cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Contae Delta, Texas
Is contae in oirthuaisceart Texas é Delta. Is é Cooper príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 5,231 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 5,327 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 96.4% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 3.3%.
Bódhearc
thumb|Vaccinium vitis-idaea - an bhódhearc Is é bódhearc (Vaccinium vitis-idaea) an t-ainm a thugtar ar chineál tor atá coitianta i dTuaisceart na hEorpa, agus an-ghaol aige leis an bhfraochán. Tugann an bhódhearc caora inite cosúil leis an bhfraochán, ach tá blas i bhfad níos géire iontu ná i gcaora an fhraocháin, agus ní thaithníonn siad le cách. Is é an t-aigéad beansóch a fhágann an blas géar i gcaora na bódheirce, ó tá sé le fáil iontu go nádúrtha. Tá caor na bódheirce cosúil le caor an fhraocháin, ach amháin go bhfuil sí dearg.
Baile Uí Aodha Thuaidh
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Uí Aodha Thuaidh.
Deich nAitheanta
deas|250px|thumb|Deich nAitheanta Is the rialaithe diaga an t-iompar a thug Dia go Maois ar an tSliabh Shíonáí, de réir Eacsadas sa Bhíobla 20:1–17. iad na Deich nAitheanta.
Na Deich nAitheanta
Mise an Tiarna do Dhia a thug thú amach as tír na hÉigipte agus as teach na daoirse.
Svaistice
mion
Seansiombail í an svaistice - siombail reiligiúnach ach go háirithe - a bhí in úsáid ag na Ceiltighe, na Slavaigh, treibheanna Gearmáinice agus i sibhialtachtaí an Oirthir, cosúil leis na Hiondúigh agus lucht leanúna an Bhúdachais. Thug na Naitsithe taitneamh don svaistice mar shiombail, nó bhí a lán cumann rúndiamhrachta ag baint a n-úsáide aisti thiar i dtús na fichiú haoise i Vín. Is minic a deirtear gurbh é an t-idé-eolaí réamh-Naitsíoch Jörg Lanz von Liebenfels a thug isteach sna ciorcail sin í, ach dealraíonn sé go mbíodh a lán clubanna den chineál sin tugtha don svaistice roimhe sin.
Caibidil 2 (American Horror Story)
Craoladh an dara heipeasóid, "Caibidil 2" den séú sraith American Horror Story ar an 21 Meán Fómhair 2016. Scríobh Tim Minear an eipeasóid seo. D'fhéach 3.27 milliún duine ar an eipeasóid.
Contae Windsor, Vermont
Is contae in oirdheisceart Vermont é Contae Windsor. Sa bhliain 2010, bhí 56,670 duine ina gcónaí sa chontae. Ba é Béarla an phríomhtheanga do 96.4%, agus Fraincis do 1.5%.
Brian O'Shea
Iarpholaiteoir Éireannach de chuid Pháirtí an Lucht Oibre é Brian O'Shea a rugadh 9 Nollaig 1944 i bPort Láirge. D'oibrigh sé mar mhúinteoir scoile sula ndeachaigh sé leis an bpolaitíocht. IarTheachta Dála do Phort Láirge ab ea é (1989–2011). Bhí sé ina urlabhraí ar son a pháirtí ar chúrsaí cosanta agus ar an nGaeilge. D'éirigh sé as an bpolaitíocht sa bhliain 2011.
Crúsca
200px|thumb|Crúsca Is éard atá i gceist le crúsca ná árthach agus cluas air agus liopa leis an leacht a scaoileadh as.
Mogh Nuadhad
I Miotaseolaíocht na nGael, rí seanscéalach na Mumhan ba ea Mogh Nuadhad nó Nuad (Sean-Ghaeilge Mug Nuadat) mac Mogha Neit. De réir seanscéalta na meánaoise, céile iomaitheoir an Ardrí, Conn Céadchathach, ba ea é, agus ar feadh tréimhse tar éis AD 123, rialtóir de facto taobh dheas na hÉireann ba ea é. Ba leis gach tailte ó dheas den líne idir Cuan na Gaillimhe agus Baile Átha Cliath, aitheanta mar Leath Mhogha, agus le Conn gach críocha ó thuaidh, aitheanta mar Leath Coinn.
Rinne Conn níos déanaí ionsaí ar Leath Mhogha agus chuir sé an ruaig ar Mhogh as Éirinn. Chuaigh sé go dtí an Spáinn ag lorg tearmainn agus tháinig sé ar ais le harm, ach chloígh agus mharaigh Conn é ag Mag Léna (Cill Bhríde, Contae Uíbh Fhailí). I roinnt leaganacha, mharaigh Conn Mogh go fealltach ina leaba.
Ailill Aulom ba ea mac Mhogha agus Eoghan Mór a gharmhac. Chuaigh Eoghan i mbun comhraic i dteannta le hArt mac Cuinn ag Cath Maige Mucrama, agus deirtear gur bhunaitheoir chlanna Eoghanachta é.
Sinsearacht
Tugtar sinsearacht Mhogha mar mhac Dearg mhic Dergthene mhic Eanna Mhunchain mhic Loch Mhóir mhic Muireadaigh Mucna mhic Eochada Ghairbh mhic Dui Dalta Dedad.
Scoláireacht
Molann T.F. O'Rahilly gurbh an dia Nuadha an ea Mogh Nuadhad, in ionad pearsan stairiúla. Tharlódh sé freisin gur léiriú saolta an dé ab ea Eoghan.
Glaonn John O'Hart 'Eoghan Mór' (nó Eugene) ar Mhogh, agus ansin deir sé go nglaotaí de ghnáth 'Mogh Nuadhad' ar an Eugene seo. Deir sé gur thaoiseach feasa agus gaiscíoch mór ab ea é. Ainmníodh Maigh Nu(adh)ad as.
$pringfield, Or How I Learned to Stop Worrying and Love Legalized Gambling
Craoladh an deichiú heipeasóid, $pringfield, Or How I Learned to Stop Worrying and Love Legalized Gambling, den cúigiú sraith The Simpsons ar an 16 Nollaig 1993. Scríobh Bill Oakley agus Josh Weinstein an eipeasóid seo. D'fhéach 17.9 milliún duine ar an eipeasóid.
Baile Uí Aodha Theas
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Uí Aodha Theas.
Contae Denton, Texas
Is contae in oirthuaisceart Texas é Denton. Is é Denton príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Is é contae Denton an contae leis an naoú daonra is airde i dTexas. Bhí 662,614 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 432,976 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 79% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 13.3% agus ba Cóiréis an phríomhtheanga ag 1%. Ba í an Ghaoluinn an phríomhtheanga ag 25 duine sa chontae sa bhliain 2000.
Treehouse of Horror XXVI
Craoladh an cúigiú heipeasóid, Treehouse of Horror XXVI, den seachtú sraith déag The Simpsons ar an 25 Deireadh Fómhair 2015. Scríobh Joel H. Cohen an eipeasóid seo. D'fhéach 6.75 milliún duine ar an eipeasóid.
Amhlaoibh Ó Súilleabháin
Scríbhneoir Gaeilge ab ea Amhlaoibh Ó Súilleabháin, a saolaíodh i gCill Áirne 1780 agus a shíothlaigh i gCallainn, Co. Chill Chainnigh 1838. Sna 1820idí agus sna 1830idí, bhí sé ag scríobh dialainne faoi na himeachtaí comhaimseartha. Bhí cónaí air i gCallainn, Contae Chill Chainnigh, áit a raibh an Ghaeilge díreach ag imeacht, agus is é a dhialann, nó a Chín Lae, an fhoinse is tábhachtaí a thugann léargas ar an gcanúint a bhí á labhairt sa chompal sin nuair a bhí an Ghaeilge beo ansin.
