cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alan Stivell
Stivell agus athbheochan na cruite Ceiltí
Tháinig meath beagán ar athbheochan an cheoil tíre sna 1980í. Cé go raibh an-tóir fós, ar Alan Stivell, níor shroich sé airde an mhóréilimh a bhí aige sna 1970idí. Lean sé ar camchuairt i go leor áiteanna ar fud an domhain agus ag taifeadadh dá lucht leanúna dílis. D'oibrigh sé freisin leis an gceoltóir Sasanach Kate Bush.
Cumaisc Cheilteacha agus ceol domhanda
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/A_Stivell_072707_Nuremberg_03.JPG/220px-A_Stivell_072707_Nuremberg_03.JPG|mion| Alan Stivell i [[Nürnberg|Nuremberg, an Ghearmáin, 2007]] Sna 1990idí, thaifead Stivell leis an amhránaí Francach Laurent Voulzy, an taibheoir traidisiúnta Éireannach Shane MacGowan agus an t-amhránaí Seineagálach Doudou N'Diaye Rose. Ainmníodh an t - albam Again, agus bhí an-tóir air sa Fhrainc, rud a chuir tús le tonn nua Cheilteach. Bhí eilimintí rac-cheoil níos suntasaí i dtaifid Stivell sna 1990idí déanacha, agus sheinn sé ag féile rac ar a dtugtar Transmusicales i Rennes. Lean sé ag obair le ceoltóirí éagsúla, ag tabhairt cuireadh do Paddy Moloney (ó The Chieftains), Jim Kerr (ó Simple Minds), Khaled agus Youssou N’Dour a bheith ina albam idirnáisiúnta 1 Douar / 1 Earth.
Bhí an cnag ceoil Francach "La Tribu de Dana" ag an tríréad rapcheoil Manau, ar cheann de na singil Francacha is mó díol riamh, agus léirigh sé cóiriú ceoil den chineál céanna le “Tri Martolod” de chuid Stivell. Cé gur thug sé Stivell cás i leith Manau, as an tsampláil neamhúdaraithe, mhaígh an grúpa go ndearna siad an bunleagan a mhodhnú go leor, trí liricí agus athruithe eile a chur leis, chun aon chúisimh bradaíola a sheachaint. Tugtar creidiúint do Stivell anois as cuid de chóirithe “ La Tribu de Dana ”.
Ba é albam dlúthdhiosca Stivell Again i 1993 ina bhonn le haghaidh tonn nua a raibh an-tóir air, go háirithe sa Fhrainc agus sa Bhriotáin. Fuair albam eile léirmheasanna maithe, mar shampla Brian Boru nó 1 Douar ("1 Earth"). Sa bhliain 2002 d'eisigh Stivell Au-delà des mots ("Thar Fhocail"), an t-aonú fadcheirnín is fiche aige. Ar an albam bhí sé ag seinm sé chroit dhifriúla, a bhí tiomnaithe go speisialta do chomóradh 50 bliain na hAthbheochana na Cruite Ceiltí.
Sa bhliain 2004, chun comóradh 50 bliain d’athbheochan na cruite Ceiltí sa Bhriotáin a cheiliúradh, scríobh sé leabhar i gcomhar le Jean-Noël Verdier: Telenn, la harpe bretonne ("Telenn, an chruit Bhriotáineach"). An bhliain chéanna, d’fhoilsigh Fox-Pathé an físdiosca digiteach Parcours.
Sa bhliain 2006, tháinig dlúthdhiosca nua dar teideal Explore amach sa Fhrainc agus i dtíortha eile, arna dháileadh trí Harmonia Mundi. Scrúdaigh an t-albam comhcheangail de cheol Ceilteach le leictrea-rac, raga agus hip-hap le stíl gutha uathúil agus pearsanta agus meascán bunaidh de liricí sa Bhriotáinis, sa Bhéarla agus sa Fhraincis. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/Nolwenn_Leroy_-_Alan_Stivell.jpg/220px-Nolwenn_Leroy_-_Alan_Stivell.jpg|mion| Alan Stivell agus Nolwenn Leroy ag léiriú "Brian Boru" ag Olympia Pháras in 2012 Sa bhliain 2009, rinne teideal a albam Emerald ceiliúradh ar a chomóradh smaragaide lena lucht leanúna (.i. daichead bliain le chéile) agus thug sé ómós don fharraige agus do na tailte Ceilteacha (dath gorm-uaine, Glaz sa Bhriotáinis). In 2013, tháinig dlúthdhiosca agus físdiosca digiteach nua amach dar teideal Olympia 40th Anniversary amach sa Fhrainc (Universal) mar thoradh ar an gceolchoirm a rinneadh ag halla ceoil mhiotasach Olympia ar 16 Feabhra 2012.
Ar an 2 Deireadh Fómhair 2015 d’eisigh Stivell albam CD nua dar teideal AMzer: Seasons trí WorldVillage sa Fhrainc (agus i dtíortha eile), a chéad cheann sna 2010í, ag an am céanna le 50 bliain a ghairm bheatha. Tá an t-albam ar fáil freisin mar “eagrán teoranta Leclerc” lena n-áirítear 3 traic bónais (2 mheascán mhalartach agus ionstraimeach úrnua) agus leabhrán 60 leathanach.
Albam bunaidh (stiúideo agus beo).
Taifeadadh A l’Olympia agus In Dublin beo, ach ní raibh iontu ach rianta nua nár eisíodh cheana.
Naomh Antaine
Bhí iomrá air de thoradh a chuid seanmóireachta den scoth agus a chuid saineolais ar na Scrioptúir.
Fógraíodh mar naomh é beagnach láithreach tar éis a bháis. Ainmníodh é mar Dhochtúir na hEaglaise sa bhliain 1946.
Luathshaol
Rugadh Fernando Martins de Bulhões i Liospóin na Portaingéile go Martin Vicente de Bulhões agus Teresa Pais Taveira. Deartháir ab ea a hathair de Pedro Martins de Bulhões, sinsearach an teaghlach Bulhão. Bhí an teaghlach uasal an-saibhir, agus shocraigh siad é a bheidh teagasctha ag an scoil ardeaglais áitiúil. I gcoinne an toil a theaghlach, áfach, chuaigh Fernando isteach an pobal an Canónaigh Rialta ag an Abtheach an Naomh Uinseann ar an mbruach Liospóin. Ba aithnidiúil iad na Canónaigh de thoradh a ndíograis go oideachais agus chur an óige go príomhionad léann, an Abtheach an Crois Naofa i gCoimbra. Ansin rinne an Fernando óg staidéar ar diagacht agus Laidin.
Na Proinsiasaigh
Tar éis a oirnithe, chur Fernando i gceannais ar aíocht den abhteach. I rith na tréimhse seo, sa bhliain 1219, rinne sé teagmháil le cúigear manaigh Proinsiasach a bhí ag taistil go Maracó chun craobhscaoil an soiscéal go dtí na Moslamaigh ansin. Bhí suim go mór ag Fernando sa stíl mhaireachtála simplí na manaigh, a ord a raibh bunaithe aon bhliain déag níos luaithe. San Fheabhra, an bhliain i ndiaidh, sroich gáir go raibh na cúigear Proinsiasach martraithe san Mharacó, an chéad a bheith maraithe ina ord nua. Tar éis a gcoirp a fheiceáil mar bhí siad próisithe ar ais go Assisi, rinne Fernando machnamh ar an crógacht na fir seo. Spreagtha lena sampla agus ag dúil tíolacadh an mairtíreacht, fuair sé cead as na údaráis eaglaise chun Canónaigh Agaistíneach a fhágáil agus an ord Proinsiasach a bhaint in áit de. Tar éis a iontrálacha go beatha na manaigh, bhaint se díthreabhacht bheag in Olivais, ag glacadh an ainm Antaine (as an séipéal suite ansin, tíolactha go Naomh Antaine Mór), as sin amach bhí an aithne air leis an ainm sin.
