cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Comhaontas Dhínit an Duine
Is páirtí polaitiúil i bPoblacht na hÉireann é Renua Éireann (Béarla: Human Dignity Alliance) a bunaíodh sa bhliain 2018.
Lelystad
Is bardas agus cathair san Ísiltír é Lelystad. Tá se ina phríomhchathair Flevoland. Tá daonra 77,260 sa chathair. Bunaíodh an chathair tar éis na Zuiderzeewerken sa bhliain 1967. Tá an chathair suite trí mhéadar faoi leibhéal na mara.
Schleswig-Holstein
Is í Schleswig-Holstein (fuaimniú as Gearmáinis, as Danmhairgis Slesvig-Holsten, as Freaslainnis Thuaidh Slaswik-Holstiinj, as Gearmáinis Íochtarach Sleswig-Holsteen) an naoú stát is mó de réir daonra agus an dóú stát déag is mó de réir achair sa Ghearmáin. Tá sí suite i dtuaisceart na Gearmáine ar an leithinis na Iútlainne. Tá an stát ag críochantacht leis na stáit Ghearmánacha seo: an tSacsain Íochtarach, Hamburg agus Mecklenburg-Vorpommern. Thairis sin, tá teorainn aici leis an Danmhairg.
Clár Erasmus
mion|320x320px Is é Clár Erasmus an clár atá ag an Aontas Eorpach chun tacú leis an oideachas tríú leibhéal, an oiliúint, an óige agus an spórt, go háirithe, san Eoraip. Bhí buiséad €16.4 billiún ag an gclár sa ó 2014 go dtí 2020. Leis an maoiniú sin, tabharfar caoi ná milliún Eorpach dul thar lear, ag déanamh staidéir nó ag obair srl.
Tá deiseanna ann d’oibrithe deonacha, oiliúnaithe gairmoideachais, agus foghlaimeoirí fásta beag beann ar an aois atá acu, agus do go leor leor eile.
Stair
Bunaíodh an clár ar 13 Meitheamh 1987 agus thosaigh mic léinn ag staidéar in ollscoil thar lear mar chuid de chlár Erasmus an AE.
Ó 1987 go dtí 2017, bhí 9 milliún duine tar éis páirt a ghlacadh i malartú ar an gcoigríoch, ó gach cearn den Eoraip.
Tréithe
Ní do mhic léinn amháin a chuireann clár "Erasmus+" deiseanna ar fáil. Is cumasc é de sheacht gclár a bhíodh ann cheana, agus tá deiseanna ann do raon leathan daoine aonair agus eagraíochtaí.
Scéim bhreá Erasmus a thugann deis do mhic léinn na hEorpa an méid nach ndéanfadh siad sa bhaile a dhéanamh abhus, agus a athrach sin timpeall.
Barry Marshall
Micribitheolaí a rugadh i gKalgoorlie na hAstráile is ea Barry Marshall (rugadh 25 Meán Fómhair 1951).
Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 2005 lena chomhghleacaí Robin Warren as ról an bhaictéir Heliobacter pylori a léiriú maidir le gastaireintríteas agus galar an othrais pheiptigh.
1. Fußballclub Union Berlin
Is club peile i mBeirlín sa Ghearmáin é '''1. FC Union Berlin'''. Bunaíodh an club sa bhliain 1906 faoin ainm F.C. Olympia Oberschöneweide agus tugadh Union Oberschöneweide orthu sa bhliain 1920. Tar éis an Dara Cogadh Domhanda bhí ainmneacha difriúla ar an gclub. Athbhunaíodh an club sa bhliain 1966 faoin ainm atá air inniu. B'iad an lucht leanúna a roghnaigh an t-ainm sin. Is iad dearg agus bán dathanna an chlub.
Martín de Porres
Naomh is ea Martín de Porres (9 Nollaig 1579 – 3 Samhain 1639). Bráthair Doiminiceach a bhí ann. Rugadh i Líoma, Peiriú, é.
1. Fußballclub Union Berlin
Tar éis ceannchluiche um chorn DFB-Pokal 2000/01 a imirt in aghaidh Schalke 04 (0:2) bhí foireann na bhfear i dteideal chun páirt a ghlacadh i gcomórtas UEFA sa bhliain 2001/02 agus shroich siad an dara babhta. Imríonn Union sa dara sraith sacair na Gearmáine (Zweite Bundesliga), tar éis an séasúr 2008/2009 a chríochnú mar an chéad sheaimpín ariamh na 3ú sraith Ghearmánach, a bhí nuabhunaithe i samhradh 2008. Chríochnaigh siad an chéad séasúr dá gcuid faoi láthair sa dara sraith (.i. 2009/10) ar an 12ú háit (as 18). Sna séasúir ina dhiaidh sin shroich siad an 11ú, an 7ú agus arís an 7ú háit. Idir an dá linn nuathógtár ceathrú hardán na staide a bhfuil beagnach gach suíochán ar fad air. Tá an staid réite anois le haghaidh níos mó ná 21,700 duine (3,807 suíochán, 17,910 seasamh).
thumb|right|280px|Stadion an der Alten Försterei, [[Beirlín, sular nuathógadh í]] thumb|right|280px|Stadion an der Alten Försterei, tar éis a nuathógadh í
Scuaid
An scuaid faoi láthair
Imoibriú comhdhlúthúcháin (ceimic)
deas|250px|thumb|Comhdhlúthú
Sa cheimic, is éard is imoibriú comhdhlúthúcháin ann ná imoibriú ceimiceach ina chuingríonn dhá mhóilín nó níos mó (feidhmghrúpaí), chun táirge a chruthú le díbirt móilíní réasúnta beag. Is féidir gur uisce, clóiríd hidrigine, meatánól, nó aigéad aicéiteach a bhéas i gceist, ach in imoibriú bitheolaíochta is minic a bhíonn uisce i gceist.
I bpolaiméarú comhdhlúthúcháin, atá an-tábhachtach i dtáirgeadh fabraicí saorga de na cineálacha poileistir is polaimíde, díbrítear uisce de ghnáth.
Nuair a n-imoibríonn dhá móilíní ar leith, tugtar idirmhóilíneach ar an chomhdhlúthúchán. Sampla simplí is ea comhdhlúthúcháin dhá aimíonaigéad chun an nasc peiptídeach a dhéanamh, tréith na próitéine. San hidrealú tarlaíonn a mhalairt, roinneann aonán ceimiceach ina dhá chuid trí oibriú mhóilín pholach uisce, a scoilteann é féin chuig iain hiodrocsaídí agus hidrigine. Mar sin bíonn fuinneamh de dhíth.
Almere
Is bardas agus cathair san Ísiltír é Almere. Tá daonra 196,290 sa chathair.
Ceolaire Cetti
Is éan é an ceolaire Cetti. Is baill d'fhine na Cettiidae iad.
Eochaidh Aireamh
Sa Rúraíocht agus Miotaseolaíocht na nGael, ba Ard-Rí na hÉireann é Eochaidh Aireamh (Sean-Ghaeilge Eochu nó Eochaid Airem) ("treabhdóir"), mac Fionn.
Achar ama
I bhfoinsí ar leith, faightear croineolaíochtaí ar leith dá réim:
Tochmharc Éadaoine
Tá tionchar mór ag Eochaidh sa seanscéal Tochmharc Éadaoine. .
Thug Eochaidh cuireadh d'fhir na hÉireann go féile ag Teamhair, ach dhiúltaigh siad agus é gan bean chéile. Chuir sé teachtairí amach chun an bhean is áille in Éirinn a aimsiú, agus í ná Éadaoin. Thit Eochaidh i ngrá léi ar an gcéad amharc, agus phós sé í.
