cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bácús
Stair in Éirinn
Ar an 15 Samhain 1851, agus an Gorta Mór ag druidim chun críche, bunaíodh an báicéireacht Jacob's, i bPort Láirge, Bhí na bunaitheoirí, William agus Robert Jacob, ina bhaill de Chumann na gCarad. clé|mion|Monarcha Jacobs, Walton, Liverpool
Maoracht Yamanashi
Maoracht de chuid na Seapáine is ea Yamanashi (山梨県). Tá sí suite i lár na tíre ar an oileán Honshu. Tá 845,022 duine ina gcónaí i Yamanashi (daonáireamh 2010).
Atmaisféar an Domhain
An t-imchlúdach tanaí aeir a choimeádtar timpeall an Domhain ag an aomadh domhantarraingthe is ea atmaisféar an Domhain (Gréigis: ἀτμός - atmos "gal" agus σφαῖρα - sphaira "sféar")ː nítrigin (78%), ocsaigin (20%), dé-ocsaíd charbóin (níos lú ná 1%), argón (níos lú ná 1 %) a chomhdhéanamh, ach tagann galuisce is rianmhéid de hidrigin, héiliam, meatán, crioptón, neon, xeineon, ózón is truaillithe éagsúla san áireamh freisin.
Ní mar sin a bhí i gcónaí: ar dtús meastar gur meascán de mheatán is amóinia a bhí san atmaisféar. Le hathruithe fisiciúla ar dhromchla an Domhain agus éabhlóid na bplandaí, tháinig an comhdhéanamh chun a bheith mar a bhfuil sé timpeall 20 milliún bliain ó shin.
Tá an ocsaigin ann de bharr na beatha, agus go mór mór de bharr na fótaisintéise, an cumas atá ag plandaí feidhm a bhaint as fuinneamh sholas na Gréine. Glacann plandaí dé-ocsaíd charbóin isteach, agus cruthaíonn an próiseas fótaisintéise ocsaigin ghásach mar fhotháirge.
Baineann dó breoslaí is meitibileacht ainmhithe feidhm as ocsaigin, agus cruthaíonn dé-ocsaíd charbóin mar fho-tháirge. Cuid lámach den éiceachóras domhanda an t-atmaisféar. Má athraítear tiúchan aon fho-choda nádúrtha, nó má shuimítear aon ábhar as an nua, b'fhéidir go mbeidh córas beatha an Domhain thíos leis. Samhlaítear an t-atmaisféar roinnte ina sceallaí comhlámacha.
Sa trópaisféar, ó dhromchla an Domhain go dtí an trópastad timpeall 14 km in airde (mar a mbíonn an teocht ag -60°C), a tharlaíonn an aimsir, gaotha, báisteach is sneachta. Os cionn an trópastad tá an strataisféar, suas go dtí timpeall 50 km mar a bhfuil an stratastad (agus an teocht ag O°C).
Tá an ciseal ózóin, a chosnaíonn daoine, ainmhithe is plandaí ón radaíocht ultraivialait sa ghrianradaíocht, ag airde timpeall 28 km. Os cionn an stratastad tá an méisisféar, a shíneann go dtí airde 80 km (mar a mbíonn an teocht ag - 100°C). Scarann an méiseastad an méisisféar ón teirmisféar (agus an teocht ann suas le 1 00°C ag airde timpeall 130 km, suas le 1 200 °C ag 600 km) a shíneann amach sa spás.
Ag airde timpeall 400 km tá an sceall a dtugtar an t-easféar air, ar féidir le gáis éadroma éalú uaidh. Cuimsíonn an t-ianaisféar an méisisféar is an teirmisféar, leis an D-chiseal timpeall 80 km in airde, ciseal Heaviside (E-chiseal) ag timpeall 120 km, agus ciseal Appleton (F-chiseal) timpeall 260 km in airde.
Brú atmaisféarach
Is éard is brú atmaisféarach ann ná an fórsa in aghaidh an aonaidachair, atá i bhfeidhm go hingearach ar dhromchla, ag an gás máguaird. Aimsítear é ó fhórsa imtharraingthe an phláinéid i gcomhar le mais iomlán cholún aeir os cionn suímh. Tá aonaid brú an aeir bunaithe ar chaighdeán atá aitheanta go hidirnáisiúnta, sé sin 'an tAtmaisféar Caighdeánach', a shainmhínítear mar 101,325 Pa (nó 1,013,250 díneacha in aghaidh cm ²). Laghdaíonn brú ghás atmaisféarach le hairde mar gheall ar laghdú mhais an gháis os cionn an tsuímh.
Tugtar an airde scála ar an airde ag a bhfuil an brú atmaisféarach laghduithe ag fachtóir de 'e' (uimhir éagóimheasta le luach de 2.71828 ..) ar a dtugtar 'H' air. Nuair atá atmaisféar ann le teocht aonfhoirmeach, tá an 'airde scála' comhréireach leis an teocht agus i gcomhréireach contrártha leis an mais mhóilíneach mheánach d'aer tirim oiread luasghéarú imtharraingteach an phláinéid. I gcás den sórt sin samhail atmaisféir eiseamláir, titeann an brú go heaspónantúil le airde na hairde. Níl, áfach, atmaisféir aonfhoirmeach i teochta, mar sin tá cinneadh cruinn ar bhrú an atmaisféir ag aon airde áirithe níos casta fós.
Éalaitheach atmaisféarach
Tá difríocht shubstaintiúil idir Imtharraingt dromchla i measc na bpláinéad, an fórsa a choinníonn síos an t-atmaisféar. Mar shampla, tá fórsa mór imtharraingthe an ollphláinéid Iúpatar in ann gáis éadroma, mar hidrigin agus héiliam a choinneáil, a éalaíonn ó réada le himtharraingt níos ísle. 'Fad ón ghrian' a chinneann an fuinneamh atá ar fáil chun gás atmaisféarach a théamh go dtí an pointe nuair a sháraíonn gluaisne theirmeach a mhóilíní treoluas éalaithe an phláinéid, (.i. an luas ina sáraíonn móilíní gáis greim imtharraingthe an phláinéid). Dá bhrí sin, tá Tiotán, Tríotón agus Plútón in ann a n-atmaisféar a choinneáil, in ainneoin imtharraingtí réasúnta íseal. Féadfaidh pláinéid idir-réaltacha, go teoiriciúil, atmaisféir tiubha a choimeád freisin.
Ós rud é, ag aon teocht ar leith, go mbíonn móilíní gháis ag bogadh ar raon leathan treoluasanna, beidh roinnt mall-sceitheadh de gháis amuigh sa spás ag titim amach, beagnach go leanúnach. Bogann móilíní a bhíonn níos éadroime níos tapúla ná na cinn níos troime leis an bhfuinneamh cinéiteach céanna, agus mar sin, bíonn gáis de mheáchan móilíneach íseal a chailleadh níos tapúla ná iad siúd de mheáchan móilíneach ard. Síltear go mbéidir gur chaill Véineas agus Mars a gcuid uisce go léir beagnach nuair, tar éis a bheith fótai-díthiomsaithe chuig hidrigin agus ocsaigin ag solas ultraivialait na Gréine, d'éalaígh an hidrigin.
Comhshuíomh
thumb|290px|right|Scaipeann gáis atmaisféarach solas gorm níos mó ná tonnfhaid eile, ag tabhairt luan gorm ar an Domhan nuair a fheictear air ó spás.Is é is cúis le comhshuíomh ceimiceach atmaisféir tosaigh ná go ginearálta ceimiceáin agus teochtaí an réaltnéil áitiúil, i rith fhoirmíocht phláinéadach, agus an t-éalaíoch gháis ón taobh istigh ina dhiaidh sin. Tháinig éabhlóid nach beag ar na hatmaisféir bunaidh thar tréimhse ama, le hairíonna éagsúla na bpláinéad mar thoradh ar na torthaí an-difriúil atá fágtha.
