cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eochaidh Ó hEodhasa
Beatha
D’aithin sé mar fhile go raibh malairt saoil ann. In 1603 scríobh sé an dán “Ionmholta malairt bhisigh” agus é ag moladh meadarachtaí aiceanta seachas dán díreach (i ndáiríre nó a mhalairt).
Eilean Bhòid
Is oileán suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Eilean Bhòid. Is é Baile Bhòid an príomhbhaile.
Crúibíní
Is éard atá sna crúibíní bia bruite Gaelach a dhéantar de chrúba muice. Is minic a itear leis na lámha iad agus is minic freisin a itear le cabáiste iad. Cuirtear fuidreamh orthu nó friochtar iad uaireanta.
Tagairtí seachtracha
Oideas le crúibíní a bhruith
Stob an Eas
Is sliabh in Albain í Stob an Eas, atá suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Eileatram
thumb|300px|Eileatram, ó thart ar 1900 Eileatram a thugtar ar fheithicil sochraide, feithicil a úsáidtear leis an gcónra a iompar ón séipéal chuig an reilig, mar shampla.
Carraigín
Is speiceas alga é carraigín.
Stéisean Hunndaidh
Is stáisiún suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain, in Albain, é Stéisean Hunndaidh.
Borderlands
Is físchluiche lámhaigh céad phearsan é Borderlands. Tá ceathrar príomhcharachtar ann darb ainm Mordecai, Lillith, Brick, agus Roland. Tá áiteanna difriúla sa chluiche, mar shampla: an bolcán agus an tréig agus an mianach. Is é an cuspóir sa chluiche teacht ar an bhfionnachtain.
Microsoft
Is é Microsoft an comhlacht bogearraí is mó ar domhan. Tá ceanncheathrú an ollchomhlachta ríomhaireachta in Redmond, Washington, SAM.
Táirgí
Tá bogearraí Microsoft le fáil i bhformhór na ríomhairí pearsanta ar fud an domhain. Is éard is cúis leis sin greim chomh docht sin a bheith ag Microsoft ar mhargadh na gcóras oibriúcháin trí chóras Windows agus trí Microsoft Office go háirithe. Ar na táirgí atá ar fáil tá an próiseálaí focal Microsoft Word, an scarbhileog Microsoft Excel, an pacáiste taispeántais Microsoft Powerpoint agus an bunachar sonraí Microsoft Access. clé|mion|[[Satya Nadella, CEO sna 2020idí]]
Stair
Bhunaigh Paul Allen agus Bill Gates an comhlacht sa bhliain 1975.
Sa bhliain 2022, bhí timpeall 220,000 ar fud an domhain fostaithe ag Microsoft. Ach in 2023, bhí an earnáil teicneolaíochta sna Stáit Aontaithe ag cúlú agus bhí oibrithe á ligean chun siúil ag na comhlachtaí ríomhaireachta is mó. Baineann an scéal leis an rófhás a deirtear a tháinig le roinnt blianta ar an earnáil teicneolaíochta idirnáisiúnta.
I dtús na bliana 2023, bhí sé beartaithe ag Microsoft níos mó ná 10,000 fostaí a ligean chun siúil in ionaid éagsúla ar fud an domhain. Ag an am, mhaígh príomhfheidhmeannach an chomhlachta Satya Nadella "tar éis go raibh custaiméirí ag iarraidh níos mó ama a chaitheamh sa saol digiteach, go raibh siad ag iarraidh ag an am céanna níos lú airgid a chaitheamh air". clé|mion|Microsoft in [[Áth an Ghainimh, Baile Átha Cliath]] clé|mion|Microsoft in [[Áth an Ghainimh, Baile Átha Cliath]]
Microsoft in Éirinn
Tá ceanncheathrú Microsoft in Eoraip suite in Áth an Ghainimh, Baile Átha Cliath.
Bhí barr ar 3,500 duine fostaithe ag Microsoft in Éirinn roimh 2023 - idir na rannga oibríochtaí, díolachán, innealtóireachta agus forbartha táirgí. D'fhógair an comhlacht i dtús na bliana 2023 go rabhthas le 180 duine in Éirinn a ligean chun siúil.
Edmund Roche
Polaiteoir Éireannach ab ea Edmund Roche. Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.
Stob na Boine Druim-fhinn
Is sliabh in Albain í Stob na Boine Druim-fhinn, atá suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Gabhrán
Sráidbhaile i gContae Chill Chainnigh, Poblacht na hÉireann é Gabhrán (Béarla: Gowran). Tá sí suite ocht míle ó chathair Chill Chainnigh agus 80 míle ó mBaile Átha Cliath.
Tá cáil ar an mbaile mar gheall ar an ráschúrsa Páirc Ghabhráin agus Teampall Mhuire atá suite ann.
Tom nan Gamhna
Is sliabh in Albain í Tom nan Gamhna, atá suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Stéisean Inbhir Uraidh
Is stáisiún suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Stéisean Inbhir Uraidh.
Tír na Sorcha
Tír choimhthíoch éigin i bhfad ó Éirinn atá i dTír na Sorcha i roinnt scéalta béaloidis Gaeilge. An tSiria atá i gceist i scéalta áirithe.
Luaitear i bhFoclóir an Duinnínigh go bhfuil sé "san Ghréig mhóir", agus gurb é Paimpilonia a príomhchathair agus luaitear gur chóir sin a chur i gcomparáid le Pampelona ar an Arga in Iarthar na Spáinne. Deirtear ann freisin go nasctar é leis an tSiria, an tSín agus an tSualainn chomh maith.
Tír na Sorcha a thug Niall Ó Dónaill ar an tSeapáin ina aistriúchán ar Scairt an Dúchais. Tuairimíonn roinnt go bhfuil nasc aige le 'Land of the Rising Sun' an Bhéarla.
Sa leabhar 'Eoghan Ruadh Ó Neill' le Seosamh Mac Grianna tá 'rí na Sorcha' aige ar 'rí na Sualainne'.
Stéisean a' Phuirt Leathainn
Is stáisiún suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Stéisean a' Phuirt Leathainn.
Craobh Iomána Sinsear Chontae Luimnigh
Cluichí Ceannais
^ Athimirt i ndiaidh achomhairc
§ Níor chríochnaíodh an cluiche
Giolla
deas|250px|thumb|Giolla Duine a chuireann é/í féin i seirbhís duine eile is ea giolla.
Mar shampla, sa Bhíobla, ciallaíonn ‘Giolla Dé’ duine atá tiomanta go hiomlán do thoil Dé a leanúint trí shaol grámhar a chaitheamh.
