cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mianra (cothaitheach)
Is dúile iad na mianraí cothaithe a fhaightear i gcealla is sreabháin uile na colainne, atá riachtanach mar riandúile don chothú. Samplaí is ea potaisiam atá riachtanach chun leibhéil chearta sreabhán incheallach a choinneáil, cailciam atá riachtanach do thógáil cnámh is fiacla is tarchur néar-ríog chuig matáin, iarann atá riachtanach i ndéanamh haemaglóibine don fhuil is miaglóibine do na matáin, agus iaidín atá riachtanach i sintéis an hormóin thíoróidigh.
Maol nan Gall
Is rinn suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Maol na nGall.
Na hOileáin Laistigh
thumb|Na hOileáin Istigh (dearg) Is oileánra in iarthuaisceart na hAlban iad na hOileáin Laistigh ( (Gaeilge na hAlban: Na h-Eileanan a-staigh). Tá an chuid is mó díobh ina gcuid de Chomhairle Earra-Ghàidheal agus Bòd, ach is i gComhairle na Gàidhealtachd atá an t-Eilean Sgitheanach agus na hoileáin bheaga mórthimpeall air.
Fótachlóchuradóir
Meaisín chun cló a chur is íomhá den chló cumtha a dhéanamh ar pháipéar nó scannán, réidh le nochtadh ina phláta le haghaidh priontála. Is féidir go mbeidh na carachtair éagsúla stóráilte sa mheaisín mar íomhánna ar scannán, nó ar bhealach digiteach i gcuimhne an ríomhaire sa mheaisín. Is féidir iad a nochtadh i ndiaidh a chéile, nó líne i ndiaidh líne i scanadh gréasáin. Úsáidtear splanc, feadán ga-chatóideach, nó léasar mar fhoinse solais sa mheaisín.
Babes in Toyland (scannán 1934)
Ceoldráma Meiriceánach is ea Babes in Toyland a rinneadh sa bhliain 1934. Is scannán Laurel and Hardy é.
William Stokes
Lia a rugadh i mBaile Átha Cliath ab ea William Stokes (1 Deireadh Fómhair 1804 – 10 Eanáir 1878). Agus é fós ina mhac léinn d'fhoilsigh sé leabhar ar an steiteascóp is a úsáidí, an chéad leabhar Béarla ar an ionstraim nua sin. Lena chomhghleacaí in Ospidéal na Mí, Robert Graves, thug sé isteach cleachtadh stiúrtha i scrúdú praiticiúil is cóireáil na n-othar do mhic léinn míochaine, rud nach ndearnadh roimhe sin. Chuir sé síos don chéad uair ar análú deacair athraitheach a bhíonn ag seandaoine atá dian tinn le galar croí, a dtugtar análú Cheyne-Stokes nó ruaigeanna Stokes-Adams air anois. Scríobh sé dhá théacsleabhar míochaine cháiliúla, Diagnosis and Treatment of Disease of the Chest (Diagnóisiú is Cóireáil Galar Cliabhraigh, 1837) agus Diseases of the Heart and Aorta (Galair an Chroí is an Aorta, 1854).
Toghadh mar uachtarán ar Acadamh Ríoga na hÉireann don tréimhse 1874–76. Dlíodóir fiú le rá agus scoláire an léinn Cheiltigh ab ea a mhac, Whitley Stokes, agus seandálaí agus scríbhneoir a iníon, Margaret Stokes.
Henry Cort
Máistir ceárta iarainn a rugadh i Lancaster Shasana ab ea Henry Cort (1740-1800). I 1784 cheap sé an próiseas suaite chun muciarann a thiontú ina iarann saoirsithe. Cheap sé córas rollóirí eitreacha chun barraí iarainn a tháirgeadh.
Stólan
Péacán fada a lúbann faoina mheáchan féin go luíonn cuid de ar an talamh, áit a bhfréamhaíonn ag a fhoirceann nó nóid chun plandaí nua a tháirgeadh.
Na Garbhchríocha
Is réigiún in Albain iad na Garbhchríocha.
Vigo
Is cathair i gComhphobal fhéinrialaitheach na Gailíse in iarthuaisceart na Spáinne í Vigo. Is í an chathair nó an bardas is mó sa chúige Pontevedra agus sa réigiún agus í ar an 14ú chathair is mó sa Spáinn. Tá thart ar 294,000 daoine ina gcónaí ann. Tá sí suite ar an Aigéan Atlantach. Tá sí suite in iardheisceart na Gailíse i ndeisceart an réigiúin Vigo Ria, sé sin achar is baistí san Eoraip. Tá an mócheantar uirbeach mórthimpeall na cathrach an-tábhachtach i leith geilleagar an réigiúin.
Tá cáil ar leith ag club sacair RC Celta de Vigo sa réigiún a dhéanann tagairt do stair cheilteach na háite.
Ilias Iliou
Dlíodóir agus polaiteoir Gréagach ab ea Ilias Iliou (Gréigis: Ηλίας Ηλιού, nó Ēlías Ēlioú; Bealtaine 1904 – 25 Eanáir 1985). Bhí iomrá air mar ghníomhaí ar son chearta an duine sa 20ú haois. Thug an Dara Cogadh Domhanda, an cogadh cathartha agus  an deachtóireacht a dhóthain le déanamh dó. clé|mion|Ilias Iliou
Saol
clé|mion|[[Fronta um Shaoradh Náisiúnta (EAM) ]] clé|mion|EDA - Eite Clé Daonlathaí Aontaithe Fuair sé céim sa dlí a fháil ó Ollscoil na hAithne sa bhliain 1924. Thosaigh sé ag dlíodóireacht i Mitiléine go dtí 1935 agus san Aithin ina dhiaidh sin, áit ar glacadh isteach leis i mBarra an Areios Pagos (an chúirt shibhialta agus choiriúil uachtarach) sa bhliain 1942.
Ós rud é go raibh sé ar an eite chlé sa pholaitíocht (ar dtús mar liobrálach poblachtánach) chuaigh sé isteach san Fhronta um Shaoradh Náisiúnta (EAM) ina raibh na Cumannaithe i gceannas. sa bhliain 1942.
I ndiaidh an tSaortha rinne sé cosaint sna cúirteanna in aghaidh na gcúiseamh a chuir rialtas de chuid na heite deise i leith duine den eite chlé, rud a spreag é dul isteach sa Pháirtí Cumannach sa bhliain 1945. clé|mion|Bratach ELAS Coinníodh Iliou nuair a bhí Arm na Breataine tar éis imlonnú mar chúltaca do na Ríogaithe. Díbríodh laistigh den tír é ar feadh níos mó ná ceithre bliana (1947-51) le linn Chogadh Cathartha na Gréige.
Bhí Iliou i measc bhunaitheoirí na hEite Clé Daonlathaí Aontaithe sa bhliain 1951 (ó tharla go raibh cosc ar an bPáirtí Cumannach ag an am sin). Toghadh chun na Parlaiminte an bhliain dár gcionn, cé nár ligeadh dó a shuíochán a thógáil.
Ina dhiaidh sin, bhí sé ina fheisire ó 1956 go 1967 agus ó 1974 go 1981, le tréimhsí mar cheannaire parlaiminte agus uachtarán ar EDA. Bhí sé ina phríosúnach polaitíochta arís ó 1967 go 1971, faoi riail junta míleata na Gréige, a mhair go dtí 1974.
Tionchar
D'ainneoin na scoilte doimhne i sochaí na Gréige a tharla mar gheall ar fhorghabháil na tíre, ar an gcogadh cathartha agus ar an deachtóireacht mhíleata, bhí meas ar Iliou as gach taobh sa pholaitíocht agus tugadh urraim dó nuair a d'éag sé sa bhliain 1985 agus ó shin i leith. Go pointe áirithe, tharla sé sin toisc go raibh clú agus cáil ar Iliou mar scoláire clasaiceach, file agus aistritheoir, chomh maith le bheith ina dhlíodóir agus ina pholaiteoir.
