cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Richard Dawkins
Tá ceithre leabhar mór-ráchairte scríofa aige ó shin agus bhí sé le feiceáil agus le cloisteáil ar go leor cláracha teilifíse agus raidió maidir le bitheolaíocht éabhlóideach, cruthaíocht achas agus reiligiún. clé|mion|225x225px|24 Meitheamh 2006 Is duine frith-reiligiúnach neamhbhalbh é chomh maith le bheith ina aindiachaí, ina dhaonnachaí saolta, agus ina sceipteach agus tacaíonn sé le gluaiseacht na 'Brights'. Tugtar an leasainm "rótvaidhléir Darwin" air as díograis na tacaíocht a thugann sé do theoiric na héabhlóide, tagairt don bhitheolaí Sasanach T. H. Huxley a raibh an leasainm "bulladóir Darwin" air.
Sonraí pearsanta
Rugadh Dawkins ar 26 Márta 1941 i Nairobi na Céinia agus tugadh an t-ainm Clinton Richard Dawkins air. B'fheirmeoir agus iar-shaighdiúir coilíneach é a athair, Clinton John Dawkins. Teaghlach ard-mheán aicmeach a bhí ann agus bhí cur síos ar mhuintir Dawkins sa leabhar Burke's Landed Gentry mar "Dawkins of Over Norton". Shíolraigh a athair ó mhuintir Clinton, a bhí ina nIarlaí ar Lincoln. Jean Vyvyan Dawkins ab ainm dá mháthair (née Ladner). Bhí suim mhór ag an mbeirt seo sna heolaíochtaí nádúrtha agus d'fhreagraídís na ceisteanna a chuirfeadh Dawkins Óg orthu faoin saol, i dtéarmaí na heolaíochta. mion|Richard Dawkins, Fronteiras do Pensamento, [[Porto Alegre 25 Bealtaine 2015]] Rinne Dawkins cur síos ar a óige mar "ghnáthóige Anglacánach", ach mhaígh sé go raibh sé in amhras go raibh aon Dia ann ó bhí sé thart ar naoi mbliana d'aois. Ghlac sé a chreideamh chuige arís nuair a ghlac sé le hargóint an deartha, cé gur chreid sé go raibh nósanna Eaglais Shasana go háiféiseach agus gur mó a bhain siad le hord moráltachta ná le Dia.
Phós sé Eve Earham níos déanaí sa bhliain chéanna ach tháinig deireadh leis an bpósadh seo chomh maith. Bhí iníon amháin acu seo, Juliet Emma Dawkins, a rugadh i 1984.
Phós Dawkins an tríú bean chéile aige sa bhliain 1992, Lalla Ward. Chuir Dawkins aithne uirthi seo tríd an gcomhchara a bhí acu beirt, Douglas Adams. Bhí Adams ag obair le Ward ar an tsraith ficsean eolaíochta, Doctor Who, ar theilifís an BBC. Tá léaráidí déanta ag Ward do bhreis is leath de na leabhair atá scríofa ag Dawkins. mion|30 M.F. 2010
Gairm bheatha
Bhog Dawkins go Sasana lena thuistí agus é ocht mbliana d'aois agus d'fhreastail sé ar Scoil Oundle. Rinne sé staidéar ar an zó-eolaíocht ina dhiaidh sin ag Coláiste Baliol, Oxford. Bhí Nikolaas Tinbergen mar theagascóir aige ansin. Eitneolaí clúiteach a raibh Duais Nobel buaite aige, ab ea é. Ghnóthaigh Dawkins céim BA sa zó-eolaíocht sa bhliain 1962 chomh maith le céimeanna MA agus D.Phil. sa bhliain 1966.
Reiligiún
Is aindiachaí díograiseach, neamhbhalbh é Dawkins. Chomh maith leis sin, is Comhpháirtí Onórach é den Chumann Saolta Náisiúnta, leasuachtarán de Chumann Daonnachach na Breataine agus Tacadóir Céimiúil le Cumann Daonnachach na hAlban.
San aiste leis darb ainm "Viruses of the Mind" (ónar eascair an téarma "faith-sufferer"), mhol sé go bhféadfaí feiniméan an chreidimh reiligiúnaigh agus roinnt de chomhthréithe na reiligiún eagraithe a mhíniú agus anailís a dhéanamh orthu le teoiric mheiméatach, amhail an creideamh go bhfuil pionós i ndán dóibh siúd nach bhfuil creideamh ar leith acu. Sa bhliain 2003, chuir Comhaontas Idirnáisiúnta na nAindiachaithe tús le Gradam Richard Dawkins, in onóir dó. Is mór an cháil atá ar Dawkins as an dímheas atá aige ar antoisceachas reiligiúnach, idir sceimhlitheoireacht Mhoslamach agus antoisceachas Críostaí. Ach tá bhí sé páirteach i ndíospóireachtaí i gcoinne lucht creidimh liobrálach agus eolaithe a bhfuil creideamh acu chomh maith, cosúil leis an mbitheolaí Kenneth Miller, an diagaire Alister McGrath agus Iar-Easpag Oxford, Richard Harries. mion Chruthaigh Dawkins fondúireacht nua sa bhliain 2006, is é sin, Fondúireacht Richard Dawkins um Réasún agus Eolaíocht. Níl forbairt na heagraíochta seo ach ag tosú ach is é an cuspóir coiteann atá aici ná chun réasún agus eolaíocht a chur chun cinn sa saol.
Gradaim agus gnóthachtáil
Ghnóthaigh Dawkins céim D. Sc. sa bhliain 1989.
Rialto, California
Cathair i ndeisceart California is ea Rialto. Sa bhliain 2010 fuarthas 99,171 duine ina gcónaí in Rialto.
An Chlaoideach
Is abhainn í an Chlaoideach. Tá sí suite i gCeara, i gContae Mhaigh Eo.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1944
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1944, a thosaigh i mí Bhealtaine 1944 agus chríochnaigh i mí Mheán Fómhair 1944. B'í an 58ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 16 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 15ú huair.
Aistriú (síciatracht)
Sa tsíciatracht, ceangal neamhaireachtálach a dhéanann duine idir mothúcháin a bhaineadh ar dtús le duine suntasach óna óige (a thuismitheoirí, b'fhéidir) le duine nó daoine eile (go minic leis an síciteiripí). Uaireanta, éascaíonn sé seo scrúdú a dheacrachtaí luatha nár réitíodh riamh. Freud a chum an téarma i 1895.
Gwyneth Paltrow
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Gwyneth Kate Paltrow, a rugadh ar an 27 Meán Fómhair 1972.
James Craig (dochtúir)
Polaiteoir Éireannach ab ea James Craig ( - 12 Iúil, 1933). Bhí sé ina pholaiteoir neamhspleách.
Creidiúnú
thumb|Cárta Creidiúnaithe tipiciúil le haghaidh Grianghrafadóir nó Iriseoir, caite de ghnáth ar theaghrán thart ar a mhuineál.
