cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
C. S. Lewis
A Chéad Óige
Nuair a bhí sé ina spuraicleach déagóra, thug sé an-taitneamh do shaothar Richard Wagner agus don mhiotaseolaíocht Ghearmánach nó Lochlannach a raibh ceoldrámaí Wagner bunaithe orthu. Faoi thionchar Wagner, mhothaigh Lewis cineál saint nó tnúthán ag borradh ina chroí, mothúchán ar bhaist sé joy, ríméad nó áthas, air. Threisigh Wagner leis an ngrá a bhí aige don dúlra, chomh maith. Thosaigh sé ag éirí ró-aibí le tuilleadh scéalta a scríobh faoi Boxen, chomh maith. Ó bhí a fhantaisíocht ag dul bealach na miotaseolaíochta Nordaí, chuaigh a chuid scríbhneoireachta i dtreo na heipice is an ceoldráma, a bhí níos oiriúnaí le téamaí miotaseolaíochta a láimhseáil. San am céanna, bhí Kirkpatrick ag teagasc Gréigise agus ag cur litríocht chlasaiceach na seanársaíochta in aithne dó, rud a bhí ag cur go maith lena ghrá don eipic mhiotasúil. mion|266x266px|Cuimhneacháin, Dundela Avenue, North Road, Béal Feirste|clé Sa bhliain 1916, bhain Lewis amach scoláireacht a cheadódh dó staidéar a dhéanamh in Oxford. Bhí an chéad chogadh domhanda ar siúl ina thimpeall, áfach. Mar sin, liostáil sé san arm sa chéad bhliain eile. Fuair sé coimisiún oifigigh sa Tríú Cathlán de Chos-Slua Éadrom Somerset. Bhí sé díreach ag slánú naoi mbliana déag d'aois, nuair a bhain sé amach Gleann Somme sa Fhrainc.
An Bíobla as Gaeilge
Peadar Ua Laoghaire, 1915 - 1924
D'fholisigh Peadar Ua Laoghaire
Pádraig Mac Giolla Cheara, 1943 - 1961
I 1943 d’fhoilsigh Comhaltas Uladh An Scrioptúir Naomhtha: na Ceithre Soiscéil agus Gníomhartha na n-Abstal arna n-aistriú ag an Athair Pádraig Mac Giolla Cheara.
C. S. Lewis
Siobhán Uí Mhórdha
Nuair a bhí sé ag traenáil in oirchill an fhiannais, d'éirigh sé mór le saighdiúir eile arbh ainm dó Páidín Ó Mórdha (Paddy Moore), agus chuir seisean Lewis in aithne dá mháthair, Siobhán Uí Mhórdha (Jane King Moore). Fuair Páidín bás i machaire an áir, agus ghlac Siobhán leis mar shórt mac altrama in éiric a mic féin. Agus Lewis féin ag éileamh in ospidéal míleata, thagadh Siobhán ar cuairt chuige, agus bhí an caidreamh seo an-tábhachtach dó, ó dhiúltaigh a athair cuairt a thabhairt ar an otharlann.
Na scoláirí a bhfuil saothair scríofa acu faoi shaol Lewis, níl siad ar aon fhocal faoi cén cineál cairdeas a bhí ann. Tá cuid acu ag áitiú go raibh caidreamh collaí ag Lewis le Siobhán. Ní raibh an fear féin sásta an tsreang a bhaint den mhála faoin scéal seo, ach is é an rud a dúirt sé gur chuidigh Siobhán leis a chuid mothúchán a aithint is a admháil. B'é tuairim A. N. Wilson, a scríobh beathaisnéis Lewis, go raibh sé suite siúráilte go raibh a leithéid de chaidreamh acu le chéile nuair a bhí Lewis ag fáil leighis óna chuid cneánna cogaidh, ach is dealraitheach nach bhfuil de bhunús aige leis seo ach cúpla litir nár bhain sé an chiall cheart astu. Maidir le Walter Hooper, ar fhág Lewis a oidhreacht liteartha faoi, b'é a bharúil siúd go raibh a leithéid de chaidreamh incheaptha, ach ní raibh aithne ag Hooper ar Lewis nuair a bhí sé óg. George Sayer, arís, bhí aithne aige ar Lewis sna blianta seo, nó bhí Lewis mar oide agus mar chara aige, agus dhiúltaigh Sayer amach is amach don chineál seo ráflaí. Cibé faoi chúrsaí craicinn, is léir go raibh Lewis agus Siobhán iontach mór le chéile. I Mí na Nollag sa bhliain 1917, chuir Lewis litir chuig Arthur Greeves, a bhí mar chara aige ó bhí sé ina pháiste, inar scríobh sé gurb iad Siobhán agus Greeves féin "an bheirt is measa le mo chroí ar an saol seo". mion|277x277px|Bóthar Holywood, Béal Feirste (ó 1998) Lewis, mar Digory Kirke, as Narnia|clé I ndiaidh an chogaidh, sa bhliain 1918 nó 1919, bhí Lewis agus Siobhán ina gcónaí in aontíos, cé go raibh seomraí dá chuid féin ag Lewis ina choláiste. Sa bhliain 1930, chuir Siobhán, Lewis agus Warnie, deartháir C. S. Lewis, fúthu i dteach The Kilns i Risinghurst, Headington, in aice le hOxford. D'íoc gach duine den triúr a chuid féin de phraghas an tí. B'é Warren "Warnie" Lewis an duine acu ba deireanaí a fuair bás, sa bhliain 1973. Thit an teach le hiníon Shiobhán Uí Mhórdha ansin.
An Bíobla as Gaeilge
Earnán de Siúnta ,1951
D’athchóirigh Earnán de Siúnta aistriúchán Uí Dhomhnaill. I 1951 d’fhoilsigh an Hibernian Bible Society i mBaile Átha Cliath Tiomna Nua ár dTighearna agus ár Slánaightheora Íosa Críost do hathscríobhadh as Gaedhilg na haimsire seo le Earnán De Siúnta (An Buachaillín Buidhe) ón Tiomna Nua a d’aistrigh Uilliam Ó Domhnaill, Ardeaspog Thuaim, ón nGréigis i mbliadhain 1602.
C. S. Lewis
Siobhán Uí Mhórdha
Is minic a fuarthas locht ar Shiobhán, agus na daoine ag cur ina leith go mbíodh sí ag mursantacht ar Lewis bocht nuair a chónaigh an bheirt acu le chéile. Tá fianaise ann, áfach, gur bean chineálta dhóighiúil a bhí inti, agus go raibh na comharsana an-mhór léi nuair a bhí sí ag cur fúithi sna Kilns. Dúirt Lewis ina dhiaidh sin gurb ó Shiobhán a d'fhoghlaim sé suáilce na flaithiúlachta.
An Bíobla as Gaeilge
Ó Cuinn, 1970
Thar cionn Eaglais na hÉireann rinne Cosslett Ó Cuinn aistriúchán úr ar an Tiomna Nua ón nGréigis agus ón "Standard Revised Edition" agus foilsíodh sa bhliain 1970 é. mion|[[Ollscoil na hÉireann, Má Nuad|Ollscoil Mhá Nuad]]
C. S. Lewis
Siobhán Uí Mhórdha
Ag dul anonn sa saol di, thosaigh a cuimhne ag teip ar Shiobhán, agus sa deireadh, cuireadh i dteach altranais í, áit a dtagadh Lewis ar cuairt chuici gach lá, go dtí gur bhásaigh sí sa bhliain 1951.