Thit deartháir Eochaí, Ailill Angubae, i ngrá léi freisin, agus thit sé i searg le grá aontaobhach. Chuaigh Eochaidh amach ó Theamhair ar chuairt ar fud na hÉireann. D'fhan Ailill le hÉadaoin, agus tháinig biseach air.
Tar éis d'Eochaidh teacht abhaile, tháinig Midhir, iarleannán Éadaoine, go Teamhair agus thug dúshlán dó ficheall a imirt. Mhéadaíodh na geallta, ach choinnigh ar Eochaidh ag buachan. I ndeireadh na dála, mhol Midhir go n-imreoidís le haghaidh póige is barróige ó Éadaoin. Bhuaigh Midhir an babhta seo. Dúirt Eochaidh le Midhir teacht ar ais i gceann míosa, agus idir an dá linn, ghair sé ar a laochra is cróga teacht go Teamhair. In ainneoin an airm, nocht Midhir é féin laistigh den tigh. Ghéill Eochaidh go mbeire Midhir barróg ar Éadaoin, ach ar an dtoirt, d'eitil an dís amach i riocht ealaí tríd an spéirléas.
D'ordaigh Eochaidh a chuid fear um gach sídhe in Éirinn a thochailt, go bhfaighe a bhean. Agus iad ag tochailt ag sídhe Mhidhire i mBrí Léith, tháinig Midhir féin ar an bhfód agus gheall sé go dtuga sé Éadaoin ar ais. Thóg sé leis áfach caoga bean i riocht Éadaoine, agus dúirt sé le hEochaidh a rogha a thoghadh. Thóg sé abhaile leis té gur mheas sé gurbh Éadaoin í, ach ba í a mhalairt an fhírinne. Luigh sé léi agus gineadh iníon. Nós faide anonn, tháinig Midhir arís agus d'inis sé go raibh Éadaoin torrach agus í fuadaithe aige, agus gurbh í an bhean tofa ag Eochaidh ná a páiste, iníon Eochaí féin. Agus é náirithe, d'fhág Eochaidh iníon a gcaidrimh colaigh lasmuigh gan clúdach, ach fuarthas agus tógadh í ag aoire agus a bhean chéile. In am trátha, phós sí comharba Eochaí, Eterscél Mór, agus rugadh mac di, an t-ardrí, Conaire Mór.
Gleann Aireamh
Is sráidbhaile agus gleann leathan i nGleannta na hAontroma é Gleann Aireamh (Glenariff nó Waterfoot) i gContae Aontroma thuaidh ar an gcósta. Tá príomhbhóthar (an A43) ón baile beag Gleann Aireamh, go dtí An Baile Meánach.
Ronald Aylmer Fisher
Staitisteoir is géineolaí a rugadh in East Finchley Shasana ab ea Ronald Aylmer Fisher (1890-1962). Agus é i mbun taighde talmhaíochta, d'fhorbair sé anailís an athraithis chun leathadh sonraí timpeall ar an meanluach a thomhas is a mheasúnú. Tá an anailís seo bunúsach caighdeánach i dtaighde bitheolaíoch, talmhaíochta is míochaine. Scríobh sé The Genetical Theory of Natural Selection (Teoiric Ghéiniteach an Roghnaithe Nádúrtha, 1929), a raibh tionchar suntasach aige ar an ngéinitic éabhlóideach.
Fear na bPéisteanna
Is ceann de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha é Fear na bPéisteanna, agus is ceann é freisin de na 48 seanréaltbhuíon a chuir Tolamaes i gclár sa dara haois. Iompróir na Péiste is brí le Ophiuchus, an t-ainm clasaiceach a thugtar go coitianta ar an réaltbhuíon seo. Is focal Gréigise é sin, áfach. Ba é Serpentarius, a chiallaíonn an rud céanna, an t-ainm a thug na Sean-Rómhánaigh uirthi. Ar réaltbhuíon an stoidiaca (.i. na 13 réaltbhuíon a dtéann an Ghrian tríothu i rith na bliana) is é Fear na bPéisteanna an t-aon cheann amháin nach nglactar leis mar chomhartha astralaíoch.
Léirítear Fear na bPéisteanna mar fhear agus péist mhór lúbarnach (.i. réaltbhuíon na Péiste) ar iompar aige. Roinntear an phéist ina dá chuid trí idirshuíomh Fhear na bPéisteanna, dá ngairtear Ceann na Péiste agus Eireaball na Péiste; ach cuirtear an dá chuid le chéile san áireamh mar aon réaltbhuión amháin.
Réada suntasacha domhainspéire
Faightear a lán réaltbhraislí ar an réaltbhuíon seo: ina measc IC 4665, NGC 6633, M9, M10, M12, M14, M19, M62 agus M107, chomh maith leis an réaltnéal IC 4603-4604. Tá an réaltra dúbailte corr NGC 6240 freisin ar réaltbhuíon Fhear na bPéisteanna.
Miotaseolaíocht
Ionannaítear Fear na bPéisteanna leis an bhfear leighis scéalaíochta Asclepius, a d'fhoghlaim rúnda an tsaoil is an bháis ó dhá phéist: mharaigh Asclepius péist amháin ach leigheas péist eile í trí luibheanna a chur uirthi agus tógadh ó mhairbh í.
De réir cuntais eile, thóg an ceinteár Céarón mar a mhac féin é agus d'fhoghlaim Asclepius leigheas ó. Is dócha go bhfuil baint éigin anseo le réaltbhuíon an tSaighdeora atá in aice láithreach. In aimsir na Rómhánach, d'ionannaítí an Saighdeoir ó am go chéile le Céarón (a ionannaítear go coitianta le réaltbhuíon an Cheinteáir).
Is deacair, áfach, dealramh fir a aimsiú ar na réaltaí seo gan iarracht mhór a dhéanamh, ós rud é go bhfuil an fear ag iomrascáil leis an bpéist. Anois is arís ionannaítear cúpla réalta faoi bhásta an fhir le corp na péiste. Dá bharr sin is deacair idirdhealú cruinn a dhéanamh ar an dá réaltbhuíon.
Stair
thumb|200px|left|Líníocht le [[Johannes Kepler a thaispeánann suíomh an stella nova (.i. réalta nua) ar chos Fhear na bPéisteanna.]] Mar a dúradh cheana, bhí aithne ar an réaltbhuíon seo ag lucht an tseansaoil agus chuir Tolamaes i gclár í i measc na 48 seanréaltbhuíon. Ó am go chéile thugtaí Serpentarius uirthi, leagan Laidine dá hainm.
Is é an teagmhas neamhaí is tábhachtaí a tharla ar an réaltbhuíon seo ná an t-ollnóva sa bhliain 1604, dá ngairtear fosta Réalta Kepler. Aimsíodh an pléascadh neamhaí seo don chéad uair ar 9 Deireadh Fómhair 1604 in aice le θ Oph. Bhreathnaigh Johannes Kepler don chéad uair é ar 16 Deireadh Fómhair, ach rinne sé a oiread sin staidéar air gur ainmníodh an t-ollnóva as ina dhiaidh sin. D'fhoilsigh sé cur síos ar an ollnóva sa leabhar dá ngairtear De stella nova in pede Serpentarii ("Faoin Réalta Nua ar Chos Fhear na bPéisteanna"). Bhain Galileo úsáid as an réalta seo agus a taispeánadh gearr chun chur in aghaidh an dogma Arastotaileach sin a dhearbhaigh go raibh na spéartha neamhathraitheach.
Níor tharla an t-ollnóva seo ach 32 bliana i ndiaidh ollnóva eile ar Chaiseoipé a bhreathnaigh Tycho Brahe; tharla an t-ollnóva is deireanaí roimhe sin sa bhliain 1054 ar réaltbhuíon an Tairbh (féach Réaltnéal an Phortáin). Tar éis Réalta Kepler, níor breathnaíodh aon ollnóva eile go dtí an bhliain 1987, agus níor aimsíodh an t-ollnóva sin ar Bhealach na Bó Finne ach ar Scamall Mór Magellan (féach Ollnóva 1987a).