Airm ollscriosta
250px|mionsamhail|deas|Léarscáil an domhain le siombail ghuaise Airm ar féidir scrios leathan fisiciúil a dhéanamh agus líon ollmhór daoine a mharú leo. Cuimsíonn siad airm núicléacha, bhitheolaíocha, cheimiceacha is raideolaíocha.
mion|Foireann "Airm ollscriosta" sna sléibhte Sierra
Tom Molach
Is sliabh in Albain í Tom Molach, atá suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Rudolf von Sebottendorff
Diamhraí, scríbhneoir, gníomhaire faisnéise, agus gníomhaí Gearmánach ab ea Adam Alfred Rudolf Glauer (9 Samhain 1875 – 8 Bealtaine 1945), nó Rudolf von Sebottendorff mar a thugtar air go coitianta. Ba é a bhunaigh Cumann Thule, eagraíocht diamhrachais tar éis an Chéad Chogadh Domhanda a d'imir tionchar ar go leor ball den Pháirtí Naitsíoch. Ba Mháisiún é, Súfaíoch d'ord Bektashi, tar éis dó iompú ar an Ioslam, agus bhí spéis aige sa midheamhain, san astralaíocht, san uimhireolaíocht, agus san ailceimic. D'úsáid sé an t-ainm bréige Erwin Torre freisin.
Breicne
Is spota donn beag éadrom ar an gcraiceann, déanta níos láidre le glacadh na gréine é breicne.
WTA Tour 2014
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2014 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 44ú eagrán. Bhuaigh Serena Williams na craobhacha is mó le 7, an airgead is mó le $9,317,298 agus na pointí is mó le 8,487 pointe. Ba í Serena Williams imreoir na bliana agus Belinda Bencic imreoir nua na bliana.
Snead, Alabama
Is sráidbhaile i gContae Blount, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Snead. Bhí 841 duine a bheith ina gcónaí sa tsráidbhaile sa bhliain 2016.
Stéisean Chala na Creige
Is stáisiún traenach atá suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain, in Albain é Stèisean Chala na Creige.
Alamhagh
Is baile suite i gComhairle Chlach Mhanainn é Alamhagh.
An Aoirinn
Is sráidbhaile ar an Oileán Arainn, i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath, í an Aoirinn.
Commentarii de Bello Gallico
Is éard is Commentarii de Bello Gallico (Gaeilge: Cuntais ar Chogadh na nGallach ) ann ná tráchtaireacht de chuid an impire Iúil Caesar, bunaithe ar a thaithí phearsanta ar Chogaidh na nGallach, agus bhí sé scríofa aige mar insint ag an tríú duine. San obair seo, tugann Caesar cuntais dúinn, an ceann is cáiliúla dá chuid, ar na chathanna agus na chaimiléireachtí a bhí ar siúl, sna naoi mbliana a chaith sé ag troid in aghaidh arm logánta sa Ghaill, fórsaí a throid i gcoinne forlámhais na Rómhánach. Tagraíonn Caesar, uaireanta, don Ghaill ina hiomlán, ach amháin an chúige Rómhánach Gallia Narbonensis (Provence an lae inniu), a chuimsíonn an chuid eile den Fhrainc, den Bheilg agus roinnt den Eilvéis. Ar ócáidí eile, tagraíonn sé don chríoch ina raibh pobail Cheilteacha ina gcónaí ann, iad siúd ar a thug na Rómhánaigh Gaill orthu, ó Mhuir nIocht go dtí Lugdunum (Lyon).
Srón
mion|clé|Srón daonna Is orgán ar éadain ainmhithe í an tsrón. Bíonn polláirí ann agus úsaitear í chun rudaí a bholú.
Rudolf Christoph Eucken
Fealsamh Gearmánach ab ea Rudolf Christoph Eucken (1846 – 1926). Do rugadh é ar an 5ú lá d'Eanáir i mbaile Aurich, baile atá suite in iarthuaisceart na Gearmáine, agus do fuair sé bás ar an 15ú lá de mhí Mheán Fómhair i gcathair Jena. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1908. Do bhí moladh mór ar a chuid saothar sa tSualainn lena linn, ach is duine é atá imithe as cuimhne na ndaoine sa lá atá inniu ann.
James McGee
Is imreoir leadóige as Éirinn é James McGee. Rugadh é i gCaisleán Cnucha ar 20 Meitheamh 1987.
Áirse
mion|Áirse San ailtireacht, cuid d'fhoirgneamh nó struchtúr as féin, a dhéantar as clocha dingchruthacha nó píosaí eile, os cionn oscailte, a choinníonn í féin suas chomh maith le haon ualach os a cionn. Bíonn áirsí clasaiceacha is Normannacha leathchiorclach. Tá stíleanna eile ann le cruthanna éagsúla: éilips, crú, bior, pointe, cuar is eile. Baintear feidhm as áirse chúnta, áirse gan oscailt, chun cuid d'ualach an bhalla a dhíriú amach ó áirse atá níos ísle sa bhalla.
Clach Mhanainn, sráidbhaile
Is baile suite i gComhairle Chlach Mhanainn é Clach Mhanainn.
An tSean-Choraint
Cathairstát ar Chuing na Coraint ab ea an tSean-Choraint (Sean-Ghréigis:Κόρινθος,Kórinthos), an stráice cúng talún a nascann an Pheilipinéis go dtí mórthír na Gréige, timpeall leathbhealach idir an Aithin agus Sparta. Tá an chathair nua-aimseartha, an Choraint, suite thart ar 5 chiliméadar soir ó thuaidh ó na fothracha ársa. Ón bhliain 1896, tá imscrúduithe seandálaíochta córasacha ar na Tochailtí Corainteacha ar siúl ag an American School of Classical Studies at Athens tar éis cuid mhór den chathair ársa a nochtadh, agus tá gnéithe nua de sheaniarsmaí ag teacht chun solais le tochailtí a rinne an Roinn Chultúir de chuid na Gréige le déanaí.
Tá aithne mhaith ar Chorinth ag Chríostaí ó dhá litir Naomh Pól sa Tiomna Nua, an Chéad agus [[Dara Litir Naomh Pól chuig na Corantaigh|Dara Litir Naomh Pól chuig na Corantaigh. Luaitear an Choraint freisin i nGníomhartha na nAspal  mar chuid de thaistealaithe misinéireachta Phóil. Chomh maith leis sin, tá sciar maith de dhara leabhar Phausanias  Ἑλλάδος Περιήγησις, Hellados Periegesis (Gaeilge:Cur síos ar an nGréig) faoin Choraint.
Allísín
Is díorthach de lísín é allísín, a úsáidtear i dtáirgeadh laistine agus collaigine. Déantar é a tháirgeadh trí ghníomhartha na heinsíme ocsaíodáis lísil sa mhaitrís eachtarcheallach, agus tá sé riachtanach san bhfoirmiú trasnasctha a chobhsaíonn collaigin agus laistin.
Frank (albam)
Is é Frank an chéad albam ón Amy Winehouse. Scaoileadh é ar an 1 Deireadh Fómhair, 2003.
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Binn Bhuí Ghaobhráin
Is ceann tíre ar chósta Tír Amhlaidh, í Binn Bhuí Ghaobhráin.
Airsín
clé|200px|thumb|Airsín AsH3, le fiuchphointe -55 °C, hidríd arsanaice ghásach a tháirgtear trí dhí-ocsaídiú tuaslagán comhdhúile arsanaice.
