cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cath na Fraince
Dénouement
Ina leabhar Suite Française, tugann Irène Némirovsky cur síos ar an gcíor thuathail inar fágadh na daoine i rith na tréimhse sin.
A luaithe a bhí an Fhrainc faoi chois, chuir an Wehrmacht tús le feachtas bolscaireachta inar iarradh ar phobal na Fraince glacadh le forlámhas fórsaí na Gearmáine agus cabhrú leo aghaidh a thabhairt ar an sean-namhaid, An Ríocht Aontaithe.
Féach freisin
Appel du 18 juin
Jan Palach
Ba mhac léinn staire agus eacnamaíochta polaitiúla é Jan Palach (11 Lúnasa 1948-19 Eanáir 1969). Bhí sé ag freastal ar Ollscoil Charles, sa Seicslóvaic nuair a chuir sé lámh ina bhás féin (tré thine), mar agóid pholaitiúil i gcoinne cur faoi chois Earraigh an Phrág de bharr ionradh na Seicslóvaice 1968, ag airm Chomhaontaithe Vársá.
Lloyd Honeyghan
Dornálaí Iamácach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Lloyd Honeyghan, a rugadh ar 22 Aibreán 1960 i Saint Elizabeth, Iamáice.
Ruitéiniam
Is é an ruitéiniam dúil uimhir a 44 i dtábla peiriadach na ndúl, agus is é an giorrúchán a sheasann dó ná Ru. Ceann de na miotail i ngrúpa an phlatanaim é, agus ceann de na miotail trasdultacha atá ann, leis. Miotal crua geal atá ann, agus cosúil leis an oismiam, imoibríonn sé le hocsaigin an aeir, ionas go gcruthaítear teatrocsaíd - i gcás an ruitéiniam, is í teatrocsaíd an ruitéiniam í, nó RuO4.
Is gnách úsáid a bhaint as an ruitéiniam sa chóimhiotalú. Má mheasctar iarsmaí beaga ruitéiniam tríd an tíotáiniam, cuirfidh sé go mór le díontacht an tíotáiniam ar an gcreimeadh. Maidir leis an oismiam agus leis an bplatanam, is féidir iad a dhéanamh níos crua trí ruitéiniam a chur leo.
Ba é an t-eolaí Karl Ernst Claus a d'aithin an ruitéiniam agus a d'aonraigh an chéad smután de, thiar sa bhliain 1844 in Kazan, an Rúis. B'as an Eastóin dó, ar chúige Rúiseach í san am, agus léiríonn a ainm go raibh baint aige le seanuaisle Gearmánacha an chúige sin. Mar ba dual do Ghearmánaigh na hEastóine, áfach, bhí sé ina thírghráthóir mhór Rúiseach, agus d'ainmnigh sé an dúil nua as an Rúis - ruitéiniam. San am sin, ba ghnách úsáid a bhaint as an ainm Laidine Ruthenia - an Ruitéin - mar aistriúchán ar Rus na Rúisise, is é sin, sean-chomhainm na Rúise, na hÚcráine agus na Bealarúise. Inniu, ní gnách Ruitéanaigh a thabhairt ach ar threibheacha áirithe Úcránacha, go háirithe in Iarthar na hÚcráine.
Tá ruitéiniam an dúlra comhdhéanta as seacht n-iseatóp cobhsaí. Níl raidiseatóip fhadsaolacha ag an ruitéiniam a bheadh ar fáil go nádúrtha.
Tá ceimic an ruitéiniam sách cosúil le ceimic an oismiam, an teatrocsaíd ach go háirithe. Is iad na huimhreacha ocsaídiúcháin is tábhachtaí ná +2, +3 agus +4, áfach.
Níl ról ar bith ag an ruitéiniam i mbeatha an duine. A mhalairt ar fad, creidtear go bhfuil nimh ann - ar a laghad, tá an teatrocsaíd sách dainséarach, díreach cosúil le teatrocsaíd an oismiam. Carnann an ruitéiniam sna cnámha, agus is féidir go bhfuil sé in ann ailse a tharraingt ar an duine, fiú.
Aided Loegairi Buadaig
Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, scéal greanntraigéideach is ea Anbhás Laoghaire Buaigh (Sean-Ghaeilge Aided Loegairi Buadaig). Caomhnaítear é i lámhscríbhinn amháin den 16ú haois.
Achoimre
Rinne an file Aed mac Ainninne adhaltranas le Mugain, bean chéile an rí, Conchúr mac Neasa, agus dá bharr daoradh é chun báis. Ceapadh go mbáfaí i loch é, ach d'éirigh leis ar dtús de dhraíocht iad a thriomú amach. Níor éirigh ámh ag an loch dheireanach i Latharna, Contae Aontroma, ós comhair theach Laoghaire Buaigh, gaiscíoch na nUladh. Ní ligfeadh Laoghaire choíche go gcuireadh bard chun báis in aice leis a thighse. Lena chlaíomh in láimh aige, bhris sé a dhoras amach chun an beart a chosc. Ach bhuail a cheann chomh vvv sin ar an fardoras gur éag sé dá gonta ball beag ina dhiaidh. In ainneoin a ghonta, mharaigh Laoghaire tríocha 30 gaiscíoch an rí, agus sa ruaille buaille go léir. d'éirigh le hAodh éalú.
CLG Feadamar
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Feadamar.
Suíomh
Tá sé bunaithe i bparóiste Feadamar in lár Chontae Luimnigh, 16km ó dheas ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór a imreoirí as baile Feadamar agus as na ceantracha tuaithe máguaird ar nós An Carnán, Baile an Fhainínigh agus Páirc na Carraige.
Cluichí
Cé go bhfuil traidisiún an iomána níos láidre sa cheantar, imrítear peil agus an iomáint sa chlub.
Páirc Imeartha
Tá páirc imeartha Feadamair suite i mBuaile an Bhoird, 1km siar ó lár an bhaile.
Imreoirí Cáiliúla
I measc iománaithe cáiliúla Feadamair, tá Pádraig Ó Clochasaigh (Paddy Clohessy) a bhí ar fhoirne Luimnigh na bliana 1934, 1936 agus 1940 nuair a bhuadar Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann agus Éamonn de Phrionnbhíol (Eddie Prendeville) ar imir ar fhoireann an chontae le linn blianta na 1970í.
Cumann Íosa
Is ord rialta de chuid na hEaglaise Caitlicí é Cumann Íosa (Laidin: Societas Iesu), agus tugtar Íosánaigh ar chomhaltaí an oird seo. Ní féidir ach le fir bheith ina nÍosánaigh. Oideachasóirí, saineolaithe, múinteoirí agus scoláirí iad de ghnáth, agus clú is cáil orthu as an obair intleachtach atá idir lámhaibh acu le soiscéal Dé a chraobhscaoileadh.
Eagraíocht
Tá na hÍosánaigh ag obair i 112 thír i gcúig ilchríoch.
Is é an tArd-Ghinearál Arturo Abascal atá i gceannas ar Chumann Íosa ón mbliain 2016 i leith. Tá ceanncheathrú an Oird suite in Eaglais Ainm Ró-Naofa Íosa (Chiesa del Santissimo Nome di Gesù all'Argentina), nó "Eaglais Gesù" (Chiesa del Gesù), sa Róimh.
Stair
Ba é Naomh Iognáid ó Loyola a bhunaigh Cumann Íosa sa bhliain 1534 (in éineacht le Proinsias Xavier agus Peter Faber agus fir eile). Mhóidigh seisean agus na fir eile an chuid eile dá saol a chaitheamh i mbochtaineacht agus in aontumha agus fanacht dian dílis don Phápa.
Sa bhliain 1540, fuair Foirmle Bhunaithe an Chumainn faomhadh Phól a Trí, a bhí ina Phápa san am.
