cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Planda seadánach
Planda a fhaigheann a chothú go léir is/nó a dhídean ó phlanda eile ar bhonn buan nó neamhbhuan. Ní féidir le seadáin éigeantacha maireachtáil ach ar an mbealach seo. Tá seadáin roghnacha ann ar féidir leo maireachtáil gan an t-óstach faoi chúinsí ar leith. Is mar seo cuid mhaith fungas, agus tá plandaí mar seo freisin. Maidir le plandaí bláthaithe, tá dhá shaghas seadán: ionseadáin a mhaireann taobh istigh den óstach ach a chuireann na bláthanna amach tríd an gcoirt le pailniú is na síolta a scaipeadh, agus eicteaseadáin a mhaireann taobh amuigh den óstach ach a bhíonn greamaithe leis le horgáin ite chun cothaithe a tharraingt ó chóras soithíoch an óstaigh. Tá grúpa i bhfad níos mó de leathsheadáin le duilleoga glasa atá in ann cuid de na cothuithe a dhéanamh dóibh féin, ach a bhfuil orgáin fhréamhacha acu, mar atá ag na heicteaseadáin, chun cothú a fháil ón óstach. I measc na leathsheadán tá an smúitiúlacht is an roisnín radhairc. Ní seadáin gach planda a fhaigheann cuid dá chothú ó phlanda eile. Maireann cuid acu, cosúil leis na magairlíní is baill de chlann na bpiseanna, i ngaol siombóiseach leis an óstach. Cuid eile, is sapraifítí iad, agus cuid eile ina bplandaí creiche.
Yu Ming Is Ainm Dom
Tháinig an gearrscannán íorónta Yu Ming Is Ainm Dom ar an scáileán an chéad uair sa bhliain 2003. Ba é Daniel O'Hara stiúrthóir an scannáin.
Scéal
Tá Yu Ming (Daniel Wu) ag obair ina ghiolla siopa sa tSín, agus é tinn tuirseach den obair. Lá amháin, buaileann sé isteach sa leabharlann, agus nuair nach bhfuil an leabharlannaí ann, cuireann sé an chruinneog ag casadh le ceann de na tíortha coimhthíocha a roghnú mar cheann scríbe. left|thumb|160px|Yu Ming ag gliúcaíocht isteach sa teach tábhairne left|thumb|160px|Obair leadránach Yu Ming sa tSín Buaileann a mhéar Éire, agus cinneann sé ar theanga na tíre a fhoghlaim. Léann sé ar leabhar na mapaí gurb í an Ghaeilge an teanga oifigiúil in Éirinn, agus faigheann sé téacsleabhar Gaeilge leis an teanga a fhoghlaim. Feictear ag labhairt Gaeilge lena scáth scáileáin féin é, agus é ag bearradh a fhéasóige. Ansin, tugann sé a aghaidh ar Bhaile Átha Cliath, agus feicimid an t-eitleán ag tuirlingt ar an aerfort ansin. Ar dtús, tá sé breá sásta na fógraí Gaeilge a fheiceáil ina thimpeall agus é in ann iad a thuiscint. Baineann sé amach lár na cathrach - agus an-áthas air nuair a aithníonn sé an focal An Lár ar an mbus - ach ansin, tosaíonn na deacrachtaí. Téann sé ag lorg leapa agus bricfeasta i dteach lóistín, agus an fáilteoir óg an-chairdiúil leis, ach is é an Béarla an t-aon teanga amháin atá aige, agus ní féidir le Yu Ming bun ná barr a dhéanamh den teanga sin. Ní aithníonn an fáilteoir go bhfuil Yu Ming ag labhairt Gaeilge, agus síleann sé gur Sínis atá i gceist. Iarrann sé ar fhear óg Áiseach teanga a dhéanamh dó, ach is as an Mongóil don stócach, agus é dall ar fad ar an tSínis. Dóchasach is uile mar a bhí Yu Ming as Éirinn mar cheann scríbe i dtús an scéil, tá mealladh bainte as anois. Cuireann sé an locht air féin nach bhfuil sé in ann a dhath a thuiscint de chaint na ndaoine, cé go ndearna sé staidéar chomh dúthrachtach sin ar an teanga. Ansin, buaileann sé isteach i dteach tábhairne, agus faigheann sé an fhoireann ansin chomh dall céanna ar an nGaeilge agus muintir eile na cathrach. Ansin, áfach, labhraíonn seanfhear lách (Frank Kelly) leis as Gaeilge. Tá dreas deas comhrá ag an mbeirt acu le chéile, agus faigheann Yu Ming amach anois nach bhfuil an Ghaeilge á labhairt ach sa chorr-áit in Éirinn. I ndeireadh an scannáin, feicimid Yu Ming ag fáiltiú turasóirí isteach i dteach tábhairne i gConamara, meangadh mór gáire trasna a aghaidhe, agus an Ghaeilge go líofa ar bharr a theanga. Chuaigh príomhaisteoir an scannáin, Daniel Wu, ar aghaidh go Coláiste na Tríonóide chun staidéar a dhéanamh ar an Dlí. Eisíodh an scannán ar dhlúthdhiosca físeáin (DVD) in éineacht le cúig ghearrscannán Gaeilge eile. Cuireadh cóip den dhlúthdhiosca ar fáil do gach scoil in Éirinn
Rowlatts Hill
Is bruachbhaile suite i Leicester é Rowlatts Hill.
Treehouse of Horror XVI
Craoladh an ceathrú heipeasóid, "Treehouse of Horror XVI", den seachtú sraith déag The Simpsons ar an 6 Samhain 2005. Scríobh Marc Wilmore an eipeasóid seo. D'fhéach 11.63 milliún duine ar an eipeasóid.
Cheiliúradar an eipeasóid seo Oíche Shamhna, agus is an séú heipeasóid déag a cheiliúrtar Oíche Shamhna í.
Oibiacht (fealsúnacht)
Is téarma san fhealsúnacht é oibiacht a úsáidtear go minic i gcodarsnacht leis an téarma suibiacht. Is breathnóir í an tsuibiacht agus is rud í a mbreathnaítear uirthi an oibiacht. I gcás fealsúna nua-aimseartha cosúil le Descartes, is staid chognaíoch é an comhfhios a chuimsíonn an tsuibiacht (rud nach féidir a bheith in amhras faoi riamh toisc gurb í an tsuibiacht amháin atá in ann a bheith in amhras) agus roinnt oibiachtaí a d'fhéadfaí a mheas nach bhfuil eiseadh iomlán acu neamhspleách ar an tsuibiacht a bhreathnaíonn orthu. Tá difríocht idir creatlacha meitifisice freisin maidir leis an ngaol idir oibiachtaí agus a gcuid airíonna, agus an féidir le oibiacht a bheith ann neamhspleách ar a cuid airíonna.
Sainmhíníonn an pragmatach Charles S. Peirce oibiacht mar rud ar bith ar féidir linn smaoineamh nó labhairt faoi. Go ginearálta, is aonán ar bith í: Pirimidí na hÉigipte, na déithe, Sócraitéas, Alpha Centauri, uimhir a seacht, easpa creidimh sa réamhchinniúint, nó eagla roimh chait. Go beacht déanann sí tagairt d'aon eiseach cinnte.
An tSeapáin
Is tír in oirthuaisceart na hÁise í an tSeapáin (Nippon/Nihon; 日 (grian); 本 (fréamh ach bunús); 国 (tír), go litriúil bunús na gréine). Tá sí suite idir an tAigéan Ciúin agus Muir na Seapáine.
Tíreolaíocht
Oileánra atá sa tSeapáin. Tá timpeall ar 6,800 oileán ann ar fad, ach is iad Kyūshū (九州), Shikoku (四国), Honshu (本州, an t-oileán is mó), agus Hokkaidō (北海道) na cinn is tábhachtaí. Tá sléibhte arda sa chuid is mó de na hoileáin, agus bolcánachas áirithe ann chomh maith. Is bolcán é Sliabh Fuji freisin, arb é an sliabh is airde sna hoileáin.