Tá atmaisféir na bpláinéad Véineas agus Mars comhdhéanta go príomha de dhé-ocsaíd charbóin, le cainníochtaí beaga de nítrigine, argón, ocsaigin agus rianta de gáis eile.
An Domhan
Cuimsíonn atmaisféar an Domhain, ón dtalamh aníos, an trópaisféar (a chuimsíonn an tsraithe ar fhódchiseal an phláinéid nó an peploisféar mar an tsraith is ísle), an strataisféar, an méisisféar, an teirmisféar (ina bhfuil an t-ianaisféar agus an t-eisisféar) agus freisin an maighnéadaisféar. Tá ráta laghdaithe éagsúla ag gach ceann de na sraitheanna, a shainíonn an ráta athraithe teochta le hairde.
Luíonn trí cheathrú den atmaisféar istigh sa trópaisféar, agus athraíonn doimhneacht an chisil idir 17 km ag an Mheánchiorcal agus 7 km ag na moil. Is é an ciseal ózóin, a ionsúnn fuinneamh ultraivialait ón Ghrian, atá lonnaithe go príomha ins an strataisféar, ar airde de 15-35 km. Úsáidtear go coitianta an líne Kármán, atá suite laistigh den atmaisféar ag airde de 100 km, chun an teorainn idir atmaisféar an Domhain agus an spás lasmuigh a shainmhíniú. Ach, is féidir leis an eisisféar leathnú ó 500 suas go dtí 10,000 km thuas ar an dromchla, áit a n-idirghníomhaíonn sé le maighnéadaisféar an phláinéid.
Eile
Tá atmaisféir aitheanta ag reanna réalteolaíocha eile mar seo a leanas.
Cúrsaíocht
Tarlaíonn cúrsaíocht an atmaisféir mar gheall ar dhifríochtaí theirmigh má éiríonn comhiompar níos éifeachtaí mar iompróir teasa ná radaíocht theirmeach. Ar phláinéid ina mbíonn radaíocht na gréine ina phríomhfhoinse teasa, iompraítear iomarca teasa ó na Trópaicí go domhanleithidí níos airde. Nuair a ghineann pláinéad méid suntasach teasa go hinmheánach, mar atá an cás le Iúpatar, is féidir le cúrsaíocht an atmaisféir fuinneamh teirmeach a iompair ón taobh istigh suas go dtí an dromchla.
Loch an Eilein
deas|250px|thumb|Loch an Eilein Is loch suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Loch an Eilein.
Danny McBride
Is fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach é Daniel Richard "Danny" McBride, a rugadh sa bhliain 1976.
Joseph Ndo
Is imreoir sacair as an gCamarún é Joseph Ndo (rugadh ar an 28 Aibreán 1976 i Yaoundé é). Imríonn Joseph faoi láthair le Ruagairí Shligigh i Sraith na hÉireann.
D'imir Joseph ar son fhoireann Chamarúin 21 uair agus bhí sé ar an bpainéal le haghaidh Chorn an Domhain sa bhliain 1998 agus arís sa bhliain 2002. D'imir sé ar son na foirne Cotonsport Garoua, Neuchâtel Xamax, Strasbourg, Chengdu Wuniu agus Shelbourne F.C. sular cheannaigh St Pats é don dara huair. Tar éis bhaint Churadh na hÉireann dó le Shelbourne sa bhliain 2006, bhuaigh sé duais 'Imreoir na Bliana' ó Chumann Peileadóirí Gairmiúla na hÉireann (Professional Footballers Association of Ireland). Imríonn Ndo i lár páirce. Bhí sé ar iasacht le Shamrock Rovers sa bhliain 2008.
Caireo Choptach
Is ceantar suite i gCaireo é Caireo Choptach.
Channing, Texas
Is é Channing príomhbhaile Contae Hartley, Texas. Bhí 363 ina gcónaí i gChanning sa bhliain 2010.
Peinteagán
250px|mion|clé|Peinteagán Is fíor phlána le cúig taobhanna díreach agus cúig uillinneacha é peinteagán.
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1957
Bhí Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1957 ar an 2ú heagrán bliantúil de Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Bronnadh an comórtas ar an Ísiltír.
Suzhou
Cathair ar leibhéal maorachta in oirthear na Síne is ea Suzhou (scríofa mar Soochow san am atá thart). Tá Suzhou suite in oirdheisceart Chúige Jiangsu, timpeall is 100km (62 míle slí) siar ó thuaidh ó Shanghai. Is é Suzhou an dara cathair is mó in Jiangsu, i ndiaidh Nanjing, príomhchathair an chúige. Cónaíonn 4.33 milliún duine sa chathair féin.
Bunaíodh Suzhou sa bhliain 514 RC. Tá a lán canálacha, droichid chloiche, pagódaí agus gairdíní ón seanam, rud a fhágann go bhfuil tóir ar an gcathair i measc turasóirí Síneacha agus eachtrannacha. "Veinéis an Oirthir" agus "Veinéis na Síne" a thugtar ar Suzhou go minic.
Blackfen
Is baile é Blackfen atá suite sa bhuirg London Borough of Bexley, Londain Theas.
Maoracht Nagano
Maoracht de chuid na Seapáine is ea Nagano (長野県). Tá sí suite i lár na tíre ar an oileán Honshu. Tá 2,148,425 duine ina gcónaí i Nagano (daonáireamh 2010).
Canyon, Texas
Is é Canyon príomhbhaile Contae Randall, Texas. Bhí 13,303 ina gcónaí i gCanyon sa bhliain 2010.
Oileáin Fháclainne
Críoch thar lear de chuid na Ríochta Aontaithe iad Oileáin Fháclainne (Islas Malvinas as Spáinnis), agus iad suite san Aigéan Atlantach, 300km soir ó chósta na hAirgintíne agus 940km ó thuaidh ón Antartaice. Is iad Fáclainn Thiar agus Fáclainn Thoir na príomhoileáin san oileánra seo.
Tá an t-ainm Gaeilge bunaithe ar an mBéarla. Téann an t-ainm Béarla siar go dtí an bhliain 1690, nuair a bhaist John Strong ainm a urraí féin, Anthony Cary, Bíocunta Falkland, ar na hoileáin. Maidir leis an ainm Spáinnise, leagan is ea é den ainm Fraincise Îles Malouines.
Stair
Is deacair bun ná barr a dhéanamh de stair na n-oileán, agus an oiread stát is a d'éiligh gur leo féin iad, idir an Fhrainc, an Spáinn, an Ríocht Aontaithe agus an Airgintín.
D'fhéach Louis Antoine de Bougainville, sa bhliain 1764, le hiascairí Briotánacha ó Saint Malo a chur ina gcónaí sna hoileáin, agus is as na chéad choilínithe seo a d'ainmnigh sé an áit.
Nuair a bhain an Airgintín amach a neamhspleáchas sa bhliain 1816, thosaigh sí, i gcomharbas ar an Spáinn, ag tabhairt le fios gur léise na hoileáin. Sa bhliain 1831, chuir an long chogaidh Mheiriceánach USS Lexington an t-áitreabh Airgintíneach i bPuerto Soledad (inniu, Port Louis) de dhroim an tsaoil. Go gairid ina dhiaidh sin, shealbhaigh na Sasanaigh an t-oileánra.
Sa bhliain 1982, arís, d'ionsaigh rialtas míleata na hAirgintíne na hoileáin, agus d'éirigh ina chogadh idir an Airgintín agus an Ríocht Aontaithe. I ndiaidh dhá mhí, d'éirigh leis na Sasanaigh ruaigeadh a chur ar na hAirgintínigh agus a bhforlámhas a chur i bhfeidhm in athuair.
thumb|left|220px|Comhartha bóthair ag fáiltiú na gcuairteoirí isteach go príomhchathair Fháclainne, Stanley.