Míol mór socach
Is ainmhí é an míol mór socach. Mamach atá ann.
Prionsabal na coimhdeachta
Is léiriú sóisialta agus polaitiúil é prionsabal na coimhdeachta ar dá réir a thiteann an fhreagracht as gníomhaíocht phoiblí, nuair is gá, ar an eintiteas inniúil is gaire dóibh siúd a mbaineann an ghníomhaíocht seo go díreach leo.
Is éard atá i gceist le coimhdeacht ná nach ceadmhach don Aontas dlí a dhéanamh ach amháin sa chás nár leor gníomh na mballstát aonair. Tá prionsabal na coimhdeachta ceaptha a chinntiú go nglactar cinntí chomh gar agus is féidir don saoránach agus go ndéantar seiceáil sheasta féachaint an bhfuil údar maith le gníomh ar leibhéal an Chomhphobail i bhfianaise na bhféidearthachtaí a bhíonn ar fáil ar leibhéal náisiúnta, réigiúnach nó áitiúil. Go sonrach, is é an prionsabal é nach nglacann an tAontas gníomh (ach amháin i réimsí a bhíonn laistigh dá inniúlacht eisiach) mura mbeadh sé níos éifeachtaí ná gníomh a ghlacfaí ar leibhéal náisiúnta, réigiúnach nó áitiúil. Tá nasc dlúth aige sin le prionsabail na comhréireachta, a deir nár chóir d’aon ghníomh arna dhéanamh ag an Aontas dul thar a mbíonn riachtanach chun cuspóirí an Chonartha a bhaint amach. Ba chuid lárnach an coincheap agus na cainteanna ar Chonradh Maastricht ar bun chun stop a chur leis an gclaonadh chun feidearálachais agus chun lárnaithe a bhí ag cuid de na ballstáit. Bhain Rialtas Shasana leas as coincheap na coimhdeachta chun eite dheis na gCaomhach a shuaimhniú le linn na ndíospóireachtaí fada déanach san oíche agus Conradh Maastricht ag dul trí Westminster.
Coimhdeacht agus Inniúlacht
Tabhair faoi deara nach mbaineann prionsabal na coimhdeacht ach le “réimsí nach dtig [faoi] inniúlacht eisiach [an Aontais Eorpaigh]”. Tá an Coimisiún den tuairim, mar shampla, go dtagann réimse faoin inniúlacht eisiach an Aontais má fhorchuireann na Conarthaí dualgas ar an Aontas gníomhú ina thaobh sa mhéid is go bhfuil freagracht eisiach air an tasc a chur i bhfeidhm, ina measc: saorghluaiseacht earraí, daoine, seirbhísí agus caipitil; Iomaíocht; An Beartas Coiteann Talmhaíochta; An Beartas Coiteann Tráchtáil; caomhnú coiteann an iascaigh agus beartas coiteann iompair, m.sh. Sna limistéir go bhfuil inniúlacht ag an Aontais agus ag na ballstáit ar aon tagann prionsabal na coimhdeachta i gceist. Is limistéir nua iad seo ar bronnadh roinnt cumhachta ar an Aontas ina dtaobh ar nós cúrsaí comhshaoil, comhtháthú eacnamaíoch agus sóisialta, oideachas agus oiliúint ghairmiúil, cosaint tomhaltóirí agus Beartas Sóisialta. Éiríonn ceist, áfach, faoi mar shampla reachtaíocht comhshaoil nó sláinte a bhfuil sé mar aidhm aige comhlánú an mhargaidh inmheánaigh a éascú. Tá cuid de na húdair den tuairim go mbainfí a leithéid de bheart amach as réimse na coimhdeachta (Toth, A Legal Analysis of Subsidiarity). Tá an dara tuairim ann a deir nach dtagann faoi inniúlacht eisiach an Aontais ach na limistéir ar achtaigh an tAontas reachtaíocht ina dtaobh (nó a ndearna an Chúirt Bhreithiúnais cinneadh ina dtaobh) tráth ar tháinig Conradh Maastricht i bhfeidhm (J. Steiner, Subsidiarity Under the Maastricht Treaty). Ní mór fanacht ar chinneadh den Chúirt Bhreithiúnais chun an cheist seo a réiteach slí amháin nó slí eile.
An Chúirt Bhreithiúnas agus coimhdeacht
Ní cosúil go gcealóidh an Chúirt Bhreithiúnas reachtaíocht an Aontais go héasca ar foras na coimhdeachta, áfach. Mar shampla, sa chás C-84/94 An Ríocht Aontaithe v. An Chomhairle ba í argóint na Ríocht Aontaithe gur sháraigh an Treoir um Am Oibre prionsabal na coimhdeachta mar gheall nár léiríodh go mbainfeadh buntáistí soiléire le gníomh ag leibhéal an Aontais seachas le gníomh ag an leibhéal náisiúnta. Bhí freagra teirc ag an gCúirt Bhreithiúnais ar an argóint sin go raibh freagracht ar an gComhairle faoi Airteagal 118a (Airteagal 138 anois) glacadh le riachtanais íosta chun cur le sláinte agus sábhálacht agus a luaithe agus a shocraigh an Chomhairle go mba ghá an leibhéal cosanta a bhí ann a fheabhsú agus an dlí sa limistéar a chomhordú agus na feabhsuithe a bhí déanta cheana a choimeád, rinneadh talamh slán de ghníomhaíocht fud fad an Chomhphobail.
Conradh Liospóin
Pléitear an dá phrionsabal go mion i gConradh Liospóin sa phrótacal maidir le Prionsabail na Coimhdeachta agus na Comhréireachta a chur i bhFeidhm:
ÓS MIAN LEO a áirithiú go nglacfar cinntí ar leibhéal chomh gar agus is féidir do shaoránaigh an Aontais,
AR A BHEITH BEARTAITHE ACU na coinníollacha maidir le cur i bhfeidhm phrionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta, mar atá siad leagtha síos in
Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, a bhunú, agus córas a bhunú chun faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm na bprionsabal sin, TAR ÉIS COMHAONTÚ ar na forálacha seo a leanas, a chuirfear i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach agus leis an gConradh ar Fheidhmiú an
Aontais Eorpaigh:-
Airteagal 1 Féachfaidh gach institiúid chuige go ndéanfar prionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta, mar atá siad leagtha síos in Airteagal 5 den Chonradh
Breadhaig
Is sráidbhaile ar an Oileán Arainn, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath, é Breadhaig.
An Camas
Is baile suite i gComhairle Chlach Mhanainn é an Camas.
Prionsabal na coimhdeachta
Conradh Liospóin
iomchuí, éirim réigiúnach agus áitiúil na gníomhaíochta arna beartú. Má tá práinn eisceachtúil ann, ní ghlacfaidh an Coimisiún comhairle amhlaidh.
Tabharfaidh sé cúiseanna leis an gcinneadh sin ina thogra.
