cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Robert Mercer
I mí na Samhna 2017, d’fhógair Mercer go n-éireodh sé as Renaissance Technologies agus go ndíolfadh sé a pháirt i Breitbart News lena iníonacha. Bhí sé ina úinéir tromlaigh ar SCL Group, "gníomhaireacht bainistíochta toghchán domhanda" féin-thuairiscithe, sular díscaoileadh é in 2018. In 2021, bhí baint ag Mercer leis an socrú cánach is mó i stair na SA, b’fhéidir, mar gur ordaíodh dó féin, James Simons, agus feidhmeannaigh eile ag an gciste fálaithe Renaissance Technologies oiread agus $7 billiún a íoc leis an IRS i gcúlchánacha..
Luathshaol agus oideachas
D'fhás Mercer aníos i Nua-Mheicsiceo. D’fhorbair sé spéis go luath i ríomhairí agus i 1964 d’fhreastail sé ar an National Youth Science Camp in Iarthar Virginia, áit ar fhoghlaim sé ríomhchlárúchán ar ríomhaire IBM a bhronnadh air. Bhain sé amach céim bhaitsiléara san fhisic agus sa mhatamaitic ó Ollscoil Nua-Mheicsiceo. Le linn dó a bheith ag obair ar a chéim bhí post aige sa tSaotharlann Airm Aerfhórsa ag Kirtland Air Force Base ag scríobh ríomhchláir agus, cé gur bhraith sé go ndearna sé dea-obair, bhraith sé nach raibh sé optamaithe. Dúirt sé ina dhiaidh sin gur fhág an taithí "jaundiced view" air ar thaighde arna mhaoiniú ag rialtas. Sa bhliain 1972, ghnóthaigh sé Ph.D. san eolaíocht ríomhaireachta ó Ollscoil Illinois ag Urbana–Champaign.
Coiscéim
mion|Leabhar a d'fhoilsigh Coiscéim sa bhliain 2011... Fréamh an Eolais le Matt Hussey Comhlacht foilsitheoireacht a de shaothar i nGaeilge amháin, atá lonnaithe in Éirinn, is ea Coiscéim.
Gaiscí
Tá os cionn 400 údar idir úrscéalaithe, gearrscéal aithe, filí, drámadóirí, lucht aistí agus aistíle, greann, neamhfhicsean, taighde oirí, lucht léinn, stair ithe, aistritheoirí, srl tar éis saothar a sholáthair dó le cur i gcló.
D'fhoilsigh Coiscéim an leabhar Ghaeilge is mó riamh - Logainmneacha Mhaigh Eo - leis an Dr. Fiachra Mac Gabhann (nach maireann) 3,500 logainm le 7,500 leathanach  2.5 milliún focal thar 13 imleabhar.
Bhronn Ollscoil BÁC (UCD) DLitt Celt ar Phádraig, Sin an céim dochtúireachta onórach is mó ar féidir leo bronnadh ar dhuine as ucht atá á dhéanamh aige do litríocht na Gaeilge ach go háirithe, plúr na litríochta, an fhilíocht.
Féile an Tiomnaithe
mion|clé|Hanukkah menorah (Chanukiah) Sa traidisiún Giúdach, ceiliúrtar Hanukkah (חנוכה) nó Féile an Tiomnaithe timpeall mhí na Nollag. Glaoitear Féile na Soilse ar an bhféasta chomh maith.
Féilire
Ní ar an dáta céanna a bhíonn Hanukkah gach aon bhliain. Toisc go leanann na Giúdaigh féilire na gealaí, is féidir é a thosú ag aon dáta ó dheireadh mhí na Samhna go deireadh mhí na Nollag. I 2017 mar shampla, lean Hanukkah ón 12ú go dtí an 20ú Nollaig.
Graves Park
Is ceantar suite i Sheffield é Graves Park.
Féile an Tiomnaithe
Nósanna
Lastar ocht gcoinneal, ceann i ndiaidh a chéile thar thréimhse ocht lá, i gcuimhne ar an gcogadh a chuir na Macabaeigh ar arm rí Shiria, Antiochus IV, chun seilbh a fháil ar an Teampall in Iarúsailéim. Deirtear go bhfuil an deasghnáth seo mar chuimhneachán ar an mhíorúilt a tharla sa Teampall in aimsir na Macabaech: bhí go leor ola i gcrúiscín amháin chun an meanóra a choimeád ar lasadh ar feadh seachtaine. Ach is dócha go ndeineann an deasghnáth tagairt do ghrianstad an gheimhridh, a tharlaíonn timpeall an ama chéanna.
Bia
clé|mion|bia Hanukkah Is nós é ‘latkes’ a ithe mar chuid den fhéile, cineál pancóige déanta as prátaí nó bacstaí atá i gceist. Nó ‘núdal kugel’, sórt milseoige atá ann. clé|mion|חנוכה - Hanukkahː Lastar ocht g[[coinneal, ceann i ndiaidh a chéile thar thréimhse ocht lá,]]
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1985
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1985, a thosaigh ar 26 Bealtaine 1985 agus chríochnaigh ar 1 Meán Fómhair 1985. B'í an 99ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Bhuaigh Uíbh Fhailí an comórtas don dara huair.
Aylesbury (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Aylesbury. Cruthaíodh sa bhliain 1885 é. Is é David Lidington (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Fiachra Finn
Tríú rí Uí Mhaine ba ea  Fiachra Finn mac Breasail  (beo 5ú haois).
Bhí ceathrar mac le Fiachra, .i.  Amlaib, Cairpri, Eochaidh, agus Seisgnia.
Dar le John O'Donovan, ag lua sean-dáin, bhí Fiachra Finn i gcoróin le seacht mbliana déag nuair a mharaigh a dheartháir Maine Mall go fealltach é. Deirtear gur 'túr i gcoimhlint agus i gcath’ é Fiachra Finn. Is sinsear é de chlanna Uí Neachtain agus Uí Lallaigh.
Tráma síceolaíoch
Is freagairt mhothúchánach é tráma síceolaíoch nó tráma meabhrach ar eachtra anacrach nó ar shraith eachtraí, mar thimpistí, éigniú nó tubaistí nádúrtha. Is gnách go mbíonn frithghníomhartha ann cosúil le turraing shíceolaíoch agus séanadh síceolaíoch. I measc na bhfrithghníomhartha níos fadtéarmaí tá mothúcháin nach féidir a thuar, spléachtaí siar, deacrachtaí le caidreamh idirphearsanta agus uaireanta comharthaí fisiceacha lena n-áirítear tinneas cinn nó masmas.
15 Eanáir
Is é an 15 Eanáir an 15ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 350 lá fágtha sa bhliain nó 351 i mbliain bhisigh.
Llandegla
53.0616°N, -3.1985°W
Baile i Sir Ddinbych, an Bhreatain Bheag, is ea Llandegla, 175.8 km ó Caerdydd agus 271 ó Londain. Tá daonra 549 ann, agus tá 149 (27.1%) in ann Breatnais a labhairt.
Hillsborough, Sheffield
Is ceantar suite i Sheffield é Hillsborough.
Wanderwort
mion|"Siúcra" ... Wanderwort par excellence Is éard is Wanderwort('focal imirceach', iolra ' Wanderwörter' ) ann ná focal a scaip mar iasacht i measc teangacha agus cultúir iomadúla, go háirithe iad siúd atá i bhfad ar shiúl ó aon eile, iad bainteach le trádáil de ghnáth. Mar sin, is nithe inspéise iad Wanderwörter sa teangeolaíocht stairiúil agus sa tsochtheangeolaíocht i réimse staidéir ar a dtugtar teagmháil teangacha.
