnáth de dhíobháil ar aon tiarna talaimh le dul le curadóireacht nua-aimseartha.
Tógáil na Tromthionsclaíochta
B'i réimeas Niocláis a cuireadh dlús le forbairt na tionsclaíochta sa Rúis. An té a fuair a chéad léargas ar stair agus ar chultúr na Rúise ag léamh cuimhní cinn le hiar-chimí Sóivéadacha, tagann iontas air ag cur sonrú sna cosúlachtaí idir an tAontas Sóivéadach agus an Rúis Impiriúil dó. Nó bhí córas rialtais an tSáir féin ag fabhrú don tionsclaíocht throm agus ag cur béime ar riachtanaisí míleata na harmála, - díreach mar a rinne an tAontas Sóivéadach. Thairis sin, bhí na poill mhianaigh á saothrú ag daoir - ag príosúnaigh agus ag seirfigh - in áit lucht oibre ar tuarastal. Ní doiligh a shíleadh gur réamhtheachtaithe a bhí iontu do na cimí daorbhroide ar thug Aleksandr Solzhenitsyn agus Varlam Shalamov cur síos orthu ina gcuid scríbhinní.
Ag Dul leis an Eoraip - nó ag Cloí leis an Sean-Fhód?
Siúd is go raibh greim teann ag lámh an Impire ar an tír, bhí an saol cultúrtha agus an saol intleachtúil sa Rúis iontach saibhir, iontach suimiúil. Bhí smaointí nua-aoiseacha ag tonnadh isteach ón Iarthar in ainneoin na dianchinsireachta a chuir an stát ar na foilseacháin, agus lucht na salón liteartha á gcardáil go diograiseach díbhirceach. Ba mhinic nach raibh i gceist acu ach faisean intleachtúil agus aithris bhacach ar an Iarthar, ach mar sin féin, bhí dreamanna ann fosta a rinne a gcuid féin de na hidéanna coimhthíocha. Go háirithe, b'iad na 1840idí tréimhse mhór na ndiospóireachtaí intleachtúla. B'ansin a tarraingíodh an teorainn idir na hIartharaigh - na Zapadniki - agus na Slavaifíligh. (Zapad an focal Rúisise ar Iarthar.)
Dream reiligiúnda náisiunaíoch a bhí sna Slavaifíligh, agus iad ag frithghníomhú ar réasúnachas an Iarthair. Bhí siad barúlach gurbh ionann patrarcachas na sean-Rúise agus an cultúr Críostaí a bhí caite i dtraipisí ag muintir an Iarthair. Saol ceart comhdhaonnach a bhí ag na Rúisigh, dar leo (sobornost' an focal Rúisise ar an gcomhdhaonnachas seo), agus iad ag éileamh go dtabharfadh an Rúis droim láimhe le salachar agus seafóid na hEorpa. Bhí siad in éadan an dóigh a raibh an uasalaicme ag labhairt Fraincise agus ag meascadh focla coimhthíocha trína gcuid Rúisise. Siúd is go raibh príomhluachanna na Slavaifíleach - idir dhúchas na Rúise agus chreideamh Críostaí an Oirthir - á n-urramú i mbolscaireacht oifigiúil na hImpireachta, bhí cuid de na Slavaifíligh sáite in achrann leis an Stát. Nó bhí an Slavaifíleachas bunaithe ar chineál ainrialachas reiligiúnda, agus thug na Slavaifíligh tús áite don scológ (muzhik) gan scolaíocht, mar dhea-shampla i gcúrsaí an chreidimh is na moráltachta. Ó lig Peadar Mór tionchar an Iarthair isteach, ní raibh an rialtas inchomórtais leis an scológ seo a thuilleadh, a shíl siad - agus ar ndóigh, ní chuirfeadh an rialtas ná an tImpire suas leis an gcineál seo fealsúnachta a bhí ag tabhairt le fios nach raibh cead ag an Impire a thír féin a rialú mar ba mhian leis féin.
Faoin am seo a tháinig an chéad bhorradh ar an litríocht fosta, nó ba sna tríochaidí a scríobh nó a d'fhoilsigh file náisiúnta na Rúise, Aleksandr Pushkin, an chuid ba thábhachtaí dá shaothar. Tháinig Nikolay Gogol go tiubh sna sálaí aige, agus é ag baint stangadh as an náisiún leis an úrscéal mhór úd Mertvye dushi ("Na hAnamacha Marbha"). Tagairt is ea na "hanamacha" do na seirfigh, nó ba ghnách "anam" a thabhairt ar aon seirfeach amháin, cosúil leis an dóigh a dtugtar "cloigeann" ar aon bhó amháin sa Ghaeilge. Is iad na "hanamacha marbha" na seirfigh a fuair bás i ndiaidh an daonáirimh dheireanaigh, ionas go bhfuil siad i gcónaí ar na rollaí mar dhaoine beo. Is é is ábhar d'úrscéal Gogol ná fear - Chichikov is sloinne dó - a bhíonn ag ceannach "anamacha marbha" den chineál seo ó na tiarnaí talún. Maidir leis na gnóthaí eachtracha, chuir Nioclás cogadh ar na Peirsigh agus ar na Turcaigh, agus é ag sealbhú tailte nua don Rúis sna Sléibhte Cugasacha (an tSeoirsia agus an Airméin), chomh maith le lámh a chur i bpolaitíocht inmheánach na Tuirce. I ndiaidh na gcogaí seo, sa bhliain 1830, phléasc trioblóidí réabhlóideacha amach anseo agus ansiúd san chuid Eorpach den tír, go háirithe sa Pholainn. Ní raibh i gceist ansin ach ceannairc bheag i measc na n-ábhar oifigeach i scoil traenála an Airm, ach ós rud é go raibh na Polannaigh araiciseach chun éirí amach le dul ar lorg saoirse dá dtír, chuaigh siad ina sluaite síoraí ag cur cogaidh ar na Rúisigh. Fuair Nioclás é féin in abar ar fad ag iarraidh na saighdiúirí Polannacha a chloí. Nuair a cuireadh an t-éirí amach faoi chois, bhain Nioclás a bunreacht den tír cheannairceach, ach ó theastaigh uaidh urraim a thabhairt d'fhoirmiúlachtaí dlí, d'fhág sé féinrialtas de chineál éigin ag na Polannaigh, de réir an ghealltanais a bhí tugtha ag Alastair ag comhdháil Vín.