Pharlaimint na hEorpa, iarrataí ón gCúirt Bhreithiúnais, moltaí ón mBanc Ceannais Eorpach agus iarrataí ón mBanc Eorpach Infheistíochta d'fhonn gníomh
reachtach a ghlacadh.
Airteagal 4 Cuirfidh an Coimisiún a dhréachtghníomhartha reachtacha agus a dhréachtaí leasaithe chuig na Parlaimintí náisiúnta san am céanna a gcuirfear chuig
reachtóir an Aontais iad.
Cuirfidh Parlaimint na hEorpa a dréachtghníomhartha reachtacha agus a dréachtaí leasaithe chuig na Parlaimintí náisiúnta.
Cuirfidh an Chomhairle chuig na Parlaimintí náisiúnta na dréachtghníomhartha reachtacha a eascraíonn ó ghrúpa Ballstát, ón gCúirt Bhreithiúnais, ón
mBanc Ceannais Eorpach nó ón mBanc Eorpach Infheistíochta, mar aon leis na dréachtaí leasaithe.
Ar iad a ghlacadh, cuirfidh Parlaimint na hEorpa a rúin reachtacha chuig na Parlaimintí náisiúnta agus cuirfidh anChomhairle a cuid seasamh chucu.
Airteagal 5 Déanfar na dréachtghníomhartha reachtacha a fhírinniú i ndáil le prionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta. Is cóir ráiteas mionsonraithe a
bheith i ngach dréachtghníomh reachtach ionas gur féidir a mheas an ndéantar prionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta a chomhlíonadh. Is cóir
rialacha atá le cur chun feidhme ag na Ballstáit, lena n-áirítear, más gá, an reachtaíocht réigiúnach. Tabharfar táscairí cáilíochtúla, agus, nuair is
féidir, táscairí cainníochtúla mar bhunús leis na cúiseanna ar dá mbun a chonclúidítear gur fearr is féidir cuspóir de chuid an Aontais a ghnóthú ar
leibhéal an Aontais. Déanfar aird a thabhairt leis na dréachtghníomhartha reachtacha ar an ngá atá ann aon ualach, bíodh sé ina ualach airgeadais nó
ina ualach riarthach, a bheidh ar an Aontas, ar rialtais náisiúnta, ar údaráis réigiúnacha nó áitiúla, ar oibreoirí eacnamaíocha agus ar shaoránaigh, a
íosmhéadú agus é a bheith comhchuimseach leis an gcuspóir a bheidh le gnóthú.
Airteagal 6 Féadfaidh aon Pharlaimint náisiúnta nó aon seomra de chuid Parlaiminte náisiúnta, laistigh d'ocht seachtaine ón dáta a gcuirfear dréachtghníomh
reachtach i dteangacha oifigiúla an Aontais Eorpaigh chuig an bParlaimint nó chuig an seomra sin, tuairim réasúnaithe a chur chuig Uachtarán
Pharlaimint na hEorpa, Uachtarán na Comhairle agus Uachtarán an Choimisiúin á rá cad chuige a measann sé nó sí nach gcomhlíonann an dréacht i gceist
prionsabal na coimhdeachta. Is faoi gach Parlaimint náisiúnta nó faoi gach seomra de chuid Parlaiminte náisiúnta dul i gcomhairle, nuair is iomchuí, le
Parlaimintí réigiúnacha a bhfuil cumhachtaí reachtacha acu.
Más ó ghrúpa Ballstát a eascraíonn an dréachtghníomh reachtach, cuirfidh Uachtarán na Comhairle an tuairim chuig rialtais na mBallstát sin.
Más ón gCúirt Bhreithiúnais, ón mBanc Ceannais Eorpach nó ón mBanc Eorpach Infheistíochta a eascraíonn an dréachtghníomh reachtach, cuirfidh Uachtarán
Eorpach nó an Banc Eorpach Infheistíochta, más uathu a eascraíonn an dréachtghníomh reachtach, na tuairimí réasúnaithe ó na Parlaimintí náisiúnta nó ó
sheomra de Pharlaimint náisiúnta a chur san áireamh.
Beidh dhá vóta ag gach Parlaimint náisiúnta, arna gcionroinnt ar bhonn an chórais pharlaimintigh náisiúnta. Má tá córas parlaiminteach ann ina bhfuil
dhá sheomra, beidh vóta amháin ag gach ceann den dá sheomra.
2. Nuair a bhíonn tuairimí réasúnaithe á rá nach gcomhlíonann dréachtghníomh reachtach prionsabal na coimhdeachta in ionannas le trian ar a laghad de
tairseach sin in ionannas leis an gceathrú cuid más dréachtghníomh reachtach é arna thíolacadh ar bhonn Airteagal 76 den Chonradh ar Fheidhmiú an
Aontais Eorpaigh maidir leis an limistéar saoirse, slándála agus ceartais.
Ar athbhreithniú den sórt sin a dhéanamh, féadfaidh an Coimisiún nó, más iomchuí, an grúpa Ballstát, Parlaimint na hEorpa, an Chúirt Bhreithiúnais, an
Banc Ceannais Eorpach nó an Banc Eorpach Infheistíochta, más uathu a eascraíonn an dréachtghníomh reachtach, a chinneadh an dréacht a choimeád ar bun,
a leasú nó a tharraingt siar. Ní mór cúiseanna a thabhairt don chinneadh sin.
3. Ina theannta sin, faoi chuimsiú an ghnáthnós imeachta reachtaigh, nuair a bhíonn tuairimí réasúnaithe á rá nach gcomhlíonann togra do ghníomh
reachtach prionsabal na coimhdeachta in ionannas le tromlach simplí na vótaí uile arna gcionroinnt ar na Parlaimintí náisiúnta i gcomhréir leis an dara
fomhír de mhír 1, ní mór an togra a athbhreithniú. Ar athbhreithniú den sórt sin a dhéanamh, féadfaidh an Coimisiún a chinneadh an togra a choimeád ar
bun, a leasú nó a tharraingt siar.
Má roghnaíonn an Coimisiún an togra a choimeád ar bun, beidh air a fhírinniú i dtuairim réasúnaithe cad chuige a measann sé go gcomhlíonann an togra
prionsabal na coimhdeachta. Ní foláir an tuairim réasúnaithe sin maille leis na tuairimí réasúnaithe ó na Parlaimintí náisiúnta a chur faoi bhráid
reachtóir an Aontais chun go dtabharfar aird orthu faoi chuimsiú an nós imeachta:
(a)sula gcríochnófar an chéad léamh, féachfaidh an reachtóir (Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle) an gcomhlíonann an togra reachtach prionsabal na coimhdeachta, agus na cúiseanna a agraíonn agus a pháirtíonn tromlach na bParlaimintí náisiúnta agus an tuairim réasúnaithe ón gCoimisiún á gcur san áireamh aige; (b)más rud é gurb é tuairim an reachtóra, trí thromlach 55 % de chomhaltaí na Comhairle nó trí thromlach na vótaí arna gcaitheamh i bParlaimint na hEorpa, nach gcomhlíonann an togra prionsabal na coimhdeachta, ní leanfar leis an togra reachtach a phlé.
gcomhréir lena ndlíchóras thar ceann a bParlaiminte náisiúnta nó thar ceann seomra den Pharlaimint sin.
ngníomhartha reachtacha sin dá bhforáiltear sa Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh nach mór dul i gcomhairle leis chun iad a ghlacadh.
maidir le cur i bhfeidhm Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. Cuirfear an tuarascáil bhliantúil sin freisin chuig an gCoiste Eacnamaíoch agus
Sóisialta agus chuig Coiste na Réigiún.''
