cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Coláiste Naomh Aloysius, Baile Átha Luain
Stair
Sa bhliain 2010, chuaigh an coláiste i gcomhar leis an gCorparáid Élan i dtionscnamh foghlamtha.
Gradaim agus éachtaí acadúla
Sa bhliain 2014, bhí an coláiste ar na trí scoil a b’fhearr in earnáil na teicneolaíochta ag Taispeántas an Eolaí Óig agus mic léinn Aloysius ag leagan a n-intinn ar áiseanna foinsí oscailte agus an féidir iad a úsáid le córais téacs-go-teanga. Sa bhliain chéanna, bhuaigh foireann triúir ón scoil (Lochlann O'Reagan, Paul Rushe agus Eryk Zaplata) Gradam Fuinnimh Inmharthana SEAI ag SciFest ag Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain.
Centreville, Alabama
Is é Centreville cathair agus an príomhbhaile Chontae Bibb, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Measadh 2,708 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Achtanimíocóis
Ainmhithe
Is annamh a tharlaíonn an Achtanimíocóis i ndaoine, ach is minic a tharlaíonn sí in eallaigh, mar ghalar ar a dtugtar 'an giall cnapach' (nó 'lumpy jaw' sa Bhéarla). Tagraíonn an t-ainm do na heaspaí móra a fhásann ar cheann agus mhuineál an ainmhí ionfhabhtaithe. Is féidir léi dul i gcionn freisin ar mhuca, chapaill, agus mhadraí, ach ní chomh minic ar ainmhithe agus caoirigh allta.
Centreville, Alabama
Stair
Bunaíodh an chathair sa bhliain 1823 le Sarah Willis Chotard.
Achtanimíocóis
Comharthaí agus airíonna
Is é is príomhthréith an ghalair ná foirmiú easpaí pianmhara sa bhéal, sna scamhóga, nó sa chonair ghastraistéigeac. Fásann easpaí Actinomycosisí níos mó mar a théann an galar i bhfeidhm, go minic thar na míonna. I gcásanna trom díobhálacha, is féidir leo briseadh trí chnámh agus mhatán máguaird chraicinn, áit ina noscailbhriseann siad agus ina sceiteann siad a lán bracha. Bíonn "gráinníní sulfair," sa sceitheadh ​​angaíoch a thagann ó na srónchuasa, i ndáiríre ní 'sulfar' atá istigh ann, ach tá siad cosúil le cáithníní den sórt sin. Bíonn sliocht báicéara sna gráinníní seo. Uaireanta, bíonn sé deacair teacht ar an diagnóis ceart. Chomh maith le hiniúchaí micribhitheolaíocha, is féidir é go mbeadh íomháú athshondais mhaighnéadaigh agus anailísí fola imdhíoneolaíocha ina chuidiú freisin.
Woodend, Victoria
Baile atá suite thart ar 70 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, Victoria na hAstráile, is ea Woodend. Sa bhliain 2011, bhí 3,415 duine ina gcónaí ann.
Boilsciú
thumb|380px|Boilsciú 2019 mion|[[An Ghearmáin, 1918-1923 agus hipearbhoilsciú]] Is ardú seasmhach sa phraghasleibhéal ginearálta é boilsciú, a bhfuil ísliú seasmhach i gcumhacht ceannaigh airgid mar thoradh air.
Léirítear é de ghnáth mar céatadán den athrú bliantúil in innéacs praghsanna tomhaltais mar an ICPT.
Glaschu a Tuath (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Glaschu a Tuath. Cruthaíodh sa bhliain 2005 é. Is é Patrick Grady (PNA) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Páirtí Nua Nippon
Is páirtí polaitiúil Seapánach é an Páirtí Nua Nippon (新党日本 Shintō Nippon) a bunaíodh ar an 21 Lúnasa 2005. Is é Yasuo Tanaka, iarghobharnóir Nagano, ceannasaí an pháirtí.
Iarlacht Uladh
deas|mion| Armas Walter de Burgh, Iarla Uladh, a úsáideadh mar bhonn do bhratach Uladh: nó, an cross-gules Tiarnas Angla-Normannach ab ea an Iarlacht Uladh in Éirinn ó thuaidh sna meánaoiseanna, a bhunaigh John de Courcy as concas chúige Uladh in oirthear Uladh. Ba é an tiarnas Angla-Normannach ba thábhachtaí é i dtuaisceart na hÉireann. Ar a mhéid is mó, leathnaigh sé chomh fada siar le leithinis Inis Eoghain i gContae Dhún na nGall na linne seo, agus ba é, ag am amháin, bonn cumhachta Uí Néill. bhí ag an am céanna mar bhonn cumhachta na hUí Néill in Ultaibh.
D’fhulaing Iarlacht Uladh go mór as an fheachtas míleata Éadbhaird Brús i n-aghaidh thiarnas na nAngla-Normannach in Éirinn sna 1310í, nár aisghabháil sé riamh as. Faoin 15ú haois, bhí an iarlacht laghdaithe d'iamhchríocha cósta i gContae an Dúin agus i gCarraig Fhearghais, agus aistríodh an teideal Iarla Uladh don Choróin i 1461.
Ionradh de Courcy ar Ulaid
mion|300x300px| Mórríochtaí agus mionríochtaí ón 11ú haois i gCúige Uladh sular tháinig na Normannaigh Normannaigh go hÉirinn. Sa bhliain 1175 tar éis tréimhse troda idir na Normannaigh agus na Gaeil, bhí Ard-Rí na hÉireann, Ruaidrí Ua Conchobair ar thóir na síochána ón Rí Anraí II Shasana a d'aontaigh go mbeadh status quo ann, a ligfeadh do na Normannaigh a ngabháltas a chomhdhlúthú mar mhalairt ar ionradh níos mó isteach i gcríoch na nGael. Mar sin féin d'fhan vasáilligh Normannacha Anraí míshocair. Sa bhliain 1176, tháinig Sir John de Courcy go hÉirinn in éineacht le William fitz Audelin, fear ionaid Anraí II. Timpeall thús na bliana 1177 thug sé faoi ionradh ar oirthear Uladh a phleanáil go cúramach. Tar éis cead a fháil ón ngobharnóir ríoga i mBaile Átha Cliath, thóg de Courcy 32 ridirí agus 300 saighdiúir coise ó thuaidh isteach sa Mhí, áit a bhfuair sé ceart gluaiseachta ón tiarna, de Lacy. Chad sé ansin le comhghuaillithe Éireannacha a chuidigh le fir agus faisnéis a sholáthar don ionradh. Chuaigh fórsa De Courcy chun cinn ansin thar an méid thuaidh de rialú Normannach agus isteach in Ulaid ag teacht ar mhion-ríocht Leath Cathail cé nár fhág siad ó Bhaile Átha Cliath ceithre lá roimh sin. Go dtí seo, bhí fórsaí “Béarla” ag baint le Ulaid.tar éis di ach imeacht ó Bhaile Átha Cliath ceithre lá roimh ré. Go dtí seo, bhí fórsaí “Béarla” ag baint le Ulaid. ná méid thuaidh smachta na Normannach agus isteach in Ulaid, agus shroich sé ríocht na Lecale tar éis dó imeacht ó Bhaile Átha Cliath ceithre lá roimhe sin. Go dtí seo, ní raibh baint ar bith ag fórsaí na nAngla-Normannach le hUlaid.
Chuaigh fórsa De Courcy chun cinn ar Dhún Pádraig, príomhláthair an tsleachta Dál Fiatach a rialaigh Ulaid an tráth úd. In ainneoin méid beag a fhórsa, chuir ionsaí de Courcy iontas ar na hUlaidh agus chuir sé iallach ar Ruaidrí Mac Dhuinnshléibhe, Rí na nUltach teitheadh. Bhí leagáid an Phápa, an Cairdinéal Vivian, ar cuairt chuig Ulaidh nuair a tharla an t-ionsaí seo agus d'éiligh sé ar fhórsaí de Courcy tarraingt siar, ach níor tugadh aon aird d'iarratas an Chairdinéil.