<br style="clear:both" />
Astralaíocht
Is é an fáth nach bhfuil Fear na bPéisteanna ar stoidiaca astralaíoch an Domhain Thiar ná go bhfuil an stoidiaca sin bunaithe ar an smaoineamh go gcaitheann an Ghrian an tamall céanna ar chomhartha astralaíoch éigin agus a chaitheann sí ar gach comhartha eile. Tosaíonn an stoidiaca seo ar Thúsphointe Aries (.i. suíomh na Gréine ag am chónocht an earraigh in aimsir Tholamaes), agus tugtar stoidiaca trópaiceach air. Is tábhachtach an rud é idirdhealú a dhéanamh ar an stoidiaca seo agus an stoidiaca réaltach atá bunaithe ar shuímh féin na réaltaí ar an spéir.
Marsúipiach
Mamach atá dúchasach don Astraláise agus an Domhan Úr is ea marsúipiach. Fásann an t-óg i bpúitse, a osclaíonn chun tosaigh i gcineálacha dreaptha nó ar gcúl i gcineálacha a thochlaíonn. An fhaighin géagach, an péineas gabhlánach. An 2ú is an 3ú méar coise beag go minic, agus nasctha le chéile, ag déanamh círe le haghaidh a ghlanta. mion|clé|Marsúipiaigh
Arnhem
Is bardas agus cathair san hÍsiltíre é Arnhem. Tá daonra 151,356 sa chathair.
Nijmegen
Is bardas agus cathair san hÍsiltíre é Nijmegen. Tá daonra 168,840 sa chathair.
Raymond Massey
B'aisteoir Ceanadach-Mheiriceánach é Raymond Hart Massey (30 Lúnasa 1896 – 29 Iúil 1983).
Druim Lannraig
Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Druim Lannraig.
Ceolaire Savi
Is éan é an ceolaire Savi (Locustella luscinioides). Is baill d'fhine na Locustellidae iad.
Dún Droighnein
Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Dún Droighnein.
Stakeknife
mion|2003ː ainmníodh [[Freddie Scappaticci as Béal Feirtse mar Stakeknife (Greg Harkin sa nuachtán, People, a d’fholisigh an ‘scúp’). ]] Tugann Stakeknife ar ghníomhaire Arm na Breataine ina bhall sinsearach den IRA Sealadach, ó 1978 go dtí na 1990idí. Bh Stakeknife in ainm is a bheith i gceannas ar aonad ‘pionóis’ an IRA (the ' the IRA nutting squad'). Bhí sé mar ghníomhaire an dá thaobh ar feadh 20 bhliain.
Tá fiosrúchán ar bun ag póilíní sa Bhreatain ó 2016 faoin mbaint a líomhnaítear a bhí ag Stakeknife – agus dá réir sin ag Arm na Breataine – le breis agus leathchéad dúnmharú. Mhaígh teaghlaigh gur theip ar an RUC suas le 18 dúnmharú a fhiosrú chun ról Stakeknife mar spiaire a cheilt.
Frithspiadóireacht
Sna hochtóidí cuireadh Stakeknife i gceannas ar aonad slándála an IRA, oibríocht frithspiadóirí na bparaimíleatach. Thuill sé cáil na míthrócaire mar cheannasaí an aonaid sin a mbíodh daoine á bhfuadach, a gciapadh agus á marú acu agus admhálacha nó ‘faoistiní’ á n-eisiúint, i ndiaidh na maruithe, go leor acu bréagach.
Sa bhliain 2003, ainmníodh Freddie Scappaticci as Béal Feirste mar Stakeknife (Greg Harkin sa nuachtán, People, a d’fholisigh an ‘scúp’). D’fhág Scappaticci an Tuaisceart láithreach bonn agus d'éag i dtús mhí Aibreáin 2023 i Sasana. Shéan Scappaticci gurbh eisean Stakeknife ach theith sé in 2003 agus mhair faoi chosaint finné i Sasana idir 2003-2023.. D'éag Scappaticci i dtús mí Aibreáin 2023, in aois 77 dó, agus adhlacadh é faoi rún i Sasana. Fuair sé bás nádúrtha ina leaba, más fíor, pribhléid nár cheadaigh seisean d’an-chuid a frítheadh caite le hais bóithre, púicíní orthu agus piléar i gcúl a gcinn.
Fiosrúcháin
Sa bhliain 2016 cuireadh Jon Boucher, iarPhríomh-Chonstábla Bedfordshire i gceannas an fhiosraithe, ‘Fiosrú Kenova’ nó 'Oibríocht Kenova'. Idir 2016-2021, bhailigh foireann Boucher, idir phóilíní agus sibhialtaigh 1,000 ráiteas, na mílte cáipéisí agus breis is milliún foilseán.
Ar 30 Eanáir 2018, gabhadh Scappaticci. Bhí pornagrafaíocht crua, aindleathach, ina sheilbh aige, béistiúlacht go háirithe. Bhí galar dubhach air, nó sin a dúirt sé ag an am. Shéan sé na líomhaintí go léir agus ligeadh saor é.
Tá carn mór tuairiscí curtha faoi bhráid na Seirbhíse Ionchúisimh aige chun go ndéanfar cinneadh faoi chúisimh as coireanna tromchúiseacha, fuadach agus dúnmharuithe san áireamh. Tuairiscíodh in 2022 go raibh seirbhísí rúnda na Breataine ag iarraidh cuid de thuairisc Boucher a cheilt ach go raibh Boucher ag diúltú don bhrú.
Feadóg stáin
Is uirlis cheoil í an fheadóg stáin. Gaothuirlis adhmaid is ea í, agus sé pholl inti. Tá dlúthbhaint idir an fheadóg stáin agus ceol na gCeilteach.
Hidrimeitéar
Is éard is hidrimeitéar ann sa mheitéareolaíocht ná aon uisce san atmaisféar, beag beann ar a staid. Cuimsíonn an téarma scamaill, ceo, drúcht, ceobhrán, báisteach, flichshneachta, cloichshneachta is sneachta. Fuaraíonn aer atá ag éirí go dtí a dhrúchtphointe, agus comhdhlúthaíonn ar pháirteagail deannaigh, salainn, deataigh is eile chun braoiníní uisce is scamaill a chruthú. Ar aon nós, tugtar scamall air seo más ag airde mhór é, ach má tharlaíonn sé gar don talamh tugtar ceo nó drúcht air. Má fhásann braoinín a dhóthain, titfidh sé mar fhrasaíocht. Braitheann an saghas a thiteann ar an talamh ar theocht an aeir idir an scamall is an talamh. I gcuid mhaith den Domhan is báisteach agus sneachta príomhchodanna an chomhdhlúthaithe, agus úsáidtear na focail ‘báisteach’ is ‘comhdhlúthú’ go hinmhalartach.
Jimmy Durante
B'aisteoir Meiriceánach é James Francis Durante (10 Feabhra 1893 – 29 Eanáir 1980).
's-Hertogenbosch
Is bardas agus cathair san hÍsiltír é 's-Hertogenbosch. Tá daonra 143,945 sa chathair.
Drochaid a' Mhuilinn
Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Drochaid a' Mhuilinn.
Ceolaire cíbe
Is éan é an ceolaire cíbe. Is baill d'fhine na Acrocephalidae iad.
Comhdhúil alafatach
deas|250px|thumb|Comhdhúil alafatach Comhdhúil charbóin, go príomha ceann atá díorthaithe ó aigéad sailleach, nach bhfuil aon ghrúpa aramatach inti.
Mártainsít
An comhábhar is tábhachtaí i gcrua-chruach a fhoirmítear trí mhúchadh ó theocht ard. Is é atá ann ná criostail ar dhéanamh plátaí, idirfhásta. Is criostail iad seo le struchtúr ciúbach, ach díchumtha mar gheall ar an gcarbón atá i láthair i struchtúr an iarainn.