Tá beagnach 128 milliún duine ina gcónaí sa tSeapáin, agus mar sin, tá sí ar an deichiú tír is mó daonra. Is é réigiún Thóiceo an mórcheantar uirbeach is mó ar.
Stair
Tugann fianaise na seandálaíochta le fios go raibh áitreabh daonna sa tSeapáin chomh luath leis an ré Phailéiliteach Uachtarach, is é sin, tríú trian na ré Pailéilití, 40,000-10,000 bliain ó shin.
Rinneadh an chéad tagairt liteartha don tSeapáin sa chéad aois AD i dtéacsanna stairiúla ón tSín.
1800idí
Bhí tréimhsí na hoscailteachta agus tréimhsí na scoilteachta ag teacht sna sála ag a chéile ansin. Le linn Tréimhse Meiji (明治維新, Meiji Ishin), thosaigh an tSeapáin ag trádáil leis an domhan.
An Dara Cogadh Domhanda
D'fhógair an tImpire Hirohito gur ghlac an tSeapáin an fógra Potsdam ar an 15 Lúnasa 1945 (an craoladh "Jewel Voice"). Mar sin, ghéill an tSeapáin agus chuir an craoladh seo críoch leis an gcogaíocht.
Ar an 2 Meán Fómhair 1945, shínigh an tSeapáin géilleadh gan chomha ar bord na loinge USS Missouri ag cur deireadh leis an Dara Cogadh Domhanda.
Borradh iarchogaidh
Ó glacadh le Bunreacht na Bliana 1947, tá córas polaitiúil na tíre bunaithe ar impireacht bhunreachtúil. Is é sin, is é an tImpire atá ag rialú na tíre go hoifigiúil, ach is ag an bParlaimint, an kokkai, atá an fhíorchumhacht. Mar sin, is tír dhaonlathach pharlaiminteach í an tSeapáin go praiticiúil.
Déimeagrafaic
Is í an tSeapáinis teanga oifigiúil na tíre, agus labhraíonn formhór mór na Seapánach leaganacha éagsúla den teanga seo. Thairis sin, áfach, tá na teangacha in Oileáin Ryukyu i nDeisceart na Seapáine chomh difriúil is go bhfuil sé ciallmhar glacadh leo mar theangacha gaolmhara, seachas mar chanúintí. Thairis sin, tá iarsmaí áirithe den teanga Ainu fágtha i dTuaisceart na Seapáine: teanga í sin nach bhfuil gaol ar bith aici leis an tSeapáinis ach oiread le haon teanga eile. Saothraítear í mar chaitheamh aimsire cultúrtha, cosúil leis an dóigh a mbíonn Gaeilgeoirí ag iarraidh Gaeilge a labhairt agus a chur chun cinn i gcathracha móra na hÉireann, ach dealraíonn sé nach bhfuil cainteoirí dúchais ar bith ann inniu.
Limistéir Riaracháin na Seapáine
Is iad na 47 Maoracht an céad leibhéal sna limistéar riaracháin sa tSeapáin. Is Méara tofa díreach ag an bpobal é an príomhfheidhmeannach i ngach Maoracht. Bíonn na dlíthe agus buiséid aontaithe i dtionól aon seomra reachtaigh.
Tá gach maoracht foroinnte ina gCathracha agus Ceantair. Bhíonn na Ceantair foroinnte i mbailte agus sráidbhailte.
Sráidbhailte
Tá an sráidbhaile níos mó ná an lonnaíocht féin toisc gur fo-roinn den cheantar faoin tuath (郡 gun) é. De bharr comhnascadh, tá an méid sráidbhailte sa Seapáin ag dul i laghad.
Tá leagan amach na Limistéir Riaracháin ag dul tríd athbhreithniú le cathracha, bailte agus sráidbhailte á cónascadh le chéile. Tá sé mar sprioc ná an méid limistéar fo-maoracht a ísliú agus costais riaracháin a ísliú dá bharr. clé|mion|407x407px|an tSeapáin roinnte i Réigiún
Réigiún
Tá an tSeapáin roinnte i Réigiún; ní limistéir riaracháin oifigiúil iad ach tá siad in úsáid go traidisiúnta chun an tSeapáin a roinnt. Tá ocht réigiún ann sa tSeapáin.
Bópal
clé|250px|mion|Bópal Cathair phlódaithe san India, áit ar sceith níos mó ná 30 tonna den cheimiceán nimhiúil meitilisicianáit i 1984 as monarcha Union Carbide ina ndéantaí feithidicídí. I bhfoirm gáis a bhí an t-ábhar tocsaineach seo, agus d'imoibrigh sé go fíochmhar le haon fhliuchras ar na hainniseoirí a tháinig i dteagmháil leis. Fuair níos mó ná 7,000 duine bás de bharr na tubaiste seo, leath díobh go luath ina dhiaidh. Le fada ina dhiaidh sin, níor cheap na saineolaithe go mbeadh iarmhairt an áir leath chomh huafásach is a bhí. Níor thuig siad gur féidir leis an meitilisicianáit treá go domhain sna fíocháin gan imoibriú is dochar a dhéanamh don dromchla amháin. Bhí na daoine a tháinig slán go díreach tar éis na tubaiste faoi léigear le blianta ag an iliomad galar marfach i ngach aon bhall dá gcolainn. Faoi seo táthar den tuairim gur féidir leis an tocsain seo ceangal a dhéanamh le glútaitíón, ceimiceán a chosnaíonn na scamhóga is fíocháin eile i gcoinne tocsainí, ach a d'iompair an tocsain seo go frithchosúil go domhain isteach sna fíocháin.
Aigburth
Is bruachbhaile suite i Learpholl é Aigburth.
Madadhán mac Gadhra Mhóir
Sinsear eapainmneach Uí Madadháin agus rí Síol Anmchadha ba ea  Madadhán mac Gadhra Mhóir  (bás 1008).
Beatha
Gadhra Mór mac Dúnadhaigh, a throid i gCath Chluain Tarbh sa bhliain 1014, ba ea athair Madadhán. Maraíodh a dheartháir, Cú Chonnacht (bás 1045), é sa bhliain 1008. Deirtear gur tigherna Shíol Anmchadha é ina thásc i nAnnála na gCeithre Máistrí. Tá amhras ar Gerard Madden ámh go ndearnadh tiarna de, óir gur éirigh a athair ina rí an bhliain chéanna.
Níl aithne ar chlann Mhadagáin ach Diarmaid mac Madadháin (i réim 1032–1069). Ba é a mhacsa, Madadhán Reamhar Ua Madadháin (rí 1069-1096), an chéad duine a ghlac an sloinne Ó Madadháin.
An Nás Thuaidh
Is barúntacht suite i gContae Chill Dara é an Nás Thuaidh.
Allerton, Merseyside
Is bruachbhaile suite i Learpholl, Merseyside é Allerton.
Seómraichean na Cathrach
deas|250px|thumb|Seómraichean na Cathrach Is ceanncheathrú na Comhairle Cathair Ghlaschú iad Seómraichean na Cathrach.
Planda súmhar
Is éard is planda súmhar (nó súmharán ) ann ná planda ina mbíonn na duilleoga is na gais méith agus ata le fíocháin stórála uisce. Coitianta i réigiúin thirime is áiteanna nach mbíonn uisce ar fáil go héasca. Oiriúnuithe ar phlandaí súmhara le cailliúint uisce a laghdú: cneasa ramhra céiriúla is duilleoga laghdaithe nó fillte isteach. Eiseamláirí is ea cactais is tóirpíní.
Vítneam
Tír in oirdheisceart na hÁise is ea Poblacht Shóisialach Vítneam, agus í ag críochantacht leis an tSín, le Laos, leis an gCambóid agus le Murascaill Tonkin. Is í an Vítneaimis an teanga náisiúnta. Is í Ha Noi, i dtuaisceart na tíre, an phríomhchathair, ach is í Cathair Ho Chi Minh sa deisceart an chathair is mó sa tír.