A Shaol
I gCill Airne a tháinig Amhlaoibh Ó Súilleabháin ar an saol, ach nuair a bhí sé naoi mbliana d'aois, chuaigh a athair, Donncha Ó Súilleabháin, agus é ina mháistir scoile, chuaigh sé ag obair i bPort Láirge, agus a chlann ag leanúint leis. An bhliain a bhí chugainn, arís, shocraigh an teaghlach síos i gCallainn. Chaith an t-athair agus a mhac cuid mhaith ama ag féacháil le slí bheatha éigin a bhaint amach ag múinteoireacht sna bailte máguaird. Múinteoirí scoile scairte a bhí iontu, cé go ndealraíonn sé go raibh bothán nó teach de shórt éigin acu an chuid ba mhó den am le haghaidh scoile. Fuair athair Amhlaoibh bás sa bhliain 1808, agus is dóigh le Tomás de Bhaldraithe, fear eagair na Cíne Lae, gurbh ansin a chuir Amhlaoibh faoi go seasta i gCallainn.
Múinteoir agus Fear Ileolach
Is dócha go raibh Amhlaoibh féin éirithe as an múinteoireacht cheana féin nuair a bhreac sé síos an Chín Lae, ach déanann sé tagairt dá dheartháir, Donncha Óg, a bhí i gceann na hoibre céanna i gcónaí, agus é ag déanamh a chuid múinteoireachta ar áiléar a thí féin.
A Shaol Príobháideach
Bhí sórt gnóthais ag Amhlaoibh, agus é ag déileáil leis an línéadach. Chaithfeadh sé turasanna fada a dhéanamh le freastal ar a chuid gnóthaí. Mar sin, ní raibh sé ar duime de bhochtáin na háite go díreach. Bhíodh caidreamh aige leis na maithe is na móruaisle, ar nós an dochtúra áitiúil. Bhí sé ina chaidreamhach maith agus ina fhear mór ragairne agus cluichí. Bhí sé pósta ar bhean darbh ainm Máire Ní Dhulachanta, ach ní dhearna sé mórán tráchta uirthi ina dhialann. Fuair sí bás air, áfach, agus cé go raibh an-chumha air ina diaidh, bhí sé ag caint ar fhéidearthacht an chleamhnais nua. Ní dhearna sé an t-athphósadh riamh, áfach.
Gael Deireanach a Shloinne
Rinne sé staidéar agus taighde ar sheanchultúr na nGael mar chaitheamh aimsire, agus é ag bailiú lámhscríbhinní Gaeilge agus ag breacadh síos nótaí faoin gcanúint áitiúil. Bhí ciall aige do chúrsaí sochtheangeolaíochta agus dátheangachais fosta, agus é ag cur cron ann go raibh na tuismitheoirí ina thimpeall ag cromadh ar an mBéarla a labhairt lena gclann. Cúis bhuartha a bhí ann dó, nó d'aithin sé nach mbeadh mórán maireachtála i ndán don Ghaeilge, agus an chuma sin ar an scéal.
Nuair a fuair Amhlaoibh bás, is é an leagan dá ainm a greanadh ar leac na huaighe ná Humphrey O'Sullivan. Sin é an t-ainm a thugadh sé air féin as Béarla, cé nár léir do lucht a chomhaimsire féin an bhaint a bhí ag na hainmneacha Amhlaoibh agus Humphrey le chéile.
A Chuid Gaeilge
Cé go raibh suim aige i gcanúint Chill Chainnigh, scríobhadh Amhlaoibh i nGaeilge a bhí faoi thionchar na Nua-Ghaeilge Clasaicí agus na filíochta a léadh sé ar na seanlámhscríbhinní. Bhí sé féin ag cumadh téarmaí nua de réir mar a theastódh uaidh, agus é an-chruthaitheach ag lúbadh agus ag aclú na teanga. Seo cúpla focal dá chuid:
Naisc
Dáibhí de Barra
Dómhnall Ruadh Mac an tSaoir
Rugadh Dómhnall Ruadh Mac an tSaoir (Dómhnall Ruadh mac Aonghais Ruaidh nó Dómhnall Ruadh Pháislig) ar 1 Deireadh Fómhair 1889 i Snaoiseabhal, Uibhist a Deas. De réir dealraimh, bhí cuimhne thar barr ag a mháthair Ceit agus bí cuimhne ag Dómhnall ar a lán urnaithe agus amhrán, port agus seanfhocal, a chuala sé agus é ina bhuachaill óg. D'fhág sé an scoil in aois a cheithre bliana d'aois agus d'fhoghlaim sé ceird an tsaoir chloiche. Bhí sé i reisimint na gCamshrónach sa Chéad Chogadh Domhanda, agus bhí sé ina phíobaire ag Loch Iall. Chruthaigh sé go misniúil ag Cath Loos.
Idir an dá chogadh dhomhanda chuaigh sé chun cónaithe i bPáislig agus d'oibrigh ann mar bhríceadóir.
Tugadh coróin do Dhòmhnall mar Bhàrd an Chomuinn Ghàidhealaich sa bhliain 1938 agus d'fhoilsigh an Scottish Gaelic Texts Society a chuid filíochta sa bhliain 1968. Tá sé curtha i bPàislig.
Veracruz (cathair)
mion|Cois cuain i Veracruz mion|Léarscáil Chathair Veracruz ón bhliain 1777 Cathair in oirthear Mheicsiceo is ea Veracruz, nó Veracruz Heróica uaireanta. Tá sí suite ar chósta Mhurascaill Mheicsiceo. Is í an chathair is mó i stát Veracruz. Sa bhliain 2010, bhí cónaí ar 552,156 duine ann.
Bhunaigh Hernán Cortés Veracruz nuair a chuir sé calafort ar siúl ann sa bhliain 1519. "Laochúil faoi shé" an teideal a bhronn tionól reachtais stát Veracruz ar an gcathair de bharr na sé huaire a chosnaíodh í go crógach, mar dhea, ar na Spáinnigh, na Francaigh agus na Meiriceánaigh.
Aigéad beansóch
mion|clé|200px|
Is é an t-aigéad beansóch C6H5COOH an t-aigéad carbocsaileach aramatach is simplí ó thaobh an struchtúir de. I móilín an aigéid bheansóch, tá an grúpa carbocsaileach -COOH ceangailte don fháinne beinséine C6H5-. Solad neamhdhaite criostalta é faoin ngnáthbhrú agus leis an ngnáth-theocht. Tá sé 122.12 g/mol ar mhais mhóilíneach, agus 1.32 g/cm3 ar dhlús. Is é an leáphoint atá aige ná 395 K, nó 122.4 céim Celsius, agus sroicheann sé a ghalphointe ag 522 K, nó 249 céim Celsius. Tá sé réasúnta intuaslagtha san uisce te, ach ní féidir níos mó 3.4 g den aigéad bheansóch a thuaslagan san uisce le teocht an chúig chéim Celsius fichead.
Baile Uí Aodha, Contae Thiobraid Árann
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Uí Aodha.
Olltoghchán
Is éard is olltoghchán ann ná toghchán náisiúnta ina bhfuil gach suíochán dála nó parlaiminte i gceist (de ghnáth). As an toghchán seo cruthaítear parlaimint agus rialtas nua.
Contae DeWitt, Texas
Is contae in oirdheisceart Texas é DeWitt. Is é Cuero príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 20,097 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 20,013 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 80% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 18.4%.
