cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nioclás Inglis
Luathshaol
Níos déanaí, d'fhreastail Inglis ar Scoil Bhráithre Críostaí na Mainistreach i mbaile Thiobraid Árann, agus tháinig borradh maith ina chuid scileanna agus é anseo. Ba le foireann na scoile a fuair sé a chéad blas don rath mar iománaí, le buanna i gCorn an Chrócaigh agus i gCorn Rís. Bhuaigh siad Sciath Mhic Ghearailt chomh maith in éadan Choláise Charraig an Tobair.
Chuaigh Inglis go dtí Coláiste na hOllscoile Corcaigh agus bhain sé céim amach. D'imir sé le foireann iomána an choláiste agus é ag staidéar ann, agus bhuaigh sé cúig bhonn as a chéile i gCraobh Mhic Ghiobúin leo.
Tá Inglis fostaithe faoi láthair i mBanc Aontas na hÉireann agus ina bhall den Choiste Forbartha Iomána.
Club
Chaith Inglis a ghairmréim ar fad ag imirt leis an gclub Laitean/Cuilleann. Bhuaigh sé bonn peile idirmheánach sa bhliain 1989, bonn sóisir iomána sa bhliain 1992 agus bonn iomána idirmheánach sa bhliain 1996.
Idir-chontae
Chuir Inglis tús leis a ghairmréim fada agus rathúil sa bhliain 1979 nuair a roghnaíodh é ar fhoireann na mionúraí. Níor fhan sé leo, áfach, mar thit sé as an scuaid, agus bhí air a áit a bhuaigh ar ais. Rinne sé seo sa bhliain 1980, an bhliain ina ghlac sé a chéad bonn uile-Éireann. Nuair a bhí 1981 ann, d'imir sé san fhoireann faoi-21 a bhuaigh Craobh na hÉireann, an tríú bua as a chéile don chontae ag an leibhéil seo.
Dhá bhliain ina dhiaidh seo, sa bhliain 1982, bhris Inglis isteach san fhoireann sinsir. Bhí an fhoireann in ísle brí ag an am, áfach, agus b'éigean dó fanacht ar feadh cúpla bliain sular tháinig feabhas ar an scéal.
Sa bhliain 1984, ghlac Inglis páirt ina chéad chluiche ceannais na Mumhan, ach le dhá chúl ó fhoireann Chorcaí sa dhá nóiméad deireanacha goideadh an corn díobh. In ainneoin an chaillteanais seo, chuaigh taispeántais Inglis go mór i gcion ar dhaoine agus bronnadh a dhara ghradam Sáirimreoir air mar aitheantas. An bhliain dár gcionn, chuir sé ceann eile leis. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, sa bhliain 1987, bhuaigh Inglus a chéad corn Mumhan tar éis athimirt corraitheach in aghaidh Corcaigh. Clódh na Tiobradaigh arís sa chluiche leathcheannais arís na bliana seo, ámh, le Gaillimh ag fáil an ceann is fearr orthu an babhta seo. Bhí rath pearsanta d'Inglis arís, áfach, agus thóg sé a cheathrú ghradam Sárimreoir abhaile leis.
Sa bhliain 1988, bhain Inglis a chéad chorn amach sa tSraith Náisiúnta, an chéad ceann agus an ceann deireanach. Lean an rath ar aghaidh sa chraobh, agus ghlac Tiobraid Árann Craobh na Mumhan chomh maith. Rinneadh captaen na foirne de don chluiche ceannais, cinneadh a bhí ábhairín conspóideach mar chaill an gnáth-chaptaen a áit as an scuaid. Níor éirigh leis na Tiobradaigh an lámh in uachtar a fháil ar Ghaillimh arís sa chluiche deiridh, ach tugadh Sárimreoir eile d'Inglis.
Tháinig Inglis agus Tiobraid Árann ar ais sa bhliain 1989, agus bhuaigh Inglis a thríú Chraobh Mumhan as a chéile. Fuair siad an lámh in uachtar i gcoinne an tsean-namhad Ghaillimh ar an mbóthar go dtí an chluiche ceannais, agus bhí áit sa chluiche ceannais bainte amach acu arís. Bhuail siad le hAontrom sa chluiche ceannais, agus ní dhearna na Tiobradaigh botún ar bith an babhta seo, agus bhí bua cuimsitheach acu le scór deiridh 4-24 in aghaidh 3-9. Chuir Inglis sár-thaispeántas isteach arís, ina ghnóthaigh sé 2-12 dó féin, an dara scór is mó i stair an choirn. Chríochnaigh sé an bhliain le Sárimreoir eile agus aitheantas mar Texaco Iománaí na Bliana.
Sa bhliain 1990, chaill Tiobraid Árann a gcorón i gCúige Mumhan, agus bhain siad díoltas amach sa bhliain 1991 nuair a bhuaigh Inglis a cheathrú corn Mumhan agus a dara corn uile-Éireann tar éis bua in aghaidh Chill Chainnigh. Bhailigh sé bonn Mumhan eile sa bhliain 1993, nuair a tháinig sé ar an bpáirc mar fhear ionaid i gcoinne an Chláir. Ní raibh an t-ádh orthu sa chluiche deiridh, ceann eile a chailleadar i gcoinne na Gaillimhe. Lean Inglis ag imirt leis an bhfoireann go gtí gur d'éirigh sé as sa bhliain 1996.
Contae Eureka, Nevada
Is contae Meiriceánach é Contae Eureka atá suite i stát Nevada. Sa bhliain 2010, bhí daonra 1,987 duine ann. Is é Eureka a phríomhbhaile contae.
Viva Ned Flanders
Craoladh an deichiú eipeasóid, "Viva Ned Flanders", den deichiú sraith The Simpsons ar an 10 Eanáir 1999. Scríobh David M. Stern an eipeasóid seo. D'fhéach 11.5 milliún duine ar an eipeasóid.
Edgbaston
Is ceantar suite i mBirmingham é Edgbaston.
Tèalainn
Is baile suite in Aonghas é Tèalainn.
Séamus Kirk
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Lú é Séamus Kirk a rugadh ar 26 Aibreán 1945). Tá sé ina bhall d'Fhianna Fáil agus mar TD ón mbliain 1982 i leith. Iar-Cheann Comhairle atá ann.
Círéibeacha idirchiníocha Notting Hill
Is éard a bhí sna círéibeacha idirchiníocha Notting Hill ná sraith círéibeacha a tharla i Notting Hill, Londain, idir 30 Lúnasa agus 5 Meán Fómhair 1958.
Séamus Kirk
Níor ghlac sé páirt san Olltoghchán in 2016.
Vitória
Cathair sa Bhrasaíl is í Vitória. Tá sí suite ar oileán i mbá beag in oirthear na tíre agus is í príomhchathair an Stát Espírito Santo. Tá 348,265 duine ina gcónaí i Vitória agus 1,857,616 ina gcónaí sa cheantar cathrach. (daonáireamh 2010). Bunaíodh sa bhliain 1551 í. I 1999, mheas na Náisiúin Aontaithe gurbh í an ceathrú príomhchathair stáit is fearr sa Bhrasaíl.
Loch Ghleann an Bhua
Is loch é Loch Ghleann an Bhua. Tá sé suite i Muraisc, i gContae Mhaigh Eo.
Baile an Bhriotaigh
Is barúntacht suite i gContae Uíbh Fhailí é Baile an Bhriotaigh.
Inis Deala
Is oileán í Inis Deala. Tá sí suite i Muraisc, i gContae Mhaigh Eo.
An Leathad
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Leathad.
Daniel Day-Lewis
Is aisteoir Sasanach é Daniel Day-Lewis a rugadh ar an 29 Aibreán 1957 in Greenwich, Londain Theas.