Nuair atá go leor ama caite tar éis don fhocal imeacht ar iasacht, is minic a bhíonn sé an-deacair go deo a dhéanamh amach cén teanga, nó cén fine teangacha inar tháinig ann don fhocal i dtosach agus cé acu a thóg ar iasacht é.
Samplaí
Samplaí de Wanderwörter is ea cannabas, siúcra, sinséir, copar, airgead, cuimín, miontas, agus fíon, agus is féidir roinnt díobh a rianú siar chomh fada le trádáil sa Chré-umhaois.
Is cosúil go bhfuil gaol ag focal do "capall" in go leor teangacha Eoráiseacha ar nós na Mongóilise морь (mor'), Manchúis ᠣᡵᡳᠨ (morin), Cóiréis 말 (mal), Seapáinis 馬 (uma), agus Téalainnis ม้า (máː), chomh maith le teangacha Sín-Tibéadacha as a dtagann an focal Mandairínise 馬 (mǎ), agus an focal Tibéidise རྨང (rmang). Tá sé le fáil i roinnt teangacha Ind-Eorpacha freisin ach tá sé teoranta do na craobhacha Ceilteacha agus Gearmánacha amháin, áit a bhfaightear marc na Gaeilge agus mare Bhéarla.
Tagairtí
Catagóir:Sanasaíocht
Banbury (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Banbury. Cruthaíodh sa bhliain 1553 é. Is í Victoria Prentis (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Inneall gáis
Inneall dócháin inmheánaigh atá oiriúnaithe, nó deartha ó thús, chun gás a úsáid mar bhreosla. Sa 19ú céad fuinnmhíodh innill dho-aistrithe mar seo le gás baile ón bpríomhlíonra. Ach anois, bíonn an gás (meatán nó gás nádúrtha de ghnáth) mar leacht faoi ardbhrú in umar treisithe.
Manor, Yorkshire Theas
Is ceantar suite i Sheffield é Manor.
Buile bhóthair
deas|250px|thumb|Buile bhóthair Iompar ionsaitheach le linn feithicil a thiomáint ar an mbóthar poiblí. Ní coir shainiúil é an t-iompar seo, ach is féidir go sárófar dlíthe eile mar thoradh air. Má dhéanann an t-ionsaitheoir dochar d'fheithiclí nó daoine eile, féadfaidh ciontú i gcoireanna éagsúla a bheith roimhe.
Danair
Ba threibh Ghearmánach iad na Danair a raibh cónaí orthu i ndeisceart Chríoch Lochlann, sa limistéar ina bhfuil Danmhairg an lae inniu ann, Yorkshire, agus na cúigí Skåneland i ndeisceart na Sualainne, le linn na hIarannaoise Nordaí agus Ré na Lochlannach. Bhunaigh siad ríocht ar tugadh Ríocht na Danmhairge uirthi níos déanaí. Creidtear go gciallaíonn ainm a ríochta “Marg na nDanar” sa tSean-Lochlainnis, ar tagairt é do limistéar na teorann ó dheas idir na haibhneacha Eider agus Schlei, ar a dtugtar an Danevirke.
Máire Ní Scolaí
B'amhránaí clúiteach í Máire Ní Scolaí (24 Bealtaine 1909 – 29 Meitheamh 1985). Bhí aithne go forleathan ar a cuid amhránaíochta ní amháin in Éirinn ach thar lear freisin.
Saol
I mBaile Átha Cliath a rugadh í agus is ansin a chaith sí tús a hóige. Chuaigh sí chuig an Mhodhscoil Láir, áit ar chuir sí aithne ar an scoth-mhúinteoir Bean Uí Ghallchóir.
Is chun páirt a ghlacadh sa bhFeis a chuaigh sí go Gaillimh sa bhliain 1927. D’áitigh an múinteoir Seoirse Ó Conghaile uirthi fanacht sa chathair agus amhránaíocht agus rince a mhúineadh.
Tháinig a dreifiúr Móna go Gaillimh chomh maith, áit ar bhaineadar clú amach dóibh féin ag múineadh amhránaíochta agus damhsaí Gaelacha.
I nGaillimh a casadh a fear céile uirthi, Liam Ó Buachalla. B'as Cúige Laighean dó agus bhí sé ina léachtóir i gColáiste na hOllscoile i nGaillimh ag an am. clé|mion|[[Taibhdhearc na Gaillimhe|An Taibhdhearc]] Chuir Máire Claisceadal an Choláiste ar bun, chuir sí dlús le Cór an Choláiste agus d'ullmhaigh sí iad i gcomhair 'feis agus fleadh', Feis Chonnacht agus Féile Luimnigh go háirithe. Bhí ar ceann de na chéad-amhránaithe a rinne craoladh ó 2RN agus chraol sí go minic tar éis sin ar Radio Éireann agus ar an BBC (Londain agus Albain).
Bhí dlúthbhaint aici le Taibhdhearc na Gaillimhe sna blianta tosaigh agus tá cuimhní geala ag Gaillimhigh ar an gcéad léiriúchán a rinneadh ann ar 'Diarmuid agus Gráinne' agus uirthi féin is ar Mhicheál Mac Liammóir i bpríomhpháirteanna an dhráma.
Zolochiv
Baile in iarthar na hÚcráine é Zolochiv (Gearmáinis : Solotschiw, Polainnis : Złoczów, Rómáinis : Zolociv) agus bhí sé mar chuid den Pholainn roimh 1945. Tá sé suite ag 147m os cionn na farraige, in aice leis an abhainn Zolochivka, 91km ó Ghorodok, 63km ar shiúl ó Lviv, 87km ó Bhuchach agus 406km ó Chív, príomhchathair na tíre. Taifeadadh an baile den chéad uair i 1424 agus fuair sé a chearta i 1523. Tá daonra 23,900 sa chathair, an 179ú baile is mó sa tír.
Ailill Molt
Feictear Ailill mac Nath Í (bás c. 482), ar a glaodh Ailill Molt, i gcuid is mó de liostaí Ard-Ríthe na hÉireann, agus glaodh Rí Connacht air fosta. Ní fios go cruinn cad as a leasainm molt (reithe nó gabhar coillte).
Teaghlach
Dúradh gur mac Nath Í agus Eithne iníon Chonraigh Chais an ea Ailill. Dúradh fosta gurb dheartháir Néill Naoighiallaigh ab ea a sheanathair athartha, Fiachrae. Ba bhall desna Connachta an ea Ailill, de shliocht Choinn Chéadchathaigh, san áireamh muintir Uí Néill, Uí Briúin agus Uí Fiachrach, ainmnithe as seanathair Ailealla.
Cé nach bhfeictear sleachta Ailealla ina nArd-Ríthe, tá a gharmhac Eoghan Béal agus a fhionnó Ailill Inbhanda san áireamh mar ríthe na gConnacht. D'fhéadfadh é go raibh Mac Ercae mac Ailealla ina phearsa stairiúil tábhachtach, ach cumaiscítear sna hanála Mac Ercae mac Ailello Muilt agus rí Uí Néill Muircheartach mac Muireadaigh, ar a glaodh Muirchertach Mac Ercae air, ag meascadh an scéal gan dúchas leighis
Stair
Deirtear gur éirigh Ailill ina Ard-Rí tar éis bhás osnádúrtha Laoghaire mhic Néill, is dócha c. 463. Glacadh go forleathan i bhfoinsí ar son Uí Néill gurbh Ard-Rí é Ailill, agus dá bharr, creidtear gur sin mar a bhí.
