cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Steach Maoilín
Naomh Pádraig CLG
Bhí sé deacair stádas sinsearach a bheith ag Club CLG Phádraig agus go luath d’fhill siad ar na céimeanna Idirmheánacha agus ina dhiaidh sin thit an sóisearach. Faoi 1963 bhí an club tar éis filleadh ar stádas Idirmheánach agus bhí siad ina Seaimpíní Idirmheánacha arís an bhliain chéanna sin. Bhuaigh Naomh Pádraig an Corn Feis i 1968 agus Craobh na Sóisear i 1975. D’fhill Naomh Pádraig ar stádas sinsearach agus bhuaigh sé an Chraobh Idirmheánach ar an 3ú iarracht le blianta anuas agus an Corn Feis i 2000. Leanaimid ar aghaidh sna céimeanna sinsearacha agus tá níor shroich siad trí chluiche ceathrú ceannais ach na buaiteoirí deiridh a bhualadh gach uair.
Tá 3 Chraobh Iomána Sóisearacha buaite ag an gClub le 4 bliana anuas agus bhuaigh JP Ryan, Paul Tobin agus Mark Scanlon boinn Uile-Éireann leis an Mí sa tréimhse chéanna. Tá an iománaíocht laistigh den Chlub ag dul ó neart go neart agus líon níos mó ag teacht isteach sa cheantar ag leibhéal na ndaoine fásta agus na n-óg. Bhuaigh an Club 4 Chraobh Iomána Sóisear i 2004, 2005, 2007 agus le déanaí 2013, tar éis briseadh 3 bliana. fráma|Lógó Badmantan Steach Maoilín
FC Steach Maoilín
Cuireadh Club Peile Steach MAoilín ar bun i 2011 agus tá sé bunaithe ar theorainn Bhaile Átha Cliath / na Mí in Oirthear na Mí.
Imríonn foirne buachaillí na gclubanna san NDSL agus i bhfoirne na gcailíní sa MGL.
Tá acadamh Stamullens bunaithe ar chaighdeáin oiliúna FAI do leanaí idir 4 agus 6 bliana d’aois.
Imríonn foireann na bhfear sinsearach san AUL agus tá foireann fir os cionn 35 acu freisin.
==== Seo a leanas príomhfhoirne spóirt agus áiseanna spóirt eile atá lonnaithe i Steach Maoilín; ====
Reiligiún
mion|Séipéal Naomh Pádraig - Steach Maoilín
Roinneann an paróiste Steach Maoilín teorainneacha le Droichead Átha, An Inse / Baile Uí Mhornáin, Damhliag , Ard cath agus Baile Brigín.
Tá daonra an pharóiste inniu thart ar 5,500 duine.
Pilates
mion|Bean ag déanamh pilates
Steach Maoilín
Reiligiún
Tá dhá eaglais pharóiste i Steach Moilín; Eaglais Naomh Pádraig i sráidbhaile Steach Maoilín agus Eaglais Naomh Muire i mBaile Iúiliáin.
Pilates
Is é atá i gceist le pilates ná córas aclaíochta a dhéanann iarracht an meon is an cholainn a fheidhmiú i gcomhar is i gcothromaíocht, ag tosú leis an meon a eagrú is a ullmhú mar chroíleacán cobhsaí agus bunús na haclaíochta fisicí. Seisiúin rialta a bhíonn i gceist sa chóras, a bhunaigh an gleacaí Gearmánach Joseph Pilates (1880–1967).
Steach Maoilín
Reiligiún
Tógadh Eaglais Naomh Pádraig i 1831, athraíodh í i 1961, rinneadh deisiúchán mór ar dhíon i 1992 agus rinneadh athchóiriú mór uirthi i 2010.
Tógadh Eaglais Naomh Muire i 1982 in áit séipéal níos luaithe i mbaile fearainn Baile an Déanaigh, Baile Iúiliáin a tógadh idir 1835 agus 1837.
Tá Ionad Cóiríochta Mosney sa pharóiste agus tá séipéal atá tiomnaithe do Naomh Pádraig le fáil ann - a thóg Sir William Butlin i 1949.
Is é an tUrramach Declan Kelly sagart an pharóiste. Cuidíonn an pobal Proinsiasach ó Choláiste Baile Mhic Gormáin leis an bparóiste go rialta freisin.
Vi Hart
Is “recreational mathemusician” (matamaiticeoltóir fóillíochta) í Victoria Hart, nó Vi Hart. Tá cáil ar a cuid físeán matamaitice ar YouTube agus tá níos mó ná 1,200,000 síntiúsóir aici.
