cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Béal Átha Liag
Stair agus Áiteanna Spéisiúla
Scoilteann an tSionainn an dá chontae. Tugadh an t-ainm ar an taobh thoir den abhainn mar 'Lanesboro' tar éis an Caisleán Ráth Claon agus na tailte a dheonú, go Lána an Tiarna ar an 24ú Lúnasa 1664 ag an Rí Charles II, mar aitheantas dá dhílseacht don choróin. I 1664, dheonaigh Charles II Lána an Tiarna ar Bhuirg Ríoga agus is é sin an chaoi a thugadh an focal Béal Átha Liag do 'Lanesboro'. Is iomaí cathanna agus ionghabhálacha tagtha ar an mbaile thar na céadta bliain ón am a thosaigh na Lochlannaigh ag ionraidh Éireann ón 9ú haois go dtí an 11ú haois. I rith an tréimhse sin, ghoideadh na heaglaisí agus na mainistreacha  arís agus arís eile. Mar gheall ar na ruathair sin, tógadh an chéad droichead chun an baile a chosaint.
Tríd is tríd tá an ceantar buailte go dona ag ionradh,slí bheatha, cogaidh, plá agus gorta thar na blianta agus cosúil leis na pointí trasnaithe cáiliúla eile ar fad na Sionainne, tá an ceantar ar maos i stair shaibhir agus fuilteach.
Ar maidin an lae aonach chapall i mBéal Átha Liag, i mí Fheabhra 1702, d'iompaigh an bád farantóireachta ag iompar mórán daoine agus a n-earraí. De bharr an tubaisteach sin, tógadh droichead cloiche sa bhliain 1706. Mar comhartha dea-thola, thug 'Lord Viscount' céad punt i dtreo an droichid.
Abhainn na Sionainne
Tugtar faoi deara go bhfuil éileamh mór ar slatiascaireacht i mBéal Átha Liag agus mar gheall ar sin mealann sé slatiascairí iomadúla ó gach cearn den Eoraip. Tugann an tSionainn agus Lough Ree le haghaidh gníomhaíochtaí spóirt uisce, ag crúsáil ina measc. Is aoibhinn an radharc é, go mór mór, nuair a bíonn tú ag dul trasna an droichead.
Stáisiún Cumhachta ESB
Tógadh an Stáisiún Cumhachta ESB sa bhliain 1955. Stáisiún Cumhachta scoite il-bhá, ilstórach atá i gceist agus úsáidtear móin chun é a thiomáint. Tá sé suite in aice le scoil náisiúnta 'Naomh Muire' (Contae Longfort). Bhí Aonad 1 coimisiúnaithe i 1958, Aonad 2 i 1966 agus ag an deireadh, Aonad 3 i 1983. Is sampla breá é gléasra Béal Átha Liag de ailtireacht fheidhmiúil, urraithe an Rialtais ón 20ú, agus tá seans maith go bhfuil sé ceann de na foirgneamh is mó a bheith tógtha riamh i gContae Longfort. Tá an stáisiún cumhachta seo go hard os cionn an cheantair ar fad, agus léiriú é sin gné spéisiúil d'oidhreacht agus an stair shóisialta i mBéal Átha Liag.
CLG
Bíonn éiléamh an-mhór ag an mbaile le CLG (Cumann Lúthchleas Gael). Is iad Naomh Faithleach (Ros Comáin) agus Rathclaon (Longfort) na hainmneaha ar na gclubanna. Cluain Buinne (Clonbonny) is ainm don pháirc imeartha Rathclaon (Rathcline) agus níl ainm faoi leith ar Naomh Faithleach, ach páirc Naomh Faithleach (St. Faithleachs). Tá siad suite ar an bóthar Longfort agus ar an bóthar Ros Comáin, faoi seach.
Naomh Faithleach
Is club sórt rathúil é Naomh Faithleach. Bhuaigh an club dhá gcraobhchluice i gContae Ros Cómaín sna blianta 1965 agus 2002. Chomh maith leis sin, i dtéarmaí peil faoi aois, faoi dhó dhéag agus faoi cheathair déag, go háirithe, rinneadh cónascadh idir CLG Noamh Faithleach agus CLG Béal na mBuillí. Imríonn an bheirt Ó'Muicheartaigh le foireann an Chontae Ros Comáin, Ciaráin agus Diarmuid, i láthair na huaire. Tá peile na mban sa club freisin agus foireann 'Máithreacha agus daoine eile' (Mothers and Others).
Rathclaon
Arís, club ráthúil atá i gceist. Bhuaigh Rathclaon mórán coirn ar fud na blianta, ag leibhéal idirmheánach. Bhuaigh siad an an chraobh sin an bhlian seo (2017) agus anuraidh (2017). Bíonn siad ádhúil faoi aois chomh maith agus le blianta beaga anuas rinneadh cónascadh idir iad féin agus CLG Grattan Óg. Imríonn Seán Ó Coinnigh (Shane Kenny), Liam Connerton agus Seán Ó Donnchadha (Shane Donoghue) le foireann Longfort.
Sacar
Tá nasc idir Baile Átha Liag agus an ainm sacar 'Ballyboro'. Úsáidtear na litríochta 'B' 'A' 'L' 'L' 'Y' ó thaobh Ros Comáin (Ballyleague) agus na litríochta 'B' 'O' 'R' 'O' ó thaobh Longfort (Lanesboro), ach go tábhachtch, úsáidtear an t-ainm sin do na foirne faoi aois, go speisialta. Mar sin,  'Boro Celtic' an t-ainm atá ar foireann sacair na sinsir sa bhaile. Bunaíodh Ballyboro i 2000 agus Boro Celtic i 1972 agus ar a bharr sin, imríonn siad i gconradh Longfort. I rith na blianta, bhí siad an-rathúil, ach, le déanaí, bíonn siad beagán chun deiridh ar chúrsaí. Tá an pháirc suite taobh thiar den meánscoil Béal Átha Liag.
Iascaireacht
Mar gheall ar an tSionainn, bíonn daoine ag iascaireacht mar chaitheamh aimsire. Tagann a lán iascairí ar fud na hEorpa go dtí Béal Átha Liag mar a bhíonn dianiomaíócht gach cúpla bliain. Chomh leis sin, tá calafoirt iascaireachta le feiceáil ar an abhainn agus úsáidtear daoine é i rith míonna an tsamhraidh, go sonrach. Tá réimse leathan d'éisc cosúil le liús, breasc agus rudaí mar sin.
Club Trí-atlan
Is club an-rathúil é an club trí-atlan Béal Átha Liag, atá suite ar bhruach na Sionainne. Mar chuid den sraith ' Super Triathlon ' na hÉireann, bíonn siad ag óstáil an trí-atlan ' Two Provinces' gach uile bhliain, áit ina bhfuil luthcleasaithe ar fud na tíre ag iomaíocht in éadan a chéile, agus éirionn thar cionn leis.
Scoileanna ar thaobh Ros Comáin
Tá dhá bhunscoil darb ainm 'Scoil Náisiúnta Béal Átha Liag' (Ballyleague National School) agus 'Scoil Náisiúnta Cluain Tuaisceart' (Cloontuskert National School). Is scoileanna mheasctha iad le daonraí beaga agus tá iad suite ar bhóthar Ros Comáin agus Béal na mBuill, go discréideach.
Scoileanna ar thaobh Longfort
Arís, tá dhá bhunscoil ann: 'Scoil Náisiunta Naomh Muire' (St. Mary's National School) agus  'Fermoyle National School'. Scoileanna mheasctha atá i gceist le drochfhreastal idir an dhá. Tá meánscoil mheasctha ann i mBéal Átha Liag freisin, darb ainm 'Coláiste Pobail Béal Átha Liag' (Lanesboro Community College). Meanscoil beag ann atá suite ar bhóthar Baile Úi Mhatháin.
