cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dáithí Mac Cárthaigh
Óige agus Oiliúint
Rugadh Dáithí Mac Cárthaigh in Inis Córthaidh, Contae Loch Garman agus is ann a ndeachaigh sé ar scoil. Chuir sé suim sa Ghaeilge le linn a óige agus d’fhreastail ar Choláiste na bhFiann.
Tháinig sé go hOllscoil na hÉireann, Gaillimh  i 1986 áit ar bhain sé amach B.A. sa Ghaeilge agus sa Dlí i 1989, M.A. i gCanúineolaíocht na Gaeilge i 1995 agus LL.B. sa Dlí i 1996.
Bhain sé oiliúint ghairmiúil dlí ó Óstaí an Rí, Baile Átha Cliath agus glaodh chun an Bharra é sa bhliain 1998.
Saol mar Ionadaí Tofa Mac Léinn
Toghadh é ina oifigeach oideachais ar Chomhaltas na Mac Léinn in OÉ Gaillimh i 1989 agus d’eagraigh sé feachtas chun go mbeadh polasaí dátheangachais ag an gComhaltais agus Oifigeach Gaeilge chun an polasaí sin a chur i bhfeidhm. Ghlac mic léinn an Choláiste seo le leasú chuige sin ar Bhunreacht an Chomhaltais le móramh 9:1 i reifreann.
Toghadh é ina Uachtarán ar Chomhaltas na Mac Léinn i 1990 agus leag sé amach nósmhaireacht chun an polasaí dátheangachais sin a chur i bhfeidhm:- Cuireadh gach ábhar scríofa de chuid an Chomhaltais amach go dátheangach ó chuntais na bliana go dtí T-léintí, postaeir agus clár imeachtaí Sheachtain na nGiobal. D’ath-eagraigh sé gnólachtaí an Chomhaltais agus mar chuid de sin ceapadh bord bainistíochta, cuireadh an polasaí dátheangachais i bhfeidhm ar earcaíocht agus tugadh feidhm do Oifig na Gaeilge Labhartha OÉ Gaillimh chuige sin. Arís ghlac na mic léinn leis na moltaí sin i reifreann.
Mar Uachtarán ar Chomhaltas na Mac Léinn chuir sé moltaí os comhair Choiste Rialaithe OÉ Gaillimh chun caighdeán agus réimse na seirbhísí trí Ghaeilge a fheabhsú agus a leithniú: réamhtheachta an Achta Teanga.
An Bhreatnais
Mar Charmanach bhí spéis aige riamh sa Bhreatnais agus i nGluaiseacht na Breatnaise. Chaith sé 6 mhí ina mhac linn in Ollscoil na Breatnaine Bige i 1992 idir Llanbedr Pont Steffan agus Aberystwyth ag foghlaim na teanga agus faoi ghluaiseacht na teanga thall. D’eagraigh sé roinnt turasanna do cheannairí na mac léinn, ceannairí Aontas na Mac Léinn in Éirinn (AMLÉ) ach go háirithe, chun na Breataine Bige agus chruthaigh nasc le hAontas Mhic Léinn na Breataine Bige (UCMC) chun nósmhaireacht an dátheangachais i ngluaiseacht na mac léinn abhus a láidriú. Ghlac roinnt aontas áitiúil agus AMLÉ le polasaithe dátheangachais.
Feachtas "Stádas"
Mar bhall de Choiste Gnó Chonradh na Gaeilge bhí baint lárnach aige leis an bhfeachtas i dTeach Laighean agus sna meáin chun Bille na dTeangacha Oifigiúla a thabhairt chun cinn agus a láidriú agus san ollfheachtas chun stádas a bhaint amach don Ghaeilge mar theanga oifigiúil oibre den Aontas Eorpach. Bhí sé lárnach san ollfheachtas le linn 2003-2005 chun stádas na Gaeilge mar theanga oifigiúil oibre an Aontais Eorpaigh a bhaint amach.
Bronnadh Duais Hewlett-Packard don Ghaeilge air ó Ollscoil na hÉireann, Gaillimh in 2004.
Ag Oireachtas na Gaeilge 1995 d’eagraigh sé comhdháil lae idirnáisiúnta dlí i gColáiste na Tríonóide ar stádas agus ar reachtaíocht teanga le cainteoirí as Éirinn, as Ceanada agus as an mBreatain Bhig. Foilsíodh na páipéir i bhfoirm leabhair i 1998: I dTreo Deilbhcháipéise d’Acht Teanga Éireannach.
Bréagchúirt Uí Dhálaigh
Eagraíonn sé i gcomhair le Gael-Linn Bréagchúirt Uí Dhálaigh, comórtas bréagchúirte Gaeilge bliantúil do mhic léinn dlí tríú leibhéil i ndilchuimheamh an IarPhríomhbhreithimh agus an IarUachtaráin ar Éirinn: Cearbhall Ó Dálaigh. Tá an comórtas seo ag dul ó neart go neart ó 1997 i leith.
Conspóid
Tháinig conspóid chun cinn um Cháisc, 2006 nuair a dhiúltaigh sé cuireadh teacht i láthair chun Fhorógra na Poblachta a léamh os comhair Ard-Oifig an Phoist, Baile Átha Cliath, toisc gur i mBéarla amháin a bhéas air é an léamh.
Obair mar Abhcóide
Mar abhcóide, déanann Dáithí go leor oibre dlí chun cearta teanga a chosaint.
An Ghaeilge sa Dlí
Is téacsleabhar ceannródaíoch é An Ghaeilge sa Dlí a bhaineann le stádas na Gaeilge in Éirinn agus in AE, faoi láthair agus go stairiúil. Tugtar moltaí sa leabhar i dtaobh leasuithe chun feabhais atá bunaithe ar an scothchleachtas idirnáisiúnta. Pléitear ann stádas na Gaeilge faoi Bhunreacht na hÉireann, an cásdlí agus dlí an Aontais Eorpaigh. Tá cúrsaí pleanála, cúrsaí oideachais, an phleanáil teanga, cúrsaí craolacháin, an tseirbhís phoiblí, an Ghaeltacht, Tithe an Oireachtais agus na Cúirteanna ar na nithe a chuimsítear ann.
Pearsanta
Tá Dáithí Mac Cárthaigh pósta agus tá triúr clainne aige. Tá sé ina chonaí i Ráth Chairn, Contae na Mí.
Réigiún an Lár-Atlantaigh
Is réigiún de na Stáit Aontaithe é stáit an Mheán-Atlantaigh, a ghiorraítear go coitianta go stáit an Atlantaigh Láir, atá suite go ginearálta sa fhorluí idir Stáit an Oirthuaiscirt agus Oirdheisceart. Ní hionann an sainmhíniú cruinn atá aige ar an bhfoinse, ach de ghnáth bíonn Nua-Eabhrac, Nua Jersey, Pennsylvania, Delaware, Maryland, Washington, D.C., Virginia agus West Virginia san áireamh sa réigiún. Nuair a bhíonn aeráid á phlé, cuirtear Connecticut san áireamh sa réigiún uaireanta, ós rud é go bhfuil a aeráid níos gaire d’aeráid stáit an Mheán Atlantaigh ná an chuid eile de stáit Shasana Nua. Bhí ról tábhachtach ag an Atlantach Láir i bhforbairt chultúr, thráchtáil, thrádáil agus thionscal Mheiriceá; ag deireadh an 19ú haois, thug Frederick Jackson Turner réigiún an Atlantaigh Láir ar a dtugtar "an réigiún tipiciúil Meiriceánach".
Denis Bradley
Is iar-leaschathaoirleach é Denis Bradley ar Bhord Póilíneachta Thuaisceart Éireann, a dhéanann maoirseacht ar reáchtáil Sheirbhís Póilíneachta Thuaisceart Éireann (PSNI) i dTuaisceart Éireann. Saor-iriseoir é Bradley. Bhí sé ina shagart Caitliceach roimhe seo.