Polaitíocht
clé|mion|200x200px|Comhdháil chumannach X Tá rialtas Cumannach i réim i Vítneam. Ach, cé go bhfuil an rialtas bunaithe ar an bhfealsúnacht Chumannach, tá fiontair ghnó go leor ar fud na tíre, go háirithe i limistéar Chathair Ho Chi Minh.
Ní cheadaíonn an páirtí Cumannach freasúra ar bith. Tá riarachán an-lárnaithe sa tír mar is dual d'fhealsúnacht na gcumannach. Tá pionós an bháis ann chomh maith, agus gearrtar é ar dhaoine a chiontaítear i gcoireanna tromchúiseacha, go háirithe i smuigleáil na ndrugaí.
Ubuntu
Bogearra is ea Ubuntu a fheidhmíonn mar Chóras Oibriúcháin do ríomhairí. Is dáileadh Linux é atá bunaithe ar Debian. Bíonn Ubuntu lán le bogearraí réamhshuite cosúil le Mozilla Firefox, LibreOffice, srl. Is féidir Ubuntu amháin a shuiteáil ar ríomhaire nó is féidir é a shuiteáil ar ríomhaire ar a bhfuil Windows cheana féin.
Vítneam
Polaitíocht
Tá an tír roinnte ina naoi gcúige agus caoga, agus í beagnach ar aon mhéid leis an Ghearmáin.
Geilleagar
Le tamall de bhlianta anuas, tá múnla forbartha na Síne á leanúint sa tír, margadh saor don rachmas agus é pósta le córas diansmachta Cumannach, agus tá borradh mear ar an eacnamaíocht anois, cé go raibh stailceanna sa tír le gairid in aghaidh na gcoinníollacha oibre sna monarchana nua a chuir comhlachtaí eachtrannacha ar bun.
Stair
Glactar leis go traidisiúnta go bhfuil cónaí ar mhuintir Vítneam sa tír le breis is ceithre mhíle bliain anuas, agus meastar gurb as an tSín a tháinig siad ar dtús. Bhí an limistéar faoi cheannas na Síne ar feadh i bhfad, ach sa bhliain 939 bhain Vítneam neamhspleáchas amach.
D'éirigh leo cosc a chur le hionradh na Mongólach, rud a threisigh leis an neamhspleáchas go mór nuair a bhí formhór na hÁise á chreachadh ag Geingeas Cán agus a shliocht. Leathnaigh a gcumhacht ó dheas agus chuir siad ríocht Champa agus an chuid ba mhó d'impireacht na gCiméarach faoina smacht. clé|mion|Francaigh sa 19ú haois, Stanley Karnow: Vietnam: A History, New York 1983 Sa naoú haois déag tháinig na Francaigh agus chuir siad Vítneam agus a comharsana, an Chambóid agus Laos, faoina smacht. Ghabh na Seapánaigh seilbh ar an tír le linn an Dara Cogadh Domhanda.
An Chéad Chogadh Ind-Síneach
Bhí trí chogadh móra i Vítneam sa 20ú céad: An Chéad Chogadh Ind-Síneach inar throid muintir Vítneam i gcoinne na gcoilíneach as An Fhrainc a bhí i gceannas na tíre ar feadh timpeall céad bliain.
Rinne an Fhrainc iarracht Vítneam a chur faoina smacht arís tar éis do na Seapánaigh seilbh a ghlacadh ar an tír sa Dara Cogadh Domhanda. Mhair an cogadh ar feadh naoi mbliana go dtí go raibh an bua ag náisiúnaithe Vítneam ar na Francaigh faoi dheireadh i gCath Dien Bien Phu sa bhliain 1954.
An Dara Cogadh Ind-Síneach
mion|clé|Vo Nguyen Giap, 1951 Cé go raibh tacaíocht an phobail le buaiteoirí an chogaidh, Ho Chi Minh agus an ginearál Nguyen Giap, níor theastaigh ó thíortha an iarthair go mbeadh rialtas Cumannach i gceannas ar thír chomh tábhachtach agus rinneadh críochdheighilt ar an tír. Faoi bhrú ón Rúis agus ón tSín ghlac Ho Chi Min leis an gcríochdheighilt mar gur chreid sé go mbeadh an bua ag a lucht leanúna i dtoghcháin an Deiscirt agus go bhféadfaí an tír a athaontú go mear.
Anfield, Learpholl
Is ceantar suite i Learpholl é Anfield.
Vítneam
An Dara Cogadh Ind-Síneach
Ach chruthaigh Stáit Aontaithe Mheiriceá Poblacht Vítneam Theas agus chuir siad Ngo Dinh Diem i gceannas ansin. Chuir sé siúd i leith an tuaiscirt go raibh sé ar intinn acu an deisceart a chur faoi chois agus chuir sé tús le frithionsaí in éadan na gCumannach. De réir mar a mhéadaigh an cos ar bolg d'impigh Cumannaigh an Deiscirt ar rialtas an tuaiscirt airm a thabhairt dóibh chun dul i mbun treallchogaíochta. Ba sa dóigh sin a thosaigh An Dara Cogadh Ind-Síneach (idir Vítneam Thuaidh agus Vítneam Theas). Le ceadú ón Tuaisceart, bunaíodh an Fronta Saoirse Náisiúnta, is é sin, comhearaíocht na Náisiúnaithe is na gCumannach sa Deisceart le ruaigeadh a chur ar rialtas Diem, agus mhair cogadh géar fuilteach á fhearadh ar feadh cúig bliana déag eile. Ghlac na Meiriceánaigh, agus comhghuaillithe eile ar nós na hAstráil e, páirt sa chogadh ar thaobh an Deiscirt, rinneadh buamáil throm ar chathracha, scriosadh bailte, sráidbhailte agus feirm eacha agus cuireadh na milliún i ngéibheann. Deirtear go raibh saighdiúirí as an tSín páirteach i gcosaint an Tuaiscirt.
Ní raibh ag éirí le ceachtar taobh an lámh in uachtar a fháil, ach le hionsaí Tet sa bhliain 1968 léirigh fórsaí an tuaiscirt agus an Fronta Saoirse nach bhféadfaí iad a chloí, agus mhéadaigh ar léirsithe i gcoinne an chogaidh ar fud an domhain, agus go háirithe i Meiriceá. De réir a chéile tharraing fórsaí Mheiriceá amach as an tír leis an gcogadh a "Vítneamú", is é sin, é a fhágáil faoi na Vítneamaigh féin. Ar feadh dhá bhliain rinne rialtas an Deiscirt iarracht fórsaí na gCumannach a choinneáil siar. Chríochnaigh an cogadh nuair a thit cathair Saigon i mí Aibreáin 1975. Tháinig deireadh leis an gcogadh ar an 30 Aibreán 1975 (Lá na Saoirse i Vítneam inniu).
Áirítear gur maraíodh os cionn trí mhilliún duine sa chogadh, timpeall 50,000 díobh as Meiriceá.
An Tríú Cogadh Ind-Síneach
Cé gur Cumannaigh ab ea ceannairí Vítneam go hoifigiúil, agus iad i dtuilleamaí na tacaíochta ón Aontas Sóivéideach agus ón tSín leis an gcogadh a bhuachan, níorbh fhada gur thit siad amach leis na Sínigh. Tugtar An Tríú Cogadh Ind-Síneach ar an gcogadh (idir Vítneam agus An tSín, 1978 – 1979). Rinne na Sínigh ionradh thar theorainn Vítneam ach ní raibh seans dá laghad acu in éadan saighdiúirí dea-oilte a raibh taithí na mblianta acu ar an gcogaíocht.