Saol Éireannach C. S. Lewis
Nuair a tháinig sé go Sasana an chéad uair, baineadh cineál geit chultúrtha as. Ina leabhar Surprised by Joy, scríobh sé: "Ní féidir le haon Sasanach a thuiscint cad é mar a chuaigh Sasana i bhfeidhm orm i dtús báire. An blas aisteach Béarla a bhí le cloisteáil i mo thimpeall, ba chosúil le caint na ndeamhan é, dar liom. Ach b'é an tírdhreach ba mheasa. Idir an dá linn, rinne mé cairdeas le Sasana arís, ach d'fhág an chéad teagmháil seo goimh orm le Sasana, goimh a bhí i bhfad ag cneasú." thumb|288x288px|Plaic chuimhneacháin - [[Beannchar, Contae an Dúin.|clé]]
An Bíobla as Gaeilge
Má Nuad, 1981
Faoi stiúir Phádraig Uí Fhiannachta, foilsíodh i Má Nuad sa bhliain 1981 an chéad aistriúchán Caitliceach den Bhíobla ina iomláine (na leabhair Dheotracanónta san áireamh) ó na bunteangacha inar scríobhadh é.
C. S. Lewis
Saol Éireannach C. S. Lewis
Bhí spéis ag Lewis i miotaseolaíocht na nGael agus sa Ghaeilge féin ó bhí sé ina bhrín óg. Bhí sé an-tugtha do shaothar William Butler Yeats, ó bhí Yeats ag tarraingt ar thobar an mhiotais Ghaelaigh ina chuid filíocht a. I litir chuig cara, scríobh Lewis: "Anseo, tháinig mé trasna ar scríbhneoir den chineál a bhí riamh ag teastáil uaim, agus tá mé siúráilte go dtaitneodh sé leatsa freisin. Is é sin, W. B. Yeats. Cumann sé drámaí agus dánta faoinár seanmhiotaseolaíocht Éireannach, saothar a bhfuil saoithiúlacht agus áilleacht as an ngnáth ag baint leis."
Díol iontais ab ea do Lewis go raibh lucht a aitheantais i Sasana ar nós cuma liom i leith shaothar Yeats agus athbheochan an chultúir Cheiltigh. Scríobh Lewis: "Is minic a chuireann sé iontas orm a fheiceáil go ndéanann na daoine a casadh orm anseo neamhshuim iomlán de shaothar Yeats. Is dócha nach dtaitníonn sé ach le hÉireannaigh. Más amhlaidh, altaím leis na déithe go léir gurb Éireannach a tharla a bheith ionam." I dtús a chaithréime mar scríbhneoir, bhí Lewis ag dréim lena chuid saothar a chur chuig tithe foilsitheoireachta i mBaile Átha Cliath: "Má chuirim mo chuid stuife chuig aon fhoilsitheoir choíche, sílim go mbainfidh mé triail as muintir Maunsel i mBaile Átha Cliath, i gcruth is go mbeidh baint agam le scoil scríbhneoirí Bhaile Átha Cliath." Nuair a d'iompaigh sé chun na Críostaíochta, áfach, thréig Lewis an rúndiamhracht Cheilteach de réir a chéile, ar mhaith leis an spioradáltacht Chríostaí. mion|Teach "Mr. Tumnus", Rotherfield, East Sussex|clé Agus an chumha a bhí air i ndiaidh na hÉireann, ba nós le Lewis a thabhairt le fios idir shúgradh agus dháiríre go raibh dearcadh frith-Shasanach aige. Seo an cuntas a thug sé ar Éireannach a buaileadh air i Sasana: "Cosúil leis na hÉireannaigh uile go léir a chastar ar a chéile i Sasana, bhí muid, i ndeireadh ár gcomhrá, ag lochtú braschaint agus leadránacht dhosheachanta an chine Angla-Shasanaigh. I ndiaidh an iomláin, a ami, is iad na hÉireannaigh an t-aon phobal amháin atá ann...Is ar éigean a bheinn sásta mo shaol a chaitheamh nó mo bhás a fháil i measc aon chine eile." mion|The Eagle and Child : [[teach tábhairne  in Oxford Chas  J. R. R. Tolkien agus C. S. Lewis anseo.|clé]] Ó bhí sé ag obair in ollscoil Oxford, áfach, b'éigean do Lewis a shaol a chaitheamh agus a bhás a fháil i measc cine eile, agus ba mhinic a deireadh sé gur cúis aiféaltais ab ea dó gurbh éigean dó Éire a thréigean. Bhí sé riamh ar lorg chuideachta na nÉireannach, agus thagadh sé go Tuaisceart Éireann go tráthrialta. B'ansin a chaith sé a mhí mheala, fiú. "Mo shaol Éireannach" a thugadh sé air seo. clé|mion| The Eagle and Child : [[teach tábhairne  in Oxford Chas  J. R. R. Tolkien agus C. S. Lewis anseo. ]]
A Iompú leis an gCríostaíocht
Cé go ngnáthaíodh muintir Lewis seirbhísí Eaglais na hÉireann go dílis, chuaigh Lewis leis an aindiachas nuair a bhí sé trí bliana déag, agus ní dheachaigh sé le creideamh arís sula raibh aon bhliain déag is fiche slánaithe aige. Ghlac sé col leis an gCríostaíocht nuair a thosaigh sé ag dearcadh ar na deasghnátha reiligiúnda mar dhualgas trom leadránach. San am céanna, chuir sé spéis san asarlaíocht, ó cheadaigh a chuid staidéir dó tuilleadh a fháil amach faoi rudaí den chineál sin. Ba nós leis focail Lucretius a tharraingt air mar mhíniú cén fáth a raibh sé féin ina aindiachaí: mion|The Eagle and Child : [[teach tábhairne  in Oxford  |clé]] "Nequaquam nobis divinitus esse paratam""Naturam rerum; tanta stat praedita culpa""Dá mb'é Dia a chruthaigh an saol, ní bheadh sé chomh sobhriste, agus ní bheadh an oiread sin lochtanna air." mion|Unicorn Inn, [[Malvern, Worcestershire|Malvern]] Cé gur shíl sé go raibh sé ina aindiachaí san am, dúirt sé ina leabhar Surprised by Joy ina dhiaidh sin go raibh sé, thar aon rud eile, feargach le Dia toisc nach raibh Sé ann, nuair a bhí sé óg.
Faoi thionchar a chara ollscoile Tolkien agus an leabhair úd The Everlasting Man le Chesterton, tháinig sé ar ais chuig an gCríostaíocht de réir a chéile. Bhí sé ag iarraidh cur in aghaidh an athrú comhairle seo go lá a iompaithe. Nuair a bhain mé amach an Chríostaíocht, bhí mé ag scréacharnaigh agus ag ciceáil uaim, a dúirt sé. Seo an cur síos a thug sé ar dheireadh a throda sa leabhar Surprised by Joy:
''Samhlaigh duit mé i m'aonar, thuas sa seomra sin i Magdalen, oíche i ndiaidh oíche, agus mé ag mothú, gach soicind a n-ardóinn súile m'intinne de mo chuid oibre, go raibh Sé ag druidim isteach chugam go maorga malltriallach, Sé féin, a bhí mé ar theann mo dhichill a sheachaint. É féin a chuir an oiread sin eagla orm, tháinig Sé anuas orm sa deireadh thiar. I dTéarma na Tríonóide sa bhliain 1929, ghéill mé Dó, agus d'admhaigh mé gurbh é Dia Dia, agus thit mé síos ar mo ghlúine, le m'urnaí a dhéanamh b'fhéidir, agus mise ar an iompaitheach ba thruamhéilí, ba dhrogallaí amuigh, b'fhéidir.'' mion| Béal Feirste Roimh an iompú, bhí tamall fada caite ag Lewis ag spaisteoireacht agus ag comhrá lena chairde Tolkien agus Hugo Dyson. Nuair a bhí sé iompaithe, chuaigh Lewis in Eaglais Shasana, is é sin, san Eaglais Anglacánach, rud a ghoill ar a chara Tolkien, ós rud é go raibh sé féin ina Chaitliceach, agus é ag dréim go rachadh a chara leis an gcreideamh áirithe sin. Caitliceach ab ea Chesterton freisin, dála an scéil.