Naomh Gearóid Majella
Ba naomh é Gearóid Majella (6 Aibreán 1726 – 16 Deireadh Fómhair 1755).
Rugadh i Muro Lucano, Basilicata, san Iodáil é agus fuair sé bás i gCaposele, Campania.
Spéirthumadóireacht
Titim go saor ó aerárthach go dtí airde timpeall 600 m, agus uaidh sin titim le paraisiút chun teacht i dtír.
Uaireanta, déanann an parasiútaí cleasanna le linn na saorthitime. Uaireanta eile in imeachtaí foirne, déanann an fhoireann patrúin éagsúla ag coinneáil greim láimhe ar a chéile.
Mar spórt, titeann an t-iomaitheoir go saor faoin domhantarraingt trí 1,000 m nó mar sin roimh oscailt an pharaisiúit, de ghnáth timpeall 750 m in airde. clé|mion|Irish Parachute Club, [[Cluain Bolg (Clonbullogue)]] Bíonn an t-iomaitheoir ag iarraidh tuirlingt taobh istigh d'fhairsinge réamhshocraithe targaide. Aerloingseoir Francach, André-Jacques Garnerin (1769-1823), a rinne an chéad tuirlingt le paraisiút i bPáras i 1787 tar éis a bheith scaoilte as balún.
HTV
Is comhlacht teilifíse é HTV atá mar chuid de líonra ITV atá dírithe ar an mBreatain Bheag agus Sasana Thiar. Cuireadh tús lena chraoladh i 1968. Craolann HTV i mBéarla cé go dtáirgíonn sé cláir Bhreatnaise don stáisiún teilifíse S4C freisin.
A43 (Tuaisceart Éireann)
Bóthar in oirthear Uladh is ea an A43. Tosaíonn an bóthar sa Bhaile Meánach, téann sé ó thuaidh, go Baile Uí Mháirtín, ansin, trasnaíonn sé sléibhte Aontroma, agus tagann sé anuas Gleann Aireamh. Críochnaíonn an A43 cois cósta A2 i mbaile beag Gleann Aireamh.
Bailte ina chúrsa;
Cille Bhrìghde, Siorrachd Dhùn Phrìs
Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh í Eaglais Bhride.
Feirm ghaoithe
mion|Feirm ghaoithe mion|Lynn Offshore Windfarm Bíonn roinnt tuirbíní gaoithe ar fheirm ghaoithe, a úsáideann cumhacht na gaoithe le leictreachas a ghiniúint.
Feirmeacha Gaoithe in Éirinn
Sa bhliain 2023, rinneadh an chéad iarracht le tionscnamh gaoithe amach ón gcósta a chur ar bun sa limistéar mara as Dún nan Gall síos go Corcaigh, cósta thiar na hÉireann uilig.
Nicolas Kiefer
Iar-imreoir leadóige is ea Nicolas Kiefer. Rugadh i Holzminden, an Ghearmáin é ar an 5 Iúil 1977.
Spéirling
mion|Físeán: Hurricane Irma 2017 (NOAA NWS Weather Prediction Cente) Stoirm ollmhór ghaoithe agus bháistí is ea spéirling, nó stoirm nó cuaranfa trópaiceach, nó tíofún srl, go minic millteach, a tharlaíonn mar chuilithe ag déanamh bíse mórthimpeall ar chóras brú ísil. mion mion|Físeán: [[NASA 360]]
Tréithe
mion|Físeán:  sábháilteacht Tosaíonn spéirlingí mar stoirmeacha beaga, os cionn farraigí teo, sna tropaicí. Is minic nach mbíonn na gaotha láidir ag an bpointe seo. Tosaíonn spéirlingí os cionn uisce te (os cionn 26°), de ghnáth idir Mí na Bealtaine is Deireadh Fómhair, agus gluaiseann siar nó siar ó thuaidh sa leathsféar thuaidh, siar nó siar ó dheas sa leathsféar theas, agus cailleann fuinneamh nuair a thagann i dtír. Casann an spéirling tuathal má tá sí ar an taobh ó thuaidh den mheánchiorcal agus casann sí deiseal má tá sí ó dheas de.
Nuair a ghluaiseann an spéirling trasna an aigéin, súnn sí fuinneamh ón aer teolaí, méadaíonn ar a luas agus éiríonn sí níos láidre. Casann sí timpeall agus timpeall uirthi féin agus maireann sí ar feadh cúpla uair an chloig ar a laghad, agus i bhfad níos mó go minic. Bailíonn spéirling na billiúin tonna galuisce ón bhfarraige agus déanann sí scamaill mhóra as seo
Bíonn luasanna na ngaoth an-ard inti (os cionn 130 km u -1 nó i bhfad níos mó agus ≥ 14 ar an scála Beaufort), ach i lár na bíse (croí na stoirme) bíonn an aimsir ciúin.
Úsáideann meiteáreolaithe Scála Saffir-Simpson chun spéirlingí a thomhas.
De réir mar a fhásann spéirlingí agus mar a ghluaiseann siad, éiríonn siad níos láidre agus níos tapúla. Bíonn na gaotha ag dul timpeall i gciorcail ach bíonn áit chiúin shocair i lár an chiorcail sin agus tugaimid croí na stoirme uirthi. Bíonn luas agus láidreacht na spéirlinge ag méadú i gcónaí. Cruthaíonn sí scamaill mhóra thoirniúla. Uaireanta, bíonn an córas iomlán 800km ar leithead (i gcomparáid, 486km an fad atá idir cósta thuaidh na hÉireann agus an cósta theas).
Damáiste
Is í an spéirling an stoirm is láidre ar domhan, agus maraíonn spéirlingí na céadta daoine, nó níos mó, gach bliain. Is é an t-uisce is cúis le formhór an damáiste a dhéanann spéirling. Bíonn báisteach throm i gceist, ach chomh maith leis sin, éiríonn tonnta móra millteacha aníos as an aigéan - tugaimid borradh stoirme orthu seo. Bíonn na tonnta seo suas le 15m ar airde.
Nuair a thagann an spéirling isteach in aice na talún, méadaíonn an borradh stoirme agus réabann sé dumhaigh, ballaí agus bacáin eile. Nuair a bhíonn an spéirling ag taisteal trasna na tíre, bíonn gaotha fíochmhara agus báisteach throm ag bascadh an cheantair ar feadh cúpla uair an chloig. Cailleann an spéirling a cuid cumhachta go tapa, de réir mar a théann sí isteach faoin tír.mion|samhaltú
Beartais cosanta
Má tá rabhadh luath ann faoi spéirling ní mharóidh sí mórán daoine. Ní féidir spéirling a stopadh, ach tá eolaithe ábalta a haistear a rianú trasna an aigéin. Is mór an chabhair í an nua- theicneolaíocht chun gníomhaíochtaí na spéirlinge a thuar.
Is iomaí bealach atá againn le heolas ar an aimsir a bhailiú, mar shampla, satailítí agus aerárthaigh. Bailíonn satailítí aimsire eolas, de lá agus d'oíche, faoi theocht agus faoi phátrúin na scamall. Taifeadann siad an t-eolas seo agus seolann siad ar ais chuig an domhan é.
Bíonn aeráthaigh aimsire ag eitilt i lár stoirme chun eolas a bhailiú. Uaireanta, bíonn uirlisí faoi sciatháin na n-aerárthach seo agus tomhaiseann siad teocht, brú agus luas na gaoithe. Bíonn 'srón' an-fhada ar aerárthaigh eile toisc go mbíonn uirlisí áirithe sa tsrón. Tomhaiseann na heitleáin seo láidreacht, luas agus treo na gaoithe.