Leabharlann
Tá leabharlann roinnte suite i lár an bhaile agus tá roinnt seirbhísí ann do gach duine, na páistí agus na daoine fásta, ina measc.
Séirbhísí Reiligiúnacha
Tá dhá eaglais sa bhaile, leis an ainm céanna, ceann amháin situe ar thaobh Ros Comáin agus an ceann eile situe ar thaobh Longfort. Eaglais Naomh Muire, Béal Átha Liag (St. Mary's Church, Ballyleague) agus Eaglais Naomh Muire, Béal Átha Liag (St. Mary's Church, Lanesboro).
An Áit mar atá sé i Láthair na Huaire
Le tamall de bhlainta, tógadh páirc spraoi agus tá sé ar cheann de na rudaí is aoibhne do na hóg. Tá cúirteanna leadóige ann, oscailte don phobal, agus thar aon rud eile, tá Coiste na mBaile Slachtmhara ann, chun an áilleacht a chur chun cinn.
Ultrafhuaim
Is féidir ultrafhuaim a ghiniúint go saorga má dhéantar dromchla nó struchtúr a chrith le minicíocht ultrafhuaime. Déantar a leithéid le criostal písileictreach go hiondúil. Léiríonn criostal mar seo an iarmhairt phísileictreach, ionas go n-athchumtar é nuair a chuirtear voltas trasna air is go ngintear voltas trasna air nuair a athchumtar go meicniúil é. Má chuirtear voltas ailtéarnach ar mhinicíocht ultrafhuaime trasna air, critear an criostal ag an minicíocht sin agus gintear ultrafhuaim san aer mórthimpeall. Is féidir ultrafhuaim a bhrath le criostal písileictreach freisin.
Is féidir léas aontreoch ultrafhuaime a chruthú, agus tá an-chuid d'fheidhmeanna na hultrafhuaime bunaithe ar an airí seo: íomháú sa mhíochaine, tomhas sreabhadh fola sa mhíochaine, tástáil neamh-mhillteach, rabhaidh buirgléara is eile. In íomháú le hultrafhuaim, tarchuirtear léas bíogtha isteach sa cholainn agus frithchaitear cuid bheag den bhíog ag gach teorainn idir fíocháin na colainne. Filleann na bíogmhacallaí go luath ó theorainneacha éadoimhne, níos déanaí de réir doimhneacht na teorann, agus déantar doimhneacht gach teorann a áireamh ón aga ama go bhfilleann an macalla. Déantar na tomhais seo ar feadh gach líne i bplána ar bith, agus uathu sin déantar íomhá den phlána scanaidh sin a thógáil.
Coill an Easpaig (Port Láirge)
Baile fearainn i bPort Láirge in Éirinn is ea Coill an Easpaig.
Meroë
deas|250px|thumb|Meroë Is suíomh seandálaíochta san tSúdáin í Meroë.
Ultrafhuaim
Sa rabhadh buirgléara, cruthaítear léas aontreoch ultrafhuaime san aer idir gineadóir is brathadóir ultrafhuaime: má théann an buirgléir isteach sa léas, ní bhraitheann an brathadóir aon ultrafhuaim, agus is comhartha é sin chun clog rabhaidh a chur ar siúl.
Sléacht Shiúlán Bhaitsiléir
mion|Siúlán Bhaitsiléir inniu Ar an 26 Iúil 1914, maraíodh triúr sibhialtach in achrann idir trúpaí an rialtais agus slua a bhí tar éis bailiú le chéile ar Shiúlán Bhaitsiléir, i mBaile Átha Cliath.
Cúlra
Idir an 3 Iúil agus an 26 Iúil 1914, seoladh bád seoil, an tAscar, ón mBreatain Bheag chun airm a bhailiú sa Ghearmáin. Tháinig an bád beag i dtír i mBinn Éadair ar 26 Iúil, timpeall 1pm. D'éirigh Óglaigh na hÉireann an lastas a choinneáil slán in ainneoin póilíní agus Arm na Breataine a bheith ag faire orthu (fuair siad 19 raidhfil i ndeireadh an lae).
Níos deireanaí sa lá, timpeall 4pm, rinne trúpaí Briotanacha ón reisimint na King’s Own Scottish Borderers iarracht cuid den lastas a ghabháil i mBinn Éadair, ach níor éirigh leo. clé|mion|Sráid Sackville, Cé Eden agus Siúlán Bhaitsiléir sa bhliain 1897
Imeachtaí
D’fhill na Borders go lár na cathrach. Agus iad ag filleadh ar ais go dtí a mbeairicí, tháinig cuid de na saighdiúirí trí Shiúlán Bhaitsiléir. Bhris ciréib amach timpeall 6pm.
Timpeall 7pm, scaoil gasra de na Scottish Borderers faoi shlua a bhí ag fonóid orthu. Maraíodh triúr ar an toirt – Mrs Duffy, James Brennan agus Patrick Quinn – agus gortaíodh ocht nduine is tríocha. Fuair fear amháin bás níos déanaí ó chréachtaí a fuair sé ó bheaignit.
Iarmhairtí
Bhí uafás agus alltacht ar an bpobal ar fud na hÉireann mar gheall ar an eachtra sin agus na daoine a maraíodh nó a gortaíodh ann.
I gcoimisiún fiosrúchán a thionóladh ina dhiaidh, cáineadh an cinneadh a rinneadh go ngairfí an t-arm amach.
Entente Cordiale
Sraith comhaontuithe sínithe ar an 8 Aibreán 1904 idir an Bhreatain Mhór agus Poblacht na Fraince ab ea  L'Entente cordiale a thugfaí feabhsaithe suntasacha i gcaidreamh Angla-Francach.
An líne Oder-Neisse
thumb|300px|An teorann idir an Ghearmáin agus an Pholainn An teorainn idir an Ghearmáin agus an Pholainn a dréachtaíodh i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda is ea an líne Oder-Neisse (Polainnis: Granica na Odrze i Nysie Łużyckiej, Gearmáinis: Oder-Neiße-Grenze). Tá an líne déanta go príomhá as na haibhneacha Neisse agus Oder, agus sroicheann sé an Mhuir Bhailt taobh thiar de na cathracha farraige Szczecin (Gearmáinis: Stettin) agus Świnoujście (Świnoujście).
Sionnach
Ainmhí feoiliteach is ea an sionnach nó an madra rua (madadh rua/mada rua uaireanta). Mamach atá ann, agus is ball d'fhine na gcúnna (Canidae) é.
clé|mion|Vulpes vulpes i g[[Contae Chorcaí|Co Chorcaí, 2007]]
Foo Fighters
Is banna rac-cheoil as Stáit Aontaithe Mheiriceá é Foo Fighters. Nuair a bhris an banna mór Nirvana suas i 1994, chuaigh druamdóir Dave Grohl isteach sa stiúideo, agus rinne sé albam beag ina aonar. Sheinn Grohl gach uirlis agus chan sé na hamhráin. Thug sé an t-ainm Foo Fighters ar an dtoradh. Nuair a bhí an t-albam réidh, thosaigh Grohl banna nua le Pat Smear as Nirvana, agus Nate Mendel agus William Goldsmith as an mbanna Sunny Day Real Estate.
Sionnach
Sanasaíocht
Níl aon sanasaíocht shásúil ar an bhfocal sionnach.
Tréithe
Bíonn dathanna éagsúla ar na madraí rua, idir buí éadrom agus donn trom rua, agus dath bán nó éadrom ar a mbolg agus ar uile. Bíonn eireaball sionnaigh fada, tiubh, agus mothallach, agus bior bán air de ghnáth. Bíonn na cluasa sách fada agus biorach.
