cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elvis Presley
Bás
Tógadh é go dtí an Baptist Memorial Hospital, agus fógraíodh a bháis ag 3.30pm. Dúirt an cróinéir ag an am gurb é taom croí a bhí i gceist. Ach tá a lán plé ann fós faoi chúis a bháis. Ní bheidh torthaí an scrúdaithe iarbháis ar fáil don phobal roimh ... 2027.
Cuireadh Presley ar dtús i reilig Forest Hill i Memphis in aice leis a mháthair, ach ath-chuireadh an bheirt i Graceland agus áit ardslándála, tar éis iarracht gadaíochta, creid nó ná creid.
Féach freisin
Lisa Marie Presley
Geansaí
Tá níos mó ná brí amháin ann leis an bhfocal Geansaí:
The X Factor (sraith 14 an RA)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é The X Factor, a thosnaigh sna Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Thosaigh an ceathrú sraith déag ar an 2 Meán Fómhair 2017 agus chríochnaigh sé ar an 3 Nollaig 2017. Seo an chéad sraith The X Factor gan The Xtra Factor, tar éis cuireadh ar ceal é i mí Eanáir 2017.
B'iad Simon Cowell, Louis Walsh, Sharon Osbourne agus Nicole Scherzinger na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Rak-Su an tsraith le 51.7% de na vótaí agus tháinig Grace Davies sa dara háit.
Breithiúna agus Láithreoirí
I mí na Nollag 2016, d'fhógair Louis Walsh go mbeadh sé ag leanúint ar aghaidh mar bhreitheamh trí 2018. I mí Mheitheamh 2017 bhí sé fógartha go mbeadh na breithiúna ón sraith roimhe seo ag filleadh. D'fhill Dermot O'Leary dá dheichniú sraith mar láithreoir. Ar an 23 Meitheamh bhí sé fógartha go mbeadh breitheamh Britain's Got Talent, Alesha Dixon, ag déanamh cuma mar aoi-bhreitheamh ag an gcéad lá de na triailacha i Manchain in áit Scherzinger. D'fhill Dixon arís do na triailacha i nDún Éideann in áit Osbourne. Nuair a thit Simon thíos staighre, chaill sé an chéad seachtain de na seónna beo. Rinne Dixon cuma ina áit ar an Domhnach den seachtain sin.
Campa Tosaithe
Thóg an campa tosaithe ar siúl ag Wembley Arena ós comhair lucht féachana beo.
Six Chair Challenge
Thóg an Six Chair Challenge ar siúl ag The SSE Arena, Wembley ó 26 Iúil go 28 Iúil 2017.
Alderney
thumb|250px|right|Crainn in Alderney Is oileán i Muir nIocht é Alderney (Fraincis: Aurigny; teanga Auregnais: Aoeur'gny). Is é an tríú oileán is mó i Muir nIocht. Is é an dara oileán is mó i mBáillcheantar Gheansaí. Bhí 1,903 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2013.
Tá sé suite timpeall is deich gciliméadar ó La Hague sa bhFrainc agus timpeall is 97 ciliméadar ó Shasana. Tá Burhou thiar thuaidh den oileáin. Is é St. Anne príomhbhaile Alderney.
An Caiseal
Is sráidbhaile é an Caiseal. Tá sé suite ar Oileán Acla.
An Fál Carrach
Is baile atá suite sa Ghaeltacht in iarthuaisceart Dhún na nGall é an Fál Carrach (nó na Croisbhealaí ). Tá sé suite i bParóiste Chloch Cheann Fhaola. 764 daoine a raibh cónaí orthu san Fhál Charrach sa bhliain 2016.
Ainm
Tá an t-ainm 'an Fál Carrach' in úsáid ó bhí 1850 ann. Shíl O’Donavan go raibh na Crois Bhealaí róchoitianta in Éirinn agus nár lig sé do dhaoine idirdhealú a dhéanamh idir áiteanna. Baineann cainteoirí dúchais úsáid as 'na Crois Bhealaí' go fóill agus iad ag tagairt don bhaile, áfach. Bíonn 'Crossroads' le feiceáil ar léarscáileanna áirithe, rud atá bunaithe ar an leagan Gaeilge ach is é 'Robinson’s Town' a bhíonn le feiceáil ar léarscáileanna atá níos sine. Sa lá atá inniu ann, is é 'an Fál Carrach' an t-aon ainm oifigiúil atá ar an bhaile.
Stair
Aimsítear an chéad tagairt scríofa leis an bhaile i dtuarascáil a scríobh William Wilson, as Ráth Bhoth, i 1822. Stiobhard de chuid an easpaig Anglacánaigh ab ea Wilson, a bhí freagrach as deachuithe a bhailiú chun tacú leis an chléir Anglacánach. Dar lena thuairisc don easpaig, fáilte naimhdeach a fuair sé ó phobal Chloch Cheann Fhaola nuair a bhain sé an áit amach:
"According to my intention I went to Cloughineely and on Monday about 12 o’clock arrived at a place called Falcarrow in your Lordship’s See (about five miles distant from Dunfanaghy) where I then, pursuant to advertisement, proposed holding the Court as I twice before had, but was immediately on my arrival surrounded by upwards of 150 to 300 men who had assembled merely for the purpose of preventing me from holding any Court and threatened my life if I would. Their measures I was obliged to comply with."
Tugann Slater's Directory na bliana 1870 faisnéis thábhachtach dúinn fá dtaobh den Fhál Charrach agus an ceantar máguaird ag an am:
"Crossroads or Falcarragh, is a village, in the parish of Tullaghbegley, and partly of Raymunterdoney, barony of Kilmacrennan, situated on the summit of a small hill near to the coast; opposite here is the Island of Torrey, nine miles distant. The places of worship are the parish church and a Presbyterian meetinghouse. A dispensary and a school are the charitable institutions. Fairs are held on the last Thursday monthly. Population in 1861 was 231."
Taifeadadh in Slater's Directory na bliana 1881 gur mhéadaigh an daonra go dtí 258 daoine i 1871, agus go raibh eaglais Easpagach Phrotastúnach sa bhaile. Taifeadadh rann eolais i dtaobh na hoifige poist a bhí suite ar an chroisbhealach chomh maith. Thomas Browne a bhí mar phostmháistreach ag an am, agus dar leis an Directory, 'tugtaí na litreacha ó achan áit isteach ag a deich i ndiaidh a haon déag ar maidin, agus seoltaí amach iad ag a haon a chlog ar tráthnóna'.
Áiseanna nádurtha an cheantair
mion|Cláir surfála ar Thráigh Dhroim na Tineadh Tá tráigh Dhroim na Tineadh suite cúpla ciliméadar ar shiúl ón bhaile. Tráigh mhaith fá choinne súrfála atá inti.
Sa bhliain 2019, ceadaíodh 14 iarratas chun feirmeacha oisrí a thógáil i mBáigh Bhaile an Easa, atá suite taobh thiar den bhaile. Bhí na hiarratais ina n-ábhar conspóide sa cheantar: tháinig níos mó ná 700 daoine go dtí cruinniú poiblí de chuid Chóiste Sábháil Báigh Bhaile an Easa, an príomhghrúpa feachtais in aghaidh na forbairte, agus shínigh breis is 5,000 daoine an achainí dá gcuid in éadan na forbairte.