Bíonn eolaithe aimsire, nó meitéareolaithe, ar bord na n-árthach seo agus déanann siad staidéar ar na torthaí, sa chaoi gur féidir leo a rá cad a tharlóidh don stoirm. Má tá seans ann go mbuailfidh an spéirling faoi cheann 24 nó 36 uair an chloig, eisíonn siad rabhadh darbh ainm 'Faire'.
Is féidir rabhadh a chur amach i bhfad níos luaithe na laethanta seo. Dá bhrí sin, tagann i bhfad níos mó daoine slán ná a tháinig fadó.
Téamh domhanda
Tharla 10 spéirling, nó mar sin, gach bliain sa Mhurascaill sna 1990idí. Measann roinnt eolaithe anois go méadóidh an uimhir sin agus an téamh domhanda buailte linn.
Ainmneacha
Seans gur tháinig an focal Béarla 'hurricane' ó fhocal de chuid na Meiriceánach Dúchasach, Huracan, a raibh an chiall 'droch-spiorad na gaoithe' leis.
Gach bliain ainmnítear na spéirlingí le hainmneacha in ord aibítreach (ach litreacha tearca mar Q is X a fhágáil ar lár) chun míthuiscint a sheachaint nuair a bhíonn níos mó ná ceann amháin ann ag an am céanna.
Úsáidtear ainmneacha difriúla san Atlantach, oirthear an Aigéin Chiúin, agus lár an Aigéin Chiúin.
Stair
Go bhfios dúinn, tharla an spéirling ba mheasa riamh sa bhliain 1780. Mharaigh sí 22,000 duine sa Chairib.
Fadó, nuair a bhuail spéirling tír ar lá féile naoimh thug na daoine ainm an naoimh sin ar an spéirling. Mar shampla, bhuail Spéirling San Felipe Oileán Puerto Rico ar an 13ú Meán Fómhair 1876. Ag tús an 19ú céad, chuir meitéareolaí Astráileach tús le hainmniú stoirmeacha trópaiceacha. Sa bhliain 1979, chuir Meiriceá tús le húsáid ainmneacha fear agus ban le haghaidh stoirmeacha. Tá 6 liosta d'ainmneacha ann agus tá 21 ainm i ngach liosta díobh. Tosaíonn gach ainm le litir éagsúil ón aibítir. Úsáideann siad liosta uair amháin i ngach tréimhse 6 bliana. Má dhéanann spéirling áirithe damáiste damanta, baineann siad an t-ainm sin den liosta agus cuireann ainm nua ina áit.
Cilla Black
Amhránaí, ban-aisteoir, siamsóir agus pearsantacht sna meáin ab ea Priscilla Maria Veronica White OBE nó Cilla Black a rugadh i Vauxhall, Learpholl ar an (27 Bealtaine 1943 – 2 Lúnasa 2015)
Lon Chaney Jr.
B'aisteoir Meiriceánach é Creighton Tull Chaney (10 Feabhra, 1906 – 12 Iúil, 1973). Ba mac le Lon Chaney é.
John Hanning Speke
Taiscéalaí a rugadh i mBideford Shasana ab ea John Hanning Speke (4 Bealtaine 1827 - 15 Meán Fómhair 1864). Le Richard Burton, tháinig sé ar Loch na Tangainíce (1858), an chéad uair ag duine geal ar an taifead, agus ansin thaistil sé ina aonar gur tháinig ar loch ar thug sé Loch Victeoiria air. Mhaígh sé go raibh sé tar éis foinse na Níle a aimsiú, ach níor creideadh é. Eagraíodh aistear eile (1860-1863), ach fuair sé bás roimh a fhionnachtain a chruthú.
Tagairtí
thumb|clé|John Hanning Speke, timpeall 1863
Evanne Ní Chuilinn
Is iriseoir spóirt Éireannach agus láithreoir teilifíse í Evanne Ní Chuilinn (a rugadh 5 Meán Fómhair 1981). Tá sí ag obair faoi láthair mar láithreoir nuachta spóirt ar RTÉ News: Six One.
Thosaigh Ní Chuilinn a gairm phroifisiúnta mar fho-eagarthóir le RTÉ Sport in 2004, áit ar oibrigh sí ar chláir spóirt éagsúla ar chúl stáitse. Chuaigh sí ar aghaidh go RTÉ Raidió 1 agus RTÉ 2fm, áit ar léigh sí na scéalta nuachta spóirt gach uair an chloig. Bhí sí ina comhláithreoir ar chraoltaí beo ar chluichí Gaelacha éagsúla. Rinneadh tuairisceoir teilifíse di sa bhliain 2006, ar an gclár spóirt OB Sport ar dtús, ansin mar thuairisceoir taobhlíne ar an Sunday Game in 2007.
In 2008, thosaigh Ní Chuilinn ag obair le Nuacht RTÉ, mar thuairisceoir spóirt ar dtús, agus go gairid ina dhiaidh sin mar láithreoir nuachta spóirt ar RTÉ News: Six One. Ó shin i leith, tá roinnt imeachtaí móra spóirt clúdaithe aici, na Cluichí Oilimpeacha san áireamh.
Fógraíodh in 2023 go gcuirfidh Ní Chuilinn an chéad chraoladh iomlán i nGaeilge ar chluichí ceannais Chraobh Shinsir Iomána na hÉireann i láthair.
Kesha
Is cumadóir amhrán agus rapadóir Meiriceánach í Kesha Rose Sebert (Kesha go hiondúil) a rugadh ar 1 Márta, 1987.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 18 ngradam buaite ag Kesha. Tá 54 ainmniúchán faighte aici.
Pierre-Émile Martin
Miotaleolaí a rugadh i mBourges na Fraince ab ea Pierre-Émile Martin (18 Lúnasa 1824 – 23 Bealtaine 1915). Agus é ag obair i dteilgcheárta cruach a athar, shaothraigh sé bealach nua le cruach a tháirgeadh i bhfoirnéis teallaigh oscailte, ag baint feidhm as próiseas athghiniúna teasa a thug comhlacht Siemens isteach. Bhuaigh táirgí phróiseas seo Siemens-Martin an bonn óir ag Taispeántas Pháras i 1867. Ina dhiaidh sin, bhí an fhoirnéis teallaigh oscailte ar phríomhfhoinse cruach an Domhain.
Comhdhúil lipéadaithe
Comhdhúil ina bhfuil céatadán níos mó ná is gnách d'iseatóp ar leith dúile. Is féidir gur iseatóp radaighníomhach é seo, nó iseatóp cobhsaí is féidir a bhrath le speictreascópacht. Iseatóip a úsáidtear go coiteann is ea deoitéiriam (hidrigin-2) agus carbón-13.
Vadús
Is é Vadús príomhchathair an Lichtinstéin.
William Henry Harrison
Ba é William Henry Harrison (9 Feabhra, 1773 - 4 Aibreán, 1841) 9ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta 1841 go dtí an 4 Aibreán 1841.
Tháinig fiabhras tíofóideach air, is cosúil, agus ansin bhuail turraing sheipteach é.
Basil Urwin Spence
Ailtire a rugadh i Mumbai na hIndia ab ea Basil Urwin Spence (1907-1976). An príomhailtire Briotanach díreach i ndiaidh an dara cogadh domhanda. I measc a shaothar bhí pailliún i gcomhair Féile na Breataine (1951) agus ardeaglais nua Coventry (1951).
Dick Powell
B'aisteoir Meiriceánach é Richard Ewing Powell (14 Samhain 1904 – 2 Eanáir 1963).
28 Meitheamh
Is é an 28 Meitheamh an 179ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 180ú lá i mbliain bhisigh. Tá 188 lá fágtha sa bhliain.
Clóidigh, Contae Dhoire
Is baile suite i gContae Dhoire é Clóidigh.