Bing Crosby
Amhránaí agus aisteoir Meiriceánach ab ea Harry Lillis "Bing" Crosby (3 Bealtaine 1903 - 14 Deireadh Fómhair 1977). Bhí an-cháil agus rath air i Hollywood mar aisteoir agus mar cheoltóir. Áirítear ar dhuine de shiamsóirí is mó le rá san aois deireanach, ar aon chéim leis na Beatles, Elvis Presley agus Frank Sinatra.
Bhain sé cuid mhór duaiseanna, mar shampla Oscar, agus ba eisean an t-aon duine a bhfuil trí réalt aige ar Hollywood Walk of Fame i Los Angeles. Tuigtear go bhfuil an singil "White Christmas", ar an singil is mó díolta ariamh.
Bhí an oiread sin clú agus móréilimh ar Crosby i lár na 20ú haoise, gur dúirt suirbhé go raibh níos mó meas ar Crosby ná bhí ar an Pápa Pius XII ag an am.
D’imir sé gailf ag La Moraleja, Maidrid ar 14 Deireadh Fómhair 1977, agus thit se fuar marbh de thoradh drochthaom croí
clé|mion|Bing Crosby - Connecticut Yankee 1947
Póló uisce
mion|clé|350px|[[An Ghréig-An Ungáir i Napoli, an Iodáil]] Is spórt a imrítear i linn snámha é póló uisce. Caithfear snámh an t-am ar fad, ach imrítear leis na lámha. Is spórt Oilimpeach é.
Baile an Hanraígh
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile an Hanraígh.
Gleann Eilg
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Gleann Eilg.
Homer the Vigilante
Craoladh an t-aonú heipeasóid déag, "Homer the Vigilante", den cúigiú sraith The Simpsons ar an 6 Eanáir 1994. Scríobh John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 20.1 milliún duine ar an eipeasóid.
Stail
thumb|240px|Stail Is capall fireann nach bhfuil coillte í an stail.
Parlaimint
mion|Parlaimint na hEorpa i [[Strasbourg]] Is éard atá i bParlaimint ná fóram díospóireachta agus tionól reachtach.
France Gall
Amhránaí Francach den seánra yé-yé ab ea Isabelle Geneviève Marie Anne "France" Gall (9 Deireadh Fómhair 1947 – 7 Eanáir 2018). Bhain sí an chéad áit amach i gComórtas Amhránaíochta na hEorafíse 1965. Rugadh i bPáras í do bheirt cheoltóirí. Bhí sí pósta ar Michel Berger, amhránaí agus scríbhneoir amhrán Francach go dtí a bhás seisean. Bhí beirt pháistí acu.
Cleveland Brown, Jr.
Is é Cleveland Brown, Jr. ceann de na carachtair sa tsraith theilifíse bheoite Family Guy. Bhí sé ar an gclár den chéad uair san eipeasóid "Love Thy Trophy".
Mayor West
Is é Mayor Adam West ceann de na carachtair sa tsraith theilifíse bheoite Family Guy. Tá sé guthaithe ag Adam West. Bhí sé ar an gclár den chéad uair san eipeasóid "Fifteen Minutes of Shame".
Cath Loos
Ba cheann de na gníomhartha ionsaithe ba mhó de chuid fhorsaí na Breataine é Cath Loos, a troideadh ar an bhFronta Thiar sa bhliain 1915 le linn an Chéad Chogadh Domhanda.
Seo an chéad uair a baineadh Arm na Breataine úsáid as gás nimhe le linn an chogaidh. Ghnóthaigh an cath clú freisin mar chonacthas don chéad uair úsáid mhór-scála na n-aonad 'nua' Arm Kitchener.
Rory Delap
Is imreoir sacair é Rory Delap (rugadh é ar an 6 Iúil 1976 i Sutton Coldfield, Sasana).
Paramore
Is rac-bhanna Meiricéanach é Paramore as Franklin, Tenessee. Tháinig Hayley Williams, Josh Farro agus Zac Farro le chéile timpeall 2002 nuair a bhog Hayley Williams ó Meridian, Mississippi go dtí Franklin, Tennessee. D'eisíodar a gcéad albam, "All We Know is Falling", sa bhliain 2005 ar an lipéad Fueled By Ramen. D'eisíodar a ndara albam, "Riot!", sa bhliain 2007, agus fuair sé deimhniúchán platanam in Éirinn.
Tháinig Taylor York istigh sa bhanna mar ghiotáraí rithime sa bhliain 2008.
D'fhág na deartháireacha Farro, Josh agus Zac, an banna i 2010 agus fuair Taylor York an áit mar ghiotáraí dá bharr sin.
Contae Dickens, Texas
Is contae in iarthuaisceart Texas é Dickens. Is é Dickens príomhbhaile an chontae. Is é Spur an chathair is mó sa chontae. Bhí 2,444 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 2,762 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 80.6% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 18.8%.
Meimfís (An Éigipt)
Tagann Meimfís, ainm Gréagach, ó Men-éfer, an t-ainm Éigipteach a bhí ar phirimid Pépi (an 6ú ríora Éigipteach). Dúirt Héarodatas gur bhunaigh Ménés an chathair timpeall -3100. Meastar gurbh ionann Ménés agus an Rí Narmer, a ndéantar tagairt dó i bPailéad Narmer. Ghabh sé siúd Deilt na Níle san Éigipt Íochtarach agus chuaigh i réim mar Fháró. Tá dáta timpeall - 3000 curtha leis an bpailéad. Bhí an chaithir faoi choimirce an dé Ptah, pátrún na gceardaithe; bhí sí suite i ndeilt na Níle agus í lán de cheardlanna arm.
Ba í Meimfís príomhchathair na Sean-Ríochta go dtí timpeall -2200 agus ar feadh tréimhsí níos giorra sa Ríocht Nua, agus í ina lárionad riaracháin ó thús.
Tá fothraigh Mheimfís timpeall 20 cm laisteas de Chaireo ar bhruach thiar na Níle.
Ainmneacha Eile
mion|clé|Iaraiglifí i Meimfís agus dealbh Raimséas II ar a gcúl
Sa tsean-Éigiptis tugadh Ineb Hedj ("Na Ballaí Bána") ar an tír. Bhí ainm eile fós ar Mheimfís: Ankh Tawy ("Ceangal idir an Dá Thír"), toisc an chathair a bheith suite idir an Éigipt Uachtarach agus an Éigipt Íochtarach.
Rinne an staraí Éigipteach Manetho tagairt do Mheimfís mar Hi-Ku-P'tah ("Áit anam Ptah"), ainm a scríobh sé i nGréigis mar Aί γυ πτoς (Ai-gu-ptos). Uaidh seo a tháinig Aegyptus na Laidine agus Éigipt na Gaeilge.
Daonra
Is mór idir na meastacháin a rinneadh ar dhaonra na cathrach: deir T. Chandler go raibh timpeall 30,000 duine ina gcónaí ann go dtí timpeall -2250 BC agus idir -1557 agus -1400. Deir K. A. Bard, áfach, nach raibh ach timpeall 6,000 duine ann sa tSean-Ríocht.
L'Hout-Ka-Ptah: Teampall Mór an Dé Ptah agus a Chuid Leachtanna
Thug an staraí Gréagach Heireadótas cuntas ar a bhfaca sé ann: teampall mór a líon leath na cathrach, gan cead isteach sa chuid ba shine de ag an ngnáthdhuine (áit ar thángthas ar dhealbha ríoga lenár linn), agus an chuid eile de i bhfoirm croise. Bhí doirse móra ag na ceithre hairde, agus fuair na seandálaithe dealbha suntasacha ann. Tá a lán dealbh, olldealbh, sfioncsanna, liagán greanta agus píosaí ailtireachta bailithe le chéile anois i gclós taispeántais mar iarsmalann amuigh faoin aer; ach tá an mhórchuid de na hiarsmaí le fáil in iarsmalanna móra an domhain.
