cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Loch Coir' Uisge
Is loch é Loch Coir’ Uisge, ar an Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain.
Long After Dark
Taobh 2
Gach amhrán le Tom Petty. (ach amháin iad le nótaí).
Mark Redman (Coronation Street)
Is carachtar ficseanúil é Mark Redman ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac Thomas Hawkeswood (1983–84), Christopher Oakes (1986), Michael Bolstridge (1991), Christopher Cook (1992–96) agus Paul Fox (1999–2006) an pháirt mar Mark.
Cúil na Cábaig
Is ceantar suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Cúil na Cábaig.
Caisteal Armadal
clé|250px|mion|Caisteal Armadal Is caisleán é Caisteal Armadal, suite ar an Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd.
Franz Karl Achard
Ceimicí Gearmánach, ceannródaí i dtáirgeadh siúcra ó bhiatas ab ea Franz Karl Achard (28 Aibreán 1753 - 20 Aibreán 1821). Shaothraigh sé bealach chun platanam a phróiseáil.
Johann Bayer
Réalteolaí agus dlíodóir Gearmánach ab ea Johann Bayer (1572 – 7 Márta 1625). Rugadh i Rain, Bavaria é. Rinne sé staidéar ar an bhfealsúnacht in Ingolstadt i 1592, agus tar éis a chuid staidéir ansin chuaigh sé go Augsburg agus thosaigh sé ag obair mar dhlíodóir. Chuir sé suim sa réalteolaíocht in Augsburg. Ba spéis leis an tseandálaíocht freisin.
Sheol sé a réaltatlas, Uranometria, sa bhliain 1603.
Zomba
Cathair sa Mhaláiv is ea Zomba agus é suite i ndeisceart na tíre ag bun an ardchláir Zomba. Príomhchathair na hAfraice Briotanaí Láir a bhíodh ann agus ina dhiaidh sin príomhchathair na Niasalainne. D'fhan Zomba mar phríomhchathair na tíre i ndiaidh theacht an neamhspleáchais go dtí an bhliain 1974, nuair a rinneadh príomhchathair de Lilongwe. D'fhan parlaimint na tíre in Zomba go dtí an bhliain 1994. De réir meastacháin a rinneadh sa bhliain 2008, bhí cónaí ar 101,140 duine in Zomba.
An Bhantiarna Jane Grey
Bhí an Bhantiarna Jane Grey (1536/7 — 12 Feabhra 1554) ina banríon ar Shasana ar feadh naoi lá in Iúil 1553, le linn géarchéim chomharbachta. Tugadh 'Banríon na Naoi Lá' uirthi mar gheall air seo. Ba ghar-neacht le hAnraí VIII í agus chinn a athair agus Protastúnaigh thábhachtacha eile ar iarracht a dhéanamh í a chur i gcoróin tar éis don rí Protastúnach Éadbhard VI bás a fháil. Rinneadh é seo d'fhonn bac a chur ar an gCaitliceach, Máire Túdar, deirfiúr Éadbhaird agus an iníon ba shine le hAnraí VIII, teacht i gcoróin. Ach theip ar an gceannairc seo, ceal tacaíochta ón bpobal i gcoitinne. Cuireadh í chun báis tar éis do Mháire teacht i réim.
Na Mongólaigh sa Rúis
Sa 13ú haois a tháinig na Mongólaigh go dtí an Rúis, agus bhí an-tionchar acu ar stair na tíre sin.
Teacht na Mongólach
Tháinig an chéad ionradh Mongólach ar Dheisceart na Rúise sa bhliain 1223 faoi cheannas an Cháin mhórchlúitigh féin Geingeas. Ós rud é gur san Deisceart a rinne Geingeas a chuid racáin, níorbh eagal do Novgorod é; an chéad taoiseach eile - Batú - a chuaigh i gceannas ar arm a Chan féin, thug sé aghaidh ar na prionsachtaí tuaisceartacha, mar Vladimir-Suzdal agus Novgorod.
Ba mhillteanach an namhaid iad na Mongólaigh is na Tataraigh, agus iad ag scuabadh rompu anoir gan oiread agus ballóg a fhágáil ina seasamh ina ndiaidh. B'iomaí cathair Rúiseach a scrios is a chreach siad gan taise, gan trua, gan trócaire - Cív, Vladimir agus Suzdal ina measc - ach d'éirigh leis an bPrionsa Alastair thuasluaite dul i gcomhchainteanna leis na Mongólaigh. Shábháil sé é féin agus a ríocht trí cháin bhliantúil a ghealladh do na danair seo.
Chuir na Mongólaigh cúirt an Cháin - an Mathshlua Órga - ar bun i nDeisceart na Rúise, in áit ar bhaist siad "Saray" uirthi.
B'é ba toradh dó seo ná gur fágadh an chuid ba mhó den Rúis faoi fhorlámhas na Mongólach ar bhealach díreach nó indíreach. Ba chuid de ríocht na Mongólach iad oirthear agus deisceart na Rúise. Na prionsachtaí beaga san Iarthar, bhí gobharnóir nó fear ionaid de chuid na Mongólach i ngach ceann acu, agus aitheantas tugtha acu do Chán na Mongólach mar Ard-Rí. Sa tuaisceart a bhí tailte Novgorod, agus iad saor ó dhíormaí Tatáracha, ach bhí lucht a rialtais ag íoc cánach leis na Mongólach.
Moscó
Bhí stát nua ag teacht chun tosaigh, áfach, i measc na mionphrionsachtaí: Moscó. Ní raibh i Moscó ar dtús ach cineál taobhchathair nó cóilíneacht de chuid Vladimir-Suzdal. B'é Iúirí Dolgarúicí (nó "Seoirse Lámhfhada") a thóg an chéad chaisleán ins an áit seo, agus de réir a chéile, rinneadh prionsacht daoithi, mar Mhoscó. (As an abhainn - Moskva-reka - atá ag sní tríthi a hainmníodh an chathair. Creidtear gur tháinig ainm na habhann as ceann de na teangacha Fionnúgracha a labhraítear nó a labhraítí thall is abhus sa Rúis, agus gaol ag an ainm Moskva leis na tamhain Fhionnúgracha a chiallaíonn "dubh" agus "uisce" - musta agus vesi na Fionlainnise. Thiocfadh a rá, mar sin, gur "Dubhlinn" is ciall le hainm na cathrach ó thús.)
D'éirigh le hIvan Kalita - nó "Seán an Sparáin" - sa bhliain 1328 ceadúnas a mhealladh ón gCán prionsacht Tver' in aice le tailte Mhoscó a fhorghabháil. Mar a thaispeánann a leasainm, fear inseifte tíosach a bhí in Ivan, agus sparán mór aige: chaith sé a ailp ag ceannach tailte úra ón gCán sa bhreis ar a bhfuair sé nuair a chloígh sé Tvéir.
B'éigean do Novgorod géilleadh do bhrú na Sualannach is na Liotuánach, fosta: de réir a chéile, chaill sí a seanghradam, agus Moscó ag fás is ag forbairt.
Dmitriy Donskoy
Sa cheathrú haois déag, áfach, d'éirigh le prionsa Mhoscó, Dmitriy, na Rúisigh a chruinniú in éadan na dTatárach. Bhí scoilt ag teacht ar na Mongólaigh, agus Mathshlua nua bunaithe ag cuid acu le dul in iomaíocht leis an Mathshlua Órga - an Mathshlua Geal. Chuaigh fórsaí Dmitriy chun teagmhála leis na Tataraigh i gKulikovo in aice leis an abhainn úd Don, agus b'iad na Rúisigh a bhuaigh an cath cáiliúil seo i Mí Mheán Fómhair den bhliain 1380. Ina dhiaidh sin, chuaigh ag an Mathshlua an ceann is fearr a fháil ar na Rúisigh arís, ach bhí sé foghlamtha acu anois nach dochloíte a bhí na Mongólaigh, agus go raibh sé indéanta ruaigeadh a chur orthu as an tír. Gaireadh laoch náisiúnta de Dmitriy - Dmitriy Donskoy, nó Dmitrí ó Don.