Is é is ciall le creidiúnú  ná an próiseas ina gcuirtear deimhniúchán inniúlachta, údaráis, nó incheidiúnachta i láthair. Eagraíochtaí a eisíonn dintiúir nó a dheimhníonn tríú páirtithe i gcomparáid le caighdeáin oifigiúla, bíonn orthu féin dul faoi phróiseas foirmiúil creidiúnaithe ag comhlachtaí creidiúnaithe (mar shampla Bord Náisúnta na hÉireann um Chreidiúnú (BNÉC)). Dá bhrí sin, tugtar de ghnáth "comhlachtaí deimhniúcháin creidiúnaithe" orthu. Cinntíonn an próiseas creidiúnaithe go bhfuil a gcleachtais deimhniúcháin inghlactha, de ghnáth, ciallaíonn seo go bhfuil siad inniúil le haghaidh an tríú páirtí a thástáil agus a dheimhniú, go n-iompraíonn siad iad féin go heiticiúil agus go n-úsáideann siad dearbhú oiriúnach cáilíochta.
Jake LaMotta
Dornálaí Iodálach-Mheiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain sna blianta 1949–1951, ab ea Jake LaMotta agus a rugadh mar Giacobe LaMotta  ar an 10 Iúil 1921 san Bronx, Nua-Eabhrac agus a fuair bás ar an 19 Meán Fómhair 2017. Tá roinnt leabhar scríofa ag LaMotta faoina shaol. Tá an scannán Raging Bull bunaithe ar na cuimhní cinn leis a foilsíodh leis an teideal Raging Bull: My Story sa bhliain 1970. Martin Scorsese a stiúir an scannán agus Robert De Niro a rinne páirt LaMotta.
Fuair LaMotta bás ar 19 Meán Fómhair 2017 in Aventura, Florida, in aois a 95 bliana.
Garudasana
200px|thumb|Cleachtadh ióga Garudasana, déanta faoi dhó i rang ióga te
Is ceann de na staidiúirí úsáidtear i gcleachtadh Ióga Bikram é Garudasana (Sanscrait: गरुडासन Garuḍāsana; Béarla: eagle pose). Ciallaíonn ainm an staidiúir seo Staidiúir an Iolair i nGaeilge.
Is é an 4ú staidiúir i sraith an chleachta a tharlaíonn i rang ióga Bikram.
Feidhm agus Tairbhí
Osclaíonn an staidiúir seo na 14 hailt is mó agus cabhraíonn sé fuil úr a bhogadh tríd an córas atáirgthe.
Danilo Kiš
Scríbhneoir Iúgslavach ab ea Danilo Kiš a rugadh i Subotica (i gcúige na Danóibe nó Dunavska Banovina i Ríocht na hIúgslaive san am sin; i réigiún féinrialaitheach na Vóvaidíne sa tSeirbia inniu) ar an 22 Feabhra 1935 agus a fuair bás i bPáras ar an 15 Deireadh Fómhair 1989. Giúdach Ungárach a bhí ina athair Eduard Kiš (nó Ede Kis, as Ungáiris), agus b'as Montainéagró dá mháthair, Milica Dragićević. D'fhoghlaim sé idir Ungáiris agus Seirbea-Chróitis óna thuismitheoirí, agus scríobh sé cúpla dán as Ungáiris nuair a bhí sé ina pháiste, ach is trí Sheirbea-Chróitis a rinne sé saothar a shaoil.
Cailleadh a athair i gcampaí báis na nGearmánach le linn an Dara Cogadh Domhanda, agus sa deireadh, chuaigh iarsmaí an teaghlaigh go dtí an Ungáir ar lorg dídine. D'fhill siad go dtí an Iúgslaiv i ndiaidh an chogaidh. Shocraigh Danilo síos i Cetinje, Montainéagró, in éineacht lena mháthair agus lena dheirfiúr, agus chríochnaigh sé an mheánscoil ansin sa bhliain 1954. Ceithre bliana ina dhiaidh sin, bhain sé amach céim ollscoile sa Litríocht Chomparáideach in Ollscoil Bhéalgrád. Ina dhiaidh sin, bhí sé ag obair don iris Vidici go dtí an bhliain 1960. Sa bhliain 1962, d'fhoilsigh sé dhá úrscéal, mar atá, Mansarda (a haistríodh go Béarla faoin teideal The Garret, is é sin, "An Gairéad") agus Psalam 44 ("Sailm a 44"). Sa bhliain 1973, bronnadh duais na hirise seachtainiúla NIN ar Kiš - ceann de na duaiseanna litríochta ba thábhachtaí sa tSeirbia inniu féin - as an úrscéal Peščanik ("Orláiste") a d'fhoilsigh sé sa bhliain roimhe sin, ach thug sé an duais ar ais ar chúiseanna polaitiúla.
Sna blianta ina dhiaidh sin, bronnadh a lán duaiseanna litríochta ar Kiš, agus shocraigh sé síos i bPáras, áit ar chaith sé tréimhse dheireanach a shaoil. Bhí sé pósta ar Mirjana Miočinović sna blianta 1962-1981. Ina dhiaidh sin, bhí sé in aontíos le Pascale Delpech i bPáras go lá a bháis.
Ailse na scamhóg ba trúig báis don scríbhneoir bhisiúil seo, nó bhí sé trom go leor ar an tobac. Bhí sé i mbarr a chlú liteartha lá a bháis, agus an chuma ar an scéal go mbronnfaí duais Duais Nobel na Litríochta air, murach an bás anabaí.
Corto Maltese
Sraith úrscéalta grafacha is ea Corto Maltese atá bunaithe ar an mairnéalach agus fear eachtraíochta ficseanúil den ainm céanna. Is é an cartúnaí Iodálach Hugo Pratt a chruthaigh an carachtar in 1967. Aistríodh an tsraith Corto Maltese go teangacha éagsúla, an Ghaeilge ina measc.
Stair a Foilsithe
Cuireadh tús leis an tsraith le Port na Farraige Goirt (Iodáilis: Una ballata del mare salato), sa chéad eagrán den mhíosachán Il Sergente Kirk i mí Iúil. Smuigleálaithe agus foghlaithe mara i ndeisceart an Aigéin Chiúin roimh thús an Chéad Chogaidh Dhomhanda atá mar chúlra leis an scéal. I 1970, d’aistrigh Pratt go dtí an Fhrainc agus thosaigh ag obair ar shraith scéalta gearra Corto Maltese don iris Franca-Beilgeach Pif Gadget. I 1974 d’fhill sé ar na scéalta fada, agus chuir sé Corto i 1918 go dtí an tSibéir sa scéal Corte sconta detta arcana (Corto Maltese sa tSibéir), a foilsíodh i bhfoirm sraithe ar dtús san iris Linus.
I 1976, foilsíodh Port na Farraige Goirt i bhfoirm leabhair, agus bronnadh an duais don saothar réalaíoch eachtrannach dó ag Féile Angoulême i 1976.
Lean Pratt air ag foilsiú scéalta nua as sinn go dtí 1989 nuair a foilsíodh an leabhar deireanach leis, Mu.
Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine
thumb|280px|[[Eleanor Roosevelt leis an leagan Spáinnise.]]
Corto Maltese
An Carachtar
Léiriú atá sa charachtar ar an amhras atá ar an údar roimh sheasamh náisiúnach, idéalaíoch nó reiligiúnda. Déanann Corto cairdeas le gach uile chineál duine, léithéidí an dúnmharfóra Raspúitín (fear nach bhfuil gaol ar bith aige leis an bpearsa stairiúil, cé is moite dá chosúlacht), an Sasanach uasaicmeach Tristan Bantam, an bandraoi vúdú Béal Órga agus an scoláire Seiceach Jeremiah Steiner. Castar pearsana stairiúla air freisin, leithéidí Jack London, Ernest Hemingway, Hermann Hesse, Butch Cassidy, James Joyce, Gabriele D'Annunzio, Frederick Rolfe, Joseph Conrad, Sukhbaatar, John Reed, an ginearál Roman von Ungern-Sternberg, Enver Paiseá na Tuirce, agus Sergei Semenov (atá bunaithe ar Ghrigory Semyonov). Tá an-mheas ag a chuid cairde air, agus in An Teach Órga i Samarkand is le glao gutháin chuig Josef Stalin a shaortar é nuair atá sé i mbaol a lámhaigh ar theorainn na Tuirce is na hAirméine.
Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine
Is éard atá i gceist le Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine ná an forógra a bhfuil an tuiscint idirnáisiúnta a bhfuil coincheap na gceart daonna bunaithe air.
Cúlra
Ba é an Dara Cogadh Domhanda a thug an spreagadh don Dearbhú seo, ach is féidir a rá go dtéann coincheap na gceart daonna féin siar go laethanta Réabhlóid na Fraince, ar a laghad. Tar éis an méid daoine a fuair bás i rith an dara Cogadh Domhanda, bunaíodh Eagraíocht na Náisiún Aontaithe.
Corto Maltese
An Carachtar
Is é Utopia Thomas More an leabhar is ansa le Corto, cé nach gcríochnaíonn sé riamh í. Tá leabhair le London, Lugones, Stevenson, Melville agus Conrad léite freisin aige.
Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine
Cúlra
Chuir na tíortha a bhí san eagraíocht liosta le chéile de na cearta a chreid siad ba cheart a bheith ag gach duine. Tugtar Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine ar seo. Ghlac Comhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe leis an Dearbhú go hoifigiúil ar an 10 Nollaig 1948 i bPalais de Chaillot, Páras.
An Dearbhú
Is é seo a leanas aistriúchán sothuigthe é a sheachnaíonn téarmaí dlí (ní leagan oifigiúil é). clé|mion|236x236px|agóid "No Ban, No Wall"  i bPortland, Oregon, 2017
Corto Maltese
An Carachtar
Chomh maith le heachtraí staire tá fantaisíocht freisin sa tsraith. Tá Corto i láthair nuair a leagtar eitleán an Bharúin Dheirg, cabhraíonn sé leis na Jivaro i nDeisceart Mheiriceá, agus teitheann sé ó na Faisistigh sa Veinéis, ach cabhraíonn sé freisin le Tristan Bantam teacht ar mhór-roinn bháite Mu.
Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine
Brollach
tá an Comhthionól Ginearálta ag fógairt Dearbhú Uilechoiteann seo Chearta an Duine, mar chomhchaighdeán le baint amach do na daoine go léir agus do na náisiúin go léir, ionas go mbeidh gach duine aonair agus gach foras sa tsochaí ag tabhairt airde ar an Dearbhú seo gan teip, agus go mbeidh siad ag iarraidh urraim choitianta do na cearta agus do na saoráidí a chothú, agus go mbeidh siad, de réir a chéile, ag féachaint chuige go dtabharfar aitheantas agus urraim éifeachtúil do na cearta agus do na saoráidí seo ar fud an domhain, i measc mhuintir na mBallstát agus i measc na bpobal faoi dhlínse na mBallstát.
Corto Maltese
An Carachtar
Go croineolaíoch, is le linn an Chogaidh Rúisea-Seapánach a suitear an chead eachtra dá chuid, La giovinezza (An Óige). Sna húrscéalta eile tá sé páirteach in áiteanna éagsúla sa Chogadh Mór, tá sé páirteach i gCogadh Cathartha na Rúise tar éis Réabhlóid Dheireadh Fómhair, agus tá sé san Iodáil i dtús ré an Fhaisisteachais. I sraith eile le Pratt, Gli Scorpioni del Deserto (Scairpeanna an Fhásaigh) deirtear gur imigh sé gan tásc sa Spáinn le linn an Chogaidh Chathartha.
Áilgenán mac Donngaile
Rí na Mumhan d'Eoghanacht Chaisil ba ea Áilgeanán mac Donnghaile (Sean-Ghaeilge Áilgenán mac Donngaile) (bás 853). Ba bhall de Chlann Failbhe é, agus ba é Tnúthgal mac Donngaile (bás 820) a sheanathair, duine a bhí ina rí na Mumhan dar le roinnt foinsí. Bhí Áilgeanán i réim ón mbliain 852 go 853.
Corto Maltese
Athchóirithe
In 1975–1977, léirigh Secondo Bignardi sraith Corto Maltese don chlár teilifíse Supergulp, fumetti in TV! ar an RAI.
Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine
An Chéad Alt
Ag teacht chun saoil dóibh, is ionann iad na daoine go léir, is ionann a saoirse, a ndínit agus a gcearta. Tá ciall agus coinsias acu go léir, agus dualgas orthu caitheamh le chéile mar a bheadh bráithre iontu.
Áilgenán mac Donngaile
Tar éis bhás Áilgenáin sa bhliain 853, bhí idir-ríocht ann go dtí teacht i réim a dhearthár, Maol Guala mac Donnghaile (bás 859) sa bhliain 856. Rinneadh rí Mumhan fosta d'fhionnó Áilgeanáin, Fear Grá mac Cléirigh (bás 961).
Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine
An Tríú hAlt
Tá gach aon duine i dteideal a bheatha, a shaoirse agus a shlándála pearsanta.
An Ceathrú hAlt
Ní féidir aon duine a choinneáil i ndaoirse, i ndaorbhroid ná i sclábhaíocht. Cuirtear cosc iomlán ar gach cineál daoirse nó sclábhaíochta.
An Cúigiú hAlt
Ní féidir aon duine a chéasadh, agus ní féidir pionós cruálach ná mídhaonna a ghearradh d'aon duine.
An Séú hAlt
Tá gach aon duine ina theideal go gcaitear leis de réir mar a deir an dlí.
An Seachtú hAlt
Is comhionann iad na daoine go léir os comhair an dlí, is é sin, is ionann an dlí do na daoine go léir. Tá gach aon duine ina theideal go gcosnófar é ar choireanna agus go gcosnófar a chuid cearta daonna mar atá siad leagtha amach sa dearbhú seo.
An tOchtú hAlt
An duine ar sáraíodh a chearta daonna, tá sé ina theideal go n-íocfar a éiric leis de réir ordú na cúirte.
An Naoú hAlt
Ní féidir aon duine a ghabháil, príosúnach a dhéanamh de ná é a dhíbirt gan chúis cheart dhlíthiúil.
An Deichiú hAlt
Aon duine a gcuirfear an dlí air tá sé de cheart aige a chás a mhíniú do bhinse dlí nach bhfuil claonta ina leith féin ná i leith an taoibh eile.
An tAonú hAlt Déag
An duine nach bhfuil ciontaithe ag an gcúirt go fóill, glactar leis go bunúsach go bhfuil sé éigiontach, agus ní féidir é a chiontú mura bhfuil gléas ceart a chosanta ar fáil dó.
An duine a rinne gníomh áirithe nach raibh coir ann nuair a rinne sé é, ní féidir é a chiontú ann má rinneadh coir de ina dhiaidh sin, agus an duine a rinne coir áirithe, ní féidir pionós níos troime a ghearradh dó ná an pionós is airde a bhí ar leabhar na reacht nuair a rinne sé an choir.
An Dóú hAlt Déag
Ní féidir ladar a chur isteach i saol pearsanta aon duine, ina phríobháid ná ina chomhfhreagras, agus tá sé ina theideal go bhfaighidh sé cosaint ó na húdaráis ar iarrachtaí a shaol príobháideach, a chlú is a cháil a chur ó mhaith.