Bhí na Fionlannaigh dílis do Nioclás, siúd is nár bhac sé le Dáil fhéinrialaitheach a dtíre a chomhthionól, ach oiread le hAlastair. Mar sin, ghreamaigh míchlú áirithe dá ainm san Fhionlainn, cé go mbíodh an Sár seo agus Fionlannaigh a chomhaimsire sách sásta lena chéile.
Cogadh na Crimé agus bás Niocláis
thumb|Charge of the Light Brigade ("Ruathar na Briogáide Éadroime"), le Richard Caton Woodville (Cogadh na Crimé)|clé Sna 1850idí, áfach, go gairid roimh bhás Niocláis, phléasc cogadh amach idir an Bhreatain Mhór agus an Rúis fá dtaobh den Tuirc. Bhí ré na Tuirce rite mar mhórchumhacht Eor-Áiseach, agus an Bhreatain Mhór is an Rúis ag santú na creiche a bheadh in iarsmaí na himpireachta seo ar ball. Dáiríribh, cogadh idir an Rúis is an Tuirc a bhí ann ar dtús (an gnáthrud, a déarfá), ach ansin, chuir na Sasanaigh a ladar ann. Laindeáil a gcuid trúpaí i Leithinis na Crimé i dtús an fhómhair sa bhliain 1855; sin é an fáth gurb as an leithinis sin a hainmníodh an cogadh féin.Shíothlaigh Nioclás i Mí na Samhna den bhliain chéanna, agus ó chruthaigh an Rúis ní ba laige ó thaobh na n-armálacha de, b'éigean don tSár Alastair a Dó, a tháinig i réim ansin, deifir a dhéanamh ag éirí as an gcogaíocht. Ghabh sé leor le comha síochána a bhí an-mhíbhuntáisteach don Rúis agus a thaispeáin don tsaol mhór nach raibh comhábhair na mórchumhachta sa tír a thuilleadh. Bhí faillí déanta ag an Impireacht i bhforbairt an bhuneagair, nó an infreastruchtúir: ní raibh na bóithre iarainn sách iomadúil leis na saighdiúirí a thabhairt a fhad le páirc an áir in am.mion|Cogadh na Crimé |cléSan Fhionlainn, dála an scéil, is gnách "Cogadh na nOileán Álannach" a thabhairt ar an chogadh áithrid seo. Na hOileáin Álannacha, nó Åland as Sualainnis, tá siad suite idir an Fhionlainn agus an tSualainn, agus siúd is gur leis an bhFionlainn iad inniu, is í an tSualainnis teanga dhúchais na n-oileánach. Tá na hoileáin dímhíleataithe inniu, ach nuair a bhí na Rúisigh i seilbh na tíre, ba bhunáit thábhachtach do chabhlach cogaidh na Rúise iad, rud a d'fhág go leor focail Rúisise i ngnáthchaint Sualainnise na n-oileán. Nuair a bhí ina chogadh, rinne loingeas cogaidh na Breataine Móire ionsaí ar na hoileáin, nó mar a deir an seanamhrán Fionlainnise:
B'fhéidir nach raibh "trí chéad long" ag "Seán Buí" chois chósta na Fionlainne i ndiaidh an iomláin, ach bhí an oiread sin cathanna mara timpeall na tíre agus go bhfuair an chosmhuintir riachtanach cuimhne an chogaidh a chur i míotar.
Nioclás agus an Litríocht
Scríobh an seanréabhlóidí agus an dírbheathaisnéisí Aleksandr Herzen, nach raibh ach ina bhrín óg faoin am seo, - scríobh sé ina dhírbheathaisnéis ríspéisiúil Byloe i dumy ("Cuimhní cinn agus smaointí") gur tháinig athrú cuma ó bhonn ar an Impireacht nuair a shealbhaigh Nioclás a hAon an choróin. An té ar mian leis a ríomh cá ham a chuaigh an Rúis go deifnídeach ar bhealach a míleasa, is dócha nach mbeidh sé mórán as cosán má chuireann sé an marc i Mí na Nollag den bhliain 1825. Tugaimis cluas éisteachta do Herzen:
''Maidin amháin sa gheimhreadh, go míthráthúil b'fhéidir, tháinig an Seanadóir ar cuairt chugainn. Bhí cuma bhuartha air, nuair a tháinig sé, bhí coiscéim ghéar ghasta faoi agus é ag tabhairt aghaidh ar staidéarlann m'athara. Sméid sé orm fanacht sa seomra mór agus dhún sé an doras ina dhiaidh.''
''Ní raibh mé, áfach, i bhfad ag déanamh iontais de cibé rud a thit amach. Tháinig oscailt bheag ar dhoras an halla, agus fear a raibh gnúis dhearg air ag cur forráin orm de chogar íseal: b'é seo giolla an tSeanadóra, agus léim mé chuige ar an toirt.''
''- Nár chuala tú an scéala? a d'fhiafraigh sé.''
- Cén scéala?
- Fuair an tImpire bás i dTaganrog.
Agus dáiríribh, ní hé seo an t-aon chuimhne amháin den chineál chéanna a d'fhág Alastair agus Nioclás ina ndiaidh i litríocht na Rúise. Deir Herzen gurbh é Nioclás a thug isteach pionós an bháis i gcóras dlí na Rúise. B'fhéidir go bhfuil sé ag cur an iomarca i leith an Impire áirithe seo, ach is fiú marana a dhéanamh ar an líomhain seo mar sin féin, nó léiríonn sí an t-imprisiún a d'fhág Nioclás ar mhuintir na tíre.