Tábla daonra
Déantar cur síos ar athrú an daonra sna blianta anuas sa tábla seo:
Patrick Crowe
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Crowe (17 Feabhra 1892 – 8 Lúnasa 1969). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Albany, Nua-Eabhrac
Príomhchathair Stát Nua-Eabhrac i SAM is ea Albany, suite 150 míle slí (240 km) ó thuaidh de Chathair Nua-Eabhrac ar an mbruach thiar den Abhainn Hudson. Bhí 93,539 duine ina gcónaí in Albany sa bhliain 2008 de réir meastachán Bhiúro an Daonáirimh, a mheas freisin (2009) go raibh 857,592 duine ina gcónaí sa cheantar uirbeach ar fad. Ceantar an Phríomhbhaile ("Capital District") a thugtar ar Albany in éineacht le roinnt cathracha atá ina aice, dála Troy agus Schenectady.
Chuir na chéad Eorpaigh fúthu san áit a bhfuil Albany anois sa bhliain 1614, sular bunaíodh Nua-Amstardam (Cathair Nua-Eabhrac inniu). Tá Albany ar na bailte is sine de chuid lonnaíochtaí na 13 coilíneacht i Meireacá. Na hOllannaigh a bhunaigh Albany mar ionad trádála leis na hIndiaigh Mheireacánacha, ag cur Dúnfort Nassau ar bun sa bhliain chéanna úd agus Dúnfort Oráiste sa bhliain 1624. Spreag trádáil na bhfionnadh fás daonra timpeall Dúnfort Oráiste; Beverwijck a tugadh ar an tsráidbhaile seo. Nuair a ghabh na Briotanaigh an baile sa bhliain 1664, bhaist siad as an nua é in onóir Diúc Albany (Séamas III, Rí na nAlbanach ní ba dhéanaí). As "Albain" a tháinig an t-ainm "Albany".
Coillte Rua
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann iad Coillte Rua.
Albany, Nua-Eabhrac
Bunaíodh Albany san áit ina bhfuil sí mar níorbh fhéidir seoladh i mbád ar an Hudson mórán níos faide ná sin isteach sa tír. Thugadh na hIndiaigh a gcuid seithí ainmhithe go hAlbany agus cuireadh na seithí ar bord longa ansin don turas fada go dtí an Eoraip. D’éirigh suíomh Albany ní ba thábhachtaí go fóill de réir mar a tógadh canálacha agus iarnróid a cheangail an chathair le háiteanna níos faide anonn in aghaidh an lae. Le hoscailt an Chanáil Erie, bhí feirmeoirí i Meániarthar Mheiriceá ábalta a gcuid cruithneachta a chur, bealach Albany, chuig margaí i gCathair Nua-Eabhrac agus in áiteanna eile in oirthuaisceart na tíre. Cuireadh beoir, adhmad, foilseacháin, agus earraí iarainn chuig an saol mór tríd Albany chomh maith.
Bronnadh cairt chathrach ar Albany sa bhliain 1686 agus rinneadh príomhchathair an stáit di sa bhliain 1797. San fhichiú haois, osclaíodh ceann de na chéad aerfoirt ar domhan in Albany. Tháinig athrach mór ar chuma na cathrach sna 1960idí i ndiaidh tógáil an Empire State Plaza agus campas de chuid SUNY, Ollscoil Stát Nua-Eabhrac. Ba faoi stiúradh an Ghobharnóir Nelson Rockefeller a tharla an chuid ba mhó den fhorbairt seo. Bhunaigh William Kennedy, scríbhneoir, a chuid ficsin ar shaol mhuintir Albany.
Coróinvíreas
Ainm géinis den fhofhine Coronavirinae. san bhfine Coronaviridae, san ord Nidovirales is ea na coróinvíris nó CoV (ar a dtugtar freisin na víris chorónacha). Is grúpa víreas iad coróinvíris a chruthaíonn galair i mamaigh agus in éin. I ndaoine, is cúis le coróinvíris ionfhabhtuithe sa chonaire riospráide, atá éadrom go hiondúil, ar nós an slaghdáin choitinn, cé gur féidir le foirmeacha ní ba neamhchoitianta mar SARS, MERS, agus COVID-19 a bheith marfach.
Víris imchlúdaithe iad na Coróinvíris le géanóm ARN (aigéad ribeanúicléasach) aon-shnáithe le polaraíocht dhearfach agus le núicléachaipsid de shiméadracht héiliciúil. Tá méid ghéanómach na gcoróinvíreas idir 26 agus 32 cileabhonn, an ceann is mó le haghaidh víris ARN.
Fionnachtain
clé|mion|[[Víoróid]] Fuarthas Coróinvíris den chéad uair sna 1960dí. Ba iad na cinn is túisce a fuarthas amach ná an Víreas Bronchitis Tógálach Éanúil agus dhá víreas ó chuasa na sróine ag othair dhaonna a raibh slaghdán coiteann orthu a d'athainmníodh ina dhiaidh sin coróinvíreas daonna 229E agus coróinvíreas daonna OC43.
Aithníodh baill eile den fhine seo ó shin, lena n-áirítear SARS-CoV i 2003, HCoV NL63 i 2004, HKU1 i 2005, MERS-CoV in 2012, agus SARS-CoV-2 nó COVID-19 (ar a dtugtaí 2019-nCoV roimhe seo) in 2019.
Bhí ionfhabhtuithe tromchúiseacha chonair riospráide i gceist leis an gcuid is mó díobh seo.
Ainm agus moirfeolaíocht
clé|mion|struchtúr Tá an t-ainm "coróinvíreas" díorthaithe ón Laidin corona, rud a chiallaíonn coróin, nó fáinne solais, agus tagraíonn sé do chuma shainiúil na víorón (foirm ionfhabhtaíoch an víris) faoi leictreonmhicreascóp (LM) le frainse  de theilgin mhóra dhromchlaí bhleibíneacha. Cuirfeadh coróin rí oga nó coróin ghréine i gcuimhne duit.
Cruthatear an mhoirfeolaíocht seo ag spíce (S) víreasach pepliméirí, gur próitéiní iad a líontar dromchla an víris agus a shocraíonn óstachtrópacht.
Is iad na próitéiní a chuireann le struchtúr foriomlán na gcoróinvíreas uile ná an spíce (Sp), an t-imchlúdach víris (ImV), an scannán (Sc), agus an núicléacaipsid (Nc).
I gcás sonrach an choróinvíris GTR (Béarla: SARS) (féach thíos), is trí mheán sainfhearann ​​sainmhínithe gabhdóir-nascadh ar an spíce (Sp) a cheanglaítear an víreas lena ghabhdóir ceallach, ceangal idir an víreas agus a ghabhdóir ceallach, einsím thiontaithe angaitheannaine 2 (ETA2). Tá próitéin níos giorra cosúil le spíce ar a dtugtar haemaglútainin eistearáis (HE) ag roinnt coróinvíreas (go háirithe baill an fhoghrúpa Betacoronavirus A).
Macasamhlú
Tar éis dó dul isteach sa chill óstaigh, tá an cáithnín víreasach neamhbhrataithe, agus téann a ghéanóm isteach sa chíteaplasma cille.
Tá caidhp 5′mheitileach agus eireaball 3′pholadaniláilte ag géanóm an choróinvíris ARN, a ligeann don ARN ceangal le ribeasómna na cille óstaí le haghaidh aistrithe.
Bette Midler
Is ceoltóir agus ban-aisteoir Meiriceánach í Bette Midler (a rugadh ar an 1 Nollaig, 1945).
Coróinvíreas
Macasamhlú
Ionchódaíonn géanóim an choróinvíris próitéin ar a dtugtar polaiméaráis ARN atá ARN-spleách (ApAs), a cheadaíonn don ghéanóm víreasach tras-scríobh a dhéanamh chuig chóipeanna nua de ARN ag baint úsáide as innealra na cille óstaí.
Is é an ApAs an chéad phróitéin atá le déanamh; nuair a aistrítear an géin a bhí ag ionchódú an ApAs, cuireann stopchódón deireadh leis an aistriúchán.