An Chambóid
mion|clé|Mianaigh talún agus teascadh fir faoi ghlúin, fós inniu
Sa bhliain 1979, tar éis do shaighdiúirí na Cambóide ionsaithe a dhéanamh thar teorainn, rinne Vítneam ionradh ar an tír sin agus ruaig siad an deachtóir Pol Pot. Cé go raibh réimeas Pol Pot ar cheann de na rialtas ba uafásaí a bhí sa domhan riamh, rinne SAM cáineadh géar ar ionradh Vítneam agus cuireadh smachtbhannaí i bhfeidhm in aghaidh na tíre a d'fhág nach raibh sí ábalta forbairt eacnamaíoch a dhéanamh go ceann i bhfad.
Bór
deas|250px|thumb|Bór Tonn ard ghéar taoide i gcaol atá ag cúngú is ag éirí éadomhain de réir a chéile. Tá samplaí cáiliúla i gCaol Bhriostó Shasana agus Bá Fundy ar chósta thoir Cheanada. Bíonn an bór cosúil le balla uisce, ardú an-tapa na farraige taobh thiar de is sruthanna an-tapa suas an abhainn.
Hiopnóis
Staid neamhbhuan, cosúil le támhnéal, is féidir a ionduchtú i nduine trí inmheabhrú. Sa staid seo is féidir feiniméin áirithe (athruithe cuimhne, inmheabhraitheacht mhéadaithe) a ionduchtú mar fhreagairt ar spreagthaí béil nó eile. Níl aon ghaol idir támhnéal hiopnóiseach agus codladh, ach bíonn cúngú freagairtí sa duine faoi hiopnóis. Níl sí iontaofa mar mhodh cóireála ar riochtaí. Baineann othair áirithe torthaí an-mhaithe aisti, ach ní bhaineann othair eile toradh ar bith. Baintear feidhm as hiopnóis chun iompair andúileacha a laghdú (mar shampla, caitheamh toitíní) agus imní a mhaolú. Mesmer sa bhFrainc a bhain feidhm aisti ar dtús, agus cheap an máinlia Briotanach James Braid (1795-1860) an téarma hiopnóis.
Cille Chómhghain
Is sráidbhaile suite i Áird nam Murchan, Comhairle na Gàidhealtachd, é Cille Chómhghain.
Vicipéid na Fraincise
Leagan as Fraincis den chiclipéid phoiblí ilteangach Vicipéid is ea Vicipéid na Fraincise (as Fraincis, Wikipédia francophone, Wikipédia en français). Is í Vicipéid na Fraincise an cúigiú Vicipéid is mó atá ann. Tháinig sí ar an bhfód ar an 23 Márta 2001. Ar an 15 Lúnasa 2018, bhí 2,032,389 alt ann.
Hiopnóisigh
mion|Hiopnóisí Drugaí a chuireann codlatacht is codladh chun cinn. Ina measc tá beinsidhé-asaipíní is barbatúráití. Úsáidtear dáileoga ísle díobh mar shuaimhneasáin.
Belle Vale, Learpholl
Is ceantar suite i Learpholl é Belle Vale.
SIMBAD
thumb|deas|[[Observatoire astronomique de Strasbourg (Réadlann réalteolaíochta Strasbourg)]]
Is bunachar sonraí réalteolaíoch na rudaí thar an Grianchóras é SIMBAD (Béarla: Set of Identifications, Measurements, and Bibliography for Astronomical Data, nó Sraith Aitheanta, Tomhas, agus Leabhareolais ar son Sonraí Réalteolaíocha). Connítear leis an Centre de données astronomiques de Strasbourg (CDS), sa Fhráinc.
Bóraihidríd
deas|150px|thumb|Bóraihidríd Ainian a chuimsíonn bórón is hidrigin, go príomha BH4-. Is gníomhaí tábhachtach dí-ocsaídithe bóraihidríd sóidiam, NaBH4.
1885
Tarluithe
mion|230px|28 Nollaig 1885: [[Páirtí Náisiúnta na Comhdhála bunaithe in Bombay na hIndia]]
Hipea
Ainm coitianta ar thiasulfáit sóidiam (a dtugtaí hipeasulfáit uirthi in earráid), an tuaslagán fosúcháin i bpróiseáil grianghrafadóireachta.
An Nás Theas
Is barúntacht suite i gContae Chill Dara é an Nás Theas.
Vicí
Saghas feidhmchláir Gréasáin is ea vicí a cheadaíonn do na húsáideoirí ábhar a chur leis (ar nós fóram Idirlín), agus a cheadaíonn dóibh an t-ábhar a chur in eagar chomh maith. Tugtar an téarma vicí ar na bogearraí chomhoibríocha a úsáidtear chun an saghas suímh Gréasáin sin a chruthú (féach ar bogearraí vicí).
Chruthaigh Ward Cunningham an chéad vicí sa "Portland Pattern Repository" ar 25 Márta, 1995.
Marge's Son Poisoning
Craoladh an cúigiú heipeasóid, "Marge's Son Poisoning", den seachtú sraith déag The Simpsons ar an 13 Samhain 2005. Scríobh Daniel Chun an eipeasóid seo. D'fhéach 11.4 milliún duine ar an eipeasóid.
Gleann Borradail
Is sráidbhaile suite i Áird nam Murchan, Comhairle na Gàidhealtachd, é Gleann Borradail.
Broadgreen
Is bruachbhaile suite i Learpholl é Broadgreen.
Canning, Learpholl
Is ceantar suite i Learpholl é Canning.
Stéisean Sráid na Banríghinn
Is stáisiún suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Stéisean Sráid na Banríghinn.
Vicipéid Bhéarla
Is í Vicipéid an Bhéarla (as Béarla, English Wikipedia) an leagan Béarla den chiclipéid phoiblí ilteangach Vicipéid. Is é leagan an Bhéarla an leagan is mó agus is sine i dteanga ar bith. Ciclipéid Ghréasán-bhunaithe, ilteangach is ea an Vicipéid agus tá an méid a bhfuil inti ar fáil saor in aisce do phobal na cruinne. Tá sí scríofa ag an bpobal don phobal agus bíonn sé de dheis ag duine ar bith le rochtain Idirlín acu a bhfuil ann a athrú. Is é an chiclipéid is mó ar domhan é, is tá breis is 5.5 mhilliún alt ann.
Stair
Tháinig Wikipedia (comhfhocal den fhocal Havaíoch wiki – "scioptha" agus an focal Béarla encyclopedia) ar an bhfód sa bhliain 2000 mar chomhthogra den chiclipéid phroifisiúnta Nupedia. Tá an togra ar fad faoi stiúir an eagrais Wikimedia Foundation a fheidhmíonn ar bhonn neamh-bhrabach. Braitheann an eagraíocht ar shíntiúis le coinneáil ag imeacht.
Ó bunaíodh í, tá clú agus cáil na Vicipéide tar éis fás go sciobtha. Tá roinnt tograí eile (Wikibooks, Wiktionary, srl.) atá gaolta leis an Vicipéid tar éis teacht chun cinn de bharr caithréime na Vicipéide.
Luaitear an Vicipéid go minic sna meáin agus sa saol acadúil ach fós féin, tá roinnt ceisteanna ardaithe maidir le iontaofacht na Vicipéide. Tá moladh agus cáineadh faighte aici maidir leis an tslí a dháiltear í, a eagraítear de shíor í, an clúdach leathan atá aici chomh maith leis an ngné ilteangach atá ag baint léi. Moltar go láidir d'eagarthóirí cloí le dearcadh neodrach sa tslí is go ndéantar achoimriú ar dhearcaí éagsúla ar ábhar ionas nach mbíonn ailt scríofa i mbealach claonta.
Conspóid
Tá conspóid ag baint leis an Vicipéid mar shaothar tagartha. De bharr go bhfuil sí an-oscailte tarlaíonn loitiméireacht (creachadóireacht), míchruinneas, neamhchomhsheasamacht, caighdeán measctha agus tuairimí gan bunús. Cuireadh ina leith freisin go bhfuil easpa údaráis agus easpa freagrachta ag baint léi. É sin ar fad ráite, tá tóir mhór ann le haghaidh scóip agus doimhneas a cuid alt, chomh maith lena hathruithe rialta agus úsáidtear go rialta í mar fhoinse thagartha.