Luathbhlianta
Rugadh Bradley i mBun Cranncha, Contae Dhún na nGall, agus rinne sé staidéar i gColáiste Naomh Colum Cille i nDoire. Oirníodh é i 1970.
Seirbhís phoiblí
Tar éis dó an sagartacht a fhágáil, d’oibrigh Bradley mar oibrí sóisialta. Bhunaigh sé Northlands, dídean agus ionad cóireála le haghaidh andúile alcóil agus drugaí i nDoire.
Bhí Bradley ina bhall de Choiste Drugaí Thuaisceart Éireann,de Chomhairle Craolacháin an BBC. agus de Consultative Group on the Past i dTuaisceart Éireann.
Gradaim
I 2005 bhronn Ollscoil Uladh Dochtúireacht Oinigh sa Dlí (LLD) ar Bradley as an méid a chuir sé le saincheisteanna póilíneachta i dTuaisceart Éireann.
Saol pearsanta
Ar 20 Meán Fómhair 2005, gortaíodh Bradley nuair a ionsaíodh é, ag féachaint ag an am ar chluiche sacair i dteach tábhairne i nDoire.
Máel Dóid mac Suibni
Rí Uisnigh de Chlann Cholmáin, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Maol Dóid mac Suibhne (Sean-Ghaeilge Máel Dóid mac Suibni (bás 653). Suibne mac Colmáin (bás 600) ba ea a athair, agus Conall Guthbhinn (bás 635) a dheartháir, iar-ríthe beirt.  Bhí sé i réim ón mbliain 635 go dtí 653.
1904
Tarluithe
mion|La Voile verte ("an seol uaithne") le [[Paul Signac, ola ar chanbhás, 1904]]
Máel Dóid mac Suibni
Le linn na tréimhse seo i stair na Mí, bhíodh achrann idir Clann Cholmáin agus Síol Aodha Sláine. Maraíodh go fealltach Suibhne athair Mhaoil Dóid ag a uncail, Aodh Sláine mac Diarmada (bás 604) sa bhliain 600. Maraíodh deartháir Mhaoil Dóid, Conall Guthbhinn, ag Diarmaid mac Aodha Sláine (bás 665) sa bhliain 635.
Seomra neamh-mhacallach
Seomra ina mbíonn gach dromchla líneáilte le struchtúir is ábhair a ionsúnn fuaim is nach bhfrithchaitheann an fhuaimthonn. Tugtar seomra marbh air freisin. Aon fhuaim a ghintear sa seomra seo, ní fhaightear aon mhacalla uaithi. Áisiúil chun turgnaimh fhuaimiúla a dhéanamh a gcuirfeadh fuaimeanna frithchaite isteach ar na torthaí.
Máel Dóid mac Suibni
Sa bhliain inar tháinig Maol Dóid i gcoróin, mharaigh Diarmaid i mbun chatha a choil ceathrar de Chlann Cholmáin Bhig, Máel Umai agus Colga (mic Aonghasa mhic Colmáin Bhig (bás 621)). Dhá bhliain i ndiaidh sin sa bhliain later in 637, maraíodh a nia, Airmeatach Caoch mac Conaill Guthbhinn, agus a mhac Faolchú, ag Cath Mag Rath ag troid ar son Conghaile Chaoich na Ulad. Bhí Síol Aodh Sláine ar an bhfód ina éadan.
Ní fheictear Maol Dóid féin sna hannála ina thásc sa bhliain 653. Maraíodh a mac, Feredach, i rith coimheascair i gCrannach sa bhliain 697.
Ceannairc de chuid an ghrúpa Wagner, 2023
Rinne fórsaí gallóglach Wagner ceannairc ar an 23–24 Meitheamh 2023 i gcoinne stát na Rúise. Níor mhair an cheannairc ach lá amháin sular stopadar a dturas go Moscó. Le linn an lae, ghlac na fórsaí seilbh ar an mbunáit a bhí ag Arm na Rúise i Rostov-ar-an-Don agus chonacthas iad 200km ó Mhoscó nuair a stopadh an cheannairc.
Fraxinus excelsior
Is speiceas planda bláthanna é Fraxinus excelsior, ar a dtugtar  an fhuinseog, nó an fhuinseog Eorpach, nó an fhuinseog choiteann chun é a idirdhealú ó chineálacha eile fuinseoige, san fhine Oleaceae. Tá an fhuinseog seo dúchasach ar fud mhórthír na hEorpa soir go réigiún Chugais agus sléibhte Alborz, agus an Bhreatain Mhór agus Éire, an dara ceann ag socrú a theorainn thiar. Tá a shuíomh is faide ó thuaidh i réigiún Trondheimsfjord na hIorua. Saothraítear an speiceas go forleathan agus tuairiscítear go bhfuil sé tagtha chun cineáil sa Nua-Shéalainn agus i gceantair scaipthe sna Stáit Aontaithe agus i gCeanada.
Ceannairc de chuid an ghrúpa Wagner, 2023
clé|mion|Físeán: Wagner ar a shlí go Moscó
Imeachtaí
Cháin Prigozhin fórsaí slándála na Rúise go tréan an athuair agus thug le fios go mbeadh deireadh tagtha i bhfad roimhe sin leis an gcogadh in aghaidh na hÚcráine dá mbeadh an Grúpa Wagner i gceannas ar an ionradh.
Iarmhairtí
Sheachain an bhunaíocht i Moscó an grúpa Wagner a bhí ar a thóir, ach an am céanna, buille mór do Putin ab ea an t-éirí amach.
Ba é an dúshlán is mó i gcoinne Putin le linn a cheannaireachta. Chuaigh Yevgeny Prigozhin – ceannasaí fhórsaí Wagner – ar deoraíocht san Bhealarúis. Mhaígh sé nach raibh coup d’état i gceist ach agóid chun a mhíshásamh le ceannairí an airm a léiriú.
I mí Iúil, bhí sé maíte ag ginearál de chuid Arm na Rúise, Maorghinearál Ivan Popov, gur tugadh bata agus bóthar dó mar gur inis sé an fhírinne do na ceannairí míleata i Moscó. Dúirt sé gur thug sé solas ar fhadhbanna lena n-áirítear easpa airtléire agus saighdiúirí a bheith gortaithe nó maraithe in ionsaithe ón Úcráin. Is cosúil gur chuir Popov na teipeanna seo i leith Valery Gerasimov, Ceannaire an Airm, agus Sergei Shoigu, Aire Cosanta na Rúise, gan a n-ainm a úsáid go neamhbhalbh. Bhí an Chreimil ag iarraidh cur in iúl go bhfuil ceannairí ar fad na tíre ina seasamh gualainn ar ghualainn i ndiaidh an mhéid a thit amach leis an eagraíocht Wagner. Ach ba léir go raibh siad scoilte ar cheist ráth an chogaidh san Úcráin.
Cúlra
Bhí an Grúpa Wagner ag troid ar son na Rúise san Úcráin agus bhí buanna móra acu, go háirithe i mBakhmut, ach tá siad freagach as coireanna cogaidh chomh maith, de réir roinnt tuairiscí.
Jean-Jacques Rousseau
clé|mion|230x230px|masc mairbh Fealsamh, scríbhneoir agus ceoltóir ab ea Jean-Jacques Rousseau, (28 Meitheamh, 1712 – 2 Iúil, 1778). Rugadh sa nGinéiv é, agus fuair sé bás i nErmenonville na Fraince. clé|mion|284x284px|Fén gConradh sóisialta; nó Prionsabail an Dlí pholaitiúil
Smaoineamh
Bhí Rousseau ar dhuine de mhór-smaointeoirí na hEagnaíochta, agus bhí tionchar nach beag ag téacsanna dá chuid ar Réabhlóid na Fraince, ar an oideachas, ar an smaointeoireacht pholaitiúil, agus ar fhorbairt agus fhorás an Náisiúnachas.