An Tríú hAlt Déag
Tá gach duine i dteideal gluaiseacht taobh istigh den tír agus socrú síos in áit nua chónaithe sa tír.
Tá gach duine i dteideal imeacht as tír ar bith, a thír dhúchais san áireamh, agus filleadh ar ais go dtína thír dhúchais féin.
An Ceathrú hAlt Déag
Tá gach duine i dteideal dul ar lorg tearmainn i dtíortha eile, má bhagraíonn géarleanúintí air ina thír féin.
Corto Maltese
Athchóirithe
I 2002 léiríodh an scannán beochana Fraincise Corto Maltese: La Cour secrète des Arcanes, bunaithe ar an úrscéal Corte sconta detta arcana. Sa bhliain chéanna léirigh Canal + sraith Corto Maltese don teilifís, bunaithe ar na scéalta La Ballade de la mer salée, Sous le signe du Capricorne, Les Celtiques agus La Maison dorée de Samarkand.
Ruairí Ó Flaithbheartaigh
Taoiseach Gaelach, staraí agus scoláire Gaeilge ba ea Ruairí Óg Ó Flaithbheartaigh, nó Roderic O'Flaherty  (1629 is cosúil go dtí 1716 nó 1718). Ba é an taoiseach deiridh a bhí ar chlann Uí Fhlaithbheartaigh. Tógadh a chuid tailte uaidh in aimsir Chromail i 1653, agus mar gheall air sin agus na Péindlíthe fágadh beo bocht é don chuid eile dá shaol.
Cuimhnítear inniu air óna chuid scríbhneoireachta. Bhí scoth na Gaeilge, na Laidine agus an Bhéarla aige, agus scríobh sé dhá leabhar a thug léargas ar leith ar stair agus ar shaol na nGael.
Beatha
clé|mion|Radharc ón mbóthar idir [[Maigh Cuilinn agus An Spidéal]] Fáisceadh é as uasalaicme Ghaelach na hÉireann agus fuair sé oiliúint an-mhaith. Rugadh é i gContae na Gaillimhe agus fuair Caisleán Mhaigh Cuilinn le hoidhreacht, in éineacht lena chuid tailte. Ba é Aodh Ó Flaithbheartaigh, taoiseach mhuintir Fhlaithbheartaigh, a athair, agus ba í Elizabeth D’Arcy a mháthair; bhí ceathrar deirfiúracha aige.
Ba é Ó Flaithbheartaigh tiarna deireanach de jure Iar-Chonnacht agus taoiseach deireanach a mhuintire. Coigistíodh talamh Uí Fhlaithbheartaigh le linn Chromail ach fuair sé cuid ar ais tar éis dó achainí a dhéanamh os comhair Choimisinéirí Bhaile Átha Luain agus Bhaile Locha Riach in 1652.
An bhliain chéanna, phós sé iníon leis an gCoirnéal Murchadh na dTua Ó Flaithbheartaigh. Dealraíonn sé gur tugadh a thuilleadh den talamh ar ais dó in 1677. Deirtear go raibh eagla air i ndiaidh Chogadh an Dá Rí go mbainfí an talamh de arís, rud a thug air socrú a dhéanamh le comharsa leis, an dlíodóir Richard Martin (‘Nimble Dick’), go gceannódh sé siúd an talamh, mar dhea. Ach nuair a d’iarr an Flaithbheartach ais é, ní thabharfadh an Máirtíneach dó é.
Chaith Ruairí na blianta 1696-7 i bpríosún i nGaillimh i ngeall ar fhiacha. D’éirigh lena mhac Mícheál cuid dá dtalamh a fháil ar ais ó na Máirtínigh le dlí. Bhí a mhac ina oifigeach in Arm na hOstaire.
Beo bocht
Sna 1700idí, fágadh Ruairí ina ghabháltas féin sa Pháirc láimh leis an Spidéil, áit ar chaith sé an chuid eile dá shaol, buailte ag an mbochtaineacht.
Thug an Dochtúir Thomas Molyneux ar Ó Flaithbheartaigh ar an 21 Aibreán 1709:"'I went to vizit old Flaherty, who lives, very old, in a miserable condition at Park, some 3 hours west of Gallway, in Hiar or West-Connaught. I expected to have seen here some old Irish manuscripts, but his ill fortune has stripp'd him of these as well as his other goods, so that he has nothing now left but some few of his own writing, and a few old rummish books of history printed. In my life I never saw so strangely stony and wild a country. I did not see all this way 3 living creatures, not one house or ditch, not one bit of corn, nor even, I might say, a bit of land, for stones: in short nothing appear'd but stones and sea, nor could I conceive an inhabited country so destitute of all signs of people and art as this is.'"Bhíodh fiagaithe sagart ann, agus bhí an fear ba mhíchlúití díobh, Edward Tyrrell, pósta ar iníon le Ruairí. Crochadh Tyrrell i ngeall ar bhiogamaíocht in 1713.
Saothar
mion Is mór an meas a bhí air mar staraí agus mar bhailitheoir lámhscríbhinní. Bhí sé mór le Dubhaltach Mac Fhirbhisigh, Dáibhí Ó Duibhgheannáin, an Dochtúir Seán Ó Loingsigh, Edward Lluyd, Samuel Moleneaux agus a athair William.
Ba é an chéad scoláire Gaelach ar foilsíodh a chuid saothar i Londain Shasana.
Corto Maltese
Athchóirithe
D'eisigh lo Scarabeo paca cártaí tarot Corto Maltese in 2008.
Míol mór gorm
Ainmhí mór is ea an míol mór gorm.
Ruairí Ó Flaithbheartaigh
Saothar
In 1684 scríobh sé cuntas cáiliúil ar Iar-Chonnacht (A Chorographical Description of West or H-Iar Connaught..., 1846). Tá cur síos cuimsitheach ar Iar-Chonnacht maraon le cuid mhór de chúige Chonnacht in "A Chorographical Description of West or h-Iar Connaught", a céadfoilsíodh i Londain i 1684. Athfhoilsíodh "Iar-Chonnacht" i 1848, agus tá fáil air freisin anois ar an ngréasán.
Bhí cnuasach de shean-cháipéisí aige uair, ach ní fios arb éigin dó iad a dhíol nó conas ar chaill sé iad ar deireadh.
Ogygia
In 1685 d’fhoilsigh Ó Flaithbheartaigh Ogygia: seu Rerum Hibernicarum Chronologia & etc., cuntas Laidine ar stair na hÉireann a bhí á léamh go forleathan sa Bhreatain féin. Tugann "Ogygia" agus "Iar-Chonnacht" stóras mór de stair agus de thraidisiúin Chúige Chonnacht dúinn.