See Homer Run
Craoladh an séú heipeasóid, "See Homer Run", den seachtú sraith déag The Simpsons ar an 20 Samhain 2005. Scríobh Stephanie Gillis an eipeasóid seo. D'fhéach 10.3 milliún duine ar an eipeasóid.
Childwall
Is bruachbhaile suite i Learpholl é Childwall.
Ségolène Royal
Is polaiteoir Francach í Marie-Ségolène Royal (a rugadh ar 22 Meán Fómhair 1953) ar a dtugtar Ségolène Royal go forleathan.
Is í Royal an tUachtarán réigiúnach do Poitou-Charentes agus tá sí ina ball den Tionól Náisiúnta.
Bhí sí mar iarrthóir oifigiúil don Pháirtí Sóisialach d'uachtaránacht na Fraince sa bhliain 2007. Theip uirthi an toghchán a bhuachan agus d'éirigh lena hiomathóir ón UMP, Nicolas Sarkozy, an t-uachtarántacht a bhaint amach.mion|upright|Ségolène Royal sa bhliain 2007|cléBhí caidreamh aici le hArd-Rúnaí na Sóisialaigh, François Hollande, agus tá ceathrar clainne acu. Go gairid i ndiaidh an toghcháin sa bhliain 2007, scair siad óna chéile. Bhí caidreamh eile ag François Hollande le hiriseoir, Valérie Trierweiler, agus b'shin an fáth a scair siad.
Ocal
Is sráidbhaile suite i Áird nam Murchan, Comhairle na Gàidhealtachd, é Ocal.
Ard Mhic Nasca
mion|Ard Mhic Nasca Tá Ard Mhic Nasca (nó Holywood i mBéarla) suite idir Béal Feirste agus Beannchar ar chósta Loch Lao i dTuaisceart Éireann. Bhí 12,037 daoine ina gcónaí sa bhaile seo sa bhliain 2001, de réir daonáirimh na Ríochta Aontaithe.
Uí Chéithigh agus Uachtar Fhine
Is barúntacht suite i gContae Chill Dara iad Uí Chéithigh agus Uachtar Fhine.
Kreminna
Cathair i Siievierodonetsk Raion de réigiún Luhansk san Úcráin is ea Kreminna (Úcráinis: Кремінна; Rúisis: Кременная). Roimh 2020, bhí sí ina lárionad riaracháin don iar-Kreminna Raion. Ghabh Fórsaí Armtha na Rúise seilbh ar an limistéar ar 19 Aibreán 2022 le linn ionradh na Rúise ar an Úcráin in 2022.
Clubmoor
deas|250px|thumb|Clubmoor Is comharsanachta suite i Learpholl é Clubmoor.
Ceantar Síneach, Learpholl
Is ceantar suite i Learpholl é Ceantar Síneach.
Port Uairce
Is sráidbhaile suite i Áird nam Murchan, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain, é Port Uairce (Béarla: Portuairk). An lonnaíocht is faide siar ar mhór-roinn na hAlban atá ann.
Bréifne
Ard-ríocht nó 'cúige' ab ea Bréifne in Éirinn na meánaoise, suite tráth i gContae Liatroma, Contae an Chabháin agus codanna de contaethe buailte leo, agus ar chomhchríoch a bheadh nó a mhór le Deoise Chill Mhór.
Faoin 10ú haois, bhí Bréifne tags amach mar chónaidhm túath, i gceannas rí ruire roghnaithe as Uí Bhriúin Bhréifne. Sa 13ú haois, scoilt Bréifne ina dhá leath, Bréifne Thiar faoin Uí Ruairc, agus Bréifne Thoir faoin Uí Raghallaigh. Sa 16ú haois, ainmníodh iad siúd faoi seach Liatroim, a cuireadh ar ais i gCúige Connacht, agus Cabhán, a cuireadh i gCúige Uladh.
Sanasaíocht
Deirtear go bhfuil an t-ainm Bréifne fréamhaithe ó sheanfhocal le ciall "cnocach", mar is oiriúnach don chuid seo den tír. Glaodh 'trian garbh na gConnacht' uirthi. Mar mhalairt air sin, insítear i ndán de chuid an Dinnseanchais Aoi go bhfuil an focal gaolta le Bréifne iníon Beoan mhic Bheathaigh, banlaoch cróga.
Stair
I laethanta ársa, deirtear go raibh na tailte thar timpeall Loch Éirne ina mbeadh an Bhréifne lonnaithe ag na hErdini, as Gaeilge 'Earnaigh'.
Timpeall am theacht na Críostaíochta go hÉirinn (c. 5ú – 6ú haoiseanna), i measc dreamanna a chreidtear a bhí i mBréifne féin nó gar di, bhí na Glasraighe, Masraige, Dartraige, Armhaighe, Gallraighe, na Fir Manach, agus Gailenga.
Timpeall na 8ú haoise, chloígh Uí Bhriúin, géag rítheaghlach na gConnacht, an ceantar aitheanta as sin mar Bhréifne. Lonnaigh Uí Bhriúin i Liatroim ar dtús, agus ansin soir i gCabhán isteach.
Faoin 9ú haois, bhí Uí Ruairc curtha ar a mboinn féin mar ríthe Bhréifne.
Sna 10ú agus 11ú haoiseanna, bhí Uí Ruairc ríthe Bhréifne in iomaíocht bheith ina rí Chonnacht, agus bhain ceithre ríthe éagsúla an teideal úd amach.
Bhain Bréifne a buaic amach le linn na 12ú haoise agus Tighearnán Ua Ruairc i gcoróin. Dúradh go raibh sa ríocht mar chríocha ansin an chuid is mó de chontaetha Liatroma agus Cabháin, agus codanna de chontaetha Longfoirt, Mí, Fhear Manach agus Shligigh. Le linn an chuid deiridh dá réimse, sheas Bréifne ar an bhfís in éadan na Normannach. Tar éis dá fheallmharú sa bhliain 1172, tharla achrann comharbais idir Uí Ruairc agus Uí Raghallaigh.
I ndiaidh Chath Mhaigh Sleacht sa bhliain 1256, scoilteadh Bréifne ina dá leath: Bréifne Thoir, faoin Uí Raghallaigh; agus Bréifne Thiar faoin Uí Ruairc.
Sa 16ú haois, faoi Eilís I, rinneadh Contae Liatroma de Bhréifne Ó Ruairc, agus fágadh i gcúige Chonnacht é, agus rinneadh Contae an Chabháin de Bhréifne Ó Raghallaigh, agus cuireadh i gcúige Uladh é.
Bréifne an lae inniu
Bronnadh an teideal cúirtéise Prionsa Bhréifne ar Thaoiseach Ó Ruairc sa bhliain 1994 ag Oifig an Phríomh-Arailt. Sa bhliain 2003, ámh, d'éirigh an Príomh-Aralt as teideal dá leithéid a thabhairt amach, de bharr scannal faoi Mhac Cárthaigh Mór.
Prionsaí Bhréifne
Bóráin
deas|150px|thumb|Bóráin Comhdhúile bóróin is hidrigine, arb é débhóráin, B2H6, an ceann is simplí. Comhdhúile ardfhuinnimh iad a úsáideadh mar bhreosla roicéad. Ocsaídítear iad go dtí aigéad bórach tríd an imoibriú B2H6 + 1½ O2 → 2 H3BO3. Tugtar carbóráin nó carbabóráin ar chomhdhúile ina bhfuil CH + in ionad BH.
Talla Consairt Ríoghal Ghlaschú
Is ceoláras suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Talla Consairt Ríoghal Ghlaschú.
Flaithbheartach Ó Néill
Tosca
Flaithbheartach ó Domhnall ó Néill Ghlúindubh a bhí ann. Bhí an chlann níos deireanaí, Ó Néill, ríthe agus Iarlaí Thír Eoghain, ainmnithe as a shin-sin-seanathair. Bhí an chlann iomaíochta Mhic Lochlainn síolraithe as deartháir Néill, Domnall mac Áeda.