Tras-seoladh
Ceaptar go dtarlóidh tras-seoladh na gcoróinvíreas go príomha i measc dlúththeagmhálaithe trí bhraoiníní riospráide a ghintear trí shraothartach agus chasachtaí. Tá idirghníomhú spícphróitéiní an choróinvíris le ghabhdóir na hóstchille chomhlántaí lárnach i gcinntiúchán trópacht an fhíocháin, na hionfhabhtaíochta, agus raon speicis an virís.
Mar shampla, ionfhabhtaíonn an coróinvíreas SARS cealla daonna trí gabhdóir na heinsím e thiontaithe angaitheannaine 2 a ghramú.
Ainmhithe
Bhí 54 brath dearfach ann den coróinvíreas buaibheach in Éirinn sa bhliain 2014 ach ní raibh ac cás amháin i 2015. clé|mion|[[Géarshiondróm trom riospráide - SARS]]
2002-2005
Taifeadadh SARS (SARS-CoV) den chéad uair sa tSín sa bhliain 2002 agus scaip an víreas go tapa ar fud an domhain. Fuair níos mó ná 800 duine bás leis. clé|mion|2015ː [[MERS-CoV sa Chóiré Theas]]
2012-inniu
Ón bhliain 2012, bhí cásanna de ghalar tromchúiseach riospráide mar gheall ar ionfhabhtú coróinvíris Shiondróm Riospráide an Mheánoirthir (MERS-CoV) ag tarlú i Leithinis na hAraibe. Ó 2012 go dtí 2019, thuairiscigh an EDS (an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte) 858 bás.
2019-2020
Tháinig COVID-19 (nó 2019 n-CoV) chun solais i Wuhan sa tSín ar 31 Nollaig 2019. Ach scaipeadh COVID-19 i bhfad roime shin. Mar shampla, bhuail Covid fear sa Fhrainc i mí na Nollag 2019..
I dtús na bliana 2020, bhí imeachtaí poiblí le Bliain Nua na Síneach a cheiliúradh i mBéising, Huanggang agus Wuhan curtha ar ceal in iarracht srianta a chur ar ráig den víreas, a bhí ag scáipeadh ar fud na tíre.
Dúradh leis an 11 milliún duine a bhfuil cónaí orthu i gcathair Wuhan gan imeacht ón cheantar mura bhfuil géarghá leis. Druideadh príomhmhargadh na cathrach, pictiúrlanna agus caiféanna.
Coróinivíris dhaonna
Tá éagsúlacht mhór bainte le toisc riosca na gcoróinvíreas. Féadann cuid acu níos mó ná 30% díobh siúd atá ionfhabhtaithe (mar shampla MERS-CoV) a mharú, agus tá cuid acu neamhdhíobhálach go leor, amhail an an slaghdán coitianta. Coróinvíris is cúis le slaghdáin a bhfuil siomptóim láidir orthu, mar shampla fiabhras, agus scornach tinn ó adenoidí ata, a tharlaíonn go príomha i séasúir an gheimhridh agus go luath san earrach. Is cúis le coróinvíris niúmóine (niúmóine víreasach díreach nó niúmóine baictéarach tánaisteach) agus broincíteas (broincíteas víreasach tánaisteach nó broincíteas baictéarach díreach). Tá pataigineacht uathúil ag an coróinvíreas daonna a ndearnadh poiblíocht mhór air agus a fuarthas amach sa bhliain 2003, SARS-CoV, gur cúis le géarshiondróm trom riospráide (SARS), toisc go bhfuil sé ina chúis le hionfhabhtuithe sa chonair riospráide uachtarach agus íochtarach.
Scaipeann na coróinvíris HCoV-229E, -NL63, -OC43, agus -HKU1 go leanúnach sa phobal daonna agus bíonn siad ina gcúis le hionfhabhtuithe riospráide i measc daoine fásta agus leanaí ar fud an domhain.
Gort an Fheadáin
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach, Tuaisceart na hÉireann, é Gort an Fheadáin (Béarla: Gortineddan).
Cill Ó Sealbhaigh
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í Cill Ó Sealbhaigh.
Aicéitiolcoilín
thumb|Aicéitiolcoilín Is tarchuradóir néarógach é an t-ábhar ceimiceach Aicéitiolcoilín (giorraithe go minic mar ACh) san néarchóras imeallach (NCI) maille leis an néarchóras lárnach (NCL) i gcuid mhaith orgánach, an duine san áireamh. Is aon le mórán é de na tarchuradóir néarógach san néarchóras uathnómach (NCU) agus an t-aonú tarchuradóir néarógach in úsáid san néarchóras uathnómach. Is é an tarchuradóir néarógach i ngach gainglín uathnómach.
Cosán Bhaingear
Is cosán sléibhte atá suite in Iorras, Contae Mhaigh Eo é Cosán Bhaingear.
Eas
Is briseadh tobann i gcúrsa abhann nó srutháin é eas. agus titeann an t-uisce go hingearach, a bheag nó a mhór. Mar sin, is scairdeán uisce ag titim as airde, nuair a sreabhann abhainn nó sruth thart claon géar é eas.
I gcásanna áirithe titeann eas fad maith, thar imeall ardchláir, mar shampla, nó mar a bheadh na carraigeacha crochta boga caite chun siúil ag an uisce.
Is iad na heasa is cáiliúla:
thumb|center|800px|Eas
Louis Armstrong
D'imir Armstrong tionchar bunúsach ar fhorbairt an shnagcheoil, ag cur béime nua ar an dtaispeántas aonair in áit cumadóireacht ar an láthair mar bhall de ghrúpa.
The Simpsons (séasúr 7)
Craoladh an seachtú séasúr The Simpsons idir 17 Meán Fómhair 1995 agus 19 Bealtaine 1996 ag tosú le "Who Shot Mr. Burns? (Cuid a Dó)".
Hong Cong
Is Ceantar Speisialta Riaracháin é Hong Cong i nDaon-Phoblacht na Síne. Ceann de mhórionaid airgead ais agus trádála an domhain. Bhunaigh na Sasanaigh coilíneacht ann sa 19ú haois, tar éis do na Portaingéalaigh ionad trádála a bhunú ann tar éis don taiscéalaí Jorge Álvarez cuairt a thabhairt ar an áit i 1513. Faoi Chonradh Nanking, tar éis don Bhreatain cogadh a bhuachaint ina gcoinne, ghéill an tSín Hong Cong i 1842. Fuair an Bhreatain talamh ar mhórthír na Síne ar léas 99 mbliana chomh maith le hoileán Hong Cong agus leithinis Kowloon.
Ghabh na Seapánaigh seilbh ar Hong Cong ar feadh breis is trí bliana go leith le linn an Dara Cogadh Domhanda, ach ghéill siad ar an 15 Lúnasa 1945 agus bhí na tailte ar ais i seilbh na Breataine. Tháinig meath ar an gcalafort ar feadh tamaill tar éis do na Cumannaigh teacht i gcumhacht sa tSín, ach cuireadh tionscal mór teicstíle ar bun agus d'fhás an eacnamaíocht go mear. De réir a chéile cuireadh tionscail déantúsaíochta eile ar bun sa choilíneacht agus rinneadh an-fhorbairt ar bhaincéireacht agus ar chomhlachtaí airgeadais.
Sheryl Crow
Is amhránaí agus scríbhneoir amhráin Meiriceánach í Sheryl Crow (a rugadh ar an 11 Feabhra, 1962).
Stipe Drews
Dornálaí Crótach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Stipe Drews, a rugadh Stipe Drviš ar 8 Meitheamh 1973 i Makarska.