Feictear a lán luanna dó i n-annála na hÉireann, ach creidtear gur cuireadh iad iontu níos deireanaí, nó gur as Lebor Cuanu anois caillte a tógadh iad. Instear sna scéalta gur mharaiodh é i rith catha ag Faughanhill, ag tríd in éadan mhic Uí Néill. De réir liostaí na ríthe, tháinig Lughaidh mac Laoghaire i gcomharbacht air.
Molann Thomas Charles-Edwards mar mhalairt ámh gur ceapadh Náth Í agus Ailill ina nArd-Ríthe in níos deireanaí anonn sna 7ú agus 8ú haoiseanna, nuair a mheasann sé gur tiomsaíodh na hannála gaolmhar le Naomh Pádraig, chun naisc idir Uí Néill agus géaga eile ná gConnacht a neartú.
Mosborough
Is ceantar suite i Sheffield é Mosborough.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1986
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1986, a thosaigh ar 1 Meitheamh 1986 agus chríochnaigh ar 7 Meán Fómhair 1986. B'í an 100ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 14 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 26ú huair.
Inneall cuardaigh
mion|deas|Torthaí an innill Is e atá i gceist le inneall cuardaigh ná acmhainn ar an ngréasán domhanda atá insroichte le brabhsálaí Gréasáin, a chabhraíonn leis an úsáideoir ionaid is eolas a aimsiú. Bíonn na hinnill chuardaigh (Yahoo, Lycos, Google, Ask Jeeves) ag cuardach tríd an ngréasán an t-am ar fad, ag tógáil innéacsanna ábhar éagsúla — mar shampla, ag aimsiú teidil, fotheidil, eochairfhocail is céadlínte cáipéisí. Uaidh sin, is féidir cuid mhaith cáipéisí éagsúla ar ábhar ar leith a aisghabháil. Déanann an cuardach leanúnach cinnte de go bhfuil na hinnéacsanna suas chun dáta. Mar sin féin, aisghabhann na hinnill an-chuid cháipéisí nach mbaineann le hábhar, agus tá an-iarracht ar siúl an t-am ar fad iad a fheabhsú.
Eochairphrionsabail na n-inneall cuardaigh
Comhlíonann an t-inneall cuardaigh na riachtanais seo:
Sciar den Mhargadh
Ó Fheabhra 2023, is é Google an t-inneall cuardaigh is mó a úsáidtear ar domhan, le sciar den mhargadh de 93.37%. B’iad na hinnill chuardaigh ba mhó eile ná Bing, Yahoo!, Baidu, Yandex agus DuckDuckGo.
Llandeilo
51.8842°N, -3.9904°W
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Llandeilo, 72 km ó Caerdydd agus 270 ó Londain. Tá daonra 1,746 ann, agus tá 851 (48.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Conall Cas Ciabhach
Ceathrú rí Uí Mhaine ba ea  Conall Cas Ciabhach mac Breasail  (beo 4ú/5ú haois).
Rabhán
Planda ilbhliantúil, go tiubh tomach, adhmadach ag a bhun, dúchasach don Eoraip is ea rabhán (Armeria maritima). Tugtar rabhán mara, caoróg mhara, agus an nóinín cladaigh air freisin. Na duilleoga cosúil le féar scothghorm/glas, na bláthanna bándearg cumhra, i gcinn leathsféarúla ar ghais fhada. Faightear gar don chósta den chuid is mó é, uaireanta istigh faoin tír.
Jacques de Maleville
Dlí-eolaí agus polaiteoir Francach ab ea Jacques de Maleville, a rugadh agus a baisteadh ar 19 Meitheamh 1741 i Domme na Fraince, áit a bhfuair sé bás ar 22 Samhain 1824 ag a deich ar maidin, ag aois a 83. Bhí sé ar cheann de dhréachtóirí an Chóid shibhialta.
Inneall insteallta dhírigh
Inneall dócháin inmheánaigh a fheidhmíonn ar thimthriall Diesel. Instealltar an breosla sa chuasán dócháin a chruthaítear sa sorcóir idir barr na loine is bun cheann an tsorcóra. Sorcóir neamhroinnte dócháin amháin a bhíonn anseo, ní hionann is an córas le sorcóir roinnte dócháin, ina measctar an t-aer is an breosla i seomra amháin agus a ndéantar an dóchán i seomra beag eile atá ceangailte leis.
Nether Edge
Is ceantar suite i Sheffield é Nether Edge.
Basingstoke (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Basingstoke. Cruthaíodh sa bhliain 1885 é. Is í Maria Miller (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Réamann Mac Searraigh
Iar-pholaiteoir Éireannach as gContae Shligigh é Réamann Mac Searraigh (rugadh ar 29 Aibreán, 1938), nó Ray MacSharry i mBéarla. Ba Theachta Dála é ón bpáirtí Fianna Fáil idir na blianta 1969 agus 1988, agus bhí sé ina Thánaiste ar feadh cúpla mí sa bhliain 1982.
Ceol
mion Leagan amach deaslabhartha na fuaime agus an tosta is ea an ceol. Tá fíorbhrí an fhocail ceol an-chonspóideach, agus féadann na fuaimeanna a nglactar leo mar cheol athrú de réir ré na staire agus an chultúir, ach glactar leis de ghnáth gur ceart na fuaimeanna a bheith eagraithe go comhfhiosach ag duine nó grúpa daoine.
Tá mórán ceoil comhdhéanta de thoin (a chomharthaítear le nótaí ceolmhara) le hairdí cinnte. Déanann toin dhifriúla a sheinntear mar thon i ndiaidh toin séis, agus déanann toin seinnte go comhuaineach cordaí agus armóin. Tá fuaimeanna gan airde déanta le cnagadh go minic. Is í an rithim eagrú tomhaiste na gcodanna sin.
Stair an cheoil
Is sórt cumarsáid é an ceol, agus tá ceol níos sine ná an focail scríofa. Tá sé ceangailte le gach aon chultúr daonra. D'fhás ceol le chabhair fuaime nádúrtha agus na hainimhithe a dhein siad. Thosaigh ceol roimh stair nuair a d'éirigh cultúr daonra níos cliste, timpeall an am stair geolaíoch déanach.
Scríobh
right|thumb|280px|Nótáil ceoil Tchaikowski - coinséartó bpianó Is féidir le ceol a bheith scríofa roimh léiriú ag cumadóir nó ag scríbhneoir. Mar sin, leanann an ceoltóir nó na ceoltóirí atá ag seinm an fhoinn (cé acu scríofa acu féin é nó nach ea) orduithe an chumadóra go leathan, ordaithe atá scríofa síos mar nodaireacht cheolra ar nós lámhscríbhinn cheoil. Ina áit sin, féadann an ceol a bheith cumtha a bheag nó a mhór ag na ceoltóirí fad a sheinneann siad é (tobchumadh).
Léiriú
Is féidir le ceol a bheith curtha i láthair le haon ceoltóir amháin, nó mórán ceoltóirí le chéile mar ghrúpa ceoil ar nós roc-bhanna nó ceolfhoirne. Féadtar an ceol a dhéantar a chloisteáil trí mhórán meáin chumarsáide; léiriú beo a chloisteáil é an modh is traidisiúnta, i láthair na gceoltóir. Féadtar ceol beo a chraoladh thar an raidió nó an teilifís, nó fiú an Idirlíon, cé gur mó is cosúla don éisteoir é seo le héisteacht le taifeadadh nó féachaint ar fhíseán ceoil. Ar uairibh, bíonn fuaimeanna réamhthaifeadta san áireamh i léirithe; mar shampla, déanann DJ ceirníní a scríobadh. Is féidir leat féin ceol a chruthú le canadh, le seinm ar uirlis cheoil, nó le cumadh. De ghnáth, déanann nuathosaitheoirí iarracht ar an ngiotár nó ar an bpianó mar chéad-uirlis.