Intleacht
De réir taighde de chuid Ollscoil Hull sa bhliain 2023, tá madaidh rua sna cathracha níos misniúla ná madaidh rua faoin tuath, ach ní hé go bhfuil siad níos cliste. Chuir na heolaithe puzail do mhadaidh rua ar 104 suíomh i bpáirceanna, i ngairdíní cúil, agus sna coillte ar feadh coicíse agus bhí ar na madaidh rua úsáid a bhaint as meicníocht shimplí chun teacht ar an bhia taobh istigh. Bhí na madaidh rua sna cathracha ní ba shásta teagmháil a dhéanamh leis na puzail. Faoi dheireadh, níor éirigh le níos mó ná 12 madadh rua an bia a fháil óna bpuzail - ach nuair a fágadh an bia ar an talamh gan puzal, ní raibh drogall ar shionnach ar bith an bia a ithe, beag beann ar cá háit a raibh siad.
Nirvana
Ba bhanna rac-cheoil, nó rac malartaigh as Seattle, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Nirvana. Tugtar "grúinse" ar an saghas rac-cheoil a bhí á sheinm acu, fuaim úrnua a bhí áit éigin idir phunc-rac agus miotal trom. Grúpa beag neamhspleách a bhí ann ar dtús, ach bhain siad cáil dhomhanda amach go tobann nuair a thrasnaigh an saghas ceoil seo isteach sa phríomhshruth ag tús na 1990idí. Chuaigh a gceirnín is mó cáil Nevermind go barr na gcairteacha sa bhliain 1992, buíochas le singlí cáiliúla ar nós Smells Like Teen Spirit, Come As You Are agus Lithium, agus bhí síorchaint sna meáin faoin tionchar a bhí á imirt acu ar chúrsaí ceoil agus ar an gcultúr go forleathan, fiú.
Tháinig cáil thobann an bhanna aniar aduaidh ar bhaill an ghrúpa féin, áfach, rud a chuir go mór isteach ar amhránaí agus cumadóir Kurt Cobain, ach go háirithe. Chuir féinmharú Chobain deireadh le Nirvana sa bhliain 1994, ach cuirtear suim mhór sa bhanna fós.
Luathbhlianta
Chas Kurt Cobain agus Krist Novoselic le chéile don chéad uair sa mheánscoil in Aberdeen, Washington, baile iargúlta beag in iarthuaisceart na tíre. Cothaíodh cairdeas idir an bheirt taobh amuigh den seomra ranga, agus iad ag casadh le chéile go rialta in áit cleachtaidh The Melvins, grúpa ceoil ón bhaile céanna. Bhí an bheirt gafa go mór cheana leis an bpunc-rac, agus bhí sé d'aidhm ag Cobain a bhanna féin a bhunú. Giotáraí agus cumadóir a bhí ann le tamall cheana, agus roinnt amhrán dá chuid féin scríobtha aige. Ní raibh mórán suime ag Novoselic sa smaoineamh ar chor ar bith, áfach, agus uirlis cheoil ar bith aige. Bhí athrú intinne aige nuair a d'éist sé le Fecal Matter, téip gharbh a bhí taifeadta ag Cobain i dteach a aintín. Le duine áitiúil darbh ainm Aaron Burckhard faighte mar dhrumadóir, thosaigh an grúpa nua ag cleachtadh an ábhair ar Fecal Matter, agus ag scríobh a lán rianta eile.
Níor shocraigh siad ar ainm amháin ar dtús, agus iad ag tabhairt idir Skid Row, Pen Cap Chew, Bliss, agus Ted Ed Fred orthu. Sa deireadh, roghnaíodh Nirvana mar ainm. Mar a dúirt Cobain, "Ainm a bhí sórt álainn nó deas agus dathúil a bhí uaim, in áit ainm suarach punc-rac amhail Angry Samoans". Agus Novoselic agus Cobain bogtha go Tacoma agus Olympia, Washington faoi sceach, thiteadar as teagmháil le Burckhard. Leanadar ag cleachtadh fós le Dale Crover de chuid The Melvins ina áit, agus thaifead siad a gcéad rianta i mí Eanáir 1988. Go luath sa bhliain chéanna, d'fhág Crover chun aghaidh a thabhairt lena chomrádaí sa Melvins ar San Francisco. Mhol Crover Dave Foster dóibh, agus chaith seisean roinnt mhíonna leo. Níor mhair Foster rófhada, áfach, agus chuir siad scairt ar Bhurckhard arís. Uair amháin eile, thug siad droim dó agus é tinn le póit lá cleachtaidh áirithe. Tar éis iarracht mí-shásúil le fógra san iris The Rocket, cuireadh cara dá gcuid iad in aithne le Chad Channing, agus thosaigh siad ag seinm le chéile. Cé nár bronnadh áit aige sa ghrúpa go hoifigiúil riamh air, ghlacadar isteach leis agus sheinn siad a gcéad seó leis i mí na Bealtaine.
D'fhan Chad Channing leo ar feadh tamaill, agus bhí seisean ar na drumaí agus fear darb ainm Jason Everman ar an ngiotár nuair a thaifead siad a gcéad ceirnín Bleach sa bhliain 1989, i Reciprocal Studios le Jack Endino. Sa bhliain chéanna, bhuail siad an bóthar ar chamchuairt, agus sheinn siad go beo i ngach áit ar fud na tíre agus sa Bhreatain.
Sa bhliain 1990, tugadh bata agus bóthar do Channing. Dearbhaíodh nach raibh stíl Channing oiriúnach go leor don bhanna, agus nach raibh sé chomh díograiseach is a bhí Kurt agus Kris. An drumadóir a ghlac siad isteach ina áit ná Dave Grohl, duine a chuaigh i bhfeidhm orthu nuair a chonaic siad é ag seinm lena sheanbhanna Scream. Ba dhrumadóir gasta agus láidir é Grohl, a bhí i bhfad níos oiriúnaí don bhanna. Lean an banna ar aghaidh ag seinm ar fud na tíre agus ar fud na hEorpa. Sa bhliain 1991, shínigh siad conradh ceoil le DGC Records, comhlacht ceoil mór. Sa samhradh, thaisteal siad go Los Angeles chun a n-albam nua a dhéanamh leis an léiritheoir Butch Vig. An toradh a tháinig amach as ná an t-albam Nevermind.
Ard-cháil chuilithe
Nuair a bhí Nirvana thall ar chamchuairt san Eoraip, is beag tuiscint a bhí acu ar an rí-rá a bhí á chothú i Meiriceá. Bhí cóipeanna de Nevermind ag díoladh ar nós na gaoithe, agus níorbh fhada go bhuaileadar barr na gcairteacha amach. Athrú ollmhór a bhí ann do bhanna beag malartach, agus ceann a tharla beagnach thar oíche. Bhí a n-albam ag uimhir a haon, bhí an rian Smells Like Teen Spirit á chasadh gan stad ar an raidió agus ar an teilifís araon, agus bhí na meáin ag caint fuathú mar sár-bhanna tábhachtach, agus faoi Kurt mar "urlabhraí na glúine". Bhí idir iontas agus mearbhall ar an mbanna, agus níor éirídís ró-chompordach leis a gcáil seo riamh. Ag tús na bliana 1992, bhí Nirvana ar an rac-bhanna ba mhó ar domhain agus rinneadar iarracht sult éigin a bhaint as. Bhronnadar MTV cúpla dhuais orthu mar aitheantas, agus sheinneadar mar bhanna ceannlíne ag an bhFéile Reading i mí Lúnasa. Chun éileamh a a bhí ann a shásamh, sheol siad amach albam nua Incesticide an bhliain seo freisin, bailiúchán de sheanamhráin don chuid is mó.