Fionnachtain na nOileán
Nuair a tháinig na chéad taiscéalaithe ón Eoraip ar na hoileáin, ní bhfuair siad áitreabh ar bith rompu. Mar sin féin, tá iarsmaí seandálaíochta - iarsmaí de shaighde agus de bháid - faighte i bhFáclainn a thugann le fios gur shroich daoine réamhstairiúla an t-oileánra fadó agus b'fhéidir, fiú, gur shocraigh siad síos ansin. Nuair a tháinig an chéad Eorpach i dtír, bhí cineál ar leith den tsionnach, an sionnach Fáclannach nó Dusicyon australis, beo ansin i gcónaí (chuaigh sé in éag sa dara leath den naoú haois déag), agus síltear gurbh iad na daoine a thug an sionnach leo ó mhórthír Mheiriceá Theas, cé go bhfuil sé incheaptha gur tháinig sé as féin nuair a bhí droichead talún idir Fáclainn agus an mhórthír, le linn na hOighearaoise deireanaí. clé|mion|las Islas Malvinas (1520), Andrés de San Martín Creidtear gurbh é an mairnéalach Ollannach, Sebald de Weert, ba thúisce a chuir sonrú san oileánra, thiar sa bhliain 1600. Bhaist na hOllannaigh "Oileáin Sebald" ar an oileánra ansin.
Sa bhliain 1690, bhí an captaen Sasanach John Strong ag iarraidh Puerto Deseado sa Phatagóin a bhaint amach, ach níor cheadaigh na gaotha dó é, agus ba éigean dó dul i dtír sna hoileáin. Ba eisean a d'ainmnigh na hoileáin as Viocúnta Falkland, an coimisinéir Aimiréalachta a mhaoinigh a thuras go Puerto Deseado.
An Chéad Áitreabh
clé|mion|274x274px|Louis Antoine de Bougainville Ba é Louis Antoine de Bougainville, saighdiúir agus loingseoir Francach, a bhunaigh an chéad bhuanáitreabh sna hoileáin sa bhliain 1764, san áit a bhfuil Port Louis inniu. An bhliain a bhí chugainn, áfach, tháinig an captaen Sasanach John Byron go dtí na hoileáin, agus ghabh sé Oileán Saunders, an ceann is faide thiar de na hoileáin, do choróin Shasana. B'ansin a bunaíodh an chéad áitreabh Sasanach, Port Egmont, sa bhliain 1766. Go gairid ina dhiaidh sin, áfach, shealbhaigh na Spáinnigh an choilíneacht Fhrancach, agus d'ionsaigh siad Port Egmont sa bhliain 1770 leis na Sasanaigh a ruaigeadh. Ba dhóbair go n-éireodh ina chogadh faoi na hoileáin san am sin féin, ach sa bhliain 1771, síníodh conradh nár shocraigh a dhath - fuair na coilínithe Sasanacha cead filleadh ar Phort Egmont, ach níor ghéill aon taobh orlach ar bith den fhorlámhas a bhí siad a éileamh ar na hoileáin. clé|mion|Puerto Egmont, Malvinas, 1780
Na hAirgintínigh ag Sealbhú na nOileán
Nuair a bhain Leasríocht Río de la Plata amach an neamhspleáchas - ar dtús, thug sí an t-ainm "Cúigí Aontaithe Río de la Plata" uirthi féin, ach is é an t-ainm atá uirthi inniu ná an Airgintín - glacadh leis gur cuid den stát neamhspleách nua ab ea Oileáin Fháclainne, de réir an phrionsabail úd uti possidetis (is é sin, ós cuid den Leasríocht ab ea na hoileáin roimhe sin, b'fhollas gur cuid de na Cúigí Aontaithe ab ea iad anois). Ar an 6 Samhain 1820, d'ardaigh an Coirnéal David Jewett, Meiriceánach a bhí ar fiannas i gcabhlach cogaidh na gCúigí Aontaithe, bratach na tíre sin sna hoileáin, agus thug sé rabhadh do na mairnéalaigh Fhrancacha agus Shasanacha sa timpeallacht gan dul i dtír ansin, rabhadh nár thug siadsan aon aird air. clé|mion|230x230px|Luis Vernet Sa bhliain 1826, bhunaigh na Cúigí Aontaithe coilíneacht agus áitreabh pionóis sna hoileáin, ach nuair a ghabh Gobharnóir na n-oileán, Luis Vernet, seilbh ar bháid de chuid sealgairí róin ó na Stáit Aontaithe, scrios longa cogaidh Meiriceánacha an t-áitreabh. Ina dhiaidh sin, fágadh na hoileáin faoi na príosúnaigh a d'éalaigh as an áitreabh pionóis, chomh maith le cibé foghlaí mara a rachadh ar lorg tearmainn ansin. Sa bhliain 1832, chuir na Cúigí Aontaithe gobharnóir nua go dtí na hoileáin, ach d'éirigh muintir na háite amach ina aghaidh agus maraíodh sa teagmháil é.
Gabháltas na Briotanach ar na hOileáin
I Mí Eanáir 1833, d'fhill fórsaí armtha na Breataine Móire go dtí na hoileáin, agus chuir siad in iúl do cheannasaí na nAirgintíneach go raibh siad le forlámhas na Breataine Móire a chur i bhfeidhm orthu. Na daoine a raibh cónaí orthu sna hoileáin cheana féin, ceadaíodh dóibh fanacht ansin, agus gaireadh gobharnóir nua de William Dickson, Éireannach a shocraigh síos sna hoileáin nuair a bhí Vernet i gceannas orthu. mion| 1914 Ní ba déanaí sa bhliain chéanna, d'fhill fear ionaid Vernet, Matthew Brisbane, go dtí na hoileáin, agus fuair sé le cloisteáil go raibh na Briotanaigh sásta cead a ngnóthaí a fhágáil ag Vernet i bhFáclainn, a fhad is nach bhféachfadh sé le forlámhas na Breataine Móire sna hoileáin a shárú.
Bunáit Mhíleata na Briotanach
clé|mion|1914 Thóg Cabhlach Ríoga na Breataine Móire bunáit i Stanley, agus tiontaíodh na hoileáin ina n-áit straitéiseach don loingseoireacht timpeall Cabo de Hornos. I Mí na Nollag 1914, chuir Cabhlach Ríoga na Breataine Móire agus Cabhlach Impiriúil na Gearmáine cath ar a chéile in aice le hOileáin Fháclainne, agus b'ar na Gearmánaigh a briseadh an cath seo sa deireadh.
Le linn an Dara Cogadh Domhanda, bhí Stanley ina longfort cogaidh arís ag soláthar acmhainní do na longa a ghlac páirt i gCath Cabhlaigh Río de la Plata. Sa chath seo, rinne longa cogaidh de chuid na Sasanach díobháil chomh trom don Admiral Graf Spee, cúrsóir trom nó "cathlong póca" de chuid na nGearmánach, agus nach bhfuair an captaen aon dara rogha ach an long a pholladh é féin ina dhiaidh sin. Ós rud é go raibh an Admiral Graf Spee ar ceann de na longa cogaidh ba nua-aoisí ag an am, ba mhór an bua a bhí ann ag na Sasanaigh, cé gur chaill siad cuid mhór mairnéalaigh sa chath.
Robbie Keane
Is imreoir sacair Éireannach é Robert "Robbie" David Keane (rugadh ar an 8 Iúil, 1980 é). As Tamhlacht, Baile Átha Cliath do Keane, agus tá sé ina chaptaen ar fhoireann Phoblacht na hÉireann. Imríonn sé mar thosaí le Los Angeles Galaxy, club de chuid Major League Soccer i Meiriceá. Tá na blianta fada caite aige ag imirt i bPríomhroinn Shasana, le clubanna amhail Tottenham Hotspur, Liverpool, Leeds agus Wolverhampton Wanderers. Is é Keane an scórálaí is mó riamh le foireann na hÉireann, an 9ú ceann is mó i stair Tottenham agus an 10ú ceann is mó i stair na Príomhranna Shasanaigh.