Hong Cong
bawd|250px|Bratach Hong Cong (1959-1997)[[Íomhá:FIAV 110000.svg|23x15px]]
Níorbh fhada go raibh Hong Cong ar cheann de na críocha ba shaibhre ar domhan. Sna 1980í bheartaigh rialtas Maggie Thatcher na Breataine ar fhlaitheas Hong Cong a phlé leis an tSín. Aontaíodh go mbeadh na tailte uile tugtha ar ais don tSín ach go mbeadh neamhspleáchas áirithe ag Hong Cong mar Cheantar Speisialta Riaracháin ionas nach gcuirfí isteach ar an gcóras an rachmais.
Tá srianta curtha ar chearta daonna ó shin, ach ní raibh córas daonlathach riamh ann.
Maureen O'Carroll
Polaiteoir Éireannach ab ea Maureen O'Carroll (29 Márta 1913 – 9 Bealtaine 1984). Bhí sí ina ball de Pháirtí an Lucht Oibre. Is é Brendan O'Carroll a mac.
Be Our Guest (American Horror Story)
Craoladh an dara heipeasóid déag, "Be Our Guest" den chúigiú sraith American Horror Story ar an 13 Eanáir 2016. Scríobh John J. Gray an eipeasóid seo. D'fhéach 2.24 milliún duine ar an eipeasóid.
Cnoc
250px|thumb|Cnoic, Sasana mion|250px|Teach ag bun cnoic in Éirinn Is achar talún é an cnoc atá ardaithe go nádúrtha, ach níl sé chomh garbh nó chomh hard le sliabh.
Leabhar Mhic Cárthaigh
Cnuasach annála Éireann is ea Leabhar Mhic Carthaigh a chlúdaíonn na blianta 1114 go 1437. Tiomsaíodh an saothar le hábhar nua luaite ag Fínghin Mac Carthaigh Mhóir (c. 1560–1640), uasail Éireannach a bhí gafa i ngéibheann leis na blianta i Londain. Patrún léinn agus scoláire ba ea é féin. Agus é i Londain sa bhliain 1633, d'fhostaigh sé Diarmaid Ó Súilleabháin mar ghiolla, a choinnigh an leabhar leis ina chaisleán go dtí gur chreach Radhulbh MacAmhlaoibh é.
Caomhnaítear an bunleagan anois i Leabharlann Náisiúnta na hÉireann. D'eagraigh agus d'aistrigh Séamus Ó hInnse na hanála agus foilsíodh iad sa bhliain 1947 ag Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath, faoin teideal Miscellaneous Irish Annals.
Is tábhachtach é Leabhar Mhic Carthaigh óir gurb ar an mbeagán saothair dhúchais é as ndeisceart na hÉireann don tréimhse taifeadadh ann. Insítear ann maidir le tionchar ionradh na Normannach ar an Mumhain. I dteannta le hannála Éireannacha, faightear ann foinsí eachtrannaigh, go suntasach Expugnatio Hibernica le Giraldus Cambrensis.
Gort Mhaoláin
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Gort Mhaoláin.
Coill na Lathach
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í Coill na Lathach.
An Díthreabh
Is sráidbhaile é an Díthreabh. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo.
Roubaix
Is baile d'aois tionsclaíoch agus común i dtuaisceart na Fraince í Roubaix (Fraincis: Roubaix, Ollainnis: Robaais), atá suite in oirthuaisceart na Lille, in aice le Tourcoing agus í gar do theorainn na Beilge. Ba í cathair Roubaix ar an tríú cathair is mó sa réigiún an Hauts-de-France agus bhí beagnach is 96,000 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2013.
Tháinig borradh gasta ar Roubaix i rith na Réabhlóide Tionsclaí san naoú aois déag, agus a ndearnadh lárionad mòr í i gcúrsaí tionsclaíochta. Tá sé tar éis forbairt tionscail teicstíle dála an olann agus an chadáis. Tháinig meath ar thionscail thraidisiúnta na cathrach, áfach, ó na 1970idí i leith.
Tá sé anois ar eolas go maith ar fud an domhain le chéim deiridh den rás mór rothaíochta Paris-Roubaix. Tá go leor forais thábhachtacha chultúrtha suite i Roubaix, ar nós La Piscine, arb é músaem na ealaíne agus tionscail, nó La Manufacture teicstíle músaem. Tá cartlann náisiúnta an domhan oibre lonnaithe sa chathair freisin.
Comhchathracha
Roubaix nasctha le háiteanna seo a leanas:
Callainn
Is ceann de mhórbhailte Chontae Chill Chainnigh í Callainn, atá suite deich míle ó dheas ó chathair Chill Chainnigh i bPoblacht na hÉireann ar an mbóthar N76, ar an teorainn idir Chill Chainnigh agus Tiobraid Árann Theas. Ba ansin a rugadh cúpla duine mór le rá, ar nós Éamann Iognáid Rís, bunaitheoir na mBráithre Críostaí agus James Hoban, dearthóir an Tí Bháin i Washington D.C.
B'fhéidir gurbh é Amhlaoibh Ó Súilleabháin (1780-1838), múinteoir agus mangaire línéadaigh, an t-áitritheoir ba chlúití. Scríobh sé dialann as Gaeilge sna blianta 1827-35 ina bhfuil cur síos cruinn ar shaol an bhaile i nGaeilge na háite, agus an teanga á lagú san áit ag an am. Bhaist sé Callainn an Chlampair ar an mbaile. Bhí Callainn ar ceann de na bailte ba bhoichte in Éirinn ag an am, agus míchlú ar an mbaile dá dheasca sin. Tá dialann Amhlaoibh ar ceann de na mionchuntais is fearr a scríobhadh ar shaol na linne, go háirithe ar an gcúis is gurb í an tsúil dhúchasach a chaitear air.
Loch na Ceathrún Móire
Is loch in Iorras i gContae Mhaigh Eo é Loch na Ceathrún Móire. Tá sé breis is ceithre mhíle ar fhad, agus beagnach trí mhíle ar leithead. Fionnuisce atá ann. Tá go leor oileán sa loch, agus ba chrannóga iad cuid díobh.
Geansaí (oileán)
Is spleáchríoch de chuid na Ríochta Aontaithe san Eoraip é Báillcheantar Gheansaí (Bailiwick of Guernsey i mBéarla agus Bailliage de Guernesey sa bhFraincis). Is oileán é Geansaí agus tá sé suite timpeall is 48 ciliméadar amach ón Fhrainc nó 121 ciliméadar ó Weymouth / Sasana.
Is é Geansaí an t-ainm ar an oileán is mó. Ach tá oileáin bheaga eile ann, agus daoine ina gcónaí ar roinnt acu freisin:
Oileáin gan daoine:
Is é St Peter Port an príomhbhaile.
Tá clú ar Gheansaí mar gheall ar shaghas áirithe bó a thugtar Guernsey Cattle air.
In éineacht le Geirsí, tugtar Oileáin Mhuir nIocht orthu.
Greta Thunberg
clé|209x209px|thumb|Greta Thunberg (2019) Is gníomhaí timpeallacht a Sualannach í Greta Thunberg, a rugadh ar an 3 Eanáir 2004 i Stócólm na Sualainne. Bhunaigh sí gluaiseacht idirnáisiúnta ar son na timpeallachta agus gan í ach 15 d’aois. Ó aois óg, chuir drochstaid na haeráide as go mór di agus thosaigh sí ag agóidíocht taobh amuigh de Pharlaimint na Sualainne.
Ní raibh Greta Thunberg ach sé bliana déag d’aois, sa bhliain 2018, ach bhí daltaí scoile ar fud an domhain spreagtha chun agóide aici, daltaí na hÉireann ina measc.
Doirín Salach
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Doirín Salach.