Féadann duine bodhar ceol a chleachtadh le mothú na gcreathanna istigh ina chorp; is é Ludwig van Beethoven an sampla is cáiliúla de cheoltóir bodhar, a chum mórán saothar cáiliúil cé gur chaill sé a éisteacht cheana féin. San aimsir níos nuaí is cnagcheoltóir atá molta go hard í Evelyn Glennie (atá bodhar ó 12 bhliain d’aois).
Oideachas
Bíonn ceachtanna ceoil á dtógáil ag daoine nuair is mian leo seinm an cheoil a fhoghlaim. Is í ceoleolaíocht réimse leathan a chlúdaíonn an staidéar staire agus an staidéar eolaíochta, teoiric cheoil agus stair cheoil san áireamh.
Uirlisí
thumb|An fhidil Is iomaí uirlis a úsáidtear chun ceol a léiriú. De réir dealramh ceann do na céad uirlisí a d'úsáideadh na clocha le poill iontu a tháinig na chéad daoine orthu ar an trá. Bhuailidís le chéile iad (cnaguirlis) agus ansin i ndiaidh roinnt fiosraithe air, thosaíodar ag séideadh isteach iontu agus tháinig gleo (nóta ceoil). Tháinig siad ar chlocha le poill ar mhéideanna éagsúla agus bhí neart nótaí acu le píosaí ceoil a sheinm!
Seánraí
Is léir don domhan go bhfuil an-chuid saghsanna ceol. Tá gach saghas ceol do gach uile duine mar gur ealaíon sheanda í an ceol, tá mórán seánra ann.
Tobar Naomh Pádraig (Contae Liatroma)
Tobar naofa i gContae Liatroma is ea Tobar Naomh Pádraig. Tá sé suite ar imeall an Meascán.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1987
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1987, a thosaigh ar 24 Bealtaine 1987 agus chríochnaigh ar 6 Meán Fómhair 1987. B'í an 101ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 15 fhoireann páirt. Bhuaigh Gaillimh an comórtas don tríú huair.
Rabhchán raidió
Ionad fosaithe raidió a chraolann comhartha atá códaithe ar bhealach atá sainiúil don ionad sin. Cabhraíonn sé seo le píolótaí eitleán is captaein long loingseoireacht chruinn a dhéanamh, go háirithe nuair a bhíonn an aimsir go dona. Nuair a bhíonn dhá rabhchán nó níos mó ann, is féidir le hionstraim treo-aimsitheora ar bord ionad an tsoithigh a dhéanamh amach go cruinn leanúnach. Á dhíláithriú ag an gcóras suite domhanda (GPS) anois.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1988
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1988, a thosaigh ar 22 Bealtaine 1988 agus chríochnaigh ar 4 Meán Fómhair 1988. B'í an 102ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 15 fhoireann páirt. Bhuaigh Gaillimh an comórtas don ceathrú huair.
Llandeilo Bertholau
51.8333°N, -2.9968°W
Cill Ghallagáin
Sráidbhaile agus baile fearainn in Iorras in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo in iarthar na hÉireann is ea Cill Ghallagáin (Kilgalligan as Béarla). Ceantar Gaeltachta atá ann. Tá beagnach 800 logainm sa pharóiste.
Tá Trá na Rinne Rua agus na Fothantaí Dubha le fáil sa gceantar.
Stair
clé|mion|1985ː [[Seán Ó hEinirí, seanchaí   ]] Tháinig an t-ainm ó Naomh Gallagáin. Bhí séipéal nó cillín aige sa nGort Dubh - an áit a bhfuil an teampall. Deir an seanchas gur cuireadh Gallagáin Naofa, naomh-phátrún an cheantair, faoin ardán cruinn sa gcúinne thiar thuaidh den teampall.
Fuarthas leac ársa ar bharr an leachta agus cros greanta uirthi, agus bollán briste ina haice. Tá tobar Ghallagáin Naofa le feiceáil ann agus uisce fós ann.
Sraith Shinsir Iomána na Mumhan 2019
Ba í Sraith Shinsir Iomána na Mumhan 2019 an ceathrú heagrán den tSraith Shinsir Iomána na Mumhan ó bunaíodh an comórtas in 2016. Thosaigh an tsraith ar an 14 Nollaig 2018 agus chríochnaigh sí ar an 13 Eanáir 2019.
Contae Gjirokastër
Contae atá suite i ndeisceart na hAlbáine is ea Contae Gjirokastër (Albáinis: Qarku i Gjirokastrës). Tá na ceantair, Gjirokastër, Përmet, agus Tepelenë atá suite ann. Is é Gjirokastër an phríomhchathair.
Rad
Seanaonad (is siombail) don dáileog ionsúite radaighníomhaíochta. Is ionann é agus 0.01 J kg -1 nó 0.01 Gy (grae, aonad an SI).
Joan Sims
Ba bhan-aisteoir Sasanach í Irene Joan Marion Sims (a rugadh ar an 9 Bealtaine 1930 i Laindon, Essex agus a fuair bás ar an 27 Meitheamh 2001 i Chelsea, Londain).
Beaconsfield (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Beaconsfield. Cruthaíodh sa bhliain 1974 é. Is é Dominic Grieve (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Contae Kukës
Contae atá suite i dtuaisceart na hAlbáine is ea Contae Kukës (Albáinis: Qarku i Kukësit). Tá na ceantair, Has, Kukës agus Tropojëatá suite ann. Is é Kukës an phríomhchathair.
Shiregreen agus Brightside
Is ceantar suite i Sheffield é Shiregreen agus Brightside.
Aindiachaithe Éireann
Is grúpa aindiach é Aindiachaithe Éireann, nó i mBéarla Atheist Ireland. Grúpa tacaíochta Éireannach é Aindiachaithe Éireann. Bunaíodh an cumann ag an Central Hotel i mBaile Átha Cliath sa bhliain 2008. Cuireann sé an t-aindiachas agus an réasún chun cinn roimh phiseoga agus osnádúrthacht agus cuireann sé sochaí eiticiúil thuata chun cinn áit nach mbeadh an stát ag tabhairt tacaíochta nó cúnamh airgid nó cóir ar leith d'aon reiligiún. Is ball é Aindiachaithe Éireann den Chomhghuaillíocht Aindiachaithe Idirnáisiúnta (Atheist Alliance International), scáthghrúpa d'eagraíochtaí agus de dhaoine i Stáit Aontaithe Mheiriceá agus timpeall na cruinne atá tiomanta an réasún agus an dearcadh domhanda aindiachaí a chur chun cinn agus a chosaint. Is é Michael Nugent cathaoirleach an ghrúpa faoi láthair.
Meirleach maccormicki
Éan mara mór san fhine meirleach mara is ea meirleach maccormicki (Stercorarius maccormicki). Baisteadh é i ndiaidh an taiscéalaí agus máinlia cabhlaigh Robert McCormick, a bhailigh eiseamláir an chineáil ar dtús.
Aindiachaithe Éireann
Bunreacht an ghrúpa
1.Ráiteas Misin
1.Déanann Aindiachaithe Éireann iarracht sochaí réasúnach, thuata, eiticiúil a thógáil a bheadh saor ó phiseoga agus ó osnádúrthacht.