Ar a thuras ann, tiománadh a long le stoirm go dtí an cósta an tSicil agus tháinig se i dtír ag Messina. As an tSicil, chuaigh sé go Tuscáin, ina raibh chuir sé go clochar an ord, ach bhuail sé le deacracht ar an cuntas a dealramh easláinteach. Chuir sé sa deireadh, amach den atrua, go dtí ospís tuaithe an San Paolo i ngar Forlì, Romagna, rogha déanta de thoradh a sláinte bhocht. Is ann a bhí sé ina chonai mar dhíthreabhach, de réir dealramh, agus thosaigh sé ag obair sa chistin. Ba chumas air a sháith am a chaitheamh i príobháid ag urnaí agus ag staidéar.
Seanmóireacht agus Teagasc
Lá amháin, i mbun oirniú, bhí ann líon mór cuartaíocht bráithre Doiminiceach, agus bhí míthuiscint ina measc faoi cén duine ba chóir go ndéanann seanmóireacht. Bhí ag súil leis go nádúrtha ag na Proinsiasaigh go mbeadh ceann acu ghabh seilbh ar an bpuilpid, toisc go raibh siad aithnidiúil lena chuid seanmóireacht; tháinig na Doiminicigh, ar an lámh eile, mí-ullmhaithe, ag smaoineamh go dtabharfadh Proinsiasach an homaile. San fhadhb sin, chur iarraidh ceannasaí an díseart, nach raibh manach fóirsteanach ar bith aige den ócáid, ar Antaine, duine a bhí an tuairim ag an ceannasaí a raibh níos cáilithe, a labhair cibé ba chóir go cuireann an Spiorad Naomh ina bhéal. Agóid Antaine in aghaidh, ach bhí sé curtha ar neamhní, agus chruthaigh a homaile imprisean mór.
Níl amháin a ghuth saibhir agus modh mórthaibhseach ach an téama ar fad, agus substaint an aitheasc agus a deaslabharthacht corraitheach, choinnigh sé an aird a éisteoirí.
clé|150px|thumb|Naomh Antaine agus [[San Proinsias Assisi|Naomh Proinsias Assisi]] Ar an phointe sin, bhí Antaine coimisiúnaithe le Bráthair Gratian, an Ministir Proibhinse áitiúil, seanmóireacht a dhéanamh den Soiscéal tríd ceantar an Lombaird, san Iodáil thuaidh. I rith an am seo, thug Proinsias Assisi faoi deara é. Ní raibh muinín ar bith ag Proinsias ar an áit léann diagach sa bheatha a bhráithreachas, le faitíos d'fhéadfadh sé iad a threorú chuig tréigean a dtiomantas go dtí beatha fíor-bhochtanas. In Antaine, áfach, d'aimsigh sé duine a raibh barrshamhail céanna aige, a raibh ábalta freisin teagasc a sholáthair lena baill óg den ord a bhí gá acu a bheadh oirniú a chuardaigh uathu. Thug sé freagracht an oideachais a bhráithre go cúram Bráthair Antaine. As sin amach, úsáidtear an Eaglais scileanna Antaine. Thóg se post eile uaireanta, mar mhúinteoir, ag na ollscoileanna na Montpellier agus Toulouse san Fhrainc theas, ach bhí se mar seanmóirí ina fhoilsiú a thallan den scoth.
In 1226, tar éis freastail an Caibidil Ginearálta ina ord ag Arles, an Fhrainc, agus ag déanamh seanmóireacht sa réigiún Francach an Provence, d'fhill Antaine go an Iodáil agus d'fhreastail mar thoscaire as an Caibidil Ginearálta go dtí an Pápa Gréagóir IX. Ag cúirt an Phápa, bhí a sheanmóireacht fógartha mar “seodbhosca an Bíobla” agus bhí sé coimisiúnaithe a thabhairt ar láimh a bhailiúchán homailí. Tháinig tinneas ar Antaine le Edema agus, i 1231, chuaigh sé go an cúlráideacht coillearnach ag Camposampiero leis beirt manaigh eile do faoiseamh. Ansin chónaigh Antaine i gcill tógtha do faoi chraobhacha crann gallchnó. Fuair Antaine bás ar an slí ar ais go Padua ar an 13 Meitheamh 1231 ag an Mainistir Cláiríní ag Arcella. Bhí sé 36 bliain d'aois. .
Tá finscéalta éagsúla bainte leis an bás Antaine. De réir ceann acu nuair fuair sé bás, chaoin na páistí sa sráideanna agus cling na cloigíní eaglaise uile ar a thoil féin. Finscéal eile baint leis a theanga. D'adhlac Antaine i séipéal istigh an bhaisleac mhór, tógtha chun e a onóir, ina raibh a theanga a bhí taispeánta. Nuair a athnocht a chorp tríocha bliain tar éis a bháis, bhí sé maíte go raibh dealramh air mar a bhí sé beo, comhartha a thallan seanmóireacht, de réir cosúlachta.
Urraim
D'fhéadfaí a rá go raibh Antaine éiríodh ceann na naoimh is tapaidh sa stair an Eaglais Chaitliceach toisc gur rinne sé naomh dó le Pápa Greagóir IX ar an 30 Bealtaine 1232, ag Spoleto, An Iodáil, níos lú na bliain amháin tar éis a bháis. Scaip a chlú trí soiscéalaíocht Portaingéalach, agus bhí aithne air mar dhuine den lucht leanúna is ceiliúrtha den Proinsias Assisi. Is é éarlamh a bhaile uchtaithe Padua, chomh maith leis a bhaile dúchasach Liospóin. Tá sé glaoite go háirithe den aisghabháil rudaí caillte.
Bhí sé fógartha mar Dhochtúir na hEaglaise le Pápa Pius XII ar 16 Eanáir 1946.
Liosta de charachtair Eastenders (2019)
Sobaldráma Briotanach is ea EastEnders. Is liosta na gcarachtar é seo, a tháinig ar an gclár den chéad uair sa bhliain 2019.
An Leon
Is réaltbhuíon an stoidiaca é an Leon, atá suite idir réaltbhuíon dhoiléir an Phortáin ar an taobh thiar de agus an Mhaighdean ar an taobh thoir de. Tugtar Leo mar ainm Laidine air, rud a chiallaíonn leon.
Príomhghnéithe
Faightear a lán réaltaí geala ar an réaltbhuíon, mar Regulus (α Leo), croí an Leoin; Denebola (β Leo); agus Algieba (γ1 Leo). Is iomaí réalta eile níos doiléire a dtugtar ainmneacha áirithe orthu chomh maith, mar Zosma (δ Leo), Chort (θ Leo), Al Minliar al Asad (κ Leo), Alterf (λ Leo), agus Subra (ο Leo).
Sa chúig aois déag rinneadh réaltbhuíon aonair de sheanastaireacht a léiríodh roimhe sin stoth ruball an Leoin. Folt Bheirnicé a thugtar anois ar an réaltbhuíon sin.