Tá léargas éigin le fáil ar mhaise an tseanteampaill sa chuntas a thug taistealaithe Arabacha ar fhothraigh Mheimfís, nuair a bhí cuid mhaith den áit gan slad go fóill. Chuir taistealaithe éigin síos ar shéipéal suntasach monailiotach a bhí snoite as píosa basailt ghlais, de réir cosúlachta, agus gréas iontach air.
Bhí an-tóir i Meimfís ar chultas an dé Apis, hipeastáis bheo de chuid Ptah agus cuma tairbh naofa uirthi. Dúirt na finscéalta go mbíodh an tarbh le feiceáil go rialta sa tsean-Éigipt agus sainchomharthaí ar a dhroim.
Príomhchathair na Sean-Ríochta
Bhí Meimfís, mar sheanphríomhchathair ríoraíoch, ina hoidhre ar ailtireacht agus ealaín ársa a fuair spreagadh gan stad ó leachtanna na ríthe, agus reiligí ollmhóra ag líonadh an ghleanna thiar le pirimidí, lena gcuid teampall siúd agus leis na háiseanna riaracháin a bhain leo.
Rinneadh saghas ollchathrach de na reiligí go léir, bailte móra agus calaí ag baint léi agus gnóthaí cultais ar siúl inti, agus canálacha ag nascadh na limistéar difriúil le chéile.
Fuair gach limistéar reiligeach agus cultach tailte agus acmhainní, agus cuntas le fáil orthu i dtéacsanna paipíre chartlanna Abúsir.
An Mheán-Ríocht
Sa Mheán-Impireacht aistríodh an phríomhchathair go dtí an Téibh; níos déanaí aistríodh arís í go dtí áit a bhí in aice le Meimfís. Ba ghnách a leithéid a dhéanamh de réir na reilige a mbeadh ríthe áirithe á gcur.
Níor tréigeadh an tseanchathair, áfach; fuair na seandálaithe fianaise go raibh ceardaithe, ceannaithe agus ealaíontóirí ag obair ann go fóill.
An Ríocht Nua
D'éirigh an tír suaite, agus is iomaí namhaid a rinne ionradh uirthi; gabhadh agus athghabhadh Meimfís. Tháinig na Peirsigh i réim sa tír agus lean na Gréagaigh iad, agus ní raibh Meimfís ina príomhchathair ina dhiaidh sin, cé go raibh tábhacht léi fós ar shlite eile.
Memphís Tar Éis na bhFárónna
Rinne Alastar Mór é féin a chorónú mar Fháró i dTeampall Ptah. Chuaigh duine dá chuid ginearál, Tolamaes, i réim san Éigipt, agus eisean a chuir corp Alasdair á bhalsamú ann tar éis an mórshiúl sochraide a chur ar mhalairt slí d’aonghnó. I Meimfís a cuireadh Alastar.
Nuair a tháinig eolaithe Napoléon ar an gcathair i dtús an 19ú haois ní raibh rompu ach iarsmaí na n-iarsmaí; bhí an-tochailt le déanamh. Ag seo croineolaíocht sheandálaíoch:
Caibidil 3 (American Horror Story)
Craoladh an tríú heipeasóid, "Caibidil 3" den séú sraith American Horror Story ar an 28 Meán Fómhair 2016. Scríobh James Wong an eipeasóid seo. D'fhéach 3.08 milliún duine ar an eipeasóid.
John de Balliol
Toghadh John de Balliol (t.1249 - t.25 Samhain, 1314) ina Rí na nAlbanach ó 1292 go dtí 1296.
Luathshaol
Is beag atá ar eolas againn faoi luathshaol John. Rugadh é idir 1248 agus 1250 ag áit anaithnid, lena n-áirítear na féidearthachtaí seo a leanas; Gall-Ghàidhealaibh, Picardie agus Barnard Castle, Contae Durham, Sasana. Ba mhac é John le Dearbhfhorghaill na nGall-Ghàidhealaibh, iníon le Alan FitzRoland, Tiarna Ghall-Ghaidhealaibh agus gariníon David, Iarla Huntingdon, ag a fear céile John, an 5ú Barún Balliol, Tiarna Chaisleáin Bharnard. Fuair sé tailte suntasach i nGall-Ghàidhealaibh agus cearta a éileamh ar Thiarnas na nGall-Ghàidhealaibh, chomh maith le heastáit éagsúla in Albain agus i Sasana gur den oidhreacht Huntingdon iad; fuair sé eastáit mhóra i Sasana agus sa Fhrainc, mar shampla Hitchin, i Hertfordshire, ó a athair.
Milseán
Is cuid milseogra déanta le siúcra é milseán.
Jodie Foster
Is ban-aisteoir, stiúrthóir agus léiritheoir scannáin Meiriceánach í Jodie Foster (a rugadh ar an 19 Samhain, 1962 i Los Angeles, California).
Contae Dimmit, Texas
Is contae i ndeisceart Texas é Dimmit. Is é Carrizo Springs príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 9,996 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 10,248 duine sa bhliain 2000. Ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 68.1% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 30.1%.
Baile Uí Lachnáin, Contae Thiobraid Árann
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Uí Lachnáin.
Xalapa
Cathair in oirthear Mheicsiceo is ea Xalapa nó Jalapa. Is é Xalapa-Enríquez ainm oifigiúil na cathrach, ach Xalapa a thugtar air de ghnáth. Príomhchathair stát Veracruz atá ann. Is é an dara cathair is mó sa stát, i ndiaidh cathair Veracruz. Tá cónaí ar 424,754 duine i Xalapa.
Stair
Bhí ceithre sráidbhaile Indiach san áit ina bhfuil Xalapa inniu, agus d'fhás siad go dtí go raibh aon bhaile amháin ann timpeall na bliana 1313 agus é sách mór. Théadh taistealaithe tríd ar a mbealach siar ón gcósta go dtí Cathair Mheicsiceo agus an t-ardchlár láir. Sa bhliain 1804, chaith Alexander von Humboldt, eolaí Gearmánach, tamall i Xalapa agus bhaist sé "Cathair na mBláthanna" (La Ciudad de las Flores) air de bharr an oiread sin bláthanna a bheith ann. Tugtar an leasainm sin ar an gcathair go dtí an lá inniu.
Xalapeño nó jalapeño a thugtar ar dhuine as cathair Xalapa. Jalapeño a thugtar fosta ar an phiobar fhada ghlas a shaothraítear sa cheantar timpeall Xalapa.
Chris Christie
Gobharnóir New Jersey sna Stáit Aontaithe ab ea Christopher James “Chris” Christie (a rugadh ar 6 Meán Fómhair 1962 i Newark, New Jersey). Ba é an 55ú gobharnóir é i stair an stáit úd. Toghadh é i Samhain na bliana 2009. Is ball den Pháirtí Poblachtach é. Tháinig sé i gcomharbas ar Jon Corzine, an 54ú gobharnóir agus ball den Pháirtí Daonlathach. Sular toghadh mar ghobharnóir é, d’oibrigh Christie mar Aturnae na Stát Aontaithe do Dhúiche New Jersey. Ar 16 Eanáir tháinig Doug Phillips den Pháirtí Daonalathach i gcomharbacht air mar ghobharnóir.