Bhí an chuid is mó de lár chúige Uladh, ón mBanna san oirthear go dtí An Feabhal san iarthair, faoi cheannas Chineál Eoghain agus a mórán ríochtaí faoi ghéillsine, agus na hOirialla an ríocht úd tábhachtaí ina measc. Bhí a gcuid críocha féin suite i gcontaetha Contae Dhoire agus Tír Eoghain mar atá inniu ann, ag síneadh ó thuaidh go dtí Inis Eoghain. Ar a dtaobh thoir bhí ríocht na nUlad, laghdaithe go Contae an Dúin agus deisceart Chontae Aontroma a bheag nó a mhór; ar a dtaobh thiar, bhí Tír Chonaill faoi cheannas a ngaoil, Cineál Chonaill; agus ar a dtaobh theas, bhí Bréifne agus ríocht na Mí.
Bhí ríthe Ailigh de Chineál Eoghain lonnaithe ó dhúchas ar Inis Eoghain. Faoin 9ú haois, ámh, bhí a gcuid cumhachta sínithe soir, agus bhíodh insealbhaithe ag Tulach Óg agus adhlactha ag Ard Mhacha. Cé nach raibh Ard Mhacha go díreach faoina smacht, bhí tionchar acu ann agus the kings kept a house there.
Roimh Chluain Tarbh
Ní fios go cruinn cathain a rugadh Flaithbheartach, ach maraíodh a athair Muircheartach bliain 977 ag Amlaíb Cuarán. Maítear i sliocht curtha isteach níos deireanaí i nAnnála Uladh gur rugadh Flaithbheartach an bhliain chéanna. Cres Cumal Uí Mhaine ba ea a mháthair. Furasta a sheanathair Domnall ua Néill, Ardrí Éireann, bás sa bhliain 980, agus tháinig Fergal mac Domnaill meic Conaing i gcomharbacht air mar rí Ailigh, a d'éirigh as b'fhéidir sa bhliain 989 agus a fuair bás sa bhliain 1001. Tar éis tréimhse roinnt blianta, tháinig uncail Fhlaithbheartaigh, Áed mac Domnaill, i gcomharbacht Fhearghail. Deirtear go raibh sé naoi mbliana is fiche d'aois agus deich mbliana i réim ag úsáid a bháis sa bhliain 1004.
Feictear Flaithbheartach ar dtús sa bhliain 1005 agus ruathar á dhéanamh aige ar Leath Chathail, inár maraíodh rí na tuaithe, Aodh mac Tomaltaigh (Áed mac Tommaltaig). Rinne Flaithbheartach ruathar arís ar Leath Chathail sa bhliain 1007, agus maraíodh chomharba Aodha, Cú Uladh, an uair sin. Mar thoradh eile, rud a bhain ón socrú a chur Brian Bóramha i réim sa bhliain 1005, tar éis dó teacht le slua mór chuig Ard Mhacha agus ghéill Flaithbheartach do. Tháinig Brian arís sa bhliain 1006 agus arís eile in 1007, nuair a thóg sé mar ghialla, gialla Fhlaithbheartaigh féin a ghabh seisean ina hUlaid. B'fhéidir é gur phós Flaithbheartach Bé Binn ní Bhriain. I measc a gclann bhí Aodh agus Domhnall.
Lean Flaithbheartach leis ag cóiriú achrainn lena chomharsana. Rinne sé rí Chineál Chonaill a dhalladh agus a mharú sa bhliain 1009, agus rinne sé ruathar i lár na tíre chomh fada ó dheas is bun na Bóinne. Tháinig Brian mar thoradh ar ais ó thuaidh sa bhliain 1010, ghéill Flaithbheartaigh arís agus ghabh Brian gialla ó Thír Eoghain ar ais go Cill Dalua. Rinne sé ionradh ar Thír Chonaill sa bhliain 1011, agus Flaithbheartach an uair seo ina chomhghuaillí Bhriain agus a mha, Domhnall agus Murchadh. Ghéill Cineál Chonaill do Bhrian féin níos deireanaí sa bhliain.
Chuaigh Flaithbheartach ar ais ar a sheandóigheanna, agus rinne ruathar eile ar na hUlaid, ag gabháil Dún Eachdach (taobh ó dheas de Lios na gCearrbhach) agus ghéill rí na nUlad, Niall mac Duib Tuinne, dó. Arís eile rinne sé ruathar ar na hUlaid agus ar Thír Chonaill sa bhliain 1012.
''Sa bhliain 1013, rinne Flaithbertach creach ar ríocht na Mí, faoi cheannas an iar-ardrí, Maol Seachnaill mac Domhnaill. Bhuail an dá arm le chéile gar de Cheanannas, ach chúlaigh Maol Seachnaill gan troid. Mar thoradh an mhioneachtra seo, is amhlaidh gur chreid a chomharsana gur leag agus leochaileach é Maoil Seachnaill, agus tharla cogadh leis na Laigin Áth Cliath. Tháinig an chiall chun críche ag Cath Chluain Tarbh ar an 23ú Aibreán 1014, inár maraíodh Brian Bóramha, cé gur bhuaigh a airm agus chloígh Maoil Seachnaill fir na Laigean agus Átha Cliath.
Tar éis Chluain Tarbh
Agus Brian marbh, chuaigh Maol Seachnaill agus Flaithbheartach ar shraith feachtas a chur Maol Seachnaill ar ais i gcoróin mar ardrí. De réir Cogadh Gael le Gaill (saothar bolscaireachta cumtha le linn ré fionnó Bhriain, Muircheartach), sa bhliain 1002, go gairid roimh theacht chun cinn Bhriain in ionad Mhaoil Seachnaill, bhí sé tairgthe ag Maol Seachnaill go n-éireodh sé as an Ard-ríogacht in áit Aodha mhic Dhomhnaill, uncail Flaithbheartaigh agus a réamhtheachtaí mar rí Ailigh, ar son tacaíochta in aghaidh Bhriain. Deir an Cogadh gur dhiúltaigh Aodh, agus go bhfuair Maol Seachnaill cabhair ach óna Connachta. Ní fios an chúis ar thacaigh Flaithbheartach le Maol Seachnaill cé nach ndearna a uncail amhlaidh.
Fuair Maol Seachnaill bás sa bhliain in 1022. Rinne Flaithbheartach feachtais i lár na tíre sa bhliain 1025 agus ghéill Átha Cliath dó, ach rinne Donnchadha mac Briain mar an gcéanna sa bhliain 1026, agus Flaithbheartach arís an bhliain chéanna. Is dóigh ámh go raibh Áth Cliath éasca a chreachadh, óir go ndearna Niall mac Eochada, rí Ulad, amhlaidh freisin. An bhliain úd, rinneadh creach ar na hUlaid féin, agus Tír Conaill an bhliain dár gcionn.
Faoin am seo, bhí Flaithbheartach níos mó 50 bliain d'aois. Fuair a mhac Domhnall bás sa bhliain 1027. Chuaigh sé ar oilithreach chuig an Róimh sa bhliain 1030, ag filleadh abhaile an bhliain dár gcionn, agus dá bharr a leasainm, an Trostán. An bhliain chéanna, rinne Niall mac Eochadha creag ar Thulach Óg, agus rinne Aodh mac Flaithbertaigh ruathar mar dhíoltas. Sa bhliain úd freisin, rinne Flaithbheartach agus Aodh ruathar ar dheisceart Thír Chonaill.
Níl Flaithbheartach san áireamh in ardríliostaí an lae inniu. Rinne roinnt scríbhneoirí meánaoiseacha iarrachtaí é a aithint le rí in Buile an Scáil, agus b'fhéidir é go bhfuil sé le feiceáil in Fáistine Bhearcháin. Is neamhiontaofa iad an dá fhoinse seo, ámh, murab ionann is Buile Choinn i bhfad níos luaite, ar a bhfuil siad bunaithe. Léiríonn gan amhras nárbh Ardrí é na dánta stairiúla le Flann Mainistreach agus na hannála ar son Uí Néill tiomsaithe ag Ard Mhacha.