Steach Maoilín
Reiligiún
Tá an Teach Paróiste i Steach Maoilín. Tá Sagart an Pharóiste le feiceáil mar thionónta an tí seo sa Leabhar Tithe atá an ó 1834, agus tá Sagairt Paróiste Steach Maoilín ina gcónaí sa teach seo ón mbliain sin ar a laghad. Rinneadh athchóiriú mór ar an teach freisin in 2010, faoi stiúir an tSagairt Paróiste atá ann faoi láthair.
Vi Hart
Is iníon le George W. Hart í, "dealbhóir matamaiticiúil". Rinne sí céim sa cheol in Ollscoil Stony Brook, Nua-Eabhrac. Fad is í ag cruthú físeáin matamaitice, rinne sí comhscríobh ar roinnt páipéar matamaitice ar an ngeoiméadracht ríomhaireachtúil agus ar an matamaitic a bhaineann le filleadh páipéir.
Steach Maoilín
Reiligiún
Tá Paróiste Steach Maoilín sáite sa stair a théann chomh fada leis an aimsir réamh-Chríostaí. Tá roinnt tuamaí pasáiste suite sa pharóiste; go háirithe an sampla foirfe atá le fáil ag Na Fuarchnoic. Mar sin féin, téann stair nua-aimseartha an pharóiste i ndáiríre go dtí na blianta díreach roimh an ngorta - na 1830idí inar tógadh eaglaisí an pharóiste, agus is dócha an Teach Paróiste freisin.
Vi Hart
Fuair Vi Hart tacaíocht ó Khan Academy agus rinne sí físeáin oideachasúla ar an suíomh mar “resident mathemusician” (matamaiticeoltóir cónaitheach). Faoi láthair, oibríonn sí don grúpa taighde eleVR ag cruthú físeáin réaltachta fíorúla in éineacht le Andrea Hawksley agus Emily Eifler. D’oibrigh sí ar chluichí ríomhaire oideachasúla, mar shampla The Parable of the Polygons le Nicky Case.
Steach Maoilín
Oideachas
mion|Scoil Naomh Pádraig
Bunscoil Naomh Pádraig
I 1954 osclaíodh an chéad scoil náisiúnta i sráidbhaile Stamullen ar bhóthar Cock Hill atá suite in aice leis an séipéal, ina bhfuil na Seomraí Paróiste anois.
Sna 1980idí tógadh síneadh chun an acmhainn a mhéadú go 6 sheomra ranga. Tháinig laghdú ar na huimhreacha le tamall anuas, ach le borradh an fhoirgnimh ag tosú ag deireadh na 1990idí thosaigh na huimhreacha ag dreapadh go gasta. Ba léir ón líon méadaitheach foirgneamh sealadach go raibh gá le níos mó spáis, mar sin, go buíoch, tugadh cead chun scoil nua a thógáil.
D'oscail Naomh Pádraig a scoil nua i Meán Fómhair 2008. Is é atá san fhoirgneamh úrscothach ná struchtúr 16 stór, dhá stór le seomra críocha ginearálta 195m2. clé|mion|188x188px|Coláiste Proinsiasach Baile Mhic Gormáin
Coláiste Proinsiasach Baile Mhic Gormáin
Is scoil Chaitliceach é Baile Mhic Gormáin a oibríonn agus a bhainistíonn cúige na hÉireann de chuid Ord na Mionlach. Feidhmíonn an coláiste faoi iontaobhas Aire Cúige agus Sainmhínithe Chúige Proinsiasach na hÉireann. I Meán Fómhair 2014 bhog an scoil ó bheith ina scoil táille-ghearrtha go dtí an scéim scoile in aisce.
Áiteanna Spéisiúla
Is sráidbhaile beoga é Sráidbhaile Steach Maoilín le raon mór áiseanna lena n-áirítear siopaí, scoileanna, agus meánscoil ag Baile Mhic Gormáin, caife, teach tábhairne, creise, séipéal agus bunscoil. mion|265x265px|Séadchomhartha Coirceoga - Steach Maoilín
Forever, Michael
Is é Forever, Michael an ceathrú halbam ó Michael Jackson. Scaoileadh é ar an 16 Eanáir 1975.
Árgailí Tibéadach
Is ainmhí é an árgailí Tibéadach (Ovis ammon hodgsonii). Mamach atá ann.
Fuath gorm
Is planda é an fuath gorm.
Gríosún mór
Is ainmhí é an gríosún mór. Mamach atá ann.
Back to Black
Is é Back to Black an dara halbam ón Amy Winehouse. Scaoileadh é ar an 26 Deireadh Fómhair, 2006. Tá sé an dara halbam ón amhránaí. Tháirg an album roinn signal, "Rehab", "You Know I'm No Good", "Tears Dry on Their Own", is "Love Is a Losing Game" san áireamh. Bhí Back to Black gairithe le criticeoirí cheol.