Réada suntasacha domhainspéire
Is iomaí réaltra gheal a fhaightear ar réaltbhuíon an Leoin. Ina measc siúd is iad an dá chúpla seo a leanas is cáiliúla:
Stair is miotaseolaíocht
De réir mhiotaseolaíocht na Gréige, d'ionannaití an réaltbhuíon seo leis an Leon Néiméach (agus b'fhéidir gurbh é ab fhoinse an scéil sin) ar mharaigh Earcail é agus é i mbun cinn den dá shaothar déag; ina dhiaidh sin aistríodh ar an spéir é. D'adhradh na Sean-Éigiptigh an Leon toisc go mbíodh an Ghrian ar an réaltbhuíon seo ar uair sceitheadh folláin na Níle.
Astralaíocht
Baineann comhartha astralaíoch an Leoin (Iúil 23 - Lúnasa 22) leis an réaltbhuíon ata ar aon ainm leis.
De réir cosmeolaíochtaí áirithe, tá baint éigin ag an Leon le dúil chlasaiceach na Tine, agus mar sin de aithnítear mar chomhartha na tine é (mar aon leis an Reithe agus an Saighdeoir). Tá an Leon ar cheann chomh maith de na ceithre chomhartha dhaingne (i dteannta an Tairbh, na Scairpe, agus an Uisceadóra).
Baineann gach comhartha astralaíoch le roinn éigin an choirp, agus tuigtear an roinn sin mar ionad a chumhachta. Rialaíonn an Leon an croí agus an dromlach. Is é an tUisceadóir is frithchomhartha polach an Leoin, agus is í an Ghrian is pláinéad ceannasach leis. Dar ndóigh, is é an tsiombail atá ar an gcomhartha seo ná an leon féin.
I measc tréithe an Leoin áirítear: croíúlacht, nádúr eisdíritheach, iompar maorga, claonadh lena thuairimí féin a chur i gcéill go bagrach, agus anam flaithiúlach. Os a choinne sin, féadfaidh lucht an Leoin a bheith méaldrámatach, ag lorg aire dóibh féin, agus féinlárnach. Bíonn siad an-bhríomhar chomh maith.
Daoine cáiliúla ar rugadh faoi chomhartha an Leoin iad: Ben Affleck, Halle Berry, Raymond Chandler, Bill Clinton, Cecil B DeMille, Robert De Niro, Hulk Hogan, Whitney Houston, Mick Jagger, Stanley Kubrick, Jennifer Lopez, Madonna, Steve Martin, Herman Melville, Debra Messing, Benito Mussolini, Napóilean, Jacqueline Kennedy Onassis, Sean Penn,J K Rowling, Percy Bysshe Shelley, George Soros, agus Mae West.
An Gannchrios
right|thumb|333px|Cruthaíonn Bealach na Bó Finne Gannchrios do bhreathnóirí logánta Is é an Gannchrios an chuid de spéir na hoíche atá clúdaithe ag ár réaltra féin, Bealach na Bó Finne. Tagann an dusta agus na réaltaí timpeall ar phlána an réaltra idir sinn agus 20 % éigin den spéir, i gcruth is nach féidir linn an spás taobh amuigh de Bhealach na Bó Finne a fheiceáil sna réigiúin seo. Mar sin, na mapaí optúla den spéir atá againn, bíonn siad an-ghann i dtimpeallacht phlána ár réaltra, agus is é an Gannchrios a thugtar ar an timpeallacht sin dá réir. Leis na blianta beaga anuas, is iomaí tionscadal taighde a tháinig ar an bhfód le tuilleadh a fháil amach faoin nGannchrios. A fhad agus atá na minicíochtaí optúla - an solas infheicthe - i gceist, is minic nach mbíonn a dhath le feiceáil, ach tiocfaidh an-laghdú ar an díobhadh seo, má théitear i dtuilleamaí na minicíochtaí infridhearga. Má úsáidtear na radathonnta, arís, beidh Bealach na Bó Finne beagnach trédhearcach. Mar sin, fuarthas léargas i bhfad ní ba chuimsithí ar an spéir taobh amuigh de Bhealach na Bó Finne leis na suirbhéireachtaí infridhearga, ar nós IRAS agus 2MASS. Sa bhliain 1968, tháinig Paolo Maffei ar dhá réaltra mhóra i gcóngar dúinn, Maffei 1 agus Maffei 2 de réir na hastaíochta infridheirge a bhí ag teacht astu. Ina dhiaidh sin féin, táthar sách aineolach i gcónaí ar 10 % éigin den spéir, ós rud é gur furasta réaltaí de chuid ár réaltra a thógáil in ainriocht réadanna taobh amuigh de, agus a mhalairt. Nuair a chuathas i dtuilleamaí na radathonnta - go háirithe ag an minicíocht ar a dtugtar HI i leathchaint na réalteolaithe, is é sin, an líne 21 cm i speictream astaíochta adamh na hidrigine, - thángthas trasna ar go leor réaltraí nach raibh inaitheanta sa chuid infridhearg den speictream. Samplaí den chineál seo radairéaltraí is ea iad Réaltra Dwingeloo a hAon agus Réaltra Dwingeloo a Dó.
Magnús Scheving
Is scríbhneoir, fiontraí, aisteoir, léritheoir, agus lúthchleasaí Íoslannach é Magnús Örn Eyjólfsson Scheving a rugadh ar 10 Samhain 1964. Rugadh i é in Bogarnes, baile beag. Chruthaigh agus léirigh sé an clár teilifíse úd LazyTown ina raibh ról Sportacus aige.
An Bhasútlainn
Ba iar-ainm Leosóta í an Bhasútlainn. Coilíneacht Choróin na Breataine a bhí inti go bhfuair an tír a neamhspláchas ar ais sa bhliain 1966. mion|clé|220px|Stampa ón mBasútlainn, 1963
Usdiae
Dream Gaelach suite i n-oirdheisceart na hÉireann ársa ba ea na hUodiae nó Usdiae, luaite le Tolamaes ina shaothar, Geografaíocht, den dara haois AD. Tá nasc ar leith acu leis na hOsraí.
2006 HH123
Is é 2006 HH123 uimhir 75 de réadanna an Ghrianchórais in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den Chrios Cuiper. Is réad tras-Neiptiúnach é agus tá féidearthacht ann go h- abhacphláinéad é freisin.
RMS Lancastria
mion|clé Línéar farraige móire de chuid na Ríochta Aontaithe ab ea an RMS Lancastria. Rinneadh foréileamh ar an long le linn an Dara Cogadh Domhanda.
Ar 17 Meitheamh 1940, mar chuid den 'Fall Rot, cuireadh an RMS Lancastria go tóin poill in aice le St. Nazaire, an Fhrainc. Tharla sléacht as éadan ar na daoine ar bord na loinge. Maraíodh b'fhéidir 3,000 - 5,800.
Lus liath
''Baineann an t-alt seo leis an speiceas coitianta Lavandula angustifolia. Má tá spéis agat sa ghrúpa plandaí níos leithe a dtugtar “lus liath” orthu freisin, féach Lavandula.''
Úsáidtear an téarma “lus liath” ar roinnt speiceas sa ghéineas Limonium freisin.
Is éard is lus liath ann (nó lus liath gallda nó labhandar ), ná tom beag cumhra atá dúchasach do thíortha na Meánmhara agus oileáin an Atlantaigh, i ngragán tirim den chuid is mó (Lavandula angustifolia). Agus é óg, bíonn an gas cearnach. Na duilleoga caol, ach uaireanta lioptha go domhain, scothliath, i bpéirí urchomhaireacha. Na bláthanna déliopach, labhandar nó liathchorcra, ar spící dlútha. Saothraítear go forleathan é mar mhaisiúchán, i gcomhair pot pourri, agus mar fhoinse ola labhandair do thionscal na gcumhrán.