Bhí páirt thábhachtach ag na hÍosánaigh san Fhrith-Reifirméisean agus, níos deireanaí, i nua-aoisiú na hEaglaise.
Sa 18ú haois rinneadh géarleanúint ar na hÍosánaigh i go leor tíortha, an Bhrasaíl (1754), an Phortaingéil (1759), an Fhrainc (1764), an Spáinn agus a coilíneachtaí (1767), agus Parma (1768). Chuir an Pápa Cléimeans XIV an t-ordú faoi chois leis an bulla Dominus ac Redemptor i 1773. Sa bhliain 1814 chuir an Pápa Pius VII bulla an Phápa Sollicitudo omnium ecclesiarum, ag athshlánú Chumann Íosa.
The Voice (séasúr 3 na SA)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag John de Mol é The Voice, a tosaíodh i Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2011. Thosaigh an tríú sraith de The Voice ar 5 Meán Fómhair, 2012 agus chríochnaigh sé ar 5 Nollaig, 2012.
B'iad Adam Levine, Blake Shelton, Christina Aguilera agus CeeLo Green na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Cassadee Pope an tsraith agus tháinig Terry McDermott sa dara háit.
Weston Otmoor
Is baile suite in Oxfordshire é Weston Otmoor.
Iridiam
Is é an t-iridiam dúil uimhir a 77 i dtábla peiriadach na ndúl, agus is í an tsiombail cheimiceach a sheasann dó ná Ir. Ceann de na miotail phlatanamchosúla é, agus é ar an miotal is fearr a sheasann creimeadh. Ba é Smithson Tennant a d'aithin an chéad uair é, sa bhliain 1803, agus d'ainmnigh sé as Iris, bandia Gréagach an bhogha báistí, é, toisc go raibh dathanna láidre ina lán salann iridiam. Níl sé le fáil sa dúlra ach go tearc, agus ní tháirgtear mórán de, ach baintear sainúsáid as i gcraobhacha áirithe tionsclaíochta.
Aerlíne
mion|right|300px|[[Airbus A380 de chuid Emirates]] Comhlacht a iompraíonn paisinéirí nó earraí san aer is ea aerlíne. Tá comhlachtaí ann a fhreastalaíonn ar a gcuid cliant le seirbhís rialta, agus cinn eile a réitíonn eitiltí "cairtfhostaithe" de réir riachtanaisí a gcliant.
Tá aerlínte ann a bhfuil scaireanna sa comhlacht i seilbh rialtais náisiúnta nó eile. Aerlínte faoi bhratach a thugtar orthu seo. Is minic a bhíonn monaplacht acu ar eitiltí taobh istigh de thír. Tá dhá líne den chineál seo sa tSeapáin: All Nippon Airways (ANA) agus Japan Airlines (JAL), ach is minice a bhíonn aon aerlíne náisiúnta amháin ag tír. Bíonn sé costasach a leithéid de chomhlacht a choimeád ag imeacht agus ar na tíortha a raibh fadhbanna eacnamaíocha lena haerlínte náisiúnta tá an Nigéir (Nigeria Airways), an Phoblacht Dhoiminiceach (Dominicana d'Aviació, ATA Dominicana), agus Peiriú (Aerolínies Peruanes agus AeroPerú), agus Veiniséala (Viasa agus Avensa). Níl aon ghá go mbeadh úinéireacht aerlíne go hiomlán ag rialtas. Uaireanta, fiontar measctha a bhíonn ann. I gcás Aerolínias Argentinas, mar shampla, níl ach 10% de na scaireanna ag an rialtas.
Achadh Ogáin
Is baile fearainn i gContae Thír Eoghain é Achadh Ogáin.
Aerlíne
I roinnt tíortha ní raibh aerlíne náisiúnta ariamh ann, mar shampla sna Stáit Aontaithe. Ag tosú leis an dírialú sna 1980idí, go háirithe, bhí comórtas saor i measc na n-aerlínte seachas srianta ar ról comhlachtaí eachtracha.
mion|clé|Póstaer a chuir amach KLM sa bhliain 1918
Iridiam
Miotal bán nó bánbhuí é an t-iridiam - is ar an imir bhuí is fearr a aithníonn súil an duine thar an bplatanam é. Cosúil leis na miotail eile i ngrúpa an phlatanaim, tá an t-iridiam iontach trom - beagnach chomh trom leis an oismiam.
Tá dhá iseatóp nádúrtha ag an iridiam, mar atá, Ir-191 (37.3 % d'iridiam an dúlra) agus Ir-193 (62.7 % d'iridiam an dúlra). Iseatóip chobhsaí iad - níl teacht ar aon raidiseatóp iridiam sa dúlra.
Is iad na huimhreacha ocsaídiúcháin is tábhachtaí ná +3 agus +4. Is í an t-aon ocsaíd a bhfuil na ceimiceoirí eolach uirthi ná an dé-ocsaíd IrO2, ar púdar donn í. Deirtear go bhfuil seisce-ocsaíd (trí-ocsaíd dé-iridiam, Ir2O3) ann freisin, agus gur púdar dúghorm í, ach níl cur síos cuimsitheach ar fáil ar an ocsaíd seo, agus is ábhar conspóide í i gcónaí. Is féidir leis an iridiam dul i gcomhdhúile den dá chineál le dúile eile i ngrúpa na hocsaigine, áfach: d'éirigh leis na ceimiceoirí an dá chineál suilfídí (IrS2, Ir2S3), seiléinídí (IrSe2, Ir2Se3) agus teallúirídí (IrTe2, Ir2Te3) a chruthú. Tá tuairisc tugtha ar an tríshuilfíd IrS3 freisin. Tá sraith iomlán halaiginídí ann ina bhfuil an uimhir ocsaídiúcháin +3 ag an iridiam: an fhluairíd IrF3, an chlóiríd IrCl3, an bhróimíd IrBr3 agus an iaidíd IrI3. Is féidir leis an bhfluairín an t-iridiam a ocsaídiú go staid níos airde fós, agus mar sin, tá teitreafhluairíd, peinteafhluairíd agus heicseafhluairíd ann.
Walter Scott
Ba úrscéalaí stairiúil agus file é an Ridire Walter Scott, Bart. (14 Lúnasa, 1771 – 21 Meán Fómhair 1832) a raibh aithne air ar fud na hEorpa lena linn féin.
Léitear a chuid úrscéalta agus dánta i gcónaí, ach níl an tóir chéanna ar a shaothar anois is a bhí lena linn féin. Is cuid de chlasaicigh na litríochta Béarla iad. I measc na leabhar cáiliúil tá Ivanhoe, Rob Roy, Lady of the Lake, Waverley agus The Heart of Midlothian. Chuir Seosamh Mac Grianna Gaeilge ar Ivanhoe.
Plinias Mór
B'údar Rómhánach, nádúraí, agus fealsamh nádúrtha é Gaius Plinius Secundus (23 AD – 25 Lúnasa, 79 AD), nó Plinias Mór mar is fearr aithne air, ceannasaí cabhlaigh agus airm na luath-Impireachta Rómhánaí, agus cara pearsanta an impire Vespasian é chomh maith.
Chaith sé an chuid is mó dá chuid saor-ama amuigh faoin spéir ag staidéar, ag scríobh nó ag imscrúdú feiniméin nádúrtha agus gheografacha, scríobh sé saothar ciclipéideach, Naturalis Historia, a bhí ina eiseamláir d' oibreacha den sórt céanna a scríobhadh ina dhiaidh sin. Scríobh Pliny óg, a nia, faoi i litir chuig an staraí Tacitus: "Ego istas beatus cui beneficio deorum concessum vel facere scribendum esse aut scribere valet lectioni supra modum in quo Beati dona collatum. In hoc numero mihi avunculus, virtute sua, et meritas compositiones."