Is ag triall ar an Château de Vincennes, caisleán atá suite tuairim is 6 km soir ó Pháras, a bhí Rousseau sa bhliain 1749 nuair a bhuail taom inspioráide é. Bhí sé ar a bhealach chun cuairt a thabhairt ar Denis Diderot, cara leis a bhí i mbraighdeanas sa chaisleán de bharr a chuid scríbhinní. Príomh-eagarthóir an Encyclopédie agus duine d’fhealsaimh mhóra na hEagnaíochta ba ea Diderot – fear a bhí ar a dhícheall ag iarraidh soiscéal na heolaíochta agus an réasúin a scaipeadh ar fud na Fraince agus na hEorpa. Ach thiontaigh Rousseau i dtreo eile ar fad tar éis an illumination de Vincennes: is ar an nádúr seachas an eolaíocht, ar na mothúcháin seachas an réasún, a dhíreodh sé a aird feasta. Réamhtheachtaire an rómánsachais ba ea é ón lá sin amach. clé|mion|177x177px|'Dioscúrsa faoi bhunús agus bhoinn an neamhionannais i measc na ndaoine' Bhí Jean-Jacques Rousseau ar na céad smaointeoirí a raibh cur chuige páiste-lárnach aige; bhíodh cosaint dlite faoin fhéineachas don ghasúr fosta, dála an scéil. clé|mion|177x177px| ' Émile, nó Fén oideachas '
Saothar
Bhí a úrscéal Julie, ou la nouvelle Héloïse (Gaeilge: 'Julie, nó an Héloïse nua') ar cheann de mhór-úrscéalta an 18ú haois. Bhí an t-úrscéal seo an-tábhachtach ó thaobh luathfhorbairt an Rómánsachais de, agus bhí an-tionchar aige ar fhorbairt an Rómánsachais sa scéalaíocht go háirithe. clé|mion|177x177px|Ar chléː Rousseau i b[[pastal sa mbliain 1753. Ba é Maurice Quentin de La Tour a dhein an pictiúr.]] I measc mór-shaothar eile de chuid Rousseau, d'fhéadfaí na saothair seo a leanas a lua:
Ceol
Chuir Rousseau go mór leis an gceol ó thaobh theoiric an cheoil agus chumadh an cheoil de.
Saol
Bhuail stroc, is cosúil, é ar an 2 Iúil, 1778.
Mainistir Cnoc Mheilearaí
Mainistir Chistéirseach is ea Mainistir Cnoc Mheilearaí. Tá sí suite i gContae Phort Láirge, thart ar 18km ó Dhún Garbhán.
Stair
D’fhill na Cistéirsigh ar Éirinn agus bhunaigh siad mainistir ag Cnoc Mheilearaí, Co. Phort Láirge sa bhliain 1832. Ba í seo an chéad mhainistir Chistéirseach a bunaíodh in Éirinn ón Reifirméisean. Tá sí anois ar cheann de na mainistreacha is mó de chuid na gCistéirseach.
Tláhuac
Is ceann de 16 delegaciones (buirgí) Chathair Mheicsiceo é Tláhuac.
Naisc sheachtracha
Tlalpan Venustiano Carranza Xochimilco
1954 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1954.
Droichead an Bhuitléaraigh
Is baile suite i gContae an Chabháin é Droichead an Bhuitléaraigh. clé|250px|thumb|Droichead an Bhuitléaraigh
Cló daigéarach
deas|250px|thumb|Cló daigéarach Próiseas luath grianghrafadóireachta, a bhunaigh Louis Daguerre sa bhliain 1839, is ea an cló daigéarach (daguerreotype). clé|mion Ar dtús d'ullmhaítí leathán, plátáilte le hairgead, agus d'íograítí é le gal iaidín. Nochtaí é, le tréimhse fhada nochta, sa cheamara. Ansin réalaítí an íomhá tríd an leathán a chur os cionn mearcair théite. Ar deireadh bhuanaítí an íomhá tríd an leathán a thumadh i dtuaslagán salann boird.
Tháinig próisis níos sábháilte ina ionad sna 1850idí.
Aigní
mion|Aigní ar mhuin a reithe, agus lasracha um a dhá cheann. Is é Aigní (as Sanscrait: अग्नि, rómhánú: Agní) dia tine agus cosantóir an 'oirthir' san Hiondúchas.
Lúna
mion|Dealbh de Lúna
Eos
Is í Eos (Sean-Ghréigis: Ἠώς / Ēṓs) dia na camhaoire i miotaseolaíocht Gréagach.
Droim Chearbán
Is baile suite i gContae an Chabháin é Droim Chearbán.
Sancus
Is é Sancus dia na hiontaoibhe i miotaseolaíocht Rómhánach.
Eiscir
mion|Eiscir i gContae Douglas i stát [[Washington, SAM]] Is é atá i gceist le eiscir ná droim fada caol gainimh is gairbhéil a fhéadfaidh casadh ar feadh faid an-mhóir ar urlár gleanna. Meastar gur cruthaíodh í ag uisce ag rith i dtolláin faoi oighearshruth.
Bryan Dobson
Is iriseoir, léitheoir nuachta agus láithreoir Éireannach le RTÉ é Bryan David Dobson. Rugadh é ar an 10 Feabhra 1960. Faoi láthair, cuireann sé Morning Ireland i láthair. Roimh seo, chuir sé RTÉ News: Six One, RTÉ News: Nine O'Clock agus ó am go ham RTÉ News: One O'Clock i láthair.
Val Doonican
Ba amhránaí agus ceoltóir Éireannach é Michael Valentine Doonican. Rugadh é i bPort Láirge ar an 3 Feabhra 1927 agus fuair se bás i mBeaconsfield, Buckinghamshire ar an 1 Iúil 2015.
Ráitis Cháiliúla de chuid an Chadhnaigh
Is éard atá ar an leathanach seo ná Ráitis Cháiliúla de chuid Mháirtín Uí Chadhain. Foilsíodh cuid áirithe den liosta seo ar Tuairisc.ie.
"Do na Firéin" Comhar, Márta 1962
Atéiné Prómachós
alt=|mion| An dealbh chré-umha Atéiné Prómachós ar an Acrapail, agus a sleá mhór ina lámh. Ba í Atéiné Prómachós (as Sean-Ghréigis: Ἀθηνᾶ Πρόμαχος, 'Atéiné a throideann sa líne thosach') dealbh chré-umha ollmhór de dhealbhú Faidhdias. Bhí sí ina seasamh idir an Propúladha agus an Partanón ar Acrapail na hAithne. Go hard os coinn na cathrach, bhí an dealbh in áit an-fheicéalach i mbun na spéire. Thug na hAithinigh meas dhia caomhnaithe ar Atéiné, an bhandia as ar ainmnítear an chathair féin.
Aistríodh í go Cathair Chonstaintín le haghaidh a sábháilteacht sa bhliain 465 RĊ. Faraor, creidtear gur scrios slua cathróirí meisce í sa bhliain 1203 RĊ.
Tá átairgeadh di sa 'Phartanón' i Nashville atá i Tennessee.
Contae Thiobraid Árann
In oirthear Chúige Mumhan atá Tiobraid Árann nó Contae Thiobraid Árann, I dtaobh riaracháin de, tá an contae roinnte idir Thiobraid Árann Thuaidh agus Tiobraid Árann Theas, agus dhá phríomhbhaile ag an gcontae dá bharr.
Zapopan
Is cathair suite i Meicsiceo í Zapopan.
Altan
Grúpa ceoil traidisiúnta as Éirinn is ea Altan atá ainmnithe i ndiaidh Loch Alltáin i nGaoth Dobhair i gCo. Dhún na nGall. Is í Mairéad Ní Mhaonaigh an príomhamhránaí.
I 1996 d'fhág Altan Green Linnet Records, an comhlacht Meiriceánach a raibh siad leo ar feadh tuairim is deich mbliana, agus shínigh conradh le Virgin Records. Nuair a fógraíodh an t-athrú seo, bhí imní ar go leor daoine, ach chuaigh siad ó neart go neart.
Patrick Magee
Ba aisteoir Éireannach é Patrick Magee a rugadh ar an 31 Márta 1924 agus a fuair bás ar 14 Lúnasa 1982.