Gabrielle McFadden
Is polaiteoir Éireannach agus Seanadóir í Gabrielle McFadden (Gaeilge: Gaibriéil Nic Pháidín). Toghadh chun na Dála sa bhliain 2014 í i bhfothoghchán tar éis gur bhásaigh a deirfiúr Nicky McFadden. Is iar-Teachta Dála í. Bhí sí ar an gcomhairle áitiúil roimhe seo.
Sheas sí san Olltoghchán 2016, ach chaill sí a suíochán. Bhain sí áit amach mar sheanadóir agus ar an Rolla Saíochta agus Oideachais atá sé.
Lee Kuan Yew
An chéad Phríomh-Aire ar Shingeapór ba ea Lee Kuan Yew nó Harry Lee nó LKY (16 Meán Fómhair 1923 – 23 Márta 2015) agus an phríomhphearsa i bpolaitíocht na tíre sin sa 20ú haois. clé|mion|circa 1932
Beatha
Céimí sa dlí de chuid Ollscoil Cambridg e, i gCumann Onórach Teampaill Láir a rinneadh abhcóide de sa bhliain 1950. D'fhill LKY ar Shingeapór agus bhí sé ag cleachtadh mar dhlíodóir ansin go ceann naoi mbliana. clé|mion|1965 Bhain LKY próifíl phoiblí amach mar dhuine den eite chlé trína chuid oibre ar son na gceardchumann agus ceardchumainn na mac léinn. Sa bhliain 1954 bhí sé i measc na ndaoine a bhunaigh Páirtí Ghníomhaíocht an Phobail, i gcomhar le ceardchumannaithe a bhí báúil le Páirtí Cumannach an Mhalae. Ina dhiaidh sin, bhris sé an ceangal a bhí aige leis an eite chlé den pháirtí agus bhain an rialtas úsáid as reachtaíocht slándála náisiúnta dhian ina n-éadan.
Bhí LKY ina Phríomh-Aire ar Shingeapór ó mhí an Mheithimh 1959 ar aghaidh, ar feadh dhá bhliain (1963-65) mar chuid de Chónaidhm na Malaeisia agus ina dhiaidh sin mar cheann rialtais ar stáit neamhspleách.
An Prótacal maidir le hÉirinn agus Tuaisceart Éireann
Cur i bhfeidhm
Tá an prótacal riachtanach de bharr an cineál Breatimeacht a ar theastaigh ón Bhreatain a chur i bhfeidhm. Maolaíonn an Prótacal an bhagairt a bhaineann le suaitheadh i dtrádáil uile-Éireann trasteorann. Fógraíodh ar an 17 Samhain 2019 go raibh Boris Johnson agus Jean-Claude Juncker ar aon intinn faoi. Tháinig Prótacal Éireann in ait an "cúlstop", an plean a bhí ag Theresa May sna blianta 2017-2019. Síníodh an socrú maidir le tarraingt amach i Nollaig 2020. Tháinig an comhaontú - agus Prótacal Éireann/TÉ - i bhfeidhm ar an 1 Eanáir 2021.
Lee Kuan Yew
Beatha
Le linn na dtríocha bliain a raibh LKY i gcumhacht, bhí méid suntasach d'fhás eacnamaíoch agus de dhul chun cinn sóisialta ann, mar aon le rialuithe dochta ar neamhord eitneach féideartha nó treascairt pholaitiúil nó thionsclaíoch, mar atá sainithe ag PAP. I réimse an dlí, an ordaithe agus an cheartais, labhair Lee Kuan Yew go láidir i bhfabhar an phionóis chorptha agus mhéadaigh a rialtas an úsáid a baineadh as go mór. clé|mion|1975 Bhí LKY i bhfabhar phionós an bháis freisin, a leathnaíodh go roinnt mhaith coireanna atá bainteach le drugaí sa bhliain 1973. Cuireadh deireadh le triail le giúiré sa bhliain 1959, lasmuigh de chásanna báis, agus maidir leis na gcionta sin chomh maith deich mbliana ina dhiaidh sin; léirigh sé sin go díreach nach raibh muinín as giúiréithe aige, ar bhonn a thaithí mar dhlíodóir i gcleachtas.
An Prótacal maidir le hÉirinn agus Tuaisceart Éireann
Cur i bhfeidhm
I mí Márta 2021, scríobh Coimisiún na hEorpa litir láidir go dtí Rialtas na Breataine ag cur in iúl dóibh go raibh an Prótacal á shárú agus go bhféadfaidís an dlí idirnáisiúnta á shárú chomh maith. mion|póstaeir sa bhliain 2017
Cur i gcoinne
mion|Thornton Manor, áit a bhí cainteanna sa bhliain 2019 Tá an DUP agus páirtithe eile aontachtacha ag iarraidh go gcuirfí deireadh le Prótacal Éireann. Cuireann aontachtaithe ina aghaidh mar go maolaíonn sé an ceangal idir iad agus an Ríocht Aontaithe, dar leo. Agus þa imní orthu is cosúil go bhfuil Prótacal Thuaisceart Éireann ag cur a n-áit i margadh inmheánach na Breataine i gcontúirt.
Lee Kuan Yew
Beatha
Cé gurb ionann, ar an iomlán, an bunús dlí foirmeálta atá leis an tsaoirse cainte i Singeapór agus sna tíortha eile de chuid thraidisiún an dlí choitinn, tá cáineadh idirnáisiúnta mór déanta ar cé chomh minic a bhíonn daoine mór le rá i PAP, amhail Lee Kuan Yew, ag cur an dlí ar a lucht cáinte trí chásanna leabhail rathúla.
Gerry Hutch
Coirpeach is ea Gerry (Gerard) Hutch, nó 'The Monk ' (a rugadh ar 12 Aibreán 1963).
An Prótacal maidir le hÉirinn agus Tuaisceart Éireann
Cur i gcoinne
Le linn 2021, d'éirigh an DUP éirithe níos nimhní in aghaidh an Phrótacail de réir mar atá ag méadú ar líon na ndaoine atá a chur an mhilleáin orthu as an bPrótacal conspóideach. Maítear gur as a dtacaíocht don Bhreatimeacht crua a d’eascair an Prótacal. Creideann an DUP go mbaineann an prótacal an bonn de stádas bunreachtúil an Tuaiscirt taobh istigh den Ríocht Aontaithe agus go gcuireann sé isteach ar thrádáil idir an Tuaisceart agus an Bhreatain. mion|An Tiarna Frost, Barún, CMG PC
Imeachtaí
I mí Feabhra 2021, b’éigean oibrithe a bhí ag feidhmiú Phrótacal an iar-Bhreatimeachta a aistarraingt ón obair ar mhaithe lena sábháilteacht. Ach chinn na póilíní nach raibh fianaise ar bith ar fáil go raibh éinne ag bagairt ionsaithe ar na hoibrithe custaim. Dhearbhaigh an PSNI go poiblí nár thug siadsan comhairle in am ar bith go raibh na hoibrithe i gcontúirt.
Gerry Hutch
Bhí achrann ann idir na buíonta Hutch agus Kinahan ar feadh na mblianta, agus plá na ndrugaí ar na sráideanna i mBaile Átha Cliath. Ba é Gary Hutch, deartháir le Gerry, an chéad duine a dúnmharaíodh san aighneas idir buíonta coirpeach Hutch agus Kinahan. Maraíodh timpeall 18 eile san aighneas idir an dhá bhuíon coiriúlachta, idir 2014 - 2020 ... agus i  bhfad níos mó as mí-úsáid drugaí. clé|mion|Práinn slándála i mBÁC
An Prótacal maidir le hÉirinn agus Tuaisceart Éireann
Imeachtaí
Márta 2021
Gerry Hutch
Tóraíocht
clé|mion|Lámhachadh agus maraíodh David Byrne, 34 bliain, in Óstán an Regency i n[[Droim Conrach ar an 5 Feabhra 2016.]] Bhí Hutch sna 2010idi ag bogadh go rialta ó áit go háit ar Mhór-roinn na hEorpa; bhí teach aige sa Spáinn fiú. Ar 14 Meán Fómhair 2016, cuardaíodh cúig áit ar an Costa Del Sol, áit a raibh muintir Kinahan lonnaithe chomh maith.