Is de shliocht measctha Éireannach Sicileach é Christie. Tógadh i Livingston, fo-bhaile compordach siar ó Newark é. Bhain sé céimeanna amach ó Ardscoil Livingston, Ollscoil Delaware (Baitsiléir Ealaíne san eolaíocht pholaitiúil, 1984) agus Scoil Dlí Ollscoil Seton Hall (Juris Doctor, 1987). Glaodh chun Barra New Jersey é sa bhliain 1987 agus chun Barra Chúirt Dhúiche na Stát Aontaithe sa bhliain chéanna.
Sa bhliain 1986, phós Christie Mary Pat Foster, a casadh air nuair a bhí siad ina mic léinn ag Ollscoil Delaware. Chuaigh sí seo leis an infheistíocht bhaincéireachta agus í ag obair don ghnólacht Wall Street úd Cantor Fitzgerald. D’éirigh sí as an bpost sin i ndiaidh ionsaithe 9/11 (chaill Cantor Fitzgerald níos mó dá chuid fostaithe sna hionsaithe úd ná aon chomhlacht eile.) Tá ceathrar páistí acu. I Mendham Township, New Jersey atá siad ina gcónaí, in áit Drumthwacket, teach oifigiúil an ghobharnóra i bPrinceton.
Tá tuairimí coimeádacha ag Chris Christie, agus lena chois sin modh oibre diongbháilte agus bealach cainte atá borb dar lena lán. Lochtaíonn sé an ionsaitheacht sa pholaitíocht, áfach. Tá Christie ag tarraingt éisteacht nach beag chuige féin ó cheann ceann na tíre le tamall anuas agus bhí iomrá leis mar iarrthóir Poblachtach d'uachtaránacht na tíre. Ar 11 Deireadh Fómhair 2011, thug Christie tacaíocht do Mitt Romney sa rás don uachtaránacht. Bhí sé gníomhach i bhfeachtas Donald Trump sa bhliain 2016 agus é seo ar lorg uachtaránacht na tíre.
Alasdair II na hAlban
thumb|right|Alasdair II na hAlban Rí na hAlban idir 1214 agus 1249 ab ea Alaxandair mac Uilliam (24 Lúnasa 1198 - 6 Iúil 1249). Mac Uilleam I na hAlban agus Ermengarde de Beaumont. Fuair sé bás 6 Iúil 1249 i gCearrara nuair a bhí sé ar a bhealach go dtí na hOileáin Istigh.
Contae Donley, Texas
Is contae in iarthuaisceart Texas é Donley. Is é Clarendon príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 3,677 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 3,828 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 93.8% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 5.5%.
Fáclannaigh
deas|250px|thumb|Fáclannaigh Is grúpa eitneach Eorpach iad na Fáclannaigh. Is í an Béarla a bpríomhtheanga.
Kinshasa
Is í Kinshasa an chathair is mó i bPoblacht Dhaonlathach an Chongó, agus í ar an gcathair is mó sa tír chomh maith. Léopoldville a thugtaí uirthi roimh 1966. Tá sí suite cois Abhainn an Chongó in iarthar na tíre. Sráidbhaile iascaireachta a bhí inti ar dtús, ach is cathair mhór fhuadrach í sa lá atá inniu ann. Tá seacht milliún duine ina gcónaí sa chathair.
Ba é Henry Morton Stanley a bhunaigh an chathair mar ionad trádála sa bhliain 1881, agus baisteadh an t-ainm Leopoldville uirhi in ómós do Rí na Beilge, Leopold II.
Bart Gets Famous
Craoladh an dara heipeasóid déag, "Bart Gets Famous", den cúigiú sraith The Simpsons ar an 3 Feabhra 1994. Scríobh John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 20.0 milliún duine ar an eipeasóid.
Cupán
200px|thumb|Cupán Is árthach do deochanna é cupán.
Liosta ceimiceán a bhíonn ar fáil go coitianta
Bíonn a lán ceimiceán ar fáil go coitianta i bhfoirm íon. Bíonn cinn eile ar fáil mar imoibrithe - neamhchostasach, foinsí áisiúla ceimiceán a theastaíonn beagán phróiseáil. Tá sé seo áisiúil le haghaidh an cheimiceora amaitéarach agus ghairmiúil araon. San áireamh, bíonn na himoibrithe coitianta seo a leanas; Is féidir sonraí faoi na comh-ceimiceáin éagsúla i dtáirgí tí, a fháil ar an U.S. Department of Health and Human Services Household Products Index.
Hirohito
B'é an tImpire Shōwa (昭和天皇, Shōwa tennō) (29 Aibreán, 1901 – 7 Eanáir, 1989) an 124ú Impire na Seapáine idir an 25 Nollaig 1926 agus lá a bháis sa bhliain 1989. Sa Domhan Thiar tá aithne níos fearr air mar an tImpire Hirohito, an t-ainm pearsanta a thugtaí air le linn a shaoil (tugadh an t-ainm Shōwa air tar éis a bháis).
Buíocán
250px|thumb|Buíocán Is é an buíocán an chuid bhuí istigh d'ubh agus é lán de shaill agus de phróitéin.
Ardeaspag Canterbury
Ceannaire ar an Eaglais Shasana agus ar an gComaoineach Anglacánach domhanda is ea ardeaspag Canterbury. Is comharba é an t-ardeaspag ar Naomh Agaistín, an chéad ardeaspag idir 597 agus 605. Justin Welby atá san oifig faoi láthair. Tá an t-ardeaspag bunaithe ag Ardeaglais Canterbury.
Baile Mhic Aogáin
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Mhic Aogáin.
Bathurst, New Brunswick
Is cathair in oirthuaisceart New Brunswick, Ceanada é Bathurst. Is í Bathurst príomhbhaile Contae Gloucester. Bhí cónaí ar 12,275 duine i cathair Bathurst sa bhliain 2011 síos ó 12,714 duine sa mbliain 2006. Is cathair dátheangach í Bathurst. Ba í an Fraincis an mháthairtheanga do 49.3% de dhaonra Bathurst sa bhliain 2011 agus ba é an Béarla an mháthairtheanga do 47% don daonra ag an am.
Náisiún
mion|Na náisúin Is daoine go léir a chónaíonn in aon tír nó faoi aon rialtas le chéile, nó lucht aon chine í Náisiún. Is saghas chomhphobail shóisialaigh nó chultúrtha í. De ghnáth bíonn aithne agus bunús (stair, sinsearacht agus a leithéid) amháin ag an ngrúpa.
Go hiondúilm bíonn teanga amháin, reiligiún amháin agus cultúr amháin acu. Ach sna laethanta atá inniu ann, is féidir an teideal náisiún a ghlaoch ar lucht aon chine nó ar lucht as tír amháin - mar shampla,
Contae Duval, Texas
Is contae i ndeisceart Texas é Duval. Is é San Diego príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 11,782 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 13,120 duine sa bhliain 2000. Ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 70.4% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 29.3%.
Maidrid
Is í Maidrid (Madrid [maˈðɾið]) príomhchathair na Spáinne. Tá sí lonnaithe i gceartlár na leithinse Ibéaraigh. Tá sí suite i gComhphobal Mhaidrid.
Stair
Ghlac Alfonso VI Chaistíle seilbh ar lonnaíocht Arabach, al-Maĝrīt, a bhí ann cheana i 1083. Roghnaigh Pilib II an baile mar phríomhchathair na Spáinne, in ionad Valladolid nó Toledo, sa dara leath den 16ú haois. Lean an chathair ar aghaidh sa ról sin go dtí an lá atá inniu ann, seachas le linn tréimhse ó 1601 go 1606 nuair a bhog Pilib III a chúirt ríoga go Valladolid.