Clóáca
I speicis áirithe (mar shampla, péisteanna is éin), réigiún foirceannta na putóige. Osclaíonn conair an bhia, córas an fhuail is córas an atáirgthe uile isteach sa chlóáca, agus folmhaíonn a dtáirgí trí chomhoscailt amháin. Ní mar sin a tharlaíonn i mamaigh phlacainteacha.
Patrick Macnee
B'aisteoir Sasanach é Daniel Patrick Macnee (a rugadh ar an 6 Feabhra 1922 agus a fuair bás ar an 25 Meitheamh 2015).
Eiseaphláinéad
Pláinéad a fhithisíonn réalta taobh amuigh den Ghrianchóras. D'fhionn Michael Mayor is Didier Queloz ón nGinéiv an chéad cheann, i bhfithis timpeall ar 51 Pegasi, i 1995. Fionnadh tuilleadh i 1996, i bhfithisí thart ar 70 Virginis, 47 Utsaa Rajoris, is 55 Cancri, agus tuilleadh fós ó shin.
Cló dubh
mion|An cló dubh i bpléaráca Piers Ploughman, saltair ón 14ú haois sa [[An Leabharlann Briotanach|Leabharlann na Breataine.]] Stíl scríbhneoireachta a bhí an-choitianta sa Mheánaois, bunús na samhlacha luatha do chló na gclódóirí sa Ghearmáin. Tugtar cló Gotach air. Bhí na línte is na fo-línte uile sna litreacha gar do bheith díreach.
Clementia
mion|Sean-dealbh de Chlementia sa Museo Chiaramonti Is í Clementia (Laidin ar trócaire) dia na trócaire i miotaseolaíocht Rómhánach.
Cealla Sertoli
Feadáin iompartha seamhain sna huiríocha is ea na cealla Sertoli. Feidhmíonn siad chun timpeallacht bharrmhaith a sholáthar i gcomhair forbairt na speirmeacha. Glacann siad ról tábhachtach i bhfás is caomhnú an bhaic idir uirí is fuil freisin.
Spes
mion|Dealbh de Shpes
Is í Spes (Laidin ar dóchas) dia an dóchais i miotaseolaíocht Rómhánach.
Grand Prix 1982
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1982 i leadóg ar an Grand Prix. Bhuaigh Ivan Lendl na craobhacha is mó le 14, an airgead is mó agus bhuaigh John McEnroe na pointí is mó. Ba é Jimmy Connors imreoir na bliana.
Conall Guthbhinn
Rí Uisnigh de Chlann Cholmáin, géag d'Uí Néill an Deiscirt ba ea Conall mac Suibhne (Sean-Ghaeilge Conall mac Suibni) (bás 635), a glaodh Conall Guthbinn air. Suibhne mac Colmáin (bás 600), iar-rí, ba ea a athair. He ruled from 621 to 635.
Bhí Suibhne athair Chonaill maraithe sa bhliain 600 ag a uncail Aodh Sláine mac Diarmada (bás 604), sinsear eapainmneach Shíol Aodha Sláine. Thosaigh mar thoradh achrann idir Clann Cholmáin agus Síol Aodha Sláine, agus sa bhliain 604, tharla cath ag Faiche mhic Meancnáin (Faithche Mic Mencnain), ar bhruach Loch Seimhdí (Contae na hIarmhí). I rith an chatha, chonaic Conall a dheartháir altrama, Aodh Gustan, ag marú Aodha Sláine. Maraíodh fosta comhghuaillithe Aodha Sláine, mar a bhí Aodh Rón Uí Fhailí agus Aodh Buí, rí Tethba.
Insítear i nAnnála Uladh: ''Ni nuair i rith in airle ''donaib ocaib al Thuirbe, ''Conall ro-bi Aedh Slaine, ''Aedh Slaine ro-bi Suibne Ní an uair i rith na (comh)airle, dosna hóglaigh thall Tuirbhe: mharaigh Conall Aodha Sláine, mharaigh Aodha Sláine Suibhne.
Tháinig Conall i gcoróin mar rí Uisnigh sa bhliain 621 tar éis bhás the death of Aonghasa mhic Colmáin Bhig. Sa bhliain 622, i rith Cath Cenn Deilgthen (Cill Dealga in Contae na Mí), chloígh Conall a ghaoil chomhraic i gceannas bheirt mhac le Librén mac Illand Cerbaill. Deartháir le sin-seanathair Chonaill, an Ardrí Diarmaid mac Cearbhaill (bás 565), ba ea Illand. Throid Domhnall Breac (bás 642), rí Dál Riada in am trátha, i dteannta le Conall.
Sa bhliain 633, ag Life, chuir Conall féin i bpáirt le Failbhe Flann mac Aodha Dhuibh (bás 637), rí Mumhan, chun cuidiú le Faolán mac Colmáin (bás 666?) Uí Dhúnlainge agus Criomhthainn mac Aodha Uí Mháil á chloí agus á mharú aige, agus coróin na Laigean faighte aige. Chabhair Clann Cholmáin le muintir Uí Dhúnlainge ina n-achrann le Síol Aodha Sláine, agus dá bharr bhí siad in ann cúrsaí ar an teorainn le muintir Uí Fhailí a smachtú.  Phós Faolán mac Colmáin le hUasal deirfiúr Chonaill (bás 643).
Sa bhliain 634, ag Cath Loch Trethin ag Fremainn (Loch Drin, suite ó thuaidh de Chullionbeg, Contae na hIarmhí), mharaigh Conall Conghal mac Aodha Sláine, rí Bhreá, agus a dheartháir Ailill Cruitire, ag leanúint leis an achrann le Síol Aodha Sláine. Sa bhliain 635, mharaigh Diarmaid mac Aodha Sláine (bás 665) Conall i dtigh mhac Nadh Fhraoigh.
Maraíodh mac Chonaill, Airmeatach Caoch, ag Cath Mag Rath (Maigh Rath, Contae an Dúin) sa bhliain 637 ag troid ar son Chonghaile Chaoich na Ulad agus an tArdrí Domhnall mac Aodha (bás 642) de Chineál Chonaill. Maraíodh fosta mac Airmeataigh, Faolchú, sa chath úd. Rí Uisnigh ba ea mac eile Airmeataigh, Diarmaid Dian (bás 689).
1955 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1955.
Bithóipse leachtach
Is éard is bithóipse leachtach ann ná an tsampláil agus an anailís ar fhíochán bitheolaíoch neamhsholadach, fuil go príomha. Cosúil le bithóipse thraidisiúnta, úsáidtear an cineál seo teicníochta go príomha mar uirlis dhiagnóiseach agus mhonatóireachta le haghaidh galar cosúil le hailse, agus leis an tairbhe bhreise a bhaineann le bheith neamhionrach den chuid is mó. Féadfar bithóipsí leachtacha a úsáid freisin chun éifeachtúlacht druga cóireála ailse a bhailíochtú trí shamplaí iolracha a thógáil i gceann cúpla seachtain. Féadfaidh an teicneolaíocht a bheith tairbheach freisin d'othair tar éis cóireála chun monatóireacht a dhéanamh ar athiompú.
Níl cur i bhfeidhm cliniciúil na mbithóipse leachtacha forleathan fós ach tá siad ag éirí caighdeánach mar chúram i réimsí áirithe.
Cineálacha
Tá roinnt cineálacha de mhodhanna bithóipsí leachtacha ann; braitheann roghnú an mhodha ar an riocht sláinte a bhfuil staidéar á dhéanamh air.
Gleann Ghaibhle
Is baile suite i gContae an Chabháin é Gleann Ghaibhle.
Pontas (miotaseolaíocht)
Sa mhiotaseolaíocht Ghréagach dia na farraige réamh-Oilimpeach is ea Pontas ( Sean-Ghréigis Πόντος Póntos "farraige") agus ceann de dhéithe príomhordúla na Gréige. Mac le Gáia is ea Pontas, agus níl athair aige; Dar leis an bhfile Gréagach Héisiad, rugadh é gan cúpláil, ach de réir Hyginus, is mac le hAithér, agus Gáia é Pontas.