2.1 Leis an aindiachas a chur chun cinn roimh phiseoga agus osnádúrthacht
2.2. Éire eiticiúil agus tuata a chur chun cinn, áit nach mbeadh an stát ag tacú le nó ag maoiniú nó ag tabhairt cóir speisialta d'aon reiligiún.
3. Ballraíocht
3.1. Is féidir le haon duine a aontaíonn le misean agus aidhmeanna an chumainn bheith ina b(h)all.
3.2. Is féidir le haon eagraíocht a aontaíonn le misean agus le haidhmeanna an chumainn bheith ina ball.
3.4. Is féidir go rachfaidh Aindiachaithe Éireann isteach i nó nascadh a dhéanamh le grúpaí eile lenár n-aidhmeanna a chur chun cinn.
4. Gníomhaíochtaí
4.1. Roghnófar na gníomhaíochtaí ó am go ham ag brath ar ár dtosaíochtaí agus ar na hacmhainní atá ar fáil dúinn.
4.2. Níl de dhualgas ar gach ball aontú nó tacú le gach aon ghníomhaíocht.
5. Struchtúr Náisiúnta
5.1. Is éard atá i gceist leis an gcoiste bainistíochta ná cathaoirleach, rúnaí, oifigeach airgeadais agus oifigeach réigiúnach(tá siad seo le toghadh ag gach cruinniú ginearálta bliantúil(CGB)) móide aon ról a mheasann an coiste a bheith úsáideach le cruthú nó le scor ó am go ham ar mhaithe le cuspóirí faoi leith (tá baill mar seo le comhthoghadh ag an gcoiste).
5.2. Is éard atá i gceist leis an gcoiste iomlán ná an coiste bainistíochta agus cathaoirleach gach grúpa réigiúnaigh.
5.3. Is féidir go roghnóidh an coiste iomlán go mbeadh vóta ag na baill uile ar shaincheisteanna faoi leith.
5.4. Déanfar CGB a chur ar fáil do gach ball gach bliain.
6. Struchtúr Réigiúnach
6.1. Bunóidh an coiste bainistíochta coistí réigiúnacha, agus beidh struchtúr na gcoistí seo ag an leibhéal réigiúnach cosúil le struchtúr an choiste náisiúnta, mar atá sé ag leibhéal náisiúnta.
6.2. Beidh a gCGB féin de bhaill réigiúnacha ag coistí réigiúnacha gach bliain.
6.3. Is féidir le coistí réigiúnacha cosití áitiúla a chur ar bun laistigh dá réigiúin féin.
6.4. Feidhmeoidh coistí réigiúnacha agus coistí áitiúla go neamhspleách le hAindiachaithe Éireann a chur chun cinn laistigh dá réigiúin féin leis an mBunreacht seo.
7.1. Is féidir an bunreacht seo a leasú le vóta dhá thrian de bhaill a bheidh i láthair agus i dteideal vótála ag CGB.
Llandeilo Gresynni
51.8269°N, -2.8762°W
Búilime néarógach
deas|250px|thumb|Búilime néarógach Riocht síceolaíoch ina dtarlaíonn mioneachtraí de bhabhtaí itheacháin is urlacan is purgú iomadúil arís is arís eile. Baineann an t-iompar seo le tógáil intinne an duine, rialú a meáchain, agus mothú nach bhfuil rialú aici ar a hiompar itheacháin. Is baineannaigh an chuid is mó de na hothair seo. De réir dealraimh, deireann othair i gcuid mhaith cásanna go bhfuil gaolta acu atá ramhar is/nó a raibh galair dúlagair orthu. Ní hionann é is anoireicse néarógach, ach uaireanta tarlaíonn siad do dhuine i ndiaidh a chéile mar a bheadh i dtimthriall. Uaireanta tarlaíonn sé mar thoradh ar shuaitheadh éigin don hipeatalamas.
Llandeilo Gresynni
Baile i Sir Fynwy, an Bhreatain Bheag, is ea Llandeilo Gresynni, 43.7 km ó Caerdydd agus 193 ó Londain. Tá daonra 709 ann, agus tá 70 (9.9%) in ann Breatnais a labhairt.
Inneall spréachadhainte
Inneall dócháin inmheánaigh ina dtosaítear dóchán an mheascán aeir is breosla le spréach a ghintear, de ghnáth le spréachphlocóid. Bíonn a leithéid i ngluaisteáin go minic.
Gustavo Adolfo Bécquer
Gustavo Adolfo Dominguez Bastida Claudio (Sevilla, 17 Feabhra ar 1836- Madrid, 22 Nollaig de 1870), mar is fearr aithne Gustavo Adolfo Becquer, bhí file agus scríbhneoir Spáinneach, a bhaineann le gluaiseacht na Romanticism.A bheith ina rómánsúil déanach, bhí baint aige freisin leis an ngluaiseacht iar-rómánsúil. Cé gur bhain sé cáil áirithe amach sa saol cheana féin, ní bhfuair sé an gradam a aithnítear inniu ach tar éis a bháis agus tar éis a chuid scríbhinní go léir a fhoilsiú
Inneall scartha cadáis
Meaisín a cheap Eli Whitney sna Stáit Aontaithe i 1793 chun na síolta a scaradh ón bhfaighneog cadáis go tapa éifeachtach. (cé go raibh inneall scartha cadáis in úsáid sa tSín san 11ú céad). Mhéadaigh sé an táirgiúlacht go mór, rinne cuid mhaith den chadás snáithín ghearr a d'fhástaí sna Stáit Aontaithe inúsáidte, agus tháirg soláthar mór saor cadáis don Domhan.
Bexhill agus Battle (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Bexhill agus Battle. Cruthaíodh sa bhliain 1983 é. Is é Huw Merriman (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
10 Eanáir
Is é an 10 Eanáir an 10ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 355 lá fágtha sa bhliain nó 356 i mbliain bhisigh.
Dallán mac Breasail
Cúigiú rí Uí Mhaine ba ea  Dallán mac Breasail  (beo 5ú haois).
Fiachra Finn agus Conall Cas Ciabhach ba ea a dheartháireacha.
Dar le John O'Donovan, bhí Conall i gcoróin le dhá bhliain is fiche sular maraíodh é.
Stannington
Is ceantar suite i Sheffield, i Sasana, é Stannington. Sráidbhaile a bhí ann go dtí 1974 nuair a rinneadh cuid de chathair Sheffield é.
Bairneach mín
Is moileasc mara gastrapódach san fhine Patellidae (na “fíorbhairnigh”) é Patella pellucida, ar a dtugtar an bairneach mín go coitianta.
Charles Hawtrey
B'aisteoir Sasanach é George Frederick Joffre Hartree (a rugadh ar an 30 Samhain 1914 i Hounslow, Middlesex agus a fuair bás ar an 27 Deireadh Fómhair 1988 i nDeal, Kent).
Bairneach mín
Fásann sé suas le 15 mm ar fad. Is furasta an speiceas seo a aithint mar gheall ar a shliogán ómra tréshoilseach a bhfuil spotaí gorma lonracha ag rith i línte trasna bharr an tsliogáin.
Is ar Laminaria (ceilp) in uisce sruthach a chónaíonn an bairneach mín go príomha ach ar Fucus serratus ar an íochtar cladaigh freisin, síos go dtí thart ar 30 m.