Timpeall seachtain ina dhiaidh sin, d’fhill Mac Dhuinnshléibhe ar ais go Dún Phádraig le slua mór tarraingthe as gach cearn d'Ulaid, ach in ainneoin go raibh líon níos lú aige, bhuaigh fórsaí de Courcy an lá. Lean Mac Dhuinnshléibhe leis an ionsaí seo le fórsa níos mó fós, comhdhéanta de chomhghuaillíocht de chumhachtaí Uladh a chuimsigh rí Chenél nEógain, Máel Sechnaill Mac Lochlainn, agus na príomh-prealáidí an chúige. Arís, bhí an bua ag na Normannaigh, fiú agus iad ag gabháil na cléire a bhí bainteach leis, san áireamh Ardeaspag Ard Mhacha, Easpag an Dúin, agus go leor dá taisí.
In ainneoin comhghuaillíochtaí a bheith acu, lean idirchogadh leanúnach i measc na n-Ultach agus i gcoinne a gcomharsan Éireannach amhail is nach raibh siad faoi bhagairt na Normannach. Bhainfeadh de Courcy leas as an éagobhsaíocht seo agus. ón a bhunáit i nDún Phádraig, thug se faoi na ceantair chomharsanacha in Ulaid a chlaoi.
Forleathnú
Níor thit Ulaid go léir do de Courcy, tháinig Uíbh Eachach Cobha, a bhí suite i lár agus in iarthar Chontae an Dúin sa la atá inniu ann, slán, mar a rinne ceantair bheaga anseo agus ansiúd. Thrasnaigh na Normannaigh Uibh Eachach Coba (Béarla: Iveagh) ar a mbealach ó Bhaile Átha Cliath go Dún Pádraig, agus tugann nádúr a n-ionsaí gan choinne le tuiscint gur thug Uibh Eachach Coba tacaíocht do phlean de Courcy, nó ar a laghad gur aontaigh siad leis. Ina dhiaidh sin, bhain Clann Mhic Aonghusa a rialaigh Uibh Eachach Coba leas as trádáil le hIarla Uladh, agus tar éis dó titim i 1333 ghlac Clann Mhic Aonghusa cuid dá thailte san oirthear, agus atógadh Caisleán Dhún Droma.
Lean Mac Dhuinnshléibhe ag cur in aghaidh in aghaidh de Courcy, ach mar sin féin cailleadh Ulaid, agus leis sin athraíodh cothromaíocht na cumhachta in Ulataibh. A bhuí d'arm agus do teicneolaíochta níos fearr na Normannach i gcomparáid leis na Gaeil, a cuirtear rath ionradh de Courcy agus a chumas chun na frithionsaithe a sheasamh in ainneoin go raibh siad ag snámh in aghaidh an tsrutha.
Daingniú
Ar fud a fhearainn, thóg de Courcy mótaí agus bábhúin chun láithreacht a chruthú agus chun slite tábhachta a chosaint. Thángthas ar 128 móta ar a laghad i gCúige Uladh, agus tá a bhformhór le fáil sa limistéar ina raibh níos mó Normannaigh i láthair ann; Contae Aontroma ó dheas agus Contae an Dúin ó thuaidh. Ba é an caisleán is cumhachtaí a thógfadh de Courcy ná Caisleán Charraig Fhearghais a bheadh ​​ina ionad riaracháin sa deireadh. Thóg sé an caisleán 'An Ráth' freisin, ar a dtugtar Caisleán Dhún Droma air anois, a chosain an limistéir Leath Cathail.
Bhí rochtain thapa agus éasca ag gach ceann de na gabhálacha a bhain de Courcy amach ar an bhfarraige, rud a chuir bealach éalaithe ríthábhachtach ar fáil dó féin agus dá fhórsaí nuair a bhí gá leis. Sa bhliain 1180, phós de Courcy Affreca, iníon Guðrøðr Óláfsson, Rí Dhuibhlinne, na nOileán Siar agus Mhanann, a lig dó glaoch ar chabhlach láidir a threisigh a seasamh a thuilleadh.
In ainneoin an cur i gcoinne na Normannach a bhí ann ar dtús, is cosúil gur fhéach na hUlaid le cómhaireachtáil shíochánta a bhaint amach leis na Normannaigh i ndeireadh na dála agus fiú cúnamh a lorg chun cur i gcoinne an líon méadaithe ionsaithe agus creacha a raibh ar siúl ag na gCenél nEógain orthu. Sampla de seo is ea an eachtra a tharla sa bhliain 1182, nuair a d'éirigh leis an chomhghuaillíocht idir de Courcy agus na hUlaid Clann Uí Dhoibhilin a ruaigeadh.
Ramones
Ba bhanna rac-cheoil Meiriceánach é the Ramones, a bunaíodh sa bhliain 1974 i bhForest Hills, Queens. Meastar go raibh siad ar an gcéad grúpa den seánra punc-rac, agus bhí siad mar chnámh droma na gluaiseachta nua seo ag deireadh na seachtóidí agus tús na n-ochtóidí. Thóg baill an ghrúpa an sloinne Ramone mar ainm stáitse, agus chaitheadar na blianta idir 1974 agus 1996 ar fad ag seinm go beo agus ag taifead gan stad. Tar éis na féile Lollapalooza sa bhliain 1994, sheinn siad ceolchoirm amháin eile mar chlabhsúr, agus ansin scaradar. Taobh istigh d'ocht mbliana, bhí bunbhaill an ghrúpa (Dee Dee, Johnny agus Joey) marbh.
Tailéas
Duine de na chéad eolaithe a bhfuil aithne againn orthu ab ea Tailéas (Gréigis: Θαλῆς ὁ Μιλήσιος. t.624 RC - t.546 BC). Bhí cónaí air sa bhaile Gréagach Miléatas sa seachtú is sa séú haois roimh Chríost. Aithnítear é mar athair na heolaíochta é. Mheas sé gurbh é an t-uisce an t-ábhar as a ndearnadh gach rud eile ar domhan.
Mícheál Caomhánach
Iar-iománaí Éireannach é Mícheál Caomhánach (Béarla: Michael Kavanagh), a rugadh ar an 6 Aibreán, 1979 in Achadh Úr, Contae Chill Chainnigh. Bhí Caomhánach ina chúlaí leis an bhfoireann idirchontae Chill Chainnigh idir 1998 agus 2012, agus an club Naomh Lachtain atá lonnaithe sa chontae chéanna.
Kevin Moran
Iar-pheileadóir Ghaelach agus iarimreoir sacair Eíreannach is ea Caoimhín Bearnard Ó Moráin (Béarla: Kevin Bernard Moran) rugadh é ar an 29 Aibreán, 1956 i mBaile Átha Cliath).
Peil Ghaelach
D'imir Moran peil Ghaelach ar dtús, agus bhuaigh sé cluiche ceannais na hÉireann le Baile Átha Cliath i 1976 agus 1977. Bronnadh gradam Sárimreoirí na Bliana ar Moran i 1976 agus bhain sé an tSraith Peile Náisiúnta le Baile Átha Cliath sa tséasúr 1976/77.
Sacar
Bhí rath ag Moran ina thacaí san fhoireann Manchester United F.C. i Sasana, agus d'imir sé a chéad chluiche i gcoinne Southampton F.C. ar 20 Aibreán, 1979. Ba é Moran an chéad imreoir a fuair cárta dearg i gcluiche ceannais an Choirn F.A. sa bhliain 1985 i gcoinne Everton F.C.. Tar éis United, chaith Moran dhá bhliain ag imirt le Sporting Gijon agus Blackburn Rovers F.C..