Oileáin Fháclainne
Na hAirgintínigh ag Éileamh a gCirt
Tháinig ceist an fhorlámhais faoi chaibidil arís sa dara leath den fhichiú haois. Níor ghéill na hAirgintínigh na hoileáin riamh do na Sasanaigh ach amháin faoi bhagairt an fhoréigin, agus anois, rith leo go bhféadfaidís leas a bhaint as na Náisiúin Aontaithe lena gcás a chur os comhair an tsaoil mhóir. Ó bhí na Náisiúin Aontaithe tar éis rún a rith ag éileamh díchoilíniú na gcoilíneachtaí, bhí na hAirgintínigh barúlach go dtabharfadh na Briotanaigh suas iad.
Robbie Keane
Clubanna
clé|150px|thumb|Keane i ndathanna Spurs Thosaigh Keane ag imirt sacair le Crumlin United i mBaile Átha Cliath. Fuair sé tairiscintí ó Wolverhamptom Wanderers agus óna laochra Liverpool F.C., ach roghnaigh sé an club níos lú, agus é den tuairim go mbeadh deis imeartha níos mó aige le Wolves. Bhog sé go Sasana chun imirt leo ag aois cúig bliana déag, agus thosaigh sé ag imirt i bhfoireann na n-óg. D'éirigh Keane aníos go maith, agus bhris sé isteach sa chéad fhoireann agus é seacht mbliana d'aois. D'aimsigh sé dhá chúl ina chead chluiche gairmiúil ar an 9 Lúnasa 1997, agus a fhoireann ag fáil an lámh in uachtar ar Norwich City.
Oileáin Fháclainne
Na hAirgintínigh ag Éileamh a gCirt
Ón taobh eile, bhí rún eile ann a rinne coinníoll de go gcuirfeadh an díchoilíniú faoi bhráid mhuintir na háite i reifreann, agus na Briotanaigh ag tagairt don choinníoll seo: de phór Shasana ab ea iad bunadh na n-oileán, ó thaobh an chultúir agus na teanga de ar a laghad, agus b'éadócha go gcaithfidís vóta in aghaidh an fhorlámhais Bhriotanaigh.
Sna 1960idí, chuaigh na Sasanaigh agus na hAirgintínigh chun comhchainteanna faoi thodhchaí Oileáin Fháclainne ó am go ham, ach níor tháinig aon toradh ar leith astu. Ba é oighear an scéil go raibh cónaitheoirí na n-oileán meáite ar an nasc leis an Ríocht Aontaithe a choinneáil. mion|299x299px|Fuerza Aerea Argentina
Robbie Keane
Clubanna
Shínigh Keane conradh le Coventry City F.C., a bhí ag imirt sa Phríomhroinn, cúpla seachtain tar éis tús an tséasúir 1999/2000. Sé milliún punt ab ea luach an chonartha, an ceann ba mhó sa tír ag an am do dhéagóir. Bhí tréimhse ghearr ach an-rathúil aige le Coventry, agus é ag imirt le stíl ionsaitheach le imreoirí cruthaitheacha eile ar nós Carlton Palmer, Gary McAllister, Mustapha Hadji, Youssef Chippo agus Gavin Strachan. Bhí sé ag imirt ag barr a mhaitheasa, ag aimsiú an eangaigh go healaíonta agus ar bhonn rialta. Bhí sé ar dhuine de na peileadóirí ab ansa le lucht leanta na foirne gan mhoill. Níorbh fhada gur thosaigh na clubanna móra ag cur ceisteanna faoi arís, agus ghabh sé tairiscint ó Inter Milan. Ní mó ná sásta a bhí tacadóirí na foirne, a dhearbhaigh gurbh é díol Keane an rud a chur tús le ísliú Coventry ag deireadh na bliana.
Oileáin Fháclainne
Na Naisc idir an Airgintín agus Oileáin Fháclainne
Ba é Aerfhórsa na hAirgintíne (Fuerza Aerea Argentina) a chuir tús leis an chéad cheangal aerthráchta idir na hOileáin agus aon áit taobh amuigh díobh. Is é an tAerfhórsa atá ag reáchtáil aerlíne stáit na hAirgintíne, LADE (nó Lineas Aereas del Estado, a chiallaíonn, go simplí, "Aerlínte an Stáit"). clé|mion|Grumman HU-1 Albatross Aerárthaí den chineál Grumman HU-1 Albatross a bhí in úsáid acu, agus iad ag eitilt ó Comodoro Rivadavia (príomhchathair Chúige Chubut sa Phatagóin i ndeisceart na hAirgintíne) go Stanley, príomhchathair na nOileán. Eitleáin uisce a bhí iontu a thuirlingeodh san fharraige, ionas nach raibh aerfort ná rúidbhealach de dhíth orthu.
Robbie Keane
Clubanna
Mar thoradh, theastaigh ó Marcello Lippi é a thabhairt go dtí an Iodáil, chun imirt lena fhoireann Internazionale. Thug Inter 13 milliún punt do Choventry, agus chuaigh Keane go dtí Milano chun imirt le Ronaldo, Christian Vieri, agus na himreoirí cáiliúla eile a bhí ann. Ní raibh an t-ádh le Keane an am seo áfach. Tar éis cúpla mí, chaill Lippi a phost, agus chaill Keane a áit san fhoireann nuair a tháinig an bainisteoir nua Marco Tardelli isteach.
Oileáin Fháclainne
Na Naisc idir an Airgintín agus Oileáin Fháclainne
D'iarr Aerfhórsa na hAirgintíne cead ar lucht rialtais na Ríochta Aontaithe an chéad rúidbhealach a ghearradh sna hOileáin. Bhí na Sasanaigh sásta leis an tairiscint, agus nuair a bhí an t-aerfort críochnaithe, thosaigh na hAirgintínigh ag eitilt dhá thuras in aghaidh na seachtaine go dtí na hOileáin. Tháinig deireadh leis an aerthrácht seo, áfach, sa bhliain 1982, nuair a thosaigh Cogadh Fháclainne.
Robbie Keane
Clubanna
Cuireadh Keane amach ar iasacht do Leeds United F.C., i Sasana, i Nollaig 2000. D'éirigh go maith leis le Leeds, agus d'aimsigh sé naoi gcúl ina chéad 14 chluiche. Cheannaigh an bainisteoir David O'Leary é i mí Bealtaine, 2001, ar 12 milliún. Tréimhse dheacair ab ea é don chlub, áfach, agus b'éigean dóibh imreoirí a dhíoladh mar gheall ar na fadhbanna airgeadais a bhí acu. left|thumb|150px|Keane ag tógáil chic pionóis i [[White Hart Lane]] Thóg Glen Hoddle Keane go Tottenham Hotspur, i Londain sa bhliain 2002. Thosaigh Keane ag imirt go hiontach arís, agus bhuaigh sé an duais "imreoir na bliana" sa chlub faoi dhó. Shínigh Keane conradh nua le Tottenham i mí Márta, 2006.
Tar éis sé bliana le Spurs, bhog Keane go dtí Liverpool F.C. ar an 29 Iúil, 2008, an club a thacaigh sé mar bhuachaill óg. D'imir sé a chéad chluiche leo i gcoinne S.S. Lazio agus d'aimsigh sé a chéad chúl i gcoinne PSV Eindhoven ar an 1 Deireadh Fómhair 2008. Cé gur ghnóthaigh Keane seacht gcúl as seacht gcluiche déag, fágadh amach as an scuaid é cúpla uair, rud a chruthaigh ráflaí sna meáin ag rá nach raibh todhchaí aige ag an gclub. Nuair a tháinig Spurs ar ais ag cur ceisteanna faoi, d'fhill sé ar ais ar an gclub. Shínigh sé conradh nua leo ar an 2 Feabhra 2009, agus rinneadh leaschaptaen na foirne de. Cuireadh fáilte cheart roimhe ar ais chuig an gclub, ach níor shocraigh sé síos i gceart. Bhí Jermaine Defoe tagtha ar ais don chlub chomh maith, agus bhí an-iomaíocht idir eisean, Keane agus Peter Crouch chun áit rialta a fháil san fhoireann. Ábhar sóláis a bhí ann dó nuair a seoladh Keane amach ar iasacht leis na gCeiltigh in Albain ar an 1 Feabhra 2010. D'imir sé ag beagnach barr a mhaitheasa in Albain, agus roghnaithe mar imreoir na bliana.