Uaireadóir
thumb|Uaireadóir Is gléas beag a chaitear ar chorp daoine a insíonn an t-am dóibh é uaireadóir. De ghnáth, caitear ar chaol na láimhe, go formhór ar an gciotóg, é, cé gur nós é le daoine uaireadóir a chaitheamh ar an ndeasóg freisin.
Tá cáil mhór ar an Eilvéis mar thír ina dhéantar uaireadóirí den scoth. Tá uaireadóirí agus cloig á dhéanamh acu leis na céadta.
Erdington
Is ceantar suite i mBirmingham é Erdington.
Contae Humboldt, Nevada
Is contae Meiriceánach é Contae Humboldt atá suite i stát Nevada. Sa bhliain 2015, bhí daonra 17,019 duine ann. Is é Winnemucca a phríomhbhaile contae.
Espírito Santo
Is stát sa Bhrasaíl é Espírito Santo. Tá an stát suite in oirdheasceart na tíre. Is í Vitória an phríomhchathair agus is í Vila Velha an chathair is mó. Tá daonra 3,097,232 sa stát. Is é Paulo Hartung an Gobharnóir.
Stair
Bhí Vasco Coutinho i gceannas ar an stát tar éis fionnachtana na Brasaíle i 1500. Tháinig sé in éineacht le 60 saighdiúirí, sclábhaí, agus seirbhísigh ar 23 Meitheamh 1535. B'é Vila Velha an phríomhchathair ar dtús ach rinneadh príomhchathair de Vitória tar éis ruathar leis na dúchasaigh. Bunaíodh Serra, Nova Almeida agus Santa Cruz le teacht misinéirí Caitliceacha.
Falcon Lodge
Is ceantar suite i mBirmingham é Falcon Lodge.
Baile an Fhraoich, Aonghas
Is baile suite in Aonghas é Baile an Fhraoich.
Neamhábharachas
Ba ea an fealsúnaí George Berkeley a chum an teoiric. Bhí Berkeley i gcoinne an ábharachais, teoiric san fhaisean ag an am sin.
B'fhuar an fháilte a cuireadh roimh na leabhair seo ar dtús. Bhí Berkeley fiú ina cheap magaidh ag an am. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Berkeley1-1.jpg|clé|mion|A Treatise Concerning the Principles of Human Knowledge, 1710
Cluain Fois
Is baile suite i gContae na Gaillimhe í Cluain Fois.
Wild Barts Can't Be Broken
Craoladh an t-aonú eipeasóid, "Wild Barts Can't Be Broken", den deichiú sraith The Simpsons ar an 17 Eanáir 1999. Scríobh Larry Doyle an eipeasóid seo. D'fhéach 8.80 milliún duine ar an eipeasóid.
Droichead Westminster
Is droichead atá suite i Londain Shasana é Droichead Westminster. Osclaíodh é sa bhliain 1750. Ceanglaíonn sé Westminster agus Lambeth. mion|clé|Chéad Dhroichead Westminster, 1789. Pictiúr le Joseph Farrington.
Contae Lander, Nevada
Is contae Meiriceánach é Contae Lander atá suite i stát Nevada. Sa bhliain 2010, bhí daonra 5,775 duine ann. Is é Battle Mountain a phríomhbhaile contae.
Michael J. Fox
Is aisteoir Ceanadach é Michael J. Fox (a rugadh ar an 9 Meitheamh 1961). Tá aithne air don ról Marty McFly sna scannáin Back to the Future (1985), Back to the Future Part II (1989) agus Back to the Future Part III (1990).
Gannow Green
Is ceantar suite i mBirmingham é Gannow Green.
Maranhão
Stát de chuid na Brasaíle atá suite in oirthuaisceart na tíre is ea Maranhão. Tá an stát ar an gcósta Atlantach. São Luís an phríomhchathair agus is é Jackson Lago an gobharnóir. Tá 5,642,960 duine ina gcónaí i Maranhão. Tá spásfort suite sa stát in Alcântara.
Stair
Níor ghlac Maranhão páirt i bhForógra Saoirse na Brasaíle in 1822 ach an bhliain ina dhiaidh sin, bhí sé ina chuid d'Impireacht na Brasaíle.
Five Ways, Birmingham
Is ceantar suite i mBirmingham é Five Ways.
Dúibniam
Is é an dúibniam dúil cheimiceach uimhir a 105. Is í an tsiombail cheimiceach a sheasann dó ná Db, agus ainmníodh an dúil seo as Dubna, an baile mór in aice le Moscó sa Rúis, áit a bhfuil lárionad tábhachtach fisice. Is ansin a gineadh an chéad adamh dúibniam riamh, thiar sa bhliain 1974, ach ní raibh glacadh coitianta leis an éileamh a rinne na fisiceoirí Sóivéadacha, agus bhí ainm na dúile seo ina chnámh spairne ar feadh i bhfad, agus na Meiriceánaigh is na Rúisigh ag úsáid a n-ainmneacha féin uirthi. Sa bhliain 1997 bhaist Aontas Idirnáisiúnta na gCeimiceoirí (IUPAC) dúibniam ar an dúil.
Abhainn Íle
Is abhainn suite in Aonghas í Abhainn Íle.
Linvoy Primus
Is imreoir sacair é Linvoy Stephen Primus (r.14 Meán Fómhair, 1973). Imríonn sé faoi láthair le Charlton Athletic F.C. D'imir sé le Barnet ó 1994 go 1997 agus le Reading ó 1997 go 2000.
An Daingean Uachtarach
Is barúntacht suite i gContae Uíbh Fhailí é an Daingean Uachtarach.
Gib Heath
Is ceantar suite i mBirmingham é Gib Heath.
Dolly Pentreath
Meastar go minic gurbh í Dolly Pentreath (Dorothy Pentreath) (a d’éag i Mí na Nollag, 1777) an cainteoir aonteangach deireanach Coirnise dá raibh ann (is é sin le rá an duine deireanach a labhair Coirnis amháin, agus ní Béarla chomh maith) — finscéal a bunaíodh as los an chuntais a scríobh Daines Barrington ag cur síos ar an agallamh a chuir sé ar Dolly. Thabhaigh sise clú agus cáil di féin mar gheall ar an nós a bhí aici le bheith ag cur a hilmhallachtaí sa gCoirnis bhorba fhraochta ar dhaoine nuair a bhíodh fearg uirthi. Lena bás, bhí an Choirnis marbh mar theanga phobail go bunúsach. De réir an fhinscéil, ba iad "Me ne vidn cewsel Sawznek!" (“Nílim ag iarraidh Béarla a labhairt!”) na focail dheiridh a chan sí. Ach is dócha gurbh ’in é an gnáthfhreagra a bhíodh aici nuair a chuirtí caint uirthi sa mBéarla. Meastar gurbh é Cheston Marchant ó Gwithian an cainteoir dúchais Coirnise aonteangach deireanach, fear a fuair bás sa mbliain 1665, agus go raibh Béarla ag Dolly freisin mar sin.
Beathaisnéis
Chónaigh Dolly Pentreath i bParóiste Paul, in aice le Porthynys (Béarla Mousehole) ar an gcósta in iardheisceart Chorn na Breataine – áit ar cuireadh í freisin. Tógadh leacht le hurraim di i mballa na cille i dTeampall Naomh Phoal Aorelian (is Naomh Briotánach as an mBreatain Bheag é Poal Aorelian; Paulinus Aurelianus sa Laidin agus Paul Aurelian sa mBéarla) i bPaul, sa mbliain 1860. Thóg Louis Lucien Bonaparte, nia Napoléon, agus biocáire Paul an leacht seo. Tá a lán scéalta faoin mbean seo. Deirtear go gcuireadh sí mallacht ar dhuine go minic, ag tabhairt “kronnekyn hager du” (buaf ghránna dhubh) orthu, mar shampla. Deirtí gur chailleach a bhí inti fiú. Tá a lán scéalta éagsúla fúithi, ach ní fios cé chomh cruinn agus atá siad.