14 Bealtaine
Is é an 14 Bealtaine an 134ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 135ú lá i mbliain bhisigh. Tá 231 lá fágtha sa bhliain.
Guth na Bliadhna
B'iris Ghaeilge na hAlban í Guth na Bliadhna a foilsíodh idir 1904 agus 1925 i nGlaschú. Bhí cáil uirthi mar gheall ar a fócas ar an bpolaitíocht, go háirithe ar cheisteanna radacacha reatha ar nós neamhspleáchas na hAlban agus fiú aontas polaitiúil na hÉireann. Ba é Ruaraidh Arascain is Mhàirr a bhunaigh í.
Lisa the Veterinarian
Craoladh an cúígiú heipeasóid déag, Lisa the Veterinarian, den seachtú sraith is fiche The Simpsons ar an 6 Márta 2016. Scríobh Dan Vebber an eipeasóid seo. D'fhéach 3.09 milliún duine ar an eipeasóid.
Ginearáloifigeach
mion|Pedro de Aranda Capitano generale di Valencia Is éard is ginearáloifigeach (Fraincís:capitaine général) ann na oifigeach ardchéimiúil sna hairm, agus i roinnt náisiúin sna fórsaí aeir, fórsaí spáis, agus sna saighdiúirí nó coisithe cabhlaigh.
I roinnt úsáidí tagraíonn an téarma "ginearáloifigeach" do chéim os cionn an choirnéil.
Loighic mhatamaiticiúil
mion|Russell, Whitehead - Principia Mathematica Cur i bhfeidhm an chruinnis mhatamaiticiúil is teicníochtaí siombalacha i staidéar na loighce.
Mar shampla, forbairt na dteangacha foirmiúla is na gcóras aicsímí chun cruthuithe loighciúla a thógáil. Tugtar loighic shiombalach uirthi freisin.
An Foras Pátrúnachta
Is é An Foras Pátrúnachta na Scoileanna Lán-Ghaeilge Teo. nó An Foras Pátrúnachta an pátrún is mó ar scoileanna lán-Ghaeilge ag an gcéad agus an dara leibhéal i bPoblacht na hÉireann. Tá breis is 70 scoil faoina bpátrúnacht. Tá siad ina phátrún ar scoileanna lán-Ghaeilge a bhfuil éiteas Caitliceach, Ilchreidmheach, agus Idirchreidmheach (Caitliceach / Protastúnach) acu. Is mian leo líon na scoileanna lán-Ghaeilge a fhás freisin ionas go mbeidh gach tuismitheoir a roghnódh oideachas lán-Ghaeilge in ann teacht ar an rogha sin dá bpáistí agus deánann siad stocaireacht ar son an sprioc sin a bhaint amach.
Loighic mhatamaiticiúil
Tagairtí
An Foras Pátrúnachta
Bunaíodh An Foras Pátrúnachta sa bhliain 1993 ionas go mbeadh rogha eile ag scoileanna maidir le pátrúnacht. An fhís atá ag An Foras Pátrúnachta ná oideachas lán-Ghaeilge den scoth a chothú, a fhorbairt agus a leathnú sa tír.
Is é Caoimhín Ó hEaghra mar Ard-Runaí na heagraíochta.
Nuacht
Ag deireadh 2018 sheol siad feachtas ollmhór dar teideal Gaelscoil4All agus tá siad ag stocaireacht maidir le seo ionas go mbeadh líon ard gaelscoileanna nua ag an mbunleibhéal agus tuilleadh gaelcholáistí nua bunaithe ina dhiaidh an bhliain sin.
Határ
deas|215px|thumb|Határ Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na hÉigipte í Határ.
Úna O'Hagan
Is údar, iriseoir agus iar-léitheoir nuachta le RTÉ Éireannach í Una O'Hagan. Rugadh í sa bhliain 1962. Chuir sí Six One News, Nine O'Clock News agus One O'Clock News i láthair.
Loighic mhódach
Brainse den loighic a phléann infeiris a bhaineann le ráitis riachtanais is féidearthachta. Ardaíonn an staidéar seo ceisteanna suntasacha sa mheitifisic agus fealsúnacht teanga.
Eisisféar
Ciseal seachtrach an atmaisféir, timpeall 400 km in airde, a n-éalaíonn gáis éadroma tríd.
Fosfáit déhidrigine
Is ian neamhorgánach í an fosfáit déhidrigine nó ian an aigéid fhosfaraigh leis an bhfoirmle [H 2 PO 4 ] -. Tá fosfáití le fáil go forleathan i gcórais nádúrtha.
Úsáidtear na fosfáití sóidiam seo go saorga i bpróiseáil agus i bpacáistiú bia mar oibreáin eiblithe, oibreáin neodraithe, oibreáin gníomhachtaithe dromchla, agus oibreáin leamhacháin a sholáthraíonn buntáistí do dhaoine. Coisceann siadgníomhairí eiblithe dhá chomhábhar a scaradh i mbianna próiseáilte, a scaradh óna chéile faoi dhálaí nádúrtha agus cuireann gníomhairí neodraithe blas níos úire ar bhianna próiseáilte agus mar thoradh ar sin bíonn seilfré méadaithe sna mbianna seo. Coscann dromchlaghníomhairí teannas dromchla a fhoirmiú ar bhianna próiseáilte ina bhfuil leacht agus ar deireadh, úsáidtear gníomhairí leamhacháin i mbianna próiseáilte chun cabhrú le giosta a leathnú in earraí bácáilte.
Harry Schwarz
Státaire agus baincéir san Afraic Theas ab ea Harry Schwartz (13 Bealtaine 1924 – 5 Feabhra 2010), agus duine ar bhí ar thús cadhnaíochta na ndlíodóirí san Afraic Theas ina ré. clé|mion|1975
Saol
Theith Schwarz an Ghearmáin in éineacht lena theaghlach díreach i ndiaidh theacht i gcumhacht na Naitsithe agus thairg an Afraic Theas tearmann dóibh sa bhliain 1934 (in aois 10 bliain do Schwarz).
Tar éis dó a bheith in Aerfhórsa na hAfraice Theas i rith an Dara Cogadh Domhanda, d'fhreastail sé ar Ollscoil an Witwatersrand. Bronnadh BA (le gradam sa stair agus sa stair eacnamaíochta) agus LLB air. clé|mion|Harry Schwarz agus [[George H. W. Bush,timpeall 1991]] In Ollscoil Witwatersrand, bhuail sé ar Nelson Mandela agus Joe Slovo agus d'éirigh sé mór leo. Rinneadh abhcóide ag Barra na hAfraice Theas de sa bhliain 1953 agus bhí sé i measc na ndlíodóirí cosanta i Triail Rivonia (1963-64). D'fhág Schwarz an Barra ag an bpointe sin chun chun iompú ina aturnae, ionas go mbeadh sé ina ann níos mó a dhéanamh sa troid i gcoinne na cinedheighilte.
Seachas an t-am a chaith Schwarz mar phríomhfheidhmeannach ar Merchant Bank (1969-74) agus mar Ambasadóir na hAfraice Theas chuig Stáit Aontaithe Mheiriceá (1991-95), lean sé ar aghaidh ag dlíodóireacht go dtí go bhfuair sé bás. clé|mion|timpeall 1992 Chuaigh Schwarz isteach sa Pháirtí Aontaithe nuair a bhí ina mhic léinn i Wits agus d'fhan sé ann ar feadh roinnt mhaith blianta. Bhí Schwartz ina bhall de Chomhairle Cúige Transvaal (1958-74) agus den Tionól Reachtach (1974-91). clé|mion|Harry Schwarz, [[Hillary Rodham Clinton|Hillary Clinton, Bill Clinton agus Annette Schwarz, 1993 ]] Bhí Schwarz ina cheannaire d'eite fhorásach an Pháirtí Aontaithe; scar sé leis an bpáirtí sin sa bhliain 1975 agus bhí róil lárnacha aige sa Pháirtí Feidearálach Forásach agus, ina dhiaidh sin, sa Pháirtí Daonlathach le linn an chuid eile dá shaol sa pholaitíocht.