Príomháiteanna suimiúla
Is é an Pálás Ríoga Maidrid áras oifigiúil do mhonarc na Spáinne. Is ceann de na páláis is mó in iarthar na hEorpa é. Tá sé suite in aice La Plaza de Oriente agus an Amharclann Ríoga.
Tá an Puerta del Sol suite i lár na cathrach. Is plás é, áit a bhailíonn daoine le chéile agus a thagann turasóirí. Tá dealbh sa lár don rí Séarlas III. Tá comhartha soilsithe Tío Pepe suite ar cheann de na foirgnimh sa phlás. Tá plaic "an ciliméadar náid" suite ar an talamh ag marcáil an áit a thosaíonn gach bóthar sa Spáinn. Bailaíonn daoine sa phlás seo ar an 31ú Nollaig. Craoltar ar an teilifís é.
Cúpla chiliméadar san oithear, tá an Paseo del Prado. Ag barr na sráide seo, tá an Pálás Cibeles agus Banc na Spáinne. Tá dhá scairdeán suite ar an tsráid seo: an Fuente de Cibeles agus an Fuente de Neptuno. Tá musaem an Prado lonnaithe ar an tsráid seo freisin, áit a bhfuil ealaín Velazquéz agus Goya le feiceáil. Ag deireadh na sráide sin, tá stáisiún Atocha agus an musaem Reina Sofía.
Áiteanna eile atá simiúil agus cáiliúil sa cathrach:
alt=Íomhá den Phálás Ríoga|mion|An Pálás Ríoga|clé
Aeráid
Tá aeráid teo na Meánmhara ag Maidrid. Titeann an chuid is mó den báisteach san earrach nó san fhómhar.
Bíonn an samhradh teo agus tirim. Bíonn an teocht níos airde 30 °C i mí Iúil agus i mí Lúnasa agus go minic sroicheann sé 40 °C.
Is í Maidrid an chathair is tirime san Eoraip.
Ollscoileanna
Tá roinnt ollscoileanna phoiblí agus phríobháideacha ar fáil i Maidrid.
Is ollscoil phoiblí í an Ollscoil Náisiúnta Cianoideachais (Universidad Nacional de Educación a Distancía; UNED). Is í an ollscoil is mó í sa tír le níos mó ná 200,000 mac léinn ag déanamh staidéir ann.
Is í Ollscoil Complutense Maidrid (Universidad Complutense de Madrid; UCM) an dara ollscoil is mó sa chathair agus is í ceann de na hollscoileanna is sine ar domhain, agus thart ar 70,000 mac léinn ann. Cruthaíodh an ollscoil in Alcalá de Henares sa bhliain 1499. Inniu tá an chuid is mó suite ar champas Ciudad Universitaria agus an chuid eile ar champas Somasaguas i bPozuelo de Alarcón.
Peil
Tá cáil ar dhá fhoireann peile sa chathair.
Imríonn Real Madrid sa tsraith La Liga. Tá sé lonnaithe sa Staid Santiago Bernabéu. Glaotar madrilistas nó merengues ar na leantóirí.
Cispheil
Tá club Real Madrid Baloncesto suite sa chathair. Imríonn siad a gcluichí sa Palacio de Deportes (WiZink Center) agus imríonn siad sa tsraith Liga ACB.
Aerfort
Tá aerfort Adolfo Suárez Madrid-Barajas suite in oirthuaisceart na cathrach, 13km ón lár. Thaisteal 68 milliún paisinéir tríd an aerfort sa bhliain 2019. Is é an t-aerfort is gnóthaí sa tír agus an séú is gnóthaí san Eoraip. D'oscail sé sa bhliain 1931 agus tá cúig chríochfort aige: T1, T2, T3, T4 agus T4S. Is é Iberia an príomhaerlíne san aerfort.
Meitreo
D'oscail meitreo Mhaidrid sa bhliain 1919. Tá 302 stáisiún ann. Tá dhá líne déag ann agus líne bhrainse. Oibríonn sé óna sé a chlog ar maidin go dtí a dó a chlog san oíche.
Traenacha
Tá dhá stáisiún traenach sa chathair. Is í Stáisiún Atocha an phríomhstáisiún. Ón stáisiún seo, is féidir traenacha ardluais a fháil go dtí an oirthear agus an deisceart, cathracha mar Barcelona, Sevilla, Valencia agus Málaga. Ón stáisiún Chamartín, tá traenacha go dtí an tuaisceart, go dtí A Coruña, Santander, Oviedo agus Bilbao.
Tá córas traein coimitéaracha sa chathair darbh ainm "Cercanías". Tá naoi líne ann a théann go cathracha ar imeall an Chomhphobail. Ritheann na traenacha ó mhaidin go dtí meán oíche. Tá ceangail ar fáil leis an meitreo agus is féidir athrú idir gach líne sa stáisiún Atocha. Tá aithne ar an córas seo, mar tharla buamáil ar ceithre thraein gar d'Atocha sa bhliain 2004.
Caibidil 4 (American Horror Story)
Craoladh an ceathrú heipeasóid, "Caibidil 4" den séú sraith American Horror Story ar an 5 Deireadh Fómhair 2016. Scríobh John J. Gray an eipeasóid seo. D'fhéach 2.83 milliún duine ar an eipeasóid.
Campbellton, New Brunswick
Is cathair í Campbellton i dtuaisceart New Brunswick i gCeanada. Bhí cónaí ar 7,385 duine i gcathair Campellton sa bhliain 2011 shuas aon duine amháin ó 7,384 duine sa bhliain 2006. Ba í Campbellton an chathair leis an daonra is ísle i New Brunswick. Is i gcontae Restigouche atá an chathair. Is cathair dátheangach é Campbellton. Sa bhliain 2011 ba í an Fhraincis an teanga ba comónta sa chathair agus í an mháthairtheanga do 52.1% de dhaonra na cathrach. Ba é an Béarla an tarna teanga ba comónta sa chathair agus í an mháthairtheanga do 42.7% don daonra.
Cogadh
mion|Mars, Rí na ndéithe agus dia na spéire. Dia an chogaidh agus saighdiúirí (i Nordkirchen, an Ghearmáin). Aighneas i gcaidreamh idirnáisiúnta é cogadh, ina bhfuil foréigean eagraithe á úsáid ag aonaid míleata náisiúnta nó grúpaí neamhrialta chun bua míleata a fháil, nó cuspóir áirithe a bhaint amach. Is coimhlint armtha é, idir dhá ghrúpa míleata nó níos mó.
Tugtar cogadh cathartha ar choimhlint inmheánach, ina cuireann grúpa amháin cogadh ar ghrúpa eile sa stát nó náisiún céanna.
Craobhchomórtas Sacair na hEorpa
Comórtas sacair idirnáisiúnta is ea Craobhchomórtas Sacair na hEorpa (ag tosú sa bhliain 1996 glaotar "Euro 2008" nó cibé bliain atá i gceist. Eagraíonn UEFA an comórtas gach ceithre bliana agus bíonn seans ag gach foireann sacair idirnáisiúnta na hEorpa a bheith páirteach. Bhuaigh an Spáinn an craobhchomórtas sa bhliain 2008, agus beidh an chéad cheann eile ar siúl sa Pholainn agus Úcráin sa bhliain 2012.