Cé go raibh sé ina Anglacánach, bhí Lewis sách cóngarach don Eaglais Chaitliceach ina chreideamh, ní ba chóngaraí, fiú, ná don traidisiún Phrotastúnach. Mar shampla, ghlac sé le foirceadal Caitliceach an pheaca mharfaigh, is é sin, chreid sé gur féidir don Chríostaí peaca chomh tromchúiseach a dhéanamh is go gcaillfidh sé slánú a anama a bhí aige roimhe sin - rud nach bhfuil ag teacht go rómhaith leis an dearcadh atá ag an bProtastúnach ar an saoradh ó chion mar choincheap diagachta. mion|CS Lewis Reading Room, [[leabharlann Glucksman]] Bhí dáimhe ag Lewis fosta le coincheap Caitliceach na Purgadóra, cé nach bhfuil glacadh leis sa Phrotastúnachas. Sa leabhar deireanach a scríobh sé, mar atá, Letters to Malcolm, bhí sé go mór faoi thionchar John Henry Newman, an diagaire Caitliceach, ó thaobh na Purgadóra de.
Joy Gresham
Ansin, d'iompaigh sé amach go raibh ailse na gcnámh ag luí uirthi, agus tháinig athrú ar an gcaidreamh eatarthu, an oiread is gur chinn siad pósadh Críostaí a fháil. Ó bhí sí i ndiaidh colscaradh a fháil, ní raibh sé furasta toiliú Eaglais na hÉireann a lorg don chleamhnas, ach sa deireadh thiar, phós cara le Lewis, an Ministir Peter Bide, iad cois leaba ospidéil Joy. clé|mion|333x333px|[[Beanna Boirche|Na Beanna Boirche suite i mBarúntacht Mhúrn in iardheisceart Chontae an Dúin: scríobh CS Lewis faoi]] Mhaolaigh ar ailse Joy ar feadh tamaill, agus bhí an lánúin ábalta saol ceart tinteáin a chaitheamh in éineacht le Warnie Lewis, go dtí gur tháinig an athiompáil agus an bás. Scríobh Lewis leabhar, A Grief Observed, le cur síos a thabhairt ar an dóigh a ndeachaigh an méala seo i gcion air. Ar dtús, d'fhoilsigh sé an leabhar faoi ainm cleite N. W. Clerk, ó ba leasc leis scéal chomh pearsanta sin a chur os comhair an tsaoil mhóir faoina ainm féin. Nuair a tháinig an crú ar an tairne, bhí Lewis bodhraithe ag na daoine a bhí ag moladh an leabhair dó, agus d'admhaigh Lewis go poiblí gurbh é féin a scríobh í.
Nuair a bhí Joy tar éis bháis, thug Lewis aire don bheirt mhac a d'fhág sí ina diaidh. Inniu, tá Douglas Gresham ina Chríostaí ghníomhach, agus é sáite i gcúrsaí reachtála eastát Lewis. D'fhill an deartháir eile, David, ar an gcreideamh Giúdach, agus níl caidreamh ag an mbeirt le chéile inniu.
Blianta Deireanacha a Shaoil
mion|Holy Trinity, Headington Quarry, Oxfordshire I dtús Mhí an Mheithimh sa bhliain 1961, thosaigh a shláinte ag teip ar Lewis. Bhí athlasadh na nduán air a chuaigh an oiread chun donais is gur tháinig nimhiú fola air. Agus an galar ag luí air, ní raibh sé ábalta freastal ar a obair i dtéarma fómhair Ollscoil Cambridge, ach bhisigh sé arís sa bhliain 1962, agus chuaigh sé ar ais go dtí an ollscoil in Aibreán na bliana sin. Bhí sé ar a sheanléim arís in Earrach na bliana céanna.
Mar sin féin, buaileadh breoite é arís ar an 15 Iúil, 1963, agus tugadh isteach san ospidéal é. An lá arna mhárach, ag a cúig a chlog iarnóna, thit Lewis i gcóma i ndiaidh taom croí, ach, rud nach rabhthas ag súil leis, tháinig sé chuige féin arís an chéad lá eile ag a dó a chlog iarnóna. Cé nach raibh sé in ann a bheith ag obair a thuilleadh, d'fhill sé abhaile, agus i Mí Lúnasa, d'éirigh sé as a chuid oibre i gCambridge ar chúiseanna slándála. Ní raibh a shláinte ag teacht ar ais, agus i Mí na Samhna, diagnóisíodh go raibh a dhuáin ag teip air go doleigheasta.
Fuair sé bás ar an 22 Samhain, 1963. Bhí seachtain ag teastáil uaidh le cúig bliana is trí scór a shlánú. Adhlacadh i reilig Eaglais na Tríonóide Naofa é in Oxford. De thaisme, d'éag Aldous Huxley agus an tUachtarán John F. Kennedy ar an lá céanna.
Apertium
Is córas riomhaistriúcháin (nó córas aistriucháin uathoibríoch) saor é Apertium.
Henry Kissinger
A óige
Ba mhúinteoir scoile a athair agus bean tí a mháthair. Ba de shliocht Giúdach iad. Sa bhliain 1938, d'imigh muintir Kissinger ón nGearmáin de bharr an ghéarleanúint a bhíothas a chur i bhfeidhm i leith na nGiúdach faoi na Naitsithe sa tír úd. In Washington Heights, i dtuaisceart Manhattan, i gCathair Nua-Eabhrac a chuir theaghlach Kissinger fúthu.
Bhí ar Henry óg dul ar fiannas in Airm na Stát Aontaithe sa bhliain 1943 agus bhain sé amach saoránacht Mheiriceánach agus eisean ag buntraenáil sa bhliain chéanna. Aithníodh a chliste agus a bhí sé agus nuair a cuireadh chuig an Ghearmáin é moladh a chuid scileanna teanga. Cuireadh ag obair é i rannóg bailithe faisnéise míleata agus bhí sé páirteach in obair fhrithfhaisnéise freisin. Uaireanta, mar shampla, le linn Chath an Bulge, bhí an obair contúirteach.
Riabhóg choille
Is éan í an riabhóg choille (Anthus trivialis). Is baill d'fhine na Motacillidae iad.
Henry Kissinger
A óige
Ar ais sna Stáit Aontaithe dó d'fhreastail Kissinger ar Ollscoil Harvard. Bhain sé amach céim bhaitsiléara (1950), máistreás (1952) agus dochtúireacht (1954).
Contae Bucks, Pennsylvania
Is contae in oirdheisceart Pennsylvania é Bucks. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 625,249 duine i gcontae Bucks, suas ó 597,635 duine sa bhliain 2000. Is í contae Bucks an contae leis an ceathrú daonra is airde i bPennsylvania. Is é Doylestown príomhbhaile an chontae, agus is é Bensalem an baile leis an daonra is mó sa gcontae. Tá an contae 1,610 km2 san iomlán.
B'as Contae Bucks do Margaret Mead, antraipeolaí, agus James A. Michener, scríbhneoir. Chuir beirt scríbhneoirí aithnidiúla eile fúthu ann, mar atá, Dorothy Parker agus S. J. Perelman.
Teangacha
De réir daonáireamh S.A.M. 2000 is í Béarla an teanga is comónta i gcontae Bucks agus í an phríomhtheanga do 510,815 (91.51%) duine sa chontae. Bhí Spáinnis an dara teanga is comónta sa chontae agus í an phríomhtheanga do 12,860 (2.3%) duine, bhí Rúisis an tríú teanga is comónta agus í an phríomhtheanga do 5,980 (1.07%) duine sa chontae. Sa bhliain chéanna bhí Gaelainn an phríomhtheanga do 120 (0.02%) duine i gcontae Bucks. mion|Rinne William Levitt an dara Levittown sna Stáit Aontaithe a thógáil i gContae Bucks sna 1950idí, rud a chuir go mór le daonra an chontae.