Aontú na Rúise ar na Bacáin
Le linn na gcathanna sa chúigiú haois déag tháinig deireadh leis na cúigí neamhspleácha, agus an Rúis á haontú faoi choimirce Mhoscó. Nuair a shealbhaigh Ivan a Trí - garmhac do Vasiliy, mac Dmitriy - an chumhacht i Moscó, ní raibh mórán sracaidh fágtha sna cúigí eile, ach amháin i Novgorod. Déanta na fírinne, ní bheadh Novgorod féin in inmhe scaradh ó Mhoscó gan chuidiú ón bPolainn-Liotuáin, agus í ag iompairc le Moscó faoin tseanphoblacht trádála seo. Nuair a thoiligh Novgorod le conradh comhghuaillíochta leis an Liotuáin, chuaigh Ivan a Trí chun cogaidh le pionós a ghearradh do mhuintir Novgorod as an bhfeillbheart, agus ó ba rud é nár tháinig fórsaí Liotuánacha ag chosaint a gcomhghuaillí ar an ionradh, b'éigean do lucht rialtais Novgorod forlámhas a ghéilleadh d'Ivan. I gceann chúpla bliain eile, áfach, d'éirigh na Novgorodaigh amach in éadan Mhoscó, ach ní raibh rath orthu. B'éigean dóibh iad féin a thabhairt suas don namhaid go neamhchoinníollach, agus ansin, sa bhliain 1478, chaill an tseanphoblacht gach a raibh fágtha dá neamhspleáchas. An clog mór féin a mbíodh a chling ag cur gairm scoile ar chomhthionól ionadaíoch na poblachta cathartha, tógadh anuas é lena thabhairt go Moscó mar chreach chogaidh. Rinneadh feoid de thailte Novgorod agus cuireadh tiarnaí ó Mhoscó ina mbun.
Feodachas, Seirfeachas agus Daoirse
Ar ndóighe, bhí scológa ann, nó cé eile a sholáthródh a gcuid bia do na huaisle? Bhí feirmeoirí saora ann freisin, nó "scológa dubha" - scológa de chuid na talún duibhe. Ba leo féin an caorán a bhídís a shaothrú, ach ba ghnách cáin nó cíos bliantúil, nó obrok, a ghearradh orthu a d'íocaidís leis an tiarna talún. Scéal eile ar fad a bhí fíor maidir leis na seirfigh: ní hamháin go n-íocaidís cíos - tyaglo - leis an tiarna talún, ach b'éigean dóibh freisin dualgas oibre, barshchina, a chomhlíonadh go tráthrialta i bpáirceanna an tiarna. Agus Moscó ag teannadh a greime ar an Rúis, ceanglaíodh na scológa den talamh, i gcruth is nach raibh de cheart acu an áit ar rugadh iad a fhágáil ar aon nós. Ós rud é go raibh cíos, cáin agus ceangal ag cur an tsaoil féin ó mhaith ar na scológa, áfach, is iomaí duine acu a thug aghaidh ar na cúlriasca le talamh úr a thabhairt chun míntíreachais, beag beann ar rí nó ruire.
Bhí sclábhaithe nó daoir sa Rúis, fosta, nó bhí na Rúisigh ag tógáil patrúin leis na Mongólaigh: bhí an daoirse fréamhaithe sách domhain ina gcultúr siúd. De réir a chéile, rinneadh aicme na ndaor agus aicme na seirfeach a ionannú le chéile. Nó ba mhinic a gaireadh daor de dhuine shaor a bhí báite i bhfiacha; agus ó ba rud é nach raibh cuid mhaith de na scológa in ann a gcíos a íoc leis an tiarna talún, thosaigh seisean ag caitheamh leo mar a bheadh daoir den tseandéanamh iontu.
Bhí an-pháirt ag an Eaglais Cheartchreidmheach in atógáil na sochaí is an chultúir, agus réim na Mongólach ag druidim chun deireanais. Go háirithe, bhí eaglaisí á dtógáil agus naomhphictiúir á ndathú, agus Novgorod ina lárionad tábhachtach ealaíontóireachta sa cheathrú haois déag, idir ailtireacht agus dhathadóireacht. Ansin a d'fhoghlaim Andrey Rublyov, an duine ba cháiliúla amuigh de dhathadóirí cráifeacha a linne, - ansin a d'fhoghlaim sé tús a cheirde ón máistir Gréagach úd Theophanes, nó "Feofan Grek", mar a thugadh na Rúisigh air, i ndeireadh na ceathrú haoise déag. (Lenár linn féin, rinne an stiúrthóir cáiliúil Andrey Tarkovskiy scéal beatha Rublyov a scannánú.) De réir a chéile, thosaigh na manaigh ag saothrú litríochta arís, agus iad ag cleachtadh na teanga scríofa a dtugtar an tSean-Slaivis Eaglasta uirthi.
Fuair Ivan a Trí bás sa bhliain 1505, agus tháinig a mhac Vasiliy a Trí i gcomharbacht air. Ós rud é gur banphrionsa Biosáinteach, Zoë Palaiologos, ab ea a mháthair, agus an Biosáintiam féin léirscriosta ag na Turcaigh sa bhliain 1453, bhí Vasiliy inbharúla gurbh eisean a bhí ina oidhre ceart ar Impire an Bhiosáintiam. Bhí meas an tSáir - meas an Impire - aige air féin, agus scríbhneoirí cúirte dá chuid ag tagairt do Mhoscó mar "an tríú Róimh" (i ndiaidh an chéad Impireacht Rómhánach agus Impireacht an Bhiosáintiam, arbh í leath oirthearach na hImpireachta Rómhánaí í, ar dtús).
Mhair Vasiliy a Trí ag cur troda ar na Tataraigh agus ag cúngú ar na stáit Rúiseacha eile, an dornán acu a d'fhan neamhspleách ar Mhoscó i gcónaí. Fuair Vasiliy bás sa bhliain 1533, agus ó ba rud é nach raibh ach trí bliana slánaithe ag a mhac, Ivan, fágadh na móruaisle - na boigheáraigh - i seilbh na tíre. Nuair a tháinig Íobhán i gcrann an oiread is a bhí sé in ann dul i gceannas ar a ríocht féin, rinne sé ródach mór ar na boigheáraigh chomh maith leis na Tataraigh dheireanacha.
Iarsmaí an Mhongólachais
D'fhág na Mongólaigh a rian féin ar chultúr na Rúise ar a lán bealaí. Scar siad an tír leis an Iarthar, agus an Áise ag éirí níos tábhachtaí mar chéile trádála agus iomlaoide. Thairis sin, b'iad na Mongólaigh a thug isteach pionós an bháis sa Rúis, nó ní raibh sé á chleachtadh ag na Rúisigh fad is a d'fhan seandlíthe na Slavach beo ina measc. B'ó na Mongólaigh a d'fhoghlaim na Rúisigh an dóigh le príosúnaigh a chéasadh, fosta.
Taisteal forsholasach
Is ionann taisteal forsholasach agus taisteal a sháraíonn luas an tsolais - go bunúsach, luas an tsolais san fholús, nó cuireann meáin éagsúla - solaid, gáis agus leachtanna - moill ar luas an tsolais féin. Is téama coitianta é an taisteal forsholasach san fhicsean eolaíochta, ach ní cheadaíonn teoiric speisialta na coibhneasachta d'aon chorpán luas an tsolais a shroicheadh ná a shárú (bheadh fuinneamh gan teorainn de dhíth leis an luas sin a shroicheadh). Ceadaíonn an choibhneasacht speisialta cáithníní a bhíonn ag gluaiseacht níos luaithe ná an solas an t-am ar fad agus nach féidir leo moilliú síos go luas an tsolais. Taiceoin a thugtar ar a leithéid de cháithníní, cé nach bhfuil iontu i láthair na huaire ach tuairimíocht agus hipitéisí - níor cuireadh sonrú in aon chineál taiceoin riamh.