Tosaíonn an corn leis an gcomórtas cáiliúcháin, ina imríonn na foirne i gcoinne a chéile agus téann na buaiteoirí isteach sna chluichí ceannais. Ní bhíonn ach sé fhoireann déag sna chluichí ceannais, agus mar sin is luachmhar an duais é. Téann an fhoireann óstach go díreach isteach sna chluichí ceannais. Cuirtear na foirne eile isteach i ngrúpaí beaga, agus leanann an dhá fhoireann is fearr ar aghaidh. Ansin, is iomaíocht díbeartha í go dtí an cluiche ceannais.
Baile Amoraoin
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Amoraoin.
MacBheatha mac Fhionnlaigh, Rí na nAlbanach
Bá Rí na nAlbanach é Mac Bethad mac Findlaíc (Gaeilge an lae inniu: MacBheatha Mac Fhionnlaigh, galldaithe mar Macbeth, agus leasainmnithe Rí Deircc, "an Rí Dearg") [2]; a bhfuair bás ar an 15ú Lúnasa, sa bhliain 1057. Roimhe sin ba Rí Moireibh agus Rí Fortrenn é, ó 1040 go dtí a bhás. Tá sé aithnidiúil toisc go raibh sé mar ábhar na traigéide " Traigéide Mhic Bheatha" scríofa ag William Shakespeare.
Hermann Samuel Reimarus
B'fhealsamh agus scríbhneoir Gearmánach san Eagnaíocht é Hermann Samuel Reimarus (22 Nollaig, 1694, Hamburg - 1 Márta, 1768, Hamburg). Bhí tuairimí nua ag Reimarus i rith an ré seo, faoin dhias go háirithe.
Contae Eastland, Texas
Is contae i dtuaisceart Texas é Eastland. Is é Eastland príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 18,583 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 18,297 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 90.8% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 8.6%.
Sí-abhabha
Is é an sí-abhabha nó chihuahua an saghas madra is lú dá bhfuil ann. clé|mion
Uilleam I na hAlban
Bhí Uilleam mac Eanraig (nó Uilliam mac Eanric sa Mheán-Ghaeilge) ar a dtugtar an leasainm Garbh freisin, i gceannas mar Rí na hAlban ó 1165 go 1214 (49 bliain). Bhí an dara réimeas is faide aige i stair na hAlban, roimh Acht an Aontais le Sasana, sa bhliain 1707. Bheadh ​​an tréimhse is faide ag Séamas VI (i réim ó 1567 go dtí 1625).
Sí-abhabha
Cur síos
Tá sé in ainm a bheith éirimiúil agus neirbhíseach. Tá cuma shaintréitheach air. De ghnáth bíonn na súile agus na cluasa mór. Bíonn an tsrón gearr. Bíonn na hainmhithe 500g-3kg ar meáchan.
Uilleam I na hAlban
Luathshaol
Rugadh Uilleam c. 1142, le linn réimeas a sheanathar Daibhidh I na hAlban. Ba iad a thuismitheoirí ná Eanric mac Dabíd (mac an Rí) agus Ada de Warenne. Bhí Uilleam timpeall 10 mbliana d’aois nuair a d’éag a athair sa bhliain 1152, rud a d'fhág gurb é a dheartháir is sine Máel Coluim léiroidhre dá sheanathair. Is óna athair a bhfuair Uilleam an tIarlacht Northumbria ó oidhreacht. Fuair Daibhidh I bás an bhliain dár gcionn, agus d'éirigh Uilleam ina oidhre toimhdean don rí nua, Máel Coluim IV. Sa bhliain 1157, chaill Uilleam Iarlacht Northumbria d'Anraí II Shasana.
Sí-abhabha
Stair
D'eascair an t-ainm ó stát Chihuahua i Meicsiceo. Ní léir conas a tháinig na madraí seo ar an bhfód, ach ó lár na naoú haoise déag ar aghaidh, bhí turasóirí á gceannach i stát Chihuahua. Deirtear gurbh iad na Techichi, madraí beaga a bhí ina gcónaí Meicsiceo roimh theacht na nEorpach, sinsir an phóir.
Uilleam I na hAlban
Réimeas
Níor mhair Máel Coluim IV an-fhada, agus ar a bhás an 9 Nollaig 1165, ag aois 24, tháinig Uilleam i gcoróin. Corónaíodh an monarc nua an 24 Nollaig 1165. I gcodarsnacht lena dheartháir lag reiligiúnach, bhí Uilleam teann láidir, ruafholtach agus ceanndána. Ba mhonarc éifeachtach é, ach mhill iarrachtaí mí-ámharach smacht arís a fháil ar a oidhreacht athartha Northumbria ó na hAngla-Normannaigh a réimeas.
Sí-abhabha
Stair
Sa bhliain 2023, ba ea í Pearl as Florida an madra is lú ar domhan go hoifigiúil,. Bhí sí chomh fada le nóta dollair ($1) agus bhí 0.553 cileagram meáchain inti.
Tuirbín gaile
mion|Rótar nua-aimseartha an tuirbín gaile a úsáidtear i ghléasra cumhachta Gaireas is ea tuirbín gaile a bhaineann fuinneamh teirmeach ó ghal bhrúchóirithe agus a úsáideann é chun oibre meicniúla a dhéanamh ar fhearsaid aschuir rothlach. Cheap Sir Charles Parsons a léiriú nua-aimseartha, sa bhliain 1884.[//en.wikipedia.org/wiki/Aurel_Stodola A Stodola] (1927) Steam and Gas Turbines. McGraw-Hill.
Stair
mion|250 kW tuirbín gaile tionsclaíoch ó 1910 (ar dheis) nasctha go díreach chuig gineadóir (ar chlé).
Filipínigh
deas|250px|thumb|Filipínigh Is grúpa eitneach Áiseach iad na Filipínigh. Is í an Fhilipínis a bpríomhtheanga.
Dieppe, New Brunswick
Is cathair in oirdheisceart New Brunswick é Dieppe. Bhí cónaí ar 23,310 duine i gcathar Dieppe sa bhliain 2011 suas ó 18,565 duine sa mbliain 2006. Is i gcontae Westmoreland atá an chathair. Fraincis don cuid is mó a labhraítear i Dieppe. Ba í an Fraincis an mháthairtheanga do 72.4% de dhaonra na cathrach sa bhliain 2011. Ba é an Béarla an mháthairtheanga do 23.1% do mhuintir na cathrach sa bhliain 2011.
Páirtí Ceartais agus Forbartha (An Tuirc)
Is páirtí polaitiúl sa Tuirc é an Páirtí Ceartais agus Forbartha(PCF). (Tuircis: Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP)).
Fergus O'Dowd
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar an Lú é Fergus O'Dowd  (Gaeilge: Feargus Ó Dubhda) (rugadh é 1 Meán Fómhair, 1948 ). Tá sé ina bhall de Fine Gael agus roghnaíodh mar Aire Stáit é do Thioscnamh NewEra. Is as Durlas, Thiobraid Árann dó.
Phil Lynott
Ceoltóir, amhránaí, agus cumadóir amhráin Éireannach ab ea Philip Parris Lynott, (20 Lúnasa, 1949 – 4 Eanáir, 1986). Thin Lizzy an grúpa is mó a bhí aige, agus bhí sé mar bhall bunaidh, cumadóir amhráin, príomhamhránaí agus dordghiotár aí leo. Bhain sé cáil amach mar amhránaí aonarach níos déanaí chomh maith.
Ag deireadh na 1970idí, thug Lynott faoi ghairm aonarach, d'eisigh sé leabhar filíocht a. agus i ndiaidh gur bhris Thin Lizzy suas, bhunaigh Lynott an banna Grand Slam, go dtí gur thit siad as a chéile sa bhliain 1985.