Cainteoirí Coirnise níos deireanaí
Fuair Barrington litir an bhliain i ndiaidh bhás Dolly Pentreath, scríofa sa gCoirnis le haistriúchán Béarla, ó iascaire as Porthynys darbh ainm Bodinar (nó Bodener), ag rá go raibh eolas aige ar chúigear a raibh Coirnis acu sa mbaile beag áirithe sin amháin. Luann Barrington John Nancarrow ó Mharghasyow (Marazion i mBéarla) a bhí ina chainteoir dúchais agus a mhair go dtí na 1790idí. .
Tá conspóid ann mar gheall ar stádas Dolly mar an cainteoir deireanach dúchais, cosúil le go leor de na “cainteoirí deireanacha dúchais” eile. D’fhoghlaim William Bodinar (a d’éag in 1794) Coirnis agus é ina ghasúr agus, sa mbliain 1776, bhí sé fós in ann litir a scríobh sa teanga. Maíonn cúpla scoláire oirirc, Henry Jenner, Morton Nance agus Philip Payton ina measc, gur cheart go ndearcfaí ar John Davey as Boswednack (a d’éag 1891) mar an cainteoir “traidisiúnta” deireanach; dúradh gur labhair sé i gCoirnis lena chat i riocht is go gcoinneodh sé an teanga beo. Tá roinnt amhrais maidir le méid a chumais sa teanga; b’fhéidir gur cuireadh cuid acu ina leith níos déanaí. Bhí sé in inmhe filíocht a chumadh sa gCoirnis agus thóg Cumann Chorn na Breataine Seanda (Old Corwall Society) plaic chuimhneacháin sa mbliain 1980 a mhaíos gurbh é “the last to possess any considerable traditional knowledge of the Cornish Language”. Bhí an Choirnis fós á labhairt ina dhiaidh sin; d’fhoghlaim cúpla duine scoite an teanga agus mhair focail de bhunús Coirnise i gcanúint áitiúil an Bhéarla, dar ndóigh. Cuireadh síos ar Alison Treganning, a fuair bás sa mbliain 1906, mar chainteoir Coirnise agus Béarla freisin. San am i láthair, tá roinnt páistí agus daoine fásta óga a labhraíos leaganacha éagsúla de Choirnis athbheoite mar chainteoirí dúchais. Mar shampla, is cainteoir dúchais na Coirnise agus na Breatnaise ó aois a hóige í an ceoltóir Breatnach Gwenno Saunders ón ngrúpa The Pipettes.
Ba bhall de dhream páistí Zennor a labhair Coirnis eatarthu féin sna 1840idí é John Mann. Sa mbliain 1914, bhí an cainteoir dúchais Coirnise seo as Boswednack ina chónaí i Sráid Chapel, Lannyust (Béarla - St Just in Penwith) agus é 80 bliain d’aois, deich mbliana tar éis do Handbook of the Cornish Language (le Henry Jenner) an athbheochan a spreagadh.
Thíolaic Pêr-Jakez Helias, scríbhneoir Briotánach, dán do Dolly Pentreath.
Charlie McConalogue
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Dhún na nGall é Charlie McConalogue (Gaeilge: Cathal Mac Conaill Óig) a rugadh i mí Dheireadh Fómhair 1977 ). Tá sé ina bhall d'Fhianna Fáil. Sheas McConalogue in Olltoghchán 2016 agus bhain sé suíochán amach le 17.4% de na vótaí céad rogha.
Seán Ó Cadhain (polaiteoir)
Is polaiteoir agus seanadóir Éireannach é Seán Kyne (Gaeilge: Seán Ó Cadhain) (rugadh é Aibreán, 1975 ). Bhí sé ina Theachta Dála do cheantar na Gaillimhe Thiar idir na blianta 2011 agus 2020. Tá sé ina bhall de Fhine Gael agus is as Maigh Cuilinn dó.
Roimhe sin bhí sé ina bhall de Chomhairle Contae na Gaillimhe.
Cadha an Lochain
Is gleann suite in Aonghas é Cadha an Lochain.
Contae Lincoln, Nevada
Is contae Meiriceánach é Contae Lincoln atá suite i stát Nevada. Sa bhliain 2015, bhí daonra 5,036 duine ann. Is é Pioche a phríomhbhaile contae.
Rásaíocht chapall
rásaíocht chapall.
Four Oaks, Birmingham
Is ceantar suite i mBirmingham é Four Oaks.
William Gallas
Is imreoir sacair é William Gallas. Imríonn sé faoi láthair le Tottenham Hotspur. D'imir sé roimhe sin le Arsenal F.C. agus bhí sñe ina chaptaen. D'imir sé le Caen agus Marseille ó 1995 go 2001. D'imir sé le Chelsea F.C. 2001 go 2006.
Faisnéis mhíleata
mion|[[An tSeapáin|An Seapáin]] Séard is brí le rannán faisnéise (nó faisnéis mhíleata) ná bailiúchán eolais (sonraí, teachtaireachtaí, grianghraif, léarscáileanna agus mar sin de).
Roinn Faisnéise i Stair na hÉireann
Ní raibh córas faisnéise maith ag eagrais Éireannacha riamh go dtí gur fhearadh Cogadh na Saoirse in Éirinn idir 1919 agus 1921. Ba é Mícheál Ó Coileáin an dara Stiúrthóir ar an Roinn Faisnéise, a bhí ag Óglaigh na hÉireann sa bhliain 1919. Chuir sé inneall ceart ar an roinn agus bhí foireann bheag dhíograiseach aige. Ba é Liam Tobin an leas Leas-Stiúrthóir Faisnéise. Bhí Tom Cullen ina Fho-Stiúrthóir Faisnéise. Bhí Frank Thornton ag feidhmiú mar Mhaor Faisnéise. clé|mion|277x277px|Baill na droinge 'Caireo' Bhí gasra beag eile faoi stiúir An Coileánach. Ba iad seo an Sain-Aonad Faisnéise nó mar a thug An Coileánach orthu "An Dáréag Aspail". Bhí 12 óglaigh ina bhaill de agus bhí Paddy Daly i gceannas orthu.
An beart is mó a rinneadar ná 14 Sasanacha - baill na droinge 'Caireo' - a mharú ar 21 Samhain 1920, Domhnach na Fola. Go moch ar maidin, chuaigh díormaí beaga isteach i dtithe ar fad Baile Átha Cliath agus lámhachadh na fir (iad sa leaba uaireanta). Féach freisin, Domhnach na Fola (1920).
Contae Lyon, Nevada
Is contae Meiriceánach é Contae Lyon atá suite i stát Nevada. Sa bhliain 2015, bhí daonra 52,585 duine ann. Is é Yerington a phríomhbhaile contae.
An Mód Náisiúnta Ríoga
Is é an Mód Náisiúnta Ríoga (Gaeilge na hAlban: Am Mòd Nàiseanta Rìoghail) an phríomhócáid chultúrtha i saol Ghaeilge na hAlban. Is í an fhéile chultúrtha seo inchurtha le hOireachtas na Gaeilge in Éirinn agus leis an Eisteddfod Genedlaethol sa mBreatain Bheag. Chuir an Comunn Gàidhealach (Cumann Gaelach) an Mòd ar bun sa mbliain 1892 agus bíonn an Mòd ar siúl go rialta uair amháin in aghaidh na bliana sa bhfómhar.