Is é an chiall a bhain Herzen, dála an scéil, as an úrscéal clúiteach a scríobh Lermontov, Geroy nashego vremeni ("Laoch ár Linne"), ná gur chuir an t-údar síos ar staid intinne na Rúiseach i ndiaidh éirí amach Mhí na Nollag agus an dóigh ar cloíodh lucht Mhí na Nollag. Na daoine a raibh comhábhair an laoich iontu, fágadh ar fán sa saol iad, nuair a bhí an Rialtas ag fabhrú do lútálaithe lagmheasartha nach raibh smaointí forásacha ar bith acu.
Is é Pechorin, laoch an úrscéil seo, samhailchomhartha na ndaoine úd: fear nach bhfuil in ann ach a chuid ama a chur amú ag ragairneacht agus ag cearrbhachas, ó tháinig scrios agus scaipeadh ar lucht an radacachais leis an bhfeachtas a bhí idir lámhaibh ag Nioclás le brathladh a chur ar an tsochaí ar fad.
Stella Price
Is carachtar ficseanúil í Stella Price (Munro freisin) ar an gclár teilifíse Briotanach úd de chuid ITV Coronation Street. Ghlac Michelle Collins an pháirt mar Stella idir 2011 agus 2014.
Ialtóg mheasa Pemba
Is ainmhí í an ialtóg mheasa Pemba. Mamach atá ann.
Abhainn Aire
Is abhainn suite i Leeds í Abhainn Aire.
Nicolas Sarkozy
Ba uachtarán na Fraince idir 2007 agus 2012 é Nicolas Sarkozy, an 23ú uachtarán na Fraince (rugadh Nicolas Paul Stéphane Sarközy de Nagy-Bocsa ar an 28 Eanáir 1955, 17ú arrondissement, Páras, An Fhrainc).
Fuair sé an ceann is fearr ar Ségolène Royal sa dara babhta den toghchán uachtaránachta ar an 6 Bealtaine 2007. Tháinig sé i gcomharbacht ar Jacques Chirac ar an 16 Bealtaine 2007.
Ba Uachtarán Chomhairle Ginearálta départment (contae) Hauts-de-Seine é ó 2004 go 2007 agus ba mhéara é ar Neuilly-sur-Seine, ceann de na communes (bailte) is saibhre sa Fhrainc ó 1983 go 2002. Ceapadh é mar Aire Cáinaisnéise é i rialtas Édouard Balladur (RPR, réamhtheachtaí an UMP) i rith téarma deireanach François Mitterrand.
Tá Sarkozy go mór i bhfabhar dlí agus oird agus ba mhaith leis geilleagar na Fraince a athbheochan. Gheall sé go neartófar an entente cordiale leis an Ríocht Aontaithe agus go mbeadh níos mó comhoibrithe leis na Stáit Aontaithe.
Tugtar an leasainm Sarko air go forleathan.
Maiara Walsh
Ban-aisteoir is ea Maiara Walsh (18 Feabhra 1988). Meiriceánach é a hathair agus as an mBrasaíl dá máthair. Tá Portaingéilis, Spáinnis agus Béarla aici. Bhí páirt Ana Solis sa séú séasúr de sheó de chuid ABC, Desperate Housewives agus páirt Meena Paroom i sitcom de chuid Disney Channel, Cory in the House. thumb|clé|Maiara Walsh
Kazimierz Fajans
Ceimiceoir fisiceach Meiriceánach ab ea Kazimierz Fajans (Kasimir Fajans  i go leor bhfoilseacháin Mheiriceánacha; 1887-1975) de bhunadh na Polainne agus ceannródaí maidir leis an eolaíocht radaighníomhaíochta.
Mary Harris Jones
Múinteoir, ceardchumannaí, polaiteoir agus gníomhaí ar son chearta an duine ab ea Mary Harris Jones (1830–1930) nó Mother Jones.
Hiiumaa
Is contar san Eastóin é Hiiumaa atá suite in iarthar na tíre. Tá sé an chontae i lú. Bhí 8,394 duine ina gcónaí i Hiiumaa i 2014.
Roman Pavlyuchenko
Is imreoir sacair é Roman Anatolevich Paylyuchenko (r.15 Nollaig, 1981 i Mostovsky, An Rúis). Imríonn sé faoi láthair le Tottenham Hotspur.
D'imir sé le Dynamo Stavropol, Rotor Volgograd agus Spartak Moscow roimhe sin.
Charnwood Forest
Is ardchríoch suite i Leicester, Sasana, í Charnwood Forest.
Roman Pavlyuchenko
Chuaigh sé go dtí Londain i 2008.
Cogadh Rúis-Seapánach
Fearadh an Cogadh Rúis-Seapánach idir 8 Feabhra 1904 – 5 Meán Fómhair 1905 in oirthear na hÁise. Bhain an tSeapáin bua mór amach, agus fuair Impireacht na Rúise greasáil cheart, Cás an leoin - nó an bhéir - agus na luiche a bhí ann. Tír bheag bhocht a bhí sa tSeapáin ag an am, nó sin a cheap lucht na hEorpa. Ach bhí an tSeapáin gach pioc chomh láidir le tíortha na hEorpa, agus fiú an tír is mó san Eoraip, Impireacht na Rúise, nó sin a dúirt lucht na Seapáine ag an am.
Bhris réabhlóid amach sa Rúis sa bhliain 1905 agus míleatú sa tSeapáin sna blianta ina dhiaidh.
An cogadh
Shealbhaigh saighdiúirí na Rúise Port Artúir, cuanchathair in aice leis an gCóiré, sa bhliain 1898. Ach bhí na Seapánaigh thar a bheith buartha, ar eagla go gcaillfeadh siad a gcuid tionchair ar an gCóiré.