Pléann Ogygia le fabhail, go háirithe an ceangal a dhéanann Plútarc le stair na hÉireann. Is í Ogygia oileán Chailíopsó agus baineann Ó Flaithbheartaigh feidhm aisti mar chomhartha ar Éirinn. Déanann se samhail d’Éireann, atá laistiar den mBreatain, don oileán sa bhfabhal Gréagach a gcaitheann Odysseus seal ann le Calypso. Deir Plútarc go ndeachaigh Earcail go hÉirinn agus gur chaith sé seacht mbliana i bpluais ann. Tugann "Ogygia" cuntas dúinn ar stair na hÉireann i gcoitinne ón Díl ar aghaidh, agus meastar ar na foinsí is tábhachtaí ar stair na tíre é, maraon le saothar Sheathrúin Chéitinn agus na gCeithre Maistrí. clé|mion|Ogygia, or, a Chronological Account of Irish events: collected from very ancient documents, faithfully compared with each other, and supported by the Genealogical and Chronological Aid of the sacred and prophane writings of the first nations of the globe. Written originally in Latin by Roderic O'flaherty, Esq. Translated by the Revd. James Hely, A.B. ... clé|mion
Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine
An Ceathrú hAlt Déag
Ní féidir leis dul i dtuilleamaí an chirt seo, áfach, más gnáthchoir neamhpholaitiúil a tharraing na póilíní ar a lorg nó má rinne sé gníomhartha atá ag teacht salach ar phrionsabail bhunaidh na Stát Aontaithe (má rinne sé iarracht cearta na ndaoine eile a shárú, cuir i gcás).
Ruairí Ó Flaithbheartaigh
Ogygia
D’aistrigh an tAthair Séamas Ó hÉalaigh an saothar go Béarla in 1793 mar "'Ogygia, or a Chronological account of Irish Events (collected from Very Ancient Documents faithfully compared with each other & supported by the Genealogical & Chronological Aid of the Sacred and Profane Writings of the Globe'."
Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine
An Cúigiú hAlt Déag
Tá gach duine i dteideal saoránachta.
Ní féidir a shaoránacht a bhaint d'aon duine gan chúis cheart dhlíthiúil, ná é a dhiúltú faoi athrú saoránachta.
An Séú hAlt Déag
Tá fir agus mná fásta i dteideal pósadh a dhéanamh agus teaghlach a chur ar bun, beag beann ar chine, ar chreideamh agus ar shaoránacht. Tá na cearta céanna comhionanna acu ó thaobh an phósta, an tsaoil phósta agus an cholscartha de.
Ní féidir pósadh a dhéanamh ach an bhrídeog agus an buachaill óg a bheith sásta é a dhéanamh, is é sin, ní féidir aon duine a phósadh in aghaidh a thola.
An Seachtú hAlt Déag
Tá gach aon duine i dteideal úinéireachta agus comhúinéireachta - is é sin, tá sé i dteideal maoin shaolta a bheith aige, nó a bheith i bpáirt aige le daoine eile.
Ní féidir a chuid maoine saolta a bhaint d'aon duine gan chúis cheart dhlíthiúil.
An tOchtú hAlt Déag
Tá saoirse smaointe, choinsiasa, agus chreidimh ag cách. Cuid den tsaoirse seo é nach bhfuil cead ag aon duine ladar a chur isteach i do chuid smaointe, agus go bhfuil de cheart agat eolas agus idéanna a ghlacadh ó dhaoine eile agus a scaipeadh uait féin trí gach cineál meán cumarsáide agus beag beann ar na teorainneacha.
Wrecsam (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Wrecsam. Cruthaíodh sa bhliain 1918 é. Is é Ian Lucas (LO) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Vista, California
Cathair i iarthar-lár California is ea Vista. Sa bhliain 2010 fuarthas 93,834 duine ina gcónaí in Vista.
Moore Hall
Is teach mór é Moore Hall. Tá sé suite i gCeara, i gContae Mhaigh Eo.
Govisümber (Cúige)
Cúige (Aimag) de chuid na Mongóile is ea Govisümber Aimag. Tá an cúige suite i gceartlár na tíre. Is é Choir an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1994.
Na hAonaid Riaracháin
thumb|right|250px|Ceantair Govisümber
An Fhiacail
Baile fearainn in Éirinn is ea An Fhiacail.
Tá an Fhiacail suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir.
Bhí cónaí ar 113 dhuine san Fhiacail sa mbliain 2011. Bhí Gaeilge ag 53.6% don daonra ag an am.
Ólchobar mac Cináeda
Rí na Mumhan ba ea Ólchobar mac Cináeda (bás 851) ón mbliain 847 go dtí a bhás. B'fhéidir gurb é an té ar a tugadh "rí na nÉireannach" air, a chuir toscaireacht chuig impire na bhFranc, Séarlas Maol, ag fógairt sraith buanna i gcoinne na Lochlannach in Éirinn sa bhliain 848.
Bunúis
Bhíothas den tuairim gur bhall d'Eoghanacht Locha Léin, Cill Airne, ba ea Ólchúr. De réir taighde an lae inniu ámh, moltar anois gurbh iad a mhuintir ná Eoghanacht Áine as oirthear Contae Luimnigh, muintir a bhí mar bhall de chiorcal istigh na nEoghanacht, a dháiltí ríogacht na Mumhan ón 7ú haois ar aghaidh. Ceapadh roinnt phearsana Eoghanacht Áine ina abaí Imligh sa 9ú haois.
Creidtear gurbh abb Imligh, príomh eaglais na nEóganacht, é Ólchobar sula ndearnadh rí de. Ba éa réamhtheachtaí, an rí cumhachtach Feidlimid mac Crimthainn, a cuir le chéile don chéad uair riamh oifigí stáit idir riacht agus eaglasta. Sa Mhumhain in Éirinn amháin a tharlaíodh a leithéid de rud le linn na naoú agus deichiú haoiseanna. Several of the kings who held abbacies as well as the kingship, Meastar fosta gur iarrthóirí comhréitigh  sin ríogacht iad go léir desna na ríthe seo, Ólchobar ina measc ach freisin an rí níos mó le rá, Cormac mac Cuileannáin,
Lochlannaigh
De réir roinnt annála Éireann, Chronicon Scotorum san áireamh, rinne Lochlannaigh ruathar ar Imleach luath le linn réimeas Ólchúir. Sa bhliain 848, bliain inar cloíodh go minic na Lochlannaigh, rinne Ólchobar comhaontas lena comharsan san oirthear, Lorcán mac Ceallaigh, rí Laigean, chun arm Lochlannach a chloí ag Sciath Neachtain, gar de Dhíseart Diarmada, Contae Chill Dara, an lae inniu. De réir luath-fhoinsí, maraíodh dhá chéad Lochlannach, ina measc Tomrair, Iarla agus ionadaí rí Laithlind. Níos deireanaí sa bhliain, chloígh Eoghanacht Chaisil inflicted a Lochlannaigh ag Dún Maíle Tuile, gar de Chaiseal féin. Bhí buanna fosta san iarthar, i gContae Shligigh an lae inniu, ag Ardrí, Maol Seanstíl mac Maoil Rúnaí agus a chomhghuaillí, Tiarnach mac Fógartaigh.
Ag deireadh na bliana 848, deirtear gur chuir Ólchobar imshuí ar na Lochlannaigh ag Corcaigh, ach ní fios thoradh na heachtra seo.
Moladh é gur chomhiarracht i measc ríthe na hÉireann é na feachtais seo i gcoinne na Lochlannach.
Rí na nÉireannach
I ndiaidh an tsraith seo buanna i gcoinne na Lochlannach, tuairiscítear in Annales Bertiniani gur tháinig toscaireacht chuig cúirt impire na bhFranc, Séarlas Maol:
Ní fios go cruinn cén rí na nÉireannach atá i gceist anseo. Samhlaíodh é le Maol Seachnaill mac Maoil Rúnaí. Moladh fosta ámh Ólchúr. Deirtear go raibh Sedulius Scottus, fear na Laigean, ann mar bhall den toscaireacht, agus nach gceapadh an tArdrí a leithéid d'fhear mar ionadaí, ach b'fhéidir rí na Mumhan.