Brooklyn
Is buirg i gcathair Nua-Eabhrac í Brooklyn, nó Brúclainn, atá ainmnithe as Breukelen, baile beag san Ísiltír. I measc na gcúig bhuirg sa chathair, is í Brookyn an ceann is mó ó thaobh daonra de agus 2.5 milliún duine ina gcónaí ann, agus ar an dara ceann is mó ó thaobh limistéir de. Tá sí suite taobh thiar theas ó Queens (an bhuirg is fairsinge limistéir) ar an cheann is faide thiar den Oileán Fada. Tá Buirg Bhrooklyn agus Contae an Rí (King's County) ar chomhlimistéar lena chéile.
Na Lenape agus na hEorpaigh
Bhí Meiriceánaigh bhundúchasacha, nó Indiaigh, ina gcónaí sa cheantar a dtugtar Brooklyn anois air le tamall an-fhada sular tháinig na chéad Eorpaigh. Cuid den phobal Lenape ba ea iad. Rinne Henry Hudson an chéad teagmháil leis na hIndiaigh (mharaigh Indiaigh fear den chriú le saighead) sa bhliain 1609 agus eisean ag taiscéaladh ar son Chomhlacht Dúitseach na hIndia Thoir.
Bhí timpeall is 12 buíon Lenape i mBrooklyn (isteach is amach le 2,000 duine), gach buíon díobh ag caitheamh seala anseo is seala ansiúd taobh istigh de limistéir tíre a bhí faoina smacht go buan. Na “Canarsie” a thugadh na hEorpaigh orthu as logainm Lenape (“ait ghainmheach“) i mBrooklyn. Idir 1634 agus 1661 bunaíodh sé bhaile beaga, cúig cinnn ag Ollannaigh agus ceann amháin ag grúpa Sasanach. Midwout (Midwood an lae inniu) an chéad cheann díobh. Bunaíodh Sráidbhaile Bhreuckelen sa bhliain 1646 san áit a bhfuil lár trádála agus rialtais na buirge anois, an chéad bhardas oifigiúil sa choilíneacht. An Bhantiarna Deborah a bhunaigh an baile beag Sasanach (1645). Bhí Deborah Moody tar éis a bheith díbeartha as Sasana Nua ar chúiseanna a bhain le creideamh. Ise an chéad bhean a bhunaigh coilíneacht sa Leathchruinne Thiar.
Síníodh 200 conradh idir na Lenape agus na lonnaitheoirí Ollannacha. Bhris naimhdeas agus fiú foréigean amach ón tús, ach seachnaíodh an chuid ba mheasa den fhoréigean le linn Chogadh Kieft (1643-45). Mar sin féin, lean an meath ar líon na Lenape mar gheall ar ghalair Eorpacha agus bhailigh Indiaigh eile leo siar go dtí nach raibh fágtha ach dornán. Deirtear go traidisiúnta gurb é Jim de Wilt, a bhfuair bás sa bhliain 1803, an duine deireanach díobh. Ciallaíonn de Wilt 'an fear fiáin' in Ollainnis, léiriú ar mheon na nEorpach agus a sleachta i leith na nIndiach.
Ghabh na Briotanaigh an choilíneacht Ollannach, an Nua-Ísiltír, sa bhliain 1664 agus thug siad Cúige Nua-Eabhrac air. D’atheagraigh siad é ina 12 contae, Brooklyn ar cheann acu. "Contae an Rí" an t-ainm a bhaistidís air, in onóir an Rí Séarlas II.
Seachas logainm neacha, sloinnte, corrtheach agus reilig, is beag rian atá fágtha de na hOllannaigh anois ann. Faoi na Briotanaigh, tháinig fás ar rud amháin dár chuir na hOllannaigh tús leis, áfach, an sclábhaíocht. Faoin bhliain 1776, ba sclábhaí é duine as triúr i mBrooklyn, beagnach, an céatadán sclábhaithe a b’airde i gcoilíneachtaí an tuaiscirt. 3,700 duine ar fad a bhí i mBrooklyn sa bhliain chéanna, idir gheal agus ghorm. Ceantar ciúin feirmeoirí (agus iad réasúnta maith as) a bhí ann. mion|Cath an Oileáin Fhada|clé
An Réabhlóid
Ar an 27 Lúnasa 1776, troideadh Cath an Oileáin Fhada (nó Cath Bhrooklyn uaireanta) le linn Cogadh Saoirse Mheiriceá i mBrooklyn, an cath ba mhó sa Chogadh iomlán. Bhí an tArm Ilchríochach suite i nDroim Gowanus in iarthuaisceart Bhrooklyn, agus an bealach go Manhattan á chosaint acu. Briseadh ar na Meiriceánaigh sa chath fuilteach. Bhí na fórsaí ríoga, idir Bhriotanaigh agus Heiseánaigh, dhá oiread níos mó (20,000) ná na Meiriceánaigh (10,000).
Bhí amhras ar chumas an Ghinearáil George Washington ina dhiaidh seo. Ach d’éirigh leis go seoigh an t-arm Meiriceánach a choimeád le chéile; ar an 29/30 Lúnasa, chúlaigh siad siar chuig Manhattan.
Tharla an rud a b’uafásaí sa chogadh mar gheall ar an chath seo, áfach, mar chuir na Sasanaigh roinnt mílte príosúnach Meiriceánach i seanlong a lofa i mBá Wallabout sa chuan amach ó Bhrooklyn. Fuair níos mó Meiriceánach bás ón drochíde a bhfuair siad ansin ná mar a cailleadh i ngach cath eile sa chogadh curtha in éindí.
D’fhan Brooklyn faoi riail na Briotanaigh go deireadh an chogaidh. Bhí an geilleagar agus an saol sóisialta in aimhréidh áirithe go dtí sin agus go ceann tamaill ina dhiaidh.
Cathair Neamhspleách
thumb|Brooklyn sa bhliain 1879|clé Sa chéad leath den 19ú haois, bhí fás mór le feiceáil ar an saol trádála i mBrooklyn feadh bhruacha na hAbhann Thoir, os comhair chathair Nua-Eabhrac. Mhéadaigh an líon daoine i mBrooklyn faoi thrí idir na blianta 1800 agus 1820, faoi dhó arís sna 1820idí, agus faoi dhó arís eile le linn na 1830idí. Bhí dhá chathair i gContae an Rí faoin am sin: cathair Bhrooklyn agus cathair Williamsburgh. Cuireadh an dara ceann seo isteach i mBrooklyn sa bhliain 1854 (“Williamsburg” an litriú as sin amach). Bhí Brooklyn i ndiaidh fás ó bhaile measartha mór 36,236 duine go cathair shuntasach 96,838 duine.clé|mion clé|mion|Currier & Ives 1877Bhí fás níos mó go fóill á thuar ag na hiarnróid a tógadh i lár na haoise, leithéid Líne Brighton Beach sa bhliain 1878. Taobh istigh de dheich mbliana (1886–1896), leathnaigh cathair Bhrooklyn i dtreo New Lots, Flatbush, Gravesend, New Utrecht, Flatlands, srl. (bailte beaga iad) go dtí gurb ionann teorainneacha don chathair agus don chontae. Sa bhliain 1883, cuireadh an dlaoi mhullaigh ar áis iompair eile — Droichead Bhrooklyn, idir Brooklyn agus Oileán Manhattan. Ní rabhthas ag brath a thuilleadh ar na báid le dul trasna go Manhattan agus le teacht ar ais. Ba chomhartha é sin den bhealach a raibh réigiún Nua-Eabhrac ar fad ag fás agus ag tathú. I reifreann sa bhliain 1894, ghlac tromlach caol de lucht vótála Bhrooklyn ceangailt le Manhattan, Queens, na Bronx, agus Richmond (Oileán Staten) mar chathair chúig bhuirg faoin ainm Cathair Nua-Eabhrac. Chuaigh an reifreann i bhfeidhm sa bhliain 1898. An tríú cathair ba mhó sna Stáit Aontaithe ba ea Brooklyn ag an am agus an ceathrú cathair is mó sa tír a bheadh inti inniu.