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Off the Wall
Is é Off the Wall an chúigú halbam ó Michael Jackson. Scaoileadh é ar an 10 Lúnasa, 1979.
Clár
Is iad seo na hamhráin:
CLG Daingean Uí Chúis
CLG Daingean Uí Chúis an t-ainm atá ar Chumann Lúthchleas Gael i nDaingean Uí Chúis, i gContae Chiarraí, Éire. Craobhchomórtas Sinsir Chiarraí sa Pheil is ea an comórtas is cáiliúla a imríonn siad ann, agus caitheann siad dearg agus bán. Bunaíodh CLG Daingean Uí Chúis sa bhliain 1967 nuair a malgamaíodh na Piarsaigh agus Sráid Eoin.
Ciarraí Craobh Peile Sinsearach
I 2007 Chiarraí Sinsearach Chraobh na Peile chaill siad i gcoinne Dr. Crokes 0-15 v 0-07, chuaigh sé ar a imirt bhaile an Mhuilinn/Castlemaine lena tharraing siad 0-14 v 2-08, ach bhuaigh i gcoinne 1-05 v 1-10 san athimir. Sa dara babhta d'imir i gcoinne Chiarraí Theas, ach chaill siad 1-15 v 0-06. Bhuaigh CLG Daingean Uí Chúis Craobh Sinsearach Peile Chiarrí 6 uair (i 1938, 1940, 1941, 1943, 1944 agus 1948).
I 1907 chaill siad an cluiche ceannais i gcoinne Trá Lí Mitchels, i 1937 agus 1947 i gcoinne CLG John Mitchels.
An bhliain 1940 deiridh a bhí buaite i gcoinne Kerins O 'Rahilly' s cé go bhfuil an 1941 bhí bhuaigh i gcoinne John Mitchels Club CLG.
Eimear McBride
Scríbhneoir Éireannach is ea Eimear McBride, a rugadh sa bhliain 1976 i Learpholl Shasana. Fuair a húrscéal, A Girl Is a Half-formed Thing roinnt duaiseanna liteartha. Orthu sin bhí an Duais Goldsmiths sa bhliain 2013 (an chéad bhliain ab ann don Duais Goldsmiths) agus an Baileys Women's Prize for Fiction don bhliain 2014.
Bilbí mór
Is ainmhí uiliteach é an bilbí mór (Macrotis lagotis). Mamach atá ann a mhaireann in iarthuaisceart na hAstráile. Ainmhithe uachasacha iad, is é sin go dtochlaíonn siad uachaisí (nó poill) sa talamh. Codlaíonn siad agus téann siad i bhfolach iontu. "Speiceas leochaileach" an stádas a thugtar orthu, agus táthar ag déanamh iarrachtaí chun iad a chosaint.
Pilib an fhómhair
mion|Hadrobunus grandis, speiceas den ord Opiliones Ord artrapód le cosa an-fhada is dhá phéire sciathán is ea Pilib an fhómhair. Opiliones ainm eolaíoch an oird. Tá 6,500 speiceas de aitheanta i ngach cearn den domhan seacha an Antartaice. Ceaptar go bhfuil 10,000 speiceas de ar a laghad ann. Tugtar cruimh snáthaide móire ar an larbha. Maireann sé ar an talamh den chuid is mó. De réir cineáil, itheann sé fréamhacha, súnn sreabháin as torthaí nó glasraí, nó bíonn foghlach ar fheithidí beaga, moilisc nó péisteanna. Is cartóirí cuid bheag acu. An cholainn chaol dhlúth iompartha ar 4 phéire cos fada. Na cosa sobhriste, a chaitear uaidh má sháinnítear é. Feadán fada feiceálach ubh-bheirthe ar an mbaineannach. Tugtar pilibín eitre, pilib an gheataire, galán nó cuid mhaith ainmneacha eile air freisin.
Corn Ryder
mion|314x314px|2008 PGA Golf Show Comórtas gailf is ea an Corn Ryder (Béarla: Ryder Cup). Gach dara bliain, bíonn comórtas gailf idir imreoirí ón Eoraip agus imreoirí ó Stáit Aontaithe Mheiriceá. Déanann siad malartú gach dara bliain leis an gcomórtas san Eoraip uair amháin agus sna Stáit Aontaithe an chéad uair eile. clé|mion|249x249px|[[Rory McIlroy]]
Stair
Bhuaigh foireann gailf na hEorpa Corn Ryder don chéad uair le 28 bliain
2010 - 2014
Bhí Rory McIlroy ar fhoireann na hEorpa a bhuaigh Corn Ryder trí huaire i ndiaidh a chéile: 2010, 2012 agus 2014.