Bhí Moran páirteach i bhfoireann sacair náisiúnta Phoblacht na hÉireann, agus ghlac sé páirt sna Coirn Dhomhanda i 1990 agus 1994.
Ailm (ogham)
Is í an fichiú litir den aibítir oghaim an Ailm Is í an chéad litir, agus dá bharr an ainmlitir, den Aicme Ailme, sraith chúig litir atá de réir tréithe ponc nó eang ar an stoclíne, nó fosta línte ingearach trasna na stoclíne. Is é a luach foghraíochta.
Sanasaíocht
Mhol Rudolf Thurneysen go bhfuil tionchar na litreacha Alfa/Béite le feiceáil inAilm/Beith. Cé gur focal Gaeilge dúchais é beith, is iasacht é ailm, agus an t-aonar dá leithéid san ogham.
Bríatharogam
Is iad a leanas na nathanna meafaracha (kennings) d'ainm na litreacha sna Briatharoghaim:
Coca-Cola
mion|clé|Fear ag ól Coca-Cola ar bord an [[Tointeálaí spáis Idirnáisiúnta. Dearadh an canna go speisialta don ócáid]]
mion|clé|Buidéalú Coca-Cola i monarcha de chuid Coca-Cola Ceanada Ltd. i [[Montréal, 8 Eanáir 1941.]]
Fínnean
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Fínnean.
An Mhandairínis
mion|clé|277x277px
Tá Mandairínis ag breis is 1.3 billiún duine (885 milliún ó dhúchas).
mion|clé
Open University
Ollscoil cianoideachais is ea an Open University (OU; an Ollscoil Oscailte) a cuireadh ar bun sa bhliain 1969. Is í an Open University an t-aon ollscoil chianoideachais sa Ríocht Aontaithe, ach bíonn mic léinn acu i gceantair eile san Eoraip, i Meiriceá Thuaidh agus Theas, san Afraic agus san Astraláise/Áise chomh maith. Tugann an ollscoil amach fochéimeanna, iarchéimeanna, dioplómaí agus teastais. Tá ceanncheathrú na hollscoile suite i Milton Keynes, Buckinghamshire, Sasana, ach tá oifigí ag an ollscoil in 13 réigiún timpeall na Ríochta Aontaithe.
An Mhandairínis
Cineál Mandairínise atá i gceist leis an Dungáinis freisin. Teanga chaighdeánaithe ar leith í agus í á scríobh leis na litreacha Coireallacha cosúil leis an Rúisis. Labhraítear an Dungáinis sa Chirgeastáin agus sa Chasacstáin, agus Moslamaigh iad lucht a labhartha. An cineál Sínise atá i gceist leis an Dungáinis is ionann é go bunúsach agus an leagan den Mhandairínis a chloisfeá sa dá chúige úd Shaanxi agus Gansu sa tSín féin. Is léir áfach go bhfuair an Dungáinis a lán focal ar iasacht ón Rúisis i mblianta an tSóivéadachais.
Is iad na fochanúintí is tábhachtaí a aithnítear ná:
mion|clé|Sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]]
Joe Carey
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Joe Carey. Tá sé ina bhall de Fine Gael.
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 10.7% de na vótaí céad rogha.
Tuile
thumb|Tuile tuile.
Léine
thumb|250px|Léine Is ball éadaigh an choirp uachtair, le bóna agus muinchillí agus cnaipí síos an tosach é léine. Sna meánaoiseanna bhí léine ar cheann de na príomhrudaí éadaí. Rinneadh é as líon agus sroicheadh go dtí na glúine é.
Boeing 707
mion|clé|275px|Boeing 707 ag Aerfort Londain (Heathrow) 1964Is eitleán de dheantús Boeing é an Boeing 707. Tosaíodh ar a fhorbairt sna 1950í agus do tharla an chéad eitilt i 1958 leis an aerlíne Pan-Am.
Cuireadh deireadh le tógáil an 707 i 1978. Sheachaid Boeing 1,010 Boeing 707.
James Goodman
mion|Longroom leabharlann TCD Bailitheoir ceoil, file, scríobhaí agus ollamh ba ea an Canón ach James Goodman. Is le linn dó a bheith i mBéarra sa 19ú haois a bhailigh Goodman breis is 2000 píosa ceoil agus suas le dhá chéad amhrán. Píobaire ab ea James Goodman agus amhránaí de scoth chomh maith.
Ceol
D'fhág James Goodman ceithre lámhscríbhinní ceol ina dhiaidh ag Leabharlann Choláiste na Tríonóide. Chuir an Dr Hugh Shields, nach maireann, cuid mhaith den cheol seo in eagar i 1998 i leabhar dar teideal 'Tunes of the Munster Pipers Vol.1.'
Sa bhliain 2006, thángthas ar lámhscríbhinn eile de chuid Goodman a bhí ar iarraidh le breis is 110 bliain, ina bhfuil níos mó ná ceithre scór de théacsanna amhrán a bhailigh James Goodman idir 1857 agus 1870. Bronnadh í ar Choláiste na Tríonóide, leis. Tá lámhscríbhinní eile dá chuid in Acadamh Ríoga na hÉireann, i Leabharlann Náisiúnta na Breataine Bige (Aberystwyth), i Leabharlann Choláiste Ollscoile Chorcaí agus i seilbh phríobháideach.
Saol
Rugadh James Goodman i mBaile Áimín i bparóiste Ceann Trá sa bhliain 1828. Bhí muintir Goodman lonnaithe sa cheantar ó dheireadh na 17ú haoise déag. Reachtaire an Daingin ab ea a athair an t-Urramach Thomas Goodman agus bhí naonúr clainne air féin agus a bhean Mary Gorham, ó Oileán Chiarraí ó dhúchas. Chuir James Goodman suim i gceol traidisiúnta agus in amhránaíocht, i litríocht agus i saothrú na lámhscríbhinní óna óige. Bhí Gaeilge aige ón gcliabhán. mion|Eaglais, [[An Sciobairín]] D'fhreastail James Goodman ar Choláiste na Tríonóide mar ar ghnóthaigh sé scoláireacht sa Ghaeilge chomh maith le duaiseanna eile agus oirníodh é ina mhinistir in Eaglais na hÉireann sa bhliain 1853. Is i gCraobhach, idir an Sciobairín agus Dún na Séad a d'oibrigh sé ar dtúis mar mhinistir cúnta. Phós sé Charlotte King ó Cheann Trá agus bhí triúr mac acu.
Sa bhliain 1858 cuireadh go Dhá Dhrom i mBéarra é mar ar fhan sé go dtí 1867. Is le linn dó a bheith i mBéarra a bhailigh Goodman breis is 2000 píosa ceoil agus suas le dhá chéad amhrán. Píobaire ab ea James Goodman agus amhránaí chomh maith agus creidtear gurbh é Tomás Ó Cinnéide, píobaire eile ó Chorca Dhuibhne a thug cuid mhaith de na foinn dó. clé|mion| [[Coláiste na Tríonóide ]] D'fhill James Goodman ar an Sciobairín, ar pharóiste Mhainistir an tSruthaire sa bhliain 1867 agus ceapadh ina reachtaire ar an bparóiste sin é. Ina dhiaidh sin deineadh canónach de agus ceapadh é mar ollamh le Nua-Ghaeilge i gColáiste na Tríonóide mar ar mhúin sé Dubhghlas de hÍde agus John Millington Synge. Chaitheadh sé leath na bliana ag múineadh agus an leath eile ag feidhmiú ina pharóiste.
Cailleadh an Canónach James Goodman sa bhliain 1896.
Nochtadh dealbh de James Goodman lasmuigh dá eaglais sa Sciobairín i 2006 agus bíonn ceolchoirm i gcuimhne dó gach aon bhliain.