Sonraí Daonna
34,920 duine an mhíle chearnach an dlús daonra i mBrooklyn sa bhliain 2010, nó 13,480 duine an ciliméadar cearnach. $32,135 an mheánioncaim ag teaghlach, $16,775 ag duine aonair. Tá timpeall is 22% de theaghlaigh faoi bhun thairseach an bhochtanais.
Tá éagsúlacht mhór daonra le feiceáil i mBrooklyn. De réir mheastúcháin a rinneadh sna blianta 2005–2007, ba den chine geal iad 44% de lucht Bhrooklyn, 36% de shliocht Afracach, 9% d’Áisigh, 12% de shliocht éigin eile agus 2% de dhá chine nó níos mó. Má’s beag an líon daoine a mhaíonn ginealas Indiach Meiriceánach (faoi bhun 0.5%), sin i bhfad níos mó daoine den shliocht sin ná a bhí ann nuair a tháinig Henry Hudson an bealach anall. Cuid den chúis atá leis sin ná an pobal Móhácach a lonnaigh i mBrooklyn ag tosnú sna 1920idí.
Is de shinsearacht Éireannach iad 3% de phobal Bhrooklyn de réir dhaonáireamh 2000. Is de chúlra Hispeánach nó “Latino” iad 20% de na daoine. Ar na grúpanna Eorpacha eile áirítear Iodálaigh (8%), Polannaigh (4%), agus Rúisigh (3%). Rugadh 37% den daonra i dtíortha eile, chomh maith le 4% a rugadh faoi bhrat shaoránacht SAM thar lear (Portó Ríceánaigh, go príomha). Bhí teanga éigin seachas an Béarla á labhairt sa bhaile ag 46%. Is iad na teangacha is coitianta díobh ná Spáinnis 18%, Rúisis 6%, Fraincis (nó crióil atá bunaithe ar an Fhraincis) 4%, Sínis 4%, Giúdais 3%, Iodáilis 2.10%, Polainnis 2%, Eabhrais 1%, Puinseáibis 1% agus Urdú 0.6%. Níl figiúirí faoi chreideamh le fáil.
Comharsanachtaí
Cónaíonn Afracaigh Mheiriceánacha ar fud Bhrooklyn ach go mór mhor i gcomharsanacht Bedford Stuyvesant agus ina haice. Tá cultúr na nAfracach Meiriceánach de sheanbhunús na tíre flúirseach ann. Tá pobal mór Cairibeach ansin freisin agus in Flatbush. Freastalaíonn breis is milliún duine gach bliain ar an pharáid Chairibeach in Eastern Parkway.
Tá na Rúisigh lonnaithe i ndeisceart Bhrooklyn, in Brighton Beach ach go háirithe. “Odessa Beag” a thugtar air uaireanta. Tá na Polannaigh lárnaithe in Greenpoint i dtuaisceart na buirge, agus na hIodálaigh in Dyker Heights agus Bensonhurst sa deisceart láir.
Is é Bushwick an chomharsanacht is mó Hispeánach ann (80% den daonra). Tá pobal mór Spainnise in Sunset Park freisin, in aice leis an bpobal Síneach is mó i mBrooklyn. A dhalta na Hispeánach, cónaíonn Sínigh (agus Áisigh eile) in ngach áit sa bhuirg nach mór. Cónaíonn a lán Arabach san iardheisceart, in Bay Ridge, agus in aice le hAscaill Atlantic, níos faide ó thuaidh. Tá cónaí ar Mhoslamaigh ón fhoroinn Indiach in Kensington i gceartlár Bhrooklyn.
Tá Giúdaigh sa tuaisceart, idir iad siúd a dhéanann leis an chreidimh agus iad nach ndéanann. Tá an chuid is mó den phobal bunchreidmheach agus Haisideach ina gcónaí in Borough Park i lár Bhrooklyn, ach tá siad in Flatbush, Midwood, Crown Heights, agus Williamsburg freisin. Tá scoileanna Giúdacha coitianta (“yeshiva” a thugtar ar cheann acu) chomh maith le siopaí bia coisir.
Na Gaeil sa Bhrúclainn
Is iomaí Gael a bhí ina chónaí i mBrúclainn a chuaigh isteach i reisimint an 69th Fighting Irish, léithéidí Shéamais Uí Mhathúna [John O'Mahony] as Coill Bheithne, in aice le Cnoc Mór na nGaibhlte, a bhunaigh gluaiseacht na bhFiníní i Meiriceá.
Is i mBrúclainn a scríobh agus a d'fhoilsigh an Mathúnach a aistriúchán Béarla ar Foras Feasa ar Éirinn an Chéitinnigh sa bhliain 1857.
Inniu tá a lán Éireannach ina gcónaí chun deiscirt in Marine Park, Gerritsen Beach, agus Vinegar Hill, ach bíonn paráidí timpeall Lá Fhéile Pádraig in Bay Ridge agus in Park Slope-Windsor Terrace chomh maith. Tá an clú ar Ghaeil Bhrooklyn (agus Nua-Eabhrac i gcoitinne) as gan bacadh le comharsanachtaí ach le paróistí.
Liosta na gcód ZIP a thosaíonn le 0
is éard is 90210 ann ná
2014 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2014.
Ailpíneach
mion|220px|Ailpíneach Is pór madra é an ailpíneach. Is madra oibrithe é. Tháinig an ailpíneach as na hAlpa san Iodáil agus san Eilvéis.
mion|clé|220px|Ailpíneach le fionnadh gearr
Yorkshire
Is contae stairiúil suite in oirthuaisceart Shasana í Yorkshire, nó Sír Eabhrac. Is é Eabhrac (York as Béarla) a phríomhchathair traidisiúnta, agus is í Leeds a chathair is mó. Is í an contae is mó i Sasana í Sír Eabhrac de réir achair, agus achar de 15,718 cm² aici; mar gheall air seo, roinntear í ina trí 'Ridings': an Riding Thoir, an Riding Thiar, agus an Riding Thuas. Cuimsíonn an contae freisin na cathracha móra Sheffield, Bradford, agus Hull.
Contae Butler, Pennsylvania
Is contae in iarthar Pennsylvania é Butler. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 183,862 duine i gcontae Butler suas ó 174,083 duine sa bhliain 2000. Is é Butler príomhbhaile an chontae. Tá an chontae 2,060 km2 san iomlán.
Teangacha
De réir daonáireamh SAM 2000 is í Béarla an teanga is comónta i gcontae Butler agus í an phríomhtheanga do 157,970 (97.27%) duine sa chontae. Bhí Spáinnis an dara teanga is comónta sa chontae agus í an phríomhtheanga do 1,544 (0.95%) duine, bhí Gearmáinis an tríú teanga is comónta agus í an phríomhtheanga do 795 (0.49%) duine sa chontae. Sa bhliain chéanna ba í Gaeilge an phríomhtheanga do 35 (0.02%) duine i gcontae Butler.
Tigh na hInse
Is barúntacht suite i gContae Laoise é Tigh na hInse.
An Caimileon
Réaltbhuíon dhoiléir dheisceartach is ea an Caimileon, ceann den dá réaltbhuíon déag a chruthaigh Pieter Dirkszoon Keyser agus Frederick de Houtman idir na blianta 1595 agus 1597 ar son an réalteolaí Phléimeannaigh Petrus Plancius. Thug an réalteolaí amaitéarach Gearmánach Johann Bayer isteach ina léarscáil neamhaí Uranometria é sa bhliain 1603.
I measc lucht na hAstráile tugtar "an Friochtán" ar chuid na réaltbhuíne seo go coitianta toisc go bhfuil scothchosúlacht friochtáin air (féach fosta an Phéacóg).
Tugtar Chamaeleon mar ainm Laidine ar an gCaimileon.