Deireadh an ghrúpa
Sheol Nirvana a n-albam deireanach In Utero sa bhliain 1993. Bhí sé ar intinn ag Cobain rud difriúil a dhéanamh, mar ní raibh siad sásta leis an bhfuaim popcheoil a bhí le cloisteáil ar Nevermind. Mar sin, rinne siad an socrú albam níos callánaí agus níos salach a dhéanamh, agus thóg siad Steve Albini chun é a thaifead. Bhí Kurt agus an banna an-sásta leis an toradh, ach cheap DGC agus a lán daoine eile go raibh sé ró-aisteach agus ró-thrialach. Chuaigh siad amach ar an mbóthar arís, ag tógáil Pat Smear leo freisin chun an giotár a sheinm. I mí Deireadh Fómhair, sheinn Nirvana ar MTV Unplugged. I mí Aibreán 1994, mharaigh Kurt Cobain é féin ina theach i Seattle. Bhí sé seacht mbliana is scór d'aois. Tar éis Nirvana, thosaigh Krist Novoselic cúpla bhanna nua, mar shampla Sweet 75 agus Eyes Adrift. Sa bhliain 1995, thosaigh Dave Grohl an banna Foo Fighters, atá ag seinm fós.
Seamus Deane
Údar, file, agus léirmheastóir ab ea Seamus Deane (9 Feabhra 1940 i nDoire – 12 Bealtaine 2021).
Saol
B'as Doire Séamus Deane agus bhí sé ar scoil i gColáiste Cholm Cille sa chathair sin, mar a raibh sé in aon rang le Séamus Heaney.
Ba é a bhí ina eagarthóir ginearálta ar cheithre imleabhar an Field Day Anthology of Irish Writing ina n-áirítear os cionn 4,000 leathanach agus a foilsíodh de réir a chéile ó 1990.
Bás
Bhásaigh Séamus Deane san ospidéal Beaumont, BÁC ar 12 Bealtaine 2021 agus in aois 81 dó. Dúirt an tUachtarán Michael D Higgins gur caillteanas domheasta é bás Shéamuis Deane don scríbhneoireacht in Éirinn.
Saothar
Bhain Deane cáil idirnáisiúnta amach faoina úrscéal Reading in the Dark atá bunaithe ar bhlianta a óige i nDoire.
Tá leabhair filíochta scríofa aige, “Gradual Wars”, “Rumours”, agus “History”.
Surekill (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an t-ochtú heipeasóid, "Surekill" den ochtú sraith The X-Files ar an 7 Eanáir 2001. Scríobh Greg Walker an eipeasóid seo. D'fhéach 13.3 milliún duine ar an eipeasóid.
Tuirbín gaoithe aise ingearaí
deas|mion|An tuirbín gaoithe aise ingearaí is airde ar domhan, i  gCap-Chat, Québec mion|Scéimléaráid Cineál tuirbín gaoithe is ea tuirbíní gaoithe aise ingearaí (TGAInna) ina mbíonn an príomhsheafta rótair leagtha trasnach chun an gaoithe (ach ní gá go hingearach) cé go bhfuil an príomh-chomhpháirteanna suite ag bun an tuirbín. Ligeann an socrú seo an gineadóir agus an giarbhosca a bheith suite in aice leis an talamh, ag éascú seirbhíse agus deisithe. Ní gá TGAInna a bheith dírithe ar an ghaoth,  mar sin, ní bhíonn gá le meicníochtaí gaoithe-braite agus treoshuíomh. Bhí míbhuntáistí móra ag na dearaí is luaithe (Savonius, Darrieus agus giromill), san áireamh bhí athrúchán casmhóimint e an suntasach  nó "iomairín" le linn gach imrothlú, agus mór lúbthachta móimintí ar na lanna. Thug na dearaí is déanaí aghaidh ar fhadhb na n-iomairíní casmhóiminte tré na lanna a scuabadh go héiliciúil.
Oileán na Tríonóide
An ceathrú oileán is mó i Muir Chairib is ea Oileán na Tríonóide. Is é an t-oileán is mó de chuid Oileán na Tríonóide agus Tobága é. Tá sé suite i ndeisceart Mhuir Chairib, in Oileáin na Gaoithe. Suíonn Oileán na Tríonóide ar scairbh ilchríochach Meiriceá Theas, ach is é cultúr Mhuir Chairib atá i réim ann.
Criostóir Colambas a bhaist an t-oileán leis an ainm "la Isla de la Trinidad" ar an tríú turas go Meiriceá aige. Ceapann cuid daoine gur "Oileán na nDordéan" a thugadh na bundúchasaigh air roimhe sin. mion|clé|Lookout Point, in aice le Trá Maracas ar chósta thuaidh Oileán na Tríonóide
Joliet, Illinois
Is é Joliet an phríomhchathair i gContae Will, Illinois, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Is cuid den chathair lonnaithe i gContae Kendall freisin. De réir an daonáirimh sa bhliain 2011, tá 148,402 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Thomas Giarrante ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1833.
Úpas
mion|Úpas Crann síorghlas atá dúchasach don Mhalaeisia is ea an t-úpas (Antiaris toxicaria). A dhuilleoga ubhchruthach, a bhláthanna bídeach glas i gcinn sféarúla. Tálann sé laitéis lachtach a d'úsáidtí mar nimh chumasach ar rinn saighde. Cheaptaí san 18ú céad go raibh an crann nimhiúil don cheantar máguaird mar gur tháinig an nimh amach ón gcrann chun gach rud beo a mharú.
Pasadena, California
Cathair in California, sna Stáit Aontaithe is ea Pasadena. Tá sé suite i nGleann San Gabriel i lár Chontae Los Angeles ar thaobh thuaidh chathair Los Angeles. Is é an 9ú cathair is mó sa chontae agus an dara ceann a bunaíodh (1886). Sa bhliain 2013, measadh 139,731 duine a bheith ina gcónaí ann. Ionad mór cultúir sa cheantar é.
Aithnítear an chathair as an Rose Bowl Game, cluiche Peil Mheiriceánaí a imrítear in Pasadena gach bliain agus as an bparáid Tournament of Roses, a thionóltar roimh an chluiche. Ina theannta sin, tá a lán institiúidí eolaíochta agus cultúir ann. Ina measc úd tá an California Institute of Technology (Caltech), an Jet Propulsion Laboratory, Pasadena City College, Fuller Theological Seminary, Art Center College of Design, an Pasadena Playhouse, Músaem Norton Simon agus Músaem an Aigéin Chiúin-na hÁise USC. mion|225px|Pasadena sa bhliain 1876 mion|225px|Lár Pasadena
Cara Dillon
Is amhránaí Éireannach í Cara Dillon (rugadh 21 Iúil 1975 in Dún Geimhin, Co. Dhoire). In 2001 rinne Dillon a shlí bheatha mar amhránaí aonarach a lainseáil in Éirinn, Albain agus sa Bhreatain le céad albam s'aici, Cara Dillon.
Tús (1991–1995)
Is as ceantar mhór ceoil traidisiúnta Dillon. Ó bhí sí ina pháiste scoile bhíodh sí ag ceol go minic. D'fhoghlaim sí amhráin áitiúla ó mhúinteoirí agus ag céardlainn amhránaíochta a bhíodh ar siúil sa bhaile. Tig léi fosta an fhidil agus réimse feadóige a sheinm. Agus í 14 bliain d'aois bhuaigh sé duais amhránaíochta Éireann Uile ag Fleadh Cheoil na hÉireann.
Rough Trade Records (2001–2007)
Thaifead Cara a chéad albam ins The Firs, teach tuismitheoirí Lakeman. Rinneadh cuid de a thaifeadadh i gContae Dún na nGall, Éireann. Rinne Lakeman an albam a léiriú agus rinne John Reynolds (Sinéad O'Connor, Damien Dempsey) é a mheascadh. Bá ábhar traidisiúnta an mhór-chuid den cheol. Foilsíodh an albam ar 16 Iúil 2001, agus gairm criticiúil aige. Chríochnaigh Dillon agus Lakeman 2002 le hard-meon agus iad pósta i mí na Nollag.