Letitia James
Is dlíodóir, gníomhaí agus polaiteoir Meiriceánach í Letitia Ann “Tish” James (rugadh 18 Deireadh Fómhair, 1958). Tá sí ina ball den Pháirtí Daonlathach agus ina Ard-Aighne reatha Nua-Eabhrac, tar éis di toghchán 2018 a bhuachan chun teacht i gcomharbacht ar an Ard-Aighne Barbara Underwood. Is í an chéad Afracach-Mheiriceánach agus an chéad bhean a toghadh don phost.
Rugadh agus tógadh í i mBrooklyn, fuair James a céim J.D. ag Ollscoil Howard i Washington, D.C., tar éis dí céim a bhaint amach ó Choláiste Lehman sa Bhronx. D'oibrigh sí mar chosantóir poiblí, ansin ar fhoireann i gComhthionól Stáit Nua-Eabhrac, agus níos déanaí mar Ard-Aighne Cúnta Stáit Nua-Eabhrac (Oifig Réigiúnach Brooklyn).
Bhí James ina ball de Chomhairle Cathrach Nua-Eabhrac ó 2004 go 2013. Rinne sí ionadaíocht ar an 35ú ceantar, lena n-áirítear comharsanachtaí Brooklyn de Clinton Hill, Fort Greene, codanna de Crown Heights, Prospect Heights, agus Bedford-Stuyvesant. Bhí James ina cathaoirleach ar na Coistí Forbartha Eacnamaíochta agus Sláintíochta, agus bhí sí ar roinnt coistí eile. Bhí sí ina hAbhcóide Poiblí i gCathair Nua-Eabhrac ó 2013 go 2018 níos déanaí.
Bhí James ina hiarrthóir i dtoghchán geabalach Nua-Eabhrac 2022. D’fhógair sí a hiarrthóireacht an 29 Deireadh Fómhair, 2021, agus chuir sí a feachtas ar fionraí ar 9 Nollaig, 2021, ag roghnú rith don toghchán le haghaidh atoghadh mar ard-aighne ina ionad sin.
Luathshaol agus oideachas
Fuair sí a céim JD ó Scoil Dlí Ollscoil Howard i Washington, DC, agus ligeadh isteach í chun an dlí a chleachtadh i Stát Nua-Eabhrac i 1989. In 2013, d’fhreastail James ar Scoil Gnóthaí Idirnáisiúnta agus Poiblí Columbia chun céim a bhaint amach i Riarachán Poiblí.
Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh
Is eagraíocht mhíleata idirnáisiúnta a bhfuil 32 ballstát inti, 29 san Eoraip agus dhá cheann i Meiriceá Thuaidh, í Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh, nó ECAT (Béarla: North Atlantic Treaty Organisation - NATO, Fraincis: Organisation du traité de l'Atlantique nord - OTAN). Bunaíodh i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda an eagraíocht seo a chuir Conradh an Atlantaigh Thuaidh i bhfeidhm, a síníodh in Washington D.C. ar an 4ú Aibreán 1949. Is córas comhslándála í ECAT: beartaíonn a ballstáit neamhspleácha an fód a sheasamh in aghaidh aon ionradh ón iasacht. I rith an Chogaidh Fhuair, ba shrian í ECAT ar bhagairt an Aontais Shóivéadaigh. D'fhan ECAT i bhfeidhm i ndiaidh scor an Aontais Shóivéadaigh agus Comhaontú Vársá, agus bhí agus tá baint acu in oibríochtaí míleata sna Balcáin, sa Mheánoirthear, san Áise Theas, agus san Afraic. Is é "animus in consulendo liber" mana na heagraíochta (Laidin ar: meabhair gan srian sa mhachnamh).
Tá príomhcheanncheathrú ECAT suite sa Bhruiséil, sa Bheilg, ach tá a ceannáras míleata in aice le Mons sa tír chéanna. Tá Fórsa Freagartha ECAT lonnaithe ag an chomhghuallaíocht in Oirthear na hEorpa, agus in éineacht le chéile tá thart ar 3.5 milliún saighdiúir agus pearsanra páirteach sna hairm de gach ballstáit na heagraíochta. I 2022, ba é caiteachas míleata ECAT foinse de 55 faoin chéad den iomlán ainmniúl domhanda. I dteannta sin, tá sé réitithe ag na ballstáit dó faoin chéad, ar a laghad, dá OTI faoi seach a chaitheamh ar a gcosaint faoi 2024.
Stair
clé|mion|Tíortha san ECAT (gorm) Cuireadh tús leis an gcomhghuaillíocht nuair a síníodh Conradh an Atlantaigh Thuaidh ar an 4 Aibreán, 1949.
An aidhm a bhí léi comhoibriú a bhunú idir thíortha an Iarthair le bagairt na Sóivéadach a chosc. An prionsabal a bhí ag ECAT gurb ionann ionsaí ar thír amháin agus ionsaí ar gach tír eile a bhí mar bhall de. clé|mion|177x177px|2020ː i seisiún iomlánach Cé gur bunaíodh ECAT mar eagraíocht chosanta, bhreathnaigh na Sóivéadaigh uirthi mar chomhghuaillíocht ionsaitheach. Nuair a ceadaíodh don Ghearmáin Thiar bheith páirteach i 1955, dhaingnigh sin an dearcadh seo agus bhí APSS buartha go mbeadh an Ghearmáin ina tír láidir arís. Mar sin, i mBealtaine 1955 bunaíodh Comhaontú Vársá. Leagan cumannach de ECAT a bhí anseo leis na tíortha cumannacha uile ag aontú iad féin a chosaint i gcás ionsaithe ón Iarthar.
2023
Ar 4 Aibreán 2023, d'éirigh an Fhionlainn an 31ú ball de ECAT. Tír neodrach ab ea í an Fhionlainn ar feadh blianta fada ach chuir siad an neodracht sin ar leataobh anuraidh nuair a d’fhógair siad go raibh sé i gceist acu ballraíocht a fháil in ECAT, Rinneadh an cinneadh sin mar gheall ar ionradh na Rúise ar an Úcráin.
Eagraíocht
clé|mion|177x177px|ceanncheathrú ECAT sa [[an Bhruiséil|Bhruiséil]]
Tá ceanncheathrú na heagraíochta suite sa Bhruiséil, an Bheilg.
Macarón
Feadóga fada crua de thaos triomaithe cruithneachta is ea macarón nó macaroni, a bhogann nuair a bhruitear iad. As an Iodáil a thagann an macarón, leathchosúil le spaigití.
Cluaisín
Is speiceas muiríní meánmhéide é Aequipecten opercularis, moileasc mara débhlaoscach inite san fhine Pectinidae (na muiríní). Tugtar an cluaisín air go coitianta. Faightear san Atlantach Thoir Thuaidh é, agus tá sé tábhachtach san iascaireacht.
Fásann sé go dtí thart ar 7cm ar trastomhas, agus tá sé ar cheann de na muiríní is lú a shaothraítear ar bhonn tráchtála. Uaireanta, bíonn an sliogán an-dathannach, agus bíonn sé tanaí agus briosc freisin. Tá thart ar fiche easna radaithe ar an sliogán. Bíonn an chomhla ar chlé beagán níos dronnaí ná an ceann ar dheis.
Itheann an cluaisín planctón, agus faightear é suas le 40m faoi bhun mheánleibhéal na farraige, cé go bhfuarthas samplaí chomh domhain le 400m. Faightear an speiceas seo ón Iorua go dtí na hOileáin Chanáracha agus an Mheánmhuir agus tá sé coitianta sa Mhuir Thuaidh ar ghrinneall gainimh agus gairbhéil.