Stair
Ba iad an bheirt mhairnéalach Ollannacha Pieter Dirkszoon Keyser agus Frederick de Houtman a chruthaigh réaltbhuíon an Chaimileoin idir na blianta 1595 agus 1597. Ar an 2 Aibreán 1595 chuir ceithre long chun na farraige ó Texel san Ollainn; ba é sin an chéad loingeas Ollannach a thaistil ar na hIndiacha Thoir. Bhí Keyser mar ardmháta agus ardphíolóta ar bord na loinge Hollandia sa loingeas.
Roimhe sin, áfach, rinne an ministir Pléimeannach Petrus Plancius teagmháil leis. Bhí Plancius ar cheann de bhunaitheoirí Chomhlacht Dúitseach na hIndia Thoir, ach bhí sé ina réalteolaí agus a chartagrafaí chomh maith. Sa bhliain 1589 rinne sé cruinneog neamhaí, ach níorbh fhéidir leis réigiún an phoil neamhaí theas a líonadh toisc nach raibh mórán eolais ar fáil i dtaobh cheantar sin na spéire. Mar sin de, thug sé gléasra réalteolaíoch do Keyser agus mhúin sé é conas é a úsáid chun réaltléarscáil a tharraingt den leathsféar neamhaí theas.
Fuair Keyser bás sa bhliain 1596, ach chríochnaigh a chúntóir Frederick de Houtman (in éineacht le mairnéalach eile, Vechter Willemsz) an léarscáil. Sa bhliain 1597 tháinig an loingeas ar ais go dtí an Ollainn, agus thug de Houtman an léarscáil neamhaí agus réaltchatalóg do Plancius. Bhí 12 réaltbhuíon nua ar an léarscáil agus 135 réalta ar an gcatalóg. Sa bhliain 1592 rinne Plancius cruinneog neamhaí nua a thug isteach na réaltaí agus na réaltbhuíonta nua (chomh maith le réaltbhuíon eile a chruthaigh sé féin, .i. an Colm). Sa bhliain 1603 tháinig na réaltbhuíonta nua amach i gcló don chéad uair ar réaltatlas Uranometria de chuid an réalteolaí amaitéaraigh Gearmánaigh Johann Bayer.
Sa lá atá inniu ann, glacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta le gach ceann de na réaltbhuíonta a chruthaigh Keyser agus de Houtman (féach an bosca thíos) – agus an Chaimileoin san áireamh. Is é an t-ainm Ollainnise a thug an bheirt mhairnéalach ar an réaltbhuíon seo ná Het Chameljoen, ach d'aistrigh Plancius go Laidin é mar Chamaeleon.
CLG Gardaí Éireannach
Is é Cumann Lúthchleas Gael, Gardaí Éireannacha an eagraíocht atá freagrach as na cluichí Gaelacha a imrítear sa reisimint arm na Breataine ar a dtugtar na Gardaí Éireannacha. Tá sé cleamhnaithe le CLG Londan.
Dúnmharú ar an Dart
Is úrscéal Gaeilge simplí é Dúnmharú ar an Dart le Ruaidhrí Ó Báille atá lonnaithe i mBaile Átha Cliath, in Éirinn.
Plota
Níl Niall Ó Briain sásta ann féin. Tá sé tuirseach dá phost mar mhúinteoir, tá sé tuirseach de scoláirí mar Bill 'Bréan' Ó Ruairc a thugann Rothweilers ar scoil 'don chraic', agus tá sé tuirseach de thuismitheoirí a dhéanann 'jabanna' ar mhúinteoirí nach maith leo. Nuair a bhordálann sé an Dart lá ar a bhealach chun na scoile, i ngan fhios dó féin, cuireann sé tús le turas a thabharfaidh timpeall na hEorpa é, agus a athróidh a shaol ó bhun go barr.
My Belarusy
Is é "My Belarusy" (Bealarúisis: Мы, беларусы, Rúisis: Мы, белорусы, "Sinne, na Bealarúisigh") teideal neamhoifigiúil amhrán náisiúnta na Bealarúise agus céad líne liricí an amhráin. Tá an t-ainm "Amhrán Stáit Phoblacht na Bealarúise" (Bealarúisis: Дзяржаўны гімн Рэспублікі Беларусь, Rúisis: Государственный гимн Республики Беларусь) ar "My Belarusy" go hoifigiúil. Scríobhadh agus glacadh leis an amhrán sa bhliain 1955 chun a bheith mar amhrán náisiúnta ar Phoblacht Shóivéadach Shóisialach na Bealarúise. Chum Niescier Sakałoŭski ceol an amhráin agus scríobh Mikhas Klimkovich liricí amhrán náisiúnta PSS na Bealarúise.
I ndiaidh thitim an Aontais Shóivéadaigh, coimeádadh an ceol ar scríobh Sakałoŭski ach níor coimeádadh na liricí. Glacadh le liricí nua, ar scríobh Klimkovich agus Uladzimir Karyzny, nuair a eisíodh Foraithne ón Uachtarán an 2 Iúl 2002. Is éard atá i gceist le liricí an amhráin sa lá atá inniu ann ná Bealarúis chairdeachais, arna tabhairt onóir d'iar-chathanna míleata agus arna breathnú ar aghaidh go dtí an todhchaí. Coinníodh leis an gceol mar gheall ar a cheangail stairiúla do Bhealarúis.
Óstaí an Rí
Is é Cumann Onórach Óstaí an Rí an t-aon institiúid i bPoblacht na hÉireann a bhfuil sé mar cumhacht aici céim Abhcóide Dlí a bhronnadh. Ní ghairtear chuig Barra na hÉireann ach iad sin a bhfuil an chéim seo acu.
Stair
Bhunaigh dlíodóirí i mBaile Átha Cliath cumamn nua dóibh féin sa bhliain 1541. Thug Anraí VIII Shasana cead dóibh an cumann a bhunú. Chomh maith leis sin thug sé seanmhainistir dóibh a dhún sé roimhe sin. Thug na dlíodóirí Óstaí an Rí ar an gCumann mar ómós dó (d’athraigh an t-ainm de réir a chéile). D’athbhunaigh Arthur Chichester an Cumann sa bhliain 1607.
Bhí an Cumann suite ar Ché na nÓstaí go dtí deireadh na 18ú haois. Ba mhór dó bogadh ansin mar bhí na Ceithre Cúirteanna á thógáil ansin. Fuair an Cumann áit nua ag barr Shráid Henrietta agus d’iarr na binseoirí ar James Gandon foirgneamh a dhearadh don cumann. Thosaigh obair na tógála i 1800. Thóg an Cumann leabharlann idir 1826 agus 1832.
Ballraíocht
Cuimsíonn an Cumann binseoirí, abhcóidí agus mic léinn.
Tá scrúdaithe iontrála don cumann gach bliain. Tá céim dlí formheasta nó dioplóma an Chumainn i Léinn Dlí riachtanach dóibh a bhfuil ag iarraidh na scrúdaithe a dhéanamh. Má éiríonn le hiarrthóir sna scrúdaithe seo, ligtear isteach sa Chumann é mar mhac léinn.
Déanann an mac léinn cúrsa ar feadh bliain nó dhá bhliain. Má éiríonn le mac léinn sa chúrsa seo, bronnadh céim Abhcóide Dlí air, agus gaireann an Príomh-Bhreitheamh chuig an Barra é.
Toghann na abhcóidí líon díobh mar binseoirí. Is binseoirí iad freisin breithiúna na Cúirte Uachtaraí agus na hArd-Chúirte ar fad.
An Scoil Dlí
Is é an príomhról atá ag an gCumann ná abhcóidí nua a oil, agus is í Scoil Dlí an Chumainn a dhéanann é sin. Is í an Scoil an institiúid oideachais dlí is sine in Éirinn. Is féidir le mic léinn an chúrsa gairmeach a dhéanamh i mbliain amháin nó ar feadh dhá bhliain. Ní cúrsa acadúil atá i gceist leis seo ach cúrsa praiticiúil don ghairm.