In 2003 tháinig Sweet Liberty amach. Bhí sé fiú níos mó ná a halbam dheireanach. D'imigh Cara go dtí An tSeapáin chun ardú céime a thabhairt don albam. Chomh maith, thaisteal sí le ceoltóirí eile a bhí páirteach i WOMAD. D'imigh an chúpla isteach sa stiúideo in 2004 chun an tríú a thaifeadadh.
Charcoal Records - 2008
In Eanáir 2008, rinne Cara agus á ghrúpa ceoil DVD, The Redcastle Sessions, in Dún na nGall. Tháinig a chéad albam eile amach in Eanáir 2009, Hill of Thieves ar lipéad Dillon féin, Charcoal Records.
Eile
In 2006, cheol Dillon agus Iarla Ó Lionáird Mo Ghile Mear ós comhar 500 milliún duine ar fud na cruinne d'oscailt an Ryder Cup in Éirinn.
Teaghlach
Rugadh dhá mac (cúpla) Dillon agus Lakeman, Noah agus Colm Lakeman ar 17 Samhain 2006.
Coill an Easpaig (Cill Chainnigh)
Sráidbhaile i gContae Chill Chainnigh in Éirinn is ea Coill an Easpaig.
George Petrie
Bhí George Petrie (1 Eanáir 1790 - 17 Eanáir 1866) ina phéintéir, ina cheoltóir agus ina sheandálaí. Bhí sé ar dhuine de scoláirí móra na hÉireann. clé|mion|Baile na Sratha, [[Loch Garman, léaráid a rinne George Petrie sa bhliain 1826.]]
Beatha
Rugadh Petrie i mBaile Átha Cliath agus tógadh é ag 21 Sráid Mhór Shéarlais. Ba dhual athar dó an ealaín, ó ba é mac James Petrie, portráidí agus péintéir miondealbh as Obar Deathain, é. Fuair George oiliúint ealaíontóra i scoileanna Chumann Ríoga Bhaile Átha Cliath, mar ar ghnóthaigh sé bonn airgid sa bhliain 1805 in aois a cheithre bliana déag. clé|mion|261x261px|[[Colún Nelson agus póirseáid Ard-Oifig an Phoist, Sráid Sackville, léaráid a rinne George Petrie sa bhliain 1830]]
Tar éis dó cuairt a thabhairt ar Shasana le cúpla cara, cuairt nár lean an rath í, d'fhill sé ar Éirinn agus thug faoin ealaín arís, go háirithe sceitseanna le haghaidh grábhálacha i leabhair thaistil. Bhí a shaothair le fáil in Beauties of Ireland (James Norris Brewer), Excursions through Ireland (Thomas Cromwell) agus treoirleabhair a scríobh George Newenham Wright i dtaobh Chill Airne, Chill Mhantáin agus Bhaile Átha Cliath.
Tháinig suim ag Petrie in iarsmaí an tseansaoil, agus bhí sé ina bhall de choiste seandachtaí Acadamh Ríoga na hÉireann. Eisean a bhí freagrach as a lán lámhscríbhinní tábhachtacha a cheannach, ar nós cóip d'Annála Ríochta Éireann ó láimh na n-údar, agus as samplaí den tseanmhiotalóireacht a fháil, ar nós Chros Chonga. Bhí tábhacht lenar scríobh sé faoi sheandálaíocht agus faoi ailtireacht na hÉireann, go háirithe Round Towers of Ireland, alt a bhí le fáil ar The Ecclesiastical Architecture of Ireland, leabhar dá chuid a tháinig amach sa bhliain 1845. Léitear fós an cuntas a thug sé ar thuamaí na Ceathrún Móire. Chomh maith leis sin, thug sé seal ina eagarthóir ar an Dublin Penny Journal agus ar an Irish Penny Journal, dhá iris ársaíochta don slua.
Idir na blianta 1833 agus 1843 bhí baint aige le Suirbhéireacht Ordanáis Éireann mar cheann foirne na Roinne Dinnseanchais. Bhí idir Sheán Ó Donnabháin agus Eoghan Ó Comhraí, beirt scoláirí den scoth, ina mbaill den fhoireann. clé|mion|An Rotunda, BÁC, léaráid a rinne George Petrie sa bhliain 1821
Rinne Petrie agus Ó Comhraí mórán amhrán Gaeilge a bhailiú. Ó Comhraí a bhreacadh síos na focail agus Petrie a dhéanadh an ceol a chóipeáil, ag iarraidh ar an amhránaí gach mír den amhrán a athrá nó go raibh an t-iomlán scríofa.
Níor éirigh sé as an ealaín, agus uiscedhathanna ba rogha leis mar mheán. Tá meas air mar phéintéir Rómánsach den scoth, agus tá cuid de na pictiúir is fearr aige le fáil i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann.
D’éag Petrie ar 17 Eanáir 1866, in aois 76 dó, agus cuireadh é i nGlas Naíon.
Cúil Dabhcha
Sráidbhaile in Éirinn is ea Cúil Dabhcha. Tá an sráidbhaile suite ar Inis Eoghain i gContae Dhún na nGall.
mionsamhail|lár|Liagchiorcal an Bhocáin
Aleksis Kivi
Is é Aleksis Kivi (10 Deireadh Fómhair 1834 - 31 Nollaig 1872), nó Alexis Stenvall, mar ab ainm dó ar dtús, bunaitheoir na litríochta Fionlainnise. B'eisean a scríobh an chéad úrscéal Fionlainnise riamh, mar atá, Seitsemän veljestä ("Seachtar deartháireacha").
Luathshaol
Saolaíodh Alexis Stenvall sa bhliain 1834 i bparóiste Nurmijärvi i sráidbhaile Palojoki, nó Paloo, mar a thugtar ar an áit i gcanúint a muintire féin. Gréasaí ab ea a athair, Eric Johan Stenvall. Anna Christina ab ainm dá mháthair, née Hamberg. Bhí triúr mac ann roimhe, agus rugadh iníon ina dhiaidh, Agnes, a cailleadh nuair a bhí sí ina déagóir óg. clé|mion|Rugadh Kivi anseo sa bhliain [[1834 (Kiven synnyinkoti)]] Bhí an dá theanga, idir Shualainnis agus Fhionlainnis, á labhairt i Nurmijärvi nuair a bhí Alexis ina bhuachaill, agus dealraíonn sé go raibh an tSualainnis ar a thoil aige ó thús. Ar a laghad, nuair a chuaigh sé ar scoil i Heilsincí agus é aon bhliain déag d'aois, d'fhoghlaim sé an tSualainnis go paiteanta. Nuair a bhí sé ar scoil, thosaigh sé ag brionglóidí faoi scríbhneoireacht, agus dúirt sé le cara leis gur theastaigh uaidh "bheith ina fhile, cosúil le Runeberg". Ina scoláire dó, chum sé filíocht as Sualainnis, agus rinne sé iarracht dráma Sualainnise dá chuid féin a stáitsiú in éineacht leis na daltaí eile. clé|mion|Aleksis Kivi, 1934 Bhí an bochtanas ag teannadh ar Alexis, áfach, agus b'éigean dó éirí as an scoil sa bhliain 1852. Lean sé leis ag staidéar sa bhaile, áfach, agus chuaigh sé faoi scrúdú ardteistiméireachta nuair a bhí sé trí bliana fichead d'aois. Ar dtús, cuireadh chun scoile é le go ndéanfaí ministir de, ach nuair a chuaigh sé ar an ollscoil, bhí sé meáite ar dul le scríbhneoireacht, beag beann ar an diagacht.