I ndiaidh bhás Fhlaithbheartaigh, tháinig a ghaol Mhic Lochlainn chun cinn. Feictear an duine deireanach dá mhuintir sna hannála sna 1080í, agus imíonn siad as radharc as sin amach. De bharr seo, molann scoláirí amhail Francis John Byrne nach raibh tionchar ar bith ag sliochtaigh Néill Ghlúindhuibh, agus gur ghlac Aodh an Macaomh Tóinleasc, é féin de shinsearacht anaithnid, an sloinne Uí Néill sa 12ú haois. Le fírinne, rí ba é Aodh ar teaghrán ag Ruairí Ó Conchúir, a dheighil Tír Eoghain idir Mhic Lochlainn agus Aodh sa bhliain 1167. Maíonn daoine an lae inniu leis an sloinne Ó Néill gurb é Aodh a sinsear, mar shampla Clan MacNeill as Albain.
Charlotte Stoker
Bean tí agus scéalaí Éireannach ab ea Charlotte Matilda Blake Stoker (née Thornley, 1818–1901). Spreag sí a mhac, Bram Stoker agus údar Dracula, chun dul i mbun pinn.
Beatha
Rugadh Stoker sa bhliain 1818 i mBéal Átha Seanaidh, Contae Dhún na nGall. Bhí athair Stoker Thomas Thornley ina chaptaen sa 43ú Coisithe Éadrom in Arm na Breataine. Chuaigh Thornley isteach i gConstáblacht Ríoga na hÉireann ina dhiaidh sin. Tháinig muintir Thornley ó Shasana ach bhog siad go Béal Átha Seanaidh sna 1780idí. Ba í máthair Stoker Matilda Blake.
Bhí beirt deartháireacha níos óige ag Stoker agus bhog an teaghlach go Sligeach nuair a bhí sí fós óg. Sa bhliain 1832, thit eipidéim chalair amach i Sligeach, in aois 14 bliain do Stoker ag an am.
Phós Stoker in 1844. Bhuail sí lena fear céile Abraham i gCúil Raithin, Contae Dhoire, agus é ar saoire óna phost i gCaisleán Bhaile Átha Cliath. Bhí sé timpeall 20 bliain níos sine ná í. Tháinig a shinsir go hÉirinn le Liam III Shasana. Nuair a phós siad, bhog siad go Sráid Fhearchair i mBaile Átha Cliath sular bhog siad go dtí an Corrán i gCluain Tarbh. Bhí seachtar clainne acu: Thornley, Matilda, Abraham (Bram), Tom, Richard, Margaret, agus George (a rugadh sa bhliain 1855).
Chuaigh fear céile Stoker ar scor in 1865 agus é 65 bliana d’aois. Bhog sé go dtí an Fhrainc lena bhean, Matilda agus Margaret i 1872 mar go raibh an costas maireachtála níos ísle ann. D’fhág siad a gcúigear mac, a bhí ag déanamh go maith, Thornley, Richard agus George i gcúrsaí leighis, Bram i gCaisleán Bhaile Átha Cliath, agus Tom, ag staidéar fós i gColáiste na Tríonóide.
Fuair fear céile Stoker bás ar 12 Deireadh Fómhair 1876 agus cuireadh in Tirana é. D’fhill Stoker ar Bhaile Átha Cliath in 1885. Bhí Bram i Londain ag an am seo agus d’iarr uirthi scríobh chuige faoi na heachtraí i Sligeach i 1832. Bhain Bram úsáid as seo mar fhoinse dá leabhar Dracula.
Fuair Stoker bás i 1901. Bhí sí 83 bliain d'aois agus ag éirí dall. Tá sí curtha i Reilig Chnocán Iaróm.
Hipeacoindre
Cúram iomarcach intinne ar shláinte fhisiciúil agus eagla iomarcach faoi ghalair is ea hipeacoindre nó galareagla.
Ceapann an hipeacoindreach gur` toradh ar ghalair throma a bhíonn i siomptóim choitianta fhisiciúla (mar shampla, gur siad inchinne is bun le tinneas cinn).
Is féidir go gcuirfidh an eagla roimh ghalair (galareaglach) isteach ar ghnáthchúrsaí an lae, le scrúduithe fánacha dochtúra agus laghdú muiníne as dochtúirí. Fadhb shláinte agus riocht síciatrach is ea hipeacoindre, i gcomparáid leis an lucht "buartha folláin".
Cúnamh daonnúil
mion Cuireann cúnamh daonnúil (nó cabhair dhaonnúil), amhail cógais, pubaill agus soláthairtí bia, chuig daoine atá ag fulaingt ó chogadh, tuilte, creathanna talún, hairicíní, srl. mion
Croxteth
Is bruachbhaile suite i Learpholl é Croxteth.
The Last of the Red Hat Mamas
Craoladh an seachtú heipeasóid, "The Last of the Red Hat Mamas", den seachtú sraith déag The Simpsons ar an 27 Samhain 2005. Scríobh Joel H. Cohen an eipeasóid seo. D'fhéach 11.46 milliún duine ar an eipeasóid.
Carraig an Droichid
Sráidbhaile beag is ea Carraig an Droichid, suite ar an bhruach ó thuaidh de abhainn na Laoi i mBarúntacht Mhúscraí Thoir, Contae Chorcaí, Éire.
An príomh-shráidbhaile i gceantar Cheann an Mhaighe atá ann, agus tá áiseanna agus seirbhísí ar nós siopa, oifig an phoist, tigh tábhairne, stad an bhus (idir Corcaigh is Maigh Chromtha, ar an R618) agus páirceanna imeartha na háite lonnaithe i gCarraig. Tá bunscoil, séipéil Caitliceach agus reilig na háite suite i gCeann an Mhaighe, tuairim is dhá chiliméadar ó theas.
Uíbh Fhailí Thoir
Is barúntacht suite i gContae Chill Dara iad Uíbh Fhailí Thoir.
Feargal Ó hAnnluain
Óglach i gColún an Phiarsaigh san IRA ab ea Feargal Ó hAnnluain (2 Feabhra 1936 – 1 Eanáir 1957).
Oibríocht Entebbe (1976)
mion|Airbus 300 de chuid Air France Rinneadh tarrtháil ar na gialla le linn Oibríocht Entebbe ar 4 Iúil 1976  ag Aerfort Entebbe in Uganda. Ba chróga an tarrtháil í agus d'éirigh go geal leis.
Feargal Ó hAnnluain
Cúlra
Rugadh Ó hAnnluain i mBéal Átha Beithe, Co. Mhuineacháin i dteaghlach láidir poblachtánach. Bhí sé ina dhréachtóir fostaithe ag Comhairle Chontae Mhuineacháin. D'imir sé peil Ghaelach, agus bhí sé ina ghníomhaí díograiseach ar son na Gaeilge. Ba Chaitliceach go smior é, agus smaoinigh sé ar dhul le sagartacht. Chaith sé bliain amháin sa chliarscoil i gcoláiste Naomh Mac Artáin. Chuaigh sé isteach san IRA sa bhliain 1956 nuair a bhí sé fiche bliain d'aois.
Ruathar Achadh Lon
Maraíodh Ó hAnnluain agus Seán Sabhat agus iad ag glacadh páirt in ionsaí ar bheairic Chonstáblacht Ríoga Uladh in Achadh Lon, Contae Fhear Manach, le linn Fheachtas na Teorann. Rinneadh praiseach den ionsaí agus goineadh Ó hAnnluain, Sabhat, agus roinnt ball eile den IRA. Theith an grúpa i ndumpaire a thréig siad é in aice leis an teorainn níos déanaí. D'fhág siad Ó hAnnluain agus Sabhat, an bheirt acu gan aithne gan urlabhra ag an am, i mbóitheach, agus chuaigh siad trasna na teorann isteach i bPoblacht na hÉireann de shiúl cos chun cabhair a fháil dá gcomrádaithe. Thug foireann bháúil in Ospidéal an Mater Misercordiae i mBaile Átha Cliath aire d'fhir an IRA a gortaíodh i “dtimpiste gluaisteáin”, mar dhea.