Bíonn a lán comórtas ar siúl ag an Mòd agus duaiseanna le haghaidh na mbuaiteoirí, mar shampla comórtais bhéalaithrise, sean-nós, amhráin Ghaeilge na hAlban, cóir Ghaeilge na hAlban, ceol traidisiúnta, comórtais ionstraime – an fhidil, an phíb mhór agus an chláirseach ina measc. Bíonn comórtais i litríocht, léamh filíochta nó an Bhíobla ann agus ealaíona eile freisin. Ar ndóigh, bíonn céilithe ar siúl chuile oíche.
Anois, de bhrí go bhfuil cainéal teilifíse i nGaeilge na hAlban, bíonn an Mòd le feiceáil ar BBC Alba. Craolann Radio nan Gàidheal na buaicphointí chomh maith.
Bíonn an Mòd ann chuile bhliain i Mí Dheireadh Fómhair in áiteanna éagsúla ar fud na hAlban.
Suíomhanna
Suíomhanna an Mhóid le blianta beaga anuas:
Sunday, Cruddy Sunday
Craoladh an dara eipeasóid déag, "Sunday, Cruddy Sunday", den deichiú sraith The Simpsons ar an 31 Eanáir 1999. Scríobh Tom Martin, George Meyer, Brian Scully agus Mike Scully an eipeasóid seo. D'fhéach 11.5 milliún duine ar an eipeasóid.
William Shatner
Is aisteoir Ceanadach é William Shatner (a rugadh ar an 22 Márta 1931). Is fearr aithne air as an léiriú a rinne sé ar James T Kirk, captaen an USS Enterprise, sa tsraith theilifíse agus sna scannáin Star Trek. clé|mion|1968
Dris
Is sliabh in Albain í Dris, atá suite in Aonghas.
William Shatner
Spásaire
B'é an duine is críonna riamh, ag 90 bliain, a chuaigh ar turas go dtí an spás sa bhliain 2021. Thaisteal ar roicéad de chuid Blue Origin, comhlacht a bhunaigh úinéir Amazon, Jeff Bezos sa bhliain 2000.
John Lennon
Ceoltóir, cumadóir, file, scríbhneoir agus aisteoir Sasanach ab ea John Winston Ono Lennon (9 Deireadh Fómhair 1940 – 8 Nollaig 1980). Bhí cáil ar Lennon mar ghiotáraí agus amhránaí leis an racghrúpa Sasanach The Beatles i rith na 1960idí, agus mar cheoltóir ina aonar ó 1970 go dtí lá a bháis i 1980.
Le Paul McCartney, chruthaigh Lennon cuid de na hamhráin is clúití riamh. Feictear ar Lennon mar laoch i gcúrsaí ceoil, agus i gcultúr nua-aimseartha. clé|mion|177x177px|251 Menlove Avenue, Learpholl (nó "Mendips"). [[Músaem|Iarsmalann inniu]]clé|mion|254x254px|1963 agus 23 bliain d'aois
Muintir
Phós a thuismitheoirí, Freddie (nó Alfred) Lennon agus Julia Stanley, i 1938 ach níor réitigh siad go maith le chéile. clé|mion|264x264px|D'oscail an Cavern Club in 1957 Rugadh John Lennon ar an 9 Deireadh Fómhair, 1940. Saolaíodh agus tógadh Lennon i Learpholl.
Mairnéalach ab ea a athair. Scar Freddie Lennon agus Julia óna chéile nuair a bhí John ocht mí dhéag d’aois, sa bhliain 1942. D’fhan John tamall ag teach uncail eile, Sidney Lennon agus a bhean Madge. Bhí fear eile ag Julia, John Dykins, agus faoi dheireadh phós siad agus bhí beirt iníonacha acu, Julia agus Jacqui. clé|mion|1964|221x221px 179x179px|thumb|Lennon sa bhliain [[1964.|clé]]Bhí fearg ar Sidney Lennon nach raibh spás ag Julia do John óg ina saol agus go raibh sí ag iarraidh fáil réidh leis.
Chuaigh John a chónaí le haintín agus uncail eile, George agus Mimi Smith (deirfiúr Julia), áit ar thosaigh sé ag bualadh ar an ghiotár ar dtús. D'fhás John anuas le Mimi agus George ag 251 Menlove Avenue, Learpholl (nó "Mendips"). clé|mion|208x208px|1967
Bhí a mháthair agus a teaghlach úr ina gcónaí cúpla míle suas an bóthar agus ó 1955 ar aghaidh léirigh sí níos mó suime ina mac, a bhí anois ina dhéagóir. Thug Lennon cuairt uirthi go minic, agus d'fhoghlaim sé an bainseó uaithi. Ba dhéagóir é Lennon agus an tóir ar cheol scifil ag an am.clé|mion|John Lennon, Imagine, 1971|177x177px
Óige
Bhí tionchar mór ag ceoltóirí cosúil le Buddy Holly agus Elvis Presley, agus an ceol scifil ar Lennon ag an am.. agus bhunaigh sé a bhanna féin The Quarrymen.
D'athraigh siad an t-ainm níos déanaí go Johnny and the Moondogs agus ansin Long John and The Silver Beetles. Sa bhliain 1960, thóg siad an t-ainm níos giorra The Beatles (ba iad The Crickets banna a laoch Buddy Holly).
The Beatles
Scríobh Lennon agus McCartney cuid de na hamhráin is cáiliúla riamh. Bhí Lennon ábalta scríobh ina aonar freisin, agus chruthaigh sé a amhráin féin níos minicí i rith na mblianta níos déanaí.
Sheinn siad san Indra Club in Hamburg, 1960-1962.
Sa bhliain 1965 bronnadh MBE air de bharr seirbhísí do thionscal na Breataine.
An duine deisbhéalach ab ea é sa bhanna, agus bhíodh sé ag magadh i gcónaí in agallaimh agus thuas ar an stáitse. Bhí scannal i 1966 i SAM nuair a dúirt Lennon go raibh The Beatles "níos faiseanta ná hÍosa". Fuair sé íde béal ó ghrúpaí éagsúla, agus bhí air dul ar teilifís chun a fhocail a mhíniú.
Thosaigh Lennon ag cailleadh a shuim sa bhanna níos déanaí. Nuair a fuair a mbainisteoir Brian Epstein bás i 1967, thosaigh Paul McCartney ag stiúradh an bhanna. Thosaigh an banna ag tabhairt aire ar a gcúrsaí gnó féin don chéad am, agus bhí a lán argóint ann.
Bhí an uimhir 1 deireanach ag na Beatles i 1969 le “Ballad of John and Yoko” amhrán nach raibh ach McCartney agus Lennon ag canadh/seinm air.clé|mion|1975|236x236px
John agus Yoko
Ar 9 Samhain 1966, chuaigh Lennon go dtí an Indica Art Gallery in Londain chun ealaíon Yoko Ono a fheiceáil. Nuair a tháinig Lennon abhaile ón India i 1968, d´fhág sé a bhean chéile Cynthia.
Pósadh Lennon agus Yoko Ono le chéile ar an 20 Márta 1969, agus rugadh mac (Sean) i 1975.clé|mion|John  Lennon agus Yoko Ono 1980|177x177px
Na 1970idí
Nuair a scoir na Beatles i 1970, thóg Lennon faoi ghairm aonair agus thairg sé albaim ar nós John Lennon/Plastic Ono Band agus Imagine, agus singil ar nóis "Give Peace a Chance", "Working Class Hero" agus "Imagine". I ndiaidh gur phós sé Yoko Ono i 1969, d'athraigh sé a ainm go John Ono Lennon.