I ndiaidh staidéar ollscoile, shocraigh Alexis síos i Siuntio (Sjundeå as Sualainnis) i dteach Fanjunkars. Bhí Charlotta Lönnqvist, bean an tí a bhí fiche bliain ní ba sine ná Alexis, sásta lóistín a thabhairt don fhear óg beagnach saor in aisce, rud a spreag go leor ráflaí, nó síleadh go raibh Alexis ina leannán aici. Ar aon dul, is beag sult a bhainfeadh sí as a chuid scríbhneoireachta, ós rud é go raibh sí dall ar fad ar an bhFionlainnis. San am sin, bhí an Fhionlainnis an-lag i Siuntio, agus tá cuid mhaith Sualainnise á labhairt timpeall na háite inniu féin. mion|"Margareta" a scríobh Aleksis Kivi
Scríbhneoireacht
Sa bhliain 1860, chum Alexis an chéad dráma, Kullervo. B'ansin a bhaist sé an t-ainm cleite úd Aleksis Kivi air féin. "Balla cloiche" is brí lena fhíor-shloinne Sualainnise Stenvall, agus ar dtús, theastaigh uaidh an t-ainm sin a lomaistriú go Kivivalli. Ansin, áfach, d'fhág sé an -valli ar lár, agus ghlac sé leis an sloinne Kivi, a chiallaíonn "Cloch". Bhí Kullervo bunaithe ar mhóitíf as Kalevala, eipic náisiúnta na Fionlainne, ach níorbh é sin an t-aon chineál litríochta a bhí léite aige. A mhalairt ar fad, bhí sé eolach ar shaothar William Shakespeare agus ar an litríocht chomhaimseartha Lochlannach.
Bhain Kivi amach roinnt duaiseanna sna 1850idí agus sna 1860idí lena chuid drámaí, go háirithe le Nummisuutarit ("Gréasaithe an Mhachaire"), a bhí bunaithe ar an dráma Sualainnise, Bröllopsdansen ("Rince na Bainise") a scríobh Kivi sula ndeachaigh sé le scríbhneoireacht Fionlainnise. Thuill Nummisuutarit duais an Stáit dó sa bhliain 1865, agus inniu féin, tá sé ar an dráma is minicí a stáitsítear san Fhionlainn. clé|mion|Seitsemän veljestä Bhí cuid mhaith urraithe agus lucht tacaíochta ag Kivi i measc lucht léinn Heilsincí, agus muinín acu as Kivi agus a bhua scríbhneoireachta. Ní raibh saol na cathrach oiriúnach do Kivi, áfach, nó bhí sé i bhfad róthugtha don bhiotáille, agus ba mhinic a chuaigh sé ar an drabhlás go hiomlán nuair a thosaigh sé ag ól. Mar sin, chaithfeadh a chuid cairde é a shábháil as measc dhruncaeirí na cathrach ó am go ham. B'é lár a leasa é go gcaitheadh sé an chuid ba mhó dá am i Siuntio ag scríbhneoireacht ar a shuaimhneas. Agus an méid sin ráite, bhí an t-uaigneas ag luí ar Kivi go minic i Siuntio, i bhfad ar shiúl óna chuid cairde agus lucht gaoil, rud atá le léamh ar a chuid scríbhinní chomh maith. Níor phós Kivi riamh.
Tá idir rómánsachas agus réalachas le haithint ar shaothar Kivi, agus é ar an chéad phearsantacht láidir i stair litríocht na Fionlainnise. Is féidir a rá gurbh eisean a bhunaigh amharclannaíocht na Fionlainne lena chuid drámaí. Bhí an ról céanna ag Kivi i litríocht na Fionlainne agus a bhí ag Dubhghlas de hÍde, Pádraic Ó Conaire, agus an tAthair Peadar Ua Laoghaire - an triúr acu - i litríocht na Gaeilge. mion|320x320px|An chéad eagrán den úrscéal, Seitsemän weljestä: kertomus ("Seachtar deartháireacha: scéal"), 1870 Sna 1870idí, fuair an bhiotáille an ceann ab fhearr ar Kivi. B'é ba chúis leis ná an fháilte fhuar a bhí ag na léirmheastóirí roimh an úrscéal a chríochnaigh sé i ndiaidh deich mbliana oibre, mar atá, Seitsemän veljestä. B'é an file August Ahlqvist ba mhó a lochtaigh an leabhar, agus an chuma ar an scéal go raibh sé in éad le Kivi. Is é an breithiúnas a bhí aige ar an úrscéal "nach bhféadfaí a leithéid a fhoilsiú in aon teanga shibhialta".
Bás
clé|mion|Uaim Aleksis Kivi i dTuusula Chaith Kivi tréimhse i ngealtlann Lapinlahti, ach ansin, chuaigh sé ar lóistín i dteach a dhearthára Albert Stenvall i dTuusula. B'ansin a bhásaigh sé i ndiaidh cúpla mí, ar an lá deireanach den bhliain 1872. Bhí sé ocht mbliana déag is fiche d'aois. Is iad na focail dhéanacha a labhair sé ná Minä elän, elän - "tá mé i mo bheo i gcónaí, i mo bheo".
Drámaí
Tá an dráma seo bunaithe ar mhiotas de chuid Kalevala faoi Kullervo, an buachaill a bhí ina dhaor i dteach an fhir (Untamo) a mharaigh a athair Kalervo agus a mhuintir. Nuair a d'éirigh le Kullervo a shaoirse a bhaint amach sa deireadh, d'imir sé a dhíoltas ar uasal agus ar íseal. Sa deireadh, casadh a dheirfiúr air, ach ó nach raibh a fhios aici cérbh í, mheall sé chun comhriachtana í. Nuair a fuair sé amach faoi sin, áfach, chuir sé lámh ina bhás féin.
Úrscéal
mion|Aistriúchán Esperanto de na drámaí Kihlaus agus Lea Is é Seitsemän veljestä, nó Seachtar Deartháracha, an chéad úrscéal Fionlainnise a scríobhadh riamh. B'é Cumann Litríochta na Fionlainne a d'fhoilsigh é sa bhliain 1870. Tugann sé cur síos greanntragóideach ar shaol seachtar deartháireacha agus iad ag fás aníos ina leath-dhilleachtaí, ó fuair a n-athair, fear mór sealgaireachta, bás ó lapa an bhéir nuair nach raibh siad ach ina dtachráin nó ina mbuachaillí beaga.
De réir a chéile, tagann siad i mbun a méide, ach ós rud é nach raibh athair ar bith os a gcionn a bhféadfaidís patrún a thógáil leis, níl siad in ann freagracht an fhir fhásta as a saol féin a ghlacadh orthu féin. Tá siad ina staicíní áiféise ag na daoine ina dtimpeall, ag imeacht le fiántas agus ar an drabhlás, agus ní theipeann an tuathal orthu. Sa deireadh, cinneann siad ar oiliúint oibre a tharraingt orthu féin beag beann ar na daoine eile. Mar sin, cuireann siad fúthu i bhfad ar shiúl ón áitreabh daonna, i gcroí na coille duibhe, leis na tailte ansin a thabhairt chun míntíreachais. De réir a chéile, tagann an chiall le haois, agus sa deireadh, tá siad i ndiaidh an oiread aitheantais a bhaint amach dóibh féin is gur féidir leo pósadh agus socrú síos mar fheirmeoirí. clé|mion|Aistriúchán Esperanto den dráma Nummisuutarit
Geiteo Vitebsk
Ní rófhada a mhair an geiteo i mbaile Vitebsk atá suite sa lá atá inniu ann sa Bhealarúis. Cruthaíodh é go gairid tar éis ionradh na Gearmáine ar an Aontas Sóivéadach ; díreach tar éis do na Naitsithe smacht a fháil ar an mbaile an 11 Iúil 1941.