Rinne Séamus Mac an Iomaire cur síos ar an mbairneach mín ina leabhar Cladaí Chonamara: Fásann an cineál seo fairsing ar chosa coirlí agus ar shlata mara amuigh ar an domhain i riocht agus nach mbíonn siad tirim ach ar dhíthrá rabharta mhóir. Tá siad ar an gcineál is lú dá dtreibh... Tá na sliogáin sleamhain mín agus níl aon dath sa tuar ceatha nach bhfuil iontu. San áit a mbíonn siad i ngreamú bíonn poll beag ite isteach acu sa tslat, nó sa gcois choirlí. Gluaiseann siad ó áit go háit ag soláthar a mbeatha. Bíonn an-tóir ag ballaigh orthu agus dá bhrí sin deánann siad greadlach ar an iasc séimhí sin ó am go ham. Ní bhíonn siad chomh mór le cnaipe léine. Is minic a gheofá i mboilg na mballach iad gan cangailt gan eile.
Llandinam
52.4846°N, -3.4356°W
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Llandinam, 113.1 km ó Caerdydd agus 251 ó Londain. Tá daonra 895 ann, agus tá 131 (14.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Beannachtaí Reiligiúnda na Gaeilge
Ar nós go leor teangacha eile tá Beannachtaí Reiligiúnda na Gaeilge sa Ghaeilge. Is minic go ndeirtear agus daoine ag cáineadh na teanga gur teanga reiligiúnda nó Chaitliceach í.
Leagan in áit “Dia dhuit”
Tá 'Dia dhuit/dhaoibh' ag éirí níos foirimiúla. Is fíor go n-úsáidtear 'Dia dhuit' fós, ach is i suíomhanna foirmiúla is minice a chloisfeá anois é, agus ag cainteoirí níos sine ach go háirithe. Má chaitheann tú súil ar theangacha eile. I nGearmáinis na Baváire deirtear 'Gruss Gott', (Is mór Dia), sa Spáinnis deirtear 'adios (chun Dé), 'adieu' sa Fhraincis (chun Dé) arís. Sa tSeirbia tá an focal Iodálach 'ciao' tar éis an ruaig a chur ar na focail 'zdravo' and 'dobar dan' i measc na n-óg. Ceann de na frásaí is coitianta ar fad ar domhan, is dócha, ná 'goodbye', agus ó 'God bye' a thagann seo.
Deir roinnt go dteastaíonn frása eile in áit Dia Dhuit.
Ach mar atá feicthe againn sa Ghaeilge le focail ar nós 'banaltra' agus 'bangharda' atá beagnach imithe as faoi seo, uaireanta déantar cinneadh comhfhiosach éirí as leaganacha áirithe cainte. Is amhlaidh an scéal sa Bhéarla áit a bhfuil banleaganacha roinnt focal ar nós 'actress' á thréigean go tréan. Sa Ghaeilge tá leithéidí 'féintruailliú' agus 'ginmhilleadh' ann, is ní mó ná sásta atá go leor daoine fúthu, is iad ag moladh 'glacaireacht' agus 'forcheannadh toirchis' mar mhalairt orthu.
'Bail ó Dhia is ó Dharwin ort'
Go magúil nó le beagán den diabhlaíocht a úsáidtear 'Darwin duit' agus 'Darwin is Dawkins duit'.
Sochaí
mion|slua spleodrach An pobal mór ina mairimid is ea sochaí. Tá an pobal sin níos mó ná an pobal áitiúil, agus níos mó ná an chomharsanacht ina bhfuil cónaí orainn.
Stocksbridge agus Upper Don
Is ceantar suite i Sheffield é Stocksbridge agus Upper Don.
Srath Gaoithe
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Srath Gaoithe.
An Saighdeoir (réaltbhuíon)
Is réaltbhuíon an stoidiaca é An Saighdeoir nó Sagittarius, a léirítear go coitianta mar cheinteár agus bogha á rí aige. Sagittarius an t-ainm Laidine ar an réaltbhuíon seo, a chiallaíonn boghdóir. Tá Sagittarius suite idir an Scairp, atá ar an taobh thiar de, agus an Gabhar, atá ar an taobh thoir de. Déanann na réaltaí is gile dá chuid pictiúr so-aitheanta de thaephota.
Tugadh ainm an tSaighdeora fosta ar réaltra a aimsíodh le gairid, Abhacréaltra Éilipseach an tSaighdeora, atá lonnaithe díreach taobh amuigh de Chóras Bhealach na Bó Finne.
Is so-aitheanta an réaltbhuíon seo mar gheall ar an astaireacht dá ngairtear an Taephota. Déanann na réaltaí Kaus Media (δ), Kaus Australis (ε), Ascella (ζ) agus φ Sgr an phríomhchuid den phota; is í Kaus Borealis (λ) an pointe ar bharr an chlaibín; is í Alnasl (γ) rinn an ghob; agus is iad Nunki (σ) agus τ Sgr an chluas.
Ní hí α Sgr, nó Rukbat, an réalt is gile ar an réaltbhuíon seo ar chor ar bith, gan bheith di ach ar méid 4.0.
Is dlúithe Bealach na Bó Finne ar dhul dó tríd an Saighdeoir, óir is anseo atá lár an Réaltra lonnaithe. Dá bhrí sin, is iomaí réaltbhraisle agus réaltnéal atá le fáil ar an Saighdeoir.
Réada suntasacha domhainspéire
mion|Sagittarius agus Corona Australis, Microscopium, agus Telescopium
Miotaseolaíocht
Tá scothchosúlacht cipínigh ar an Saighdeoir a bhfuil bogha á rí aige; agus má chuirtear san áireamh réaltaí níos doiléire, is cosúil go bhfuil corp capallach ag an mboghdóir seo D'aithin na Sean-Ghréagaí a leithéid d'íomhá mar cheinteár, cé gur ionannaigh sibhialtachtaí níos luaithe (na Bablónaigh, mar shampla) leis an dia Pabilsag (a raibh sciatháin agus ceann leoin aige fosta) é.
De réir mhiotaseolaíocht na Gréige, d'ionannaítí an Saighdeoir uaireanta le Céarón, agus é ag díriú a bhogha ar an Scairp, cé go n-ionannaítí Céarón níos minice le réaltbhuíon an Cheinteáir. Uaireanta d'ionannaítí réaltbhuíon na Saighde leis an saighead a scaoil an Saighdeoir.
I measc ionannaithe luatha eile faightear an crothal, a bhfuil scothchosúlacht ag na réaltaí is gile leis má chuirtear go léir san áireamh iad. Mar sin, is cosúil go bhfuil baint éigin ag an Saighdeoir, i dteannta réaltbhuíonta eile ar chomhartha stoidiacach an tSaighdeora (go sonrach an Eala, an Lir agus an tIolar)) le bunús mhiotas Éin Stimfealas, ceann de Dhá Shaothar Déag Earcail.
Astralaíocht
Ní hionann comhartha astralaíoch an tSaighdeora a nglacann an Domhan Thiar leis agus an réaltbhuíon réalteolaíoch is an comhartha astralaíoch Hiondúch atá ar aon ainm leis. Tá an chéad cheann ar an stoidiaca trópaiceach (22 Samhain 22 - 21 Nollaig) agus tá an dara ceann ar an stoidiaca réaltach (18 Nollaig - 18 Eanáir).
De réir cosmeolaíochtaí áirithe, tá baint éigin ag an Saighdeoir le dúil chlasaiceach na Tine, agus mar sin de aithnítear mar chomhartha na tine é (mar aon leis an Reithe agus an Leon). Tá an Saighdeoir freisin ar cheann de na ceithre chomhartha inathraithe (i dteannta an Chúpla, na Maighdine agus na nIasc). Is é Iúpatar is pláinéad ceannasach leis, agus is é an Cúpla is frithchomhartha polach leis. Is é an Saighdeoir áitreabh Iúpatair.