Liosta monarcaí na Gearmáine
Liostaíonn an t-airteagal seo monarcaí na Gearmáine, iad siúd a rialaigh na críocha i Lár na hEorpa ina labhraítí an Ghearmáinis ó chruthú Ríocht na nOir-Fhrancach (Ríocht Lughaidh) sa bhliain 843 go dtí deireadh Impireacht na Gearmáine sa bhliain 1918. Áiríonn sé freisin cinnirí Chónaidhmeanna éagsúla na Gearmáine tar éis titim na hImpireachta Naofa Rómhánaí, sa bhliain 1806.
Cogadh Rúis-Seapánach
An cogadh
Ní raibh aon mhoill orthu téisclim a dhéanamh chun cogaidh; agus i Mí Fheabhra den bhliain 1904, d'ionsaigh na Seapánaigh Port Artúir agus cuireadh an ruaig ar na Rúisigh. D'éirigh leo an chuid is mó de loingeas cogaidh na Rúise a scrios, agus bhí na Rúisigh sách mall ag tabhairt freagra.
Liosta monarcaí na Gearmáine
An Ríocht Oir-Fhrancach, An Impireacht Naofa Rómhánach 843-1806
Clúdaíonn an rannóg seo an Ríocht Oir-Fhrancach, an chuid thoir den Impireacht Fhrancach de dheasca chrích dheighilt na hImpireachta a chuireadh i bhfeidhm faoi théarmaí Chonradh Verdun sa bhliain 843. Níos déanaí, thugtaí Ríocht na Gearmáine, a bhí ina phríomhchuid (agus ansin ina chuid aonair) den Impireacht Naofa Rómhánach (an Náisiúin Gearmánach).
Cogadh Rúis-Seapánach
An cogadh
Nuair a nocht na longa Seapánacha óna bhfolacháin, fágadh an cabhlach Rúiseach i ngaiste, agus chuaigh an chuid ba mhó acu go tóin poill i gCaolas Chisima, idir an Chóiré agus an tSeapáin i lár Mhí Bhealtaine den bhliain 1905.
Liosta monarcaí na Gearmáine
An Ríocht Oir-Fhrancach, An Impireacht Naofa Rómhánach 843-1806
Bhí Ríocht na Gearmáine comhdhéanta ní hamháin as na críoch na Gearmáine sa la atá inniu ann, ach freisin as críocha na hOstaire, na hEilvéise, Phoblacht na Seice, na Slóivéine, agus na dTíortha faoi Thoinn, chomh maith le codanna den Fhrainc, den Iodáil agus den Pholainn
Ríthe
Liostáiltear impirí i gcló trom agus bíonn ríthe comhraic, antai-ríthe, agus leasríthe sóisearacha i gcló iodálach.
Cogadh Rúis-Seapánach
Bua na Seapáine
B'iad na Seapánaigh a ghnóthaigh an cath agus an cogadh, mar sin. Bhí an tAimiréal Togo i mbun agus rinne a cheannaireacht dhiongbháilte difear an tsaoil. Ach b'é ba phríomhchúis leis an rath ná go raibh na Seapánaigh i bhfad chun tosaigh ar na Rúisigh i gcúrsaí teicneolaíochta, a fhad is a bhí na longa cogaidh i gceist. Bhí a gcuid long ní ba luaithe, agus a gcuid gunnaí ní b'fhearr, chomh maith.
Éirí amach na bliana 1905
Bualadh náireach a bhí ann don Rúis agus chuir cosmhuintir na Rúise an locht ar na huaisle is na hoifigigh. Mar sin, bhris réabhlóid amach sa bhliain 1905.
Leicester Guildhall
Is gildhalla suite i Leicester é Leicester Guildhall.
Maya Sharma
Is carachtar ficseanúil í Maya Sharma ar an sobalchlár teilifíse Briotanach Coronation Street. Ghlac Sasha Behar an pháirt mar Shirley idir 2003 agus 2004.
Peadar Ó Gealacáin
clé|mion|múinteoir [[Scoil chois claí|scoil scairte agus leanaí]] Eagarthóir, file, bailitheoir, caomhnóir agus múinteoir scoil scairte ab ea Peadar Ó Gealacáin (29 Meitheamh 1792 – Feabhra 1860). Níl aon eolas beacht againn maidir le háit a bhreithe, diomáite de gurbh as mórcheantar Mhaigh nEalta thuaisceart na Mí é. clé|mion|Baile Mhic Cathnaoin ([[Maigh nEalta)]]
Beatha
Maidir lena ainm féin, is amhlaidh a d'úsáideadh sé foirmeacha éagsúla ar a lámhscríbhinní; Peadar Ua Gealacain, Peadar Ó Gealacáin, Peter Gilligan, Peter Galligan agus leaganacha eile nach iad. D'úsáid sé Peadar Ó Gealacáin lena ghinealach i Ls. K: ' Ag seo leabhar Pheadair, mhic Phádraig, mhic Lúcas, mhic Pádraig Uí Gealacáin, ó leathimeall an Chabháin, ag Sliabh gCleath, ó chogaidh Chromail go dtí an t-am seo agus cuid dá streibh ina gcónaí sa tír fós'.
Pádraig a bhí ar a athair agus ba í Margaret Williams a mháthair. Is i mBaile Mhic Cathnaoin sa dúiche chéanna a bhí Peadar ag cur faoi ar feadh a shaoil.
Phós sé ar bhean darbh ainm Sinéad Ní Thánaiste (nó Jane Tennyson) Tá fianaise éigean ann go raibh ar a laghad mac agus iníon acu. Is ríléir ar chaighdeán a chuid lámhscríbhneoireachta go raibh sé thar barr feabhais.
An Teachdaire Gaelach
Ba iris mhíosúil é An Teachdaire Gaelach a bhí foilsithe ó 1829 go 1831. Curtha in eagar ag an Urramach Tormod MacLeoid ("Caraid nan Gaidheal"), agus clóbhuailte ag Uilleam MacPhuin i nGlaschú, is é An Teachdaire Gaelach an iris ráithiúil is sine a foilsíodh i nGaeilge na hAlban a bhfuil cóipeanna a tháinig slán go dtí an lá inniu.