Tá cúrsa dlí acadúil ag an Scoil chomh maith .i. an Dioplóma i Léinn Dlí. Is cúrsa é seo dóibh nach bhfuil céim dlí acu agus atá ag iarraidh an chúrsa gairmeach a dhéanamh. Ligtear céimí ollscoile agus léinn aibí a bhfuil taithí ábhartha acu an cúrsa seo a dhéanamh. Maireann an cúrsa seo dhá bhliain.
Cumann Díospóireachta Mhic Léinn Dlí na hÉireann
Is é Cumann Díospóireachta Mhic Léinn Dlí na hÉireann (CDMLDÉ) (Law Students Debating Society of Ireland / LSDSI) an t-aon chumann do mhic léinn in Óstaí an Rí. D’ainneoin a hainm, ní cumann díospóireacha amháin é. Eagraíonn sé comórtais bhréagchúirte agus díospóireachta chomh maith le cúrsaí spóirt agus sóisialta na hÓstaí.
Bunaíodh an CDMLDÉ i 1830. De réir a bhunreacht, is baill de é gach mac léinn an Chumainn. Toghann na baill ceann díobh gach bliain chun a bheith ina reachtaire ar an CDMLDÉ. Ceapann an reachtaire coiste chun cabhrú leis an CDMLDÉ a eagraigh.
Na Seacht dTúr
thumb|Íomhá de Thúr [[Seosamh Pluincéad|Sheosamh Pluincéad, Aibreán 2007. Seo an túr deireanach atá fágtha, i mBaile Munna. Sa chúlra is féidir hárasáin Bhóthar Shaileoige a fheiceáil]]Is é "Na Seacht dTúr" ainm na bhfoirgneamh a tógadh i mBaile Munna, bruachbhaile i mBaile Átha Cliath, idir na blianta 1966 go 1969.
Ag an am sin, bhí fadhbanna le daoine bochta i lár Bhaile Átha Cliath a bhí ina gcónaí i bhfoirgnimh chontúirteacha a bhí ag titim as a chéile. Cheap an rialtas gurbh é an réiteach ná árasáin ardstóracha nua a tógáil.
Tógadh seacht dtúr 15 stór agus fuair siad ainmneacha an tseachtair cheannairí stairiúla.
Níor féachadh i ndiaidh na dtithe go maith agus tharla fadhbanna le himeacht ama. Fuair an ceantar fadbhanna le drugaí, bochtaineacht agus eisiamh. Cantar seo faoi, san amhrán "Running to stand still" le U2, a d'fhás suas sa cheantar. Tagraíonn líne an amhráin dó "Feicim seacht dtúr ach ní fheicim ach slí amháin amach" ródháileog drugaí. Mar thoradh ar na fadbhanna go léir, thóg an rialtas an cinneadh na foirgnimh a scrios - dhéanfaidís iarracht an ceantar a thabhairt ar ais. Scriosadh an túr deireanach i bhliain 2015 agus leis sin d'imigh ceann de shainchomharthaí Bhaile Átha CLiath. Idir shainchomhartha fhísiúil agus shainchomhartha staire a bhí ann.
Riabhóg mhóna
Is éan í an riabhóg mhóna. Is baill d'fhine na Motacillidae iad.
Contae Cambria, Pennsylvania
Is contae in iardheisceart Pennsylvania é Cambria. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 143,679 duine i gcontae Cambria síos ó 152,598 duine sa bhliain 2000. Is é Ebensburg príomhbhaile an chontae agus is í Johnstown an baile leis an daonra is mó sa chontae. Tá achar 1,800 km2 ag an contae san iomlán.
Teangacha
De réir daonáireamh S.A.M. 2000 is í Béarla an teanga is comónta i gcontae Cambria agus í an phríomhtheanga do 138,860 (96.13%) duine sa chontae. Bhí Spáinnis an dara teanga is comónta sa chontae agus í an phríomhtheanga do 1,990 (1.38%) duine, bhí Gearmáinis agus Slóvaicis na tríú teanga is comónta agus iad an príomhtheanga do 525 (0.36%) duine an teanga sa chontae.
Ángel Espada
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea Ángel Espada, a rugadh ar 2 Feabhra, 1948 i bPórtó Ríce.
David Casa
Is polaiteoir Máltach é David Casa (16 Samhain 1968 a rugadh é). Is Feisire Pharlaimint na hEorpa é. Tá sé ina bhall de Pártí Náisiúnta Mhálta.
Oilithreach
mion|388x388px|Cúig Bhall de Bhráithreachas na nOilithreach Iarúsailéim mion|Oilitreach le Gheorghe Tattarescu
Duine a théann ar thuras go dtí áit naofa is ea oilitreach (ón laidin peregrinus, sa bhrí litriúil,neach a tháinig ó i bhfad i gcéin. De ghnáth, turas fisiciúil a bhíonn i gceist'' (go minic ar chos) chuig áit áirithe, a bhfuil an-tábhacht ag baint lei do chóras creideamh reiligiúnach an lucht leanúna. Sa litríocht spioradálta Chríostaí, d'fhéadach an coincheap tagairt a dhéanamh do thaithí ar an saol domhanda (a mheas mar thréimhse deoraíochta), nó do chosán inmheánach an neach spioradálta, ó staid na hainnise go staid na beannaitheachta.
Riabhóg chladaigh
Is éan í an riabhóg chladaigh. Is baill d'fhine na Motacillidae iad.
Caiseoipé (réaltbhuíon)
Tá Caiseoipé ar cheann de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha a nglacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta leo; tá sí ar cheann chomh maith de na 48 réaltbhuíon a d'aithin Tolamaes sa dara haois. Is é Cassiopeia an t-ainm Laidine a thugtar uirthi.
Pipino Cuevas
Dornálaí Meicsiceach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea José Isidro "Pipino" Cuevas González , a rugadh ar 27 Nollaig, 1957 i Santo Tomás de los Plátanos, Meicsiceo.
R. Kelly
Is amhránaí, aisteoir agus ceoltóir rap é R. Kelly a rugadh ar an 8 tEanáir 1967 i Chicago, Illinois, Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 110 gradam buaite ag Kelly. Tá 274 ainmniúchán faighte aige.
Loch Líobhann
Is loch suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Loch Líobhann.
Contae Cameron, Pennsylvania
Teangacha
De réir daonáireamh S.A.M. 2000 is í Béarla an teanga is comónta i gContae Cameron agus í an phríomhtheanga do 5,570 (98.44%) duine sa chontae. Bhí Gearmáinis agus Spáinnis na dara teanga is comónta sa chontae agus iad an príomhtheanga do 44 (0.78%) duine an teanga.
38
Básanna
30er
Feirmeoirí Aontaithe na hÉireann
Is eagraíocht náisiúnta do fheirmeoirí in Éirinn é Feirmeoirí Aontaithe na hÉireann (Béarla: Irish Farmers' Association nó IFA) a dhéanann ionadaíocht ar son gach gné den fheirmeoireacht in Éirinn. Is i mBaile Átha Cliath atá a gceanncheathrú agus tá oifigí eile acu, ceann sa Bhruiséil ina measc. Sa bhliain 1955 a bunaíodh é.
Bosvenegh
Is baile suite i gCorn na Breataine é Bosvenegh (Béarla:Bodmin).
Dharius
Rapcheoltóir Meicsiceach is ea Alan Alejandro Maldonado Tamez (Dharius), a rugadh in Monterrey, Nuevo León (24 Meán Fómhair, 1984). Tá go leor ainmneacha ar Dharius mar shampla: Dharius, MC Dharius agus El Tirano.
Loch Faschoille
Is taiscumar suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois, in Albain, é Loch Faschoille.