Nochtaigh Lennon nádúr ceannairceach agus nathaíocht géar ina cheol, scríbhneoireacht, líníochtaí, ar scannán agus in agallaimh. Bhí sé conspóideach trína ghníomhaíochas polaitiúil. I 1971, bhog sé go Manhattan, áit ina raibh riarachán Richard Nixon ag déanamh tréaniarracht Lennon a dhíbirt de bharr a cháineadh ar an gCogadh Vítneam, agus úsáideadh roinnt dá amhráin mar aintiúní don ghluaiseacht frith-chogaíochta agus an frithchultúr.
Tharraing Lennon siar ón ngnó ceoil i 1975 chun a mhac óg Sean a thógáil.
Tháinig sé ar ais le Ono i 1980 leis an albam dúbailte Double Fantasy. Dunmharaíodh é trí seachtaine níos déanaí.
Feallmharú
mion|Balla Lennon, Prague|177x177px
Cheap Lennon go raibh sé níos sábháilte agus níos saoire sna Stáit Aontaithe ná san Eoraip. Ach ar 8 Nollaig 1980, lámhaigh Mark Chapman, Críostaí ceartchreidmheach agus an-trí chéile, Lennon i neasraon taobh amuigh den bhloc ina raibh a árasán. Bhí gunnán Charter Arms Undercover .38 Special ag Chapman.
Gilbertstone
Is ceantar suite i mBirmingham é Gilbertstone.
John Lennon
Feallmharú
“An duine is clúití riamh”, a dúirt Lennon de féin, “níos clúití ná Íosa Críost”, rud a chuir Chapman as a mheabhair glan.
Dúradh go raibh Chapman ar a chiall agus cuireadh ar a thriail é. Ar 24 Lúnasa 1981, gearradh téarma príosún "20 bliain nó saol" ar Chapman as John Lennon a dhúnmharú.mion|177x177px
Lennon an Gael
Bhí fuil Éireannach ag Lennon. Rugadh a sheanathair James Lennon i mBaile Átha Cliath in 1858, agus rugadh a sheanmháthair Mary Maguire in Éirinn freisin. Bhí oidhreacht Breatnach ag a mháthair Julia. mion|Green card, 1976|177x177px Sean an t-ainm a thug Lennon ar a mhac le Yoko Ono.
I rith na dTrioblóidí, bhí John Lennon sásta labhairt amach faoin chos ar bolg in Éirinn. Bhí na meáin chumarsáide agus na húdaráis an-dian ar dhuine ar bith a bhí in aghaidh pholasaithe Rialtas Shasana sa tír sin. Nocht Lennon a chuid tuairimí faoin scéal in amhráin mar “Sunday, Bloody Sunday” agus “The Luck of the Irish”.
Tionchar
Tá tionchar ag Ó Lionnáin ar dhaoine go fóill. Tá na mílte ag teacht go Mendips agus ag éisteacht lena chuid ceoil, nó ag déanamh iarrachta a bheith cosúil leis.
Cheannaigh duine éigin giotár ar 2.41 milliún dollar sa bhliain 2015.
Fox & Goose
Is ceantar suite i mBirmingham é Fox & Goose.
Louisa Johnson
Is amhránaí Sasanach í Louisa Johnson (rugadh í ar an 11 Eanáir, 1998). Bhuaigh sí an dara sraith déag The X Factor le 53.9% de na vótaí sa bhliain 2015 agus is í an buaiteoir is óige.
2015: The X Factor
Bhuaigh Johnson an dara sraith déag The X Factor le 53.9% na vótaí ar an 13 Nollaig, 2015 agus is í an buaiteoir is óige.
2016–: Céad albam
Beidh amhrán darbh ainm "Ruin It with a Kiss" ar a céad albam.
I mí Bealtaine 2016, scaoil sí amhrán le Clean Bandit darbh ainm "Tears". Scaoileadh a céad singil "So Good" ar an 28 Deireadh Fómhair 2016. Fuair sé go huimhir 13 sa Ríocht Aontaithe agus go 37 in Éirinn. Scaoileadh a dara singil "Best Behaviour" ar an 3 Márta 2017 agus fuair sé go huimhir 48 sa Ríocht Aontaithe agus go 71 in Éirinn.
Chomhoibrigh sí le Olly Murs ar shingil darbh ainm "Unpredictable", ag díol níos mó ná 200,000 cóip sa Ríocht Aontaithe. I mi na Nollaig 2017 d'fhógair sí go mbeadh sí ag scaoileadh sa bhliain 2018. D'uaslódáil sí gearrthóg de í féin ag casadh "Til The Morning Comes", traic a beidh ar a céad albam.
Brendan Shine
Is amhránaí agus ceoltóir Éireannach é Brendan Shine. Rugadh é sa bhliain 1947.
Easg Thuath
Is abhainn suite in Aonghas é Easg Thuath.
Ard Aidhin
Is bruachbhaile i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath é Ard Aidhin (Artane nó Artaine as Béarla).
Bhí caisleán ann ag muintir Hollywood, tráth. I 1534 chuir leantóirí Silken Thomas ardeaspag Bhaile Átha Cliath, John Allen, chun báis taobh amuigh den chaisleán. Leagadh é seo chun scoil thionsclaíoch a thógáil i 1870, faoi stiúradh na mBráithre Críostaí; Scoil Naomh Dáithí atá ann anois. Bunaíodh Banna Ceoil Bhuachaillí Ard Aidhin i 1872 agus tá an-aithne orthu mar gheall ar a dtaispeántais i bPáirc an Chrócaigh le linn cluichí tábhachtacha.
Tharla tubaiste ollmhór ann i bhFeabhra 1981, nuair a dódh club oíche Stardust agus fuair 48 duine bás.
Gosta Green
Is ceantar suite i mBirmingham é Gosta Green.
Contae Mineral, Nevada
Is contae Meiriceánach é Contae Mineral atá suite i stát Nevada. Sa bhliain 2010, bhí daonra 4,772 duine ann. Is é Hawthorne a phríomhbhaile contae.
Kelsey Grammer
Is aisteoir Meiriceánach é Kelsey Grammer (a rugadh ar an 21 Feabhra 1955).
Contae Nye, Nevada
Is contae Meiriceánach é Contae Nye atá suite i stát Nevada. Sa bhliain 2010, bhí daonra 43,946 duine ann. Is é Tonopah a phríomhbhaile contae.
Seán Ó Fearghaíl
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Chill Dara Theas é Seán Ó Fearghaíl (rugadh é 17 Aibreán 1960). Tá sé ina bhall d'Fhianna Fáil. Ba fheirmeoir é.
Sheas Ó Fearghaíl in Olltoghchán 2016. Toghadh ina Cheann Comhairle é ar an 10 Márta, 2016.
Kathleen Turner
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Mary Kathleen Turner, a rugadh ar an 19 Meitheamh, 1954.
Homer to the Max
Craoladh an tríú eipeasóid déag, "Homer to the Max", den deichiú sraith The Simpsons ar an 7 Feabhra 1999. Scríobh John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 8.3 milliún duine ar an eipeasóid.
Fox Hollies
Is ceantar suite i mBirmingham, lámh le Acocks Green, é Fox Hollies.
Baile an Bhairínigh, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae Uíbh Fhailí é Baile an Bhairínigh.
An Leithrinn Mhòr
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Leithrinn Mhòr.
Taispeántas an Eolaí Óig
mion|2005 Is taispeántas agus comórtas bliantúil é Eolaí Óg na Bliana (BT Young Scientist and Technology Exhibition i mBéarla) do dhaltaí scoile a bhfuil spéis san eolaíocht acu.
Bíonn an comórtas ar siúl gach bliain san RDS (Cumann Ríoga Bhaile Átha Cliath) i mBaile Átha Cliath, díreach tar éis laethanta saoire na Nollag.