Greta Thunberg
Saol
Is i Stócólm na Sualainne a rugadh Thunberg sa bhliain 2003. Is amhránaí cáiliúil ceoldrámaíocht a a máthair, Malena Enman, agus is aisteoir a hathair, Olof Thunberg.
Uaireanta fanann Thunberg ina tost má cheapann sí nach fiú labhairt.
Bhí Greta Thunberg ina haonar nuair a chuaigh sí i mbun agóide an chéad uair sa bhliain 2018. Shuigh sí síos taobh amuigh de pharlaimint na Sualainne agus póstaer a rinne sí féin lena hais ar a raibh scríofa aici skolstrejk för klimatet nó "stailc scoil e don aeráid". clé|mion|257x257px|Leabhar le Greta Thunberg Ní raibh sí ina haonar ar feadh i bhfad. Laistigh de chúpla mí, bhí daltaí meánscoile ar fud na Sualainne agus ar fud na hEorpa ag dul ar stailc ó ranganna go rialta agus ag reáchtáil mórchruinnithe agóide chun aird a tharraingt ar an dainséar comhshaoil atá ag bagairt ar chách, agus orthusan go háirithe.
Ar 11 Nollaig 2019, d’fhógair an iris Time gurb í Greta Thunberg ‘Pearsa na Bliana’ 2019 na hirise.
Bhí Béarla ar a thoil aici agus in aois 16 bliain di. clé|mion|177x177px|Físeán ː Greta, a scéal
Giovanni Boccaccio
File agus scríbhneoir próis ó ré an Renaissance a bhí in Giovanni Boccaccio, a rugadh i bhFlórans sa bhliain 1313 agus a d'éag in Certaldo nó i bhFlórans ar an 21 Nollaig 1375.
Greta Thunberg
Siondróm Asperger
Bhí Thunberg aon bhliain déag nuair a léirigh trialacha go raibh Siondróm Asperger agus neamhord éigníoch dúghafach uirthi.
Giovanni Boccaccio
thumb|left|upright|Dealbh - Giovanni Boccaccio - Flórans
Greta Thunberg
Siondróm Asperger
Is é an tionchar a bhíonn ag siondróm Asperger uirthi, mar a mhíníonn sí ina leabhar (2019), go mbreathnaíonn sí ar gach ceist mar cheist atá dubh nó bán. Deir sí nach dtuigeann sí an fáth nach n-athraíonn an ghlúin reatha a nósanna maireachtála agus truaillithe, cé nach séanann a bhformhór comhairle na saineolaithe. Más gá ár n-aschur carbóin a laghdú gan mhoill agus a stopadh, ba chóir é a dhéanamh. Níl ciall le séanadh na fírinne. clé|mion|177x177px|Físeán ːagóid, 15 Márta 2019
Leabhar
Tá a cás mínithe go beacht aici ina leabhar, No one is too small to make a difference, a foilsíodh a bhliain 2019. Is éard atá sa leabhar cnuasach óráidí agus aistí ina n-iarrtar ar pholaiteoirí aird a thabhairt ar an nglúin óg agus ar fhianaise na saineolaithe (agus níl ann ach 64 leathanach). clé|mion|177x177px|Físeánː Greta Thunberg- "Our House Is On Fire" Tugann sí trí rabhadh láidir do pholaiteoirí an domhain:
Giovanni Boccaccio
Ba iad na teanga cha a chleacht sé ina chuid scríbhinní ná an Laidin agus canúint na Tuscáine, as ar fáisceadh an Iodáilis mar is aithnid dúinn inniu í.
Greta Thunberg
Leabhar
Impíonn Greta Thunberg ar pholaiteoirí beartais atá riachtanach, dar le formhór mór na saineolaithe, a chur i bhfeidhm  Caithfear astaíocht charbóin a laghdú go leanúnach agus gan mhoill – ní amach anseo, mar atá beartaithe ag an rialtas, ach in imeacht deich mbliana. clé|mion|177x177px|[[Parlaimint na hEorpa]]
Cáineann Thunberg polaiteoirí go géar mar gheall ar a síormhoilleadóireacht, a síor-éalú ón bhfírinne, agus rud ar a dtugann sí ‘síorghadaíocht ón todhchaí’, rud atá ar bun ag polaiteoirí agus daoine fásta i gcoitinne. Tá ceist chrua agus ábhar machnaimh do gach duine fásta sa leabhar: céard is fiú don aos óg staidéar a dhéanamh ar mhaithe lena dtodhchaí mura bhfuil daoine fásta ag gníomhú dáiríre lena dtarrtháil?
Giovanni Boccaccio
Decamerone
Is é an leabhar is mó cáil dár scríobh Boccaccio ná an Decamerone, bailiúchán gearrscéalta anghrácha, ach bhreac sé síos a lán eile freisin. Is dócha gurb é an Decameron - an chéad saothar próis i dteanga nua-aimseartha - ba mhó a chuaigh i gcion ar scríbhneoirí tar éis na hAthbheochan a. Séard a bhí ann ná céad scéal ag déileáil le nádúr an duine agus a staid éidreorach sa saol.
Greta Thunberg
Agóidí
Tá an t-uafás agóidíochta déanta aici agus óráidí spreagúla tugtha aici faoi thodhchaí ár bpláinéid agus an fhreagracht atá ar an bpobal i leith na hoibre sin.
Sa bhliain 2019, cuireadh fáilte mhór roimpi anseo sa Bhruiséil nuair a rinne sí cur i láthair os comhair an Choiste Timpeallachta.
Thunberg agus Éire
Chuaigh páistí timpeall na hÉireann ag dul ar stailc ar an 15 Márta 2019, agus 60 scoil in Éirinn ar stailc. Bhí na páistí ag iarraidh béim a chur ar athrú aeráide. Chuaigh 400 páiste chuig an Dáil an Chéadaoin chom maith. Bhí póstaeir acu agus theastaigh uathu a rá go bhfuil an timpeallacht tábhachtach.
Tionól Aeráide na hÓige, 2019.  Bhí 157 duine óg páirteach i gceardlann a agus i ndíospóireacht speisialta a reáchtáladh i seomra Dháil Éireann ar an 15 Samhain 2019. Bhí an Ceann Comhairle Seán Ó Fearghaíl sa chathaoir. Dúirt sé agus an Tionól á fhógairt aige go raibh sé á reáchtáil d’fhonn deis a tabhairt do dhaoine óga tuairimí a nochtadh faoin ngéarchéim aeráide agus beartais a mholadh chun cur ina coinne in Éirinn.
Mike Denver
Is amhránaí agus ceoltóir Éireannach é Mike Denver.
Danny Green
Dornálaí Astrálach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Daniel Thomas Green, a rugadh ar 9 Márta 1973 i bPerth, an Astráil Thiar.
Dumha Acha
Is sráidbhaile é Dumha Acha atá suite i gContae Mhaigh Eo.
An tSairc
Is oileán beag i Muir nIocht é An tSairc (Béarla: Sark, Fraincis: Sercq, teanga Sercquiais: Sèr). Is cuid de Bháillcheantar Gheansaí é, agus mar sin is spleáchríoch de chuid na Ríochta Aontaithe é. Tá timpeall is 600 duine ina gcónaí ann.
Tá an iascaireacht, an turasóireacht, agus cúrsaí gnó láidir go maith ar an oileán.
Broxbourne
Is baile suite i Hertfordshire é Broxbourne.
Shrek
Scannán scigaithris is ea é, ag déanamh ceap magaidh ar scannáin shíscéal eile, ar nós scannáin beochana Disney. Insíonn an scéal dúinn faoin eachtraí Shrek (Mike Myers), gruagach glas ina chónaí i seascann.