An Prótacal maidir le hÉirinn agus Tuaisceart Éireann
Imeachtaí
I mí na Márta 2021, dúirt an DUP go raibh siad réidih chun bac a chur ar Acht Gaeilge Stormont mura gcuirfí an Prótacal iar-Bhreatimeachta ar ceal.
Ansin chuir an Choimisiúin Eorpaigh an dlí a chur ar Rialtas na Breataine faoi chodanna de Phrótacal an Tuaiscirt a chur ar fionraí agus síneadh ama a chur leis an tréimhse chairde do rialacháin nua.
Gerry Hutch
2021
clé|mionAr 20 Aibreán 2021, bhí barántas gabhála Eorpach eisithe ag an Ard-Chúirt i gcomhair Hutch, le cur ar a thriail faoin ionsaí lámhaigh in Óstán an Regency i mBaile Átha Cliath sa bhliain 2016, inar maraíodh fear.
Rubar aiceanta
Mar a thairgtí i dtosach é, is éard is rubar aiceanta ann, ar a dtugtar freisin rubair Indiach nó caoutchouc, ná polaiméirí oiriúnacha den comhdhúil orgánach isipréin ,le heisíontaisí beaga de chomhdhúile orgánacha eile, móide uisce. Tugtar leaistiméirí ar fhoirmeacha de phoilisipréin a bhíonn úsáideach mar rubair aiceanta. Faoi láthair, saothraítear rubar go príomha i bhfoirm laitéise ó chrainn áirithe. Is éard is laitéis ann ná collóideach bhainniúil ghreamaitheach, a bhaintear amach as choirt tré ghearradh agus bailítear an sreabhán i soithí i bpróiseas ar a dtugtar "bearnú". Scagtar an laitéis ansin go dtí rubar, réidh le haghaidh próiseála tráchtála. Baintear úsáid as rubar aiceanta go forleathan i go leor feidhmeanna agus táirgí, ina aonar nó in éineacht le hábhair eile. Sa chuid is mó dá fhoirmeacha úsáideacha, bíonn cóimheas sínteach mór aige, athléimneacht ard, agus bíonn sé an-uiscedhíonach. thumb|upright|Laitéis á mbailiú ó chrann rubair [[Hevea brasiliensis]] thumb|[[Fáschoill rubair na Téalainne]]
Gerry Hutch
2021
Rinne an Spáinn Hutch a eiseachadadh chun na hÉireann i mí Meán Fómhair 2021. Ag an éisteacht eiseachadta sa Spáinn, mhaígh Gerry Hutch nach mbeadh sé sábháilte aige filleadh ar Éirinn mar go raibh buíonta coirpeach abhus ag féachaint lena mharú ǃ
An Prótacal maidir le hÉirinn agus Tuaisceart Éireann
Imeachtaí
Aibreán 2021
I mí Aibreáin 2021, tharla círéibeacha i gceantair dhílseacha. Bhí daoine ann is cosúil i measc na bparaimíleatach dílseach a bhí ar bís chun trioblóid a chothú in aghaidh an Phrótacail, iad ag iarraidh deireadh a chur leis "an teorainn i Muir Éireann". mion|[[Brandon Lewis]] Bealtaine 2021
Gerry Hutch
2021
Ar 18 Aibreán 2023,, fuarthas neamhchiontach Gerry Hutch i ndúnmharú. Dúirt na breithiúna cé gur thug cuid den fhianaise sa triail le tuiscint go mb'fhéidir gur thug Gerard Hutch a bheannacht don ionsaí lámhaigh, nárbh in le rá go raibh sé féin ar an mball ná páirteach ann go pearsanta.
Fótachóipeálaí xéaragrafach
Is modh cóipeála bunaithe ar leictreastataic é fótachóipeáil xéaragrafach. Dromchla fótaisheoltach a luchtaítear ar dtús agus a nochtar ansin don íomhá atá le cóipeáil. Cailltear an lucht áitiúil ar an dromchla i gcomhréir le gile na híomhá ag gach pointe. Réalaítear an íomhá thánaisteach seo le hábhair luchtaithe datha. Ar deireadh aistrítear na hábhair datha seo don pháipéar, agus fosaítear iad le teas. Déanann fótachóipeálaí daite ceithre íomhá den bhunphictiúr, ceann dubh is geal, agus ceann i ngach ceann de na dathanna príomhúla (cian/gorm, maigeanta/dearg, buí). Téann gach íomhá dá druma scoite priontála leis an dúch cuí. Ansin déantar ceithre bhabhta priontála i ndiaidh a chéile chun an íomhá dheireanach fhorluite a tháirgeadh.
An Prótacal maidir le hÉirinn agus Tuaisceart Éireann
Imeachtaí
I mí na Bealtaine 2021,dúirt Edwin Poots nach bhfuil sé d'aidhm aige freastal ar chruinnithe na Comhairle Thuaidh-Theas, go dtí go mbeidh ceist an Phrótacail réitithe.
Níos déanaí i mí na Bealtaine, bhí sé tugtha le tuiscint ag Rialtas na Breataine go bhféadfaidís dul i muinín force majeure lena gcuid oibleagáid i leith Phrótacal an Tuaiscirt a chealú. Tháinig cúinsí éagsúla chun cinn a chuir iallach ar an mBreatain, a dúirt an rialtas leasuithe a dhéanamh ar fheidhmiú an phrótacail gan dul i gcomhairle leis an Aontas Eorpach. mion|[[Liz Truss]]
Samhradh 2022
Thionscain an tAontas Eorpach cás dlí in aghaidh na Ríochta Aontaithe tar éis do Rialtas na Breataine reachtaíocht a fhoilsiú faoina gcuirfear ar neamhní cuid mhór de Phrótacal an Tuaiscirt. Dar leis an gCoimisiún Eorpach go sáraíonn reachtaíocht nua na Breataine na gealltanais a tugadh sa chomhaontú maidir le himeacht na Breataine as an Aontas Eorpach agus - dá réir sin - go sáraíonn sí an dlí idirnáisiúnta.
I mí Iúil, ritheadh an 'tAcht um Náisiúntacht agus Teorainneacha' in Westminster. mion|[[Chris Heaton-Harris]]
Ré Sunak
Ar 23 Samhain 2022, dúirt an Taoiseach Micheál Martin sa Dáil gur aontaigh príomh-aire na R-A, Rishi Sunak, leis go n-oibreodh an bheirt i dteannta a chéile chun ceist an Phrótacail a réiteach ach go gcaithfí “feoil a chur ar chnámha an ghealltanais sin”.
I mí Feabhra 2023, rialaigh Cúirt Uachtarach na Ríochta Aontaithe i Londáin go raibh Prótacal an Tuiscirt “dleathach”.
Ar 27 Feabhra 2023, rinne Rialtas na Ríochta Aontaithe agus an tAontas Eorpach margadh nua, Creat Windsor.
Delbna Nuadat
Dream ársa i gcúige Chonnacht ba ea Dealbhna Nuad (Sean-Ghaeilge Delbna Nuadat), lonnaithe ar thailte idir an tSuca agus an tSionainn. Géag den dream níos mó Dealbhna ab ea iad. Le linn na ré luathstairiúla, bhí siad faoi ghéillsine Uí Mhaine.
Ghlac taoisigh Dealbhna Nuad an sloinne Ó Flannagáin.