Ceadaíonn an teoiric choibhneasachta féin an rud ar a dtugtar taisteal forsholasach dealraitheach. Is ionann sin agus taisteal trí réigiún spáis a bhfuil a chéimseata curtha as a riocht, ionas go gcuireann sé ar do chumas áiteanna i gcéin a shroicheadh níos luaithe ná an t-am a thógfadh sé ar an solas teacht a fhad leo sa ghnáthspás, cé nach sárófá luas an tsolais taobh istigh den réigiún díchumtha sin. Go praiticiúil, áfach, níl a fhios ag aon duine cá bhféadfaimis teacht ar a leithéid de réigiún.
Rinne an fisiceoir Meicsiceach Miguel Alcubierre ar mhatamaitic an innill fhreangtha - sás a chruthódh bolgán míchumtha spáis timpeall ar an spáslong fhorsholasach. Ansin, bheadh struchtúr an spáis féin á chrapadh roimh an spáslong agus á fhairsingiú taobh thiar di. Go bunúsach, bheadh an cleas indéanta dá mbeadh "damhna coimhthíoch" againn, is é sin, damhna a bhfuil dlús an fhuinnimh ann níos ísle ná an neamhní. Mar atá na cúrsaí inniu, áfach, níl a fhios ag aon duine cá dtiocfá ar a leithéid de dhamhna, nó conas a tháirgfeá é.
Blantyre
mion|Lár Blantyre Cathair i ndeisceart na Maláive is ea Blantyre. Ba é an chathair is mó sa tír go dtí le déanaí agus 1,068,681 ina gcónaí ann de réir meastacháin a rinneadh sa bhliain 2015. Is é Blantyre lár airgeadais agus trádála na Maláive. Tá Polaiteicnic na Maláive, an Scoil Leighis agus codanna eile d'Ollscoil na Maláive suite in Blantyre, chomh maith le hardchúirt na tíre. Tá Blantyre ainmnithe i ndiaidh Baile an t-Saoir (Béarla: Blantyre), in Albain, áit bhreithe David Livingstone, taiscéalaí agus misinéir Briotanach. Bunaíodh an chathair sna 1880idí agus 1890idí.
Dreoilín teaspaigh léana
Is feithid é an dreoilín teaspaigh léana (Chorthippus parallelus).
Thin Lizzy
Banna rac-cheoil as Baile Átha Cliath, Poblacht na hÉireann ab ea Thin Lizzy. Bhí siad ar cheann de na bannaí ba mhó in Éirinn ar feadh na 1970idí agus na 1980idí nuair a bhí an dordghiotáraí Phil Lynott ina phríomhamhránaí orthu. Bhí cúpla amhrán an-cháiliúil acu, mar shampla The Boys Are Back in Town, Jailbreak agus an leagan rac-cheoil a rinne siad den amhrán traidisiúnta Éireannach Whiskey in the Jar.
Agus na blianta ag dul thart, bhí roinnt giotáraithe éagsúla ag Thin Lizzy, ach choimeád siad guth sainiúil dá gcuid féin i gcónaí. Mar a scríobhann an léirmheastóir Seán Ó Dubhagáin; "'mar fhoras cruthaitheach sa bhanna, ba scríbhneoir ní ba chliste is ní ba chríonna é Lynott ná flúirse de na scríbhneoirí óna stíl; is fearr leis drámaí 'slis den saol' ón lucht oibre agus iad ag déileáil le grá is fuath, le tionchair ó amhránaithe cosúil le Bob Dylan, Van Morrison agus Bruce Springsteen, agus iad go leor as traidisiún liteartha na hÉireann'."Bhí tionchar mór ag Van Morrison ar Philo, agus tá an giota eolais sin le fáil san agallamh le Philo sa scannán Thin Lizzy, The Rocker; A Portrait of Phillip Lynott.
Bhí tionchar mór ag na grúpaí ceoil Meiriceánacha ar nós Bob Seger agus Little Feat ar Lizzy chomh maith. Bhain siad úsáid as ceol de gach stíl cosúil le ceol tíre agus ceol tuaithe, ach tá aithne orthu mar rac-bhanna nó banna rac-crua.
Morwell
Stair
Creidtear go raibh na Kurnai (treibhe Bhundúchasach) na daoine is luaithe sa cheantar. Sa bhliain 1841, thaistil na taiscéalaí Angus McMillan agus Paweł Edmund Strzelecki tríd an réigiún. Níos mhoille sa 1840í, bunaíodh cuid mhaith feirmeacha chaoracha sa cheantar a thugtar Morwell air sa lá atá inniu ann.
Thin Lizzy
Tá aithne forleathan ar Lizzy mar cheann amháin de na bannaí as an stíl rac-crua; iadsan a chuir an comhcheol de dhá giotáir (cath na dá ghiotár) ar bhun - stíl a bunaíodh ag Wishbone Ash sa Ríocht Aontaithe, agus go neamhspleách ag Lynyrd Skynyrd agus The Allman Brothers Band i SAM.
Cuireadh deireadh leis an mbanna sa bhliain 1983, agus fuair Phil Lynott bás ag tús 1986. Cuireadh an banna ar ais le chéile sa bhliain 1996 chun turas a dhéanamh.
Morwell
Stair
Sa bhliain 1873, d’aontaigh an rialtas iarnród a thógáil ó Melbourne go dtí Sale; mhéadaigh ceantar Morwell dá bharr sin. Bhí an chéad díol ar thalamh ann i mí Eanáir, 1879, ach bhí cuid mhaith lonnaítheoirí sa cheantar cheana féin. Tógadh an chéad mianaigh ghuail sa 1880í.
Thin Lizzy
Is é Lynott fear gorm amháin, de líon an-bheag díobh, a bhain clú agus cáil amach sa rac crua. Bhí baill den chine geal agus gorm, de gach taobh den teorainn Éireannach agus idir Caitlicigh agus Protastúnaigh páirteach sa bhanna.
Cluain Sceach
mion|An mosc i gCluain Sceach Is bruachbhaile i ndeisceart Bhaile Átha Cliath í Cluain Sceach. Tá an mosc is mó in Éirinn lonnaithe ann.
Thin Lizzy
Bunús ainm an bhanna
Tá trí scéal, is fiú, faoi bhunús an ainm 'Thin Lizzy'. Ós rud é go bhfuil easpa agallamh taifeadta le na baill againn faoi bhunús an ainm, ní féidir ach amhantraíocht a dhéanamh mar gheall air.
Sa scéal is coitianta, cheannaigh an príomhsheinnteoir giotáir, Eric Bell, é féin tacaí ar John Mayall's Bluesbreakers, cóip de leabhar grinn 'An Dandy', tar éis dó Eric Clapton a fheiceáil ag léamh cóip amháin den leabhar grinn 'An Beano', ar an albam 'Bluesbreakers le hEric Clapton'. Bhí carachtar amháin sa chóip darbh ainm 'Tin Lizzie' agus fuair sé 'Thin Lizzy' ón ainm seo (Tá cuma ar 'Tin Lizzie' le blas Bhéarla Bhaile Átha Cliath mar 'Thin Lizzy').
Stair (le Phil Lynott)
Bunaíodh an grúpa go déanach sa bhliain 1969 i mBÁC, Éire, le Lynott, seinnteoir giotáir Eric Bell, seinnteoir orgáin leictreachais Eric Wrixon agus an drumadóir Brian Downey. D'imigh Wrixon go luath sa bhliain 1970, agus iad ag éirí tuirseach traochta de na failleanna teoranta i mBÁC, chuaigh an grúpa go léir chuig Londain sa bhliain 1971.