Paudie Coffey
Is polaiteoir Éireannach, Seanadóir agus iar-Theachta Dála é Paudie Coffey. Tá sé ina bhall de Fine Gael.
Sheas sé san Olltoghchán 2016, ach chaill sé a shuíochán. Bhain sé áit amach mar Sheanadóir nuair a thug an Taoiseach ag an am Éanna Ó Coinnigh ainmniúchán dó.
Obar Dheathain a Tuath (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Obar Dheathain a Tuath. Cruthaíodh sa bhliain 1885 é. Is í Kirsty Blackman (PNA) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Dimitri Reinderman
thumb|Reinderman (2012)|cléIs Árdmháistir fichille é Dimitri Reinderman (rugadh ar an 12 Lúnasa 1972 i Hoorn san Ísiltír). Tá 2,542 pointe aige sa chóras rátála Elo. Tá sé sa tríú háit, in éineacht le Sipke Ernst, sa liosta rátála KNSB, Cumann Ríoga Dúitseach na Fichille. Is veigeatóir é Reinderman.
Okonomiyaki
Is pancóg Sheapánach í Okonomiyaki. Comhábhair éagsúla atá inti, agus braitheann siad ar an réigiún ina bhfuil sí réitithe.
Contae Marion, Alabama
Is contae in Alabama é Contae Marion. Tá sé suite in iarthuaisceart an stáit, ar theorainn na Mississippi. Tá an dlús daonra (16/km²) ann. Is é Hamilton príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 29,998 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Franklin, Winston, Walker, Fayette, agus Lamar, agus le Contaetha Mississippi Monroe, agus Itawamba.
Is contae tirim (Béarla: dry county) é Contae Marion, is ionann sin agus tá sé in éadan an dlí ag díol alcól ar chor ar bith, cé go gceadaítear é i mbailte Guin, Hamilton, agus Winfield.
Stair
Bunaíodh Contae Marion ar 13 Feabhra 1818. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Francis Marion, Ginearál stáit Carolina Theas.
Woodstock, Alabama
Is cathair i gContaetha Bibb agus Tuscaloosa, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Woodstock. Bhí 1,569 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Díbhoilsciú
San eacnamaíocht, is próiseas ina dtiteann an praghas leibhéal ginearálta go leanúnach thar thréimhse shuntasach ama é díbhoilsciú.
Tagairtí
An Banc Ceannais Eorpach, Córas an Euro, An Córas Eorpach Bainc Cheannais, BCE, Aibreann 2009
Àird Fheàrna
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain, é Àird Fheàrna. Tá sé suite ar chósta thiar na tíre. Tá 400 éigin duine ina gcónaí sa bhaile go lánaimseartha, agus níos mó ná sin sa samhradh. Tá lárionad luamh ann.
René Descartes
B'fhealsamh, matamaiticeoir, agus fisiceoir Francach sa 17ú céad é René Descartes (La Haye en Touraine, An Fhrainc, 31 Márta 1596 - Stócólm, an tSualainn, 11 Feabhra 1650), a bhfuil aithne air anois mar bhunaitheoir na fealsúnachta nua-aimseartha. Rinne sé saothar suntasach sa mheicnic is an optaic freisin.
Fealsúnacht
Rinne Descartes cur síos ar an modh eolaíoch ina shaothar Discours de la méthode (1637). Chuaigh sé i ngleic le barúlacha Arastatail, a bhí i réim go dtí sin, rud a chuir tús leis an eolaíocht nua
Leag Descartes amach fealsúnacht chun eolas daonna a bhunú ar sceipteachas ina leabhar Meditationes de Prima Philosophia (Smaointe ar Bhunús na Fealsúnachta, 1641). Is é bunsmaoineamh a fhealsúnachta an abairt Cogito Ergo Sum (smaoiním, mar sin táim ann). clé|mion|233x233px|Meditationes de prima philosophia 1641
Matamaitic
Bhunaigh Descartes an gheoiméadracht anailíseach, agus tá na comhordanáidí Cairtéiseacha ainmnithe as.
Cheap Descartes geoiméadracht chomhordanáideach, an chéad fhorbairt mhór sa gheoiméadracht ó Eoiclíd. Ba mhór an dul chun cinn don gheoiméadracht forbairt na geoiméadrachta anailísí ag Descartes. Mar shampla, feiniméin thríthoiseacha: luaitear Descartes mar cheapadóir an chórais seo, bíodh is gur bhain Apallóinias feidhm as aiseanna ina staidéar ar chónghearrthaí. Comhordanáidí Cairtéiseacha. Sa mhatamaitic, bealach a shaothraigh René Descartes chun ionad pointe a shainiú de réir a fhaid ó dhá líne dhíreacha fhosaithe is (de ghnáth) ingearacha, a dtugtar aiseanna na gcomhordanáidí orthu. clé|mion|169x169px|Descartes, La Geometrie, 1637
Descartes in Éirinn
D'aistrigh William MoIyneux Meditationes (Machnamh, 1641) mar Six Metaphysical Meditations (Sé Mhachnamh Meitifisiciúil, 1680).
Àird Laoigh
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Àird Laoigh.
Romsey, Victoria
Baile atá suite 61 km ó thuaidh ó Mhelbourne, Victoria na hAstráile, is ea Romsey (fuaimnítear /ˈrɒmzi/ é). Sa bhliain 2011, bhí 3,678 duine ina gcónaí ann.
Nioclás Ó Braonáin
Fear spóirt Éireannach é Nioclás Ó Braonáin (rugadh é ar an 3 Nollaig, 1953 i gConachadh, Contae Chill Chainnigh) (Béarla: Nickey Brennan), a bhí ina iománaí ag a chlub áitiúil Conahy Shamrocks sa chontae agus foireann idirchontae Chill Chainnigh sna seachtóidí. Tar éis dó éirí as mar imreoir, chaith sé dhá bhliain idir 1995 agus 1997 ina bhainisteoir ar an bhfoireann chéanna.
Rafael Trujillo
Bhí Rafael Leonidas Trujillo Molina (24 Deireadh Fómhair 1891 - 30 Bealtaine 1961) ina dheachtóir ar an bPoblacht Dhoiminiceach ar feadh tríocha bliain go dtí gur feallmharaíodh é i 1961. Bhí cumhacht iomlán aige féin agus a chlann ar an tír ar feadh níos mó ná tríocha bliain. Tugadh El Jefe nó El Benefactor air go hoifigiúil ach go neamhoifigiúil tugadh Chapitas (caipíní buidéil) mar leasainm air mar go raibh sé chomh ceanúil ar bhoinn ghradamúla. Tugadh El Chivo (an gabhar) air chomh maith. Réimeas fuilteach fada a bhí aige inar cuireadh an-bhéim ar chultas pearsanachta. mion|clé|Trujillo agus a bhean chéile sa bhliain [[1934.]] Scríobh í Mario Vargas Llosa úrscéal faoi réimeas agus bhás Trujillo dar theideal La fiesta del chivo (2000).
WTA Tour 1990
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1990 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 20ú eagrán. Bhuaigh Steffi Graf na craobhacha is mó arís le 10, an airgead is mó le $1,921,853 agus na pointí is mó le 278.10 pointe. Ba í Steffi Graf imreoir na bliana agus Jennifer Capriati imreoir nua na bliana.
Nioclás Ó Braonáin
Bhí Ó Braonáin ina Uachtarán ar Cumann Lúthchleas Gael ó 2006 go dtí 2009.
Onn (ogham)
Is í an seachtú litir déag den aibítir oghaim an tOnn, ainmnithe as an gcrann, fuinseog. Is í an dara litir den Aicme Ailme. Is é a luach foghraíochta.
Sanasaíocht
Gaolta le onn(en) na Breatnaise is ea an focal onn, fréamhaithe ón nGaeilge Chianach *ōs-, *osen, 'fuinseog'.