(Gaeilge: "Domsa, measaim go bhfuil siad beannaithe, trí bhfabhar na ndéithe, ar a bhfuil sé deonaithe acu rud a dhéanamh arbh fhiú scríobh faoi, nó rud a scríobh arbh fhiú a léamh; dothomhaiste, beannaithe iad siúd ar a tugadh an dá fhéith orthu. Sa chás deireanach sin a bhéas m'uncail, de bhua a chuid shaothair féin agus do chuid shaothair".)
Tom Petty
Amhránaí agus ceoltóir Meiriceánach ab ea Thomas Earl Petty (20 Deireadh Fómhair, 1950 – 2 Deireadh Fómhair, 2017).
Witney
Is baile suite in Oxfordshire é Witney.
Lasairchíor choiteann
Éan beag atá duchasach don Eoraip, tuaisceart na hAfraice is Maidéara is ea an lasairchíor. Stríoc fhlannbhuí ar a cheann, agus a mhalaí bán. Áitríonn sé coillearnach is scrobarnach coille, agus itheann feithidí. An t-éan is lú a phóraíonn san Eoraip. Is baill d'fhine na Regulidae iad.
left|thumb|Regulus ignicapillus thumb|Regulus ignicapilla
Cory Spinks
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Cory Spinks, a rugadh ar 20 Feabhra, 1978 i St. Louis, Missouri.
Henry Kenny
Polaiteoir Éireannach ab ea Henry Kenny (7 Meán Fómhair 1913 – 25 Meán Fómhair 1975). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael. B'athair Éanna Uí Choinnigh é.
Anno Domini
deas|250px|thumb|Dionysius Exiguus Is é is brí leis na focail Laidine Anno Domini (nó Anno Domini Nostri Iesu Christi) ná "i mbliain an Tiarna" (nó "i mbliain ár dTiarna Íosa Chríost"). Is mar A.D., AD nó IC (Iar-Chríost) a ghiorraítear é. Cuirtear na focail seo le huimhir na bliana, agus na blianta á gcuntas ón chéad bhliain i ndiaidh bhreith Íosa Críost. Is í an bhliain 1 an chéad bhliain sa chóras seo, agus níl aon bhliain 0 ann.
Go bunúsach, is córas é seo atá bunaithe ar an gcreideamh Críostaí, ach glacann go leor forais agus fothuithe idirnáisiúnta leis mar chaighdeán, agus i dtíortha a úsáideann an chosmhuintir féilire éigin eile, is gnách aird a thabhairt ar an bhféilire Críostaí agus ar ré na Críostaíochta i gcúrsaí gnó agus i gcaidreamh idirnáisiúnta. Ar mhaithe leis an neodrach i gcaidreamh idirchreidmheach, áfach, is minic a chloistear leaganacha ar nós "de réir na ré coitianta" in áit "A.D." ina lán teangacha inniu.
As Gaeilge, is féidir na litreacha "A.D." a léamh amach mar "d'aois ár dTiarna". Cé gur gnách gan an t-alt a úsáid sa Ghaeilge roimh ainmfhocail a dtagann uimhir ar a lorg - "teach a dó", "seomra a trí" a deirtear, mar shampla - is í an ghnáthúsáid i litríocht na Gaeltachta féin scinneadh ón nós seo nuair atá uimhreacha na mblianta i gceist. Mar sin, "sa bhliain 2006" an leagan is fearr, in áit "i 2006" nó "i mbliain a 2006", cé nach mbeadh ach an leagan deireanach ag freagairt do ghnáthnósanna uimhriúcháin na Gaeilge.
Na blianta roimh bhreith Chríost, cuirtear "r. Chr." leo sa Ghaeilge. Is ionann sin agus "BC" a fheictear sa Bhéarla.
Stair Anno Domini
Sa chéad cheithre chéad bliain de Ré na Críostaíochta, bhítí ag baint úsáide as an bhféilire Rómhánach, ach nuair a tháinig meath ar Impireacht na Róimhe, theastaigh córas eile ó na daoine leis na blianta a chomhaireamh. Sa bhliain 525, chuaigh an manach Rómhánach Dionysius Exiguus i dtuilleamaí an eolais a bhí ar fáil sa Bhíobla, agus is é an tátal a bhain sé as ná gur rugadh Íosa 525 bliana roimhe sin.
Dar le beagnach gach fear léinn sa lá atá inniu ann go raibh sé mícheart. Is é an meastachán atá acu ná gur saolaíodh an Slánaitheoir idir an bhliain 8 RC agus an bhliain 4 RC.
Baile Ui Colmain
Is baile fearainn i gContae Thír Eoghain é Baile Uí Colmain.
Liosta tíortha de réir daonra
Is liosta é seo de thíortha an Domhain de réir daonra, idir thíortha atá neamhspleách agus iad siúd atá spleách ar thír éigin eile. Sampla de thír spleách is ea Vailís agus Futúna (féach thíos) atá faoi rialú na Fraince.
Ar an tábla seo, tá cló iodálach ar ainmneacha na gcríoch spleách. Rangaítear na tíortha neamhspleácha sa chéad cholún. Tugtar in iúl an céatadán den daonra domhanda atá ag gach tír freisin, sa chúigiú colún.
Tagann na figiúirí ó fhoinsí difriúla agus ní bhíonn siad i gcónaí inchurtha lena chéile. Tá 7,963,183,000 duine nach mór ar an Domhan faoi láthair. Mar gheall ar an éagsúlacht foinsí ní hionann suim na bhfigiúirí sa tábla agus an figiúr domhanda seo.
Woodstock, Oxfordshire
Is baile suite in Oxfordshire é Woodstock.
CLG Úlla
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Úlla.
Stair
Bhí traidisiún láidir peile i gcónaí ins na paróistí ar an dteorann idir Contae Luimnigh agus deisceart Contae Thiobraid Árann agus tá tagairtí ann faoi chomórtaisí á imirt sa cheantar roimh bhunú CLG sa bhliain 1884. Ceaptar gur bhumaíodh club faoin ainm Úlla go hoifigiúil sa bhliain 1888. Bhí trí fhoireann peile láidir sa cheantar ag an am agus d’aistirgh imreoirí idir An Cnocán, Pailís na Gréine agus Úlla ó bhliain go bliain. Chomh maith le sin, tháinig roinnt mhaith des na peileadóiri ar fhoirne mhóra na cathrach ar nós Na Trádálatihe as an bparóiste.
Bhuaigh Úlla Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh sa bhliain 1900 tar éis dóibh Mainistir na Féile a chur síos sa chluiche ceannais. D’éirigh leo arís sa pheil sinsear leis an bua d'fháil ar Mhainistir na Féile sa bhliain 1918 agus arís sa bhliain 1922 agus ar Bhaile an Londraigh] sa bhliain 1925 agus b’fhéidir go mbeadh tuilleadh craobh buaite acu le linn an tréimhse sin muna raibh Cogadh na Saoirse agus An Cogadh Cathartha ag cur isteach go mór ar imirt na peile.
Thit an club as a chéile ar feadh cúpla bliain ina dhiaidh sin. D'imir roinnt dá n-imreoirí ar fhoireann Dún Bleisce a bhuaigh Corn Peile Soisear Chontae Luimnigh sa bhliain 1928 agus roinnt eile ar fhoireann An Chnocáin a chaill cluiche ceannais craobh sinsear an chontae ceithre uair as a chéile i gcoinne An Ghleanna idir na blianta 1928 agus 1931. Tháinig Úlla agus Dún Bleisce le chéile faoin ainm Raonaithe an Bhaile Nua ag tús blianta na 1930í agus chailleadar cluiche ceannais craobh sinsear an chontae faoi dhó i gcoinne An Ghleanna sna blianta 1933 agus 1934. Ina dhiaidh sin, b’iad Átháin agus An Cnocán na clubanna ba láidre in oirthear an chontae agus thit Úlla, a bhí ag imirt arís ar a naonar, síos go dtí an grád sóisear. Bhuadar Corn Peile Sóisear an Chontae sa bhliain 1946 agus nuair a d’fhilleadar ar imirt peile sinsear, ghbhadar craobh an chontae do chúigiú uair sa bhliain 1961 i ndiaidh buachaint ar fhoireann na roinne Gaeil an Iarthair sa chluiche ceannais.