Tá clú agus cáil ar Oileán Mhanann mar gheall ar an gcluaisín, nó mynroagan i nGaeilge Mhanann (Béarla: Manx queenie). Thar na blianta, d’fhorbair iascairí Mhanann rialacháin theicniúla caomhnaithe, le cinntiú go mbeidh stoc na gcluaisíní láidir sa todhchaí. I measc na rialachán seo, tá srianta ar amanna iascaireachta, séasúir dúnta, agus teorainn ar líon na ndreidirí a cheadaítear. Tá dhá limistéar caomhantais san fharraige timpeall an oileáin; ceann amháin a cruthaíodh i 1989 agus ceann eile in 2008; ní cheadaítear iascaireacht soghluaiste sna limistéir seo. Tacaíonn tionscal na hiascaireachta leis na limistéir seo; is iad na hiascairí féin a chuir tús leo.
Rinne Séamus Mac an Iomaire cur síos ar an gcluaisín ina leabhar Cladaí Chonamara: Is cosúil le cluais an déanamh atá orthu. Ní bhíonn siad chomh mór leis na ruacain, i gcás go mbíonn cuid acu mór go maith, ach go hiondúil timpeall le trí horlaí trasna ó inse go clab a bhíos siad. Cónaíonn siad cúpla orlach faoi uachtar na trá agus nuair a bhíos boige agus taitneamh sa lá léimeann siad aníos in uachtar. Bíonn na comhlaí leathoscailte ar a theacht in amharc sholas an lae dó. Tugann sé cúpla abhóg eile agus dúnann sé isteach go ceann tamaill...
Síolraíonn siad go fairsing. Is minic a bhíos na heochraí i ngreamú den mheilsceánach agus den fheamainn le cineál glóthaí, ach nuair a mhéadaíos siad i riocht agus go mbeidh an sliogán le tabhairt faoi deara titeann siad ar an ngaineamh agus fanann ansin, níos mó. Is minic, laethanta le linn trá mhór rabharta i ndeireadh an earraigh agus i dtús an tsamhraidh, go mbíonn timpeall an mheilsceánaigh druidte leo. Ach ar nós gach iasc sliogánach eile taitníonn goradh na gréine agus boige na gaoithe leo. Aimsir fhuar mhínádúrtha, is deacair ceann acu a fheiceáil. Fanann siad thíos faoin ngaineamh nó go dtaga an lá a bheas faoi dóibh...
2010 TJ
Is é 2010 TJ uimhir 76 de réadanna an Ghrianchórais in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den Chrios Cuiper. Is réad tras-Neiptiúnach é agus tá féidearthacht ann gur abhacphláinéad é freisin.
Ailill Medraige mac Indrechtaig
Cuireann a leasainm in úil gur cuireadh ar altramas é leis na Méaraí ar bhruach oirthear Chuan na Gaillimhe. Is dócha gur éirigh sé ina rí Uí Fiachrach an éigin tar éis bhás Aireachtigh uí Dhúnchadha Mhuirsce, a fuair bás timpeall na bliana 735.
Sa bhliain 758, chloígh sé fir Uí Bhriúin i gCath Druim Robaig (deisceart Mhaigh Eo). Óir gur tharla an cath seo i gcríocha Fjir Cheara Uí Fhiachrach, is dócha go raibh fir Uí Bhriúin ag ionsaí. Maraíodh triúr mac le hiar-rí Uí Bhriúin, Fearghas mac Ceallaigh (bás 756).
Rinneadh rí Uí Fhiachrach dá mhac, Cathal (bás 816).
Uennicnii
Dream Gaelach suite i n-oirdheisceart na hÉireann ársa ba ea na hUennicnii, luaite le Tolamaes ina shaothar, Geografaíocht, den dara haois AD. Tá nasc ar leith acu leis na hUlaid.
Mario Kart Wii
Is físchluiche rásaíochta cairtín é Mario Kart Wii, forbartha agus foilsithe ag Nintendo don Wii. Is é an séú heagrán sa tsraith Mario Kart, agus eisíodh é in Aibreán 2008. Cosúil leis na heagráin roimh ré, úsáideann Mario Kart Wii carachtair so-imeartha ón tsraith Mario, a ghlacann páirt i rásaí ar 32 ráschúrsa difriúil ag úsáid arduithe cumais chun bac a chur ar chéilí comhraic nó buntáistí a fháil. Cuimsíonn an cluiche modhanna cluiche d'imreoir aonair agus d'ilimreoirí, scáileán roinnte do bheirt go ceathrar. Bhí cluiche ilimreoirí ar líne (CIL) tacaithe go dtí gur scoireadh Nintendo Wi-Fi Connection i mBealtaine 2014. Úsáideann Mario Kart Wii rialú gluaisne an Wii Remote chun gnáthrialaithe iomasacha stiúrtha a soláthar. Bhí gach cóip den chluiche cuachta leis an oiriúint Wii Wheel chun aithris a dhéanamh ar roth stiúrtha.
Aimsir na bliana 2022
mion|aimhrialtacht, Deireadh Fómhair 2022 Bhí aimsir na bliana 2022 is teo dár taifeadadh ariamh in Éirinn agus sa Bhreatain. Sáróidh an meánteocht bhliantúil i mbliana an meánteocht a b'airde ariamh a baineadh amach i 2014. Cé go gcuimhníonn go leor daoine ar an teas mór a bhí ann an samhradh seo, gurb "é an rud is suntasaí faoin mbliain seo an teas seasta a bhí againn ar feadh na bliana uilig nuair a bhí gach mí seachas Nollaig níos teo ná mar a bheithfí ag súil." mion|aimhrialtacht, Iúil 2022
Tonnta teasa san Eoraip
Bhuail roinnt mhaith tonnta teasa Éire agus an Bhreatain ó thosach an Mheithimh i mbliana 2022, rud a d'fhág an ceathrú samhradh ab teo a taifeadadh ariamh ann. Sháraigh an mearcair pointe na 40 céim den chéad uair nuair a taifeadadh teocht de 40.3C i Coningsby i Lincolnshire ar an 19 Iúil 2022.
Shadows (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an séú heipeasóid, "Shadows" den chéad sraith The X-Files ar an 22 Deireadh Fómhair 1993. Scríobh Glen Morgan agus James Wong an eipeasóid seo. D'fhéach 8.8 milliún duine ar an eipeasóid.
Aimsir na bliana 2022
Tonnta teasa san Eoraip
D'eisigh an Oifig Mheitéareolaíochta sa Bhreatain a gcéad rabhadh an-teasa dearg ariamh an mhí chéanna.
Tubaistí
Bhuail tuilte an Phacastáin idir 14 Meitheamh - Deireadh Fómhair 2022, de thoradh titim throm báistí. Séasúr an mhonsúin a bhí ann, ach bhí an fhearthainn ar scála nach bhfacthas riamh cheana. Bhí aon trian den tír báite.
Cor san aimsir
Bhuail stoirm fhiánta Meiriceá Thuaidh i rith mhí na Nollag 2022. Réab an stoirm os cionn 3,200 ciliméadar, idir Texas agus Quebec. 'Buama cioclóin' a bhí an chúis, agus ní minic a tharlaíonn sé sin. Fuair nach mór 100 duine bás de bharr na drochaimsire agus an teocht chomh híseal le 45 céim celsius in áiteanna.