Tagairtí annál
Níl ach cúpla iontráil sna hannála maidir le Dealbhna Nuad (nó Uí Mhaine).
Pairèad Alexandra
Is stáisiún suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Pairèad Alexandra.
Marc Dutroux
Éigneoir agus dúnmharfóir Beilgeach ab ea Marc Dutroux (a rugadh ar 6 Samhain 1956) sna 1980idí agus na 1990idí.
Ciontaíodh é i dtús sa bhliain 1989. Ach scaoileadh amach ar parúl é ar 6 Aibreán 1992, saor chun dul ag éigniú arís.
Ar an 22 Meitheamh 2004,  gearradh príosúnacht saoil sa Bheilg ar an mbithiúnach as cailíní óga a fhuadach, a éigniú agus a dhúnmharú.
L'Atalante
Scannán Francach is ea L'Atalante a rinneadh sa bhliain 1934.
Marc Dutroux
Tharraing an cás go leor conspóide.
Tagairtí
mion|clé|Teach Dutroux inniu - Avenue Philippeville 128, Marcinelle, [[An Bheilg]]
Baile Àird Rosain
Is stáisiún suite i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath é Baile Áird Rosain.
Mianraí cré
Sileacáití hidriúla i bhfoirm leathán a dhéanann criostail mhíne screamhacha, ar féidir leo uisce a ionsú, rud a thugann don chré a hairíonna sainiúla plaisteacha nuair a bhíonn sí fliuch. Cruthaítear iad mar thoradh ar shíonchaitheamh carraigeacha, agus go minic sil-leagann aibhneacha iad. Is grúpaí tábhachtacha mianraí cré iad caoilínít, montmairíllinít is illít. Úsáidtear iad mar líonaigh i bpáipéar, rubar, péint is eile.
Corbin Bleu
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 4 ghradam buaite ag Bleu. Tá 24 ainmniúchán faighte aige.
Carrie Snodgress
Ban-aisteoir Meiriceánach ab ea Carrie Snodgress a rugadh ar an 27 Deireadh Fómhair 1945 agus a fuair bás ar an 1 Aibreán 2004.
Bás
Fuair sí bás ar an 1 Aibreán 2004, nuair a bhí sí ag fanacht san ospidéal i Los Angeles, California (bhí trasphlandú ae ag teastáil uaithi).
All That You Can't Leave Behind
Is é All That You Can't Leave Behind an deichiú halbam ón racbhanna U2. Scaoileadh é ar an 30 Deireadh Fómhair, 2000.
Clár
Is iad seo na hamhráin:
Beo ar Éigean
Podchraoladh agus seó raidió as Gaeilge de chuid Raidió Teilifís Éireann (RTÉ) is ea Beo ar Éigean. Is iad Sinéad Ní Uallacháin, Áine Ní Bhreisleáin agus Siún Ní Dhuinn láithreoirí an chláir.
Siún Ní Dhuinn
Scríbhneoir agus léiritheoir as Dún Dealgan í Ní Dhuinn. Is léiritheoir digiteach Gaeilge do RTÉ í.
Áine Ní Bhreisleáin
Is láithreoir teilifíse agus raidió as Gaoth Dobhair, Co. Dhún na nGall í Ní Bhreisleáin. Cuireann sí Bladhaire i láthair ar Raidió na Gaeltachta ("RnaG") Déardaoin agus Dé hAoine.
Sinéad Ní Uallacháin
Is Iriseoir, aisteoir, ealaíontóir agus láithreoir raidió í Ní Uallacháin as Baile an Aonaigh, Co. Chiarraí. Bhí seó seachtaine Sinéad ar Maidinaici ar RnaG go dtí Bealtaine 2019.
Cortasól
clé|200px|thumb|Cortasól Hormón stéaróideach a fhaightear i gcoirtéis aidréineach veirteabrach. Tugtar hidreacortasón air freisin. I mamaigh áirithe (daoine is madraí, mar shampla) is é seo an príomh-hormón glúcacortacóideach. Cuireann sé tiontú próitéine is saille go dtí glúcós ar aghaidh, agus cabhraíonn go mór le frithsheasamh na colainne i gcoinne struis fhisiciúil nó shíceolaíoch, i ndiaidh tráma go háirithe. Rialaítear a shintéis is a thál ag an hormón aidréineacortacatrófach den chuid is mó.
Fótagraiméadracht
mion|deas|Grianghraf aerga le haghaidh fótagraiméadrachta Úsáid taifead fótagrafach chun tomhais chruinne a dhéanamh ar fheiniméin is ea fótagraiméadracht. Cuirtear i bhfeidhm í i ndéanamh léarscáileanna trí shuirbhéireacht aerga den chuid is mó, ach baintear feidhm as i gcásanna sa mhíochaine, an dlí-eolaíocht agus an ailtireacht freisin, nuair is féidir eangach thoimhseach a chur san áireamh nó a fhorshuí.
Marianella García Villas
Dlíodóir Salvadórach ab ea Marianella García Villas (7 Lúnasa 1948 – 13 Márta 1983). Tharraing sí aird ar na maruithe in El Salvador sa bhliain 1978. Sheas sí an fód ina thír dhúchais nuair a bhí sárú ar chearta an duine ar siúl.
Rinne saighdiúirí Garcia a éigniú agus a dhúnmharú in 1983, bliain i ndiaidh do Mhícheál Ó hUigínn a bheith i gceannas ar mhisean bailithe eolais chuig an tír chun iniúchadh a dhéanamh ar shléacht i sráidbhaile tuaithe El Mozote.
Tá ainm García Villas i measc na n-ainmneacha ar an leacht cuimhneacháin, Monumento a la Memoria y la Verdad in El Salvador, leacht i gcuimhne orthu siúd a maraíodh sa choimhlint agus ainmneacha 30,000 duine a dúnmharaíodh nó a d’imigh gan tásc ná tuairisc greanta ar bhalla fada.
Heilsincí
Is í Heilsincí (Fionlainnis: Helsinki, Sualainnis: Helsingfors) príomhchathair na Fionlainne agus an chathair is mó sa tír. Tá sí suite ar chósta theas na tíre, i gcúige stairiúil na Nualainne, agus í ag críochantacht le Vantaa, Espoo, agus Sipoo.
Stair
thumb|Armas Heilsincí
B'é Gustaf Vasa, rí na Sualainne, a bhunaigh an chathair ar an 12ú lá de Mhí an Mheithimh 1550 le cuid den trádáil a bhréagadh ó Taillinn trasna na murascaille. D'ordaigh an rí do bhuirgéisigh na gcathracha úd Porvoo, Ulvila (in aice le Pori), Ekenäs, agus Rauma bogadh go dtí an chathair nuabhunaithe, ach ar dtús, bhí na seantraidisiúin trádála ní ba láidre ná briathar cumhachtach an rí féin, agus níor tháinig borradh ar an gcathair nua ach go mall.
Sa bhliain 1561, thit tuaisceart na hEastóine, in éineacht le Taillinn féin, leis an tSualainn, agus mar sin, níor iompaigh bunú Heilsincí amach chomh tábhachtach agus a shíl an rí Gustaf ar dtús. Mar sin féin, tháinig sí isteach úsáideach mar bhunáit ag longa cogaidh na Sualainne.
An áit ina raibh an chathair suite ar dtús, ní raibh sí oiriúnach do longa móra na linne, agus mar sin, hathraíodh Heilsincí go háit ní b'fhearr sa bhliain 1640. Tréigeadh an tseanchathair a bhí suite i mbéal na habhann úd Vantaanjoki. Inniu, tugtar Vanhankaupunginlahti nó Bá na Seanchathrach ar an áit sin, agus í suite idir na bruachbhailte úd Hermanni, Arabianranta, Viikki, Herttoniemi, agus Kulosaari.