As Sean-Ghaeilge, tháinig uinnius in ionad onn, agus ar deireadh 'fuinseog' as Nua-Ghaeilge. Molann McManus dá bharr go dtagann an lítear Oghaim siar go dtí ré na Gaeilge Cianaí.
Bríatharogam
Is iad a leanas nathanna mearafacha (kennings) le fáil sa Bhriatharogham:
Luann siad feidhmeanna éagsúla adhmad fuinneoige, amhail is lascanna capaill, do shaoir adhmaid, agus do sleánna (na bhfiann).
Johann Wolfgang von Goethe
Ba fhile, úrscéalaí agus drámadóir Gearmánach é Johann Wolfgang von Goethe (a rugadh ar an 28 Lúnasa 1749 i Frankfurt agus a bhásaigh ar an 22 Márta 1832 i Weimar na Gearmáine), a bhfuil aithne air chomh maith mar eolaí agus riarthóir.
Úr (ogham)
Is í an t-ochtú litir déag den aibítir oghaim an tÚr, le ciall "úr, fraoch". Is í an tríú litir den Aicme Ailme. Is é [u] nó [u:] a luach foghraíochta.
Briatharoghaim
Is iad a leanas na nathanna meafaracha (kennings) d'ainm na litreach le fáil sna Briatharoghaim:
Malmsbury, Victoria
Baile atá suite 96 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, Victoria na hAstráile, is ea Malmsbury. Sa bhliain 2011, bhí 612 duine ina gcónaí ann.
Úr (ogham)
Briatharoghaim
(fuaraibh adbhaibh / (i n-)áitribh fuara)
Niall Collins
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Niall Collins (Gaeilge Niall Ó Coileáin), a rugadh ar an 30 Márta 1973). Tá sé ina bhall d'Fhianna Fáil. Sheas Collins in Olltoghchán na bliana 2016.
Coláiste an Phiarsaigh
Méanscoil lán-Ghaelach, lae agus cónaithe do bhuachaillí agus cailíní is ea Coláiste an Phiarsaigh atá suite i gContae Chorcaí. Is í Ghaeilge an teanga chaidrimh ag múinteoirí agus ag daltaí sa scoil, ach an teanga a leabhraíonn na daltaí agus na múinteoirí sa bhaile ná bèarla agus tá dualgas ar gach dalta Gaeilge a labhairt (muna labhríonn tú é caithfidh tú fanacht siar tar éis scoil nó obair breise a dhéanamh. Glactar le daltaí cónaithe agus lae-cónaithe (5 lá). Tá deontas ar fail do dhaltaí cónaithe áirithe. Tá timpeall 560 daltaí sa scoil agus 54 mhúinteoirí. Tá daoine ó a 12 bhliain d'aois (chéad bhliain) go dtí a 19 mbliana d'aois (bliain a sè). Tá an phríomhoide, Máistir Ó Tuma agus an leas phríomhoide, Máistir Ó Lyon.
Joan London (údar Astrálach)
Údar Astrálach is ea Joan Elizabeth London. Rugadh í ar an 24 Iúil 1948 i bPerth san Astráil Thiar. Tá gearrscéalta, úrscéalta agus scripteanna scannáin scríofa aici.
Bhain sí céim amach in Ollscoil na hAstráile Thiar, áit ar ndearna sí staidéar ar Fhraincis agus ar Bhéarla. Díoltóir leabhar í agus mhúineadh sí Béarla mar theanga iasachta. Tá sí ina cónaí in Fremantle.
Tá dhá bhailiúchán de ghearrscéalta curtha amach aici, Sister Ships agus Letter to Constantine. Ghnóthaigh an chéad cheann The Age Book of the Year (1986), agus ghnóthaigh an dara ceann an Steele Rudd Award agus an West Australian Premier's Award for Fiction (1994 araon), sular nascadh le chéile faoin teideal The New Dark Age iad.
D'fhoilsigh sí dhá úrscéal, Gilgamesh and The Good Parents. Moltar a prós as a chaolchúis agus a ghreantacht, agus dúradh faoi The Good Parents gurbh úrscéal álainn smaointe agus mothúchán é. Taispeántar sruthanna gan srian sa saol agus na gluaiseachtaí móra intleachtúla a théann i bhfeidhm ar shaol an duine. Tá críonnacht ann, ach aithnítear go bhfuil diamhair na cluana gan fuascailt fós.
Cripteacocóis
Is galar fungasach é cripteacocóis a d'fhéadfadh a bheith marfach. Ceann de dhá speiceas is cúis léi; Cryptococcus neoformans agus Cryptococcus gattii. Ceaptar roimhe seo gur fo-speiceas C. neoformans iad an dá cheann ach tá siad aitheanta anois mar speicis ar leith.'''
Creidtear go bhfaightear cripteacocóis trí an iomadúlaí thógálaigh  a ionanálú ón gcomhshaol. Cé nach eol cad é nádúr beacht an iomadúlaí thógálaigh, is í an hipitéis is mó ná an baisideaspór a cruthaíodh trí atáirgeadh gnéasach nó éighnéasach.
Cúis
I gcré, bíonn dáileadh ar fud na cruinne aici. Tá méadú ag teacht ar leitheadúlacht na cripteacocóise le 20 bliain anuas ar go leor cúiseanna, lena n-áirítear an méadú ar mhinicíocht SEIF agus úsáid mhéadaithe drugaí imdhíonachta.
I ndaoine, na trí chineál ionfhabhtaithe is cúis le neoformans ná :
Meastar go bhfuil meiningíteas cripteacocúil (ionfhabhtú sna meiningí, an fíochán a chlúdaíonn an inchinn) mar thoradh ar scaipeadh an fhungais ó ionfhabhtú scamhógach breathnaithe nó neamhthuairiscithe. Is minic a bhíonn scaipeadh nach gcluintear ann freisin ar fud na hinchinne nuair a bhíonn meiningíteas i láthair. Cruthaíonn Cryptococcus gattii ionfhabhtuithe i ndaoine imdhíonfhulangachacht (córas imdhíonachta a fheidhmíonn go hiomlán), ach is iondúil nach gcruthaíonn C. neoformans v. grubii, agus v. neoformans ionfhabhtuithe atá le feiceáil go cliniciúil ach amháin i ndaoine a bhfuil éalang éigin orthu ina gcórais imdhíonachta (daoine atá imdhíon-lagaithe). Tá daoine a bhfuil éalanga acu ar a n-imdhíonacht trí mheán ceall, mar shampla, tá daoine le SEIF, soghabhálach go háirithe i leith na cripteacocóise scaipthe. Is minic a bhíonn an bás mar thoradh ar chripteacocóis, fiú má chaitear leis. Meastar gurb é an 'ráta báis cáis' trí mhí ná 9% i réigiúin ardioncaim, 55% i réigiúin ísealioncaim / meánioncaim, agus 70% san Afraic fho-Shahárach. Ón bhliain ó 2009 ar aghaidh, bhí thart ar 958,000 cás bliantúil agus 625,000 bás laistigh de thrí mhí tar éis an ionfhabhtaithe.
Cé gurb é an chriptococóis is coitianta ná C. neoformans i duine imdhíon-lagaithe (ar nós na ndaoine atá ag maireachtáil le SEIF), tá an C. gattii á aithint níos mó mar phataigin in othair a mheastar a bheith ina n-óstaigh imdhíonachtas, go háirithe i gCeanada agus san Astráil. D’fhéadfadh sé seo a bheith mar thoradh ar nochtadh neamhchoitianta agus pataigineacht ard, nó ar éalanga ar leithlis nár aithníodh go dtí sin in imdhíonacht, atá sonrach don orgánach seo.