Conradh Liospóin agus inniúlacht
Tugann Conradh Liospóin soiléiriú maidir le hinniúlacht an Aontais agus Inniúlacht na mballstát. Sa leagan comhdhlúite den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, foráiltear mar seo a leanas:
''TEIDEAL I
CATAGÓIRÍ AGUS RÉIMSÍ INNIÚLACHTA AN AONTAIS
Airteagal 2 1. Nuair a dhéanfar inniúlacht eisiach i réimse sonrach a thabhairt don Aontas leis na Conarthaí, is é an tAontas amháin a fhéadfaidh reachtú agus
Sheamus
thumb|220px|upright|Sheamus Is iomrascálaí Éireannach é Stíofán Ó Fearailhaile nó “Sheamus”. Rugadh é i gCluain Saileach, Baile Átha Cliath ar an 28 Eanáir, 1978.
Prionsabal na coimhdeachta
Conradh Liospóin agus inniúlacht
gníomhartha a ghlacadh a bheidh ceangailteach ó thaobh dlí, gan na Ballstáit a bheith in ann gníomhú amhlaidh ach amháin má chumhachtaíonn an tAontas
amhlaidh iad nó chun gníomhartha an Aontais a chur chun feidhme.
2. Nuair a dhéanfar inniúlacht arna roinnt leis na Ballstáit i réimse sonrach a thabhairt don Aontas leis na Conarthaí, féadfaidh an tAontas agus na
bhfuil inniúlacht an Aontais feidhmithe aige. Feidhmeoidh na Ballstáit a n-inniúlacht athuair a mhéad gur chinn an tAontas scor dá feidhmiú.
3. Comhordóidh na Ballstáit a mbeartais eacnamaíocha agus fostaíochta laistigh de shocruithe dá bhforáiltear sa Chonradh seo agus a bhfuil inniúlacht
ag an Aontas maidir lena sainiú.
4. Beidh inniúlacht ag an Aontas, i gcomhréir le forálacha an Chonartha ar an Aontas Eorpach, comhbheartas eachtrach agus slándála a shainiú agus a
chur chun feidhme, lena n-áirítear comhbheartas cosanta a chumadh go comhleanúnach.
5. I réimsí áirithe agus faoi na coinníollacha atá leagtha síos sna Conarthaí, beidh inniúlacht ag an Aontas gníomhaíochtaí a chur i gcrích chun tacú
le gníomhaíochtaí na mBallstát, iad a chomhordú nó a fhorlíonadh gan a inniúlacht féin a chur in ionad a n-inniúlachta siúd sna réimsí sin dá thoradh
sin.
Ní bheidh comhchuibhiú ar dhlíthe ná ar rialacháin na mBallstát mar thoradh ar ghníomhartha an Aontais atá ceangailteach ó thaobh dlí arna nglacadh ar
6. Cinnfear an raon feidhme agus na socruithe chun inniúlachtaí an Aontais a fheidhmiú leis na forálacha sna Conarthaí a bhaineann le gach réimse acu.
Airteagal 3 [inniúlacht eisiach ag an Aontas] 1. Beidh inniúlacht eisiach ag an Aontas sna réimsí seo a leanas: (a) aontas custaim; (b) na rialacha iomaíochta is gá a bhunú d'oibriú an mhargaidh inmheánaigh; (c) beartas airgeadaíochta do na Ballstáit a bhfuil an euro mar airgeadra acu; (d) acmhainní bitheolaíocha na mara a chaomhnú faoin gcomhbheartas iascaigh; (e) comhbheartas tráchtála.
2. Beidh inniúlacht eisiach freisin ag an Aontas comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích nuair a fhorálfar dá thabhairt i gcrích i ngníomh
reachtach de chuid an Aontais, nó nuair atá sé riachtanach chun a chumasú don Aontas a inniúlacht inmheánach a fheidhmiú, nó a mhéid ar dóigh dá
thabhairt i gcrích difear a dhéanamh do na comhrialacha nó a raon feidhme a athrú.
Airteagal 4 [inniúlacht roinnt leis na ballstáit] 1. Déanfaidh an tAontas inniúlacht a roinnt leis na Ballstáit nuair a thugann na Conarthaí inniúlacht dó nach mbaineann leis na réimsí dá dtagraítear
in Airteagail 3 agus 6.
2. Cuirfear i bhfeidhm inniúlachtaí a bheidh á roinnt idir an tAontas agus na Ballstáit sna príomhréimsí seo a leanas: (a) margadh inmheánach; (b) beartas sóisialta, i dtaca leis na gnéithe atá sainithe sa Chonradh seo; (c) comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach; (d) talmhaíocht agus iascach, amach ó acmhainní bitheolaíocha na mara a chaomhnú; (e) comhshaol; (f) cosaint tomhaltóirí; (g) iompar; (h) gréasáin thras-Eorpacha; (i) fuinneamh; (j) limistéar na saoirse, na slándála agus an cheartais; (k) gnáthchúraimí slándála i gcúrsaí sláinte poiblí, i dtaca leis na gnéithe atá sainithe sa Chonradh seo.
3. I réimsí an taighde, na forbartha teicneolaíche agus an spáis, beidh inniúlacht ag an Aontas gníomhaíochtaí a chur i gcrích, go háirithe cláir a
shainiú agus a chur chun feidhme; ar a shon sin, ní bheidh mar thoradh ar an inniúlacht sin a fheidhmiú na Ballstáit a chosc ar a n-inniúlacht siúd a
fheidhmiú.
4. I réimsí an chomhair um fhorbairt agus na cabhrach daonnúla, beidh inniúlacht ag an Aontas gníomhaíochtaí a chur i gcrích agus comhbheartas a
sheoladh; ar a shon sin, ní bheidh mar thoradh ar an inniúlacht sin a fheidhmiú na Ballstáit a chosc ar a n-inniúlacht siúd a fheidhmiú.
Airteagal 5 1. Comhordóidh na Ballstáit a mbeartais eacnamaíocha laistigh den Aontas. Chuige sin, glacfaidh an Chomhairle bearta, go háirithe na mórthreoirlínte do
na beartais sin. Beidh feidhm ag forálacha sonracha maidir leis na Ballstáit sin a bhfuil an euro mar airgeadra acu.