Ina dhiaidh sin bhí an tóir sa Ríocht Aontaithe ar an amhrán "Out in The Fields", a rinne sé le Moore, agus an mion-chnagshingil "Nineteen", sular fuair sé bás ar an 4 Eanáir 1986. Sa bhliain 2005, tógadh dealbh de i mBaile Átha Cliath.
Luathshaol
Rugadh Lynott i Ospidéal Hallam i mBromwich Thiar, Sasana, agus baisteadh é i Séipéal St Edward i Selly Park i mBirmingham.
Philomena Lynott an t-ainm a bhí ar a mháthair agus rugadh í i mBaile Átha Cliath ar an 22 Deireadh Fómhair 1930. Bhí a athair, Cecil Parris ó Georgetown, Ghuáin na Breataine. Chas Philomena le Parris i mBirmingham sa bhliain 1948, i ndiaidh gur bhog sí go Sasana ag lorg oibre, agus bhíodar i gcaidreamh ar feadh cúpla mí, go dtí gur d'aistríodh Parris go Londain. Beagáinín tar éis, fuair Philomena amach go raibh sí ag iompar agus. Nuair a rugadh Philip, bhí sí ina cónaí in áras máithreacha agus naíonán i Selly Oak, Birmingham.
Nuair a fuair Parris amach faoi Philip, chuaigh sé ar ais go Birmingham agus d'eagraigh sé lóistín i gcomhair Philomena agus Philip i mmBlackheath, baile gar go Birmingham. Mhair a caidreamh le Parris dhá bhliain eile. Thosaigh Parris ag obair i Londain agus ní raibh siad ina gcónaí lena chéile níos mó. Tar éis tamaill, bhog Philomena go Manchain, ach choimeád sí i dteagmháil le Parris. Cé gur dhiúltaigh Philomena é a phósadh, thug Parris airgead di chun Philip a thógáil.
Gan é ach ceithre bliana d'aois, chuaigh Philip le bheith ina chónaí lena sheanmháthair, Sarah Lynott, i gCromghlinn, Baile Átha Cliath. D'fhan a mháthair i Manchain, agus níos déanaí bhí sí mar bhainisteoir ar an Óstán Clifton Grange i Whalley Range lena páirtnéir, Dennis Keeley. Fuair an óstán an leasainm "The Biz". Luadh Thin Lizzy é ar a chéad albam.
Bhí Lynott sásta le linn a hóige i mBaile Átha Cliath, agus bhí gean air agus é ar scoil.
Blianta Luatha
Chuir uncail Lynott, Timothy, é ar an eolas faoi cheol trí a bhailiúchán ceirníní, agus bhí an-tionchar ag Tamala Motown agus 'The Mamas and the Papas' air. Ghlac sé ballraíocht ina chéad banna ceoil, the Black Eagles, i 1965 mar phríomhamhránaí. Sheinneadar amhráin de chuid ceoltóirí eile i gclubanna áitiúla timpeall Baile Átha Cliath. D'fhreastail sé ar Scoil na Mbráithreacha Chríostaí i gCromghlinn, áit a chas sé le Brian Downey, a chuaigh isteach sa banna níos déanaí. Thit an ngrúpa as a chéile de bharr easpa suim ón mbainisteoir Joe Smith, go háirithe tar éis gur fhág a bheirt mhac, giotáraí Danny agus Frankie.
D'fhág Lynott an teach clainne ansin agus bhog sé go árasán i gCluain Tarbh, áit raibh sé sa bhanna ceoil 'Karma Sutra' ar feadh tamaill beag. D'fhoghlaim sé conas a bheith mar phríomhamhránaí maith sa bhanna seo agus d'fhoghlaim sé conas caidreamh a dhéanamh le na lucht féachana.
Go luath i 1968, bhunaigh sé Skid Row le Brendan 'Brush' Shiels. Bhí Shiels ag iarraidh go mbeidh Downey mar dhrumadóir leis an mbanna ach ní raibh suim ag Downey agus fuair Noel Bridgeman an post. Shínigh an banna beart le Ted Carroll, a bhí mar bhainisteoir ar Thin Lizzy níos déanaí, agus sheinn siad roinnt amhráin, ar nós "Eight Miles High" le The Byrds, "Hey Jude" le The Beatles agus roinnt amhráin de chuid Jimi Hendrix. Mar nár sheinn Lynott aon uirlis ag an bpointe seo, bhain sé úsáid as bosca macallach chun a ghuth a ionramháil le linn cuideanna uirlise. Thosaigh sé ag smear snasán bróg faoina shúile, agus lean sé ag déanamh é seo agus é le Thin Lizzy, agus ghlac é féin agus Shiels páirt i dtroid bhréige ar stáitse chun an slua a mhealladh. I lár 1968, d'fhág an giotáraí Bernard Cheevers le dul ag obair i monarchan Guinness i mBaile Átha Cliath, agus thóg Garry Moore, ó Bhéal Feirste a áit.
D'ainneoin chomh maith is a raibh an mbanna ag dul, agus an chéad singil, New Faces, Old Places bhí Shiels buartha go raibh Lynott ga canadh san eochair mícheart. D'oibrigh sé amach go raibh fadhb le céislíní Lynott; thóg Lynott cead neamhláithreachta ón mbanna ansin. Faoin am a tháinig biseach air, agus bhí Shiels ann mar phríomhamhránaí. De bharr gur mhothaigh Shiels ciontach i ndiaidh gur, dáiríre, bhris sé a chara óna phost, mhúin sé do Lynott conas an dordghiotár a sheinnt, mar go raibh sé níos éasca le foghlaim ná giotár sé-sreang. Dhíol sé 'Fender Jazz Bass', a cheannaigh sé ó Robert Ballagh, ar chostas £36 do.
Chuir Lynott agus Downey banna eile le chéile go tapaidh darbh ainm, 'Orphanage', le giotáraí Joe Staunton agus dorghiotaraí Pat Quigley. Sheinn siad roinnt amhráin nua in aonacht le amhráin de chuid Bob Dylan, Free agus Jeff Beck. Bhí Lynott mar phríomhamhránaí, agus sheinn sé an giotár rithime ó am go ham.
Ag deireadh 2006, fuarthas roinnt téipeanna samplach de chuid Skid Row agus Orphanage le Lynott ag canadh. Is iad seo na taifeadadh is luath de Lynott agus cheapadh go raibheadar caillte ar feadh blianta.
Thin Lizzy
Ag deireadh 1969, chuir Lynott agus Downey aithne ar an ngiotáraí Eric Bell, trí Eric Wrixon, méarchláraí leis an banna ceoil 'Them'. Bhí Bell níos fearr ag an ngiotár.
Bhunaigh an ceathrar dóibh Thin Lizzy. Tháinig an ainm ón gcarachtar "Tin Lizzie" ins an ngreannán The Dandy, agus bhí ainm an gcarachtar bunaithe ar leasainm an carr, Ford Model T. Cuireadh an "h" leis d'aon ghnó chun aithris a dhéanamh ar an slí ina bhfuaimníonn daoine le canúint Baile Átha Cliath an focal "thin". Fuair Lynott amach níos déanaí gurbh é "Aon dath is míon leat, chomh fada is a bhfuil sé dubh" an mana a bhí ag Henry Ford don Model T agus cheap sé go raibh sé oiriúnach dó. Smaoinigh na daoine eile sa bhanna go raibh Wrixon ag lorg an iomarca agus d'fhág sé i ndiaidh an chéad singil, The Farmer i mí Iúil 1970.