Oibríocht Entebbe (1976)
Caillteanais
Rinneadh tarrtháil ar na 106 giall; maraíodh triúr, gafa i lár an achrainn (bhí giall eile, Dora Bloch (76) gafa san ospidéal in Entebbe ag an am; feallmharaíodh í níos déanaí, gan trua, gan taise). Maraíodh deartháir Benjamin Netanyahu sa ruathar tarrthála (Lt. Col. Yonatan Netanyahu), an t-aon cománlach Iosraelach a fuair bás.
Feargal Ó hAnnluain
Freagairt
D'fhan máthair Uí Annluain lántiomanta don IRA. Chreid sí gur laoch Éireannach a mac, agus ghoill aon tuairim ina aghaidh sin uirthi.
Seasann séadchomhartha marmair anois san áit a bhfuair Ó hAnnluain agus Sabhat bás. Bíonn léacht bhliantúil i gcuimhne ar Ó hAnnluain ar siúl ó 1982, agus d’fhreastail thart ar 500 duine ar chomóradh 50 bliain ar bhás na bhfear in Eanáir 2007 i gCathair Luimnigh.
Oibríocht Entebbe (1976)
Caillteanais
Maraíodh na fuadaitheoirí go léir agus bhain caillteanais ollmhóra do Idi Amin. Fuair 46 saighdiúir de chuid Uganda bás, ach go háirithe, scriosadh 11 MiG-17 and MiG-21, buamadóirí troda de chuid Uganda. Tharraing míchuibhiúlacht gníomhartha Uganda náire ar Idi Amin agus a rialtas, mar a chonacthas thar lear é.
Acht um Rialtas na hÉireann 1914
Ritheadh an Government of Ireland Act 1914 (4 & 5 Geo. 5 c. 90), nó An tAcht um Rialtas na hÉireann 1914 ar 18 Meán Fómhair 1914 (aontú an Rí ar an lá seo). Ritheadh an t-acht d'ainneoin gur cuireadh go láidir ina aghaidh i dTeach na dTiarnaí ar feadh na mblianta.
1912
Sa bhliain 1912 chuir rialtas H. H. Asquith an Tríú Bille Dúchais chun tosaigh (chuaigh sé ar leabhar na ndlíthe). D'fhéadfadh na Tiarnaí bloc a chur ar Bhille le haghaidh trí sheisiún. mion|[[Seán Mac Réamainn|John Redmond, 1917 - fear briste]]
Feargal Ó hAnnluain
Freagairt
Sa bhliain 1971, nochtadh séadchomhartha in ómós Uí Annluain ina bhaile dúchais, ar chnoc os cionn Bhóthar Chluain Eois ar a ndearna sé a thuras deireanach abhaile. Bunaíodh foireann peile Gaelaí i Muineachán in 2003 agus tugadh na Fergal O’Hanlons orthu.
Toghadh a dheartháir Eighneachán Ó hAnnluain ina Theachta Dála de chuid Shinn Féin in olltoghchán 1957, cé nár ghlac sé a shuíochán de réir pholasaí Shinn Féin ag an am. Bhí a dheirfiúr Pádraigín Uí Mhurchadha ina Comhairleoir de chuid Shinn Féin ar Chomhairle Uirbeach Mhuineacháin.
Acht um Rialtas na hÉireann 1914
1913
I mí Eanáir 1913, ritheadh an Tríú Bille Rialtas Dúchais i dTeach na dTeachtaí ach diúltaíodh dó i dTeach na dTiarnaí. Ar an 16 Eanáir 1913, léadh an bille an chéad huair i dTeach na dTeachtaí (ar son an Bhille 367; in aghaidh 257). Ag deireadh na míosa (30 Eanáir 1913), áfach, bualadh an Bille i dTeach na dTiarnaí (326 vóta in aghaidh 69, le Lord Lansdowne i mbun). Nuair a diúltaíodh don Bhille Rialtas Dúchais ar an 30 Eanáir, 1913, mar sin, tháinig an Bille ar ais go dtí Teach na dTeachtaí le haghaidh an dara vótáil, i mí Iúil 1913.
Ar an 25 Bealtaine 1914, léadh an bille an tríú huair  i dTeach na dTeachtaí. Glacadh leis le móramh ollmhór i bhfabhar (77). Bualadh an Bille i dTeach na dTiarnaí arís ach tugadh Aontú na Banríona don Bhille níos déanaí (an próiseas a chuireann bille ar bhonn reachtúil).
1914
mion|[[Seoirse V na Ríochta Aontaithe|Seoirse V]] Ar an 23 Meitheamh 1914, de réir Bille a thugtar isteach i dTeach na dTiarnaí, moltar contaetha áirithe in Ulaidh a choinneáil sa Bhreatain má chuirtear Rialtas Dúchais i bhfeidhm in Éirinn riamh.Mar thoradh air sin, rith an bille trí Thithe an Pharlaimint i ndeireadh báire, agus fuair sé an t-aontú ríoga i lár na bliana 1914. Ach ag an am céanna, d’eagraigh Rí na Breataine, Seoirse V, comhdháil ag Pálás Buckingham ar 21-24 Iúil 1914 le teacht ar réiteach ar “fhadhb na hÉireann.” Ní raibh aon rath ar an gcomhdháil.
Ar an 4 Lúnasa 1914, d’fhógair an Bhreatain cogadh ar an nGearmáin. Spreag sé seo Príomh-Aire na Breataine reachtaíocht a dhréachtú chun Rialtas Dúchais a chur siar.
Tugadh Aontú an Rí ar ar 18 Meán Fómhair 1914.
De dheasca an Chéad Chogaidh Dhomhanda, is cosúil, níor cuireadh an an tAcht i bhfeidhm riamh. Ach b'é sin leithscéal a chodail amuigh b'fhéidir.
Léirigh glacadh Theach na dTeachtaí leis an mBille ach diúltú Theach na dTiarnaí dó a chasta is a bhí an díospóireacht seo.
Ar aon nós, ba léir go raibh athrú ag teacht ar an gcaidreamh idir Éire agus an Ríocht Aontaithe agus an reachtaíocht rite ag na Teachtaí an chéad lá. Spreag na vótaí seo lear mór eachtraí a raibh tionchar nach beag acu ar imeachtaí na mblianta ina ndiaidh
1920
Ba é an tAcht um Rialtas na hÉireann sa bhliain 1920 an tAcht deifnídeach, ach níor cuireadh an ceann sin féin i bhfeidhm ach amháin i dTuaisceart Éireann.
Hipearbóil
Sa mhatamaitic, lócas pointe a ghluaiseann ionas gur tairiseach difríocht na bhfad uaidh go dtí dhá phointe fhosaithe (na fócais). Is féidir í a shainmhíniú freisin mar ghearradh trí chón dúbailte, nó lócas pointe a ghluaiseann ionas go bhfuil a fhad ó fhócas amháin i gcomhréir lena fhad ó líne fhosaithe dhíreach (an treoirlíne), agus an tairiseach comhréire níos mó ná 1. Gluaiseann cuid de na cóiméid i bhfithisí hipearbóileacha, agus úsáidtear an cuar go mionmhinic san ailtireacht.
Hannah Arendt
Teoiricí polaitíochta agus iriseoir Gearmánach, dá tugadh saoránacht Mheiriceánach, ab ea Hannah Arendt, nó Johanna Arendt mar a tugadh uirthi nuair a rugadh í. Do rugadh Arendt i Linden, baile atá ina chuid den gcathair Hannover anois, ar an 14ú lá de Dheireadh Fómhair sa mbliain 1906 agus do fuair sí bás i gcathair Nua-Eabhrach, ar an 4ú lá de Mhí na Nollag sa mbliain 1975.