Coritiba Foot Ball Club
Is club peile Brasaíleach é Coritiba Foot Ball Club, ar a dtugtar Coritiba de ghnáth. Bunaíodh sa bhliain 1909 é.
Peadar Ó Gealacáin
Beatha
Chan é amháin go raibh léamh agus scríobh idir Ghaeilge agus Bhéarla aige, ach bhí sé léannta leis i gcultúr an dá theanga. Bhí sé eolach ar an Laidin, ar an Mhatamaitic, ar an Astrálaíocht, agus ar an Cheol.
An Teachdaire Gaelach
Tá Imleabhar I, Uimh. 1-12 (Cheitean 1829 - Giblean 1830), ar fáil le léamh ar an Idirlíon ag www.archive.org.
Peadar Ó Gealacáin
Beatha
Thosaigh sé ag múineadh scoile sa bhliain 1814 agus is dóigh gur chaith sé leis an gceird anuas go 1826. Saol anchorrach a bhí ann nach raibh aon bhuanseasmhacht ag baint leis. Bhíodh sé de shíor ag aistriú ó áit go hait agus gan aige in amanna ach seal coicísein aon cheantar amháin.
Saothar
Is idir 1822 agus 1854 a bhí obair an scríobhaí á déanamh aige. Tá iontu dánta, amhráin, laoithe fiannaíochta, beathaí na naomh, scéalta den uile chineál, aistriúcháin, mionphaidreacha, orthaí, tomhais agus ábhar ilchineálach, chomh maith le dánta a chum sé féin, a bhfuil go leor díobh i gcló ag Dawson. Le méid na hoibre a thomhas is leor a rá gur chaith sé dhá bhliain go leith, 1841 go 1844, ag scríobh ceann díobh a bhfuil 722 leathanach ann.
Bás
Fuair Peadar Ó Gealacáin bás agus é i ngreim ag an mbochtaineacht sa bhliain 1861. Is beag atá ar eolas againn sna blianta deiridh aige ach amháin gur chaith sé iad i Maigh nEalta. Fear a bhí ann a chaith a shaol ag caomhnú na litríochta traidisiún agus teanga a chuid daoine agus ba é a bhás clabhsúr thraidisiún fada scríbhneoireachta na lámhscríbhinní.
Nicil
Ba iad na mianadóirí Gearmánacha a bhaist an nicil. Breathnaíonn mianraí áirithe nicile cosúil le mianraí copair, agus mar sin, nuair a tháinig na mianadóirí ar na mianraí sin, d'fhéach siad le copar a bhaint astu. Nuair a bhí fuar acu, dúirt siad go raibh an Nickel (ainm an diabhail ina gcanúint, cf. Old Nick mar ainm an diabhail sa Bhéarla) tar éis an mhian a chur ó mhaith.
Tá cúig iseatóp nádúrtha ag an nicil, mar atá, nicil a 58, nicil a 60, nicil a 61, nicil a 62 agus nicil a 64. Is í nicil a 58 an t-iseatóp is coitianta amuigh (68 % den nicil sa dúlra).
Is í an uimhir ocsaídiúcháin is tábhachtaí ná +II. Comhdhúil thábhachtach den chineál sin í sulfáit na nicile (II), NiSoO4, a úsáidtear le haghaidh leictreaphlátála.
Is féidir nicil a úsáid le hór geal a dhéanamh - is é sin, ór nach bhfuil dath buí an óir ann. Bíonn 5-12 % nicil san ór gheal. Cuireann an nicil ailléirge ar a lán daoine agus iad ag caitheamh seodra as ór geal, áfach, agus mar sin, úsáidtear pallaidiam go minic in áit na nicile.
An Cheanada
Déantar 99.9 fín gcéad 5c boinn nicil sa gCeanada i rith na ré an tsíocháin ó 1922 go 1981. Baintear an nicil as mona ar feadh cogadh, chun armúr a dhéanamh.
Bull Bhalbhae
Is scéal béaloidis é Bull Bhalbhae. Seán Ó Conaill as Ciarraí a d'inis agus foilsíodh leagan de in Leabhar Sheáin Uí Chonaill, Séamus Ó Duilearga a chur in eagar agus a d'fhoilsigh sa bhliain 1948.
Déantar tagairt dó sa dán An Leanbh Faoi Do Leaba  le Ceaití Ní Bheildiúin.
Is féidir an scéal a rangú mar scéal 425: The Search for the Lost Husband, ceann ata gaolta le scéal Beauty and the Beast.
Máire Ní Aodáin
Staraí, gníomhaí teanga, oideachasóir agus feimineach ab ea Máire Ní Aodáin nó Mary Hayden (19 Bealtaine 1862 – 12 Iúil 1942), an chéad Ollamh le Nua-Stair i gCOBÁC,
Staraí
Chuir Úna Ní Fhaircheallaigh ina luí ar Mháire Ní Aodáin iarratas a dhéanamh ar Chomhaltacht Shinsearach na hOllscoile Ríoga, mar iarracht dúshlán a thabhairt don tuairim go raibh scoláirí ban neamh-incháilithe le haghaidh dámhachtainí den sórt sin.
Foilsíodh 'A short history of the Irish people from the earliest times to 1920 ' le Mary Hayden and George Moonan sa bhliain 1921, an leabhar staire ba mhó díolachán riamh in Éirinn. Ba é an téacsleabhar oifigiúil sna meánscoil eanna é ar feadh breis agus 30 bliain.
Sufraigéid
I Samhain 1915, bhunaigh Mary Hayden, in éineacht le Mary Louise Gwynn, an Cumann Caitliceach um Cheart Vótála do Mhná.
Oideachasóir
Bhí Hayden an-díograiseach ag cur oideachais do mhná chun cinn. I 1902, in éineacht le Úna Ní Fhaircheallaigh, chabhraigh sí leis an gCumann Céimithe na mBan agus Ábhair Chéimithe a bhunú, d’fhonn comhdheiseanna san oideachas ollscoile a chur chun cinn.