Níor mhair an conradh iasachta leis na gCeiltigh ach go deireadh an tséasúir, agus d'fhill Keane taobh theas den teorann uair amháin eile. Cé nach raibh Spurs sásta é a fhágáil ó thuaidh, ní raibh siad in ann seans imeartha a thabhairt dó ach oiread. Ghlac siad iarratas iasachta ó West Ham United, agus d'fhan Keane anseo go deireadh na bliana. Cuireadh deireadh leis an gconradh áfach nuair a chlis West Ham ón Phríomhroinn.
Oileáin Fháclainne
An Cogadh sa bhliain 1982
=> Príomhalt: Cogadh Fháclainne
Robbie Keane
Foireann náisiúnta
Tá gairmréim fada agus rathúil caite ag Keane mar imreoir idirnáisiúnta. D'imir sé a chéad chluiche i gcoinne Phoblacht na Seice in Olomouc i mí Márta, 1998. Ghnóthaigh sé a chéad chúl i gcoinne Mhálta i mí Dheireadh Fómhair, sa bhliain chéanna. D'éirigh go maith leis i gCorn Sacair an Domhain sa bhliain 2002, le trí chúl i gceithre chluiche. Scóráil sé cúl an-tábhachtach sa chomórtas seo, ag deireadh an chluiche i gcoinne na Gearmáine.
Oileáin Fháclainne
An Cogadh sa bhliain 1982
thumb|left|220px|An phríomchathair, Stanley
Robbie Keane
Foireann náisiúnta
Ag an am seo, tá níos mó cúil ag Keane ná aon pheileadóir eile san fhoireann náisiúnta. Tá daichead cúl aige sa lá atá inniu ann.
Saol pearsanta
Phós Keane le Claudine Palmer, iar-iomaitheoir Miss Ireland ar an 7 Meitheamh 2008 i mBaile Breac, Baile Átha Cliath. Saolaíodh mac leo darbh ainm Robert Ronan Keane ar an 10 Bealtaine 2009.
Loch Eilt
deas|250px|thumb|Loch Eilt Is loch suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Loch Eilt.
Oileáin Fháclainne
Daonra agus Teanga
Tá nósanna agus cultúr na bhFáclannach cosúil le cultúr na Breataine Móire, go bunúsach. Is é an Béarla a dteanga dhúchais, cé go bhfuil blas nó canúint ar leith acu a fuair cuid mhaith tionchair ón dúrud canúintí eile, idir Bhéarla na hAstráile, Bhéarla na Nua-Shéalainne, Bhéarla Iarthar Shasana, Bhéarla Chontae Norfolk, agus an Albainis. Tá aithne na Spáinnise ar Bhéarla Fháclainne chomh maith, nó tugann muintir na n-oileán camp ar an tuath taobh amuigh de Stanley, in áit countryside. Tá an úsáid seo bunaithe ar an Spáinnis, nó is é campo an focal ar "tuath" sa teanga sin. mion|[[Geolaíocht]]
Tíreolaíocht na nOileán
Tá dhá mhóroileán ann, Fáclainn Thoir (Spáinnis: Isla Soledad, nó Oileán an Uaignis) agus Fáclainn Thiar (Spáinnis: Isla Gran Malvina, nó Oileán na Mailbhíne Móire). Níl ach cuing bheag talún idir dhá leath an oileáin thoir le chéile; an chuid atá taobh theas den chuing sin, tugtar Leithinis Lafonia uirthi. Níl mórán áitribh i Lafonia, i gcomparáid le tuaisceart an oileáin thoir. Tá Goose Green agus Darwin suite sa chuing idir Lafonia agus an tuaisceart. clé|mion|299x299px Tá Stanley, príomhchathair na n-oileán, suite sa leath thuaidh den oileán thoir. Ansin atá cónaí ar an gcuid is mó de mhuintir na n-oileán.
Heicseagán
250px|mion|clé|Heicseagán Is fíor phlána le sé taobhanna díreach agus uillinneacha é Heicseagán.
Ezbet el-Haggana
Is ceantar suite i gCaireo é Ezbet el-Haggana (Araibis: مدينة الامل‎)
Haskell, Texas
Is é Haskell príomhbhaile Contae Haskell, Texas. Bhí 3,322 ina gcónaí i Haskell sa bhliain 2010.
Faggala
Is ceantar suite i gCaireo é Faggala.
Loch Euraboil
Is loch suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Loch Euraboil.
Tá an cruatan ar Sheoirse
Chum Eoghan Rua Ó Súilleabháin an t-amhrán Tá an cruatan ar Sheoirse
Dáta
Cumadh an saothar i lár na bliana 1778, tar éis do na Francaigh teacht isteach i gCogadh Saoirse Mheiriceá ar thaobh na Stát Aontaithe. Luaitear loingeas cogaidh faoi cheannas an Comte d'Estaing a d'fhág calafort Toulon i mí Aibreáin, géarchéim pholaitiúil sa Ghearmáin a d'fhág Seoirse III na Breataine agus an tImpire Josef in adharca a chéile, agus iarrachtaí na mBriotanach chun cabhair míleata a fháil ó na Rúisigh.
Ábhar
B'ábhar ceiliúrtha d'Eoghan Rua é go raibh sé ina chogadh idir na Francaigh agus na Briotanaigh don chéad uair le cúig bliana déag anuas. Shíl sé go raibh na Spáinnigh ar tí cogadh a fhógairt freisin agus ghuigh sé go ndéanfadh cumhachtaí Caitliceacha na hEorpa ionradh ar Éirinn. Tá sé le tuiscint ón amhrán go raibh an pobal i gcoitinne ag coinneáil súil ghéar ar imeachtaí an chogaidh: "Tá scéalta maithe nódha 'rith / i gcóigibh na Banba". Léiríonn an aiste go raibh cur amach ag Eoghan Rua ar ullmhúcháin mhíleata agus ar imeachtaí taidhleoireachta chumhachtaí móra na hEorpa.
Tús an amhráin
Tá cruadhtan ar Sheoirse, Ciodh mór a neart ar fairrge, Ní réidhfidh Éire an gnó dhó, A shlóighte ciodh tréan
agus leagan malartach:
Tá an cruadhtan ar Sheoirse Cídh mór a neart ar fairrge, Ní réidhfidh Éire an gnó dhó A shlóighte cé tréan
Wolverhampton Wanderers Football Club
Club peile Sasanach is ea Wolverhampton Wanderers Football Club, nó Wolves mar atá siad ainmnithe go coitianta.
Bunaíodh an club sa bhliain 1877. "St. Luke's F.C." an t-ainm a bhí air ag an am sin.
Shania Twain
Is ceoltóir ceol tuaithe agus pop Ceanadach í Shania Twain (a rugadh ar an 28 Lúnasa, 1965), a bhfuil aird an domhan tarraingthe uirthi ó d'eisí sí an t-albam fíor-rathúil Come On Over sa bhliain 1997.
Wolverhampton Wanderers Football Club
Imríonn siad sa bhaile in Staid Molineux i gcathair Wolverhampton, áit gur féidir freastal ar breis is 32,000 míle duine.
Shania Twain
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 187 gradam buaite ag Twain.
Wolverhampton Wanderers Football Club
Imrionn siad i bPríomhroinn Shasana.
Crayford
Is baile é Crayford atá suite sa bhuirg London Borough of Bexley, Londain Theas.
Drew Massey
Is puipéadóir agus aisteoir Meiriceánach é Drew Massey.
Heipteagán
250px|mion|clé|Heipteagán Is fíor phlána le seacht taobhanna díreach agus seacht uillinneacha é Heipteagán.