Le linn blianta deiridh na 1960í, ba é Úlla an club peile ba láidre i gcomórtaisí na n-óg ach níor éirigh leo arís sa pheil sinsear go dtí an bhliain 1979 nuair a bhfuaireadar an lámh in uachtar ar Eas Géibhtine. Bhuiagh Coláiste Thumhan orthu sa bhliain dár gcionn agus ba í sin an uair dheireannach a d'imríodar i gcluiche ceannais an sinsear chontae. Thiteadar síos ón ngrád uachtarach sa bhliain 2002 agus tá siad ag imirit peile idirmheánach ó shin i leith.
Páirc Imeartha
D’imir Úlla le blianta ar pháirc an phobail sa Ghléib ar imeall theas an bhaile agus, i ndiaidh á ceannach timpeall na bliana 2003, tá áiseanna dá chuid féin á fhorbairt ar an suíomh.
Imreoirí Cáiliúla
I measc peileadóirí cáiliúla Úlla, d’imir Dáithí Ó Cuirc (Davy Quirke) ar fhoireann Luimnigh I gcluiche ceannais na Mumhan sa bhliain 1965 agus Dónal Mac Giobún (Donal Fitzgibbon) agus Risteárd Ó Baoill (Richard Bowles) i gcluiche ceannais na bliana 1991.
Zab Judah
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Zabdiel Judah, a rugadh ar 27 Deireadh Fómhair, 1977 i mBrownsville, Brooklyn, Nua-Eabhrac.
Contae Stephens, Texas
Is contae i Texas é Stephens. Is é Breckenridge príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 9,630 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Ard-Oifig an Phoist
Bhí Ard-Oifig an Phoist i mBaile Átha Cliath suite ar Shráid Sheamlas an Éisc ó 1689 ar dtús, ní ba déanaí i bhfoirgneamh beag in aice leis na Foirgintí Tráchtála ó 1755 ar aghaidh, agus haistríodh í go dtí áras níos mó os comhair Fhaiche an Cholaíste.
Ar an séú lá de Mhí Eanáir sa bhliain 1818, hosclaíodh Oifig nua an Phoist i Sráid Sackville, ar a dtugtar Sráid Uí Chonaill inniu. Ar na saolta seo, tá Ard-Oifig an Phoist ag obair mar cheanncheathrú do An Post, a sholáthraíonn seirbhísí postais do Phoblacht na hÉireann ar fad.
Stair
Chuir Charles Whitworth an bhunchloch leis an bhfoirgneamh ar an 12ú lá de Mhí Lúnasa sa bhliain 1814, agus críochnaíodh an obair i ndiaidh oibreacha trí bliana. Chosain an foirgneamh leathchéad míle punt, an foirgneamh Seoirseach poiblí deireanach a tógadh i mBaile Átha Cliath. B'é an t-ailtire Francis Johnson a rinne an dearadh. Tá an foirgneamh maisithe le trí dhealbh le John Smyth. Tá teachtaire na ndéithe Rómhánacha, Mearcair, ina sheasamh ar an taobh deas, agus é ag iompar maide an dá nathair (Caduceus) arb é a shuaitheantas é, chomh maith le sparán. Ar an taobh clé, seasann an Dílseacht (Fidelitas) agus í ag ardú méire lena béal agus ag iompar eochrach ina lámh. Sa lár atá, Hibernia, agus í ag baint taca as a sleá agus ag coinneáil greama ar a sciath.
clé|mion
Nuair a bhí Éirí Amach na Cásca díreach ag tosú, léigh Pádraig Mac Piarais Forógra na Poblachta amach ó staighre an dorais mhóir os comhair Ard-Oifig an Phoist. Tá bunchóip an fhorógra le feiceáil inniu féin in Oifig na mBailitheoirí Stampaí. I rith an Éirí Amach, bhain ceannairí na nÓglach úsáid na ceanncheathrún as Ard-Oifig an Phoist. Dá thoradh sin, rinne fórsaí na Breataine Móire a lán damáiste don fhoirgneamh, agus iad á ionsaí. Níor cuireadh caoi cheart ar an bhfoirgneamh arís, sular ghlac rialtas an tSaorstáit leis mar dhualgas, cúpla bliain ní ba déanaí. Inniu féin, feictear poill philéar an Éirí Amach ar na colúin.
mion|clé
I ndilchuimhne ar an dóigh ar theip an tÉirí Amach ar na hÉireannaigh, cuireadh dealbh de bhás Chú Chulainn ina seasamh os comhair an fhoirgnimh. Bhí an dealbh seo le feiceáil ar an bpíosa deich scillinge ón mbliain 1966 agus ar "shraith B" den nóta fiche punt.
Sa bhliain 2005, d'fhógair Rialtas na hÉireann go rabhthas leis na seirbhísí poist a bhogadh go dtí áit éigin eile le hArd-Oifig an Phoist a iompú ina hiarsmalann a bheadh tiomnaithe do chuimhneachán Éirí Amach na Cásca.
Bhí colún Nelson ina sheasamh os comhair an fhoirgnimh go dtí an bhliain 1966, nuair a chuir buama de chuid an IRA de dhroim an tsaoil é. Sa bhliain 2000, tógadh an Spuaic ina áit. mion|clé clé|mion|clé|[[Colún Nelson agus an póirseáid GPO, sráid Sackville, léaráid a rinne George Petrie sa bhliain 1830]]
Seanad Barbadós
Is é Seanad Barbadós an teach uachtarach de chuid Pharlaimint Barbadós. Cuimsíonn an Pharlaimint, i dteannta an tSeanaid, Teach an Tionóil agus an Tiarna (a bhfeidhmíonn Seanascal ar son).
Is é an Seanascal, mar ionadaí na Banríona, a cheapann an 21 seanadóir go hoifigiúil. Ceapann sé 12 ball ar mholadh an Phríomh-Aire agus 2 bhall ar mholadh Cheannaire an Fhreasúra. Ceapann sé an 7 ball eile de réir a rogha féin.
Le bheith incheaptha mar Sheanadóir, ní mór don duine 21 bliain d'aois a bheith gnóthaithe aige, agus bheith ina shaoránach de chuid Bharbadós, agus cónaí air sa Bharbadós le feadh an 12 mí dheireanach.
Aonad Díorthaithe SI
Tugtar aonad díorthaithe SI ar aonad tomhais a dhíorthaítear ó na seacht mbonnaonad SI atá sonraithe ag Córas Idirnáisiúnta na nAonad (SI). Tá siad éadoiseach, nó is féidir iad a chur in iúl mar tháirge de cheann amháin nó níos mó de na bonnaonaid, b'fhéidir scálaithe, de réir cumhachta easpónantúcháin oiriúnaí.
Bíonn ainmneacha speisialta ag an SI le haghaidh 22 de na haonaid dhíorthaithe (mar shampla, heirts, an t-aonad tomhais SI le haghaidh minicíochta), ach ní léiríonn na cuid eile ach cá has a dhíorthaigh siad: mar shampla, an cileagram in aghaidh an mhéadair chearnaigh (kg/m2), an SI a dhíorthaítear ó aonad an achair;; agus an cileagram sa mhéadar ciúbach (kg/m3 nó kg m−3), an SI a dhíorthaítear ón aonad dlúis.