Bhí Hayden ina stiúrthóir ar Cheardchumann Oibrithe Ban na hÉireann.
Gníomhaí Gaeilge
Bhí dúil ag Hayden in athbheochan na Gaeilge. Ba bhall de Choiste Gnó Chonradh na Gaeilge í. Foilsíodh i 1910 a leabhrán 'Facts about the Irish language and the Irish language movement'.
Deirtear gurbh í an cara mná ba mhó ag an bPiarsach í. Bhí sí ina stiúrthóir aige ar bhord Scoil Éanna.
Saol pearsanta
Níor phós Hayden riamh. Bhí sí geallta le Arthur Conan (1866-1903). Bhí seisean i ndrochshláinte agus d’éag sé san Afraic Theas ar an 13 Lúnasa 1903.
Baisleac Pheadair
clé|250px|thumb|Baisleac Pheadair
François Mauriac
Scríbhneoir as an bhFrainc ab ea François Mauriac. Rugadh i mBordeaux i 11 Deireadh Fómhair 1885 agus callieadh é i bPáras in 1 Meán Fómhair 1970. Bhuaigh sé an Duais Nobel na Litríochta i 1952.
Baisleac Pheadair
Is eaglais Renaissance na hIodáile i gCathair na Vatacáine í Baisleac Pheadair (Laidin: Basilica Sancti Petri).
Baile na Coille (Contae Chill Mhantáin)
Baile in Éirinn is ea Baile na Coille i gContae Chill Mhantáin.
Róisín Murphy
Is amhránaí, cumadóir amhrán is iéiritheoir ceirníní í Róisín Murphy. Tá clú uirthi mar an goth don grúpa ceol damhsa leictreonach, Moloko
Cleveland Abbe
Meitéareolaí ó Nua-Eabhrac ab ea Cleveland Abbe (1836-1916). Scríobh sé mar gheall ar an atmaisféar is an aeráid. Freagrach as córas caighdeánach ama na Stát Aontaithe a chur ar aghaidh.
Virumaa Thoir
Is contae san Eastóin é Virumaa Thoir atá suite in oirthuaisceart na tíre. Bhí 149,483 duine ina gcónaí i Virumaa Thoir i 2014.
Aaron Lennon
Is imreoir sacair Sasanach é Aaron Justin Lennon (r.16 Aibreán, 1987 i Leeds, Sasana). Imríonn sé faoi láthair le Tottenham. D'imir sé le Leeds United ó 2003 go 2005.
Daniel Hogan
Polaiteoir Éireannach ab ea Daniel Hogan (1899 – 1 Lúnasa 1980). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Peter Mathews
Iar-pholaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Bhaile Átha Cliath Theas ab ea Peter Mathews (Gaeilge: Peadar Maitiú; Lúnasa, 1951 – 28 Feabhra 2017). Bhí sé ina bhall de Fine Gael. Ba mhinic ar chlár TV3 Tonight with Vincent Browne i rith na géarchéime eacnamaíochta é.
Sheas Mathews san Olltoghchán 2016. Fuair sé bás de bharr ailse.
The Thrill of It All (albam Sam Smith)
Is é The Thrill of It All an dara halbam ón bpopcheoltóir Sasanach Sam Smith. Scaoileadh é ar an 3 Samhain 2017.
Tóiriam
Miotal bog insínte liathlonrach radaighníomhach é an tóiriam atá ar fáil go nádúrtha sa dúlra. Is é dúil uimhir a 90 é, agus seasann an tsiombail úd Th dó sna foirmlí ceimiceacha. Ceann de na hachtanóidigh atá ann. Creidtear go bhfuil sé trí oiread níos coitianta sa dúlra ná an t-úráiniam, agus é measctha tríd na lantanóidigh (na tearcithreacha). Ní úsáidtear tóiriam inniu le leictreachas núicléach a tháirgeadh, ach is an-ábhar díospóireachta é inniu, ar chóir córas nua imoibreoirí a chur ag obair a d'úsáidfeadh tóiriam an dúlra le 233U a phórú a bheadh á n-eamhnú san imoibreoir.
Ba é an ceimiceoir Sualannach Jöns Jacob Berzelius a d'ainmnigh an miotal seo i ndiaidh Thúir, dia na toirní i miotaseolaíocht na Lochlannach, sa bhliain 1828. Is í an fhoinse is tábhachtaí ná an mhonaisít. Mianra í an mhonaisít ina bhfuil fosfáití na dtearcithreach agus an fhosfáit tóiriam measctha trí chéile. Tá gaineamh monaisíte le fáil ina lán áiteanna, go háirithe san India, sa Bhrasaíl agus san Astráil.
Is é +IV an uimhir ocsaídiúcháin is dual don tóiriam ina chuid comhdhúl. Tá an dé-ocsaíd tóiriam, ThO2, an-teasdíonach, agus a leáphointe suite níos airde ná 3000 °C. Bíonn sé deacair an dé-ocsaíd seo a ghlanadh as na heiseamail tóiriam. Mianra nádúrtha í, agus tugtar tóiriainít uirthi i dtéarmaíocht na ngeolaithe.
Chreidtí ar feadh i bhfad nach raibh úsáid ar bith sa tóiriam. Sna 1880idí, áfach, tháinig an cochall gáis ar an bhfód. Is éard atá sa chochall gáis ná cochall a chuirfidh an-solas as nuair a théifear suas le bladhaire gáis é. Is í an dé-ocsaíd tóiriam an t-ábhar is oiriúnaí agus is lú costas le haghaidh na gcochall seo - is féidir ocsaídí lantanóideach a úsáid freisin. Inniu, úsáidtear tóiriam ar an dóigh seo sna gás-soilse campála i gcónaí. Is é tuairim na saineolaithe nach bhfuil mórán dainséir sna soilse seo do lucht na campála féin, ach iad siúd atá ag obair sna monarchana ag táirgeadh na gcochall gáis, caithfidh siad aird a thabhairt ar rialacha diana slándála, ós rud é go mbíonn siad ag láimhseáil an stuif gach lá.