Bhí timpeall 16,000 Giúdach ina gcónaí sa gheiteo. I mí Dheireadh Fómhair, dhearbhaigh riarthóirí na Naitsithe gur chruthaigh na droch-choinníollacha sa gheiteo guais sláinte d’áitritheoirí áitiúla agus go raibh eipidéim tosaithe sa gheiteo; i ndáiríre, ba ar chúis bhréige an dearbhú seo chun na nGiúdach a bhogadh agus a mharú. Níos lú ná trí mhí ina dhiaidh sin, an 8 Deireadh Fómhair 1941, chuir na Naitsithe tús le sléachtna nGiúdach i Vitebsk, a chríochnaigh ar 11 Deireadh Fómhair le básanna fhormhór áitritheoirí an gheiteo (athraíonn na foinsí maidir leis an líon cruinn). Diúscraíodh go leor corp san abhainn Vitba in aice láimhe.
André Leroi-Gourhan
clé|mion|André Leroi-Gourhan sa bhliain 1966 Eitneolaí, seandálaí agus staraí ab ea André Leroi-Gourhan (25 Lúnasa 1911 - 19 Feabhra 1986); saineolaí ba ea é sa réamhstair agus an bhaint leis an teicneolaíocht agus an cultúr. Bhain sé brí fhíornua as an ealaín phailéiliteach
Eitneolaíocht
Sa bhliain 1946 ceapadh Leroi-Gourhan mar fhostiúrthóir ar an Musée de l’Homme. Ceapadh é ina ollamh sa Sorbonne (1956) agus ansin sa "Collège de France"(1968).mion|Lascaux|cléBhain sé brí fhíornua as an ealaín phailéiliteach, é ag anailísiú na n-íomhánna de réir a suímh choibhneasta agus na bainte a bhí acu leis na loig i mballa na huaimhe. Chuir sé síos ar na pictiúir ó thaobh na staitisticí, ag míniú na bhfíoracha mar shamhailchomharthaí firinscneacha nó baininscneacha. Ag stiúradh na tochailte dó in uaimheanna Francacha (go háirithe i bPincevent) bheartaigh sé modhanna nua oibre agus é ag déanamh anailís spásúil ar na háitribh réamhstairiúla.
Breith a Bhéil Féin
"Dans la forme d’un outil trois valeurs interfèrent : la fonction mécanique idéale, les solutions matérielles à l’approximation fonctionnelle qui relèvent de l’état technique et le style qui relève de la figuration ethnique."
("Is minic a bhím ag caint ar an líne shainiúil úd is dual don tSeapáin, líne nach cuarach í ná díreach ach arb áil léi a bheith cuarach agus díreach in éineacht: slios Shliabh Fuji, líne an mharc-chlaímh, rampar caisleáin, craobh na giúise, oileáin na farraige intíre, cliathán dín, imeall tobáin, an babhla tae, gearradh ball éadaigh, cor rinceora, stríoc challagrafaíochta.") mion|Lascaux|clé
Robert Troy
Is polaiteoir Éireannach de chuid Fhianna Fáil é Robert Troy (a rugadh ar 24 Eanáir 1982) atá ina Theachta Dála (TD) do dháilcheantar An Longfort-An hIarmhí ó 2011.
Bhí Troy ina Aire Stáit sa Roinn Fiontar, Trádála agus Fostaíochta le freagracht speisialta as Cur Chun Cinn na Trádála, ó Iúil 2020 go Lúnasa 2022, nuair a d’éirigh sé as; tháinig sé chun solais gur theip air leasanna maoine a fhógairt.
Gairm
Rugadh an Troy sa Mhuileann gCearr sa bhliain 1982, ach is as Baile na Carraige, Co. na hIarmhí ó dhúchas é.
Bhí sé ina bhall de Chomhairle Contae na hIarmhí don thoghcheantar áitiúil an Mhuilinn Chearr Thiar ó 2004 go 2011.
Toghadh é ina Theachta Dála de chuid Fhianna Fáil do thoghcheantar Longfoirt-na hIarmhí in olltoghchán 2011, ag fáil an bua ar an bheirt Theachta Dála de chuid Fhianna Fáil, Peter Kelly agus iar-Aire Comh-aireachta agus Ceannaire an tSeanaid Mary O'Rourke.
Bhí sé ina Urlabhraí ag Fianna Fáil ar na hEalaíona agus ar an Oidhreacht ó Aibreán 2011 go dtí Iúil 2012. I mí Iúil 2012, ceapadh é ina Urlabhraí ar Leanaí. Tar éis olltoghchán 2016 ceapadh é mar Urlabhraí Fhianna Fáil ar Iompar, Turasóireacht agus Spórt.
Teip ar leasanna maoine a dhearbhú
I mí Lúnasa 2022, deimhníodh gur theip ar Troy a lánleasanna gnó a dhearbhú i gClár Leasanna na gComhaltaí i gcomhréir le hoibleagáidí caighdeánacha atá ar TD.
Bhí leithscéal gafa ag Troy don chéad uair faoi nár chláraigh sé maoin dá chuid ar an gClár Leasanna Comhaltaí.
Fuarthas amach gur dhíol sé réadmhaoin le Comhairle Contae na hIarmhí roimhe seo, a raibh sé ina bhall di roimhe seo, in 2018. Mhaígh Troy gur earráid ar a thaobh féin a bhí sa teip seo.
Fuarthas amach ina dhiaidh sin freisin gur theip ar Troy díol an dara réadmhaoin a chlárú le Comhairle Contae Longfoirt in 2019 agus gur theip air leas a dhearbhú i dtríú teach sa Mhuileann gCearr in 2020. mion|Robert Troy, Samhain 2015 Tháinig sé chun solais ina dhiaidh sin in agallamh le RTÉ an 23 Lúnasa 2022 go raibh 11 réadmhaoin aige san iomlán, naoi gcinn acu a bhí ar cíos aige; d'admhaigh sé gur theip air gnó maoine a raibh baint aige leis a fhógairt i gceart; agus bhí sé ag fáil ioncaim faoin Scéim um Chóiríocht ar Cíos (SCC) arna mhaoiniú ag an stát ar dhá réadmhaoin.
Bhí leithscéal gafa ag Troy arís. Dúirt sé gur "botún fíorthromchúiseach" a bhí ann. Thug sé le fios gur údar náire ann dó an breall a bhí air.
Timpeall an ama seo freisin bhí Troy tar éis labhairt faoi thacaíochtaí tithíochta a mhéadú do thionóntaí sa Dáil.
Ar an 24 Lúnasa, tugadh le fios nach raibh aon deimhniú dóiteáin ag ceann de mhaoine cíosa na Traí.
Éirí as oifig an Aire
Ar an 24 Lúnas, d'éirigh Troy as a ról mar Aire Stáit sa Roinn Fiontar, Trádála agus Fostaíochta, ag áitiú go ndearna sé fíorearráidí lena dhearbhú reachtúil agus ag rá nach ngabhfadh sé leithscéal as a bheith ina thiarna talún.
Dún Cionnaola
Baile beag in Éirinn is ea Dún Cionnaola suite i gContae Dhún na nGall. Tá an sráidbhaile lonnaithe 11 míle ón mbaile Dún na nGall agus 6 míle ó Na Cealla Beaga.
Hainan
Cúige agus oileán is ea Hainan (Sínis: 海南省, Pinyin: Hǎinán Shěng) i nDaon-Phoblacht na Síne. Tá an cúige suite i ndeisceart na tíre.
Rannta rialacháin
Tá an Chúige Hainan roinnte ina 18 roinnt ar leibhéal an mhaoracht (Béarla: prefecture), mar a leanas seo:
Rockford, Illinois
Is cathair de chuid stát Illinois, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Rockford. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 152,871 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Rockford suite i gContae Winnebago. Tá Larry J. Morrissey ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1834.