Nuair a scríobhtar ainmneacha na n-aonad díorthaithe SI ina n-iomláine, baintear úsáid as litreacha sa cás uachtair. Mar sin féin, scríobhtar na siombailí do na haonaid ainmnithe i ndiaidh daoine leis an iniseal sa chás uachtair. Mar shampla, an tsiombail le haghaidh heirts "Hz"; ach is í "m" an tsiombail le haghaidh méadar.
Aonaid dhíorthaithe le hainmneacha speisialta
Leagtar amach i gCóras Idirnáisiúnta na nAonad ainmneacha speisialta do 22 aonad díorthaithe, lena n-áirítear aonaid dhíorthaithe éadoiseacha, an raidian (rad) agus an stéaradian (srLeagann Córas Idirnáisiúnta na nAonad ainmneacha speisialta amach do 22 aonad díorthaithe, lena n-áirítear dhá aonad díorthaithe éadoiseach, an raidian (rad) agus an stearaidian (sr).
Dualghluaisne
Is é is dualghluaisne ann ná gluaiseacht na réalta féin trasna na spéire mar a fheictear dúinn féin í, is é sin, an chuid de ghluaiseacht infheicthe na réalta arb í fíor-ghluaiseacht na réalta is cúis léi. Aithnítear dualghluaisne na réalta ar a comhordanáidí meánchiorclacha, is é sin, ar an gceartairde agus ar an diallas. Má fhágtar gluaiseacht an Domhain féin, chomh maith le gluaiseachtaí ais rothlaithe an Domhain - is é sin, an luainíocht agus an nútú - as an áireamh, gheofar dualghluaisne na réalta. Is iad na réaltaí is mó dualghluaisne ar an spéir ná Réalta Kapteyn agus Réalta Barnard.
Johnny Geoghegan
Polaiteoir Éireannach ab ea Johnny Geoghegan (5 Samhain 1913 – 5 Eanáir 1975). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Corn Rugbaí an Domhain 2011
An tír óstach a roghnú
Bhí trí thír san iomaíocht chun Corn an Domhain a reáchtáil: An tSeapáin, An Nua-Shéalainn agus An Afraic Theas. Ag cruinniú den International Rugby Board (IRB) ar an 17 Samhain 2005 i mBaile Átha Cliath, roghnaíodh an Nua-Shéalainn mar eagraitheoir.
Staideanna
Imríodh cluichí Chorn an Domhain in dhá staid déag in aon chathair dhéag. Bhí an cluiche tosaigh agus an cluiche ceannais ar siúl in Eden Park, Auckland
Tíortha cáilithe
Bhí 20 tír cáiliithe don chorn domhanda. Bhí áit ag an Nua-Shéalainn go huathoibríoch mar thír óstach. Ansin bhí áit ag na trí thír is fearr ó bhabhta na ngrúpaí ag Corn Rugbaí an Domhain 2007 go huathoibríoch freisin. Líonadh an ocht áit eile ó chomórtais mhór-roinne agus cluiche cáilithe idir-mhór-roinne.
Babhta na nGrúpaí
Chuaigh buaiteoirí na ngrúpaí agus na foirne a bhí sa dara háit ar aghaidh chuig na babhtaí ceathrú ceannais. Fuair na chéad trí fhoireann sa ghrúpa áit uathoibríoch ag an gcéad Chorn Domhanda eile.
Kirstene Hair
Polaiteoir de chuid Páirtí Coimeádach sa Ríocht Aontaithe is ea Kirstene Janette Hair. Rugadh í i mBreichinn, Aonghas ar an 12 Lúnasa 1989.
Ard-Easpag Bhaile Átha Cliath (idirdhealú)
Ón Reifirméisean ar aghaidh, tá dhá Ard-Easpag Bhaile Átha Cliath, ceann san Eaglais Chaitliceach Rómhánach agus ceann in Eaglais na hÉireann.
Ard-Easpag Bhaile Átha Cliath
thumb|[[Ard-Eaglais Chríost, Baile Átha Cliath|Ard-Eaglais Chríost, suí Ard-Easpaig Bhaile Átha Cliath]]
Is oifig é Ard-Easpag Bhaile Átha Cliath san Eaglais Chaitliceach Rómhánach agus in Eaglais na hÉireann, atá i gceannas ar cheantar timpeall Bhaile Átha Cliath. Tá an teideal 'Príomháidh na hÉireann' ag an oifig, ach tá tosaíocht san eaglais ag Ard-Easpag Ard Mhaca a bhfuil an teideal 'Príomháidh Uile-Éireann' aige.
Siorc bán mór
Is Liamhán mór fíorionsaitheach é an siorc bán mór, an liamhán is baolaí ar fad, meastar. Fairsing sna farraigí trópaiceacha is measartha, i bhfad ón tír den chuid is mó, ach gar don chladach uaireanta. Suas le 6 m ar fhad. Idir liath is donn in uachtar, a íochtar bán. A fhiacla mór mionchíorach. Itheann sé cuid mhaith iasc eile, agus liamháin eile, deilfeanna is róin. Fógraítear ionsaithe liamhán bán ar dhaoine go minic.
Aylesbury
deas|250px|thumb|Aylesbury Is baile suite i mBuckinghamshire é Aylesbury.
Contae Washington, Texas
Is contae i Texas é Washington. Is é Brenham príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 33,718 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Beaconsfield
Is baile suite i mBuckinghamshire é Beaconsfield.
Baile Ó gCoitil
deas|250px|thumb|Baile Ó gCoitil Is baile fearainn i gContae Thír Eoghain é Baile Ó gCoitil.
Grace Hopper
Ríomheolaí agus seachaimiréal i gCabhlach na Stát Aontaithe ab ea Grace Brewster Murray Hopper (née Murray; 9 Nollaig 1906 – 1 Eanáir 1992). Bhí sí ar na chéad chláraitheoirí a d'oibrigh ar an ríomhaire Mark I sa bhliain 1944, cheap sí an chéad tiomsaitheoir i gcomhair teanga ríomhchláracháin agus scaip sí coincheap na dteangacha cláracháin a bheadh neamhspleách ar mheaisín amháin, coincheap as ar forbraíodh an teanga COBOL, ceann de na chéad teangacha cláracháin ard-leibéil.
Beathaisnéis
Rugadh Hopper i gCathair Nua-Eabhrac ar an 9 Nollaig 1906. Girseach fhiosrach a bhí inti agus—sula raibh a fhios ag a máthair cad a bhí ar siúl aici—bhain sí seacht gclog aláraim as a chéile le fáil amach conas a oibríonn siad. Sa bhliain 1928 bhain sí fochéim amach sa mhatamaitic agus san fhisic i gColáiste Vassar. Bhain sí céim mháistreachta sa mhatamaitic amach in Ollscoil Yale agus sa bhliain 1934 bronnadh Ph.D. sa mhatamaitic uirthi san ollscoil chéanna.
Nuair a bhris an Dara Cogadh Domhanda amach rinne Grace iarracht dul isteach i gCabhlach na Stát Aontaithe ach bhí sí i bhad ró-éadrom. Rinneadh eisceacht di, áfach, agus d'oibrigh sí ar fhorbairt na gcéad ríomhairí i measc ban agus fear Meiriceánach agus Sasanach eile. Lean sí i gCúltaca an Chabhlaigh an chuid is mó den am i ndiaidh an chogaidh. Rinne sí a bealach trí na ranganna; rinneadh captaen di agus faoi dheireadh seachaimiréal.