Billy Backus
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Harold William Backus, a rugadh ar 5 Márta, 1943 i gCanastota, Nua-Eabhrac, Nua-Eabhrac.
Fuente Vaqueros
Baile mór agus bardas (Spáinnis: municipio) is ea Fuente Vaqueros (de ghnáth, tugann muintir an cheantair La Fuente uirthi), atá suite in iarthar an réigiúin Vega de Granada, i gcúige Granada, i gcomhphobal féinrialaitheach (comunidad autónoma) na hAndalúise. Tá teorainneacha aici leis na bardais Santa Fe, Chauchina, Cijuela, Láchar agus Pinos Puente, cé nach bhfuil ach stráice cúng talún amháin, de 100 méadar ar fad, a scarann í ar an teorainn idir Pinos agus Valderrubio. Ceantair eile in aice láimhe is ea Romilla, Alitaje, Zujaira agus Casanueva. Is ceann í de na caoga is a dó haonáin a chuimsíonn 'Limistéar Uirbeach Granada' (Spáinnis: Área Metropolitana de Granada).
Rugadh an file mór le rá Federico García Lorca in Fuente Vaqueros sa bhliain 1898.
Joe McHugh
Gairm pholaitiúil
Ceapadh McHugh ina Aire Stáit don Ghaeilge, don Ghaeltacht agus do na hOileáin sa bhliain 2014, in áit Dinny McGinley. Bhí conspóid mhór ann nuair a ceapadh é den chéad uair ina aire stáit Gaeltachta toisc nach raibh an Ghaeilge ar a thoil aige. D’fhógair McHugh go mbeadh sé ag dul ar “aistear teanga” agus thug sé faoin nGaeilge a fhoghlaim.
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 11.5% de na vótaí céad rogha.
Ceapadh é ina Aire Stáit i Roinn an Taoisigh sa bhliain 2017.
Lesley Roy
Is amhránaí is scríbhneoir agus giotáraí Éireannach í Lesley Roy (17-09-1986 -) as Baile Brigín, BÁC.
Joe McHugh
Gairm taobh amuigh den domhan polaitiúil
D'oibrigh sí mar mhúinteoir clé|mion|Oifig Mhic Aodha i m[[Bun Cranncha]] D'fhógair McHugh ar an 4 Bealtaine 2022, go mbeidh sé ag dul ar scór ag an gcéad Olltoghchán eile. "Post 24/7 an pholaitíocht a éilíonn gach a bhfuil ionat," a dúirt sé.
Lesley Roy
Canfaidh sí a hamhrán "Maps" d'Éirinn sa Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2021.
Joe McHugh
Gairm taobh amuigh den domhan polaitiúil
Ba bhreá leis, a dúirt sé tráth, a bheith ina mhúinteoir Gaeilge lá éigin.
Naisc sheachtracha
Clár raidió RTÉ faoi Joe McHugh
Tierra del Fuego
Is oileánra é Tierra del Fuego [ˈtjera ðel ˈfweɣo] ('Tír na Tine' i Spáinnis) atá suite i ndeisceart na hAirgintíne. Tá achar 48,100 ciliméadar cearnach (18,572 míle cearnach) ag an óilean is mó, Isla Grande de Tierra del Fuego, agus na nOileán Diego Ramírez agus Rinn an Choirn san oileánra chomh maith. clé|thumb|Tierra del Fuego
Tá na críocha roinnte idir an tSile agus an Airgintín, len t-oirthear den óilean mór ag an Airgintín, agus an t-iarthar agus na hoileáin ó theas ag an tSíle.
Stair
Bhí an chéad lonnaíocht i dTierra del Fuego thart 8,000 RCh. Ba iad na Yaghan i measc na chéad daoine a bíodh ina gcónaí i dTierra del Fuego. Thug Ferdinand Magellan 'Tierra del Fuego' ar an oileánra, nuair a chonaic sé tinte na Yaghan ar na chnoic.
Aeráid
Cf. aicmiú aeráide Köppen.
Seosamh Ó Cainín
Is iománaí é Seosamh Ó Cainín, nó Joe Canning mar a thugtar air i mBéarla. As Port Omna i gContae na Gaillimhe dó agus imríonn sé mar thosaí leis CLG Port Omna agus le foireann CLG Chontae na Gaillimhe. Thosaigh sé ag imirt le sinsir na Gaillimhe sa bhliain 2008 i rith an tsraithchomórtais iománaíochta agus bhí sé ina imreoir tábhachtach dóibh ó shin. Ceaptar go bhfuil sé ar cheann de na hiománaithe ab fhearr riamh agus is máistir i mbun a cheirde é nuair a bhíonn sé faoi lán seoil i bPáirc An Chrócaigh.
Pinocchio (scannán 1940)
Scannán de chuid Disney ón bhliain 1940 is ea Pinocchio. Ghlac Cliff Edwards, Dickie Jones, Christian Rub, Mel Blanc, Walter Catlett, Charles Judels, Evelyn Venable, agus Frankie Darro páirt ann. Tá sé bunaithe ar an leabhar Eachtraí Pinocchio le Carlo Collodi
Seosamh Ó Cainín
Bhuaigh Seosamh boinn Uile Éirinn ag leibhéal mionúir, faoi-21 agus sinsir le Gaillimh agus chomh maith leis sin, tá sé ina bhuaiteoir ar Chraobh Laighean agus An Sraith Iomána Náisiúnta. Ag leibhéal na gclub, bhuaigh sé 5 craobh an chontae agus bhí sé ina bhuaiteoir ar 4 Craobh Shinsear Iomáint Chlub na hÉireann leis an mbua is déanaí i 2014 in aghaidh Raonaithe Stua Laighean.