Nuair a bunaíodh Cathair Pheadair, agus Impireacht na Rúise ag cúngú isteach leis an mBailt, bhí Heilsincí thíos leis an bhforbairt seo. Le linn Chogadh Mór an Tuaiscirt sa chéad fhiche bliain den ochtú haois, agus an tSualainn is an Rúis ag cur troda ar a chéile, rinne na cathanna, na galair - go háirithe plá na bliana 1710 - agus an fhorghabháil Rúiseach an-léirscrios don chathair. Nuair a chaill an tSualainn daingin na teorann don Rúis i ndiaidh Chogadh na Hataí sna 170idí, tógadh daingean nua, Sveaborg (Fionlainnis: Viapori go traidisiúnta, Suomenlinna inniu), ar cheann de na hoileáin os comhair Heilsincí. Chuidigh tógáil an daingin go mór mór le forbairt agus le hathbheochan na cathrach, agus an daonra ag fás go sciobtha.
Sna blianta 1808-1809, fearadh cogadh eile idir an tSualainn agus an Rúis de thoradh scéimeanna polaitiúla Napoleon. Le linn an chogaidh, rinne dóiteán mór an-léirscrios sa chathair, ach is féidir a rá go ndeachaigh an cogadh chun leasa do Heilsincí. Is amhlaidh gur fágadh an Fhionlainn ar fad ag an Rúis i ndiaidh an chogaidh seo - Cogadh na Fionlainne - agus ós rud é go raibh an tsean-phríomhchathair, Túrcú, suite róchóngarach do Stócólm, d'athraigh Alastair a Dó, Impire na Rúise agus Ard-Diúc na Fionlainne, feidhmeanna na príomhchathrach go Heilsincí. hOrdaíodh don ailtire Carl Ludwig Engel bail a chur ar lár na cathrach arís i ndiaidh an dóiteáin, agus dá thoradh sin, tá cuma Nua-Chlasaiceach ar fhoirgnimh tábhachtacha na cathrach inniu, agus í an-chosúil le Cathair Pheadair in áiteanna.
Bhain an Fhionlainn amach a neamhspleáchas i Mí na Nollag 1917, ach i ndeireadh Mhí Eanáir sa bhliain dár gcionn, thosaigh cogadh cathartha na Fionlainne. B'iad na Dearga a shealbhaigh an chathair, agus d'éalaigh an rialtas dlisteanach go dtí Vaasa. Ansin, b'í Toscaireacht an Phobail, rialtas na Fionlainne Deirge, a bhí ag rialú i Heilsincí. I Mí Aibreáin, b'éigean don Toscaireacht an chathair a thréigean, agus ar an 13 Aibreán, ghabh trúpaí Gearmánacha faoi cheannas an Ghinearáil Rüdiger von der Goltz Heilsincí. Mí ina dhiaidh, ar an 16 Bealtaine, cheiliúir díormaí na Fionlainne Báine a mbua ar na Dearga sa chathair, agus hiompaíodh daingean Sveaborg ina champa géibhinn do na Dearga. Faoi bhrú an náisiúnachais, baisteadh ainm nua Fionlainnise ar Sveaborg, mar atá, Suomenlinna, nó Caisleán na Fionlainne, sa bhliain 1918. Go dtí sin, thugtaí Viapori ar an daingean as Fionlainnis.
Le linn an Dara Cogadh Domhanda, bhuamáil na heitleáin Shóivéadacha Heilsincí cúpla babhta. I bhFeabhra 1944, hionsaíodh Heilsincí trí uair, agus Stailín ag iarraidh brú a chur ar an bhFionlainn éirí as an gcomhghuaillíocht leis an nGearmáin, ach ina dhiaidh sin féin, ní raibh an damáiste inchomparáide ar aon nós le hiarsmaí na mbuamálacha sa Ghearmáin san am céanna. B'iad Heilsincí, Londain, agus Moscó an trí phríomhchathair san Eoraip nár forghabhadh i rith an Dara Cogadh Domhanda, cé go raibh na tíortha féin páirteach sa chogadh.
Bhí Cluichí Oilimpeacha na bliana 1940 le reáchtáil i Heilsincí, ach de dheasca an chogaidh, níor thosaigh na cluichí sin riamh. Fuair Heilsincí cluichí na bliana 1952, áfach. D'athraigh cuma na cathrach go mór, agus na foirgnimh nua-aoiseacha i stíl an Fheidhmiúlachais a tógadh le haghaidh na gcluichí sna tríochaidí, ar nós an Staidiam Oilimpigh, Phálás na Leadóige (Tennispalatsi), agus an Pháláis Ghloine (Lasipalatsi).
Daonra
Sa bhliain 2003, bhí cónaí ar 559,330 duine sa chathair féin. Má chuirtear Espoo, Kauniainen, agus Vantaa san áireamh, is féidir a rá go bhfuil 1.2 milliún duine ina gcónaí i mórcheantar na príomhchathrach. Tá an tSualainnis ó dhúchas ag 6.2 % de mhuintir dhúchasach Heilsincí. Ón taobh eile de, rugadh 7.9 % d'áitritheoirí na cathrach i dtír choimhthíoch, agus saoránaigh de chuid tíortha eile is ea 5.2 % de na cónaitheoirí. An chuid is mó de na heasaoránaigh, is Eastónaigh, Rúisigh agus Sualannaigh iad. Tá teanga choimhthíoch dhúchais (teanga eile seachas an Fhionlainnis nó an tSualainnis) ag 7.0 % de mhuintir Heilsincí, agus is í an Rúisis an teanga atá ag duine as gach ceathrar acu siúd. I gcomparáid le príomhchathracha eile an Aontais Eorpaigh, níl ach Liospóin níos gainne i strainséirí ná Heilsincí.
Iompar
right|thumb|Metro Heilsincí. thumb|right|Tramanna ó na [[1970í]] Tá córas cuimsitheach iompair i Heilsincí, agus é á choinneáil ag imeacht ag HKL - Helsingin kaupungin liikennelaitos, nó Foras Iompair Bhardas Heilsincí. Tá idir bhusanna, tramanna, agus líne mearthraenach ag obair sa chathair. Tugtar metro ar an líne mearthraenach, ach murab ionann agus metro Pháras nó underground Londan, tá an chuid is mó de metro Heilsincí ag dul ar an talamh - níl an líne faoi thalamh ach in áiteanna, go háirithe i lár na cathrach.
Thosaigh pleanáil na líne mearthraenach chomh luath leis an mbliain 1955, ach níor tháinig an líne in úsáid roimh an mbliain 1982, cúig bliana chun deiridh ar na pleananna. Thairis sin, bhain scannal breabaireachta leis na hoibreacha, agus sa bhliain 1985, ciontaíodh Unto Valtanen, a bhí i gceannas ar chúrsaí pleanála an mhetro, i nglacadh breibe. In ainneoin na ndeacrachtaí agus na moille, áfach, thug muintir na háite taithneamh don líne mearthraenach, agus cuireadh tuilleadh faid leis an mbunlíne in imeacht na mblianta.
Táthar ag iarraidh baint de thrácht na ngluaisteán príobháideach, agus níl ach 405 ghluaisteán ag gach míle duine sa chathair - sa tír ar fad, tá 521 ghluaisteán príobháideach in úsáid in aghaidh gach míle duine.
An t-aerfort a fhreastlaíonn ar mhuintir Heilsincí, tá sé suite i Vantaa, agus is é an t-ainm atá air ná Aerfort Helsinki-Vantaa. hOsclaíodh an t-aerfort sa bhliain 1952, agus ar ndóigh, b'iad na cluichí Oilimpeacha a bhí mar spreagadh don tógáil. An t-aerfort beag a bhí ann roimhe sin, mar atá, Aerfort Helsinki-Malmi, baintear úsáid as, ach go háirithe, le heitleoirí nua a oiliúint. Tá an Bardas ag pleanáil le fada an áit a chur as úsáid mar aerfort agus tithíocht a fhorbairt ansin, ach is ábhar conspóide é seo i gcónaí.