Sna 1970idí agus 1980idí, chuidigh Schwarz go mór le fís a leagan amach faoin gcaoi a d'fhéadfadh an Afraic Theas a bheith daonlathach agus neamh-idirdhealaitheach san am a bhí le teacht, go háirithe maidir leis an bhfeidhm a bheadh ag Bille na gCeart.
Léiríodh cé chomh tiomanta réimeas De Klerk do bunathrú polaitiúil nuair a ceapadh Schwartz mar Ambasadóir na hAfraice Theas i Washington sa bhliain 1991.
Bhí Schwarz chun tosaigh sa i bpobal Giúdach na hAfraice Theas ar feadh a ghairmréime agus cháin sé an frith-Sheimíteachas go géar agus bhí sé go mór i bhfabhar dea-chaidreamh le Stát Iosrael riamh.
Fuair sé bás nuair a bhí sé cúig bliana is ochtó d'aois, ar 5 Feabhra 2010.
Emma Blackery
mion|Emma Blackery, 2018 YouTubálaí agus ceoltóir as An Ríocht Aontaithe í Emma Louise Blackery (rugadh ar 11ú Samhain 1991). Is as Basildon, Essex í. Tá beagnach 1,200,000 suibscríobhaí aici agus 75 milliún físeán féach aici freisin.
Saol pearsanta
Rugadh Emma Blackery i mBasildon, Essex. Scar a tuismitheoirí nuair a bhí sí trí bliana déag d'aois. Ansin cónaíonn sí lena hathair. Anois tá beirt páiste eile ag a máthair, Febe agus Travis, deartháirnóid Emma.
D'fhreastail Emma ar Scoil Bromfords agus ar Coláiste SEEVIC. Rinne sí staidéar ar Bhéarla, mata, agus polaitíocht agus rialtas san ollscoil.
YouTube
D'ainmnigh sí a céad chínéal 'emmaforthewin'.
Ar a dara cineál (an cineál atá sí ag úsáid anois) cuir sí an t-ainm 'emmablackery' ar an gcineál ansin ach d'athainmnigh sí é 'Emma Blackery' i mBealtaine, 2012. Athraigh sí ar ais go dtí 'emmablackery' é in Eanáir 2015. Thosaigh sí ar Youtube ag léamh '50 Shades of Gray' ar a cineál, ach scriosadh na físéain de bharr briseadh cóipcheart.
Tá trí cineál aici ar Youtube; cineál greannmhar, cineál áilleacht - Boxes of Foxes, agus cineál imirtheach - BirdyBoots
Ceol
D'eisigh sí a chéad SL roimh a chéad chínéal ar YouTube. Glaodh 'Human Behaviour' air. Dúirt sí sin sa físeán "MY FIRST CRUSH? | Emma Blackery". I mí Iúil d'eisigh sí a dara SL; Distance agus an físeán don amhrán 'Go the Distance'. Tá níos mó ná 1,250,000 féach ar an bhfíseán sin. D'eisigh sí a tríú SL, Perfect, ar an 11ú lá de mhí Samhain, a bhreithlá.
2000
Bliain bhisigh ab ea an bhliain 2000. (MM)
Eachtraí
mion|275px|Droichead Øresund
The X-Files (séasúr 5)
Eipeasóidí
Tá eipeasóidí marcáilte leis an daigéar dúbailte (‡) eipeasóidí atá cuid den snáithe scéil Miotaseolaíocht eachtráin.
An Mullach, Contae an Chabháin
Is baile suite i gContae an Chabháin é Achadh an IúirAn Mullach.
Elisha Cuthbert
Is aisteoir Ceanadach í Elisha Cuthbert a rugadh ar 30 Samhain 1982 i gCalgary, Alberta.
Luíochán Droma na Coille (1988)
Ar an 30 Lúnasa 1988, mharaigh an Special Air Service (SAS) triúr as an IRA ag Droim na Coille, Contae Thír Eoghain —Gerard Harte, Martin Harte agus Brian Mullin. Rugadh orthu i luíochán. Bhí sé ar intinn ag an triúr chun fear as an UDR a mharú, ach bhí siad gafa i sáinn.
D'úsáid na fórsaí slándála an lámh láidir orthu. Chriathraigh an SAS le piléir iad; scaoil siad 220 urchar in iomlán. Tháinig an coiste cróinéara amach sa bhliain 1992; ní raibh 'polasaí lámhaigh agus maraigh' ag na fórsaí slándála, a dúirt fiosrúchán. An lá dár gcionn, ar 31 Lúnasa, sa Chreagán, Doire, maraíodh Sean Dalton, Shelia Lewis agus Gerard Curran nuair a phléasc buama bobghaiste de chuid an IRA. Botún a bhí ann.
Ar an 20 Lúnasa, maraíodh 8 saighdiúir i mBaile Uí Dhálaigh,, agus gortaíodh 28 eile, nuair a phléasc buama de chuid an IRA, buama seiftithe fágtha ar thaobh an bhóthair.
Tlalpan
Is ceann de 16 delegaciones (buirgí) Chathair Mheicsiceo é Tlalpan.
Naisc sheachtracha
Venustiano Carranza Xochimilco
Sobac
deas|215px|thumb|Sobac Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na hÉigipte é Sobac.
Catherine Connolly
Gairmréim Pholaitiúil
Toghadh Connolly mar Chomhairleoir Cathrach i nGaillimh don chéad uair i mí an Mheithimh 1999 agus í ina ball de Pháirtí an Lucht Oibre. D'fhan sí sa phost seo ar feadh 17 bhliain, go dtí go toghadh í mar Theachta Dála i 2016. Ar an gComhairle Cathrach, toghadh í sa cheantar thiar (1999, 2009) agus uair amháin sa cheantar theas (2004). Toghadh ina Méara na Gaillimhe í ó 2004-2005.
D'éirigh Connolly as Páirtí an Lucht Oibre i 2006 nuair a roghnaigh cheannceathrú an pháirtí nach mbeadh ach iarrthóir amháin (Mícheál D. Ó hUiginn) ag seasamh sa Dáilcheantar Gaillimh Thiar in Olltoghchán 2007. Tar éis di an páirtí a fhágáil, sheas Connolly mar iarrthóir Neamhspleách san Olltoghchán 2007. Fuair sí 3.64% na vótaí chéad rogha agus ní fhuair sí suíochán. Sheas Connolly in Olltoghchán 2011 agus fuair sí 7.86% na vótaí céadrogha. Ní raibh ach 17 vóta idir í féin agus an iarrthóir Seán Ó Cadhain, ach tar éis athchomhaireamh na vótaí, toghadh Ó Cadhain agus ní fhuair Connolly an suíochán.
Déardaoin Deascabhála
Lá féile is ea Déardaoin Deascabhála nó Lá na Deascabhála agus "éirí ár dTiarna in airde ar neamh" . De réir an traidisiúin Chríostaí, tharla deascabháil Íosa daichead lá tar éis a aiséirí, nó 39 lá tar éis Domhnach Cásca. Léitear i nGíomhartha na nAspal 1:11 go ndeachaigh Íosa Críost ar neamh.
Catherine Connolly
Gairmréim Pholaitiúil
Toghadh í do Dháil Éireann (an 32ú Dáil) in Olltoghchán 2016 le 7.59% de na vótaí céadrogha. Roghnaigh sí Richard Boyd Barrett i bpróiseas roghnúcháin Taoisigh na 32ú Dála. Ba í a deirfiúr, Colette Connolly, ball de Pháirtí an Lucht Oibre]], a fuair a suíochán ar an gComhairle Cathrach i 2016. Atoghadh Catherine in Olltoghchán 2020 le 9.0% de na vótaí céadrogha.