Tar éis dóibh conradh a shocrú le Decca Records, tháinig an chéad chnag i rith na bliana 1973, le 'Fuisce sa Crúiscín' (nó Whiskey in the Jar as Béarla) - cuma rac ar an seanamhrán traidisiúnta. Bhí fadhbanna ag an mbanna, áfach, leis an gconách a fuair siad lena mhacasamhail d'amhrán Whiskey in the Jar, agus tar éis gig tubaisteach Oíche Chinn Bliana 1973 nuair a d'fhág Eric Bell an stáitse agus é ar meisce. Fágadh an banna le ceoltóir in easnamh. Tháinig Gary Moore isteach díreach ina dhiaidh sin agus d'fhan sé chomh fada chun cúpla rianta a thaifeadadh, le hamhráin mar Little Darlin agus I'm Still in Love with You ag teacht amach as sin, chomh maith le conradh úr le Phonogram Records. Bhí fadhbanna ólacháin agus andúil i ndrugaí ag an mbanna, go dtí gur thit siad as a chéile. Bhí fadhb mhór le Lynott le hearóin sna hóchtóidí a chuaigh in olcas go dtí gur bhásaigh sé ar 4ú Eanáir 1986 le seipticéime. Cuireadh é i reilig Naomh Fhionntain ar leithinis Bheann Éadair. Tá dealbh de ar Shráid Harry, taobh le Sráid Grafton, i mBaile Átha Cliath, a nochtadh sa bliain 2005 os comhair a mháthar Philomena agus go leor iarbhall den grúpa Thin Lizzy.
Cathair (lonnaíocht)
250px|thumb|Cathair: [[Manhattan ]] Is lonnaíocht mór agus buan í an chathair, go háirithe lonnaíocht uirbeach mór.
Lal Lal, Victoria
Baile beag in Victoria na hAstráile is ea Lal Lal. Tá sé le fáil in aice le hiarnród Geelong-Ballarat. De réir dhaonáireamh na bliana 2006 bhí 677 duine ann agus ba de shliocht Bundúchasach naonúr acu. Bhí a lán teangacha nár Bhéarla iad á labhairt sa bhaile: Gearmáinis (6), Máltais (5), Ollainnis (5), Iodáilis (5) agus Polainnis (4).
Stair
Na Wathaurong, pobal Bundúchasach, a bhí ina gcónaí sa cheantar ar dtús. Rinne teacht na nEorpach díobháil mhór dóibh. Chaill siad a slí mhaireachtála agus ní raibh cosaint acu ar armáin na strainséirí, ar ghalracha nua ná ar an ól. Tá teallaigh dá gcuid le feiceáil sa cheantar fós.
Sa bhliain 1840 chuir na hUaisle Blackney agus Airey réimse caorach ar bun ar thug siad Lal Lal ("uisce") air. Cheannaigh Peter Inglis é sa bhliain 1845, agus cheannaigh a nia Arthur Fisken arís é an bhliain chéanna.
D'fhág ruathar óir a rian ar an limistéar sa bhliain 1851, agus thosaigh siad ag baint amhiarainn sa bhliain 1854. Sa bhliain 1857 tháinig siad ar ghual donn agus ar chaoilín. Chuirtí an caoilín chun Sasana chun poirceallán a dhéanamh, agus tá sé á bhaint ann fós. Sa bhliain 1862 osclaíodh stáisiún iarnróid agus cuma ghalánta air, agus sa bhliain 1875 tógadh craobhlíne chomh fada leis an ráschúrsa, áit a mbíodh tarraingt mhór daoine uirthi. Bhí rásaí ar siúl ann anuas go dtí an Dara Cogadh Domhanda, agus sa bhliain 1937 tharla an cruinniú is mó dá raibh ann ag aon rásaí tuaithe capall - 32,000 duine.
Easanna Lal Lal
De bharr oibriú bolcánach a rinneadh na heasanna, agus ghnáthaíodh na Wathaurong iad. Tá idir dhamhnú eibhir agus dhamhnú basaltach ann. Loch a bhí ann ar dtús agus creimeachán ba chúis leis an sruth. Tá sé sin ag rith síos go dtí an Moorabool agus linnte an-domhain ann.
Naisc sheachtracha
Eolas do thurasóirí
Suíomh an cheantair
Lisa the Beauty Queen
Craoladh an ceathrú heipeasóid, "Lisa the Beauty Queen", den ceathrú sraith The Simpsons ar an 15 Deireadh Fómhair 1992. Scríobh Jeff Martin an eipeasóid seo. D'fhéach 19 milliún duine ar an eipeasóid.
Rinn (réalteolaíocht)
mion I gcúrsaí réalteolaíochta, tugtar rinn ar an bpointe thuas ar an spéir (is é sin, ar an sféar neamhaí) a bhfuil réad áirithe ag gluaiseacht ina threo. Tá rinn an Ghrianchórais, nó an pointe is rinn don Ghrianchóras, suite i réaltbhuíon Earcail.
Alf Roberts
Is carachtar ficseanúil é Alfred Sidney "Alf" Roberts ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac Bryan Mosley an pháirt mar Alf.
Rinn (réalteolaíocht)
Is é is frithrinn ann ná an pointe den sféar neamhaí atá contrártha leis an rinn.
Ceann a' Mhìlidh
Is ceantar suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Ceann a' Mhìlidh.
Blár Milleadh Garaidh
Ba cath é Blár Milleadh Garaidh ar an Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, in Albain.
Ian
thumb|right|200px|Léiriúchán ag taispeáint an [[poitéinseal leictreastatach d'iain níotráite (NO3−). Tá níos lú fuinnimh ag na hachair le dath dearg i gcomparáid leo siúd le dath buí orthu.]]Is éard is ian (ón tSean Ghreigis "ἰόν" = "rud a théann") ann ná adamh nó móilín a chaill nó a ghnóthaigh fiúsleictreon amháin nó níos mó, agus fágtar an t-adamh nó an móilín luchtaithe dá réir sin. Glaoitear ainian ar ian le lucht diúltach (ian diúltach), nuair atá níos mó leictreon ná prótón aige in a núicléas. Os a choinne sin, glaoitear caitian ar ian le lucht deimhneach (ian deimhneach), nuair atá níos lú leictreon ná prótón aige in a núicléas. Déantar idirdhealú idir iain aonadamhacha, a bhíonn comhdhéanta d'adamh amháin (m.sh. Cl -, Na+, Fe2+...) agus na hiain pholadhamhacha (m.sh. SO42 -, NO3 -...) a bhíonn comhdhéanta de níos mó ná adamh amháin.
Déanmhaíocht ian aonadamhach agus poladmhach
Is minic a cumtar iain aonadamhacha agus/nó iain pholadhamhacha nuair a nascann iain eiliminteacha lena chéile, a leithéid agus H+ le móilíní neodracha, nó nuair a gnóthaítear iain eiliminteacha ó mhóilíní neodracha
Ráschúrsa Wolverhampton
Is ráschúrsa suite i Wolverhampton é Ráschúrsa Wolverhampton.
Aclaíocht isiméadrach
Baintear feidhm as aclaíocht mar seo chun matáin nach mbíonn i ngnáthúsáid a láidriú.
Caisteal Maol
Is caisleán é Caisteal Maol atá suite ar Eilean Sgitheanach i gComhairle na Gàidhealtachd.
Ceolaire casarnaí Pallas
Is éan é an ceolaire casarnaí Pallas. Is baill d'fhine na Locustellidae iad.
Jed Stone
Is carachtar ficseanúil é John Edward "Jed" Stone ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac Kenneth Cope an pháirt mar Jed.