2. Glacfaidh an tAontas bearta chun comhordú bheartais fostaíochta na mBallstát a áirithiú, go háirithe trí threoirlínte do na beartais sin a shainiú.
3. Féadfaidh an tAontas tionscnaimh a ghlacadh chun comhordú bheartais shóisialta na mBallstát a áirithiú.
Airteagal 6 [inniúlacht tacúil ag an Aontas] Beidh inniúlacht ag an Aontas gníomhaíochtaí a chur i gcrích chun tacú le gníomhaíochtaí na mBallstát agus chun iad a chomhordú nó a fhorlíonadh. Is
iad réimsí na gníomhaíochta sin ar leibhéal Eorpach: (a) sláinte an duine a chosaint agus a fheabhsú; (b) tionscal; (c) cultúr; (d) turasóireacht; (e) oideachas, gairmoiliúint, óige agus spórt; (f) cosaint shibhialta; (g) comhar riaracháin.''
Airteagal 5 den Chonradh Chomhdhlúite ar an Aontas Eorpach
Féach freisin Airteagal 5 den Chonradh Chomhdhlúite ar an Aontas Eorpach (sean-Airteagal 5 CCE):-
''1. Tá teorainneacha inniúlachtaí an Aontais faoi rialú ag prionsabal na tabhartha. Tá feidhmiú na n-inniúlachtaí faoi rialú ag prionsabail na
coimhdeachta agus na comhréireachta.
2. Faoi phrionsabal na tabhartha, gníomhóidh an tAontas faoi theorainneacha na n-inniúlachtaí atá tugtha dó ag na Ballstáit sna Conarthaí d'fhonn na
cuspóirí atá leagtha amach sna Conarthaí a bhaint amach. Inniúlachtaí nach bhfuil tugtha don Aontas sna Conarthaí, fanann siad ag na Ballstáit.
3. Faoi phrionsabal na coimhdeachta, ní ghníomhóidh an tAontas, sna réimsí nach dtig faoina inniúlacht eisiach, ach amháin mura féidir agus a mhéad
nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí na gníomhaíochta arna beartú a ghnóthú go leordhóthanach, bíodh sé ar leibhéal lárnach nó ar leibhéal réigiúnach
agus áitiúil, ach gur féidir, de bharr fhairsinge nó éifeachtaí na gníomhaíochta arna beartú, na cuspóirí sin a ghnóthú níos fearr ar leibhéal an
Aontais. Cuirfidh institiúidí an Aontais prionsabal na coimhdeachta i bhfeidhm i gcomhréir leis an bPrótacal maidir le prionsabail na coimhdeachta agus
na comhréireachta a chur i bhfeidhm. Áiritheoidh na Parlaimintí náisiúnta go ndéanfar an prionsabal sin a chomhlíonadh i gcomhréir leis an nós imeachta
atá leagtha amach sa Phrótacal sin.
4. Faoi phrionsabal na comhréireachta, ní rachaidh inneachar agus foirm ghníomhaíocht an Aontais thar a bhfuil riachtanach chun cuspóirí na gConarthaí
a bhaint amach. Cuirfidh institiúidí an Aontais prionsabal na comhréireachta i bhfeidhm i gcomhréir leis an bPrótacal maidir le prionsabail na
Susan Moore, Alabama
Is sráidbhaile i gContae Blount, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Susan Moore. Bhí 769 duine a bheith ina gcónaí sa tsráidbhaile sa bhliain 2016.
Bun na Dubh Abhann
Is sráidbhaile in iarthar na hAlban é Bun na Dubh Abhann (Béarla: Blackwaterfoot). Tá sé suite i nGleann Sheagann in iardheisceart Oileán Arainn, sa Chaolas Chluaidh, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath. Is iad na comhárdaithe aige ná 55° 30′ 0″ Thuaidh agus 5° 20′ 0″ Thiar.
Tá ceann den dá chúrsa gailf 12 pholl san Eoraip ann. In aice leis an bhaile, tá Rubha a' Bharra (nó Rubha an Dùin) (Béarla: Drumadoon Point) a bhfuil sean-dúnfort an ón Iarnaois, mar atá, Linn an Iarainn. Beagán níos faide ó thuaidh tá Uamh an Rìgh, áit inar chaith Roibeard Brús tamall i bhfolach, a deirtear.
¡Y tenía corazón! (Anatomía del corazón)
|thumb|400px Péintéireacht le toisí 177 x 291 ceintiméadar déanta ag Enrique Simonet is ea  ¡Y tenía corazón! (Gaeilge:Agus bhí croí aici!), ar a dtugtar freisin Anatomía del corazón nó La autopsia (Gaeilge:Anatamaíocht an chroí nó An uatóipse).
Péinteáladh é sa bhliain 1890, le linn do Simonet fanacht sa Róimh, agus é ag saothrú a chuid staidéir i scoil chónaithe idir 1888 agus 1892, san Academia Española de Bellas Artes de Roma. Ina dhiaidh sin, d'oibrigh sé san Museo de Arte Moderno (nach bhfuil ann anois, mar gur cónascadh é leis an Museo del Prado). Bhronn an Museo del Pradoa an pictiúr ar an Museo de Bellas Artes de Málaga (an Museo de Málaga mar atá anois ann), ar an 13 Feabhra, 1931, agus d'fhan sé ann ó shin
Cur síos
Léirítear sa phictúir seo tá cróinéir i mbun oibre ar bhean a luíonn ar bhord, agus is bean sráide mar dhea í. D'fhéadfaí teacht ar an bhfíoras seo mar gur striapacha iad an chuid is mó de na corpáin a fuarthas san Tibir agus bhí comhcheangal ag baint le gruaig rua agus gairm bheatha na striapach.
Kiel
Is í Kiel príomhchathair an stáit Schleswig-Holstein, atá suite i dTuaisceart na Gearmáine. Tá sí ar an chathair is mó sa stát freisin, de thoradh a daonra de níos mó ná 241,500 duine.
Antonie van Leeuwenhoek
Ba cheardaí agus eolai Ísiltíreach é Antonie Philips van Leeuwenhoek  (24 Deireadh Fómhair 1632 - 26 Lúnasa 1723) ó Dhelft, An Ísiltír. Tugtar "Athair na Micribhitheolaíocht a" air, nó an chéad mhicribhitheolaí agus mhicreascópaí. clé|mion Rinne van Leeuwenhoek lionsaí cumasacha is micreascóip shimplí. Leis na huirlisí seo, chonaic sé prótasóin ar bhaictéir is speirmeatasóin den chéad uair ar domhan. Rinne sé cur síos iomlán den chéad uair ar chealla dearga na fola (na heirítricítí).
Saothar
Ag baint úsáide as a mhicreascóp lámhdhéanta, ba é an chéad duine a rinne cur síos ar mhiocrorgánaigh aoncheallach a, ar dtús mar 'animalcules', dá ngairtear 'miocrorgánaigh' anois.
Ní raibh Van Leeuwenhoek ina údar ar aon leabhair riamh, ach scríobh sé go leor litreacha.