Is é an ceinteár nó an boghdóir a úsáidtear mar shiombail an tSaighdeora is.
Bognor Regis agus Littlehampton (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Bognor Regis agus Littlehampton. Cruthaíodh sa bhliain 1983 é. Is é Nick Gibb (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Ábhar iontais (mothúchán)
mion|"Is díol iontais é" ǃ Rud iontach nó suntasach is ea ábhar iontais (mar shampla, seacht n-iontais an domhain) nó a bheith faoi dhraíocht ag duine/rud;  baineann an rud/duine an anáil ar fad díot mion|an roth mothúcháin le Robert Plutchik' Uaireanta is fiosrú tuairimeach é, agus ábhar amhrais go minic ag gabháil leis sin.
Llandochau
51.449°N, -3.1925°W
Baile i Bro Morgannwg, an Bhreatain Bheag, is ea Llandochau, 3.7 km ó Caerdydd agus 212 ó Londain. Tá daonra 1,923 ann, agus tá 161 (8.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Alain Carrier
Ealaíontóir póstaeir agus maisitheoir Francach é Alain Carrier (14 Deireadh Fómhair 1924, Sarlat-la-Canéda — 15 Nollaig 2020, Sainte-Alvère). D’fhás sé aníos i mbeár a thuismitheoirí áit ar bhuail sé le daoine móra le rá mar Paul Éluard, André Malraux, Henry Miller… Thaispeáin an t-iompróir óg Alain bronntanas líníochta go han-luath. Ag 16, d’fhág sé an scoil agus chuaigh sé isteach sa Ghluaiseacht Frithbheartaíochta. Tar éis an chogaidh, bhog sé go dtí an phríomhchathair agus tháinig sé chun bheith ina chúntóir don ealaíontóir póstaeir Paul Colin. Sa bhliain 1999, chuaigh an t-ainm Alain Carrier isteach i bhfoclóir Larousse. Sa bhliain 2003, d’imigh 300 dá chuid póstaer go Leabharlann Náisiúnta na Fraince i bPáras mar a gcoinnítear iad. In 2006, cruthaíodh an cumann Cairde Alain Carrier chun a chuid oibre a chaomhnú. Bhí sé ina Ridire ar an Ord Fiúntais Náisiúnta ó 1982 agus ina Ridire ar an Léigiún Onóra ó 2004.
Duach mac Dalláin
Deartháir le Lughaidh ba ea é.
Dar le John O'Donovan, bhí Duach i gcoróin le haon bhlian déag sula bhfuair sé goin a bháis agus bádh é.
Radachur radaíghníomhach
Ábhair radaighníomhacha a tháirgtear ag pléascthaí núicléacha os cionn talún (mar shampla, i dtástálacha arm, nó mar thoradh ar an timpiste i stáisiún núicléach cumhachta Shearnóbail i 1986, nó an timpiste núicléach i bhFukushima i 2011). Iompraítear na hábhair seo chun siúil ó ionad a sceite ag na gaotha, agus de réir a chéile titeann siad go talamh mar phúdar tirim nó tuaslagtha sa bháisteach. Truaillíonn siad an talamh suas leis na mílte ciliméadar i gcéin. Sa radachur iarmharach ar an timpiste i Searnóbail bhí Cs-34, Cs-37, I-131, Pu-239 is Sr-90.
An Iaráic
Tír sa Mheánoirthear agus in iardheisceart na hÁise í Poblacht na hIaráice. Tá sí ag críocha aici leis an Araib Shádach agus le Cuáit ó theas, leis an Tuirc ó thuaidh, leis an Siria san iarthuaisceart, leis an Iordáin san iarthar, agus leis an Iaráin san oirthear. Thugtaí an Mheaspatáim ar an dúiche seo.
thumb|left|Léarscáil
Stair
Ba i réigiún na Measapatáime, idir an Eofrait agus an Tígris, a cuireadh tús le roinnt de na sibhialtachtaí is ársa ar domhan, na Suiméaraigh, na Bablóinigh agus na hAsaírigh. Tar éis a bheith faoi cheannas na Peirse ar feadh i bhfad, ghabh na hArabaigh seilbh ar an réigiún sa bhliain 656, agus aistríodh an Chailifeacht go dtí an chathair nua í mBagdad sa bhliain 762 (in aice leis an Bhablóin ársa). Bhí Bagdad ina príomhchathair don domhan Arabach ar feadh na gcéadta bliain go dtí gur chuir an Impireacht Otamánach an ceantar faoi chois sa bhliain 1534.
Cogadh Iaráin - Iaráic
Ar an 22 Meán Fómhair 1980, bhris cogadh amach idir an Iaráin agus an Iaráic. Rinne Saddam Hussein ionradh ar an Iaráin.
Maraíodh 1,000,000 ar an dá thaobh.
Chuir na Náisiún Aontaithe deireadh leis an doirteadh fola sa bhliain 1988.
Buinneach
Tarlaíonn buinneach ghéar de bharr athlasadh na putóige, ceimiceán greannach sa bhia, nó ionfhabhtaithe le miocrorgánaigh (mar a tharlaíonn i ndinnireacht).
An Iaráic
Cogadh na Murascaille
Ar an 2 Lúnasa 1990 nuair a thug Saddam Hussein an t-ordú ionsaí a dhéanamh ar Chuáit.
Buinneach
Tarlaíonn buinneach ainsealach nó fhéiltiúil i gcás an-chuid galar ainsealach sa stéig bheag nó an stéig mhór (mar shampla, i ndrólainníteas). Torthaí suntasacha ar an mbuinneach is ea cailliúint uisce is salann ón gcolainn, agus b'fhéidir díhiodráitiú.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1990
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1990, a thosaigh ar 13 Bealtaine 1990 agus chríochnaigh ar 2 Meán Fómhair 1990. B'í an 104ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 15 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 27ú huair.
An Iaráic
Cogadh na Murascaille
Thosaigh an Cogadh na Murascaille dá bharr Bhí an bua ag na gComhguallithe sa deireadh ar an 28 Feabhra 1991, ach níor cuireadh an ruaig ar Saddam Hussein. Agus iad ag teitheadh ó Chuáit, dhóigh na hIarácaigh a lán de na tobair ola atá go flúirseach sa tír seo.
Cogadh na hIaráice
Ar an 19 Márta 2003 chuir an chomhghuáillíocht tús leis an gcogadh in aghaidh na hIaráice. Chuaigh Tony Blair agus George W. Bush glan i gcoinne na tuairime a bhí ag na Náisiúin Aontaithe gur cheart fanacht níos faide agus nár cheart ionsaí a dhéanamh ar an Iaráic de bharr na tubaiste a d’fhéadfadh tarlú.
Is iomaí tuairim fós faoi cad chuige a ndearna siad é, agus cé atá freagrach as an gcinneadh tubaisteach sin.
Cogadh cathartha
I mí Aibreáin 2010, chuir WikiLeaks físeán d'eachtra a tharla sa bhliain 2007 inar mharaigh fórsaí SAM sibhialtaigh hIaráice agus iriseoirí, ar a dtugtar Collateral Murder.
mion|Feabhra, 1991: Chuir fórsaí míleata [[Saddam Hussein olacheantair Chuáit le tine.|clé]]
Radagrafaíocht
Táirgeadh íomhá fhótaghrafach (le fírinne, scáthíomhá) struchtúir a dtéann X-ghathanna, gáma-ghathanna nó leictreoin tríothu. Ionsúitear na radaíochtaí seo go difreálach sna hábhair is na codanna éagsúla sa struchtúr, agus táirgeann dlúis nochta dhifriúla ar an eibleacht fhótagrafach. Rinne Röntgen an chéad radagraf i 1895, agus faoi seo tá an teicníocht forbartha is in úsáid go forleathan sa mhíochaine is i gcomhair tástála neamh-mhilltí sa tionscal.