Fuair Hopper bás ar 1 Eanáir 1992 in Arlington, Virginia. Tá long i gCabhlach na Stát Aontaithe ainmnithe ina diaidh, an scriostóir USS Hopper. Is é "an Hopper" an t-ainm a tugadh ar an Cray XE6, sár-ríomhaire, ag NERSC. "Amazing Grace" an leasainm a tugadh uirthi.
Michael Bauer
Rinne sé céim sa teangeolaíocht agus Gaeilge na hAlban in Ollscoil Dhún Éideann idir 1998 agus 2002, agus cé go raibh sé ina shaoránach Gearmánach ar dtús, fuair sé saoránacht Bhriotanach i 2010.
Foclóireacht
Is é Mìcheal Bauer agus Will Robertson a d'fhoilsigh Dwelly-d (leagan ar líne den fhoclóir mór Dwelly lenar féidir cuardach a dhéanamh i mBéarla nó i nGaeilge na hAlban) agus Am Faclair Beag (foclóir Ghaeilge na hAlban ina bhfuil téarmaíocht agus abairtí nua-aimseartha ach le Dwelly ann chomh maith) i 2009. Fuair an bheirt moladh ó Pharlaimint na hAlban agus ó Pharlaimint Westminster mar gheall ar an obair dheonach seo.
Liam Ahern
Polaiteoir Éireannach ab ea Liam Ahern (William uaireanta, 12 Eanáir 1916 – 13 Iúil 1974). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
São Tomé (Cathair)
Is é São Tomé príomhchathair São Tomé agus Príncipe, tír bheag oileánda amach ó chósta thiar láir na hAfraice. Is é São Tomé an baile is mó sa tír. Tá sé suite ar Bhá Ana Chavas, in oirthuaisceart oileán São Tomé, an t-oileán is mó sa tír. Tá calafort mór ann. Tá 56,000 duine ina gcónaí sa chathair.
Thomas Preston, 1ú Bíocunta na Teamhrach
Saighdiúir Éireannach den 17ú haois ab ea Thomas Preston, 1ú Bíocunta na Teamhrach (1585 - Deireadh Fómhair 1655).
Tar éis seirbhís fhada mar amhas in Arm na Spáinne, d’fhill Preston ar Éirinn nuair a bhris Éirí Amach 1641 amach.
D’fhan sé i ndlúth-theagmháil leis an Tiarna Leifteanant Séamus de Buitléir, 1ú Diúc Urumhan, agus thacaigh sé go láidir le comhghuaillíocht idir lucht na Comhdhála agus na Ríogaí i gcoinne na maolcheann.
Coláiste an Droichid Nua
Mana
Tá dhá mhana ag armas an choláiste: "Veritas" agus "Cur me persequeris". Mana na Doiminiceánaigh is ea Veritas (Fírinne). Mana na clainne Eustace, na daoine a thug an talamh don scoil, is é Cur me persequeris –(Cén fáth go mbíonn tú do mo chéasadh?). Is é atá i gceist leis an mana seo ná finscéal Naoimh Eustace – scéal ina bhuaileann sé poc le cros idir a bheana(rud atá le feiceáil in armas an choláiste) agus ina fiafraíonn an poc an fáth go bhfuil an naomh á chrá.
An Scoil Faoi Láthair
Is é Matt O’Shea príomhoide na scoile faoi láthair. Is é Pat O’Brien an leaspríomhoide.
Contae Terry, Texas
Is contae i Texas é Terry. Is é Brownfield príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 12,651 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Split
Is í Split an chathair is mó sa Dalmáit, an dara cathair is mó sa Chróit agus de réir daonáireamh 2011 tá 178,192 ina chónaí ann. Tá sí mar an dara port is mó sa tír agus an tríú is mó ar an Meánmhuir. Is í lárionad riaracháin Chontae Split-na Dalmáite (Splitsko-dalmatinska županija). Tá iar-pálás Dióicléitiánas suite i lár na Cathrach a tógadh sa 4ú haois (faoi chosaint ag UNESCO ón mbliain 1979). Tá ceanncheathrú Cabhlach na Cróite súite ar an taobh ó dheas den leithinis i bpórt Lora.
Pran
Aisteoir Indiach ba ea Pran Krishan Sikand nó Pran (12 Feabhra 1920 – 12 Iúil 2013). Bhí clú agus cáil air i scannánaíocht a thír dhúchais. Cailleadh é in ospidéal Lilivati i Mumbai sa bhliain 2013.
Split
Ainm
Creidtear go raibh an grúpa ársa Aspalathos/Spalatos (ón nGréigis) ina chónaí san áit a bhfuil mar lár na cathrach sa lá atá inniu ann. Tagann a hainm ón bhfocal Gréigise, aspalathos (ασπάλαθος), don ngiolcach shléibhe a fhásann ansin go réidh.
Sa mheánaois glaoann go leor foinsí Laidineach na cathrach Spalatum air, agus is é Spalato leagan Iodáilis. Split is ea an t-ainm Cróitis agus i rith an 19ú haois glaodh Spljet air de bharr athrú go canúint éagsúil, ach athríodh ar ais é go ainm an lae inniu.
De réir Toma Arhiđakon áfach, tagann ainm na cathrach ón bhfocal Laidinis i gcomhair Pálás Dhióicléitiánas (palatium = S-palatium).
The Voice (séasúr 4 na SA)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag John de Mol é The Voice, a tosaíodh i Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2011. Thosaigh an cheathrú sraith de The Voice ar 25 Márta, 2013 agus chríochnaigh sé ar 18 Meitheamh, 2013.
B'iad Adam Levine, Blake Shelton, Shakira agus Usher na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Danielle Bradbery an tsraith agus tháinig Michelle Chamuel sa dara háit.
San José, Cósta Ríce
Is é San José príomhchathair Chósta Ríce (Spáinnis: [ˌsɑːn hɒˈsɛː]). Tá an chathair suite i lár na tíre. Bunaíodh sa bhliain 1738 í, ach ní raibh sí ina príomhchathair go dtí 1823. Sa lá atá inniu, is lárionad polaitíochta agus tráchtála sa tír é San José.
Bletchley
Is baile suite i mBuckinghamshire é Bletchley.
Péidearastacht
mionsamhail Cuimsíonn an téarma péidearastacht réimse leathan de chaidreamh earótach idir fir atá fásta agus buachaill atá ag teacht in aois, do dhéagóirí.
David Lidington
Polaiteoir de chuid Páirtí Coimeádach sa Ríocht Aontaithe is ea Sir David Roy Lidington. Rugadh é i Lambeth, Londain ar an 30 Meitheamh 1956.
CLG Máigh Rua/An Bóthar
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Máigh Rua/An Bóthar.
Suíomh
Tá an club bunaithe i bparóiste Máigh Rua/An Bóthar ar bhruach Abhann na Maoilchéirne in Oirthear Chontae Luimnigh, 13km soir ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór a imreoirí as baile Máigh Rua agus na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Maide Buí agus Ceapach na hAithne ar thaobh thuaidh na habhann agus i sráidbhaile An Bóthar agus as na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Lios Mothláin agus An Briotás ar an dtaobh theas.
Cluichí
Cé go bhfuil traidisiún an iomána níos láidre sa cheantar, imrítear peil agus iomáint sa chlub ach tá an bhéim dírithe go láidir i dtreo na hiomána.
Páirc Imeartha
Tá Páirc Uí Artaigh, príom-pháirc imeartha Máigh Rua/An Bóthar, suite ar phríomhshráid baile Máigh Rua. Baintear úsáid chomh maith as sean-pháir imeartha An Bóthar i mBóthar Sceiche Gainimh lámh le Crosbhóthar Uí Bhéara ar an N24.