Blaosc
250px|thumb|Blaosc daonna Is struchtúr cnámhach é blaosc, aimsithe sa cheann a lán ainmhithe.
TLC
Is grúpa pop agus hip-hap as na Stáit Aontaithe é TLC, a bhfuil clú domhanda bainte amach acu agus beagnach 45 milliúin ceirníní díolta acu agus 4 Grammy faighte acu.
Fuair Lopes bás i dtaisme chairr sa bhliain 2002 agus níor eisigh siad ach albam amháin ina dhiaidh sin, mar atá, 3D.
Nasc seachtrach
TLC ag ''MTV.com
Páirc Sheáin Mhic Cumhaill
Is staidiam i gContae Dhún na nGall í Páirc Sheáin Mhic Cumhaill.
Dail Chuinnidh
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Dail Chuinnidh.
Pobalscoil Charn Domhnaigh
Is scoil i gContae Dhún na nGall í Pobalscoil Charn Domhnaigh.
Luke Strong (Coronation Street)
Is carachtar ficseanúil é Luke Strong ar an sobalchlár teilifíse Coronation Street. Ghlac Craig Kelly an pháirt mar Luke.
Baile an Mhuilinn (Baile Átha Cliath)
mion|An [[Luas (tram)|Luas le feiceáil i mBaile an Mhuilinn]] Bruachbhaile i ndeisceart Bhaile Átha Cliath is ea Baile an Mhuilinn. D'eascair an logainm ó mhuileann a bhíodh á fheidhmiú ar abhainn na Dothra, na blianta fada ó shin.
Cumann Peile Chláirsigh na Finne
Club sacair gairmiúil is ea Finn Harps Football Club (Gaeilge: Cumann Peile Chláirsigh na Finne) a imríonn i Sraith na hÉireann. Tá an club lonnaithe i mBealach Féich, Contae Dhún na nGall. Bunaíodh an club sa bhliain 1954 agus tógadh isteach sa tsraith sa bhliain 1969 é. I bPáirc na Finne (Finn Park), Bealach Féich a imríonn na Cláirsigh a gcluichí baile. Is é Ollie Horgan an traenálaí atá ag an gclub.
Tá iomaíocht áitiúil idir iadsan agus a gcomharsana Cathair Dhoire, agus tugtar an Deárbaí Thiar Thuaidh ar na gcluichí a imrítear eatarthu.
Bhuaigh Finn Harps an Corn FAI i 1973-1974.
Wightwick Manor
clé|250px|mion|Wightwick Manor Is teach mór suite i Wolverhampton é Wightwick Manor.
Cnámh
Is orgáin dochta iad na cnámha a chruthaíonn ionchnámharlach na veirteabrach.
Acmhainní géiniteacha plandaí
deas|250px|thumb|Acmhainní géiniteacha plandaí An raon iomlán éagsúlachta géinití atá le fáil i bhfoirmeacha nádúrtha is saothraithe de speiceas ar bith. Is iad na plandaí sa raon seo a chuimsíonn foinse bhunúsach na n-ábhar a úsáidtear i bpórú plandaí. Coinnítear speicis thábhachtacha faoi chúinsí rialaithe i ngéinbhainc faoi stiúir an Bhoird Idirnáisiúnta um Acmhainní Géiniteacha Plandaí, nó i lárionaid náisiúnta stiúrtha.
Ceann na Creige, Earra-Gháidheal agus Bód
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Ceann na Creige.
Dlí Charles
thumb|Beochan ag taispeáint na hidirghaolmhaireachta idir toirt (V) agus teocht (T). Is é Dlí Charles ceann de dhlíthe na teirmidinimice, arb ionann é agus Dlí an Gháis Idéalaigh. Is dlí turgnamhach gáis é (ar a dtugtar 'Dlí na dToirteanna' freisin) a chuireann síos ar an gcaoi a mbíonn claonadh ag gáis forbairt nuair a théitear iad. Is é atá i ráiteas nua-aimseartha ar dhlí Charles ná:"'Tá toirt aon ghás i gcomhréir dhíreach leis an teocht i gCailviní ag brú seasmhach.'" Mar sin, méadaíonn toirt gáis de mhéid 1/273 dá thoirt ag 0 °C, in aghaidh gach céime a ardaítear an teocht, má bhíonn an brú tairseach; agus mar an gcéanna, crapfaidh sé de mhéid 1/273 dá thoirt ag 0 °C in aghaidh gach céime a íslítear an teocht.
Díorthú
Seo a leanas an fhoirmle de réir Dlí Charles:
inarb ionann:
Déantar cur síos sa dlí seo ar an gcaoi a fhorbraíonn gás de réir mar a mhéadaíonn an teocht; os a choinne sin, beidh laghdú ar an toirt mar thoradh ar laghdú teochta. Chun an tsubstaint chéanna a chur i gcomparáid faoi dhá shraith coinníollacha éagsúla, is féidir an dlí a scríobh mar seo a leanas:""
Taispeánann an chothromóid gur de réir mar a mhéadaíonn an dearbhtheocht, méadaítear toirt an gháis i gcomhréir freisin.
Stair
Ainmníodh an dlí i ndiaidh an eolaí Jacques Charles, a chuir an dlí bunaidh le chéile ina shaothar neamhfhoilsithe ó na 1780idí.
In dhá cheann de shraith de cheithre aiste a cuireadh i láthair idir 2 agus 30 Deireadh Fómhair 1801, léirigh John Dalton trí thurgnamh gur fhorbair na gáis agus na gaile go léir a ndearna sé staidéar orthu an méid céanna idir dhá phointe teochta seasta. Dheimhnigh an fealsamh nádúrtha Francach Joseph Louis Gay-Lussac an fhionnachtain i gcur i láthair d’Institiúid Náisiúnta na Fraince an 31 Eanáir 1802, cé gur chuir sé an fionnachtain síos do shaothar neamhfhoilsithe ó na 1780idí le Jacques Charles. Rinne Guillaume Amontons agus Francis Hauksbee cur síos ar na bunphrionsabail céad bliain roimhe sin. Ba é Dalton an chéad duine a léirigh go raibh feidhm ag an dlí go forleathan maidir le gach gás, agus maidir le gaile leachtanna so-ghalaithe má bhí an teocht i bhfad os cionn an fhiuchphointe. D’aontaigh Gay-Lussac leis. Ach le dhá thomhas amháin ag dhá phointe seasta teirmileictreach an uisce. ní raibh Gay-Lussac in ann a thaispeáint gur feidhm líneach í an chothromóid a bhaineann le toirt maidir le teocht. Ar fhorais mhatamaiticiúla amháin, ní cheadaíonn páipéar Gay-Lussac aon dlí ina luaitear an gaol líneach a shannadh. Is féidir príomhchonclúidí Dalton agus Gay-Lussac araon a chur in iúl go matamaiticiúil mar: i gcás gurb é V100 an toirt a áitíonn sampla áirithe gáis ag 100 ° C; Is é V0 an toirt a áitíonn an sampla céanna gáis ag 0 ° C; agus is tairiseach é k atá mar an gcéanna do gach gás ag brú seasmhach. Níl an teocht sa chothromóid seo agus mar sin níl aon bhaint aici leis an rud ar a tugadh Dlí Charles. Bhí luach Gay-Lussac do k (1⁄2.6666) comhionann le luach níos luaithe Dalton ar ghal agus thar a bheith gar do luach an lae inniu de 1⁄2.7315. Thug Gay-Lussac creidmheas don chothromóid seo do ráitis neamhfhoilsithe ag a chomhshaoránach Poblachtach J. Charles i 1787. Cheal taifead daingean, ní féidir an dlí gáis a bhaineann toirt le teocht a ainmniú i ndiaidh Charles. Bhí i bhfad níos mó scóipe ag tomhais Dalton maidir le teocht ná Gay-Lussac, ní amháin ag tomhas an toirt ag na pointí seasta uisce ach ag dhá phointe idirmheánacha freisin. Gan a bheith ar an eolas faoi mhíchruinneas teirmiméadar mearcair ag an am, a roinneadh ina chodanna comhionanna idir na pointí seasta, Dalton, tar éis teacht ar an tuairim in Aiste II, i gcás gaile, “leathnaíonn aon sreabhán leaisteach beagnach ar bhealach aonfhoirmeach go 1370 nó 1380 páirteanna faoi 180 céim (Fahrenheit) teasa ”, ní raibh sé in ann é a dhearbhú le haghaidh na ngás.