Foirgneamh mór millteanach is ea príomhstáisiún traenach Heilsincí, agus é ina shiombail d'iarnród na Fionlainne ar fad. Na "fir chloiche" os comhair aghaidh an stáisiúin, is móitíf thábhachtach iad i bhfógraíocht an chórais iarnróid ar fad. Mar sin féin, níl sa stáisiún seo ach críochstáisiún. Is é stáisiún Pasila, trí chiliméadar ó thuaidh ón bpríomhstáisiún, an t-acomhal inar féidir dul ó thraein go traein. Ós rud é gurb ionann leithead idir na raillí san Fhionlainn agus sa Rúis, bíonn na traenacha ag dul go Cathair Pheadair agus Moscó gan deacrachtaí.
Oideachas
Tá seacht scoil tríú leibhéal ag obair i Heilsincí: Ollscoil Heilsincí, Scoil Ghnó Heilsincí, Acadamh na nEalaíon, Acadamh Ceoil Sibelius, Scoil Ghnó Sualainnise Heilsincí (Svenska handelshögskolan), Ollscoil na nEalaíon agus na Dearthóireachta, agus Acadamh na hAmharclannaíochta. Tá 48,000 mac léinn ag staidéar sna hollscoileanna seo. Tá sé pholaiteicnic sa chathair freisin, go háirithe Stadia, Helia, agus Arcada, agus 19,000 dalta ag foghlaim a gceirde iontu. Thairis sin, cuirtear ranganna oíche agus aosoideachais éagsúla ar fáil.
Caitheamh Aimsire
I ndeireadh an tsamhraidh a thosaíonn Féile Heilsincí, nó Helsinki Festival as Béarla; is é an t-ainm oifigiúil atá ar an bhféile as Fionlainnis ná Helsingin Juhlaviikot, a chiallaíonn Seachtainí Féile Heilsincí. Dháiríre, maireann an fhéile cúpla seachtain, agus í ag tairiscint imeachtaí éagsúla cultúrtha, idir cheolchoirmeacha, taispeántais ealaíne, amharclannaíocht agus eile.
Is é an 12ú lá de Mhí an Mheithimh "lá náisiúnta Heilsincí", agus is gnách é a cheiliúradh le siamsaíocht agus le cultúr den chineál éadrom. Is í an cheolchoirm i bpáirc Kaivopuisto an chuid is suntasaí d'imeachtaí an lae. Cuireadh tús leis an gceolchoirm sa bhliain 1985, agus bíonn an bhéim ar an rac-cheol.
I Mí Iúil a cheiliúrann lucht leanúna an rac-cheoil throim Tuska-festivaali, nó Féile na Péine.
Is í Rakkautta ja Anarkiaa ("Grá agus Ainriail") an fhéile scannánaíochta is tábhachtaí sa chathair. Maireann an fhéile seo beagáinín thar aon seachtain amháin, agus í ag tabhairt spléachadh ar scannáin nach mbíonn le feiceáil ar na gnáthphictiúrlanna.
Tá go leor forais thábhachtacha chultúrtha suite i Heilsincí, ar nós Ateneum, nó Dánlann an Stáit; Kiasma, arb é músaem na healaíne comhaimseartha; Áras Náisiúnta na Ceoldrámaíochta nó Suomen Kansallisooppera; agus a lán amharclann, go háirithe an Amharclann Náisiúnta, nó Kansallisteatteri, agus Amharclann Chathair Heilsincí, nó Helsingin Kaupunginteatteri. Bíonn Ceolfhoireann Chathair Heilsincí (Helsingin Kaupunginorkesteri) ag seinm in Áras Finlandia, ach thairis sin, tá ceolfhoireann chlúiteach phroifisiúnta eile ag obair sa chathair, mar atá, Ceolfhoireann Shiansach an Raidió nó Radion Sinfoniaorkesteri (RSO). An cuairteoir a rachadh ar lorg an rac-cheoil i Heilsincí, ba chóir dó aghaidh a thabhairt ar Chlub Tavastia thar aon áit eile.
Bunreacht na Stát Aontaithe
Is é atá i mBunreacht na Stát Aontaithe ná dlí bunúsach an náisiúin.
Bram Moolenaar
Ríomhchláraitheoir Ollannach ab ea Bram Moolenaar a rugadh i 1961 i Lisse na hÍsiltíre agus a fuair bás ar 3 Lúnasa 2023. Ba é an chéad údar agus príomhfhorbróir Vim, eagarthóir téacs bunaithe ar an seaneagarthóir “vi” ar chórais Unix a bhfuil an-tóir air i measc ríomhchláraitheoirí. Bhí sé ina fhostaí de chuid Google ó 2006 go 2021, ag obair san oifig in Zürich. Bhí sé in ann cuid mhaith ama a chaitheamh ag obair ar Vim sa ról sin.
Bunreacht na Stát Aontaithe
Stair
Tháingi deireadh leis an Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá sa bhliain 1783. Bhí an rialtas feidearálach thar a bheith lag ag an am. Ach sa bhliain 1783, eagraíodh coinbhinsiún bunreachtúil. an Coinbhinsiún ar an mBunreacht. Bhí sé ar intinn ag na teachtaí rialtas náisiúnta láidir a chruthú.
Ar an 17 Meán Fómhair 1787, glacadh le Bunreacht na Stát Aontaithe
Bram Moolenaar
Obair charthanachta
Bhunaigh Moolenaar cumann carthanachta darb ainm ICCF Holland (International Child Care Fund) a chabhraíonn le dílleachtaí in Kibaale, baile beag i ndeisceart Uganda. Is “bogearra carthanachta” é Vim; is é sin le rá go bhfuil sé ar fáil saor in aisce, ach impíonn sé ar an úsáideoir síntiús deonach a thabhairt do ICCF ar an splancscáileán. Úsáideann roinnt feidhmchlár eile ceadúnas den sórt seo anois.
Bhí Moolenaar ina bhall den ghrúpa úsáideoirí Unix san Ísiltír, NLUUG, a bhronn gradam air in 2008 as Vim a chruthú agus as an méid oibre a bhí déanta aige ar son bogearraí foinse oscailte go ginearálta.
Vim
Thosaigh an t-eagarthóir Vim mar “Vi IMitation” ar an Amiga i 1988, ach rinneadh athbhrandáil air mar “Vi IMproved” níos déanaí, agus cuireadh ar fáil ar go leor ardán eile é freisin. Toisc go raibh an-tóir ar vi i measc ríomhchláraitheoirí agus riarthóirí córais, bhí amhras ann ar dtús an bhféadfadh an leagan ‘feabhsaithe’ a chruthaigh Moolenaar cáilíocht agus lucht leanúna an bhunleagan a bhaint amach. Ach ó eisíodh an chéad leagan ar chórais Unix i 1992, tá Vim tar éis vi a shárú go huile is go hiomlán, agus tá sé ar cheann de na heagarthóirí téacs is mó a bhfuil tóir air. Tá Vim ar fáil i nGaeilge freisin.
Bunreacht na Stát Aontaithe
Stair
Chuaigh an chéad Seanad, céad Teach na n-Ionadaithe, agus an chéad Uachtarán, George Washington, i mbun dualgas sa bhliain 1789.mion|clé Dearbhaíodh Nua-Eabhrac mar phríomhchathair fheidearálach ar feadh bliain amháin. Ina dhiaidh sin, bhog an rialtas go dtí Philadelphia.
clé|mion|[[17 Meán Fómhair 1787]]
I 1791, daingníodh Bille na gCeart, is é sin, deich leasú a cuireadh leis an mBunreacht. Thug na leasuithe sin roinnt chosaint dhlíthiúil do na daoine – mar shampla, ní raibh cead ag an rialtas feidearálach srianta a chur ar shaoirse phearsanta na ndaoine. Bhí clásal sa Bhunreacht ag cosaint na sclábhaíochta suas go dtí 1808. Ach bhí dearcaigh faoi sclábhaíocht ag athrú, áfach. Mar sin, dhíothaigh na Stáit Thuaidh an sclábhaíocht idir 1780 agus 1804. Ach fós mhair na stáit sa deisceart mar chosantóirí na “hinstitiúide aisteach” seo. I 1800, bhog an rialtas feidearálach go dtí an chathair nua, Washington, D.C.