Ghlac Mike Myers, Eddie Murphy, Cameron Diaz agus John Lithgow páirt ann. Bhuaigh Shrek Gradaim an Acadaimh don Scannán Beochana is Fearr, an chéad uair a bronnadh an gradam. Bhí trí scannáin eile sa tsraith, Shrek 2 (2004), Shrek the Third (2007), agus Shrek Forever After (2010).
Plota
Gruagach cancrach agus gránna is ea Shrek, atá ina chónaí go suaimhneach i seascann. Oíche amháin, tagann grúpa mór daoine draíochtach ar a chuid talamh - Peter Pan, Cinderella, na dTriúr Luch Dhall, na dTriúr Beir, Pinocchio agus Snow White ina measc. Chaith an t-olc Tiarna Farquaad amach ón tír dhúchais iad. Buaileann Shrek le hAsal, carachtair cainteach a chuireann isteach go mór le Shrek. Téann Shrek agus Asal ar tóraíocht go dtí Duloc chun an talamh a iarratas ar ais ón Tiarna Farquaad agus an seascann a thabhairt siar.
Buaileann siad le Farquaad, agus cuireann sé iad ar tóraíocht eile - an Bhanphrionsa Fiona a tharrtháil ó chaisleán atá garda go láidir le dragan. Tugann Shrek agus Asal tarrtháil ar Fiona, d'ainneoin iarrachtaí an dragan. Níor thaitníonn Shrek go mór le Fiona ar dtús, ach éiríonn siad cairdiúil. Ach an oíche ina dhiaidh sin, faigheann Asal amach rún - is ban-gruagach í Fiona agus tá sí faoi dhraíocht. Gach oíche, athraíonn Fiona ó bhanphrionsa álainn go gruagach gránna. Bíonn uirthi "Chéad phóg an fíorghrá" a fháil agus an draíocht a bhris. Ach níl a fhios ag Shrek faoin rún. Smaoiníonn sé nach mbíonn spéis ag Fiona air mar tá sé gránna. clé|mion Tagann an Tiarna Farquaad agus tugann sé Fiona siar abhaile go dtí a caisleán. Téann Shrek abhaile go dtí an seascann, agus an bheirt míshásta. Níos déanaí, téann Shrek, Asal agus Dragan ar tóraíocht chun Fiona a shábháil ó chaisleán Farquaad. Ag an gcaisleán, bíonn Fiona agus Farquaad díreach iad a phósadh, ach le luí na gréine, athraíonn Fiona ar ais go dtí gruagach. Tagann fearg ar Farquaad agus ba mhaith leat Shrek a maraíodh. Itheann Dragan Farquuad chun an lá a shábháil, agus pógann Shrek agus Fiona. Tá an draíocht briste. Beidh cuma an gruagach ar Fiona an t-am go léir. Tá an bheirt an-sásta agus pósann siad.
Nasic Sheachtracha
Shrek ar IMDb
An tIomaire
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Iomaire.
Doire Leathan
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Doire Leathan.
Buntingford
Is baile suite i Hertfordshire é Buntingford.
Aire rialtais
mion|Aire, Georgia Is aire rialtais é polaiteoir, de ghnáth, atá i mbun Ranna Stáit.
In Éirinn
Déantar tagairt i mBunreacht na hÉireann do ról na n-airí agus leagtar amach na freagrachtaí mar chuid den Rialtas. Déantar tagairt in Airteagal 28.12 d'Airí mar “i mbun” Ranna Stáit ː "Is de réir dlí a rialófar na nithe seo a leanas .i. Ranna Stáit a chomheagrú agus gnó a roinnt orthu, comhaltaí den Rialtas a cheapadh chun bheith ina nAirí i mbun na Ranna sin, na feidhmeanna a bhaineas le hoifig chomhalta den Rialtas a chomhlíonadh le linn an comhalta sin a bheith tamall as láthair nó ar míthreoir, agus tuarastal comhaltaí an Rialtais."Déantar foráil in Airteagal 28.4.2 gur go léir le chéile a bheidh an Rialtas freagrach as na Ranna Stáit a “riartar” ag comhaltaí an Rialtais. "I gcomhúdarás a thiocfaidh an Rialtas le chéile agus a ghníomhóid, agus táid go léir le chéile freagrach sna Ranna Stáit a riartar ag comhaltaí an Rialtais."
Eagla
Mothúchán thar a bheith míthaitneamhach í an eagla mar fhreagra ar chontúirt nó ar bhagairt. Is cúis le hathruithe fiseolaíochta í an eagla a d'fhéadfadh iompar áirithe a spreagadh, mar shampla frithghníomh ionsaitheach, nó éalú ón mbagairt.
Liam IV na Ríochta Aontaithe
Bhí Uilliam IV (21 Lúnasa 1765 – 20 Meitheamh 1837) ina rí ar Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann agus ar Hanover ó 26 Meitheamh 1830 go dtí lá a bháis. Ba é an tríú mac ag Seoirse III agus tháinig sé i gcomharbacht ar a dheartháir, Seoirse IV. Tháinig a neacht, Victoria, i gcomharbacht air siúd.
Leithghleann
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Leithghleann.
Edward G. Robinson
B'aisteoir Rómánach é Edward G. Robinson a rugadh Emanuel Goldenberg ar an 12 Nollaig 1893 i mBúcairist, an Rómáin, agus a fuair bás ar an 26 Eanáir 1973 in Hollywood, California.
Tiobraid
deas|250px|thumb|Tiobraid Ba pharóiste suite i gContae Thiobraid Árann é Tiobraid.
Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte
Is í Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) (nó Health Service Executive agus HSE) an eagraíocht atá freagrach as cúram sláinte a chur ar fáil in Éirinn. Tá freagracht ag an Aire Sláinte as an bhFeidhmeannacht sa rialtas.
Thomas Finlay
Polaiteoir agus breitheamh Éireannach ab ea Thomas Finlay (17 Meán Fómhair 1922 – 3 Nollaig 2017). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael. Príomh-Bhreitheamh na hArd-Chúirte a bhí ann.
Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte
Eagraíocht agus Maoiniú
Tá an eagraíocht maoinithe as an státchiste. Bhí buiséad bliantúil €103 billiún ag an FSS sa bhliain 2015, níos mó ná aon eagraíocht stát eile. Bhí buiséad bliantúil €13 billiún ag an FSS sa bhliain 2005.
Is í Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte an fostóir is mó in Éirinn le breis is 103,000 daoine fostaithe acu go díreach sa bhliain 2015. Is í an tseirbhís sláinte an fostóir is mó sa stát agus 120,000 ball pearsanra, nó 103,884 coibhéis lánaimseartha fostaithe inti ag deireadh mhí na Nollag 2015. Sin ardú móriomlán de 4.6% nó 4,557 CL sa bhliain i gcomparáid le ardú de 2,332 CL sa tréimhse chéanna in 2014. Tá an t-ardú sin tiomanta ag an aistriú ó fhoireann ghníomhaireachta go dtí CLanna.
An Bhinn Bhuí
Tá aillte na Binne Buí 255m ar airde.
Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte
Eagraíocht agus Maoiniú
As na 103,884 CL sa bhliain 2015: • Bhí 63.8% (66,278) fostaithe leis an FSS • Bhí 22.5% (23,374) san earnáil dheonach ospidéil, agus • Bhí 13.7% (14,232) san earnáil dheonach neamhghéar.
Tháinig ardú de 4.6% ar líon na mball foirne a bhí fostaithe ar fud na gcatagóirí foirne go léir agus 61% den ardú sin (2,797 CL) laistigh de sheirbhísí na n-ospidéal géarmhíochaine. Seo a leanas mar a léirítear an t-ardú sna leibhéil fostaíochta sa bhliain 2015: • 5.9% i míochaine/fiaclóireacht • 2.4% in altranas • 6.9% i ngairmithe sláinte agus cúram sóisialta • 6.9% i mbainistíocht/riarachán • 0.8% san fhoireann ghinearálta tacaíochta • 6.3% i gcúram othar.