Coill an Easpaig (Baile Átha Cliath)
Baile fearainn i mBaile Átha Cliath in Éirinn is ea Coill an Easpaig. (Béarla: Bishopswood)
Oileáin Ghalápagos
Oileánra de oileáin bholcánacha iad na hOileáin Ghalápagos (Ainm oifigiúil: Archipiélago de Colón; ainmneacha Spáinise eile: Islas de Colón nó Islas Galápagos) atá lonnaithe timpeall an mheánchiorcail san Aigéan Ciúin 972 km (525 míle) siar ó Eacuadór ilchríochach, a bhfuil siad mar chuid de. An fiadhúlra spéisiúil atá acu an ghné is suntasaí faoi na hoileáin.
Nádúr
Tá a lán ainmhithe ar na hOileáin Galápagos agus níl siad ar fáil in aon áit eile. Is Láithreán Oidhreachta Domhanda UNESCO iad na hoileáin anois.
Sa 19ú haois, rinne Charles Darwin an-chuid taighde ar na hoileáin, ag féachaint ar na hainmhithe agus ar an timpeallacht, nuair a bhí a theoiric ar an éabhlóid á forbairt aige.
Sa bhliain 2022, thug taighdeoirí faoi deara go bhfuil DNA difriúil ag na toirtísí atá ar na hoileáin anois, i gcomparáid leis an DNA a bhí ag na toirtísí in 1906.
Corn Rugbaí an Domhain 2019
Corn Rugbaí an Domhain 2019, sin an 9ú heagrán de Chorn Rugbaí an Domhain. Beidh sé ar siúl sa tSeapáin. Beidh 20 foireann rannpháirteach ann. Cháiligh 12 fhoireann a bhuí lena n-áit deiridh i gCorn Rugbaí an Domhain 2015 agus cháiligh 8 bhfoireann ó bhabhtaí cáiliúcháin.
Foirne Cáilithe
Beidh 20 foireann ag an gcorn domhanda.
Liosta de charachtair Ros na Rún (2014)
Sobaldráma Gaeilge atá á chraoladh ar TG4 (TnaG) ó 3 Samhain 1996 ar aghaidh é Ros na Rún. Is liosta é seo de charachtair Ros na Rún. Bhí na carachtair seo ar an seó den chéad uair sa bhliain 2014.
Amy Ní Bhaoill
Bhí Amy Ní Bhaoill (Úna Ní Fhlatharta) a céad cuma sa bhliain 2014. Bhí sí i ngrá le Evan Ó Conghaile (Colm Ó Fatharta). Bhí sí ag tógáil drugaí. Bhris Evan suas léi agus d'fhág sí an chlár. Tháinig sí ar ais in 2015 nuair atá Fiach Ó Tuairisg i ngrá léi.
Philomena Ní Chartaigh
Bhí Amy Ní Bhaoill (Máire Ní Dhufaigh) a céad cuma sa bhliain 2014. Is glantóir í.
Ruairí Mac Suibhne
Bhí Ruairí Mac Suibhne (Ciarán Charles) a chéad cuma sa bhliain 2014. Bhí sé i ngrá le Caitríona Ní Loideaín (Máire Eilis Ní Fhlatharta) agus bhris sé suas léi nuair a cheap sé go raibh Caitríona i ngrá le Pearse.
Vicky de Paor
Bhí Vicky de Paor (Carrie Crowley) a céad cuma sa bhliain 2014. Is bean chéile Richard de Paor í. Bhí Mack i ngrá léi. Bhí ailse aici. Fuair a máthair bás ón ailse.
Richard de Paor
Bhí Richard de Paor (Maurice Ó'Donoghue) a chéad cuma sa bhliain 2014. Is fear céile Vicky de Paor é.
Bobbi Lee Ní Neachtain
Bhí Bobbi Lee Ní Neachtain (Anna Maria Nic Dhonnacha) a céad cuma sa bhliain 2014. Is máthair Leonara Ní Neahtain agus is amhránaí í. Lena pearsantacht ollmhór, níl aon rud beag faoi Bobbi-Lee. Bíonn sí i gcónaí ar tí an 'hit' mór sin de cheirnín a dhéanamh, ach arís agus arís eile críochnaíonn sí suas leis na gormacha i gcúlsráid éicínt den bhaile. Is maith le Bobbi-Lee aird na bhfear a bheith uirthi ach níl saol socair suaimhneach ar cheann de na clocha ar a paidrín.
Cuán Ó Direáin
Bhí Cuán Ó Direáin (Naoise Brady) a chéad cuma sa bhliain 2014. Is mac Jason agus Lee é.
Fuair a mháthair Leanora Uí Dhireáin (Róisín Ní Chualáin) bás sa bhliain 2015.
Eoin Farren
Bhí Eoin Farren (Daithí Mac Suibhne) a chéad cuma sa bhliain 2014. Is mac Tadhg Ó Direáin agus Péigí Farren é. Tá meangadh tarraingteach ag Eoin a mheallann daoine a bheith oscailte leis. Tar éis a bheith ina chónaí le máthair alcólach, tá Eoin fásta suas ina fhear óg stuama, nó sin an chuma atá ar rudaí. Bíonn deacracht ag Eoin an saol atá caite a scoitheadh ón am i láthair, agus tá deacracht aige maiteanas a thabhairt do Thadhg faoi é féin agus a mháthair a thréigean. Tá na tréithe ar fad ag Eoin a bheadh Tadhg ag iarraidh a bheith ag Jason.
Ailbhe Ní Ghallcobair
Bhí Ailbhe Ní Ghallcobair (Mary Conroy) a céad cuma sa bhliain 2014. Tá deirfiúr aici i Sasana.
Bhí Ailbhe ag iarraidh fáil amach. Bhí Mack ag iarraidh ar Ailbhe dul sa seans & cúnamh a ghlacadh uaidh. Fuair dream theach na striapacha an fón a bhí ag Ailbhe. Bhí imní ar Mhack agus Bhí sé ag iarraidh dul ar ais ag Ailbhe chomh luath 's féidir. Ghlac Ailbhe buíochas le Mack as ucht chuile rud a rinne sé di. Dúirt O'Shea le Mack go gcaithfidh sé a bheith cúramach tar éis an méid a tharla. Bhí teaghlach an-chineálta do Ailbhe agus bhog sí isteach leo.
Tháinig Ailbhe ar ais go Ros na Rún in 2015 nuair a chas sí 18 d'aois. Bhí sí fíor bhuíoch nuair a thug Mack áit le fanacht di. Dúirt Ailbhe gur ní dhearna sí an Árdteist. Thosaigh sí ag obair sa chaifé. Baineadh geit as Ailbhe sa gcaifé nuair a tháinig iar-chliant léi isteach.
Mona Ní Mhaoldomhnaigh
Bhí Mona Ní Mhaoldomhnaigh (Caitríona Ni Threasaigh) a céad cuma sa bhliain 2014.
Muiris Ó Casaide
Bhí Muiris Ó Casaide (Eoin Mac Giolla Bhríde) a chéad cuma sa bhliain 2014.
Sally Ní Shuilleabháin
Bhí Sally Ní Shuilleabháin (Nóirín Ní Nuadháin) a céad cuma sa bhliain 2014. Tagann Sally chun fanacht ag an B&B agus ní mó ná sásta atá Máire léi. Thosaigh sí ag caoineadd mar níl aon daoine aici. Tháinig Séamus Ó Catháin dul fanacht sa B+B agus d'fhág Sally.
Sa bhliain 2016 tugann Máire cuireadh do Shally chun caint le Peadar faoin Active Age. Nuair atá sí ag fanacht le Máire agus Peadar, faigheann Peadar bás.