Coimisiún Thithe an Oireachtais
Is é Coimisiún Thithe an Oireachtais comhlacht rialaithe Sheirbhís Thithe an Oireachtais (an tSeirbhís). Déanann sé formhaoirsiú ar sholáthar seirbhísí do Thithe an Oireachtais agus do chomhaltaí na dTithe.
Evgeny Pashukanis
Dlí-eolaí de chuid na Rúise ba ea Evgeny Bronislavovich Pashukanis (Rúisise: Евгений Брониславович Пашуканис; 23 Feabhra 1891 – ? Meán Fómhair 1937). Scríobh sé The General Theory of Law and Marxism (1924). Bhí an-seasamh ag a chuid taighde sna 1920idí. D'éirigh sé ina persona non grata sna 1930idí agus maraíodh é.
Daniel Gabriel Fahrenheit
Fisicí a rugadh i nGdańsk na Polainne (Danzig na Gearmáine ag an am) ab ea Daniel Gabriel Fahrenheit (24 Bealtaine 1686 – 16 Meán Fómhair 1736).
San Ísiltír a chaith sé an chuid ba mhó dá shaol. D'fhionn sé an teirmiméadar alcóil sa bhliain 1709, agus chuir mearcair in ionad alcóil sa teirmiméadar den chéad uair i 1714. D'fhionn sé scála teochta Fahrenheit. Ar an scála seo, is é 32 °F reophointe an uisce is 212 °F fiuchphointe an uisce, agus 180 céim chomhionann eatarthu. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Sensor_Novo_e_Antigo_Termometro_DSCN4766.jpg|clé|mion|Teirmiméadar mearcair Sa teirmiméadar mearcair i ngloine, nuair a éiríonn an teocht forbraíonn an mearcair níos mó ná an ghloine, agus ritheann mearcair suas an feadán grádaithe. Bíonn na grádaithe marcáilte le luachanna teochta (i gcéimeanna Celsius de ghnáth anois) a dheimhnítear ag teochtaí atá ar eolas trí phróiseas calabraithe (grádaithe). D'fhionn Gabriel Fahrenheit an chéad teirmiméadar rathúil mar seo sa bhliain 1714.
Siocdhingeadh
Próiseas ina mbaintear dromchla na talún chun siúil ag iarmhairtí fisiciúla is ceimiceacha na haimsire chun taobh tíre leata cobhsaí a dhéanamh. Cruthaíonn próisis theicteonacha i screamh an Domhain sléibhte fillte is bolcáin, agus baineann na próisis dhromchlacha ábhar chun siúil an t-am ar fad, á iompar isteach sna farraigí faoi dheireadh.
Peterborough
Cathair mhór atá suite i gCambridgeshire, Sasana is ea Peterborough. Tá an chathair suite 121 km (75 mhíle) ó thuaidh de Londain. clé|250px|thumb|Ard-Eaglais Peterborough
Renaissance (albam Beyoncé)
Is é Renaissance an seachtú halbam ó Beyoncé. Scaoileadh é ar an 29 Iúil, 2022.
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
(445473) 2010 VZ98
Is é (445473) 2010 VZ98 uimhir 77 de réadanna an Ghrianchórais in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den Chrios Cuiper. Is réad tras-Neiptiúnach é agus tá féidearthacht ann gur abhacphláinéad é freisin.
An Bhablóinia
Stát cianársa agus réigiún cultúrtha i lár agus i ndeisceart na Measpatáime (an Iaráic agus cuid den tSiria sa lá atá inniu ann) ab ea an Bhablóinia (Acáidis: 𒆳𒆍𒀭𒊏𒆠, māt Akkadī). Tháinig stát beag chun cinn sa bhliain 1894 RC, faoi riail na nAmórach, ina raibh mionbhaile riaracháin na Bablóine. Baile beag cúigeach a bhí sa Bhablóin le linn Impireacht na hAcáide (2335–2154 RC), ach leathnaigh sí go mór le linn réimeas Hamúráibí sa chéad leath den 18ú haois RC go dtí go raibh sí ina príomhchathair mhór. Le linn réimeas Hamúráibí agus ina dhiaidh sin, thugadh “tír na hAcáide” (Māt Akkadī san Acáidis) ar an mBablóinia, seanainm a roghnaíodh d'aon ghnó mar thagairt do sheanghlóir Impireacht na hAcáide. Ba mhinic a bhí an Bhablóinia in iomaíocht leis an Aisiria, stát níos sine ar a taobh ó thuaidh, agus le hÉalám, soir ón Bhablóinia sa tSean-Iaráin. Bhí an Bhablóinia ina mórchumhacht sa réigiún ar feadh tamaill bhig, tar éis do Hamúráibí impireacht a chruthú a tháinig i gcomharbacht ar Impireacht na hAcáide, ar Thríú Ríshliocht Ur, agus ar Shean-Impireacht na nAisiriach. Thit Impireacht na Bablóinia as a chéile go tapa tar éis bhás Hamúráibí go dtí go raibh sí ina ríocht bheag arís.
Cosúil leis an Aisiria, choinnigh stát na Bablóinia an Acáidis scríofa (teanga a phobail dhúchais) le haghaidh úsáide oifigiúla, cé gur labhair na hAmóraigh (bunaitheoirí an stáit) teanga Sheimíteach Thiar Thuaidh, agus labhair na Casaítigh (a tháinig i gcomharbacht ar na hAmóraigh) teanga aonraíoch. D'úsáid an Bhablóinia an tSuiméiris i gcúrsaí creidimh, mar a rinne san Aisiria, ach faoin am a bunaíodh an Bhablóin, ní raibh an tSuiméiris ina teanga labhartha a thuilleadh, tar éis don Acáidis teacht ina háit go hiomlán. D'imir na traidisiúin Acádacha agus Suiméaracha tionchar mór ar chultúr na Bablóine agus na hAisiria, agus d'fhanfadh an réigiún ina lárionad tábhachtach cultúrtha, fiú le linn tréimhsí fada faoi riail ón taobh amuigh.
Bhí cathair na Bablóine luaite den chéad uair ar tháibléad cré ó réimeas Sargón na hAcáide (2334–2279 RC), ag dul siar go dtí an 23ú haois RC. Ní raibh sa Bhablóin ag an am sin ach lárionad creidimh agus cultúir; ní raibh sí ina stát neamhspleách ná ina cathair mhór fós. Cosúil leis an gcuid eile den Mheaspatáim, bhí sí faoi ghéillsine Impireacht na hAcáide a d'aontaigh iomlán cainteoirí na hAcáidise agus na Suiméirise faoi riail amháin. Tar éis titim Impireacht na hAcáide, bhí deisceart na Measpatáime faoi riail na nGútach ar feadh cúpla scór bliain sular tháinig Tríú Ríshliocht Ur chun cinn, stát a chuimsigh an Mheaspatáim ina hiomláine (seachas tuaisceart na hAisiria), an Bhablóin san áireamh.
Lus mín
Planda cumhra bliantúil a fhásann 60 cm ar airde is ea an lus mín. Dúchasach don India agus iardheisceart na hÁise. Na duilleoga clúmhach, roinnte go mín i maotháin chaola líneacha. Na bláthanna buí, in umbail suas le 15 cm ar leithead. Na torthaí éilipseach, comhbhrúite go mór, dúdhonn le sciathán níos éadroime. Saothraítear mar luibh cistine é. Úsáidtear na síolta is na duilleoga mar bhlastáin.
Dub-Indrecht mac Cathail
Rí na gConnacht de chlann Uí Bhriúin ba ea Dubh Indreacht mac Cathail (Sean-Ghaeilge Dub-Indrecht mac Cathail) (bás 768 ). Cathal mac Muireadhaigh Mhoilleathain (bás 735), iar-rí, ba ea a athair. Síol Chathail ba ea a mhuintir. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 764 go dtí 768.