Masaccio
Péintéir a rugadh i San Giovanni Valdarno na hIodáile ab ea Masaccio (Tommaso de Giovanni di Simone Guidi, 1401-1428). Ceannródaí i bpéintéireacht na hAthbheochana. Rinne sé cuid mhaith freascónna i bhFirenze i gcomhar le Masolino.
An Aoine
Is í an Aoine lá na seachtain e idir an Déardaoin agus an Satharn.
Reiligiún
mion|clé|Paidreacha, De hAoine, Mosc Badshahi, Lahore I gCríostaíocht, is í Aoine an Chéasta an Aoine roimh Cháisc.
San Ioslam, is í an Aoine lá adhartha. I dtíortha áirithe Ioslamacha, tosaíonn an seachtain Dé Domhnaigh agus críochnaíonn sé Dé Sathairn, agus i dtíortha Ioslamacha eile, tosaíonn an seachtain Dé Sathairn agus críochnaíonn sé Dé hAoine, mar shampla an Iaráin agus an Afganastáin.
Ritheann an sabóid sa Ghiúdachas ó luí gréine Dé hAoine go dtí luí gréine Dé Sathairn.
Siopadóireacht
Téann muintir Stáit Aontaithe Mheiriceá i mbun siopa dóireachta go fonnmhar ar "Aoine Dhubh", tar éis Lá an Altaithe, sa tóir ar shladmhargaí. Ó na 2000idí ar aghaidh, tá "Aoine Dhubh" in Éirinn. Go minic 'séard atá á dhéanamh ag na siopaí ná 40% a bhaint den phraghas a bhí ar an táirge ag tús na bliana, seachas ar an bpraghas a bhí air an tseachtain seo caite. Mar sin, bíonn an chuma ar an scéal go bhfuil lascaine níos fearr ar fáil. Cuireann sé comhairle ar dhaoine comparáid a dhéanamh idir na praghsanna a ghearanna siopaí éagsúla ar an táirge céanna. clé|mion|Cnoc na hAoine (Knocknaheeny).
Nósanna
mion|299x299px|TGIF, Óstán Taft, Cearnóg Times, Nua-Eabhrac
Stair
Tharla cúpla tubaistí stair iúla Dé hAoine. Tugtar "Aoine Dubh" orthu.
Fisic ardbhrú
Staidéar ar iarmhairtí brú ardaithe ar ábhair. Braitheann cuid mhaith airíonna ábhar ar an mbrú a fheidhmíonn orthu. Mar shampla, athraíonn cuid de na hinslitheoirí ina seoltóirí leictreacha, nó fiú ina bhforsheoltóirí (mar shampla, sulfar), cailleann iarann a airíonna láidre maighnéadacha, agus athraíonn gáis ina leachtanna. Is féidir brú níos mó ná milliún oiread bhrú an atmaisféir a bhaint amach le hinneoin diamantchille.
William B. Davis
Is aisteoir agus stiúrthóir Ceanadach é William B. Davis, a rugadh ar an 13 Eanáir 1938. Bhí príomhpháirt aige i roinnt eipeasóidí The X-Files mar gníomhaire rialtais rúnda The Smoking Man.
Alexandra Burke
Is amhránaí, cumadóir amhrán R&G Sasanach í Alexandra Imelda Cecelia Ewen Burke (rugadh í ar an 25 Lúnasa, 1988). Bhuaigh sí an cúigiú sraith The X Factor sa bhliain 2008. Tháinig sí sa dara háit ar an cúigiú sraith déag Strictly Come Dancing sa bhliain 2017.
2005–09:The X Factor
Thriail Burke don dara sraith The X Factor sa bhliain 2005. Bhí sí sa chatagóir 16-24í. Fuair sí go dtí Tithe na Moltóirí ach ní bhfuair sí áit sna séonna beo.
Thriail Burke arís don cúigiú sraith The X Factor sa bhliain 2008 agus bhuaigh sí an chomórtas le 58.34% na vótaí.
2009–10: Overcome
Scaoil Burke a céad albam Overcome ar an 19 Deireadh Fómhair 2009. Chuaigh an t-albam díreach go uimhir a haon sna RA agus uimhir a dó in Éirinn.
2010–12: Camchuairt All Night Long agus Heartbreak on Hold
Chuaigh Burke ar a céad camchuairt All Night Long i dtacaigh le Overcome. Thosaigh an chamchuairt ar an 14 Eanáir 2011 agus chríochnaigh sé ar an 14 Lúnasa 2011. Scaoil Burke a dara halbam Heartbreak on Hold ar an 4 Meitheamh 2012. Rinne Burke cuma ar The X Factor mar aoi-bhreitheamh ar seachtain 4 de sraith 8, nuair a bhí Kelly Rowland tinn.
2012–innui: Strictly Come Dancing agus The Truth Is
Thosaigh Burke ag obair ar a tríú halbam sa bhliain 2012. Scaoil Burke a céad SL Christmas Gift ar an 23 Nollaig 2012 agus scaoil Burke a dara SL #NewRules ar an 30 Lúnasa 2013. Beidh a tríú SL Renegade amach ar an 27 Aibreán, 2015. Dúirt sí "This EP is extremely close to my heart. It marks what is set to be a new chapter for me both personally and artistically. I have worked extremely hard on this, there has been laughter, tears and sweat. Renegade touches upon themes and experiences that I have never spoken out about before. Since the last album, a lot has changed in my life, but most importantly I have changed. I’m in a great place, healthier and stronger than ever. I feel as an artist its important for one’s music to grow with them. I’m now twenty-six and having taken time out of the musical ring, I now have the gloves firmly back on."
Ghlac Burke páirt sa cúigiú sraith déag Strictly Come Dancing sa bhliain 2017 agus b'é Gorka Márquez a páirtí. Fuair sí an scór is airde i seachtain a dó, ceathair, ocht, naoi, aon déag agus sa cheannais. Bhí sí sa bhunbheirt seachtain a deich agus aon déag. Tháinig sí sa dara háit.
Fógraíodh ar an 22 Nollaig 2017, go bhfuil Burke sínithe le Decca Records agus go mbeadh a tríú halbam The Truth Is ag teacht amach ar an 9 Márta 2018.
Roe v. Wade
Sa bhliain 2023, chuir an Chúirt Uachtarach na Stát Aontaithe an bhreith ar ceal agus bhí  an ceart ag gach Stát a reachtaíocht féin a ritheadh arís ar ais.mion|Harry Blackmun, an fear a scríobh an breithiúnas sa bhliain 1973|clé
Breithiúnas
Sa chás Roe v Wade 410 U.S. 113 (1973), rialaigh Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe go bhféadfadh dlí Stáit cosc a chur ar ghinmhilleadh, tar éis don suth a bheith inmharthana, nó 12 sheachtain. Roimhe 12 sheachtain, ba cheart tús áite a thabhairt do chearta príobháideachta na mná, a dúirt an Chúirt. Tugadh an breithiúnas ar 22 Eanáir 1973.
2022ː ar neamhní
Ar 24 Meitheamh 2022, chuir an Cúirt Uachtarach deireadh leis an gceart - ar bhonn náisiúnta - ar ghinmhilleadh a fháil. Chuir an chúirt rialú an cháis idir Roe v Wade i 1973 'ar neamhní' ó thaobh an dlí Feidearálach. Anois tá an ceart féinchinntiúcháin i bhfeidhm, an ceart ag gach Stát a reachtaíocht féin a ritheadh (mar atá san Aontas Eorpach).
Thug rialú na Cúirte Uachtaraí bua mór do Phoblachtaigh agus do chaomhaigh eile i Meiriceá a bhfuil cosc ar ghinmhilleadh á éileamh acu le fada.