Ní feictear Ólchúr sna foinsí i ndiaidh na bliana 848, go dtí a bhás sa bhliain 851. Dá mba "rí na nÉireannach" é, níl ar marthain taifead ar oilithreach chuig an Róimh.
William Cubbon
Ba náisiúnaí Manannach é William Cubbon MA (28 Bealtaine 1865 - 1 Eanáir 1955), a bhí freisin ina sheanóir, ina údar, ina fhear gnó agus ina leabharlannaí agus ba é an chéad rúnaí ar Iarsmalann Mhanann é, agus ina dhiaidh sin bhí sé ina Stiúrthóir ar an Iarsmalann
Beathaisnéis
Rugadh William Cubbon sa sráidbhaile beag Croit na Caillí i bparóiste Rosien, Oileán Mhanann, ar 28 Bealtaine 1865. Bhí a athair, James Cubbon, ina Mháistirmhairnéalach a tháinig ó Phort Mhuire.
Gnó
Tar éis dó an scoil a fhágáil, chuaigh Cubbon i mbun fostaíochta leis an Isle of Man Examiner mar chló-eagraí agus sa bhliain 1900, in éineacht le Horace Lightfoot, cheannaigh Cubbon an nuachtán an Manx Sun. Faoi úinéireacht Cubbon agus Lightfoot, d'fhorbair an Manx Sun polasaí eagarthóireachta a raibh seasamh náisiúnach aige agus i dteannta a dhílseánacht nuachtáin, bhí baint mhór ag Cubbon le cur chun cinn stair agus cultúr Mhanann.
Sa bhliain 1906, ghlac an Isle of Man Examiner seilbh ar an 'Manx Sun' agus a ghnó, agus chuaigh Cubbon i bpáirt arís leis an chomhlacht mar bhainisteoir an ghnó stáiseanóireachta.
Iarsmalann Mhanann
Sa bhliain 1922 bunaíodh Iarsmalann Mhanann ar an suíomh a bhí ag Noble's Hospital i nDúlais (Oileán Mhanann). Ceapadh Philip Kermode mar stiúrthóir na hIarsmalainne agus ceapadh Cubbon mar rúnaí. Tar éis do Kermode bás a fháil sa bhliain 1932 tháinig Cubbon i gcomharbacht air mar stiúrthóir, post a bhí aige go dtí go ndeachaigh sé ar scor sa bhliain 1940, nuair a tháinig Basil Megaw FRSE ina áit. Ba é ceann de na chéad ghnóthais a rinne Cubbon ina ról mar rúnaí ná na hinnéacsanna agus roinnt aguisíní eile leis an Urr. Theophilus Talbot', an Manorial Roll a d'aistrigh sé go Béarla, a dtugtar an Manx Doomsday Book a tiomsú, agus a foilsíodh sa bhliain 1924.
Deirtear gur gur thírghráthóir paiseanta ab ea é maidir le hOileán Mhanainn, a deirtear gurbh é a cheapachán mar Stiúrthóir ar Iarsmalann Mhanann an uaillmhian ba mhó a bhí ag Cubbon. Sa bhliain 1899 chuidigh sé le bunú Yn Çheshaght Ghailckagh, (Gaeilge na hÉireann: An Cumann Gaelach) agus bhí sé ina rúnaí agus ina uachtarán ar an chumann. Mar thoradh air seo, bhí sé ina fhigiúr fuinniúil sa Chumann Stair an Dúlra agus Ársaíochta, ag fónamh arís i ról an uachtaráin. Le linn a chuid ama ag Iarsmalann Mhanann, thiomsaigh Cubbon an Bibliography of the Literature of the Isle of Man, a foilsíodh in dhá eagrán sa bhliain 1933 agus 1939; rinne sé go leor taiscéalaíochta don Chumann Ársaíochta agus thug sé léacht ar ábhair éagsúla.
Ag aois 85 thosaigh Cubbon ag obair ar a Island Heritage, a foilsíodh sa bhliain 1952.
Onóracha agus duaiseanna
Mar aitheantas ar a chuid éachtaí fuair William Cubbon an chéim Máistreacht sna hEalaíona ó Ollscoil Learpholl. Thug Rialtas na hIorua Ridiríocht Ord Naomh Olav dó.
Bás
Fuair William Cubbon bás i dteach a mhic, Brentwood, Essex ar Lá Caille, 1955.
Stalybridge
Is ceantar suite i Manchain Mhór é Stalybridge.
Míol mór bolgshrónach
Ainmhí mór is ea an míol mór bolgshrónach, nó Hyperoodon ampullatus.
Vacaville, California
Cathair i iarthar-lár California is ea Vacaville. Sa bhliain 2010 fuarthas 92,428 duine ina gcónaí in Vacaville.
Janusirsasana
Is é an 5ú staidiúir (ag seasamh) agus an 10ú staidiúir (ag úsáid cos os comhair) i sraith an chleachta a tharlaíonn i rang ióga Bikram.
Feidhm agus Tairbhí
Méadaíonn an staidiúir seo solúbthacht na néaróga sciatacha, agus is féidir na teannáin na hioscaide agus matáin cos eile a neartú.
Aistriú cladaigh
Gluaiseacht páirteagail dríodair ar feadh na trá de bharr gníomhaíocht na dtonnta. Is féidir go n-iomprófar na páirteagail ar feadh dromchla na trá, á rolladh síos suas ar uillinn leis na tonnta (deascadh trá). Is féidir go n-iomprófar iad ar fuaidreamh san uisce suaite sa chrios tonnach de réir mar a ghluaiseann sé sin ar feadh na trá (an sruth cladaigh).
Na Brí
Is sráidbhaile iad na Brí. Tá an baile suite i gClann Mhuiris, i gContae Mhaigh Eo.
Bailéad na Farraige Goirt
Is é Bailéad na Farraige Goirt nó Una ballata del mare salato (Iodáilis) agus La Ballade de la mér salée (Fraincis), an chéad leabhar sa tsraith Corto Maltese, úrscéal grafach le Hugo Pratt a foilsíodh ó Iúil 1967 go Feabhra 1969 sa mhíosachán Iodálach Il Sergente Kirk. Foilsíodh an chead aistriúchán Fraincise in Eanáir 1973 in France-Soir, sular fhoilsigh Casterman i bhfoirm leabhair é i 1975. Bronnadh an duais don saothar eachtrannach is fearr ar an leabhar ag Féile Angoulême 1976.
Inscríbhinní Oghaim
Feictear inscríbhinní oghaim ar leachtanna cuimhneacháin de Cheiltigh na nOileán. Faightear an mhórchuid díobh in iardheisceart na hÉireann, agus thart timpeall an Mhuir Éireann — oirdheisceart na hÉireann, Corn na Breataine, an Bhreatain Bheag agus Oileán Mhanann. Téann siad siar chomh fada leis na 5ú agus 6ú haoiseanna. Is as Gaeilge Chianach a scríobhadh iad go formhór, ach tá cúpla ceann le blúiríní Cruithnise orthu, agus tá Laidin le feiceáil fosta.
Bailéad na Farraige Goirt
"Aithnítear go coitianta a thábhacht stairiúil", dar le hErwin Dejasse "mar an chéad fhíorúrscéal grafach ". Taobh amuigh dá bhuanna ealaíne, chruthaigh sé do na foilsitheoirí go raibh brabús le déanamh as úrscéal grafach a mbeadh níos mó ná an gnáth 44 nó 46 leathanach ann.