Dusty Springfield
Ba amhránaí agus ceoltóir de phór na hÉireann í Mary Isabel Catherine Bernadette O'Brien nó Dusty Springfield. Rugadh í i Hampstead Thiar, Londain ar an 16 Aibreán, 1939 agus fuair sí bás (ailse chíche) ar 2 Márta 1999.
Discliosta
mion|clé|Dusty Springfield
Gurdbhara
thumb|Gurdbhara Is ionad adhartha de chuid na Suíceach é Gurdbhara.
Ted Stevens
Ba sheanadóir na Stát Aontaithe sinsearach ó Alasca é Theodore Fulton "Ted" Stevens (18 Samhain, 1923 - 9 Lúnasa, 2010). Ba bhall den Pháirtí Poblachtach é. Ba é an Seanadóir Poblachtach ab fhaide freastal sa Seanad lena linn.
Ba é an tUachtarán pro tempore é ar Sheanad Stát Aontaithe Mheiriceá go dtí 3 Eanáir, 2007 nuair a ghabh an Páirtí Daonlathach tromlach na suíochán ann agus tugadh an cúram sin do Robert Byrd. D'fhreastail Stevens sa Seanad ón bhliain 1968 i leith gan sos. Bhí clú air as a dhílseacht d'Alasca agus tharraing sé saibhreas chuig an stát. Sa deireadh, cuireadh mí-iompar le hairgead ina leith agus chaill é a phost sa toghchán sa bhliain 2008.
Rugadh in Indianapolis, Indiana sa bhliain 1923 é. San Dara Cogadh Domhanda bhí sé ina phíolóta in Arm SAM leis na Tíogair Eitilte sa tSín, ó 1943 go 1946. Tháinig sé slán as tionóisc eitleáin ina bhfuair a chéad bhean chéile bás sa bhliain 1978. Fuair sé féin bás i dtimpiste eitleáin bhig in Alasca ar an 9 Lúnasa, 2010 in éineacht le ceathrar eile agus iad ar a mbealach go lóiste iascaigh in iardheisceart an stáit.
Caolas Neachdainn
Is baile suite i gComhairle Chlach Mhanainn é Caolas Neachdainn nó Cas Neachdain.
Míol mór socach Baird
Is ainmhí é an míol mór socach Baird (Berardius bairdii). Mamach atá ann.
Cuan Bhéal Deirg
Is cuan é Cuan Bhéal Deirg. Tá sé suite i dTír Amhlaidh, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Caonach
Planda beag neamhshoithíoch spórach atá gaolmhar leis na haelusanna is na cornlaigh. Fásann sí i bhfoirm mata nó adhartáin. Is gaiméitifít an planda feiceálach a thosaíonn mar chorp neamhidirdhealaithe (tallas), nó níos minice fós, struchtúr snáithíneach (prótainéam) atá cosúil le halga glas. Fásann sé seo ina phlanda coitianta le gais, duilleoga simplí fíneálta, agus ríosóidí ilcheallacha. Capsúl ar ghas a bhíonn sa spóraifít, le colún lárnach is cuid mhaith spór. Aibíonn an capsúl tar éis don ghas a bheith fadaithe, agus fuasclaítear na spóir trí phóir nó scoilteanna nó, i gcineálacha ar leith, go pléascach. Faightear caonach i ngach áit, beagnach, ach in áiteanna taise foscúla is minice í. Tá cineálacha atá in ann triomú maith a sheasamh, agus áitríonn cuid acu áiteanna an-tirime, cosúil le fallaí.
Catagal
Is sráidbhaile ar Oileán Arainn, i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath, in Albain, é Catagal. Tá sé suite in iarthuaisceart an oileáin.
Loch an Leathbhaile
Is loch é Loch an Leathbhaile. Tá sé suite i gContae na Gaillimhe.
Tulach Bóide
Is baile suite i gComhairle Chlach Mhanainn é Tulach Bóide.
Cába
right|300px|thumb|Cába Is foirgneamh clochach cearnógach sa lár Mosc Mór na Meice, an suíomh is naofa le haghaidh Moslamaigh agus an treo ní mór dóibh a fhéachaint nuair atá siad ag urnaí é cába.
Giall
An chnámh uachtarach is an chnámh íochtarach atá timpeall ar an mbéal agus a choinníonn na fiacla. Bíonn an chnámh uachtarach, an mhascaill, greamaithe go docht leis an aghaidh, agus gluaiseann an chnámh íochtarach, an mandabal, ina coinne. Gluaiseann na gialla i gcoinne a chéile le linn cogaint is meilt bia. Gluaiseann an mandabal le linn urlabhra freisin.
Family Guy (séasúr 12)
Craoladh an dara séasúr déag Family Guy idir Meán Fómhair 29, 2013 agus Bealtaine 18, 2014 ag tosú le "Finders Keepers".
Bhí Conan O'Brien, Lea Thompson, Jeff Daniels, Michelle Dockery, Tony Sirico, Yvette Nicole Brown, Gary Cole, Lauren Bacall, Liam Neeson, Bryan Cranston, Peter Dinklage, Adam Levine, agus Ariana Grande le feiceáil mar aíonna i rith an tséasúir.
Cóilí féasógach
thumb|240px|Cóilí féasógach Madra as Albain é cóilí féasógach.
An Cladach, Oileán Arainn
Is sráidbhaile ar Oileán Arainn, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath, é an Cladach.
James Devins
Polaiteoir Éireannach ab ea James Devins (1873 - 20 Meán Fómhair 1922). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.
WTA Tour 2015
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2015 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 45ú eagrán. Bhuaigh Serena Williams na craobhacha is mó le 5, an airgead is mó le $10,582,642 agus na pointí is mó le 9,945 pointe. Ba í Serena Williams imreoir na bliana agus Daria Gavrilova imreoir nua na bliana.
Trasaistriú
Sa ghéinitic, is éard atá i gceist le trasaistriú ná aistriú teascán crómasóim amháin isteach i gcrómasóm eile. Go minic bíonn trasaistrithe mar seo deilíneach.
Portsmouth Football Club
Is club peile atá suite i Portsmouth, Sasana is ea Portsmouth Football Club. Tá an fhoireann ag imirt sa Championship i Sasana, agus is é Fratton Park a staid baile. Bhuaigh an fhoireann Corn F.A. 2008 agus fuair sé áit i gCorn UEFA don tséasúr 2008/2009.