Tá Connolly líofa sa Ghaeilge. Ceapadh ina Chathaoirleach í ar Choiste na Gaeilge, na Gaeltachta agus na nOileán i 2016 agus suíonn sí ar An Coiste um Chuntais Phoiblí.
Oibríonn Connolly ar chúrsaí timpeallachta. Tá sí i bhfabhar an córas iompar poiblí a fheabhsú agus tá sí i gcoinne beartaithe don tSeachbhóthar Cathair na Gaillimhe. Pátrún Gluaiseacht an Phobail is ea í.
Saol Oibre
Abhcóide a bhí Connolly uair amháin agus bhí sí ag obair mar Shíceolaí Ciniciúil leis an mBord Sláinte Thiar i mBéal Átha na Slua, Cathair na Gaillimhe agus Conamara.
Georges Seurat
mion|Un dimanche après-midi à l'île de la Grande Jatte, (Tráthnóna Dé Domhnaigh ar oileán La Grande Jatte) mion|Une Baignade, Asniéres, (Ag Snámh, Asnières) Péintéir a rugadh agus a fuair bás i bPáras na Fraince ab ea Georges-Pierre Seurat (2 Nollaig 1859 – 29 Márta 1891). Ghnóthaigh sé cáil as a theicníocht péinteála, pointíleachas nó deighilteachas dathanna, inar thóg sé an pictiúr leis na mílte spotaí bídeacha datha. Sampla cáiliúil uaidh is ea Une Baignade, Asniéres (Ag Snámh, Asnières, 1883-1884).
Catherine Connolly
Saol Pearsanta
Is as Seantalamh i gCathair na Gaillimhe í Connolly agus tá sí ina cónaí sa Chladach ó bhliain 1988. Tá sí pósta agus tá beirt mhac aici. Toghadh a deirfiúr Colette Connolly mar Chomhairleoir Cathrach na Gaillimhe sa bhliain 2004.
Naisc Sheachtracha
Suíomh Oifigiúil
Tót
deas|215px|thumb|Tót Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na hÉigipte é Tót.
Mary Kennedy
Is údar, pearsa theilifíse agus iar-léitheoir nuachta Éireannach í Mary Kennedy (Gaeilge: Máire Ní Chinnéide). Rugadh í ar an 4 Deireadh Fómhair 1954. Is láithreoir reatha í ar Nationwide le Anne Cassin. Chuir sí Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1995 i láthair ón Point Theatre, Baile Átha Cliath.
Dungaraí (éadach)
mion Rabhlaer, nó forchóta, d'éadach garbh cadáis (deinim uaireanta) is ea dungaraí.
Loimic
Ceimiceán a úsáidtear chun gruaig ar an gcraiceann nach dteastaíonn a bhaint. De ghnáth bíonn alcailí, suilfídí miotalacha is mearcaptain inti, agus feidhmíonn sí trí struchtúr ceimiceach na próitéine sa ghruaig a réabadh.
Peter Murrell
Is iar-phríomhfheidhmeannach Pháirtí Náisiúnta na hAlban (PNA) é Peter Tierney Murrell (rugadh 1964). Tá sé pósta le Nicola Sturgeon, iar-cheannaire an PNA agus Iar-Chéad-Aire na hAlban (Gaeilge na hAlban: Prìomh-mhinistearan na h-Alba).
Gairmréim
Sula ndeachaigh sé isteach sa pholaitíocht, bhí Peter Murrell ar feadh tréimhse ina Oifigeach caidrimh phoiblí d’Eaglais na hAlban (Gaeilge na hAlban:Eaglais na h-Alba). Sa bhliain 1989 toghadh Murrell mar Thionólaí Ballraíochta ag craobh Cheann Phàdraig den PNA. I dtoghcháin áitiúla na Bealtaine 1992 do Chomhairle Cheantair Bhanbh is Bùchainn, bhí Murrell ina ghníomhaire toghcháin d'iarrthóirí sna bardaí Longside/ Raitear, agus Buchanhaven/Catto. I Meitheamh 1993 athcheapadh Murrell ina rúnaí ar bhrainse Banff agus Buchan de Chomhairle Saoránach. Faoi Bhealtaine 1994, bhí Murrell ina chúntóir taighde do cheannaire an pháirtí Alex Salmond. I mí Feabhra 1995, bhí Murrell ag obair mar Chúntóir Parlaiminte don Dr Allan Macartney FPE atá lonnaithe in Obar Dheathain. Dúirt an Evening Express go raibh sé “previously responsible for MP Alex Salmond's Banff Buchan office”. I mí na Nollag 1996, ba é ról tuairiscithe Murrell ná “constituency researcher”.
Bhí Murrell ina phríomhfheidhmeannach ar an PNA idir 1999-2023. D'éirigh sé as a phost nuair a d'éirigh a bhean as ceannaireacht an Pháirtí.
Conspóid
Sa bhliain 2023, bhí Murrell gafa i bhfiosrúchán faoi mhaoiniú an pháirtí. Bhí na póilíní ag fiosrú an méid a tharla de £600,000 a bhailigh lucht feachtais i 2017 ar son neamhspleáchas na hAlban, airgead a bhí ceaptha a bheith curtha go leataobh go sonrach ar mhaithe leis an bhfeachtas sin, ach nach raibh aon trácht air i gcuntais an pháirtí.
Searcóg
Is baile suite i gContae an Chabháin í Searcóg.
1956 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1956.
Sraith an Domhain
Is baile suite i gContae an Chabháin í Sraith an Domhain.
The Walking Dead (Séasúr 9)
Tá an 9ú séasúr dírithe ar phobail aontaithe 18 mí tar éis díomua Negan ag Rick Grimes. Díríonn an séasúr ar na baic atá orthu agus ar na contúirtí taobh istigh agus taobh amuigh den comhaontas atá ag bagairt orthu, agus ar na Whisperers atá ag bagairt orthu freisin.
Seo an séasúr deireanach ina bhfuil Andrew Lincoln a bhfuil páirt aige mar Rick Grimes ón gcéad shéasúr. Níl Lauren Cohan ach i 5 clár sa séasúr seo, a bhfuil páirt aici mar Maggie Green ón dara séasúr.
Mac-Talla (iris)
Ba nuachtán Gaeilge é Mac-Talla a foilsíodh go seachtainiúil - gach re seachtain ar a dhéanaí, i Sidni, Alba Nuadh, idir 28 Bealtaine 1892 agus 24 Meitheamh 1904, tuairim is 540 eagrán san iomlán
Ba é Eoin MacFhionghain (1869-1944) an t-eagarthóir. Rugadh é i mbaile Inbhir Nis i gCeap Breatainn. Ní raibh sé ach trí bliana is fiche d’aois nuair a bhunaigh sé Mac-Tall, an chéad fhoilseachán dá shórt sa domhan.
Bhí nuacht áitiúil, náisiúnta agus idirnáisiúnta mar chuid de, chomh maith le filíocht, amhráin, scéalta, aistriúcháin agus aistí.
Tá gach eagrán ar fáil i bhformáid PDF, agus gach leathanach ar leith mar chomhad JPEG ó shuíomh Gréasáin an SMO.
Smugairle róin
Is ainm coitianta é smugairle róin (nó sceith róin) ar go leor speiceas éagsúil san fhofhíleam Medusozoa den fhíleam Cnidaria. Ní grúpa tacsanomaíochta iad. Faightear ag snámh iad i ngach aon aigéan ar domhan, ón dromchla anuas go dtí domhain na farraige. Tá cealg ag gach smugairle róin, ach níl ceann contúirteach ag an chuid is mó dóibh.
16 Bealtaine
Is é an 16 Bealtaine an 136ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 137ú lá i mbliain bhisigh. Tá 229 lá fágtha sa bhliain.