Tá ceanncheathrú an FSS lonnaithe in Ospidéal Dr Steevens', BÁC 8, Éire. Is í an roinn rialtais atá bainteach leis an FSS go príomha ná an Roinn Sláinte.
Stair
Bhí an Fheidhmeannacht curtha ar bun ag Acht Sláinte 2004 agus tháinig sé i bhfeidhm ar an gcéad lá Eanáir 2005. Tháinig sé i gcomharbacht ar na Bord Sláinte agus roinnt eagraíochtaí agus gníomhaireachtaí eile.
Bushey
Is baile suite i Hertfordshire é Bushey.
Moho House
Craoladh an t-aonú heipeasóid is fiche, "Moho House", den ochtú sraith is fiche de The Simpsons ar an 7 Bealtaine 2017. Scríobh Jeff Martin an eipeasóid seo. D'fhéach 2.34 milliún duine ar an eipeasóid.
Peter Robinson
Polaiteoir Aontachtach de chuid an DUP i dTuaisceart Éireann é Peter David Robinson (Gaeilge:Peadar Dáithí MacRóibín). Is é an chéad aire reatha agus ceannaire an DUP é. Chaill sé a shuíochán Westminster sa bhliain 2010 agus tá amhras ann faoi na rólanna thuasluaite.
Luathshaol
Rugadh i mBéal Feirste ar an 29 Mí na Nollag 1948 é. David McCrea Robinson agus Sheila Robinson a thuismitheoirí.
D'fhreastail sé ar Annadale Grammar School (ar a dtugtar "Wellington College Belfast" anois). Tar éis dó an scoil a fhágáil d'fhreastail sé ar Castlereagh College (ar a dtugtar "Castlereagh Campus of Belfast Metropolitan College" anois). Thug sé seal mar ghníomhaí eastáit, agus ansin chuaigh sé leis an bpolaitíocht.
Polaitíocht
Ba é Robinson rúnaí ginearálta an DUP ó 1975 go 1979. I dtoghchán 1979 toghadh é mar MP i bParlaimint na Ríochta Aontaithe. Tháinig sé i gcomharbas ar Ian Paisley mar cheannaire an DUP agus mar Chéad Aire Thuaisceart Éireann sa bhliain 2008.
SVG
Is éard atá i gceist le Grafaic Inscálaithe Veicteoireach (Béarla: Scalable Vector Graphics, nó SVG) ná formáid íomhá le haghaidh grafaicí déthoiseacha atá bunaithe ar XML agus a chothaíonn beochan agus idirghníomhaíocht. Caighdeán oscailte atá ann, agus é á fhorbairt ag Feadhnacht an Ghréasáin Dhomhanda (W3C) ón bhliain 1999 i leith.
Sonraítear na híomhánna i dtéacschomhaid XML agus is féidir iad a chruthú agus a chur in eagar le heagarthóir téacs ar bith. Dá bhrí sin, is féidir iad a chuardach, a hinnéacsú agus a chomhbhrú.
An Dromainn
Is sráidbhaile é an Dromainn. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo.
Naomh Fiachra
Ba Éireannach é Naomh Fiachra a chuaigh thar lear ar lorg díthreibhe. Thaistil sé tríd an Normainn agus sa deireadh tharla gur casadh Naomh Faro air ag Meaux. I dtrátha 630 a chuir Fiachra faoi mar dhíthreabhach san fhoraois i mBreuil (gar de Meaux), áit ar thóg sé cillín, aireagal don Mhaighdean Mhuire, teach aíochta le haghaidh taistealaithe bochta ón choigríoch agus gairdín beag le freastal orthu. Níor fhág sé an áit go bhfuair sé bás ansin timpeall 670, agus gairmeadh Saint-Fiacre den áit ó shin.
Harpenden
Is baile suite i Hertfordshire é Harpenden.
Massacres and Matinees (American Horror Story)
Craoladh an dara heipeasóid, "Massacres and Matinees" den cheathrú sraith American Horror Story ar an 15 Deireadh Fómhair 2014. Scríobh Tim Minear an eipeasóid seo. D'fhéach 4.53 milliún duine ar an eipeasóid.
Batt Donegan
Polaiteoir Éireannach ab ea Batt Donegan (21 Nollaig 1910 – 26 Lúnasa 1978). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Kathleen O'Connor
Polaiteoir Éireannach ab ea Kathleen O'Connor a rugadh ar 30 Iúil 1934. Bhí sé ina ball de Chlann na Poblachta.
Múinteoir i scoil náisiúnta ab ea í. Nuair a fuair a hathair, Johnny Connor, bás sheas sí i seachthoghchán ar 29 Feabhra 1956 dona shuíochán i nDáil Éireann (Ciarraí Thuaidh) mar bhall de Chlann na Poblachta agus fuair sí an bua sa toghchán. Bhí sí 27 bliana d'aois ag an am, an 4ú duine ab óige a tóghadh riamh don Dáil.
Láithreach
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Láithreach. Tá sé suite i bparóiste sibhialta Trory agus i mbarúntacht stairiúil Thír Cheannada. Tá sé i ngar d'Aerfort Inis Ceithleann.
Barón
Tugtar "barón" ar cháithnín fo-adamhach atá déanta as trí chuarc. Is iad an prótón agus an neodrón na baróin is coitianta a aimsítear sa dúlra, agus a bhíonn istigh i núicléas adaimh.
Béal Átha Chomhraic
deas|250px|thumb|Béal Átha Chomhraic Is baile fearainn in Iorras i gContae Mhaigh Eo é Béal Átha Chomhraic. 800 acra an t-achar. Portach iargúlta atá i gceist leis an gcuid is mó de. Tógadh feirm ghaoithe sa cheantar sa bhliain 1992.
Aictin
Is próitéin chruinneogach timpeall 42-kDa í Aictin atá i láthair i ngach cill eocarótach (ach amháin i speirm néimeatóide). Is féidir í a bheith ar fáil i dtiúchan níos mó ná 100 μM.
Loch Álainn
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Loch Álainn.
An Leathbhaile Íochtarach
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Leathbhaile.
Lága
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Lága.
Li Yang (Béarla Craiceáilte)
Is oideachasóir agus múinteoir Béarla ón tSín é Li Yang (Sínis shimplithe: 李|李 Sínis thraidisiúnta 阳|阳 Pinyin 李陽 Lǐ Yáng ) a rugadh sa bhliain 1969 i Changzhou, Jiangsu). Is é a chruthaigh Crazy English (Béarla Craiceáilte), modh neamhortadocsach leis an mBéarla a mhúineadh. Maíonn sé gur mhúin sé 20 milliún duine in imeacht deich mbliana.
Ella Young
File Éireannach agus miotaseolaí Ceilteach a bhí gníomhach i ngluaiseacht na Gaeilge agus in Athbheochain liteartha na gCeilteach san 19ú haois déanach agus go luath san 20ú haois ab ea Ella Young.
Ar na leabhair do pháistí, a bhunaigh sí ar scéalta sa bhéaloideas agus sa mhiotaseolaíocht, a sheasann a clú mar scríbhneoir. Chuir sí amach cúig leabhar filíochta idir 1906 agus 1950.
Saol
Tá rómánsaíocht le brath ar gach rud dírbheathaisnéisiúil a scríobh sí ach níl amhras ach gur fhoghlaim sí Gaeilge agus go mbíodh sí i gcomhluadar na mban uaisle a shaothraigh don teanga i dtús an 20ú haois.