Armóin
Orgán beag lena gcastar nótaí ceoil is ea an armóin. Ciallaíonn an focal "armóin" gléasadh nó cóiriú taitneamhach ar nótaí ceoil freisin ach sa chás seo, táimid ag caint faoin uirlis cheoil a fheictear sa ghrianghraf taobh leis an alt seo. Is uirlis ghaoithe atá san armóin ina n-úsáidtear giolcacha a bhogann go saor leis an bhfuaim a dhéanamh. Tá méarchlár agus gaireas séidte inti. D'fhéadfaí "armóineadóir" a thabhairt ar an duine a sheinneann an armóin, is dócha.
Tá bunús na harmóine le fáil san uirlis le giolcacha saora a chruthaigh Grenié (fear ón bhFrainc) ag tús an 19ú haois. B'éard a bhí aige ná uirlis bunaithe ar phíopaí orgáin le giolcacha saora a bhí curtha ar ghaireas séidte a bhí á smachtú ag brú athraitheach gaoithe. Murab ionann agus na giolcacha a bhíonn ag bualadh in orgán píopa, is féidir leis na giolcacha saora airde fuaime athraitheach thonnchreatha a láimhseáil agus réimse leathan airde ceoil ó phianissimo go fortissimo a léiriú de bharr an bhealaigh ina gcritheann siad agus é seo ar fad gan athrú suntasach sa ghléasadh.
Ba é an Francach Alexandre-François Debain a chéadcheap an armóin i ndáiríre, í bunaithe ar uirlis Ghrenié agus fuair sé paitinn di i 1842. B'iad Jakob Alexandre (1804-1876) agus a mhac Edouard (1824-1888) i bpáirt le Victor Mustel a thug an uirlis chun foirfeachta.
Seosamh Ó Cainín
Teaghlach
Rugadh Seosamh Ó Cainín i bPort Omna i 1988 go tuismitheoirí Seán agus Josephine. Tá traidisiún mór iománaíochta ina theaghlach go háirithe maidir le Port Omna. D’imir a uncail Frank Ó Cainín trí bliana mionúir sna seascaidí agus bhí sé ar fhoireann sinsir iománaíochta na Gaillimhe freisin. Is deartháir le Séamus, Frank, Davy, Ollie, Ivan agus Deirdre é. D'éirigh le gach duine de na siblíní sin dul ar aghaidh chun bonn Uile-Éireann a bhuachan ag leibhéal club nó idirchontae i gcúrsaí iománaíochta nó camógaíochta. D'imir Ollie d'iománaithe sinsearacha na Gaillimhe agus bhí sé ina chaptaen orthu agus bhuaigh sé ceithre ghradam All Star, agus d'imir Deirdre d'fhoireann camógaíochta an chontae freisin. Gan dabht, tháinig grá iománaíochta óna theaghlach. Briseann an dúchas trí shúile an chait, mar a deir an seanchas.
Saol lasmuigh den spóirt
D'fhreastail Seosamh ar an scoil áitiúil: Scoil Mhuire Gortanumera. Tar éis a thréimhse ansin, d'imigh sé ar aghaidh chun staidéar a dhéanamh ar ghnó agus ar mhargaíocht ag Institiúid Teicneolaíochta Luimnigh. Oibríonn Seosamh i gcúrsaí caidrimh poiblí agus gnó ag an am seo, ag obair le Camille Thai, agus is ambasadóir branda é do Red Bull. Chomh maith leis sin, i mí Meán Fómhair 2010, ceapadh Seosamh mar Ambasadóir do UNICEF Ireland. Thaistil sé thar lear leis an gcarthanas seo ar thuras go Aleppo sa tSiria.
Club
Imríonn Seosamh le Port Omna agus glactar leo mar cheann de na clubanna iomána is láidre a bhí ann ó thús an C.L.G. Thosaigh Seosamh amach lena chlub go hóg agus d'imir sé leo gach leibhéal faoi aois. D'imir sé leis an bhfoireann sinsir den chéad uair i gCraobh an Chontae in 2004. Bhí sé cúig bliana déag d'aois. D'imir sé mar lántosaí sa chúinne i gcoinne Béal Átha na Rí sa chraobh an bhliain sin. Faraor chaill sé 0-15 i gcoinne 0-13.
In 2005, bhain Port Omna craobh an chontae amach don tríú huair as a chéile. Bhí Seosamh anois ag imirt sa chraobh don dara huair. D'aimsigh Seosamh 1-11 sa chluiche seo, a chabhraigh go mór le Port Omna an bua a fháil, 3-21 in aghaidh 3-12. Ba é seo an dara huair riamh don chlub craobh an chontae a bhuachan agus an chéad uair do Sheosamh bonn órga an chontae a bhaint amach. Roimh dheireadh na bliana, bhí bonn bainte amach aige dó féin chomh maith agus é mar phríomhscórálaí ag Port Omna nuair a bhuadar ar Ceithre Bhóthar 2-22 i gcoinne 0-6 i gCraobh Chonnacht. Bhí ról lárnach ag Seosamh chomh maith nuair a bhuaigh a chlub Craobh na hÉireann i gcoinne Baile Nua an tSeanna Droma ar an 17ú Márta 2006. D'aimsigh Seosamh 1-6, bhuaigh sé an gradam “Laoch an Chluiche” agus an scór deiridh a bhí ann ná 2-8 i gcoinne 1-6. mion|268x268px|Ollie Ó Cainín ag glacadh an corn Craobh Sinsear Iomána Gaillimh i 2013 An bhliain dár gcionn, chaill Port Omna i gcoinne Baile Locha Ríach i gcraobh an chontae, in ainneoin iarrachtaí Uí Chainín a d'aimsigh seacht gcinn de phointí.
D'éirigh le Port Omna cúrsaí a chasadh timpeall arís i 2007, nuair a bhuaigh Seosamh craobh an chontae don dara huair, agus leanadar ar aghaidh chun Craobh Chonnacht a bhaint amach freisin. Bhí Ó Cainín ag imirt mar lántosaí ar chlé nuair a d'imir sé ina thríú craobh an chontae as a chéile. D'aimsigh sé 3-4 agus bua mór ag a chlub i gcoinne Chinn Mhara, 6-12 in aghaidh 0-11.