Breis is 500 tionscnamh atá ar taispeáint san RDS go hiondúil. Tá an comórtas ar an bhfód le hos cionn leathchéad bliain. Tá cáil ar an taispeántas mar cheann de na hardáin is fearr le daoine óga cumasacha a spreagadh agus dúil acu san eolaíocht, teicneolaíocht, innealtóireacht agus matamaitic.
Duais don tionscnamh is fearr i nGaeilge
Tá duais speisialta ann, a ndéanann Foras na Gaeilge urraíocht air, don tionscnamh is fearr i nGaeilge.
An taispeántas agus an Ghaeilge: conspóid
De réir Tuairisc.ie, tá a míshástacht léirithe ag tuismitheoirí, múinteoirí agus daltaí scoileanna lán-Ghaeilge faoin gcóras moltóireachta a bhí i bhfeidhm ag Taispeántas an Eolaí Óig BT. Bíonn roinnt mhaith scoileanna lán-Ghaeilge agus scoileanna Gaeltachta i láthair ag an gcomórtas eolaíochta gach uile bhliain. Thug múinteoirí eolaíochta agus tuismitheoirí le fios do Tuairisc.ie nach bhfuil siad sásta go mbíonn ar dhaltaí a dhéanann tionscnaimh i nGaeilge a gcuid oibre a mhíniú uaireanta i mBéarla do mholtóirí an chomórtais. Ní bhíonn an fhoirm iarratais i nGaeilge, ach i mBéarla amháin.
Dhothar
Treibh jat is ea an Dhothar (Dhotar uaireanta). Tá siad ina gcónaí in Punjab, cúige de chuid na Pacastáine agus na hIndia.
Sa Phacastáin is Moslamaigh iad agus is Saícigh iad san India.
Loch Ros Sgolban
Is loch suite in Aonghas é Loch Ros Sgolban.
Ardfhoireann
An fhoireann atá i gceannas ar shlua is ea Ardfhoireann. Cabhraíonn siad leis an té atá i gceannas ar an slua ina iomlán. D'eascair an comhdhéanamh seo ón Phrúis san 19ú haois.
Struchtúr
Tugtar litir do gach maor atá ina bhall den Ardfhoireann. Braitheann sé ar cén chuid eagras ina bhfuil sé ag obair.
Tugtar na huimhreacha fhoirne go treallach; níl uimhir a 1 níos tábhachtaí ná uimhir a 2:
De bharr sin, tagraítear don maor foirne i shuíochán an chabhlaigh mar C1. T2 an duine atá i gceannas ar obráidí fhaisnéise i slua.
(5) Bearta
Bíonn an chraobh seo freagrach do gnóthaí cogúla nó an t-ollbheart i gcath.
Lianasaid Mhór
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Lianasaid Mhór.
Ardfhoireann
(7) Oiliúint
Eagraíonn an chraobh seo oiliúint do na saighdiúirí agus bíonn dlúth baint acu le craobh na n-obráidí.
(8) Airgead
Bíonn ceannas ag craobh an airgid ar an bheartas airgeadais don obráid. Uaireanta bíonn baint ag Airgead agus Riarachán lena chéile, ach níl siad freagrach don duine céanna.
Contae Pershing, Nevada
Is contae Meiriceánach é Contae Pershing atá suite i stát Nevada. Sa bhliain 2010, bhí daonra 6,753 duine ann. Is é Lovelock a phríomhbhaile contae.
Greet, Birmingham
Is ceantar suite i mBirmingham é Greet.
Contae Storey, Nevada
Is contae Meiriceánach é Contae Storey atá suite i stát Nevada. Sa bhliain 2015, bhí daonra 3,987 duine ann. Is é Virginia City a phríomhbhaile contae.
Great Barr
Is ceantar suite i mBirmingham é Great Barr.
John J. McGuinness
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Cheatharlaigh-Chill Chainnigh ón mbliain 1997 é John James McGuinness (Gaeilge: Seán J. Mac Aonghusa). Ar 15 Márta 1955) a rugadh é i gCill Chainnigh. Tá sé ina bhall d'Fhianna Fáil agus is as Cill Chainnigh dó. Iar-Aire stáit atá ann.
Páirc Tailteann
Staid spóirt Éireannach atá suite san Uaimh, Contae na Mí í Páirc Tailteann. Is é an staid baile atá ag CLG Chontae na Mí, agus imrítear na cluichí móra ann.
Tá cóir suí 25,000 duine sa lá atá inniu ann.
Ríomhaire
thumb|right|Seo an ríomhaire úd Commodore Amiga 1000, ón mbliain [[1985. B'é Jay Miner a dhear an ríomhaire seo.]]
Is é an rud atá sa ríomhaire ná meaisín leictreonach agus é ag láimhdeachas sonraí de réir threoracha réamhdhéanta uimhriúla agus loighciúla. Cuirtear na sonraí isteach (an t-ionchur), agus i ndiaidh a bpróiséala, baintear na torthaí amach ar shlí éigin (an t-aschur).
Bhí na ríomhairí ba sine an-mhór, nó bhí seomra mór ag teastáil le háit a fháil do cheann acu. D'imigh sin agus tháinig seo, áfach: inniu, tá sé indéanta ó thaobh na teicneolaíochta de ríomhairí beaga a shuíomh, nó a "leabú" mar a deirtear, i ngléasanna éagsúla cosúil le róbait tionsclaíocha, ceamaraí digiteacha, agus, fiú, bréagáin do na páistí.
Tá na ríomhairí an-aclaí ag láimhseáil sonraí, i bhfad níos aclaí ná na háireamháin. Aon dá ríomhaire a bhfuil an acmhainn chéanna iontu, is féidir leo na tascanna céanna a chomhlíonadh, ar acht go dtabharfar na treoracha céanna dóibh.
An Bheilg i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Ghlac An Bheilg páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1956.
Ríomhaire
Tá roinnt cineálacha éagsúla ríomhairí ann. Ina measc, tá:
Na Sidhbheanntan
Is raon cnoic suite in Aonghas é Na Sidhbheanntan nó Na Sidhbheannan. lastuaidh de Dhùn Dèagh.
An Bheilg i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Iomaitheoirí
alt=|mion|Laura Tesoro ag cur i láthair i g[[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2016|2016]]
Ríomhaire
Stair an Ríomhaire
B'é Charles Babbage an chéad duine ar rith coincheap an áireamháin in-ríomhchláraithe leis - "an meaisín anailíseach" a thug sé ar an aireagán. Ní raibh i gceist riamh, áfach, ach dearadh teoiriciúil, nó níor thóg sé an meaisín riamh.
Sa bhliain 1890, dhear Herman Hollerith, innealtóir Meiriceánach de phór na Gearmáine, meaisín táblúcháin le haghaidh daonáirimh. B'é an comhlacht úd Computing Tabulating Recording Corporation - réamhtheachtaire an chomhlachta úd IBM - a thóg na meaisíní. Meaisíní próiseála sonraí mórscála a bhí iontu, agus iad i dtuilleamaí na gcártaí pollta leis na sonraí a choinneáil i dtaisce. I ndeireadh na naoú haoise déag, tháinig go leor aireagán nua teicneolaíochta ar an bhfód a bhí le luas a chur le forbairt an ríomhaire, cosúil leis an gcárta pollta, ailgéabar Boole, an folúsfheadán, agus an teiliprintéir.