Athchóiriú
D'fhoilsigh iarbhreitheamh sinsearach de chuid Chúirt Uachtarach na Stát Aontaithe, John Paul Stevens, leabhar, Six Amendments: How and Why We Should Change the Constitution, sa bhliain 2014.
Tionchar
Tá sé ráite gur eiseamláir é Bunreacht na Stát Aontaithe agus is eiseamláir í an tír den daonlathas dá bharr. Deirtí gurbh é 'an Bunreacht ba nuálaí' sa 18ú haois, leis na gnéithe bunaidh ː
Naisc Sheachtracha
Agus é ag scríobh le haghaidh an tionscadail Starting Points, mhachnaigh An tOllamh Sanford Levinson sa Scoil Dlí Ollscoil Texas, ar roinnt réamhghlacana bunúsacha a bhí ag na daoine a chruthaigh Bunreacht na Stát Aontaithe agus ar an gcaoi a mbíonn na réamhghlacana céanna ag go leor daoine a bheartaíonn é a athchóiriú agus cé acu an ionann iad agus an cineál rialtais atá de dhíth ar an tír, anois agus sa todhchaí, nó nach ionann.
Naomh Isan
Is é Isan Naofa éarlamh Llanisien na Breataine Bige. Tá Llanisien suite ar imeall Mherthyr Tydfil.
Amhrán náisiúnta
Is é is amhrán náisiúnta ann ná amhrán nó saothar ceoil eile a bhfuil ábhar tírghráúil aige, agus rialtas is údaráis oifigiúla an stáit ag baint úsáide as mar shuaitheantas don tír ag ócáidí oifigiúla. Ina lán tíortha, reachtaíodh dlíthe faoi cheartúsáid an amhráin náisiúnta, ach níl a leithéid riachtanach le go nglacfaí le hamhrán ar leith mar shiombaile náisiúnta den chineál sin. Mar shampla, is é an traidisiún an t-aon bhunús amháin le stádas an amhráin úd God Save the Queen sa Ríocht Aontaithe.
Is é amhrán na hÍsiltíre, Het Wilhelmus nó Amhrán Uilliam ó Nassau, an t-amhrán náisiúnta is sine sa domhan. Scríobhadh timpeall na bliana 1570 é, nuair a bhí an Cogadh Ochtó Bliain á chur ag an Ísiltír ar na Spáinnigh.
Níor éirigh an t-amhrán náisiúnta, mar nuáil chultúrtha, coitianta roimh an naoú haois déag. Is aireagán Eorpach é, go praiticiúil. Bíonn blas an cheoil chlasaicigh Eorpaigh ar amhráin náisiúnta na dtíortha neamh-Eorpacha féin, amach ó chúpla eisceacht a théann i dtuilleamaí cheol traidisiúnta na tíre (an tSín agus an tSeapáin, ach go háirithe).
An chuid is mó de na hamhráin náisiúnta, cantar i dteanga iad atá coitianta mar ghnáthurlabhra phobail sa tír. Mar sin féin, tá cúpla eisceacht ann. Nó cé gurb í an Urdúis teanga oifigiúil na Pacastáine, is í an Pheirsis teanga an amhráin náisiúnta. Teanga thábhachtach chultúrtha í an Pheirsis do mhuintir na Pacastáine, ach is ar éigean a labhraíonn aon duine ó dhúchas í sa tír sin.
Cecilia Margaret Nairn
Céirshamhlóir agus péintéir Éireannach ab ea Cecilia Margaret Nairn (née Cecilia Margaret Campbell; 1791 – 4 Meitheamh 1857). Dhírigh sí ar phéintéireacht uiscedhatha de thírdhreacha agus ar mhúnlú bhláthanna as céir. Bhí pictiúir dá cuid ar taispeáint san Acadamh Ibeirneach Ríoga ó 1826 go 1851. mion|Pictiúr de chuid Nairn, Ceann Bhré
Rinne sí staidéar ar an bpéintéireacht lena hathair, John Henry Campbell, péintéir é féin. Nuair a bhí sí ocht mbliana déag d'aois, thosaigh sí ag taispeáint a cuid oibre i dtaispeántais éagsúla. Sa bhliain 1809, sheol sí saothar chuig an taispeántas ar Shráid Hawkins i mBaile Átha Cliath, agus lean sí ar aghaidh leis an nós seo ar bhonn leanúnach go dtí 1821. Sheol sí a cuid oibre go dtí an tAcadamh Ibeirneach Ríoga ó am go ham idir 1826 agus 1847 i gCill Airne agus Cill Mhantáin. Tá roinnt dá cuid uiscedhathanna in Iarsmalann Uladh.
Rugadh i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1791 í. Bhí beirt deartháireacha aici, John agus Charles. Bhí John ina chónaí i mBéal Feirste agus ba dhearthóir patrúin damaisc agus línéadaigh é, agus bhí Charles ina oifigeach airm. Phós sí an péintéir capall Éireannach George Nairn (1799 – 25 Eanáir 1850). Fuair George bás ó thinneas fada pianmhar ar 25 Eanáir 1850, agus fuair sise bás roinnt blianta ina dhiaidh sin, in Oak House, Battersea, ar 4 Meitheamh 1857.
Caladh Àird Rosain
Is stáisiún suite i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath é Caladh Àird Rosain.
Árainn, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é Árainn.
Man of Aran
Scannán Éireannach a bhfuil gnéithe den fhaisnéis agus den fhicsean araon ann is ea Man of Aran a rinneadh sa bhliain 1934.
Mianraí sileacáite
Grúpa mianraí a chomhdhéanann 95% de screamh an Domhain, a chuimsíonn sileacan is ocsaigin i gcomhcheangal le chéile nó le dúile eile. Ó thaobh struchtúir de, tá siad uile bunaithe ar SiO4, teitrihéadrán, agus is struchtúir chasta phoiliméaracha de theitrihéadráin an chuid is mó díobh. Rangaítear iad de réir a gcéim polaiméiriúcháin, ó shileacáití a chuimsíonn grúpaí aonraithe SiO4 (olaivíní is gairnéid), go dtí fáinní (beiril), slabhrashileacáití (pirixéiní le slabhra singil is amfabóil le slabhraí dúbailte), leatháin (miocaí is créanna), agus creatlaigh thríthoiseacha (grianchloch is iathchlocha).
Cosaint sonraí
mion|[[Ealaín le Exey Panteleev]] Na bealaí uile a úsáidtear chun iomláine is príobháideachas na sonraí uile i gcóras ríomhaire a dheimhniú is ea cosaint sonraí (nó príobháideachas sonraí taobh amuigh den Eoraip).
Tráigh a Deas Áird Rosain
Is stáisiún suite i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath é Tráigh a Deas Áird Rosain.
Cosaint sonraí
Tagann an cheist seo faoin dlí in an-chuid tíortha anois. Is gá do gach úsáideoir a stórálann sonraí ar dhuine ar leith a bheith cláraithe go foirmiúil, agus tugann an dlí cead soiléir rochtana ar na sonraí sin don duine. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Gdpr%20Europe.jpg|mion|an [[Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí (RGCS nó GDPR i mBéarla)]]
Henry Fielding
Scríbhneoir Sasanach a rugadh i Sharpham i nGlastonbury ba ea Henry Fielding (22 Aibreán 1707 – 8 Deireadh Fómhair 1754).