An gaol le dearbhnialas
Is cosúil go dtugann dlí Charles le tuiscint go dtitfidh toirt gáis go dearbhnialas ag teocht áirithe (−266.66 & nbsp; ° C de réir fhigiúirí Gay-Lussac) nó −273.15 & nbsp; ° C. Ba léir ina thuairisc gur thug Gay-Lussac le fios nach raibh an dlí infheidhmithe ag teochtaí ísle: ach is féidir liom a lua nach féidir an chonclúid dheireanach seo a bheith fíor ach amháin fad a fhanfaidh na gaile comhbhrúite go hiomlán sa staid leaisteach; agus éilíonn sé seo go n-ardófar a dteocht go leor chun go mbeidh siad in ann an brú a sheasamh a fhágann go nglacfaidh siad leis an stát leachtach.
Ag teocht dearbhnialas, níl fuinneamh ar bith ag an ngás agus dá bhrí sin cuireann na móilíní srian ar ghluaiseacht. Ní raibh aon taithí ag Gay-Lussac ar aer leachtach (a ullmhaíodh den chéad uair i 1877), cé gur cosúil gur chreid sé (mar a rinne Dalton) go bhféadfaí na “gáis bhuana” mar aer agus hidrigin a leachtú. D'oibrigh Gay-Lussac freisin le gaile leachtanna so-ghalaithe chun dlí Charles a thaispeáint, agus bhí a fhios aige nach bhfuil feidhm ag an dlí díreach os cionn fiuchphointe an leachta: Is féidir liom a rá, áfach, nuair nach bhfuil teocht an éitear ach beagán os cionn a fiuchphointe, go bhfuil a comhdhlúthú rud beag níos gasta ná aer atmaisféaraigh. Tá baint ag an bhfíric seo le feiniméan a thaispeánann go leor corp agus iad ag dul ón leacht go dtí an staid sholadach, ach nach bhfuil ábhartha a thuilleadh ag teochtaí cúpla céim os cionn an phointe a tharlaíonn an t-aistriú.
Ba é William Thomson (ar a tugadh an Tiarna Kelvin ina dhiaidh sin) an chéad duine a thug le fios teocht ag a bhféadfadh toirt an gháis teacht go dearbhnialas in 1848: Seo a mbeimis ag súil leis nuair a léirímid go gcaithfidh fuacht gan teorainn freagairt do líon teoranta céimeanna den aer-teirmiméadar faoi bhun an nialais; ós rud é má bhrúimid prionsabal docht na céime, a luaitear thuas, sách fada, ba cheart dúinn pointe a fhreagraíonn do mhéid an aeir a laghdú go dtí an neamhní, a bheadh ​​marcáilte mar −273 ° den scála (−100 / .366, más .366 an chomhéifeacht forbartha); agus dá bhrí sin is pointe é −273 ° den aer-teirmiméadar nach féidir a bhaint amach ag aon teocht theoranta, cé chomh híseal.
Dúirt Charles freisin, áfach:
Tagairtí
Thermische Zustandsgleichung idealer Gase
Contae Bandera, Texas
Is contae i ndeisceart Texas é Bandera. Is é Bandera príomhbhaile an chontae. Is é Lakehills an chathair is mó sa chontae. Bhí 20,485 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 17,645 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 87.6% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 10.8%.
Rónán mac Colmáin
Rí na Laighean ba ea Rónán mac Colmáin, a tháinig i gcoróin tar éis Bhranduibh mac (bás 605). Bhí beirt fhear ann darbh ainm 'Rónán mac Colmáin' a bhí gníomhach sa Laigin go luath sa seachtú haois, agus ní fios go cruinn cé acu a bhí ina rí. Meascann foinsí níos deireanaí an bheirt, ach tugann an staraí Francis John Byrne faoi ndear nach ndéanann na foinsí is luaite a leithéid.
Rí Uí Chinnsealaigh
Rí Uí Chinnsealaigh ba ea an chéad Rónán (bás 624) Colmán mac Cormaic de Shíol Chormaic ba ea a athair. Creideann Byrne gurbh eisean a bhí ina rí na Laighean. Tá a thásc i nAnnála Tiarnaigh agus Annála Uladh dís.
Crannmhaol Arbhoilg (bás 656), rí Laigean níos deireanaí, ba ea a mhac son. I measc mac eile, bhí Blathmhac (bás 658) agus Cumascach, rí Uí Chinnsealaigh.
Tháinig Crannmhaol Arbhoilg Luatha mac Áedo (bás 628) i gcomharbacht ar mar rí Uí Chinnsealaigh.
Rí Uí Dhúnlainge
Rí Uí Dhúnlainge ba ea an dara Rónán (bás 613). Colmáin Mór mac Cairbre (Colmán Már mac Coirpri) na ea a athair.
Tugtar an teideal 'rí Laigean' do ina thásc i Annála Tiarnaigh. Le linn na ré seo, chuir na hannála seo roinnt ríthe Laigean ó na ríliostaí.
Sága Fingal Rónáin
Feictear Rónán mac Colmáin Uí Dhúnlainge sa sága Fingal Rónáin, (aitheanta fosta mar 'Anbhás Maoil Fhothartaigh mhic Rónáin' (Aided Máele Fothartaig meic Rónáin)), dán Meán-Ghaeilge den 10ú haois. Caomhnaítear an scéal sa Leabhar Laighneach.
Rónán Mac Aodha (Rónán mac Áedo) is ea ainm príomhphearsa an scéil, ach feictear sna ginealaigh gur mharaigh Rónán mac Colmáin a mhac. Tugann Dan Wiley faoi ndeara gur éirigh díofa í líne chlann Rónáin tar éis a bháis, agus gur de shliocht a dhearthár, Faolán, iad ríthe Uí Dhúnlainge na Laigean.
De réir an tsága, Eithne ní Chumascaigh ba ea chéad bhean chéile Rónáin, agus bhí mac acu darbh ainm Máelfothartaig. I ndiaidh bhás Eithne, phós sé arís le hiníon Eochaid Iarlaithe (bás 666) den Dál Araí. An-óg a bhí an bhanríon nua, agus rinne sí iarracht a leasmhac a mhealladh. Chuaigh Maol Fothartaigh ar deoraíocht dá thoil féin dá bharr go hAlbain. Tháinig sé abhaile i ndeireadh na dála, ach lean an bhanríon léi lena cluanaireacht. Nuair a dhiúltaigh sé arís í, bhuail sí bob ar an rí a mhac a dúnmharú.