Sna 1930idí agus sna 1940idí, bhí an ríomhaireacht ag forbairt go sciobtha, agus na meaisíní ag teacht sna sálaí ag a chéile. Na saintréithe is mó a shamhlaímid leis an ríomhaire inniu, tháinig siad in úsáid de réir a chéile. Sa bhliain 1937, chéadcheap Claude Shannon an leictreonaic dhigiteach mar choincheap, agus ba chéim thábhachtach é i dtreo an ríomhaire nua-aoisigh, ach is deacair an chéad fhíor-ríomhaire digiteach a ainmniú le siúráilteacht. I measc na luathríomhairí tábhachtacha, bhí na cinn seo thíos:
Iad siúd a chruthaigh ENIAC, ní raibh siad mall ag aithint a laigí. Sa deireadh, dhear siad ailtireacht nua ríomhchláraitheachta a bhí i bhfad ní ba solúbtha, mar atá, ailtireacht na ríomhchlár stóráilte, nó ailtireacht von Neumann. B'é John von Neumann, duine de cheannródaithe na ríomhaireachta, ba thúisce a thug cur síos ar an dearadh seo i bpáipéar taighde a d'fhoilsigh sé sa bhliain 1945. Faoin am seo, thosaigh a lán tionscadal ar an bhfód le triail a bhaint as ailtireacht na ríomhchláracha stóráilte. Tógadh an chéad ríomhaire a bhí i dtuilleamaí na hailtireachta seo i Manchain sa Ríocht Aontaithe - SSEM, nó an "Meaisín Turgnamhach Mionscála" ("Small-Scale Experimental Machine"). Ní raibh i gceist leis an SSEM ach an chéad triail. An chéad ríomhaire den chineál seo a bhí in ann tascanna praiticiúla a chur i gcrích, mar atá, EDSAC - "Áireamhán Uathoibríoch Leictreonach Mallstórais" - b'iad an tOllamh Maurice Wilkes agus a fhoireann a thóg é i Saotharlann na Matamaitice in Ollscoil Cambridge.
Sa pháipéar a chuir tús leis na trialacha seo, thug von Neumann cur síos ar ríomhaire ar ar thug sé EDVAC, nó "Ríomhaire Uathoibríoch Leictreonach na nAthróg Scoite", ach níor tógadh an ríomhaire sin roimh an mbliain 1949, agus níor tháinig sé in úsáid ach i dtús na gcaogaidí.
Na ríomhairí a bhíonn in úsáid inniu, tá a bhformhór bunaithe ar ailtireacht na ríomhchláracha stóráilte, agus is ar an ailtireacht seo a aithnítear an "ríomhaire" mar choincheap ar na saolta seo. Mar sin, is iomaí "ríomhaire" stairiúil nach mbeadh ina ríomhaire ar aon nós de réir chritéir an lae inniu. Cé gurb iomaí craiceann a chuir teicneolaíocht na ríomhairí di ó laethanta von Neumann anuas, tá coincheap an ríomhaire féin bunaithe ar an ailtireacht a chéadcheap sé.
Na ríomhairí a bhí in úsáid sna 1950idí, bhí siad bunaithe ar an bhfolúsfheadán. Sna 1960idí, tháinig an trasraitheoir in ionad an fholúsfheadáin, rud a chuir ar cumas na ndearthóirí ríomhairí ní b'éifeachtúla a shuí i spás i bhfad ní ba lú ná roimhe sin. Le teacht na dtrasraitheoirí, thosaigh olltáirgeadh na ríomhairí.
Sna 1970idí, arís, thóg an teicneolaíocht an chéad léim eile chun tosaigh, nuair a tháinig na ciorcaid iomlánaithe agus na micreaphróiseálaithe in úsáid. Snas 1980idí, bhí sé indéanta ríomhaire chomh beag a thógáil is go dtoillfeadh sé isteach, abair, i meaisín níocháin. Faoin am céanna, chuaigh na ríomhairí baile agus na ríomhairí pearsanta i bhfairsinge. Ó tháinig borradh gan a leithéid ar an Idirlíon ó lár na nóchaidí anuas, d'éirigh an ríomhaire lán chomh coitianta, beagnach, leis an teileafón agus an teilifíseán.
Loth Beag
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Loth Beag.
An Lón Mór
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Lón Mór.
Ríomhaire
Ailtireacht na Ríomhchlár Stóráilte
Sa chuid is mó de na cásanna, bíonn na treoracha seo an-simplí: cuir an uimhir seo leis an uimhir úd, aistrigh na sonraí sin ó áit go háit eile, seol teachtaireacht chuig gléas eachtrach éigin, agus mar sin de. Léitear na treoracha seo as cuimhne an ríomhaire agus iad á rith, go ginearálta, san ordú inar tugadh iad. Thairis sin, áfach, bíonn treoracha speisialta ann a ordaíonn don ríomhaire léim a thógáil chun tosaigh nó ar ais go háit eile sa ríomhchlár agus leanúint leis ag rith an ríomhchláir ón áit sin ar aghaidh. Tugtar treoir bhrainseála nó treoir léime ar a leithéid.
An dóigh a mbíonn ríomhchlár á rith, tá sé cineál cosúil leis an dóigh a mbíonn an duine ag léamh leabhair. An chuid is mó den am, léann sé focal i ndiaidh focail agus líne i ndiaidh líne, ach uaireanta, is féidir dó filleadh ar ais go dtí pointe áirithe nó droichead a dhéanamh de mhír nó de chaibidil nach gcuireann sé suim inti. Cosúil leis sin, is féidir don ríomhaire, ó am go ham, dul ar ais agus na treoracha i rannóg éigin den ríomhchlár a dhéanamh agus a athdhéanamh uair i ndiaidh a chéile go dtí go mbeidh coinníoll inmheánach éigin sa ríomhchlár comhlíonta. Tugtar sreabhadh rialúcháin taobh istigh den ríomhchlár ar an tsaintréith áirithe seo, agus is é an rud a chuireann ar cumas an ríomhaire tascanna a dhéanamh agus a athdhéanamh gan ordú ar leith a fháil ón duine gach uair.
An duine atá ag úsáid áireamhán póca, is féidir leis bunoibríochtaí uimhríochta a chur i gcrích ag brú ar chupla cnaipe ar mhéarchlár an áireamháin. Ach dá dtabharfaí air gach uimhir ó 1 go 1,000 a chur le chéile, chaithfeadh sé an chnaipe chéanna a bhrú míle uair, rud a thógfadh dreas maith ama air, agus is dócha go ndéanfadh sé botún. Ón taobh eile de, is féidir an tasc céanna a fhágáil faoi ríomhaire le cúpla treoir shimplí. Féach an sampla seo:
mov     #0,sum     ; socraigh an athróg úd "sum" (suim) ar 0 mov     #1,num     ; socraigh an athróg úd "num" (uimhir) ar 1 loop:  add      num,sum    ; cuir luach na hathróige "num" le luach na hathróige "sum" add     #1,num     ; cuir 1 le luach na hathróige "num" cmp     num,#1000  ; cuir "num" i gcomparáid le 1000 ble     loop       ; mura sáraíonn "num" 1000 go fóill, fill ar an lúb ("loop") halt               ; deireadh an ríomhchláir, scor den rith
Nuair a ordófar don ríomhaire an ríomhchlár seo a rith, cuirfidh sé an suimiú agus an t-athshuimiú seo i gcrích gan tuilleadh treorach ón duine atá á oibriú. Ní dhéanfaidh sé botún ach go fíorannamh, agus is féidir leis an ríomhaire pearsanta nua-aimseartha tasc den chineál seo a chríochnú i rith aon mhilliúnú cuid den tsoicind.
Agus an méid sin ráite, is follas nach féidir leis an ríomhaire a mharana féin a dhéanamh ar an tasc - nuair a thabharfar treoracha dó sa ríomhchlár, cuirfidh sé i gcrích iad gan a mhalairt de mhodh oibre a mholadh, agus má iompaíonn sé amach go bhfuil fabht éigin sa ríomhchlár féin, ní aithneoidh an ríomhaire é (mura bhfuil earráid chomhréire i gceist, is é sin, treoir a sháraíonn rialacha na teanga ríomhchlárúcháin, ionas nach féidir leis an ríomhaire aon chiall a bhaint as an ríomhchlár). An duine a chaithfeadh an tasc suimithe thuas a chur i gcrích, is dócha go mbeadh a fhios aige an chothromóid seo thíos:
agus ní thógfadh sé mórán ama air, ansin, teacht ar an tsuim cheart, mar atá, 500,500. An ríomhaire, áfach, chloífeadh sé leis na treoracha a tugadh dó, beag beann ar chomh neamhéifeachtúil a bheidís i gcomparáid le modhanna fuascailte eile.