Inscríbhinní Oghaim
mion|150px|Cloch Oghaim [[CIIC 504 ó Oileán Mhanann, leis an droim sa lár, ᚛ᚁᚔᚃᚐᚔᚇᚑᚅᚐᚄᚋᚐᚊᚔᚋᚒᚉᚑᚔ᚜ ᚛ᚉᚒᚅᚐᚃᚐᚂᚔ᚜ BIVAIDONAS MAQI MUCOI CUNAVA[LI], Bivaidonas (beo-mar-thine) mhic chlainne Cunava[li]]]
Bailéad na Farraige Goirt
Is sa Mheilinéis idir Samhain 1913 agus Eanáir 1915 a thiteann an scéal amach. Léirítear ann Raspúitín, Corto Maltese agus na col ceathracha Groovesnore, agus iad ag imeacht ó oileán go hoileán i scéal foghlaíochta mara i bhfíorthús an Chéad Chogaidh Domhanda.
Inscríbhinní Oghaim
Tá tuairim is 400 inscríbhinn a bhfuil eolas orthu. Tá roinnt córas uimhrithe le fáil. Is é an córas is forleithne ná Corpus inscriptionum insularum Celticarum (CIIC), bunaithe ar saothar R. A. S. Macalister. Faightear ann na hinscríbhinní aitheanta faoina 1940í, le 507 iontráil go dtí 1945, san áireamh inscríbhinní Laidine agus Rúnacha, agus trí cinn curtha ann i 1949. Córas eile is ea Celtic Inscribed Stones Project (CISP), bunaithe ar shuíomh na gcloch. Mar shampla, is ionann CIIC 1 agus CISP INCHA/1.
Is féidir na hinscríbhinní a roinnt idir cineálacha "ortadocsacha" agus "scolaíocha". Téann inscríbhinní ortadocsacha siar go dtí ré na Gaeilge Cianaí, agus record a ainm duine, nó ar leac uaighe, sin nó chun seilbh talún a chur in iúl. Téann inscríbhinní scolaíocha siar go dtí ré na Sean-Ghaeilge suas go dtí na linne seo.
Inscríbhinní ortadocsacha
In inscríbhinní ortadocsacha, scríobhadh an téacs ar dhroim nó faobhar na cloiche, mar a raibh ina scorlíne na litreacha. Léitear an téacs ó thaobh íochtair ar chlé na cloiche, ag leanúint suas an chloch ar a himeall, trasna an barr agus síos ar dheis, más gá.
Nathanna struchtúrtha
Is ainmneacha pearsanta iad tromlach iomadúil na n-inscríbhinní, scríofa i nathanna struchtúrtha, a dhéanann de ghnáth cur síos ar shinsearacht nó gaol treibhe an duine i gceist.
Ina dteannta sin, feictear an focal KOI, arb ionann é agus Hic Iacit as Laidin: Is suimiúil é KOI óir gur scríobhadh an litir K leis an bhforfid, Éabhadh.
In ord minicíochta, feictear na focail formula i nathanna mar a leanas:
Ainmneacha
Nochtann a n-ainmneacha pearsanta lear mór faoi luathshochaí na nGael, a tréith cogaidh ach go háirithe. Mar shampla, is iad an dá fhréamh is coitinne ná:
Feictear na fréamhacha seo i n-ainmneacha amhail is:
I measc ainmneacha cogaidh eile, faightear:
Is coiteann iad focail a luann tréithe fisiciúil, amhail is:
Tugann roinnt ainmneacha sinsear díoga le fios. Feictear an dia Lugh i n-ainmneacha amhail is:
Feictear an t-ainm díoga ERC, neamh, i n-ainmneacha amhail is:
Tugann ainmneacha duine le fios clann nó cine an duine, such as:
Ar deireadh, is suimiúil é go bhfuil baint ar leith le crainn ag roinnt ainmneacha:
Léirmheas
Molann scoláirí amhail is McNeill agus Macalister gur págánach iad na hinscríbhinní ortadocsacha ó thaobh ábhair de, agus gur loit iompaithigh Chríostaí iad chun an focal treibhe MUCOI ᚋᚒᚉᚑᚔ a bhaint, ag cur fosta croiseanna Críostaí ann. De réir scoláirí eile amhail is McManus, níl fianaise dá laghad ann chun an smaoineamh seo a thacú, ag lua inscríbhinní amhail is: áit arb iasacht é QRIMITIR as presbyter (sagart) na Laidine.
Molann McManus nach loitiméireacht atá ann ach go díreach caitheamh agus cuimilt, agus óir gur úsáideadh na clocha le haghaidh ábhair thógála (McManus, §4.9). Molann McManus freisin gur mhair an focal MUCOI survived into Christian manuscript usage. I dteannta sin, is léir gur scríobhadh na hinscríbhinní le linn ré agus an Chríostaíocht go bunaithe go daingean in Éirinn. Is soiléire fós é ar phágánach nó Críostaí iad a rinne na hinscríbhinní, nó meacan dóibh siúd.
Éire
Faightear an chuid is mó desna na hinscríbhinní in Éirinn, le 330 as 382.
Feictear ar cheann desna na bailiúcháin oghaim ortadocsaigh is tábhachtaí ná hÉireann i gColáiste na hOllscoile Corcaigh (UCC), ar taispeáint don phobal sa 'Dorchla na gCloch'. Bhailigh Abraham Abell ársaitheoir (1783–1851) na hinscríbhinní úd agus bronnadh iad don Cork Institution sular cuireadh ar taispeáint iad i gCnOC. Ball ab ea Abell den Cuvierian Society Corcaí, a ndeara a chuid ball, ina measc John Windele, Fr. Matt Horgan agus R.R. Brash, sárobair orthu li lár na 19ú haoise.
Feictear bailiúcháin mór le rá éinne i nDún Lóich, gar de Chill Airne i gCo. Chiarraí. Leagtar na clocha amach i leathchiorcal ar thaobh an bhóthair agus caomhnaítear go maith iad.
An Bhreatain Bheag
Tá cáil ag na inscríbhinní ortodachsacha sa Bhreatain Bheag as a n-ainmneacha idir Laidin agus Briotainic (nó SeanBhreatnais), agus toisc go bhfuil inscríbhinní Laidine san aibítir rómhánach ina dteannta (bhíodh Laidin Dhéanach agus Eaglasta ina teanga scríbhneoireachta le linn an ré iar-rómhánaigh). I measc ainmneacha Briotáinise tá:
Faightear sa Bhreatain Bheag an t-aon inscríbhinn amháin a chomóradh bean, ag Eglwys Cymmin (Eaglais Cymmin) i gCarmarthenshire: Ainm Gaelach is ea Avitoriges, agus Briotainic is ea Cunigni (Breatnais Cynin), rud a léiríonn oidhreacht measctha na n- inscríbhinneoirí.
Tá fosta roinnt inscríbhinní sa Bhreatain Bheag which attempt to replicate the supplementary letter or forfeda for P (inscríbhinní 327 and 409).
mion|center|240px|Suíomhanna inscríbhinní na Breataine Bige
Sa chatalóg CIIC, tosaíonn inscríbhinní sa Bhreatain Bheag ag CIIC 319, agus an chuid is mó díobh as Laidin.