Sa bhliain 766, chloígh Dubh-Indreacht Conmhaicne Cúile Tuireadh i gCath Sruthrach. Rinneadh rí Connacht fosta dá gharmhac, Fearghas mac Fothaithe (bás 843).
An Oifig Buiséid Pharlaiminteach
Soláthraíonn an Oifig Buiséid Pharlaiminteach nó OBP faisnéis, anailís agus comhairle neamhspleách neamhchlaonta do Thithe an Oireachtais. Is foinse thábhachtach faisnéise airgeadais agus buiséadaí í an Oifig do chomhaltaí agus go háirithe don Choiste um Fhormhaoirsiú Buiséid mar déanann sí grinnscrúdú ex-ante ar gach cuid de na cúrsaí buiséadacha.
Tom Hanks (seismeolaí)
Is seismeolaí Meiriceánach é Thomas C. Hanks. Oibríonn sé le Suirbhé Geolaíochta na Stát Aontaithe (USGS) i Menlo Park, California. Tá an Dr. Hanks ina bhall de Chumann Seismeolaíochta Mheiriceá, den Aontas Geoifisiceach Mheiriceá, den Institiúid um Thaighde Innealtóireachta ar Chreathanna Talún, de Chumann Geolaíochta Mheiriceá, agus go leor cumann geolaíochta eile. Tá mórán páipéar léannta scríofa aige a bhaineann leis an tseismeolaíocht agus leis an ngeomoirfeolaíocht theicteonach.
Sa bhliain 1979, mhol an Dr. Hanks, i gcomhar leis an seismeolaí Seapánach-Meiriceánach Hiroo Kanamori, ollamh le seismeolaíocht in Institiúid Teicneolaíochta California, gur chóir scála méide na móiminte a úsáid in áit scála Richter chun creathanna talún a thomhas. An chúis leis sin ná go sáithíonn scála Richter ag méideanna níos mó ná thart ar 5.5, cé nach sáithíonn scála méide na móiminte ar chor ar bith.
Bhain Hanks B.S.E. in innealtóireacht gheolaíochta amach ó Ollscoil Princeton sa bhliain 1966 tar éis dó tráchtas a chríochnú dar teideal “The meaning of a heat flow experiment on Mars.” Fuair sé Ph.D. níos déanaí ó Institiúid Teicneolaíochta California sa bhliain 1972 tar éis dó tráchtas a chríochnú dar teideal “A Contribution to the Determination and Interpretation of Seismic Source Parameters”.
Fóta-imdhíon-teiripe
Is éard atá i gceist leis an chóireáil ailse ar a dtugtar Fóta-imdhíon-teiripe ná othair a instealladh le hoibreán, agus ansin a gcuid siadaí a nochtadh do sholas neas-infridhearg. D'fhorbair taighdeoir Seapánach é nuair a bhí se ag obair ag Institiúidí Sláinte Náisiúnta SAM. Ba í an tSeapáin an chéad tír a d’úsáid an chóireáil seo ar othar sa bhliain 2021. Bíonn antasubstaint dírithe go sonrach ar ailse san oibreán a instealladh, a bhfuil ceimiceáin speisialta ceangailte leo. Tar éis do na antasubstaintí ceangal le hailse, lonraítear solas infridhearg orthu, rud a mharaíonn na cealla ailse.
2011 FW62
Is é 2011 FW62 uimhir 78 de réadanna an Ghrianchórais in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den Chrios Cuiper. Is réad tras-Neiptiúnach é agus tá féidearthacht ann gur abhacphláinéad é freisin.
Uellabori
Dream Gaelach suite i n-iardheisceart na hÉireann ársa ba ea na hUellabori, luaite le Tolamaes ina shaothar, Geografaíocht, den dara haois AD.
Fáinne (ríomhaireacht)
Sa ríomhaireacht, toipeolaíocht amháin líonra ríomhairí a cheanglaítear le chéile trí chábla i bhfoirm fáinne. Seoltar teachtaireacht timpeall an fháinne ó ríomhaire amháin don chéad ríomhaire eile, ach ní ghlacann aon ríomhaire í ach sprioc na teachtaireachta.
Sláine mac Deala
I Miotaseolaíocht na nGael, ba chéad Ard-Rí na hÉireann é Sláine (Sean-Ghaeilge Sláne, Meán-Ghaeilge Sláinghe) mac Deala, sliocht de na Fir Bholg, agus ar deireadh de shliocht Neimhidh. Ba í Fuad a bhean chéile.
Tháinig na Fir Bholg go hÉirinn le cúig mhíle fear. Deirtear gur tháinig Sláine i dtír ag Cuan Loch Garman ag béal Na Sláine. Roinn Sláine agus a cheathrar deartháireacha an tír eatarthu. Thóg Sláine, an té is óige, cúige Laighin; thóg Gann tuaisceart na Mumhan; thóg Seangann deisceart na Mumhan; thóg Geanann cúige Chonnacht; agus thóg Ruadhraí cúige Uladh. Thogh siad Sláine mar ard-rí. Ghlan sé an fhoraois as ceantar Bhrú na Bóinne.
Thugtaí na Fir Gailióin (leagan eile: Gaileanga) ar a chuid de mhuintir na bhFear Bolg, ainmnithe as a sleánna (Sean-Ghaeilge gáe, ga).
Bhí Sláine i gceannas ar feadh ach aon bhliain amháin, sula bhfuair sé bás ag Dionn Rí i gContae Cheatharlach. Cuireadh faoi é ag Baile Shláine, Contae na Mí. Tháinig a dheartháir Ruadhraí i gcomharbacht air.
Cam Eolaing
Is baile suite i gContae Loch Garman é Cam Eolaing.
Rásaí na Gaillimhe (féile)
An fhéile spóirt is mó agus is mó le rá i gCúige Connachta is ea Rásaí na Gaillimhe, agus gan dabht an Fhéile Rásaíochta is cáiliúla sa tír. Ach is ócáid shóisialta ollmhór ná aon rud eile í Seachtain na Rásaí i nGaillimh. Freastalaíonn suas le 150,000 duine ar na Rásaí i mBaile an Bhriotaigh gach bliain. Ní shárófar sin ach amháin ag an Melbourne Cup, in Cheltenham agus ag Royal Ascot.
Is iad Dé Céadaoin agus Déardaoin an dá lá mhóra, le rás mór, Pláta na Gaillimhe ar an gCéadaoin, agus an Galway Hurdle agus Lá na mBan ar an Déardaoin. Bíonn cúrsaí stíle go mór chun tosaigh ar Lá na mBan. Is fiú €10,000 an luach saothair don bhean is dea-ghléasta  agus €3,000 don hata is craiceáilte.
mion|2007|clé
Rásaíocht
Chomh maith leis an bhfaisean, bíonn cárta lán rásaí ann freisin. Bíonn duaischiste €2 milliún le buachan i mBaile an Bhriotaigh le linn na Seachtaine (sa bhliain 2022) – rás amháin ar a laghad in aghaidh an lae a mbeidh €100,000 as.
An  Galway Hurdle Handicap an ceann ba shaibhre díobh sin (ó 1918 ar aghaidh) agus pota duaiseanna €300,000 le baint ann (sa bhliain 2022).
Chomh maith leis sin, is é an rás Galway Plate (rás Seilige Náisiúnta, ó 1869 ar aghaidh) is luachmhaire, agus breis is €150,000 ag dul leis an bPláta. mion|Lá na mBan, 2004|clé
Martin Klebba
Ba aisteoir Meiriceánach é Martin Klebba, a rugadh ar sa bhliain 23 Meitheamh, 1969.