Aimíonaigéad próitéinigineach
mion|400x400px| Is codán beag de na haimínaigéid uile iad aimíonaigéid phróitéine Is aimíonaigéid iad na  haimíonaigéid phróitéinigineacha a n-ionchorpraítear go bithshintéiseach i bpróitéiní le linn an aistrithe. Ciallaíonn an focal “próitéinigineach” “cruthú próitéine”. Le linn an tsaoil a bhfuil eolas air, tá 22 aimíonaigéad atá ionchódaithe go géiniteach (próitéinigineach), 20 sa chód caighdeánach agus 2 eile sa bhreis ar féidir iad a nionchorprú trí mheicníochtaí speisialta aistriúcháin. I gcodarsnacht leis sin, is aimíonaigéid iad aimíonaigéid neamhphróitéinigineach nach n-ionchorpraítear i bpróitéiní (cosúil le haigéad gáma-aimíneabútrach, L-DOPA, nó trí-iadaitíoróinín), atá míchorpraithe in ionad aimíonaigéad atá ionchódaithe go géiniteach, nó nach dtáirgtear go díreach agus ina n-aonar le gnáth-innealra ceallach (cosúil le hiodrocsapróilín). Is minic a eascraíonn an dara ceann as modhnú iarthrasdula na bpróitéiní. Ionchorpraítear cuid de na haimíonaigéid neamhphróitéineacha i peiptídí neamhribeasómacha a dhéantar a shintéisiú le siontáisí peiptídí neamhribeasómacha.
Feadóg (éan)
Éan beag nó meánach a fhaightear ar fud an Domhain is ea an fheadóg. Bíonn an t-eireaball gearr, na cosa fada agus an gob díreach, ar comhfhad leis an gceann. Áitríonn sí cladach, talamh féarach nó fásach. Itheann sí inveirteabraigh. Gluaiseann sí timpeall i rití gearra arís is arís eile agus sos eatarthu. Cuimsíonn sí na pilibíní agus na hamadáin mhóinteacha. Tá timpeall 63 speiceas ann.
An Coire, Oileán Arainn
Is sráidbhaile ar Oileán Arainn, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath, é an Coire.
Teibiú
mion|Marsden Hartley - Tairiscint - Ealaíon Fáil feasa ach na coinníollacha spáis agus am a, a bhaineann leis an oibiacht a fhágáil ar lár, is ea Teibiú (Béarla, abstraction).
Rón féasógach
Is ainmhí é an rón féasógach. Mamach atá ann.
1ú haois RC
1ú haois RC
Is í an an chéad aois RC an aois a mhair ó 100 RC go dtí 1 RC.
Ní bhaintear úsáid as an náid sa nodaireacht RC/AD.
Forbhreathnú
Céim ar chéim tháinig na stáit neamhspleácha deireanacha timpeall na Meánmhara faoi riail na Róimhe.
François Villon
File Francach sa Mheánaois dhéanach ab ea François de Montcorbier (Villon an sloinne a d'úsáid sé féin (/vijɔ̃/) (1431 – 1463 (nó ní ba dhéanaí)).
Breith
Rugadh Villon i bPáras na Fraince in 1431 (an bhliain chéanna a loscadh Jeanne d'Arc ag an stáca). Tá foinse amháin ann a luann dáta i bhfad níos déanaí le haghaidh lá a bhreithe i.e. 19 Aibreán 1432.
Luathshaol
Ceaptar gurbh fhéidir gurbh é François de Mortcorbier nó François de Loges an gnáthainm a tugadh air: feictear an dá ainm sin i ndoiciméid a scríobhadh iad le linn shaol Villon. Níor úsáid an file ainm ar bith ach amháin an t-ainm Villon ina shaothar féin, áfach, agus dhéanadh sé amhail go minic. Tuigtear gur cineál dírbheathaisnéis atá i gceist lena dhá bhailiúchán dánta, go hiondúil, go háirithe "Le Testament" (ar a dtugtar "Le grand testament" chomh maith). Tá sonraí eile faoina shaol ann a bhfuil fios againn fúthu as eolas atá ar fáil i gcomhaid chúirte agus as comhaid shibhialta eile.
De réir a chuid filíochta, dealraítear go raibh a mhuintir bocht nuair a bhí sé óg agus gurbh é athair altrama a thóg é, cé go raibh a mháthair fós beo nuair a bhí sé tríocha bliain d'aois. Ba é an t-ainm a ghlac sé leis nó ainm a athar altrama, Guillaume de Villon, ar shéiplíneach Eaglais choláisteach Saint-Benoit-le-Bétourné é agus ollamh sa dlí canónach agus a thóg an file faoina chúram. De réir François, bhí gaol an-dlúth eatarthu, níos dlúite fiú "ná an gaol sin a bhíonn idir athair agus mac."
Mac léinn
Chuaigh Villon leis an staidéar sna healaíona agus é fós óg, timpeall dhá bhliain déag d'aois fiú, ceaptar. Bhain sé céim bhaitsiléara amach ó Ollscoil Pháras in 1449, agus ansin céim mháistir in 1452. Níl faic na fríde d'eolas againn faoi don tréimhse ama idir sin agus 1455. Mar a scríobh údar Chiclipéid Brittanica 1911, "rinneadh iarrachtaí uaireanta, mar is nós a dhéanamh i cumadh beathaisnéiseanna ó am go ham, tuairimíocht a dhéanamh nár cheart, chun an bearna feasa seo a líonadh, agus tuairim a chur isteach ar cad a shamhlaítear go ndéanfadh an té a raibh dúil aige sa saol Bóheimeach agus a bhí díreach tar éis a céim ollscoile a bhaint amach, ach den chuid is mó, níl ciall ar bith sa tuairimíocht sin."
Gníomhaíochtaí coiriúla ar cuireadh ina leith iad
mion|clé|Ballades et poèmes diverses Tharla an chéad eachtra mhór dá shaol a bhfuil taifead déanta de ar an 5 Meitheamh 1455. Bhí sé i gcuideachta sagairt darbh ainm Gilles agus cailín darbh ainm Isabeau nuair a bhuail sé le Jean le Hardi, máistir ealaíon as Breatain na Fraince, ar Rue Saint Jacques. Bhí le Hardi i gcuideachta sagairt chomh maith, Philippe Chermoye (nó Sermoise, nó Sermaise). Thosaigh an dá bhaicle ag streachailt a chéile, taispeánadh miodóga agus ní amháin go bhfuair Sermaise, ar cuireadh ina leith gur bhagair sé ar Villon agus gur chaith sé an chéad bhuille, sá miodóige mar fhreagra air sin, ach buaileadh é le cloch chomh maith, agus leagadh é dá bharr. Fuair sé bás leis na créachtaí a fuair sé. Chuaigh Villon ar teitheadh agus gearradh pionós díbeartha air, pianbhreith ar tarchuireadh í in 1456 faoi phardún Rí Séarlas VII a scríobh sé i ndiaidh dó an dara cheann de dhá achainí a fháil ina ndearnadh an t-éileamh go raibh Sermoise tar éis maithiúnas a thabhairt do Villon sula bhfuair sé bás. mion|Leathanach ó Villon s Le grand-testament ("An Tiomna Mór"). Kungliga biblioteket i Stócólm, an tSualainn.
Contae tirim
Is éard is contae tirim (Béarla: dry county) ann ná contae sna Stáit Aontaithe (SAM) ina bhfuil sé in éadan an dlí alcól a dhíol ar chor ar bith.