Baltasar Gracián
Íosánach, scríbhneoir Spáinneach ón Ré Órga a shaothraigh prós teagascach agus fealsúnachta ab ea Baltasar Gracián y Morales (Belmonte de Gracián, 8 Eanáir, 1601 - Zaragoza, 6 Nollaig, 1658). I measc a chuid saothar, seasann El Criticón - allegory of life life - atá ar cheann de na húrscéalta is tábhachtaí i litríocht na Spáinne, atá inchomórtais i gcáilíocht le Don Quixote nó La Celestina.
Walkley
Is ceantar suite i Sheffield é Walkley.
Rochgorton
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Ráth a' Ghoirtein.
23 Márta
Is é an 23 Márta an 82ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 83ú lá i mbliain bhisigh. Tá 283 lá fágtha sa bhliain.
Ardeaglais Saint-Sacerdos i Sarlat
mion|Ardeaglais Saint-Sacerdos i Sarlat Ardeaglais Chaitliceach Rómhánach na Fraince atá in Ardeaglais Saint-Sacerdos i Sarlat, atá lonnaithe i Sarlat-la-Canéda, i roinn Dordogne. Tá teideal comh-ardeaglais deoise Périgueux agus Sarlat air. Rangaíodh é mar shéadchomhartha stairiúil i 1840.
Cur i láthair
Tá an tearmann tiomnaithe do Saint Sacerdos. Tá dhá naomh sa Fhrainc ar a dtugtar Sacerdos, ach tagraíonn pátrúnacht na hardeaglaise do Sacerdos of Limoges, ar tugadh a iarsmaí don ardeaglais sa Mheán-Aois. D’imigh na taisí le linn Chogaí an Reiligiúin.
Rhasidat Adeleke
Is rábálaí Éireannach í Rhasidat Adeleke a rugadh ar 29 Lúnasa 2002. Bhain sí curiarracht náisiúnta amach nuair a chríochnaigh sa rás 400m sa bhliain 2022.
Gairm
Bhuaigh Adeleke bonn airgid sa rás sealaíochta 4 x 100m le Molly Scott, Gina Akpe-Moses, Ciara Neville agus Patience Jumbo-Gula ag Craobhchomórtas Domhanda i Tampere, an Fhionlainn sa bhliain 2018 agus bonn óir sa 200m ag Craobhchomórtas Lúthchleasaíochta na hEorpa 2018 i Győr, an Ungáir.
Sa bhliain 2021 bhuaigh Adeleke an rás 100m agus an rás 200m araon ag Craobhchomórtais na hEorpa i Tallinn na hEastóine agus ba sheaimpín náisiúnta í mar thoradh. Thosaigh sí ag freastal ar scoláireacht ar Ollscoil Texas chomh maith.
I mí Lúnasa 2022, bronnadh an cúigiú háit uirthi i gcluiche ceannais 400m ag Craobhchomórtais Lúthchleasaíochta na hEorpa nuair a bhain sí curriarracht náisiúnta amach le 50.53 soicind.
In 2023, bhuaigh Adeleke an bonn airgid i gcomórtas 400m na mban sa Chraobhcomórtas Lúthchleas Coláiste Náisiúnta Laistigh, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Chríochnaigh sí in am 50.45 soicind, 0.12 soicind níos moille ná an churiarracht Éireannach a bhain sí amach an mhí seo caite.
Cúlra
Rugadh Adeleke i mBaile Átha Cliath sa bhliain 2002. Is as an Nigéir dá tuismitheoirí, Ade agus Prince Adeleke. Bhuaigh an rás 100m agus an rás 200m ag craobh na hÉireann fad is a bhí sí ag freastal ar Choláiste na Toirbhearta, Tír an Iúir.
Is ball de Chlub Lúthchleasaíochta Thamhlachta í.
Páirc Mhic Dhonncha
Is staid CLG suite i gContae Thiobraid Árann í Páirc Mhic Dhonncha.
Llandrillo
52.9222°N, -3.4372°W
Baile i Sir Ddinbych, an Bhreatain Bheag, is ea Llandrillo, 161.3 km ó Caerdydd agus 275 ó Londain. Tá daonra 569 ann, agus tá 337 (59.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Finíochas
Is éard is finíochas ann ná cleachtas i measc an dreama sin a bhfuil an chumhacht acu nó atá in ann tionchar a imirt ar dhaoine eile chun fabhar a thabhairt do ghaolta nó cairde leo, go háirithe ó thaobh post.
Tá sé bunaithe ar an bhfocal finíoch a bhfuil dhá chiall leis, 1 ball teaghlaigh, comhchiníoch. 2. Oibrí atá beag ach áisiúil.
Ollfhuadach Iguala 2014
Ar 26 Meán Fómhair, 2014, fuadaíodh triúr is daichead fear ó Choláiste na Múinteoirí Tuaithe Ayotzinapa agus ansin d'imigh siad as radharc in Iguala, Guerrero, Meicsiceo. Líomhnaítear gur thóg póilíní áitiúla ó Iguala agus Cocula iad, i gclaonpháirt le coireacht eagraithe. Tá an ollfhuadach ina chúis le hagóidí idirnáisiúnta agus le corraíl shóisialta leanúnach. As sin d'éirigh an Gobharnóir Guerrero Ángel Aguirre Rivero as oifig de bharr na n-agóidí ó cheann ceann an stáit ar 23 Deireadh Fómhair, 2014.
Llandrillo-yn-Rhos
53.3094°N, -3.7382°W
Uachdar Àrdair
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Uachdar Àrdair nó Uachdar Ardobhair. (Béarla: Auchterarder).
Ambrose Barlow
Naomh Caitliceach is ea Ambrose Edward Barlow, a rugadh i 1585 in Chorlton-cum-Hardy, Manchain, Lancashire. Fuair sé bás ar an 10 Meán Fómhair 1641, i Lancaster, Lancashire.
Buinneach lao
Buinneach dhian i laonna, laonna nuabheirthe go háirithe. Táirgtear faecas iomadúil uisciúil bréan, a éiríonn stolptha timpeall leath deiridh an ainmhí ag an am céanna is a dhíhiodráitíonn sé. Cliseann sé go luath ina dhiaidh sin, agus nuair a dhiúltaíonn an lao bia a ithe bíonn baol mór go bhfaighidh sé bás. Bíodh is go mbíonn miocrorgánaigh bainteach leis an ngalar (Echerichia coli is Salmonella), drochfheirmeoireacht is drochthithíocht do na hainmhithe is minice a bhíonn freagrach as. Mar chóireáil, is gá smacht a chur ar an mbuinneach go práinneach agus an t-ainmhí a athhiodráitiú.
Seisear Birmingham
mion|Cuimhneachán, [[Buamáil Birmingham (1974)]] mion|Shire Hall, Lancaster Castle Ciontaíodh seisear, ar a dtugtar 'Seisear Birmingham ' (Birmingham Six), san éagóir mar gheall mar gheall ar na buamálacha a tharla i mBirmingham ar 21 Samhain 1974, ionsaithe inar maraíodh duine is fiche agus inar gortaíodh os cionn 220 duine eile, ceann de na hainghníomhartha ba mharfaí le linn na dTrioblóidí.
Cuireadh na ciontuithe ar neamhní ar 14 Márta 1991 agus bronnadh cúiteamh idir £840,000 go £1,200,000 an duine.