Cluiche corr
Is cluiche Gaelach atá cosúil le daorchluiche é cluiche corr. Imrítear le slacán agus sliotar é, agus tá sé coitianta in Éirinn agus sa Bhreatain. Déanann an Cumann Lúthchleas Gael agus an National Rounders Association (Sasana) comhordú air.
Staid Molineux
Is staid na foirne sacair Wolverhampton Wanderers é Staid Molineux (English: Molineux Stadium), atá suite i Wolverhampton, Sasana.
Maoracht Gifu
Maoracht de chuid na Seapáine is ea Gifu (岐阜県). Tá sí suite i lár na tíre ar an oileán Honshu. Tá 2,371,574 duine ina gcónaí i nGifu (daonáireamh 2010).
Bakı
Príomhchathair agus cathair is mó na hAsarbaiseáine is ea Bakı (nó Baku). Is í an chathair is mó ar an Mhuir Chaisp agus sa réigiún Cugais chomh maith. Roinntear an chathair ina dhá leath - an gnócheantar agus an tSeanchathair.
Tá cónaí ar 3,202,300 duine i mBakı, is é sin, fiche is a cúig faoin gcéad de dhaonra na tíre.
Malabo
Is é Malabo príomhchathair na Guine Meánchriosaí. Bhunaigh na Sasanaigh an baile sa bhliain 1827 ar oileán Bioki (nó Fernando Pó mar a tugadh air ó shin), a fuair siad ar léas ón Spáinn. Bunáit chabhlaigh a bhí ann chun cur in aghaidh thrádáil na sclábhaithe. Ba é Port Clarence an t-ainm a thug na Sasanaigh ar an mbaile, agus nuair a tháinig sé ar ais i seilbh na Spáinne thug siadsan Santa Isabel air. Ba mar chuid d'fheachtas chun deireadh a chur le tionchar na nEorpach a bhaist an tUachtarán Nguema Malabo ar an gcathair sa bhliain 1973. Ba mhór an tubaiste dá thír an Nguema céanna nó rinne sé cinedhíothú ar mhionlaigh sa tír agus theith timpeall an tríú cuid den daonra amach aisti ar fad.
Is beag an fhorbairt atá déanta ar an gcathair go fóill, ach ó fuarthas ola sa cheantar tá an-chuid infheistíochta á dhéanamh i gcomhar leis na comhlachtaí ola. Mhéadaigh daonra na cathrach faoi dhó agus timpeall 360,000 bairille ola sa lá á bhaint as na tobracha.
Bus (ríomhaireacht)
right|250px|thumb|Sliotáin [[PCI Express (ón mbarr anuas: x4, x16, x1 agus x16), i gcomparáid le sliotán PCI traidisiúnta (32-giotán - ag an mbun).]]
Is cainéal cumarsáide sonraí in ailtireacht ríomhaireachta, é bus. Aistrítear sonraí idir chomhpháirteanna ríomhaireachta thar an mbus. Bíonn dhá chineál bus in úsáid don chuid is mó i ríomhairí:
Seacál órga
Cainíneach dúchasach don Eoraip oirdheisceart agus lárnach, don Áise Bheag, don Mheán-Oirthear agus an Áise Theas is ea an seacál órga nó Canis aureus. Tá sé liostaithe mar speiceas “Is lú imní”, ar 'Liosta Dearg' an AICD (An tAontas Idirnáisiúnta um Chaomhnú an Dúlra), mar gheall ar a raon forleathan i réimsí ina mbíonn neart beatha agus foscadh ar fáil.
Sanasaíocht
Tháinig an focal “jackal” (Gaeilge: seacál) isteach sa Bhéarla ar dtús timpeall na bliana 1600 agus tá sé díorthaithe ón bhfocal Turcach çakal, atá díorthaithe ón bhfocal Peirsise šagāl.
Alice Walker
Scríbhneoir Meiriceánach is ea Alice Malsenior Walker a rugadh ar 9 Feabhra 1944). Scríobhann sí úrscéalta, gearrscéalta agus filíocht. Cuireadh fáilte faoi leith roimh a húrscéal The Color Purple (1982), agus bronnadh an National Book Award agus an Pulitzer Prize for Fiction uirthi. Scríobh sí Meridian agus The Third Life of Grange Copeland, úrscéalta, freisin, i measc saothar eile léi.
A luathshaol
Rugadh Alice Walker i gContae Putnam, Georgia,ar 9 Feabhra 1944. Feirmeoir beag a bhí ina hathair. D'oibrigh a máthair 11 uair sa lá ar son $17 sa tseachtain mar shearbhónta chun íoc as a cuid ollscolaíochta. Chuaigh sí go Spelman College in Atlanta, Georgia, ar dtús, ansin go Sarah Lawrence College, mar ar bhain sí céim bhaitsiléara amach sa bhliain 1965.
Saothair Walker
Sa bhliain 1982, foilsíodh an leabhar uaithi is fearr eolas air, The Color Purple. San úrscéal leanann an léitheoir bean óg ghorm bhuartha agus í ag streachailt chun a bealaigh a dhéanamh ní hamháin trí chultúr ciníoch na ndaoine geala ach trí chultúr patrarcach an phobail ghoirm chomh maith. Leabhar móréilimh a bhí ann agus sa bhliain 1985 cuireadh é in oiriúint mar scannán faoi stiúradh Steven Spielberg le hOprah Winfrey agus Whoopi Goldberg in dhá phríomhról. Cuireadh ar an stáitse Broadway mar léiriúchán ceolmhar sa bhliain 2005. Léiríodh é 910 uair.
A saol pearsanta
Sa bhliain 1965, casadh ar Walker dlíodóir Giúdach cearta sibhialta darbh ainm Melvyn Rosenman Leventhal. Phós siad ar 17 Márta 1967, i gCathair Nua-Eabhrac. Chuir siad fúthu ní ba dhéanaí sa bhliain chéanna in Jackson, Mississippi, an chéad chúpla idirchiníoch dar phós go dleathach in Mississippi. Chráigh agus bhagair daoine geala iad, an Ku Klux Klan san áireamh. Saolaíodh iníon acu, Rebecca, sa bhliain 1969. Fuair Walker agus a fear céile colscaradh sa bhliain 1976.
Sna 1990idí, bhí caidreamh ag Walker le amhránaí-scríbhneoir Tracy Chapman: "It was delicious and lovely and wonderful and I totally enjoyed it and I was completely in love with her but it was not anybody's business but ours," a dúirt sí.
Alina Sánchez
Ba dhochtúir Airgintíneach agus réabhlóidí í Alina Sánchez ar a dtugtar Lêgerîn Çîya freisin. Rugadh i San Martín de los Andes, an Airgintín í sa bhliain 1986, agus fuair sí bás in Hasaka na Siria ar 17 Márta 2018. Rinne sí staidéar i Scoil Leighis Mheiriceá Laidinigh (ELAM) i gCúba.
Chuaigh Sánchez isteach sna “hAonaid um Chosaint Ban” (YPJ de chuid na gCoirdíneach) in 2011, agus d’oibrigh sí i gcóras sláinte Riarachán Uathrialach na Siria Thuaidh agus Thoir (AANES). Fuair sí bás i dtimpiste gluaisteáin ar an 17 Márta 2018, agus í ag taisteal go Hasaka. Ina honóir, tá a hainm anois ar Ospidéal Tell Tamer i Réigiún Jazira.
CLG Cill Díoma
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Cill Díoma .
Suíomh
Tá an club bunaithe ar bhruach theas Béal na Sionainne agus ar bhruach thiar Béal na Máighe sa chuid thoirtheas de pharóiste Cill Díoma/Pailís Chaonraoi in Iarthar Chontae Luimnigh, 14km siar ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór dá imreoirí ó bhaile Cill Díoma agus ó na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Baile Uí Chathláin, An Cnoc Rua agus Baile Ó gCathasaigh. Tá club eile, Pailís Chaonraoí, ann i bparóiste Cill Díoma/Pailís Chaonraoí agus is féidir le gach iománaí as an bparóiste uile imirt le Cill Díoma.