Miléatas
thumb|Léarscáil Cathair den tSean-Ghréig ab ea Miléatas. Tá na fothracha suite ar an Mhuir Iónach, sa Tuirc an lae inniu. Chaith athair na heolaíochta, Tailéas, a shaol ann, chomh le heolaithe tábhachtacha eile ar nós Anacsamandar agus Anacsaméineas. Ba cheann de dhá chathair dhéag na Léige Iónaí í.
Shaor Alastar Mór an chathair ó na Peirsigh sa bhliain 334 R.Ch. Tá tagairt don chathair sa Tiomna Nua den Bhíobla mar an áit inar bhuail Naomh Pól le seanóirí eaglais Eifeasais roimh go gabhadh é agus a thaisteal go dtí an Róimh.
Bhí cuan tábhachtach sa chathair le linn a ré órga ach líon sé le siolta agus sa lá atá inniu ann tá fothracha na cathrach deich gciliméadar ón mhuir.
Earra-Ghàidheal agus Bòd (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Earra-Ghàidheal agus Bòd. Cruthaíodh sa bhliain 1983 é. Is é Brendan O'Hara (PNA) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Patricia McKenna
Bhí Patricia McKenna (ar 13 Márta 1957 a rugadh í ) ar dhuine den bheirt Fheisirí Eorpacha a bhí ag an gComhaontas Glas sa tréimhse 1994-2004. Bhí sí ina hionadaí ar son Bhaile Átha Cliath, ach theip uirthi a suíochán a choinneáil sa bhliain 2004. Sheas sí don Dáil in Olltoghchán 2007 i ndáilcheantar Bhaile Átha Cliath Láir, ach níor éirigh léi a bheith tofa. Chuaigh sí san iomaíocht in éineacht le John Gormley le haghaidh cheannaireacht an Chomhaontais Ghlais in Iúil 2007, tar éis do Trevor Sargent éirí as an bpost sin. Bhí an bua ag John Gormley sa deireadh ach d'éirigh níos fearr le McKenna ná mar a bhíothas ag súil leis, nuair a d'éirigh léi breis is aon trian de vótaí na mball a fháil.
Gairm
Is iarmhúinteoir as Caisleán an tSiáin i gContae Mhuineacháin í McKenna. Bhí an chéad bhaint aici leis an gComhaontas Glas ag deireadh na bliana 1986, nuair a chuaigh na Glasaigh Grattan Healy agus Petra Kelly, go mór i bhfeidhm uirthi go polaitiúil. An chéad pháirt mhór a bhí aici sa pháirtí ná nuair a chabhraigh sí le ceolchoirm le 'The Waterboys' a eagrú. Dheonaigh an banna ceoil seo a gcuid ama chun airgead a bhailiú le haghaidh an pháirtí i 1987. Chonacthas í ar an teilifís don chéad uair sa bhliain 1988, nuair a bhí sí féin agus John Gormley ar 'The Late Late Show' le Gay Byrne, thar ceann an Chomhaontais Ghlais.
Baineadh geit mhór as an saol polaitiúil i 1994 nuair a d'éirigh le beirt d'iarrthóirí an Chomhaontais Ghlais sna toghcháin Eorpacha, is é sin, Patricia McKenna agus Nuala Ahern. Bhain McKenna barr na vótála amach i mBaile Átha Cliath, le 14.53% den vóta agus gan ach buiséad toghcháin de thart ar £6,000 aici. Toghadh arís í i 1999 le vóta níos ísle. Bhí McKenna go mór i mbéal an phobail le linn an reifrinn colscartha sa bhliain 1995, de bharr 'Bhreithiúnas McKenna', nuair a d'éirigh léi bac bunreachtúil a chur ar chaitheamh airgead an státchiste náisiúnta, ar thaobh amháin den argóint i gcás reifrinn.
Mygalomorphae
Infrea-ord damhán is ea na Mygalomorphae (nó Orthognatha). Ainmníodh iad as na fiacla, a shíneann díreach síos gan dul trasna ar a chéile (murab ionann is na Araneomorphae).
Patricia McKenna
Gairm
Tá McKenna go mór ar son neodracht mhíleata na hÉireann agus is duine í atá amhrasach faoi fhorbairt neamhdhaonlathach an Aontais Eorpaigh mar aonad polaitiúil.
Mygalomorphae
Cuntas
Tá a lán finte sa ghrúpa seo. Orthu sin tá na tarantúlaí (damháin thoirtiúla le cosa téagartha) agus damháin lín thonnadóraigh na hAstraláise. Ar nós an fho-oird chéadrata Mesolthelae tá dhá phéire leabharscamhóg acu agus fiacla a shíneann síos. Bhíodh na tréithe seo ag sinsir choiteanna na ndamhán go léir, ach tá damháin ann anois a bhfuil fiacla trasghníomhacha acu.
Patricia McKenna
Gairm
Sheas McKenna i gcoinne mhargaidh rialtais an Chomhaontais Ghlais le Fianna Fáil i Meitheamh 2007. Tá sí ina cónaí faoi láthair i nGlas Naíon i mBaile Átha Cliath, lena fear céile agus a dtriúr páistí.
Mygalomorphae
Cuntas
Tá ocht súil ag beagnach gach speiceas de na Mygalomorphae.
Is mór iad a gcuid fiacla agus tá faireoga nimhe iontu. An géineas Astrálach Atrax amháin a fhéadann dochar a dhéanamh do dhaoine.
Baineann cuid de na damháin is mó toirt leis na Mygalomorphae, ach tá speicis ann atá níos lú ná milliméadar ar fad. Is féidir leo síoda a shníomh atá ceangailteach go leor, agus tógann cuid acu líonta casta atá beagnach méadar ar leithead (Coddington & Levi, 1991).
Is féidir le Mygalomorphae maireachtáil chomh le fada cúig bliana is fiche, agus ní thagann cuid acu in inmhe go dtí go bhfuil siad timpeall sé bliana d’aois. Tá cuileoga de chuid an fhine Acroceridae ar ionpharaisítí iad agus tig leo fanacht suanach sna leabharscamhóga chomh fada le fiche bliain sula dtosaíonn siad ag ithe an damháin.
Dáileadh
Tá an chuid is mó den infra-ord seo le fáil sna trópaicí agus sna fothrópaicí, ach tá cuid acu le fáil níos faide ó thuaidh. Níl le fáil san Eoraip ach roinnt bheag speiceas agus baint acu leis na finte Atypidae, Nemesiidae, Ctenizidae, Hexathelidae, Theraphosidae agus Cyrtaucheniidae. Deirtear, áfach, go raibh na Mygalomorphae le fáil ar fud an domhain roimh bhriseadh suas Pangaea (Selden et al., 2005b).
Tagairtí
Raven, R.J. (1985). The spider infraorder Mygalomorphae: Cladistics and systematics. ''Bull. Am. Mus. Nat. Hist.'' 182:1-180.
Coddington, J.A. & Levi, H.W. (1991). Systematics and Evolution of Spiders (Araneae). ''Annu. Rev. Ecol. Syst.'' 22:565-592.
Goloboff, P.A. (1993). A Reanalysis of Mygalomorphae Spider Families (Araenae). American Museum Novitates 3056. PDF
Selden, P.A., Corronca, J.A. & Hünicken, M.A. (2005). The true identity of the supposed giant fossil spider Megarachne. Biology Letters 1: 44-48.
Selden, P.A., da Costa Casado, F. & Vianna Mesquita, M. (2005). Mygalomorph spiders (Araneae: Dipluridae) from the Lower Cretaceous Crato Lagerstätte, Araripe Basin, North-east Brazil. Palaeontology 49(4): 817-826.