Gnéithe de dhlí
mionÁbhar, cás agus breithiúnas an-chonspóideach ba ea Roe v Wade. B'iomaí dlíodóir a mhaígh, Poblachtach nó Daonlathach, nach raibh an breithiúnas sásúil (mar shampla an dlí-eolaí, John Hart Ely ina aiste cháiliúil The Wages of Crying Wolf: A Comment on Roe v. Wade sa bhliain 1973 ).mion|agóid ina aghaidh, 2009mion|Agóid sa bhliain 2022Níos déanaí, mhínigh Breitheamh Ruth Bader Ginsburg ina haiste Some Thoughts on Autonomy and Equality in Relation to Roe v. Wade, a foilsíodh i  1985, gur tháinig dlíthe cosúil leis an ochtú leasú a bhí againne in Éirinn idir 1982 -2018 salach ar chumas na mban ‘to stand in relation to man, society, and the state as an independent, self-sustaining, equal citizen’.
Dar le Ginsburg, níor mhínigh an Chúirt Uachtarach ceist an ghinmhillte i gceart. Mhaígh an Chúirt i 1973 gur chóir go mbeadh cead ag bean deireadh a chur le toircheas dá dtabharfaí an chomhairle sin di nuair a bhí sí ag caint lena dochtúir go príobháideach. Más ea, d’eascair an ceart sin as an bpríobháideachas féin. Argóint fhíorlag ab ea í sin dar le Ginsburg agus chuir sí béim ar choincheap eile, sé sin an comhionannas.
Dar léi, dá gcuirfeadh an stát féin pionós ar bhean a bhí ag déanamh iarracht ginmhilleadh a fháil di féin, ní bheadh an stát ag tabhairt cothrom na Féinne di toisc nár cuireadh bac nó pionós ar bith ar an bhfear a chruthaigh an féatas céanna.
Mickey's Revue
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea Mickey's Revue a rinneadh sa bhliain 1932. Déanann Goofy a chéad chuma sa scannán seo. Is gearrscannán Mickey Mouse é.
Stair an choilíneachais
mion|400x400px| Críocha coilínithe ag cumhachtaí Eorpacha, Meiriceánacha agus Seapánacha ó 1492 i leith Tá feiniméan stairiúil an choilínithe ar cheann a shíneann ar fud na cruinne agus thar am. Chleachtaigh na Féinicigh, na Gréagaigh, na Turcaigh, agus na hArabaigh an coilíneachas sa chianaois agus sa mheánaois. Thosaigh an coilíneachas sa chiall chomhaimseartha le " Ré na Fionnachtana ", fagus na Portaingéalaigh ar thosach an tslua, agus ansin ag taiscéalaíocht na Spáinne ar Mheiriceá, chóstaí na hAfraice, Iardheisceart na hÁise ar a dtugtar freisin an Meánoirthear, an India, agus Oirthear na hÁise. Ba iad impireachtaí na Portaingéile agus na Spáinne na chéad impireachtaí domhanda mar ba iad na chéad impireachtaí a shíneadh trasna ilchríocha éagsúla, ag clúdach críocha ollmhóra ar fud na cruinne. Idir 1580 agus 1640, bhí an dá impireacht á rialú ag monarcaí na Spáinne in aontas pearsanta. I rith an 16ú haois agus an 17ú haois, bhunaigh Sasana, an Fhrainc agus Poblacht na hÍsiltíre a n-impireachtaí féin thar lear freisin, in iomaíocht dhíreach lena chéile.
Antananairíveo
Tá Antananarivo mar phríomhchathair ar Mhadagascar, an réigúin Analamanga agus an chúige féinrialaitheach Antananarivo. Tá 1,403,449 daoine (2001) ina gcónaí ann. Úsáidtear an t-ainm Francaise freisin, Tananarive nó Tana. Bhunaigh an Rí Andrianjaka an baile sa bhliain 1625, agus d'fhás sé ó shin, go háirithe i ndiaidh a forghabhála ag na Francaigh.
Clann Fhearghaile
mion|Luath-dhreamanna agus ríochtaí in Éirinn, c. 800
Bhíodh ann na barúntachtaí Maigh Cuilinn agus Gaillimh, agus na paróistí Órán Mór, Baile na Cúirte agus Ráthún.
Le Marais
Is ceantar stairiúil é le Marais i bPáras sa Fhrainc. Tá go leor foirgneamh agus ailtireacht a bhfuil tábhacht mhór stairiúil leo ann.
An Cuach
Is baile suite i gContae Dhoire agus i gContae Thír Eoghain freisin é an Cuach.
Spiara
Oscailt, ciorclach is inchoigeartaithe (maidir le trastomhas nó fairsinge) de ghnáth, a rialaíonn an oiread solais a théann isteach tríd an lionsa i gcóras optúil, cosúil le ceamara.
An Chúil Mhór
Is baile suite i gContae Dhoire í an Chúil Mhór.
Mickey in Arabia
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea Mickey in Arabia a rinneadh sa bhliain 1932. Is gearrscannán Mickey Mouse é.
Pietro Mascagni
Cumadóir ceoil a rugadh i Livorno na hIodáile ab ea Pietro Mascagni (1863-1945). Cáil ar leith air as a cheoldráma aonghnímh Cavalleria Rusticana (Niachas Tuaithe, 1890).
Matt Talbot
Saothraí, agus aiséiteach Caitliceach, as Baile Átha Cliath ab ea Matt Talbot, urramach (2 Bealtaine 1856 - 7 Meitheamh 1925). Tá urraim mhór dó i measc lucht Caitliceach ar fud an domhain.
Ceiliúrtar a lá féile ar 16 Meitheamh.
Saol
Rugadh Matt Talbot i mBaile Átha Cliath, i lár na cathrach sa bhliain 1856. Ní raibh spéis ag duine ar bith san fhear seo le linn a shaoil. Ba dhuine bocht é Matt Talbot. Meisceoir ab ea é, nuair a bhí sé óg.
Ansin bhí daoine ag iarraidh a fháil amach faoi shaol an duine seo agus cén fáth go ndearna sé an pheannaid seo. mion|Lána Granby (Sráid Dhoiminic), BÁC Scríobh Thomas Kilroy an dráma cáiliúil ‘Talbot’s Box’ faoi shaol Matt Talbot agus chraol TG4 clár faoi, "Scéalta Átha Cliath", sa bhliain 2012.
Eterscél Mór
I Miotaseolaíocht na nGael, ba Ard-Rí na hÉireann é Eidirscéal Mór (Sean-Ghaeilge Eterscél Mór), mac Íar mac Dedad, sliocht de chlann Óengus Tuirmech Temrach, d'Érainn na Mumhan. Tháinig sé i réim i ndiaidh Eochaidhe Airimh
Sa Rúraíocht
Ní raibh clann ar bith ag ''Eidirscéal, ach tairngríodh go mbéarfadh bean de chine anaithnid mac dó. D'aimsigh agus phós sé le Mess Búachalla an áilleacht, iníon Éadaoine agus iar-ardrí Eochaidh Feidhil. De bharr a giniúna colaí, cuireadh lasmuigh gan clúdach í, ach fuarthas agus tógadh í le tréadaí agus a bhean chéile. Oíche amháin, i dtigh Eterscéil, thug fear neamhaithne cuairt uirthi, ag eitilt tríd an spéirléas i riocht éin, agus ghin sí a mhac, ardrí na todhchaí Conaire Mór, a tógadh mar mhac Eterscéil.
Achar Ama
Bhí Eiderscéal i réim ar feadh cúig nó sé bliana (ag brath ar fhoinse). Mharaigh Nuadha Neacht é ag cath Aillenn agus tháinig i réim ina áit.
I bhfoinsí ar leith, faightear croineolaíochtaí ar leith dá réim:
Spícín
Struchtúr ar leith i mbláthra féar, roinnt bláthanna laghdaithe timpeallaithe le sraith brachtanna beaga. Is féidir go mbeidh siad eagraithe ar chuid mhaith bealaí chun an bláthra a dhéanamh.