San Marcos, Texas
Is é San Marcos príomhbhaile Contae Hays, Texas. Bhí 44,894 ina gcónaí i San Marcos sa bhliain 2010.
CLG Cill Díoma
Cluichí
Imrítear ach an iomáint amháin sa chlub faoi láthair ach imríodh an pheil chomh maith suas go dtí tús na mílaoise nua. Imríonn formhór peileadóirí Cill Díoma le Pailís Chaonraoí anois.
Stair
Ba limistéar iomána é baile Cill Díoma ó thús agus bunaíodh an club ag an am gcéanna le bunú CLG féin sa bhliain 1884. Tá tuariscí ann faoi chomórtas iomána a d'eagraigh Cill Díoma sa bhliain 1891 inár bhuaigh Fág an Bealach Áth Dara ar An tAthair Ó Murchú Faing sa chluiche ceannais agus bhíodar an-ghníomhach i gcomórtaisí ar fud an chontae le teacht 20ú haois.
Cé go bhfuil cuntas ann faoi fhoireann ag glacadh páirt i gcomórtaisí peile faoin ainm Pailís Chaonraoi sa bhliain 1903, níor scoilt an dara chlub sa pharóiste go hoifigiúil ó Chill Díoma go dtí an bhliain 1906. Tá stair an dá chlub nasctha le chéile ó shin i leith. Thángadar le chéile sa bhliain 1916 ach scoilteadar arís sa bhliain 1920. D’imríodar mar Cill Díoma/Pailís Chaonraoi ón mbliain 1950 go dtí gur chuir Coiste an Chontae an club ar fionraí i ndiaidh eachtra le linn cluiche sa bhliain 1959. Tháinig an club aontaithe ar ais arís sa bhliain 1965 ach scoilt Pailís Chaonraoi arís de sa bhliain 1971 nuair a chuadar isteach i Roinn an Iarthair agus d’fan Cill Díoma sa Roinn Cathrach.
Ba bhall de Coiste CLG Thiar an Chontae é CLG Cill Díoma suas go dtí an bhliain 1954 nuair a atheagraíodh na ranna agus d’aistríodar go dtí an Roinn Cathrach.
B’iad blianta na 1930í ré órga iomána Chill Díoma. Sháraíodar ar Chill Mocheallóg i ndiaidh achomhairc chun Craobh Iomána Sóisear an Chontae a bhuachaint sa bhliain 1933. Shroicheadar cluiche ceannais Craobh Iomána Sinsear Chontae Luimnigh san dá bhliain ina dhiaidh sin ach bhuaigh Átháin orthu. Cé gur bhuadar craobh sóisear na cathrach sna blianta 1956, 1958, 1982, 1984, 1998, 2000, 2001 agus 2002, níor éirigh leo corn an chontae a ghabháil arís go dtí an bhliain 2002 nuair a bhuadar ar Bhaile an Chaisleáin/Béal Átha Grean sa chluiche ceannais. Is club iomána idirmheánach é CLG Cill Díoma ó shin i leith.
Sa pheil, bhuadar craobh sóisear A na cathrach sna blianta 1955 agus 1980 agus bhuadar craobh sóisear B na cathrach le linn blianta na 1980í agus na 1990í sular éirigh an chlub as imirt leis an liathróid mór.
Tháinig Cill Díoma agus Pailís Chaonraoi le chéile sna gráid óga sa bhliain 2006 faoin ainm Gaeil Chill Ulta agus bhuadar craobh peile mionúir B an chontae arís sa bhliain sin.
Páirc Imeartha
Tá páirc imeartha Chill Díoma suite sa Chnoc Rua, leathbhealach idir baile Cill Díoma agus Sean-Chill Díoma, 1km ó dheas ó lár an bhaile.
Iimreoirí Cáiliúla
Sé Pádraig Mac Mathúna (Paddy McMahon) an imreoir is cáiliúla a tháinig as Chill Díoma. Ba bhall den fhoireann a bhuaigh craobh iomána sóisear an chontae sa bhliain 1933 é agus ghnóthaigh sé boinn Uile-Éireann le Luimneach sna blianta 1934 agus 1936 agus arís sa bhliain 1940 i ndiaidh dó aistriú go dtí Átháin.
An Ghearmáinis Íochtarach
Is téarma é an Ghearmáinis Íochtarach (Gearmáinis Íochtarach: Plattdüütsch nó Nedderdüütsch; Gearmáinis: Plattdeutsch nó Niederdeutsch) a chlúdaíonn bunús na gcanúintí Gearmáinice a labhraítear i dTuaisceart na Gearmáine agus in Oirthear na hÍsiltíre nach cuid iad den Ghearmáinis Chaighdeánach. Is cuid iad na canúintí seo den ghrúpa canúintí céanna ina bhfuil canúintí eile na Gearmáinise, maraon le canúintí na hOllainnise, mar atá canúintí Gearmáinice an Iarthair. Tugtar faoi deara nach canúint na Gearmáinise í an Ghearmáinis Íochtarach, ach teanga ar leith ina bhfuil iliomad canúintí.
Missingsch
Is é atá i gceist le Missingsch ná Mischsprache, nó teanga mheasctha, a cruthaíodh trí thimpiste nuair a rinne cainteoirí dúchais na Gearmáinise Íochtaraí iarracht Ard-Ghearmáinis (Hochdeutsch, nó Caighdeán Oifigiúil na Gearmáinise) a labhairt. Ní hionann Missingsch is gnáthchanúintí Ard-Ghearmáinise Thuaisceart na Gearmáine, áfach. Is iad na sainchomharthaí a dhéanann Missingsch a dheighilt ó na canúintí sin ná
Ainmfhocail
Mar a léiríonn an tábla thíos, níl ach dhá thuiseal sa Ghearmáinis Íochtarach - rud a chuireann go mór leis an difear idir í agus an Ghearmáinis chaighdeánach, ina bhfuil ceithre thuiseal dochta. Is ionann iad an tuiseal áinsíoch agus an tuiseal tabharthach sa Ghearmáinis Íochtarach, mar sin de, níl ann ach dhá thuiseal: An Tuaiseal Ainmneach, agus an Tuiseal Oibiachtúil.
Litríocht na Gearmáinise Íochtaraí
thumb|280px|right|Pictiúr ón Lübecker Bibel a bhaineann le Dainéil 3:19-23
Creideamh
Cuireadh Gearmáinis Íochtarach ar an Bhíobla Críostaí den chéad uair sa bhliain 1494. Is é an t-ainm a bhí air ná an Lübecker Bibel. Tá leaganacha éagsúla ar fáil sa lá atá inniu ann agus ainmneacha éagsúla orthu, ina measc: De Hillige Schrift, Dat Book, Gott sien Woort agus De Schrift.
Saothair Jochen Steffen, ailias Kuddl Schnööf
Is sraith leabhar é Kuddl Schnööfs noieste achtersinnige Gedankens un Meinungens a scríobh an polaiteoir SPD Jochen Steffen sna 1970í. Baineann Steffen úsáid as na carachtair Kuddl is Natalje Schnööf, atá ina ndugairí, chun aoir shóisialta is pholaitiúil a dhéanamh ar thuairimí an phobail faoi eachtraí móra an lae. Is i gKieler Missingsch (leagan Mhissingsch a labhraítear i gKiel, Schleswig-Holstein) a scríobhadh an tsraith, agus cuireadh fáilte chomh mhór roimhe gur chinn Steffen seó ceabairé, bunaithe ar na carachtair chéanna, a chur le chéile. Níor bheag an fháilte a cuireadh roimh na seónna ach an oiread, agus bronnadh an Deutscher Kleinkunstpreis um Cheabairé ar Steffen sa bhliain 1978.