Imreoirí Cáiliúla
I measc iománaithe cáiliúla Máigh Rua/An Bóthar, tá Seosamh Mac Uaid (Joe Quiad) a bhí ar fhoirne Luimnigh a chaill cluichí ceannais Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann na mblianta 1994 agus 1996 agus ar a bhronnadh an gradam Sárimreoir na Bliana na mblianta céanna, Eoin Ó Néill (Owen O’Neill), a bhí ar fhoireann na bliana 1996, agus Séamus Ó hIcí (Séamus Hickey) a bhí ar fhoireann na bliana 2007.
Aomadh
Aomadh nó aomachán an téarma fisice a thagraíonn don dóigh a dtarraingíonn, nó a n-aomann, réid éagsúla a chéile, go háirithe an t-aomachán leictreamaighnéadach agus an imtharraingt - nó an domhantarraingt más é an Domhan, an pláinéad ar a bhfuil cónaí orainn, atá i gceist.
Focal de chuid Ghaeilge Oirthear Uladh é aomadh ar dtús, mar a léiríonn foclóir Uí Dhuinnín dúinn. Attraction an téarma Béarla ach ba chóir gan an focal Gaeilge a úsáid leis an bhfocal Béarla a aistriú taobh amuigh de chomhthéacs na heolaíochta, murar cuid de do chanúint é.
Bletchley and Fenny Stratford
Is baile suite i mBuckinghamshire Sasana é Bletchley and Fenny Stratford.
Buckingham
Is baile suite i mBuckinghamshire é Buckingham.
Contae Milam, Texas
Is contae i Texas é Milam. Is é Cameron príomhbhaile an chontae. Is é Rockdale an chathair is mó sa chontae. Bhí 24,757 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
46 (uimhir)
Is é 46 an uimhir nádúrtha tar éis 45 agus roimh 47.
Porto-Novo
Is é Porto-Novo príomhchathair Phoblacht Bheinin. Tá sé suite in oirdheisceart na tíre ar ghóilín de chuid Mhurascaill na Guine. 'Calafort nua' is brí le porto novo sa Phortaingéilis. Cé go bhfuil reachtas na tíre suite in Porto-Novo, is in Cotonou atá an chuid is mó d'oifigí rialtas náisiúnta Bheinin. Sa bhliain 2009, bhí cónaí ar 267,191 duine in Porto-Novo.
Leabharlann na Comhdhála
Is í Leabharlann na Comhdhála an leabharlann is mó ar domhan, agus í suite in Washington, D.C., sna Stáit Aontaithe. Leabharlann taighde atá ann a bunaíodh ar 24 Aibreán 1800, an chéad institiúid chultúrtha fheidearálach sa tír úd. Freastalaíonn an leabharlann ar riachtanais Chomhdháil na Stát Aontaithe, agus is ag baill agus fostaithe na Comhdhála amháin a bhfuil cead acu ábhar ón leabharlann a fháil ar iasacht. Tá teacht ar bhailiúcháin na leabharlainne ag taighdeoirí seachtracha, áfach. I ndáiríre, is í Leabharlann na Comhdhála leabharlann náisiúnta na Stát Aontaithe.
Porto-Novo
Tá formhór lucht na cathrach de na phobail Yoruba agus Gun. Go stairiúil is i gceantar Yoruba atá Porto-Novo suite, ach tháinig a lán Gun (nó Egun) isteach ó na ceantracha siadsan níos faide siar. Labhartar idir Yoruba agus Egun sa chathair.
Liam Cunningham
Polaiteoir Éireannach ab ea Liam Cunningham (25 Eanáir 1915 – 29 Feabhra 1976). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Gernika
Is cathair bheag í Gernika (Bascais) nó Guernica as Spáinnis i dTír na mBascach i dtuaisceart na Spáinne. Tugtar Gernika-Lumo go hoifigiúil ar an gcathair mar gheall ar aontas le baile Lumo.
Tá an chathair lonnaithe i gcúige Bizkaia (Bascais) nó Vizcaya (Spáinnis). Suíonn Junta nó parlaimint Bizkaia ann. Tá dlúthbhaint idir an chathair, príomhchathair ársa Thír na mBascach, agus náisiúnachas na mBascach mar bhailíodh Comhthionóil traidisiúnta Bizkaia ann faoi dhair, an  Gernikako Arbola.
Victoria Prentis
Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea Victoria Mary Boswell Prentis. Rugadh í i mBanbury ar an 24 Márta 1971.
Gernika
Stair
Taobh amuigh den Spáinn tá cáil ar an gcathair mar gheall ar an bpictiúr a pheinteáil Pablo Picasso i 1937 den aerbhuamáil an Léigiúin Condor den Luftwaffe ar an gcathair le linn Chogadh Cathartha na Spáinne.
Scriosadh trí cheathrú den bhaile agus maraíodh na céadta (ar a laghad) ar an lá fuilteach úd, an 26 Aibreán 1937. Níl mórán den seanbhaile ársa fágtha sa lá atá inniu ann, taobh amuigh de chúpla foirgneamh mar an tseaneaglais i lár an bhaile, a sheas go dúshlánach in éadan bhuamadóirí Hitler agus Mussolini.
Chesham
Is baile suite i mBuckinghamshire é Chesham.
Aindrias Ó Cathasaigh
Is scríbhneoir agus staraí Éireannach é Aindrias Ó Cathasaigh. Tá sé ar an eite chlé.
Rosemary Dobson
File Astrálach ba ea Rosemary de Brissac Dobson (Oifigeach Ord na hAstráile) (18 Iúil 1920 – 27 Meitheamh 2012). Bhí sí ina heagarthóir agus ina léaráidí freisin. D’fhoilsigh sí ceithre chnuasach déag filíochta agus aistríodh a saothar go Fraincis agus go teangacha eile.
Beatha
Rugadh Rosemary Dobson in Sydney mar an dara hiníon de A.A.G. (Arthur) Dobson, a rugadh i Sasana, agus Marjorie (née Caldwell). Ar thaobh a hathar ba é a seanathair Henry Austin Dobson, file agus aistí. D’fhreastail sí ar Frensham School, agus d’fhan sí ann mar phrintíseach múinteora ealaíne agus stair ealaíne.
Nuair a bhí sí bliain is fiche d’aois, chuaigh sí ar Ollscoil Sydney mar mhac léinn gan chéim, agus rinne sí staidéar ar dhearadh faoin ealaíontóir Astrálach Thea Proctor. Bhí ina heagarthóir agus ina léitheoir ag an bhfoilsitheoir Angus and Robertson.
John Baron (polaiteoir)
Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea John Charles Baron. Rugadh é i Redhill, Surrey ar an 21 Meitheamh 1959.
Contra proferentem
Tugann an dúnghaois nó an teoiric léirithe chonartha contra proferentem (Laidin: "in aghaidh [an] tairgeora"), ar a dtugtar freisin "i gcoinne [an] dréachtóra", le fios, nuair a bhíonn gealltanas, comhaontú nó téarma débhríocha ann, ba chóir glacadh leis an tsainbhrí nó an léirmhíniú nach rachadh chun tairbhe an pháirtí a dhréachtaigh na foclaíochtaí.
Rosemary Dobson
Beatha
In 1971 d’aistrigh sí féin agus Alec go Canberra, áit ar chuir Alec Rannóg na Foilsitheoireachta ar bun i Leabharlann Náisiúnta na hAstráile. Bhí siad mór leis na filí David Campbell, A. D. Hope, R. F. Brissenden agus leis an gcriticeoir Dorothy Green.
Contra proferentem
Cuirtear an teoiric i bhfeidhm go minic i gcásanna a bhaineann le conarthaí caighdeánaithe nó i gcásanna ina bhfuil na páirtithe neamhchothrom, i ndáil le chumhacht margála, ach bíonn sé infheidhme maidir le cásanna eile. Mar sin féin, ní bhíonn feidhm dhíreach leis, i gcásanna ina bhfuil an teanga atá i gceist faoi shainordú an dlí, mar a bhíonn sé go minic i i gconarthaí árachais agus i mbillí luchta.