An Léig Iónach
Ba léig chultúrtha agus reiligiúnach í an Léig Iónach, ag a raibh tús léi timpeall na bliana 800 R.Ch.. Bhí baint ag dhá chathair dhéag, coilíneachtaí Ghréagacha san Áise Bheag uile iad, sa léig. Rinne Heireadótas liosta dóibh: Cheangail Smiorna leis an léig ní ba dhéanaí, cé go raibh an chathair sin ní ba shine ná coilíneachtaí na Mara Iónaigh.
Niall Ó Ciosáin
Tá an Dr Niall Ó Ciosáin ar na scoláirí is suntasaí in Éirinn ina réimse féin. Tá iomrá leis de bharr an taighde atá déanta aige ar chúrsaí teanga, clódóireachta agus gnáthchultúir in Éirinn sa 19ú haois, agus tá rian an taighde sin le fáil anois ar shaothar staraithe eile.
Fuair sé BA ó Choláiste na Tríonóide i mBaile Átha Cliath agus PhD ó Institiúid Eorpach na hOllscoile i bhFlórans. Tá sé ina léachtóir in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh.
I measc rudaí eile, tá léargas déanta aige ar cá mhéad leabhar agus eile a bhí á bhfoilsiú i nGaeilge sa chéad chuid den 19ú haois déag agus ar úsáid an litrithe foghraíochta ag an am. Tá sé áitithe aige gur féidir litearthacht i dteanga amháin a chur chun tairbhe i dteanga eile agus gur tháinig méadú ar lucht léite na Gaeilge dá bharr roimh an Drochshaol.
Sa bhliain 2011 bhí sé ina chomhalta de chuid Lárionad Léinn Choláistí Mhuire agus Newman, Ollscoil Melbourne, rud a chuir ar a chumas taighde a dhéanamh ar théacsanna Gaeilge de chuid bhailiúchán Uí Dhomhnaill.
Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Is páirtí polaitíochta Albanach é Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba (Gaeilge: Páirtí Náisiúnta na hAlban, Béarla: The Scottish National Party nó SNP; Albainis: Scottis Naitional Pairtie) atá lonnaithe sa lár-chlé ar speictream na polaitíochta, chomh maith le bheith sóisialta-daonlathach ón taobh eacnamaíochta, agus stocaireacht a dhéanamh ar son neamhspleáchas na hAlban ón Ríocht Aontaithe. Mar a bhí ar 31ú Mhí na Nollag 2022, b'é Páirtí Náisiúnta na hAlban an páirtí ba mhó i rialtas na hAlban, agus iad ag rialú i gcomhrialtas leis an bPáirtí Glas. Is í ceannaire an SNP, Nicola Sturgeon, atá ina Céad-Aire ar Albain.mion|[[Nicola Sturgeon, ceannaire an pháirtí|clé]]
Stair
mion|Ghiollaigh an páirtí an feachtas ar son neamhspleáchais i Reifreann ar Neamhspleáchas na nAlban 2014|clé clé|mion|In Olltoghchán 2019, toghadh 45 ball den SNP chuig [[Teach na dTeachtaí na Ríochta Aontaithe|Teach na dTeachtaí as na 59 ball ar fad a dhéanann ionadaíocht ar son na hAlban]] Ina 16 bliana i rialtas ó 2007, tá taifead ag an bpáirtí de mhaoiniú poiblí a chosaint agus a ardú, fad is go bhfuil roinnt gearrúcháin chánacha a thug rialtas na Ríochta Aontaithe isteach sa chuid eile den Ríocht a roghnaigh an páirtí gan a thabhairt isteach in Albain. clé|mion|2021ː 64 suíochán ag an SNP as na 129 ceann atá i [[Párlamaid na h-Alba|bParlaimint na hAlban ]] I ndiaidh dóibh tromlach a bhaint amach i bParlaimint na hAlban sa bhliain 2011, d'iarr siad ar rialtas na Ríochta Aontaithe cead reifreann ar neamhspleáchas na hAlban a rith. Ghiollaigh an páirtí an feachtas ar son an neamhspleáchais; faoi dheireadh, chaill siad an reifreann ar 18 Meán Fómhair 2014 agus 45% den vóta buaite acu.
Rinne an páirtí feachtas ar son 'fanacht' i reifreann Breatimeachta na bliana 2016, agus is é polasaí oifigiúil an páirtí gur cheart go mbeadh Albain neamhspleách ina ball den Aontas Eorpach.
Ar 28ú Márta 2017, vótáil Parlaimint na hAlban (Páirtí Neamhspleáchas na hAlban agus Páirtí Glas na hAlban i bhfabhar ar an mbille) cead a iarraidh ó rialtas na Ríochta Aontaithe reifreann eile a reáchtáil ar an gceist chéanna.
In Olltoghchán na Ríochta Aontaithe 2019, bhuaigh an páirtí 45 suíochán i dTeach na dTeachtaí (teach íochtarach Pharlaimint na Ríochta Aontaithe), as na 59 suíochán ar fad a bhí ar fáil in Albain. Chuir an toradh sin ar an dtríú páirtí ba mó i dTeach na dTeachtaí iad.
Toghchán Albanach 2021
129 suíochán a bhí le líonadh i bParlaimint na hAlban: bhuaigh an SNP 64 suíochán, fuair na Caomhaigh 31 suíochán agus 22 suíochán a bhí ag Páirtí an Lucht Oibre. Ocht suíochán a bhí ag na Glasaigh agus ceithre cinn a bhí ag na Daonlathaithe Liobrálacha.
Bhunaigh an SNP comhrialtas in éineacht leis an bPáirtí Glas.
Bhí an páirtí suíochán amháin gann ar thromlach iomlán i ndiaidh na vótála, ach idir fheisirí Pháirtí Náisiúnta na hAlban agus iad de chuid an Pháirtí Ghlais, bhí tromlach na bhfeisirí i dTeach an Róid i bhfabhar ar reifreann eile ar an neamhspleáchas. Dúirt Sturgeon gur léir gurbh é “toil na ndaoine” go mbeadh an dara reifreann faoin neamhspleáchas ann.
2020idí
Cé gur glacadh leis gur deis aon uaire a bhí i reifreann neamhspleáchais na bliana 2014, maíonn an SNP inniu go bhfuil an Ríocht Aontaithe athraithe ó bhonn anois de bharr an Bhreatimeachta. Vótáil 62% de phobal na hAlban in éadan an Bhreatimeachta. Táthar ag maíomh anois go mb’éigean dóibh an tAontas Eorpach a fhágáil in éadan a dtola.
Tá sé ráite arís is arís eile ag Rialtas na R-A nach gceadóidh sé reifreann eile ar ór ná airgead. Ach tá reifreann gan beannacht ó Westminster, nó gan údarás idirnáisiúnta, faoi mar a tharla sa Chatalóin, curtha as an áireamh ag an SNP.
Bhí cead á lorg ag an SNP chun reifreann a chlárú gan beannacht ó Westminster ó Chúirt Uachtarach na Ríochta Aontaithe, ach shocraigh an Chúirt Uachtarach sa bhliain 2022 go mbeadh an straitéis seo mídhleathach. Dá bharr sin, dúirt an SNP go mbeidh an chéad toghchán eile sa Ríocht Aontaithe ina reifreann ‘de facto’ ar son neamhspleáchas na hAlban.
Is féidir leis an SNP bille um reifreann a ritheadh fós i Holyrood (Taigh an Ròid) sna blianta beaga amach romhainn (faoi mar a tharla sa Chatalóin, gan rath). Ach ina dhiaidh sin bheadh orthu é a chosaint i ndúshláin chúirte, srl.
Nicholas M. Wolf
Scoláire Meiriceánach is ea an Dr Nicholas Wolf. Is Gaeilgeoir é agus tá obair shuntasach déanta aige i gcúrsaí léinn Éireannaigh.