Smugairle róin
Rinne Séamus Mac an Iomaire cur síos ar roinnt speiceas smugairlí róin a bhí coitianta ar chladaí Chonamara: Bíonn an mhuir druid te le smugairlí róin sa samhradh. Níl aon neamhspleáchas ag baint leo mar go bhfuil siad faoi shilleadh na ríchoinnle ag cumhacht taoille trá agus tuile. Tá go leor cineálacha acu ann ach is beag nach aon déanamh amháin atá ar fad orthu, deánamh scáth fearthainne, an taobh dronnach in uachtar, cuid acu troigh ar leithead agus as sin go dtí oiread leathphingine... Nuair a bhíos gaoth mhór agus oibriú farraige ann sa samhradh caitear go leor de na cinn a bhíos in aice láthair isteach. Seargann siad as cumraíocht le grian agus gaoth mar is uisce ar fad iad beagnach. Tá cineál beag acu ar dhath an uisce a bhfuil crosóg ghorm ina lár, a dtugtar sceitheanna róin orthu... Ní bhaintear leas ar bith as na smugairlí róin agus cheapfá le breathnú orthu san uisce gur rudaí an-deas iad, ach nuair a thagas siad i dtír ar an trá ní mórán slaicht a bhíos orthu. Nuair a bhíos go leor acu lofa bíonn boladh an-ghránna uathu agus ní thaitníonn siad leis na faoileáin féin, ná ní bhreathnódh na portáin díreach orthu.
Venustiano Carranza (delegacion Chathair Mheicsiceo)
Is ceann de 16 delegaciones (buirgí) Chathair Mheicsiceo é Venustiano Carranza.
Clóbhualadh
deas|200px|thumb|Clóbhualadh Foirm priontála ina gcuirtear an íomhá atá le priontáil mar rilíf ar dhromchla miotail nó adhmaid agus a n-aistrítear í mar chló dúigh ar an mbun priontála, páipéar de ghnáth. Chun go mbeidh an cló inléite ó chlé go deas, ní mór go mbeidh an íomhá atá le priontáil iompaithe droim ar ais. Cruthaítear an íomhá seo as cló is bloic léirithe. Go luath sa 20ú céad saothraíodh na córais línechló is aonchló chun leagan amach an chló a uathoibriú, trí mhéarchláir a úsáid chun línte cló nó slugaí a theilgean (i línechló) nó carachtair aonaracha a eagrú i líne (in aonchló). I gcórais níos nua-aoisí, déantar plátaí plánacha nó cuaracha chun leathanach iomlán nó sraith leathanach a tháirgeadh. Faoi seo, áfach, tá liteagrafaíocht aischló curtha in ionad an chlóbhuailte beagnach go hiomlán.
Venustiano Carranza (delegacion Chathair Mheicsiceo)
Naisc sheachtracha
Xochimilco
Anne Cassin
Is iriseoir agus léitheoir nuachta ag obair do RTÉ í Anne Cassin.
Loimpre
Iasc bunaidh gach corrán a fhaightear in uiscí mara is úra gar don chósta san Atlantach thuaidh. Suas le 90 cm ar fhad. An béal cosúil le súiteoir, ach le fiacla raspacha. Itheann na loimprí fásta sreabháin cholainne iasc eile. Uaireanta is lotnaid shuntasach í i meánna áitiúla iascaireachta.
Anne Cassin
Thosaigh sí a gairm ar Radio Nova i 1982, ag cur Dublin Today i láthair, le Bryan Dobson. Ainmníodh í mar láithreoir Nationwide ar an 20 Nollaig 2011, ag teacht in áit Michael Ryan. Thosaigh sí ag cur Nationwide i láthair ar an 13 Eanáir 2012.
Coláiste Iognáid
Scoil iarbhunoideachais i gCathair na Gaillimhe is ea Coláiste Iognáid. Scoil Íosánach ab ea an scoil le fada, ach thug an t-ord sin le fios nach mbeidís i gceannas na scoile i bhfad eile tar éis gur cuireadh deireadh lena bparóiste speisialta i gCathair na Gaillimhe. Tuigtear, ámh, go gcoimeádfar eitic láidir Chaitliceach sa scoil.
Xochimilco
Is ceann de 16 delegaciones (buirgí) Chathair Mheicsiceo é Xochimilco.
Coláiste Iognáid
Scoil do bhuachaillí amháin ab ea í go dtí na hochtóidí, ach ó shin i leith tá sí measctha.
Tá an scoil láidir i rámhaíocht agus rugbaí, ach imeartar an-chuid spórt eile ann. Leagtar béim sa scoil ar intleacht agus spioradáltacht, agus is minic a fheictear an scoil ag díospóireacht sna comórtais náisiúnta. mion|[[William Joyce|Lord Haw Haw ar an úrlár, 1945]]
Iarscoláirí
D'fhreastail William Joyce, nó Lord Haw Haw ar Choláiste Iognáid sna 1910idí. Dúradh faoi Joyce, dílseoir óg ag an am, go raibh Gaeilge líofa aige.
Bhí ceannasaí Aer Arann, Pádraig Ó Céidigh, ina mhúinteoir ann ar feadh tamaill.
Iarscoláirí cáiliúla eile is ea Robert (Bobby) Molloy, an craoltóir Proinsias Mac Aonghusa, an craoltóir Sean O'Rourke, Frank Hugh O'Donnell agus iriseoir Harry McGee.
An Chloch
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Chloch air:
Satakunta
Ceann de réigiúin na Fionlainne is ea Satakunta (Sualainnis: Satakunda, Laidin: Finnia Septentrionalis nó Satagundia). Tá sé ag críochantacht leis na réigiúin eile Iardheisceart na Fionlainne, Pirkanmaa, an Ostrabóitne Theas agus an Ostrabóitne.
Siún Nic Gearailt
Is léitheoir nuachta le RTÉ í Siún Nic Gearailt. Rugadh í ar an 14 Meán Fómhair 1971.
Satakunta
Is í Pori príomhchathair an réigiúin.
Bardais
Roinntear Satakunta ina 18 bardas.
Siún Nic Gearailt
Cuireann sí Nuacht RTÉ i láthair. Roimh seo, chuir sí RTÉ News: Six One, RTÉ News on Two agus RTÉ News: Nine O'Clock i láthair.
Is cainteoir dúchais na Gaelainne í. Tógadh suas in An Fheothanach in iarthar Contae Chiarraí í. Chomh maith le sin, is cainteoir líofa na Gearmáinis í.
Cloch bheo
Planda ilbhliantúil atá dúchasach do dheisceart na hAfraice agus oiriúnaithe do choinníollacha tirime fásaigh. Péire amháin duilleog bliantúil, ata go mór le huisce agus cónasctha beagnach go hiomlán. Fásann an bláth, atá cosúil le nóinín, idir na duilleoga. Baineann gach saghas le saghas ar leith carraige, agus bíonn na bláthanna daite cosúil lena charraig féin. Sampla tearc d'aithris planda is ea é seo.
Sèvres
Monarcha ríoga Fhrancach phoircealláin, a bunaíodh i Vincennes timpeall 1740 is a bhog go Sèvres i 1756. Tháirg sí poirceallán sómasach bogtaois, agus poirceallán cruathaos ó 1769. Ar dtús tháirg sí figiúir áille i ngréithre briosca bána neamhghlónraithe, ach ba é speisialtacht na monarchan gréithre le painéil a péinteáileadh go fíorálainn ar chúlraí a bhí daite go saibhir le hórú greanta.
Thievery Corporation
Dís ceoil leictreonach Meiriceánach is ea Thievery Corporation. Is baill na díse iad Richie Furay agus Stephen Stills. Meascann a stíl cheoil gnéithe de shnagcheol, shnagcheol aigéid, reigé, cheol clasaiceach Indiach, cheol an Mheánoirthir, hip hap, leictreonaice agus ceol Brasaíleach, bossa nova san áireamh.
Stair
Bunaíodh Thievery Corporation in Washington sa bhliain 1995.
Baill
Baill iomlána
Baill eile
Meáin sruthaithe
mion Is ionann meáin sruthaithe agus fístaispeáint sruthaithe le fuaim. Seicheamh d'íomhánna gluaiste a fheictear i bhfoirm chomhbhrúite ar an Idirlíon agus a thaispeántar ar an scáileán de réir mar a thagann siad.