Rosemary Dobson
Beatha
Ceapadh an deirfiúr ba shine aici, Ruth Dobson, mar an gcéad taidhleoir proifisiúnta mná de chuid na hAstráile.
Fuair Rosemary Dobson bás i dteach altranais in Canberra ar an 27 June 2012.
Saothar
Thosaigh Dobson ag scríobh filíochta agus í seacht mbliana d’aois. Foilsíodh an chnuasach aici, In a Convex Mirror, in 1944, agus lean trí chnuasach déag eile é. Tuganna saothar léargas ar an ngrá a bhí aici ar ealaín, ar mhiotaseolaíocht agus ar an tseandacht agus ar a saol mar mháthair.
Mhaígh Douglas Stewart gur dhuine spioradálta í "in the deepest and most important sense". Dúirt Dobson féin i réamhrá Selected Poems (1973): "'I hope it will be perceived that the poems presented here are part of a search for something only fugitively glimpsed, a state of grace which one once knew, or imagined, or from which one was turned away. Surely everyone who writes poetry would agree this is part of it - a doomed but urgent wish to express the inexpressible'."
Chuir sí trí dhíolaim in eagar agus aistriúcháin ar fhilíocht Rúiseach in dhá cheann acu, aistriúcháin a rinne sí in éineacht le David Campbell. Scríobh sí prós freisin.
Leabhair
Filíocht
Aistriúcháin
Neamhfhicsean
Contae Van Zandt, Texas
Is contae i Texas é Van Zandt. Is é Canton príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 52,579 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Bauerschaft (cineál lonnaíochta)
Is éard is Bauerschaft (Gearmáinis) ann ná lonnaíocht tuaithe a fhaightear san tSacsain Íochtarach ina mbíonn, go minic, gréasán lonnaíochta tuaithe d'fheirmeacha beaga scaipthe, agus dá bhrí sin freagraíonn siad don chineál lonnaíochtaí a dtugtar gráigeanna nó clocháin orthu, in Éirinn.
Theodor W. Adorno
Fealsamh, socheolaí, ceoleolaí agus cumadóir Gearmánach ab ea Theodor W. Adorno (1903 - 1969), nó Theodor Ludwig Wiesengrund mar atá a ainm scríte ar a theastas breithe. Do rugadh é i gcathair Frankfurt am Main, sa Ghearmáin, ar an 11ú lá de mhí Mheán Fómhair agus do fuair sé bás ar an 6ú lá de Lúnasa i gcathair Visp, san Eilvéis.
Fenny Stratford
Is baile beag i mBuckinghamshire é Fenny Stratford, suite ar imeall Milton Keynes.
Blár Chrombail
Troideadh Blár Chrombail ar léanta (talaimh íseal) in aice le Crombail, Srath Spé, Albain ar an 30 Aibreán agus an 1 Bealtaine, 1690. In ainneoin a bheith ina choimheascar sách beag, d'fhógair toradh an chatha seo deireadh éifeachtach le hÉirí Amach na Seacaibíteach.
High Wycombe
Is baile suite i mBuckinghamshire é High Wycombe.
Maria Miller
Polaiteoir de chuid an Pháirtí Coimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea Maria Frances Lewis Miller. Rugadh í i Wolverhampton, Staffordshire ar an 26 Márta 1964.
CLG Cathair Chinn Lis
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Cathair Chinn Lis.
Suíomh
Tá sé bunaithe i bparóiste Cathair Chinn Lis/Inse Shan Labhráis in Oirthear Chontae Luimnigh, 14km soir ó dheas ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór imreoirí Chathair Chinn Lis as baile Cathair Chinn Lis, sráidbhaile Cathair Laighin agus as na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Céad Acra, Baile Bhrúid, Boscaill agus Dún Mhaoláin.
Cluichí
Imrítear ach peil amháin sa chlub agus tá sé nasctha le Cathair Laighin i gcomhair na hiomána. Cé go bhfuil an bheirt acu suite sa pharóiste chéanna agus imríonn siad ar an bpáirc imeartha céanna, is clubanna ar leith iad.
Páirc Imeartha
Imríonn Cathair Chinn Lis ar pháirc imeartha Chathair Laighin, Páirc Cuimhneacháin an tAthair Uí Aodha, suite i mBoscaill, 1km ó dheas ó bhaile Chathair Chinn Lis ar bhóthar Bhaile an Mhistéalaigh.
Imreoirí Cáiliúla
D’imir Colm ó hIcí (Colm Hickey) ar fhoireann peile sinsir Luimnigh le linn blianta na 2000.
Electric Light Orchestra
Is banna ceoil é an Electric Light Orchestra (ELO) a bunaíodh i mBirmingham, Sasana sa bhliain 1970 ag Jeff Lynne, Roy Wood agus Bev Bevan. Thosaigh an grúpa le amhrán "10538 Overture" a scríobh Lynne agus Wood dá mbanna The Move, agus chuaigh siad chun tionscnamh "baroque and roll" a chothú, ach d'imigh Wood tar éis an chéid albaim, The Electric Light Orchestra. Tar éis imeachta Wood, ghabh Lynne ceannas cruthaitheach, ag cumadh beagnach gach amhrán agus gach albam. Tháinig ELO 2 agus On the Third Day sa bhliain 1973.
Fuair an amhrán "Don't Bring Me Down", as an albam Discovery, an áit is airde sna cairteacha Meiriceánacha a bheadh acu. Bhí ciall athrach ag ainm an albaim, "Disco Very", a chruthaigh an pianódóir Richard Tandy, mar go raibh téama dioscó ag an albam. Scaoil ELO albam coincheapa Time amach sa bhliain 1981, leis an singil "Hold On Tight". Ní bhfuair ELO an toradh céanna lena dá albam deireanach, Secret Messages agus Balance of Power, agus cheap daoine go raibh an banna ag cailleadh a ngairbhe ag bogadh i dtreo popcheoil. Bhí fonn ag Lynne dhá albam a scríobh as Secret Messages, ach níor aontaigh an lipéad. Chaill Lynne a fhuinneamh cumtha agus dhíscoir an banna sa bhliain 1986, le Lynne ag casadh chun déanamh ceoil - bhain sé páirt sna Traveling Wilburys, ag obair le George Harrison, Bob Dylan, Tom Petty agus Roy Orbison. Tháinig Lynne agus Tandy ar ais le chéile i 2000 agus 2001 chun Zoom a scaoileadh, ach níor éirigh leis an turas a bhí á phleanáil acu agus dhíscoir siad arís go dtí 2015, nuair a scaoil siad Alone in the Universe faoin ainm Jeff Lynne's ELO.
Platanam
Is é an platanam dúil a 78 i dtábla peiriadach na ndúl, agus is é an tsiombail a sheasann dó i bhfoirmlí ceimiceacha ná Pt. Fuair sé a ainm ó na conquistadores Spáinneacha a bhí ag creachadh Mheiriceá Theas ar lorg óir agus airgid ghil, agus ba nós leo platina nó "airgidín", "airgead beag" a thabhairt air. Ar dtús, níor thuig siad gur miotal luachmhar a bhí ann. Inniu, áfach, tá an-ráchairt ar an bplatanam, nó tá sé chomh húsáideach agus atá sé tearc sa dúlra. Úsáidtear é i ndéantús na soithí saotharlainne agus i gcatalú na n-imoibrithe ceimiceacha, nó tá sé suaithní ar fad chomh réidh is a ólann sé isteach hidrigin. Thairis sin, tá sé níos oiriúnaí don tseodóireacht ná miotail eile an ghrúpa.