Scoláire
Ollamh cúnta in Virginia Commonwealth University is ea Nicholas Wolf. Fuair sé PhD ó Ollscoil Wisconsin-Madison sa bhliain 2008. Tá suim ar leith aige i stair chultúrtha na hËireann sa 19ú haois agus sna torthaí éagsúla a bhí ar mheath na Gaeilge.
Tá an Dr Wolf ar dhuine de na scoláirí atá chun tosaigh sa taighde nua atá á dhéanamh ar léamh agus scríobh na Gaeilge sa 19ú haois agus ar an mbaint a bhí aige sin le litríocht na linne. Tá ailt leis le fáil ar New Hibernia Review, ar an Journal of British Studies, agus ar Power and Popular Culture in Modern Ireland
Fuair an Dr Wolf comhaltacht ón Lárionad Léinn Choláistí Mhuire agus Newman, Ollscoil Melbourne, le haghaidh na bliana 2012. Bhí sé ag déanamh taighde ar bhailiúchán Niocláis Uí Dhomhnaill, cnuasach fíorthábhachtach téacsanna de chuid na hAthbheochana.
Áitiú
Áitíonn Nicholas Wolf go raibh an Ghaeilge fite fuaite i nuachóiriú na hÉireann sa 19ú haois i gcúrsaí creidimh, dlí agus polaitíochta. Fágann sé sin go raibh an t-aistriú ó Ghaeilge go Béarla sa 19ú haois níos casta agus níos neamhdhírí ná mar a deirtear go minic.
Tá feidhm bainte aige as foinsí a dhéanann léiriú díreach ar dhearcadh an ghnáthphobail i leith na Gaeilge, go háirithe Cnuasach Bhéaloideas Éireann. Is é a thuairim go dtugtar an iomarca airde ar dhearcadh úrscéalaithe meánaicmeacha, filí agus scríobhaithe Gaeilge, náisiúnaithe agus lucht riaracháin i leith na Gaeilge. Maíonn sé go ndeachaigh leas aicme, cuspóirí pearsanta agus imirt na cumhachta i bhfeidhm ar an dearcadh úd.
Ní thig Wolf leo siúd a deir gur neartaíodh úsáid an Bhéarla de bharr leasú nósanna adhartha agus bhuanú an cheartchreidimh nua iar-Thriontaigh. A bharúil gur minic a d'éascaigh an socrú nua úsáid na Gaeilge. Thug cuid de na heaspaig iarracht ar shagairt le Gaeilge a sholáthar do phobail Ghaeilge agus mhol siad úsáid na teanga sa séipéal.
Ní fíor ach oiread, dar le Wolf, go raibh lagú na teangan ag brath, a bheag nó a mhór, ar stádas íseal lucht a labhartha, ó tá déanta amach aige go raibh miondifríochtaí tábhachtacha sóisialta i bpobail a bhí ag tiontú ar an mBéarla.
Tarnobrzeg
Is cathair í Tarnobrzeg atá suite ar abhainn Wisła in iarthar na Polainne.
Tréimhse Sengoku
mion|Cath Kawanakajima, 1561 Is tréimhse i stair na Seapáine í an Tréimhse Sengoku (Seapáinis: 戦国時代 - Sengoku Jidai). Is "Tréimhse Chogaí na Stát" an bhrí atá leis. Glactar gur chuir briseadh amach Chogadh Ōnin tús leis an Tréimhse Sengoku agus gur tháinig deireadh léi le Léigear Osaka. Ba thréimhse é ina raibh cogaíocht agus mórathrú sóisialta leanúnacha, nach mór, ann.
Rugby
Tá níos mó ná aon bhrí amháin leis an bhfocal rugby:
Lancefield, Victoria
Baile atá suite 92 km ó thuaidh ó Mhelbourne, Victoria na hAstráile, is ea Lancefield (fuaimnítear /ˈlænsfiːld/ é). Sa bhliain 2011, bhí 1,262 duine ina gcónaí ann.
Àird Driseig
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Àird Driseig.
Córas céadfach
thumb|Is í súil an duine an chéad bhall de chóras céadfach: sa chás seo [[radharc, i gcomhair, an chórais amhairc.]]
Is cuid den néarchóras é an Córas céadfach a bhíonn freagrach as faisnéis chéadfach a phróiseáil. Is trí mheán na mball céadfach seo a fhaigheann lárchóras na néaróg faisnéis faoin timpeallacht inmheánach agus sheachtrach. Sna baill chéadfacha bíonn a lán gabhdóirí céadfacha cruinnithe le chéile iontu. Is é a bhíonn ann i gcóras céadfach ná; glacadóirí céadfacha, líonraí néaracha, agus páirteanna na hinchinne bainteach le haireachtáil chéadfach. De ghnáth, aithnítear na céadfaí seo a leanas; radharc, éisteacht, tadhall, blaiseadh agus boladh.
Is é an réimse gabhálach an chuid den timpeallachta ar leith a fhreagraíonn na gabhdóirí nó na horgáin céadfacha dó; an solas a bhfeiceann na slata agus na cóingach go léir. thumb|280px|An córas radhairc, léirithe sa leabhair iomráiteach [[Gray's Anatomy ]] Go nuige seo, sonraíodh réimsí gabhálacha don chóras radhairc, córas éisteachta agus an córas sómachchéadfach, blaiseadh agus boladh
Spreagadh
Códaíonn an córas céadfach ceithre ghré spreagthachta; 'tíopa' (módúlacht), 'déine', 'suíomh' agus 'fad ama'. Úsáidtear 'am sroichte' na bíge fuaime agus pasdifríochtaí na fuaime leanúnaí i gcomhair foinse fuaime a aimsiú. Bíonn íogair ar gabhdóirí áirithe le haghaidh cineálacha áirithe spreagthaí (mar shampla, freagraíonn meicneaghabhdóirí difriúla níos fearr do spreagthaí tadhaill éagsúla, ó uirlisí géara nó maola). Seolann gabhdóirí ríoga i bpatrúin faoi leith, a thugann le fios cé chomh mór is atá an spreagadh (mar shampla, cé chomh hard is atá fuaim). Tugann suíomh an ghabhdóra a bhfaigheann an spreagthach eolas don intinn faoi suíomh an spreagtha (mar shampla, seoltar eolas chuig na hintinne faoin mhéar nuair a fhaigheann mheicneaghabhdóir sa mhéar spreagadh). Tugann patrún gníomhaithe na néar-ríge le fios fad ama an spreagtha.
Modúlacht
Sort feiniméin fhisiceach is ea modúlacht chéadfach, a bhíonn inairithe (mar shampla, teocht, blais, fuaim, brú). Tá ról lárnach ag an chineál ghlacadóra a bhíonn spreagtha i gcódú na modúlachta céadfaí.
Sa chreat tuairchuimhne (nó i mBéarla, the memory-prediction framework), tugann Jeff Hawkins le fios go bhfuil comhfhreagairt idir sé chiseal na coirtéise ceirbrí agus sé chiseal na conaire optaice den chóras radhairc. Tá na réigiúin seo, V1, V2, V3, V4, V5, MT, IT, srl sa phríomh-choirtéis amhairc. Is éard a bíonn i gceist i réigiún V1 (féach ar aghaidh) ná aicme amháin de chealla na hintinne, cé go bhfuil a lán ceall eile agus feidhm na radharc acu.
Leagann Hawkins scéim amach i gcomhair na modúlachta céanna den chóras céadfach. Tóg faoi deara, gur féidir a lán cineálacha chéadfaí a bheith ann, cuid nach bhfuil luaite anseo. Ach go háirithe, sa duine, beidh cealla sna réigiúin V1, V2 A1, A2, srl.:
V1 (Radharc)
Achar radhairc 1, nó V1, in úsáid i gcomhair na radhairc, via an córas amhairc go dtí an phríomh-choirtéis amhairc. right|thumb|100px|[[cluas]]