Ba í an ‘Eibhlín Ní Ógáin’ úd í a sheas le Móirín Ní Shionnaigh an lá a phós sí Claud Chavasse. I bhFíonach i gContae Aontroma a rugadh í ar 26 Nollaig 1867 agus Ellen a baisteadh uirthi. Ceannaí ba ea a hathair James Bristow Young agus ba é Luimneach a sheoladhsan ag am na breithe, dar leis an teastas. Ba í Matilda Ann Russell a máthair. Preispitéirigh ba ea iad agus thug Ella féin le tuiscint gur tiarnaí talún a bhí ina muintir uair.
Naonúr ar fad a rugadh don lánúin ach níor mhair díobh ach seisear, de réir Dhaonáireamh 1911. Faoin am sin bhí siad ag lonnú i mBaile Átha Cliath le tuairim 25 bliana agus cónaí orthu ag 57 Cearnóg Grosvenor, Ráth Maonais. Ella an t-aon duine amháin sa teaghlach a raibh Gaeilge aici—bhí BA aici agus ba í an mhúinteoireacht a slí bheatha, dar le foirm an Daonáirimh. An Ollscoil Ríoga a thug an chéim di in 1898.
Tá cuntas ina cuimhní cinn Flowering dusk, (1945) ar rang a bhí á stiúradh aici do Iníní na hÉireann agus stair na tíre á múineadh aici ‘to about 80 denizens of untamed Dublin: newsboys, children who had played in street alleys all their lives, young patriot girls and boys who can scarcely write their own names’.
Tá scéal aici ar a céad chuairt ar an nGaeltacht nuair a chuaigh sí siar go Cill Chiaráin le Maud Joynt agus Mary Scarlett. Chaith sí tréimhsí in Acaill freisin. Tugann sí cuntas freisin ar a páirt i ngluaiseacht na saoirse ó 1912 ar aghaidh. Is toisc a hainm a bheith ar liosta dubh na n-údarás a d’fhill sí ar Chonamara tar éis an Éirí Amach.
Bhí sí ar ais i mBaile Átha Cliath i 1919 agus is toisc a líonmhaire a bhí na cairde a maraíodh a thug sí Meiriceá uirthi féin i 1925. Tar éis tamaill ansin ag léachtóireacht fuair sí post léachtóra in Ollscoil California (Phelan Memorial Lectureship) agus an litríocht agus an mhiotaseolaíocht Cheilteach mar ábhair aici.
Fuair sí bás ar 23 Iúil 1956.
Musculus trachealis
Tá matán mín an musculus trachealis le fáil i gcúlbhalla an phíobáin ghairbh (trachea) sna mamaigh.
Feidhmeanna
Ceanglaíonn an trachealis loingeáin C-chruthacha an phíobáin ghairbh le chéile. Féachann sé chuige go mbeidh na loingeáin dúnta in vivo. Caolaíonn an trachealis an píobán garbh agus dá bhrí sin is féidir leis an aer sa phíobán gluaiseacht níos scriobtha nuair a bhíonn an t-ainmhí ag casachtach.
Suíomh
Sa chuid is mó de na hainmhithe bíonn sé taobh istigh den loingéan, ach sna creachadóirí bíonn sé taobh amuigh de.
Néaróga
Na néaróga a bhaineann leis ná an vagus nó an nervus laryngeus recurrens.
Daniel Moloney
Polaiteoir Éireannach ab ea Daniel Moloney (1909 – 26 Meitheamh 1963). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Hatfield, Hertfordshire
Is baile suite i Hertfordshire é Hatfield.
Matthew Young
Bhí Matthew Young (1750 – 28 Samhain 1800) ina Easpag ar Chluain Fearta, agus ina mhatamaiticeoir agus fhealsamh nádúrtha Éireannach.
Beathaisnéis
Matamaiticeoir, eolaí, diagaire, péintéir, ceoltóir, luibheolaí, fear litríochta, agus is é a thugann R. B. McDowell agus D.A. Webb air in Trinity College Dublin 1592-1952 ná ‘A polymath of erudition, piety and charm.’ Tá aiste in Celtica XI, 1976 ag William O’Sullivan faoi (‘The Irish manuscripts in Case H in Trinity CollegeDublin catalogued by Matthew Young in 1781’); níor tháinig an saothar sin 1781 le Young chun solais go dtí le fíordheireanas. Tugadh iontráil dó in Dictionary of National Biography. Sa Chaisleán Riabhach, Co. Ros Comáin, a rugadh é 3 Deireadh Fómhair 1750. Ba é Owen Young agus Olivia Bell a thuismitheoirí. Bhí aithne ag Cathal Ó Conchubhair ar a mhuintir agus scríobh sé chuig J.C. Walker i 1786: ‘My best respects to Dr Young. He treated me kind in his own chambers in the university. His grandfather proved very kind to me in money dealing. On that account I should entertain the best wishes for his grandson independent of any other merit’ (i gcló in Celtica). Réice ba ea Owen; bhochtaigh sé a chlann agus níl sé luaite fiú in iontráil Mhaitiú in Alumni Dubliniensis. Chaith Maitiú tamall i scoil cháiliúil Abraham Shackleton i mBéal Átha an Tuair, Co Chill Dara, agus tamall i gcúram a dhearthár, curáideach i gContae an Chabháin. As sin chuaigh sé go Coláiste na Tríonóide i 1766 agus bhain sé B.A. agus M.A. amach. I 1774 ba é toil thromlach na gcomhaltaí sinsearacha go dtoghfaí ina chomhalta é ach chuir an propast, Hely Hutchinson, an toghchán ar ceal. Toghadh é an bhliain dár gcionn agus i 1790 d’fhoilsigh sé paimfléad ag ceistiú cumhacht an phropaist: ‘... and he was remembered longest in the College for his brilliant marshalling of legal arguments against Provost Hely Hutchinson's attempt to subvert the powers of the senior fellows’ (Celtica). Bhí sé gafa le cúrsaí an choláiste ar feadh tamaill de bhlianta. Bronnadh dochtúireacht le diagacht air i 1786 agus toghadh ina ollamh le fealsúnacht nádúrtha é an bhliain chéanna; ní léir ar aon chuntas ina thaobh cathain a oirníodh é ina mhinistir.
Tá tuilleadh eolais faoina bheatha ar fáil ar http://dib.cambridge.org/ » Rugadh é sa Chaisleán Riabhach Contae ros Comáin i 1750, tháinig Coláiste na Tríonóide, i 1766, agus bhí sé ina Chomhalta agus thóg orduithe i 1775. Bhí sé Ollamh Erasmus Smith le Fealsúnacht Nádúrtha agus Thurgnamhach i 1786. I 1798 an bishopric de Clonfert agus Kilmacduagh bhí an chuid is mó gan choinne a thugtar dó faoin Tiarna Cornwallis. Bhí sé chomh maith le ceoltóir, díograiseach luibheolaí, agus beagán de an t-ealaíontóir.
Bruidhean Chaorthainn
Is éard is Bruidhean Chaorthainn ann ná scéal Fiannaíochta (Miotaseolaíocht na hÉireann) de chuid na Gaeilge. Bailíodh an scéal ó roinnt fhoinsí bhéil i gcodanna éagsúla na hÉireann agus na hAlban, áit ar a dtugtar Bruighean Caorthuinn air. Chomh luath le 1633. luadh Seathrún Céitinn é mar shampla de na scéalta Fiannaíochta, scéalta a bhí neamhstairiúil (sé sin, bhí siad draíochta, dochreidte).
Dumha Éige
Is sráidbhaile é Dumha Éige atá suite i gContae Mhaigh Eo.