Na Ríomhchláir
Bíonn na ríomhchláir (nó na ríomhoidis, mar a thugann Gaeilgeoirí áirithe orthu freisin) iontach éagsúil ó thaobh an ábhair de. Is féidir nach bhfuil ach dosaen de threoracha i gceann amháin acu, ach ón taobh eile de, bíonn feidhmchláir na ríomhairí pearsanta - na cláir théacsphróiseála agus na brabhsálaithe gréasáin, mar shampla - chomh mór millteanach is gur féidir na millte treoracha a bheith iontu. Le ríomhchláir chomh fada a scríobh, ní leor aon fhoireann amháin a fhostú, ach nuair a bhíonn foirne éagsúla ag obair beag beann ar a chéile, bíonn ag teip orthu uaireanta a gcuid oibre a chomhordnú go sásúil. Mar sin, fágtar loicht nó botúin sa ríomhchlár a dtugtar fabhtaí orthu. Cuid áirithe de na fabhtaí, ní chuireann siad isteach ná amach ar rith an chláir, ach cuid eile acu, is féidir leo an clár a thuairteáil go hiomlán, ionas go gcaithfear an ríomhaire a atosú. Tá fabhtaí eile ann fós a fhágann an ríomhaire gan chosaint ar ionsaithe mailíseacha ón taobh amuigh - fabhtaí slándála. Ní hé an ríomhaire is cúis leis na fabhtaí, ach easpa faire an dearthóra a rinne an ríomhchlár.
Sa chuid is mó de na ríomhairí, stóráiltear na ríomhchláir i bhfoirm meaisínchóid, agus a huimhir féin (a cód oibríochta, mar a thugtar uirthi) ag dul le gach treoir ar leith. An treoir a d'ordódh don ríomhaire dhá uimhir a chur le chéile, bheadh cód oibríochta áirithe aici, an treoir a thabharfadh air ceann acu a mhéadú faoin gceann eile, bheadh cód eile aici, agus mar sin de. Bíonn na ríomhairí is simplí ábalta a rogha a bhaint as dornán de threoracha éagsúla, na cinn is casta, arís, bíonn fáil acu ar na céadta acu, agus a cód uimhriúil féin ag gach treoir. Ós rud é go bhfuil cuimhne an ríomhaire in ann uimhríocha a choinneáil ar stóras, is féidir léi, fosta, na treoirchóid a stóráil. Ós rud é nach bhfuil i ríomhchlár ar leith ach liosta treoracha, agus na treoracha féin uimhrithe, is féidir ríomhchláir a láimhdeachas taobh istigh den ríomhaire mar liostaí d'uimhreacha.
Is í an phríomhfhadhb a bhaineann le hailtireacht von Neumann, nó ailtireacht na ríomhchlár stóráilte, ná go gcoinnítear an ríomhchlár i gcuimhne an ríomhaire i bhfoirm uimhriúil, cosúil leis na sonraí a mbaineann an ríomhchlár a chasadh féin astu. I gcásanna áirithe, d'fhéadfadh an ríomhaire an ríomhchlár a choinneáil i dtaisce i gcuimhne ar leith, scartha ó chuimhne na sonraí. Tugtar ailtireacht Harvard ar an ailtireacht ríomhaireachta seo, agus í ainmnithe as an ríomhaire úd Harvard Mark I. Cé go bhfuil na ríomhairí comhaimseartha bunaithe ar ailtireacht von Neumann, tá saintréithre áirithe ag roinnt leo a chuirfeadh ailtireacht Harvard i gcuimhne duit, cosúil le cuimhne taisce an láraonaid phróiseála.
Is féidir an ríomhaire a ríomhchlárú trí liostaí fada uimhreacha a thabhairt dó, uimhreacha a cheanglóidh an ríomhaire leis na treoracha cearta ansin. Ríomhchlárú i meaisínteanga a thugtar ar an modh oibre seo. Bíonn sé leadránach ag an duine daonna, áfach, an cineál seo oibre a dhéanamh, nó tá sé níos fearr neamónaigh - ainmneacha a chuidíonn le cuimhne an duine - a thabhairt ar na treoracha éagsúla atá níos cosúla le teanga an duine - neamónaigh cosúil le JUMP (ó jump an Bhéarla, is é sin, léim), MULT (ó multiplication an Bhéarla, is é sin, méadú), ADD (ó addition an Bhéarla, nó suimiú) agus SUB (ó subtraction an Bhéarla, nó dealú). Tugtar teanga dhíolama ar na neamónaigh seo. Úsáidtear ríomhchlár ar leith, mar atá, díolamóir, leis an teanga dhíolama a aistriú go meaisínteanga. De ghnáth, bíonn a mheaisínteanga agus a theanga dhíolama féin ag cineál áirithe ríomhaire, agus mar sin, tugtar "teangacha íseal-leibhéil" ar na meaisínteangacha agus ar na teangacha díolama - ní bhíonn siad ag obair ach ar "íseal-leibhéal" an mheaisín áirithe sin.
Cé go bhfuil sé níos éasca ríomhchlár a scríobh i dteanga dhíolama, tá sé sách deacair agus sách leadránach, agus bíonn sé furasta go leor earráidí clárúcháin a dhéanamh. Mar sin, is gnách an chuid is mó de na ríomhchláir chasta a bhreacadh síos i gceann de na teangacha ardleibhéil. Is iad na teangacha seo is mó a bhíonn i gceist againn nuair a bhímid ag tagart do theangacha ríomhchlárúcháin sa ghnáthchaint, agus ainmneacha orthu mar Ada, ALGOL, BASIC, C, C++, COBOL, Fortran, Pascal, Visual Basic agus eile. Arís, ní mór an ríomhchlár a aistriú ón teanga ardleibhéil go meaisínteanga le go mbeadh an ríomhaire ábalta bun nó barr a dhéanamh de, is é sin, tiomsaitheoir. Ós rud é go bhfuil a mheaisínteanga féin ag gach cineál ríomhaire, ní mór tiomsaitheoirí difriúla a dhearadh le haghaidh na meaisíní éagsúla le go bhféadfaidís ciall a bhaint as an teanga ardleibhéil chéanna.
Tógann sé an-saothar ar na ríomhinnealtóirí ríomhchlár mór fada a scríobh a bheadh ag obair go sásúil, agus is é an taithí atá ag lucht na ceirde seo leis na blianta fada anuas nach mbíonn sé indéanta an obair a chríochnú in am. Tá brainse iomlán eolaíochta ann - innealtóireacht na mbogearraí - le taighde a dhéanamh ar fhadhbanna ríomhchlárúcháin agus le fuascailtí a mholadh.
Contae Washoe, Nevada
Is contae Meiriceánach é Contae Washoe atá suite i stát Nevada. Sa bhliain 2017, bhí daonra 460,587 duine ann. Is é Reno a phríomhbhaile contae.
Independent Television
Gréasán teilifíse sa Ríocht Aontaithe is é Independent Television ("Teilifís Neamhspleách"), nó ITV. Bunaíodh i 1955 é tar éis an Acht Teilifíse, 1954. Tá an RA roinnte i réigiúin, agus díoltar ceadúnais chraolacháin do chomhlachtaí neamhspleácha i ngach réigiún.