Dún Droma
Is bruachbhaile i ndeisceart Bhaile Átha Cliath é Dún Droma. Tá sé suite i limistéar Chontae Dhún Laoghaire-Ráth an Dúin. Tá stáisiún Luas agus an ionad siopadóireachta is mó sa tír suite ann. Bhí cónaí ar an bpolaiteoir Séamus Ó Braonáin agus ar an rothaí Stephen Roche i nDún Droma. clé|thumb|Eaglais
Yankees Nua-Eabhrac
Is foireann daorchluiche phroifisiúnta Mheiriceánach iad Yankees Nua-Eabhrac nó New York Yankees agus iad suite sa Bhronx i gCathair Nua-Eabhrac. Imríonn na Yankees mar chlub sa roinn thoir den American League (AL), cuid de Major League Baseball (MBL). Tá an dá chlub den MLB i gCathair Nua-Eabhrac: is iad na Mets an dara club. Tháinig na Yankees ar an saol faoin ainm Baltimore Orioles in Baltimore sa bhliain 1901. Cheannaigh Frank Farrell agus Bill Devery an club sa bhliain 1903 i ndiaidh teip ar an gclub sa chathair úd. D'aistrigh siad an fhoireann go Nua-Eabhrac ag tabhairt ainm nua, na New York Highlanders, uirthi. Tugadh na "Yankees" orthu go hoifigiúil sa bhliain 1913.
Faoi láthair, is é Yankee Global Enterprises úinéir na Yankees, comhlacht atá i seilbh teaghlach George Steinbrenner, nach maireann. Cheannaigh sé seo an fhoireann sa bhliain 1973. Is iad Hal agus Hank Steinbrunner atá i gceannas anois air. Is é Brian Cashman an bainisteoir ginearál ar an bhfoireann agus is é Aaron Boone a bainisteoir sa pháirc. Tá Yankees Nua-Eabhrac bunaithe i Staidiam Yankee sa Bhronx. mion|250px|Staidiam na Yankees sa Bhronx, 2010
D'imir cuid de na himreoirí baseball ab fhearr riamh mar bhaill de na Yankees: Babe Ruth, Lou Gehrig, Joe DiMaggio, Yogi Berra, Derek Jeter, Roger Clemens agus Álex Rodríguez.
Toitín
250px|thumb|Toitín Is sorcóir na gearrtha tobac rollta i bpáipéar do chaitheamh tobac é toitín.
Boris Johnson
Is Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe, pobalóir agus iar-iriseoir é an Ró-Onórach Alexander Boris de Pfeffel Johnson PC , ar a dtugtar Boris Johnson (a rugadh ar 19 Meitheamh 1964).
Agus é ina bhall den Pháirtí Choimeádach, d'fhreastail sé mar Rúnaí Stáit Gnóthaí Eachtracha agus an Chomhlathais ó 2016 go dtí mí Iúil 2018 agus Príomh-Aire ó mí Iúil 2019 ar aghaidh.
Ar 7 Iúil 2022, bhí sé dearbhaithe ag Johnson go raibh sé ag éirí as mar cheannaire an Pháirtí Chaomhaigh. Dúirt sé go bhfanfadh sé ina Phríomh-Aire nó go gceapfaí ceannaire nua ar an bpáirtí.
Saol
clé|mion|2016
Tús a shaoil
Rugadh é i Nua-Eabhrac ar an 19 Meitheamh 1964 i dteaghlach saibhir Sasanach den ard-mheán aicme. Fuair sé a chuid oiliúna sa Scoil Eorpach sa Bhruiséil, in Ashdown House School agus in Eton College. Rinne sé staidéar ar an Léann Clasaiceach in Balliol College, Oxford, agus toghadh é ina uachtarán den Oxford Union in 1986.
Iriseoir
Thosaigh sé a ghairm mar iriseoir ag obair in The Times ach briseadh as an bpost sin de bharr faisnéise bréige a chuir sé a chéile. Tamaillín níos déanaí ceapadh é mar chomhfhreagraí de The Daily Telegraph sa Bhruiséil agus bhí tionchar suntasach ag a chuid ailt ar an tuairim Eoraisceipteach de chuid eite dheis na Breataine a a raibh borradh fúithi ag an am sin.
Eilean Ceann na Creige
Is oileán suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Eilean Ceann na Creige.
Abhacréalta
mion|Léaráid ó [[NASA ag taispeáint pláinéad ag gluaiseacht ar fithis timpeall abhacréalta ]] Séard atá in abhacréalta ná réalta ar aon mhais leis an nGrian, nó níos lú ná sin. Dá dtarraingeofá graf de theocht dhromchlach réaltaí éagsúla i gcoinne dhearbhmhéid na réaltaí sin, formhór na réaltaí, is i réimse cúng go maith a bheidís, idir fionnuartas doiléir agus teocht gheal. Is é an príomhsheicheamh a thugtar ar an réimse seo, agus tharla gur réalta measartha mór an Ghrian seo againne, is i lár an réimse sin a bheadh sí.
Grianghaoth
thumb|400px|An spástaiscéalaí úd Voyager a hAon ag teacht a fhad leis an héileathruaill. Is éard is héileathruaill ann ná an chuid den héilisféar atá suite taobh thiar den turraing foirceanta. Tabhair faoi deara nach bhfuil an pictiúr seo ag cur leis na teoiricí is nua, nó is é tuiscint an lae inniu nach bhfuil an héilisféar chomh fadaithe seo faoi thionchar an mheáin idir-réaltaigh.
Abhacréalta
Tá réaltaí ann nach bhfuil sa phríomhsheicheamh. Is réaltaí ollmhóra fuara iad na fathachréaltaí dearga nó 'na fathaigh dhearga', mar a thugtar orthu. Ídíonn siad seo a gcuid breosla go tapa agus ní fada a mhaireann siad. Taobh amuigh den phríomhsheicheamh tá réaltaí níos lú ná sin, 'na habhacréaltaí bána' mar a thugtar orthu, réaltaí nach n-ídíonn a gcuid breosla ach go mall. Is fada a mhaireann siad. Na habhacréaltaí bána is lú mais, is lú ceann ar bith díobh ó thaobh maise de ná 1% de mhais na Gréine. Dá mba lú ná sin ó thaobh maise iad, an teocht sa chroíleacán acu, ní bheadh sí ard go leor chun comhleá a chur ar siúl, agus is rud a bheadh ann: abhac donn nó pláinéad.
Grianghaoth
Is éard is grianghaoth ann ná an sruth de cháithníní luchtaithe atá ag teacht as an nGrian agus á scaipeadh amach sa spás. An chuid is mó de na cáithníní seo, is leictreoin agus prótóin iad, agus faigheann gach ceann acu timpeall ar aon leictreonvolta amháin fuinnimh ón nGrian nuair a fhágann sé í. Tá na cáithníní in ann éalú ó imtharraingt na Gréine, agus an fuinneamh sin á dtiomáint. Faigheann siad cuid den fhuinneamh sin i gcoróin na Gréine, toisc go bhfuil sí an-te, ach níltear ábalta go fóill an chuid eile den fhuinneamh a mhíniú go sásúil.
Is cúis lena lán feiniméan nádúrtha í an ghrianghaoth. Is í a chuireann eireaball leis na cóiméid, nó nuair a thiocfaidh an cóiméad i gcóngar don Ghrian, buailfidh sruth na gcáithníní é, agus ansin, tosóidh sé ag cur damhna as faoi bhrú na grianghaoithe.
Feiniméin eile den chineál sin atá i gceist leis an aurora borealis - is é sin, An Chaor Aduaidh, na saighneáin - chomh maith leis an aurora australis nó an chaor aneas, nó gealáin atá cosúil leis an gcaor aduaidh agus iad le feiceáil timpeall ar phol theas an Domhain.
Luas an tsolais
Tairiseach fisiciúil é luas an tsolais san fholús, agus é tábhachtach ina lán brainsí eolaíochta. Is é an tsiombail a sheasann dó sna foirmlí matamaitice ná c, agus is ionann é agus 299,792,458 méadar in aghaidh an tsoicind. Is luach cruinn é seo, nó is de réir na huimhreach seo a shainítear an méadar mar aonad faid.