12 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
11 Lúnasa - 12 Lúnasa - 13 Lúnasa
Is é Dé hAoine an 12 Lúnasa ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016 an deichiú lá comórtais.
Timthriall carbóin
Is timthriall bithgheoiceimiceach é an Timthriall Carbóin in a mbíonn carbóin malartaithe i measc an bhithsféir, an pheidisféir, an gheoisféir, an hidrisféir, agus atmaisféir an domhain. Tá sé ar cheann de na timthriallta is tábhachtaí atá ag an domhain agus tugann sé deis don dúil is flúirsí a bheith athchúrsáilte agus athúsáidte ar fud an bhithsféir agus i ngach orgánach dá chuid.
Smaoinítear ar an timthriall carbóin de ghnáth mar cúig taiscumar mór carbóin agus iad idirnasctha le chéile trí bhealaí malairte. Is iad na taiscumair:
Tarlaíonn gluaiseachtaí bliantúil an charbóin, malartú an charbóin idir taiscumair, trí phróisis ilghnéitheacha cheimiceacha, fhisiceacha, gheolaíochta, agus bhitheolaíocha. Coinníonn an fharraige mhór an linn gníomhach is mó charbóin i ngar do dhromchla an domhain, ach ní mhalartaíonn an domhainfharraige a chuid den linn charbóin go tapa leis an atmaisféar.
Achadh Bhó, baile fearainn
Is baile fearainn suite i gContae Laoise é Achadh Bhó nó Aghaboe.
Fuair Naomh Cainneach bás in Achadh Bhó i gContae Laoise sa bhliain 603.
Margaret Atwood
Scríbhneoir ilghníomhach Ceanadach is ea Margaret Eleanor Atwood a rugadh ar an 18 Samhain 1939 in Ottawa, Ontario i gCeanada. Scríobhann sí filíocht, aistí faoin gcritic agus téamaí eile, agus ficsean, idir ghearrscéalta agus úrscéalta.
Foilsíodh an chéad chnuasach filíochta uaithi sa bhliain 1966, mar atá The Circle Game. Tá 15 leabhar filíochta foilsithe aici go dtí seo. Pléann sí an caidreamh idir fir agus mná go minic, agus tá dánta scríofa aici faoin ngaol idir máthair is leanbh (Two-Headed Poems, 1978).
Thuill sí clú di féin mar úrscéalaí le Surfacing sa bhliain 1972. Tá trí úrscéal diostóipeacha scríofa aici, is é sin, scéalta atá suite in áiteanna atá níos measa as ná mar atá inár am agus áit féin. The Handmaid's Tale (1968) an chéad díobh seo, é suite in "Gilead" (na Stáit Aontaithe) ag am éigin sa todhchaí ina bhfuil gach ceart caillte ag na mná.
Lúbán Díge
Is baile suite i gContae an Chláir é Lúbán Díge.
An Coimisinéir Teanga
Oifig a bunaíodh in 2004 de thairbhe Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003, é An Coimisinéir Teanga. Tá ról maoirseachta ag Oifig an Choimisinéara i leith chur i bhfeidhm na ndualgas teanga a bhfuil cur síos orthu san Acht agus is gá dó/di a bheith neamhspleách i mbun a c(h)úraimí. Ceapadh Seán Ó Cuirreáin mar chéad Choimisinéir ar 23 Feabhra 2004, de réir Chuid 4 den Acht.
Ceapachán
Is é/í Uachtarán na hÉireann a cheapann an Coimisinéir ar chomhairle an Rialtais. Déantar é seo tar éis do Dháil Éireann agus Seanad Éireann rún a rith ina moltar an ceapachán.
Feidhmeanna an Choimisinéara
Is gá don Choimisinéir monatóireacht a dhéanamh ar chur i bhfeidhm na ndualgas dátheangachais atá ar ranna agus ar chomhlachtaí stáit, de réir Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003, chomh maith leis na bearta cuí a dhéanamh le cinntiú go mbaintear amach na spriocanna a bhíonn i gceist. Bíonn air/uirthi gearáin a fhiosrú faoi theip ranna agus comhlachtaí poiblí a ndualgais a chomhlíonadh faoin acht nó faoi achtachán ar bith eile a bhaineann le stádas nó úsáid na Gaeilge. Anuas air sin, tá sé mar dhualgas ar an gCoimisinéir comhairle a chur ar mhuintir an phobail faoina gcearta teanga agus comhairle a chur ar chomhlachtaí poiblí faoina ndualgais, chomh maith le tuarascáil bhliantúil a fhoilsiú ar na cúrsaí seo le cur faoi bhráid an Oireachtais. Is ceadmhach don Choimisinéir tráchtaireacht a dhéanamh ar fheidhmiú an Achta chomh maith.
Cumhachtaí an Choimisinéara
Tá cosúlacht mhór idir na cumhachtaí atá ag an gCoimisinéir Teanga in Éirinn agus a bheadh ag Ombudsman. Tá sé de chumhacht ag an gCoimisinéir eolas, doiciméid nó fianaise bhéil a lorg, lena gcabhrófaí le cur i gcrích a d(h)ualgas. D'fhéadfaí fíneáil €2,000 nó/agus príosúnacht 6 mhí a ghearradh ar dhuine ar bith a gheofaí ciontach as diúltú nó teip comhoibriú leis an gCoimisinéir. Ach tá sé mar pholasaí ag an gCoimisinéir béim a leagan ar chomhpháirtíocht agus ar chomhoibriú agus ní ar bhagairtí dlí.
Ráth Liag
Is baile fearainn suite i gContae Laoise é Ráth Liag.
Pato Machete
Rapcheoltóir Meicsiceach is ea Patricio Chapa Elizalde (Pato Machete), a rugadh in Monterrey, Nuevo León (6 Deireadh Fómhair, 1975). Tá go leor ainm ag Pato Machete mar shampla: Pato Machete agus Pato.
Hemianthus callitrichoides
Planda uisceach is ea Hemianthus callitrichoides (ar a dtugtar freisin 'miondheora naíonán', 'cúba' nó go simplí na túslitreacha 'HC') a úsáidtear go coitianta mar phlanda tulra nó cumhdaigh in uisceadáin a bhfuil plandaí curtha ann. Planda nádúrtha é sin i gCúba agus ardleibhéil measartha solais agus CO2 riachtanach di le haghaidh fáis san uisceadán.
Ba é Holger Windeløv sa bhliain 2003 a chéad bhailigh an planda i Las Pozas, Cúba, thart ar 90 ciliméadair soir ó Havana. Murab ionann agus Hemianthus micranthemoides atá gaolmhar léi, creidtear go bhfuil H. callitrichoides dúchasach i gCúba amháin.
Louis Grech
Is polaiteoir Máltach é Louis Grech (22 Márta 1947 a rugadh é). Is Feisire de chuid Pharlaimint na hEorpa é. Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre. Rugadh i Hamrun é. Rinne sé staidéar in Ollscoil Mhálta. Sa bhliain 1970 bronnadh scoláireacht Rhodes air chun freastail ar Choláiste Balliol in Ollscoil Oxford.
Bhí sé ina cheannaire ar Air Malta.
Contae Carbon, Pennsylvania
Is contae in oirthear Pennsylvania é Carbon. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 65,249 duine i gcontae Carbon suas ó 58,802 duine sa bhliain 2000. Is é Jim Thorpe príomhbhaile an chontae agus is í Lehighton an baile leis an daonra is mó sa gcontae. Tá an contae 1,000 km2 san iomlán.
Teangacha
De réir daonáireamh S.A.M. 2000 is í Béarla an teanga is comónta i gcontae Carbon agus í an phríomhtheanga do 52,565 (95.01%) duine sa chontae. Bhí Spáinnis an dara teanga is comónta sa chontae agus í an phríomhtheanga do 779 (1.41%) duine, bhí Gearmáinis an tríú teanga is comónta agus í an phríomhtheanga do 422 (0.76%) duine an teanga sa chontae.