Sasana, Alba, Oileán Mhanann
Faightear a seacht nó ocht n-inscríbhinn i Sasana. Tá cúig cinn i gCorn na Breataine agus dhá cheann i nDevon, '' which are the product of early Irish settlement in the area. Tá inscríbhinn eile i Silchester, Hampshire, a mheastar gur presumed to be the work of a lonnaitheoir Gaelach aonair.
Aisteach go leor, níl ach trí inscríbhinn ortadocsacha in Albain, óir gur inscríbhinní scolaíocha déanta ag na Cruitnigh iad na cinn eile (féach thíos).
Faightear cúig inscríbhinn ar Oileán Mhanann, san áireamh an ceann cáiliúil i bPort Naomh Muire:
mion|center|240px|Inscríbhinní Chorn na Breataine
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1943
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1943, a thosaigh ar 2 Bealtaine 1943 agus chríochnaigh ar 5 Meán Fómhair 1943. B'í an 57ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 17 bhfoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 14ú huair.
Peadar Doyle
Polaiteoir Éireannach ab ea Peadar Doyle ( - 4 Lúnasa, 1956). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal ar dtús agus ansin Fine Gael.
An Geata Bán
Sráidbhaile in Éirinn is ea An Geata Bán. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir. Bhí cónaí ar 176 dhuine sa Gheata Bán sa bhliain 2011.
Paireacht Neamhurraithe Rátaí Úis
Deireann an Teoirim Phaireachta Neamhurraithe Rátaí Úis go bhfuil an aisíoc ar shócmhainn saor ó riosca an chéanna idir dhá thíortha.
Féach ar an dá straitéisí infheistíochtaí thíos.
Tar éis tréimhse amháin:
Díorthú
Caithfidh an aisíoc ón dá infheistíochtaí i gcothrom, nó beidh deiseanna arbatráiste an:
Ag cealú agus athchóiriú:
Sin í paireacht neamhurraithe rátaí úis. Ag dealú a haon ón dá thaobhanna
Ag neasú an slonn thuas:
Plé
Tá difreálach na rátaí úis cothrom go neasach leis an t-athrú céatadáin ionchasach sa ráta malairte. I bhfeidhm, ní choinníonn an paireacht de réir rátaí úis gan chlúdach mar tá biseach riosca ann. Tá an Carry Trade (nó trádáil 'beir leat') ag geallchur ar dialltaí ar phaireacht neamhurraithe rátaí úis.
Ynys Môn (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Ynys Môn. Cruthaíodh sa bhliain 1536 é. Is é Stephen Kinnock (LO) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Míol mór socach Cuvier
Ainmhí mór is ea an míol mór socach Cuvier (Ziphius cavirostris).
Pueblo, Colorado
Cathair i iarthar-lár Colorado is ea Pueblo. Sa bhliain 2010 fuarthas 106,595 duine ina gcónaí in Pueblo.
The Rickshank Rickdemption
Craoladh an chéad eipeasóid, "The Rickshank Rickdemption", den tríú sraith Rick and Morty ar an 1 Aibreán, 2017. Scríobh Mike McMahan an eipeasóid seo. D'fhéach 0.68 milliún duine ar an eipeasóid.
Stretford
Is ceantar suite i Manchain Mhór é Stretford.
Crois Bhaoithín
Is baile fearainn é Crois Bhaoithín. Tá sé suite i gClann Mhuiris, i gContae Mhaigh Eo.
Aistriú géinte
Is féidir cealla a thógáil amach as an gcolainn agus géinte a athrú iontu trí innealtóireacht ghéiniteach. Ansin is féidir na cealla le géinte athraithe a instealladh ar ais sa cholainn gan aon dochar a dhéanamh don duine. Tá taighde ar siúl féachaint an féidir go ndéanfaidh a leithéid leigheas ar ailsí nó galair eile.
Murchadh Ó Briain, Iarla Inse Chuinn
Taoiseach de Mhuintir Bhriain ba ea Murchadh Ó Briain (c.1618 – 19 Meán Fómhair 1674), an chéad Iarla Inse Uí Chuinn. Idir na blianta 1624 agus 1654 bhí teideal an 6ú Barún Inse Uí Chuinn air. Murchadh na dTóiteán a bhí air i mbéal an ghnáthphobaill; d'fhág sé ár & argain i ngach áit dá raibh sé i gCúige Mumhan. Bhí sé ar na huaisle Protastúnacha ba mhó in Éirinn.
Tús a shaoil
Rinne sé saighdiúireacht in Arm Spáinneach na hIodáil e idir na blianta 1636 agus 1639. D’fhill sé abhaile, phós iníon an Ridire William St Leger, Uachtarán Chúige Mumhan, agus rialaigh an cúige sin tar éis bhás St Leger.
Nuair a d’éirigh na hÉireannaigh amach sa bhliain 1641, chuaigh sé i leith na gcoilíneach Sasanach agus na bProtastúnach, agus choinnigh sé smacht ar Chorcaigh agus ar iardheisceart na hÉireann in ainm an Rí go dtí gur shocraigh Séamas de Buitléir, an chéad Diúc Urmhumhan, an Sos Mór i Mí Mheán Fómhair, 1643. Sa bhliain 1642 ruaig sé arm de chuid na Comhdhála faoi cheannas Ghearóid de Barra ag Cath Lios Cearúill, arm a bhí ag déanamh ar Chorcaigh.
Dealraíonn sé go raibh gráin ar leith aige ar mhórcheannasaí eile, Eoghan Rua Ó Néill. Ba mhór idir an bheirt. Bhí an Niallach ag taobhú leis na náisiúnaithe Caitliceacha, agus bhí cúis shinseartha leis an bhfaltanas freisin, sa mhéid gur maraíodh seanathair an Bhrianaigh (Murchadh eile) sa bhliain 1597 agus é ag troid le saighdiúirí a chuaigh i bpáirt le hAodh Rua Ó Néill, uncail Eoghain. clé|mion|c. 1645
Fear na Parlaiminte
Chreach sé Caiseal ar 15 Meán Fómhair 1647 agus rinne sé léirscrios ar Chúige Mumhan, rud a tharraing Murchadh na dTóiteán air mar leasainm.
Rug sé bua mór ar arm Thiobóid Taaffe, an chéad Iarla Chairlinn, ag Cath Chnoc na nEas i Mí na Samhna 1647, bua a mhill Arm na Comhdhála i gCúige Mumhan. 250px|thumb|Caisleán Chill Chainnigh. Ba í Cill Chainnigh príomhchathair an Chomhcheangail.
Fear an Rí
Tháinig imní air de barr an “Vóta Gan Aithisc”, vóta i bParlaimint Shasana a thug dúshlán an Rí, agus thaobhaigh sé go poiblí le Séarlas i Mí Mhárta 1648. Dúirt sé gur chóir sos cogaidh a shocrú le lucht an Chomhcheangail, ach tharla easaontas idir an tArd-Chomhairle agus ionadaí an Phápa, an tArd-Easpag Rinuccini, dá bharr.
D’fháiltigh an Brianach roimh Shéamas de Buitléir, Marcas Urmhumhan, nuair a d’fhill sé siúd ar Éirinn sa bhliain 1648, agus thacaigh sé leis an Dara Síocháin, sos cogaidh a thug na Ríogaithe agus lucht an Chomhcheangail le chéile i gcoinne Pharlaimint Shasana. Chaith an Brianach cuid mhaith de na blianta 1648 agus 1649 ag iarraidh deireadh a chur le comhrac an Niallaigh in aghaidh chomhar an Chomhcheangail agus na Ríogaithe.