Rásaí na Gaillimhe (féile)
Stair
Ritheadh an chéad rás sa bhliain 1869. Leagadh amach traic rásaíochta, tógadh seastán adhmaid. Nuair a tháinig an chéad lá rásaíochta ar an Mháirt an 17ú Lúnasa 1869 bhí campaí beaga ann a chlúdaigh a náire do na marcaigh agus iad ag athrú feistis agus pubaill mhóra dóibh siúd a raibh an tart le baint díobh. Bhí seirbhís báid ghaile le muintir Mhaigh Eo a thabhairt as Conga go Barr an Chalaidh. Tháinig suas le 10,000 as Baile Átha Cliath ar thraenacha. Meastar gur fhreastail 40,000 ar an gcéad fhéile rásaíochta sin in 1869 – i bhfad an iomarca mar nach raibh na háiseanna i mBaile an Bhriotaigh ná go deimhin i gcathair na Gaillimhe faoina gcomhair.
Dhá lá rásaíochta a bhíodh i gceist idir 1869 agus 1959 nuair a cuireadh ceann eile leis. Cuireadh lá eile leis i 1971, ceann eile fós i 1974 agus bhí sé lá rásaíochta i gceist ó 1982 gur tháinig 1999, agus seacht lá ó shin.
Bhí John Moloney ina bhainisteoir i mBaile an Bhriotaigh ó 1989 go dtí 2020, gnó a raibh rath agus bláth air sa thréimhse seo.
Tíreolaíocht na hIndia
Tá an India suite ó thuaidh ón meánchiorcal idir domhanleithead 8 ° 4 ′ ó thuaidh go 37 ° 6 ′ ó thuaidh agus domhanfhad 68 ° 7 ′ soir go domhanfhad 97 ° 25 ′ soir. Is í an seachtú tír is mó ar domhan í, le hachar iomlán 3,287,263 ciliméadar cearnach. Tomhaiseann an India 3.214 km idir an tuaisceart go dtí an deisceart agus 2,933 km ón oirthear go dtí an iarthar. Tá teorainn talún de 15,200 km aici agus cósta de 7,516.6 km.
Ó dheas, téann an India isteach san Aigéan Indiach agus tá sí faoi theorainn lé - go háirithe, an Mhuir Arabach san iarthar, an Mhuir Lakshadweep san iardheisceart, Bá Bheangál ar an taobh thoir, agus an tAigéan Indiach ó cheart ó dheas. Scarann ​​Caolas Palk agus Murascaill Mannar an India ó Shrí Lanca díreach soir ó dheas, agus tá na hOileáin Mhaildíve thart ar 125 km ó dheas ó Oileáin Lakshadweep na hIndia ar fud an tsrutha Maliku Kandu. Roinneann na hoileáin Andaman agus Nicobar na hIndia, atá timpeall 1,200 ciliméadar soir ó dheas ón mórthír, teorainneacha muirí le Maenmar, an Téalainn agus an Indinéis. Is é Kanyakumari ag 8 ° 4′41 ″T agus 77 ° 55′230 ″O an rinn is faide ó dheas de mhórthír na hIndia, nuair is é an pointe is faide ó dheas san India ná Ceann Indira ar Oileán Mór Niceabar. Is é an pointe is faide ó thuaidh atá faoi riarachán Indiach ná Col Indira, Oighearshruth Siachen. Síneann uiscí teorann na hIndia isteach san fharraige go dtí achar 12 mhuirmhíle ó bhunlíne an chósta. Tá an 18ú Limistéar Eisiach Eacnamaíochta is mó ag an India, de 2.305,143 km2.
Sainítear teorainneacha thuaidh na hIndia den chuid is mó ag an sliabhraon Himiléach, áit a bhfuil an tír ag críochantacht an tSín, an Bhútáin agus Neipeal. Tá a theorainn thiar leis an bPacastáin suite sa sliabhraon Caracram, Machaire an Phuinseáb, an Gaineamhlach Thárt agus an Rann de Chutch, na riasca goirt. I bhfad san oirthuaisceart, deighleann na Cnocraonta Chin agus Cachin, réigiúin sléibhtiúla a bhfuil foraois mhór acu, an India ó Bhurma. Ar an taobh thoir, tá a teorainn leis an Bhanglaidéis sainithe den chuid is mó ag na Cnoic Chasi agus Mizo, agus an réigiún dobhardhroma an Machaire Ind-Ghainséiseach.
Is í an Ghainséis an abhainn is faide a thionscain san India. Tá córas na Gainséise-na Brahmaputra lonnaithe sa chuid is mó de thuaisceart, lár agus oirthear na hIndia, agus tá an tArdchlár Deccan lonnaithe sa chuid is mó de dheisceart na hIndia. Is é Cangchenjunga, i stát Indiach Sikkim, an pointe is airde san India ag 8,586 m agus an tríú buaic is airde ar domhan. Tá an aeráid ar fud na hIndia éagsúil ó aeráid mheánchriosachsa i bhfíordheisceart na tíre, go halpach agus go thundra i réigiúin uachtaracha na Himiléithe. Go geolaíoch, tá an India suite ar an bPláta Indiach, an chuid ó thuaidh den Phláta Ind-Astrálach.
Forbairt gheolaíoch
Tá an India suite go hiomlán ar an bPláta Indiach, mórphláta teicteonach a foirmíodh nuair a scar sé ón mór-roinn ársa Gonduanalainn (fearann ​​ársa, arb é atá ann an chuid theas de shár-réigiún Pangea). Tá an pláta Ind-Astrálach foroinnte i bplátaí na hIndia agus na hAstráile. Thart ar 90 milliún bliain ó shin, le linn na Tréimhse Cailcí déanaí, thosaigh an Pláta Indiach ag bogadh ó thuaidh ag thart ar 15 cm/bliain. Thart ar 50 go 55 milliún bliain ó shin, san Sealadh Eoicéineach den Ré Chaenasóch, bhuail an pláta leis an Áise tar éis dó achar 2,000 go 3,000 km a chlúdach, tar éis dó bogadh níos gasta ná aon phláta eile atá ar eolas. Sa bhliain 2007, chinn geolaithe na Gearmáine go raibh an Pláta Indiach in ann bogadh chomh gasta sin toisc nach bhfuil sé ach leath chomh tiubh leis na plátaí eile a bhíodh mar chuid de Ghonduanalainn. Chruthaigh an t-imbhualadh leis an bPláta Eoráiseach feadh na teorann nua-aimseartha idir an India agus Neipeal an crios oraigineach a chruthaigh Ardchlár na Tibéide agus na Himiléithe. Ón bhliain 2009, tá an Pláta Indiach ag bogadh soir ó thuaidh ag 5 cm sa bhliain, agus an Pláta Eoráiseach ag bogadh ó thuaidh ag 2 cm sa bhliain amháin. Mar sin tugtar an "ilchríoch is gasta" ar an India. Tá sé seo ag dífhoirmiú an Pláta Eoráiseach, agus ag comhbhrú an Pláta Indiach ag ráta 4 cm sa bhliain.
Tíreolaíocht pholaitiúil
Tá an India roinnte ina 28 Stát (atá foroinnte a thuilleadh ina gceantair) agus 8 gcríoch aontais lena n-áirítear an chríoch na príomhchathrach náisiúnta (.i., Deilí). Ritheann teorainneacha na hIndia fad iomlán 15,200 km.