Greannáin
Tá roghnú leabhar Eachtraí Astérix ar fáil sa Ghearmáinis Íochtarach i sraith darb ainm "Astérix snackt Platt!" ("Muise, tá Plattdüütsch ag Astérix!"). I measc a bhfuil ar fáil, tá:
Gailearaí
Tá an Ghearmáinis Íochtarach go feiceálach in áiteanna poiblí i dTuaisceart na Gearmáine.
Fustat
Is ceantar suite i gCaireo é Fustat.
Messerschmitt Me 262
thumb|300px|An Messerschmitt Me 262 Ba é an Messerschmitt Me 262 agus an Gloster Meteor na chéad innill turba-scairde oibríochta a bhí rannpháirteach sa Dara Cogadh Domhanda i 1944.
Canadian, Texas
Is é Canadian príomhbhaile Contae Hays, Texas. Bhí 2,649 ina gcónaí i gCanadian sa bhliain 2010.
Eoghanacht Chaisil
Géag Eoghanachta na Mumhan ab ea an Eoghanacht Chaisil, a bhí i gceannas le linn na 5ú go 10ú haoiseanna. Ainmnithe as Caiseal a bhí siad, príomhchathair ríocht luath-Chríostaí na Mumhan. De shliocht Aonghusa mhic Nadh Froigh, an chéad rí Críostaí na Mumhan, trína mhac, Feilimí mac Aonghusa, ba ea iad.
Sa seachtú haois, scar an teaghlach óna chéile ina dá leath. De shliocht Fínghin mhic Aodha Dhuibh ba ea Cineál Finghín, le clanna Uí Shúilleabháin agus Mhic Giolla Codha. Ba é de shliocht Fínghin é Feilimí mac Criomhthainn. Agus de shliocht Failbhe Fhlainn mhic Aodha Dhuibh ba ea Clann Failbhe, le clanna Mhic Cárthaigh, Uí Cheallacháin agus Mhic Amhlaoibh. Bhí Mhic Cárthaigh i gceannas i Ríocht Dheasumhan, tar éis do chuir na Normannaigh an ruaig orthu.
Measadh gur bhall de chiorcal istigh na nEoghanacht ab ea an Eoghanacht Chaisil, i dteannta leis an Eoghanacht Ghleanndamhnach agus an Eoghanacht Áine. Dháileadh na trí ghéag seo ríogacht na Mumhan eatarthu sa 7ú agus formhór den 8ú haoiseanna. Tháinig an chuid is mó desna ríthe sa 9ú agus 10ú haoiseanna as an ngéag Chaisil
Tagairtí annál
Féach Annála Inis Faithlinn (AI)
Eilne
Tuath meánaoiseach na gCruithne i ríocht na nUlad ba ea Eilne, (Sean-Ghaeilge Mag nEilni). Bhí an mhaigh suite i n-oirthuaisceart Chontae Doire agus iarthuaisceart Chontae Aontroma, ina luí idir an Bhanna agus an Bhuais. Is dócha gurbh ainm de luath lonnaitheoirí é Eilne, ach faoi ré na Sean-Ghaeilge cheana, níor chuimhin cé a bhíodh.
Tar éis concas an cheantair ag an Dál Araí ar dtús agus muintir Uí Thoirtre níos deireanaí, glaodh dá bharr ach 'An Tuaisceart' ar Eilne. Mhair an t-ainm seo go dtí déanach na meánaoise mar Twescard.
Stair
Sa bhliain 563, tharla cath Móin Daire Lothair, ag Muine Mór, idir comhdháil ríthe na gCruithne agus Uí Néill an Tuaiscirt. Buaileadh buille mór ar na Cruithne agus siad críocha Ard Eólairg (Aird Mhic Giollagáin) agus an Laoi, a bhí taobh thiar den Bhanna. Lonnaigh Uí Néill an Tuaiscirt a gcomhghuaillí Oiriall ar Mhagh Eilne. I ndiaidh sin, lonnaigh na Cruithne i gcríocha Dhál Araí.
I lár na 7ú haoise, cloíodh Eilne ag Dál Araí Magh Line óna thaobh iarthuaiscirt. Is léir gur lonnaigh daoine acu ann, faoin ainm Dál Araí an Tuaiscirt (Dál nAraidi in Tuaiscirt). Sa bhliain 681, maraíodh idir Dhúngal Eilni, de shliocht Dhál Araí an Tuaiscirt agus rí na gCruithne, agus rí Chiannachta Ghleann Gheimhin, ag Maol Dúin mac Maoil Fhithrigh de Chineál Eoghain, i nDún Ceithirn (Giant's Sconce i nDún Bó, taobh thiar den Bhanna).
Maraíodh Cathasach mac Ailealla, rí Eilne agus Dhál Araí (deirtear go raibh sé ina rí na nUlad ar feadh sé bliana déag) ag Ráth Beitheach Contae Aontroma sa bhliain 749.
Gnócheantar Chaireo
Is ceantar suite i gCaireo é Gnócheantar Chaireo.
Eilne
Ríthe Eilne
Seo a leanas liosta ríthe Eilne a bhfuil aithne orthu:
Bunaithe eaglasta
Faightear Mainistir Cúil Raithin i nEilne ar bhruach na Banna. Deirtear gur bhunaigh Cairbre í, agus ina dhiaidh sin bhí sé ina easpag ann. De réir Vita tripartita Sancti Patricii, scríofa sa 9ú haois, bhronn Dál Araí an eaglais seo ar Naomh Pádraig.
Críocha
Deirtear gurbh ionann críocha Dhál Araidhe an Tuaiscirt agus na barúntachtaí níos deireanaí, Dún Libhse Íochtarach agus Líbeartaí Thoir Thuaidh Chúil Raithin, agus is amhlaidh gurbh ionann é agus an tríocha céad darbh ainm An Tuaisceart, a rinneadh níos déanaí ina dhéanacht mheánaoiseach agus tríocha céad Angla-Normannach, Twescard. Bhí fo-roinn an tuatha ann darb ainm Cúil an Tuaiscirt, suite gar de Chúil Raithin.
Naonagán
250px|mion|clé|Naonagán Is fíor phlána le naoi taobhanna díreach agus naoi uillinneacha é naonagán.
J. B. Smoove
Is fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach é Jerry Brooks "J. B." Smoove. Rugadh Smoove in Plymouth, North Carolina, ach tógadh é i Mount Vernon, Nua-Eabhrac.
CLG Pailís Chaonraoí
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Pailís Chaonraoi .
Suíomh
Tá an club bunaithe ar imeall theas Béal na Sionainne sa chuid thiar thuaidh de pharóiste Cill Díoma/Pailís Chaonraoi, 18km siar ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór dá imreoirí ó bhaile Pailís Chaonraoi agus ó na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Drom Achair Mhóir, Rinn Mahoilín, an tSeanphailís agus Cill na Siúrach. Cé go bhfuil club eile, Cill Díoma, ann i bparóiste Cill Díoma/Pailís Chaonraoi, is féidir le gach iománaí as an bparóiste uile imirt le Pailís Chaonraoi.
Cluichí
Cé go bhfuil traidisiún an pharóiste dírithe ar an iomáint, imríodh an dá chód sa chlub ó thús agus tá an stádas céanna ag an mbeirt acu ar an bpáirc imeartha.
Stair
Tá stair an dá chlub nasctha le chéile ón am sin. Thángadar le chéile sa bhliain 1916 ach scoilteadar arís sa bhliain 1920. D’imríodar mar Cill Díoma/Pailís Chaonraoi ón mbliain 1950 go dtí gur chuir Coiste an Chontae an club ar fionraí i ndiaidh eachtra le linn cluiche sa bhliain 1959. Tháinig an club aontaithe ar ais arís sa bhliain 1965 ach scoilt Pailís Chaonraoi de don tríú uair sa bhliain 1971 nuair a chuadar isteach i Roinn an Iarthair agus d’fan Cill Díoma sa Roinn Cathrach. D’fhill Pailís Chaonraoi ar ais ar an Roinn Cathrach sa bhliain 1978.