Saothair
I measc shaothair Henry Fielding tá:
Mianreolaíocht
Staidéar ar chomhdhéanamh ceimiceach, airíonna fisiciúla agus tarlú mianraí. Tagann a n-aithint is a n-ionannú san áireamh, a rangú, a gcriostalghrafaíocht, agus eagar a chur orthu is na gaolta eatarthu, maidir leis na mianraí a fhaightear i gcarraigeacha is fosuithe mianach.
Bruce Seldon
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Bruce Samuel Seldon a rugadh ar 30 Eanáir, 1967 in Atlantic City, New Jersey.
Sráid Earra-Ghàidheal
Is sráid suite i gComhairle Cathair Ghlaschú í Sráid Earra-Ghàidheal.
Miach
I Miotaseolaíocht na nGael, lia na dTuath Dé Danann ab ea Miach mac Dhiain Cheachta. Chuir sé lámh chnis agus feola in ionad na láimhe airgid a rinne a athair dó Nuada. Mharaigh a athair é dá bharr, ite ag an éad toisc nach raibh seisean in ann a leithéid a dhéanamh. Ghearr sé ceann a mhic faoi cheathair lena chlaíomh: leis an gcéad buille, níor ghearr sé ach craiceann Mhéich, agus leigheas Miach é; leis an dara, bhris sé blaosc Mhéich, ach leigheas Miach é; leis an tríú, scríob sé inchinn Mhéich brain, ach leigheas Miach fós sin; leis an gceathrú buille, ghearr sé inchinn a mhic in dhá leath, agus sa deireadh maraíodh Miach. D'fhás 365 luibh óna uaigh a chuir a dheirfiúr Airmed in eagair, ach a scaip a n-athair éadmhar.
I ndeireadh na dála, áfach, feictear Miach arís níos déanaí sa scéal, fós ag leigheas na dTuath Dé le taobh a athar agus a dheirféar. Is léir dá bharr nach raibh aon dochar déanta.
Sanasaíocht
Focal liteartha is ea miach fós sa Nua-Ghaeilge, le brí buiséal nó méid gráin chomhaontaithe. I dtéacsanna dlí, feictear miach le haghaidh méid gráin bhraiche. Sa Mhumhain, tá lua ann do fleith in méich (Fleadh Mhéich).
The Thin Man (scannán)
Scannán grinn rómánsúil Meiriceánach is ea The Thin Man a rinneadh sa bhliain 1934.
Sa bhliain 1936, bhí scannán leantach After the Thin Man eisithe.
Lilla Vanston
Ba ealaíontóir agus dealbhóir Éireannach í Lilla Vanston (16 Bealtaine 1870 – 23 Márta 1959).
An Chonair
Tá an bearnas An Chonair suite i gCorca Dhuibhne, soir ó thuaidh ón Daingean.
Tigh Dachoinne, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é Tigh Dachoinne.
An Chonair
Tá cáil idirnáisiúnta ar an gConair ar limistéir sléibhe i gcroílár Chorca Dhuibhne, a mheallann na céadta míle turasóir gach bliain. Téann an bóthar R560 tríd clé|mion
Stair
Timpeall 2004, bhí feachtas ar bun in iarthar tíre chun an t-iarnród ar a dtugtar an Conair Iarnróid an Iarthair a athoscailt. clé|mion Sa bhliain 2023, bhí thart ar 1,400 acra talún ar an gConair curtha ar an margadh.
Fótaiceimic
Staidéar ar na himoibrithe ceimiceacha a tharlaíonn mar gheall ar ionsú solais infheicthe is ultraivialait (mar shampla, na himoibrithe a athraíonn solasfhuinneamh chuig fuinneamh leictreach i ngrianchealla) agus na himoibrithe a tháirgeann solas. Tugtar fótalú ar dhianscaoileadh nó díthiomsú móilíní trí nochtadh do sholas.
Liosta Feisirí Pharlaimint na hEorpa
Is í Parlaimint na hEorpa institiúid pharlaiminteach an Aontais Eorpaigh a dhéanann ionadaíocht ar shaoránaigh na mBallstát. Is liosta é seo de Feisirí Pharlaimint na hEorpa:
Fóta-ianúchán
Táirgeadh ian le solas nó radaíocht leictreamaighnéadach le dóthain fuinnimh chandamaigh chun leictreoin a bhaint as na hadaimh. Mar shampla, cruthaítear is athchruthaítear ianaisféar an Domhain an t-am ar fad ag radaíocht ultraivialait i radaíocht na Gréine a chruthaíonn iain ó na hadaimh san atmaisféar. Mar shampla eile, cruthaíonn solas a ionsaíonn leathsheoltóirí díseanna leictreon is poll atá bunúsach i bhfeidhmiú griancheall.
Henry Akinwande
Dornálaí Briotanach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Henry Adetokunboh Akinwande a rugadh ar 12 Deireadh Fómhair 1965 i nDulwich, Londain.
An Mhéisiliteach in Éirinn
Ba iad na sealgairí a tháinig sa ré Mhéisiliteach. Ba iad sealgairí na Clochaoise na chéad daoine a tháinig go hÉirinn, anoir ó Shasana nó ó Alban ina gcrainn shnámha. Bhí cónaí orthu i gcampaí ar an gcósta, ar bhruach na bpríomhaibhneacha, agus ar imeall loch intíre. Ba bhunchampaí roinnt acu seo agus ba champaí sealada cha séasúracha roinnt eile díobh. Ba ghnách go mbíodh suíomhanna Méisiliteacha suite ar thalamh ard ag féachaint anuas ar aibhneacha. Níor fhág iarsmaí cultúrtha ón aimsir sin aon rian infheicthe fadtréimhseach agus níl siad soiléir le feiceáil i dtírdhreach an lae inniu. Is gnách gurb iad uirlisí breochloiche ar a dtugtar micrilit (a chiallaíonn cloch bheag‘ sa Laidin) an fhianaise is fearr i leith na luathchampaí sin. Tháinig seandálaithe ar iarsmaí bunchampa ag Cill Santail, gar do Chúil Raithin i gCo. Doire sa bhliain 1973 nuair a fuarthas roinnt déantúsán breochloiche i rith obair thógála. Rinne na seandálaithe tochailt ar an láithreán agus fuair siad a lán fianaise a chabhraigh leo samhail den stíl mhaireachtála a bhí ag daoine in Éirinn c. 7,000 R.C. a athchruthú. Ba champa de bhotháin chiorclacha é ar chnoc íseal os cionn abhainn na Banna. Taispeánann fianaise na tochailte, m.sh. cnámha ainmhithe, go raibh na daoine seo ag seilg muc fiáin sna coillte, ag breith ar bhradáin, ar bhric agus ar eascanna san abhainn agus ag seilg éan fiáin. Fuarthas a lán blaosc cnó coill freisin, rud a thaispeánann gur fhoinse thábhachtach bia ab ea na cnónna. Tá tábhacht ar leith ag baint le cnónna mar is féidir iad a stóráil i rith an gheimhridh. Rugadh ar na héisc seo a leanas ag Cill Santail: bradáin, bric, eascanna, peirsí, basa agus leathóga.Rugadh ar na héin seo a leanas: mallaird, praslachain, coilm choille, naoscacha agus creabhair. Ba í an mhuc fhiáin an príomhainmhí ar a ndearna siad seilg. Fuarthas na céadta déantúsán breochloiche ag Cill Santail freisin. Bhí an-tábhacht le breochloch i saol na ndaoine sin. Is cloch chrua í a bhriseann amhail gloine i bpíosaí atá chomh géar le rásúr. Bhí muintir na Clochaoise an-oilte ar chnapanna breochloiche a mhúnlú mar bhioranna agus mar lanna. Cuireadh iad seo ar bharr saighead adhmaid mar uirlis sheilge. Úsáideadh sceana breochloiche chun ainmhithe marbha a ghearradh agus a roinnt.