Comhéadan grafach úsáideora
Comhéadan scáileáin le bogearraí oibriúcháin ríomhaire mar a mbíonn comhbhaill ghrafacha cosúil le dealbha a úsáidtear chun seasamh do chomhaid ríomhaire is ríomhchláir. Ní gá don úsáideoir ach cliceáil ar an dealbh chun an clár nó an comhad a ghníomhachtú. Is iad na comhbhaill ghrafacha a bhíonn ar fáil de ghnáth i gcomhéadan mar seo ná fuinneoga, dealbha, roghchláir is pointeoirí.
4 Aibreán
Is é an 4 Aibreán an 94ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 95ú lá i mbliain bhisigh. Tá 271 lá fágtha sa bhliain.
An Corrán, Contae Dhoire
Is baile suite i gContae Dhoire é an Corrán.
Mouswald
Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh, in iardheisceart na hAlban, é Mouswald. Tá 284 duine ina gcónaí anois ann.
Chuir Lochlannaigh fúthu san áit sa 9ú haois. Ceaptar go dtagann ainm an bhaile ó mossi vollr a chiallaíonn "páirc chaonaigh" sa Danmhairgis. Tá eaglais in Mouswald ón 13ú haois ar an laghad. Níor baineadh úsáid aisti ón bhliain 2014 anuas. Chuir Eaglais na hAlban an foirgneamh ar an mhargadh sa bhliain chéanna ach fanann sé gan díol ó shin.
Flowers and Trees
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea Flowers and Trees a rinneadh sa bhliain 1932. Is gearrscannán Silly Symphony é.
23 Meán Fómhair
Is é an 23 Meán Fómhair an 266ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 267ú lá i mbliain bhisigh. Tá 99 lá fágtha sa bhliain.
Charlie Munger
Is fear gnó agus billiúnaí Meiriceánach é Charlie Munger (a rugadh ar 1 Eanáir 1924). Is leaschathaoirleach an chomhlachta Berkshire Hathaway agus daonchara é chomh maith. Is cara agus comhpháirtí gnó le Warren Buffett é Charlie le blianta fada.
Tá suim láidir ag Charlie Munger i samhlacha meabhracha.
Bohemian Football Club
Is club peile é Bohemian Football Club (Gaeilge: An Cumann Peile Bóithéimeach) as Baile Átha Cliath. Imríonn siad i bPáirc Cnocán Uí Dhálaigh agus is é Pat Fenlon traenálaí an chlub. Bhuaigh an club Sraith na hÉireann sa bhliain 2009.
Stair
Bunaíodh an club sa bhliain 1890 agus imríonn siad i bPáirc Cnocán Uí Dhálaigh. Bíonn comhlint spóirt ann idir na Bóitheimigh agus Shamrock Rovers. D'oibríodh a lán daoine leis an gclub, mar shampla Pete Mahon, Stephen Kenny, Seán Connor, Roddy Collins agus a lán daoine eile ag obair leis an bpósta traenálaí. Bhuaigh "Bohs" Sráith na hÉireann faoi deich agus bhuaigh siad Corn Cumann Peile na hÉireann faoi seacht. Bhuaigh siad an "double" sa bhliain 2001 agus 2008. D'imir an club a lán cluichí móra. D'imir sé in aghaidh Rangers sa bhliain 1984, agus Aberdeen & Kaiserslautern i gCorn UEFA sa bhliain 2000. D'imir sé san "Intertoto Cup" sa bhliain 2008, agus chaill siad i gcoinne FK Riga. Sa bhliain 2009, d'imir siad sa UEFA Champions League, agus bhí orthu imirt i gcoinne Red Bull Salzburg na hOstaire. Sa chéad chluiche in Salzburg chríochnaigh siad ar chomhscór, fuair Jason Byrne cúl agus shábháil Brian Murphy cic píonóis. Sa bhliain 2010 beidh na bóihéimigh ag imirt i Sraith na gCuradh arís.
Aiseanna agus Eadaí
Usaideann siad an páirc péile in DCU le haghaidh traenaíl. An páirc péile agus páirc astro. Deannan siad a lán traenaíl tá comhpháirtíochtaí acu freisin le clubanna eile chun oiliúint a dhéanamh leo
Coille-Ghuail
Is baile suite i gContae Dhoire é Coille-Ghuail.
Bohemian Football Club
Aiseanna agus Eadaí
Chaitheamh Bohemians an briste gearr dubh agus stríoca bán, an stocaí dubh agus dearg, broga peile, Loirgneaín,  tá an t-leine peile dubh agus stríoca dearg air.
Staid Spoírt
Bhí an chéad staid ag an Polo ground I bPáirc an Fhionnuisce. Cheannaigh siad Jones Road agus tógáladh Páirc an Chrócaigh. Bunaíodh Dalymount Park in 1901.​
Leathsféar Thiar
deas|mion|250x250px| An Leathsféar Thiar Is é an Leathsféar Thiar an leath den Domhan atá suite siar ón bhun-fhadlíne (a thrasnaíonn Greenwich, Londain, an Ríocht Aontaithe) agus soir ón antafhadlíne. Tugtar an Leathsféar Thoir ar an leath eile. I dtéarmaí geopholaitiúla, an comhthéacs ina n-úsáidtear an téarma is minicí, sainmhíníonn an Encyclopedia Britannica é mar "Meiriceá Thuaidh agus Theas agus na huiscí máguaird. Is minic a mheastar Domhanfhaid 20°W agus 160°E a theorainneacha." Is féidir é a úsáid sa chiall chultúrtha nó gheopholaitiúil mar chomhchiallach don "Domhan Nua".
Logainmníocht
Mar shampla de totum pro parte, úsáidtear an téarma Leathsféar Thiar go forleathan ag roinnt, ar nós rialtas na Stát Aontaithe, chun tagairt a dhéanamh do Mheiriceánaigh.
Bohemian Football Club
Liosta 2022
James Finnerty
Leathsféar Thiar
Tíreolaíocht
Tá an Leathsféar Thiar comhdhéanta de Mheiriceá, gan cuid de na hOileáin Ailiúit siar ó dheas ón mhórthír Alascach a áireamh; an chuid is faide siar den Eoraip, idir mhórthír agus oileáin; an chuid is faide siar den Afraic, idir mhórthír agus oileáin; forbharr thoir mhórthír agus oileáin na Sibéire (Áise na Rúise); críocha iomadúla na hAigéine ; agus cuid mhór na hAntartaice.
Is é an foirgneamh nó an túr is airde sa Leathsféar Thiar ná an CN Tower atá lonnaithe i Toronto, Ceanada ag 43°38′33.22″N 79°23′13.41″W.
Cineál Aodha na hEachtaí
thumb|Luath-dhreamanna peoples agus ríochtaí in Éirinn, c. 800 Tríocha céad sna Connachta in Éirinn na meánaoise ba ea Cineál Aodha na hEachtaí (Sean-Ghaeilge Cenél Áeda na hEchtge ), ainmnithe as géag d'Uí Fhiachrach Aidhne, iad féin ainmnithe as Aodh, uncail Ghuaire Aidhne mhic Colmáin (bás 663), rí Chonnacht.
Bhíodh ann na paróistí An Bheitheach, Cill Bheaganta, Cill Mhic Dhuach, Cill Tartan agus Cill Tómais (Tobar Pheadair). Cruthaíodh as an tuath an chuid theas den bharúntacht, Cill Tartan.
Bhíodh an dá chlann, Uí Sheachnasaigh agus Uí Chathail, i gceannas sa cheantar, go dtí gur díbríodh Uí Chathail Uí Sheachnasaigh. Bhí siadsan ina dtaoisigh ann go dtí 1691, agus mhair ceann na fine sa cheantar roimh meath na clainne san 18ú haois.