Teoiricí
Deir Teoiric Speisialta Coibhneasachta Albert Einstein gurb é luas an tsolais uasmhéid an luais is féidir d'aon rud - fuinneamh, damhna nó faisnéis - a shroicheadh agus iad ag taisteal san ollchruinne. 'Ós é luas an tsolais é, is é luas na gcaithníní gan mhais agus luas na radaíochta a bhaineann leo - is é sin, luas na radaíochta leictreamaighnéadaí. Glactar leis freisin gurb é luas na himtharraingthe - luas na dtonnta a iompraíonn an imtharraingt. De réir theoiric na coibhneasachta, is ionann luas an tsolais dar le gach breathnóir, cé gur féidir go bhfuil na breathnóirí seo ag druidim i dtreo a chéile nó ag gluaiseacht ar shiúl ó chéile. Mar sin caithfidh na toisí go léir athrú agus dul as a riocht lena chinntiú gurb ionann luas an tsolais: tá siad coibhneasach, ach is rud absalóideach é luas an tsolais.
An réad atá ag taisteal níos moille ná an solas, deirtear go bhfuil sé ag déanamh turas amchosúil. An radaíocht a bhfuil luas an tsolais san fholús, c, fúithi, deirtear go bhfuil turas solaschosúil á dhéanamh aici. Tugtar turas áitchosúil ar an tríú rogha, is é sin, sárú luas an tsolais, ach de réir na tuisceana atá ag na heolaithe ar na cúrsai seo, ní féidir le haon réad fisiciúil turas áitchosúil a chur de. Tagraíonn an focal taiceon do na cáithníní a bhíonn ag taisteal níos luaithe ná an solas, ach níl sna taiceoin faoi láthair ach smaoineamh teoiriciúil: is féidir leis na fisiceoirí tuairimíocht a dhéanamh faoi shaintréithe na dtaiceon agus iad ag dul i muinín na matamaitice, ach is deacair a rá an mbeidh an cine daonna in ann choíche sonrú a chur in aon taiceon. De réir theoiric Einstein, dá mbeadh taiceoin ann, go mbeidís ag gluaiseacht sa treo contráilte san am, is é sin, ón todhchaí go dtí na laethanta a bhí, agus nach bhféadfaimis sonrú a chur sa taiceon ach i ndiaidh dó dul thart - agus go bhfeicfimis dhá phictiúr den taiceon ansin, ceann acu ag dul ar aghaidh agus an ceann eile ag dul ar ais.
I dteoiric na coibhneasachta socraíonn luas an tsolais comhghaol an spáis agus an ama, agus feictear c sa chothromóid chlúiteach úd E = mc2, a thaispeánann an fuinneamh (E) a fhreagraíonn do mhais (m) áirithe.
Percy Sugden
Is carachtar ficseanúil é Percy Sugden ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Ghlac Bill Waddington an pháirt mar Percy.
Luas an tsolais
Teoiricí
Cé nach féidir le haon réad luas an tsolais san fholús a shárú, is féidir le cáithníní fo-adamhacha ar nós prótóin, neodróin nó leictreoin luas an tsolais i meán trédhearcach, cosúil leis an aer nó leis an ngloine, nó maolaíonn ábhair den chineál sin ar an solas. Is féidir luas an tsolais i meán a áireamh de réir na cothromóide seo:
Trádáil sclábhaithe an Atlantaigh
deas|250px|thumb|Imlíne ar long sclábhaíochta na Breataine (an Brookes, 1788) Is éard a bhí i gceist le trádáil sclábhaithe an Atlantaigh, trádáil sclábhaíochta trasatlantach, nó trádáil sclábhaithe Euro-Mheiriceá ná daoine Afracacha sclábhaithe éagsúla a iompar, go Meiriceá den chuid is mó. D'úsáid trádáil na sclábhaithe an bealach trádála triantánach agus a Mheán Pasáiste go rialta, agus bhí sé ann ón 16ú go dtí an 19ú haois. Ba iad formhór mór na ndaoine a sclábhaíodh agus a iompraíodh i dtrádáil na sclábhaithe trasatlantacha ná daoine ó Lár agus Iarthar na hAfraice, a bhí díolta ag Afracánaigh eile in Iarthar na hAfraice, nó ag "prionsaí ceannaíochta" leath-Eorpacha le trádálaithe sclábhaithe Iarthar na hEorpa (agus líon beag á ghabháil go díreach ag na trádálaithe sclábhaithe i ruathair cósta), a thug go Meiriceá iad. Seachas na Portaingéile, de ghnáth níor ghlac trádálaithe sclábhaithe Eorpacha páirt sna ruathair toisc go raibh ionchas saoil na nEorpach san Afraic fho-Shahárach níos lú ná bliain amháin le linn thréimhse thrádáil na sclábhaithe (a bhí ann sular forbraíodh cuinín mar chóireáil do maláire). Bhí geilleagair an Atlantaigh Theas agus an Mhuir Chairib ag brath go háirithe ar shaothar chun siúcra a tháirgeadh agus tráchtearraí eile. Mheas na stáit sin in Iarthar na hEorpa go raibh sé seo ríthábhachtach go raibh siad, i ndeireadh an 17ú agus san 18ú haois, ag taisteal lena chéile chun impireachtaí thar lear a chruthú.
Luas an tsolais
Teoiricí
Is ionann:
Má bhíonn cáithníní a bhfuil lucht leictreach acu ag gluaiseacht sa mheán níos luaithe ná an solas, tiocfaidh luisne sa mheán, agus é ag astú radaíocht Cherenkov. Mar shampla, is gnách luisne ghorm den chineál seo a aithint taobh istigh d'imoibreoir núicléach. Is é is cúis leis an luisne seo ná leictreoin agus iad ag gluaiseacht sa mheán níos luaithe ná an radaíocht leictreamaighnéadach.
Dlí Amagat
Cuireann Dlí Amagat nó Dlí na bPáirttoirteanna, de chuid na bliana 1880, síos ar iompar agus airíonna mheascáin de ghás idéalach (chomh maith le roinnt cásanna de ‘neamh-idéalach’). Baintear feidhm as an dlí seo sa cheimic agus sa theirmidinimic. Deir Dlí Amagat, go mbíonn an toirt fhairsing V = N·v an gháis mheascaithe, cothrom le suim na dtoirteanna Vi de chomhpháirteach K na ngás, má fhanann an teocht T agus an brú p mar an gcéanna:
Is é seo an slonn turgnamhach de toirt mar cainníocht fhairsing. Tá sé ainmnithe ina onóir Emile Amagat.
De réir Dlí na bPáirttoirteanna de chuid Amagat, ba chóir go mbeadh an méid iomlán de mheascán neamh-imoibrithe gás, ag teocht agus brú tairiseach, cothrom le suim na bpáirttoirteanna aonair de na gáis comhábhartha. Mar sin, má mheastar a bheith ina Pháirttoirteanna de líon na gcomhdhúil sa ghás meascaithe, beidh méid iomlán na toirte V a léiriú mar:
Drochaid Thulnain
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Drochaid Thulnain.
Georges St-Pierre
Is trodaí as Ceanada sna healaíona comhraic measctha é Georges St-Pierre (Fuaimniú Fraincise: [ʒɔʁʒ sɛ̃ pjɛʁ]; rugadh é ar an 19 Bealtaine, 1981), GSP a thugtar air go minic. Ba é a bhí mar churadh sa mharcmheáchan sa UFC sa bhliain 2011. Is as Saint Isidore, Quebec,Ceanada dó.
Contae Bastrop, Texas
Is contae in oirdheisceart Texas é Bastrop. Is é Bastrop príomhbhaile an chontae. Is é Elgin an chathair is mó sa chontae. Bhí 74,171 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 57,733 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 75.4% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 23.3%.
Geansaí (ball éadaigh)
250px|thumb|Geansaí Is ball éadaigh é an geansaí.
Acraidín
Bun tarra guail, gaolmhar le hantraicéin ó thaobh struchtúir. Faightear raon suntasach líocha uaidh.