2018
2020
Beidh an comórtas ar siúl in Wisconsin sna Stáit Aontaithe.
Coinnle an phúca
Is planda í coinnle an phúca.
Buaflíon balla
Is planda é an buaflíon balla.
Donnlus uisce
Is planda é an donnlus uisce.
Gaeilinn na nDéise
Canúint na Gaeilge labhraítear sa Rinn agus sa tSean-phobal í Gaeilinn na nDéise [ɡelʲɪɲ n̪ˠə nʲeʃə]. Canúint na Mumhan í. Is í an chanúint is cosúla le sean-chanúint an Laighin agus Osraí.
Peaid Glas
Chasadh Peaid air.
"Nín', ar sé sin.
Dh'imigh sé leis. Chasadh fear eile air.
"Shíl mé', ar sé sin, 'go raibh prátaí le díol age Peaid Glas', ar sé sin.
'Thá', arsa'n fear leis. 'Dé chiall ?'
Lus an treacha
Is planda é lus an treacha.
Gaeilinn na nDéise
Peaid Glas
'Dh'fhiarthaigh mé dhe é, agus dúirt sé ná raibh'.
'Dén ainm a ghlaoigh tú air ?'
'Ghlaoigh mé Peaid air.'
'Ó, ní' bheag san', ar sé sin.
Uair a bhí sé ag teacht thar n-ais:
'Bhuel, a Phádraig Uí Fhloinn', ar sé sin, 'shíl mé ná 'neosfá éitheach dom. Dh'airigh mé go raibh prátaí agat le díol'.
Fuair sé na prátaí. Mar aoinne a ghlaofadh 'Peaid' air, bheadh sé chón maith dhuit 'Glas' a reá le 'Peaid'.
Lus cré talún
Is planda í an lus cré talún Veronica chamaedrys.
David Feldman (saineolaí stampaí)
Saineolaí stampaí, ceantálaí agus údar is ea David Feldman (r. Baile Átha Cliath, 1947) BA, BBS, RDP(I). Rith sé a chéad cheant stampaí sa bhliain 1967. Cathaoirleach onórach anois é ar David Feldman SA, cuideachta ceantála atá lonnaithe i nGhnéiv na hEilvéise. Tá cuid de na praghsanna is airde riamh ar stampaí poist cáiliúla faighte ag a chuideachtsa.
Sa bhliain 1993, dhíol Feldman an "Clúdach Bordeaux" ar 6,175,000 franc Eilvéiseacha, coimisiúin san áireamh, an praghas ab airde a cuireadh ar rud a bhain le stampaí go dtí sin. Dhá stampa cáiliúla (na stampaí "Post Office") ó Oileán Mhuirís a bhí ar an gclúdach úd, mar atá an stampa 1 phingin deargbhuí agus an stampa 2 phingin dúghorm ón mbliain 1847. Sa bhliain 1996, dhíol sé an t-aon eiseamláir atá ann den stampa Sualannach ar a dtugtar an "Treskilling Buí" a eisíodh sa bhliain 1855 ar 2.88 milliún franc Eilvéiseacha, an praghas ab airde dá tugadh ariamh ar stampa aonair go dtí gur díoladh sa bhliain 2014 an stampa 1c maigeanta ón nGuáin Bhriotanach.
A luashaol
Chaith Feldman a óige i mBaile Átha Cliath, i bPoblacht na hÉireann, agus is ann a chuir sé scéim mhalairte stampaí ar siúl lena chomhdhaltaí eile in aois a 8 mbliana. Faoin mbliain 1958 bhí an scéim seo iompaithe ina gnólacht phoist ar ar thug sé The Shamrock Stamp Club. Chuireadh sé fógraí don fhiontar seo i sna coimiceáin Mickey Mouse. Stamps of Ireland a chéad ábhar saineolais. Foilsíodh catalóg leis Stamps of Ireland sa bhliain 1964 agus ar 10 Feabhra 1967 rith sé a chéad cheant do stampaí Éireannacha i mBaile Átha Cliath. Nuair a foilsíodh Handbook of Irish Philately, leabhar eile leis sa bhliain 1968, bhronn Feldman cóip de ar Éamon de Valera, uachtarán na hÉireann ag an am.
Faoi na 1970idí, bhí an-rath ar mhargadh na stampaí agus tháinig méadú ar phraghas na stampaí dá bharr: sa mhéid go ndúirt Feldman, "Níorbh fhéidir leat teacht ar do dhóthain stampaí le díol". Sa tréimhse bhunaigh sé David Feldman Ltd., chuaigh leis an gceantáil agus scríbhneoireacht faoi stampaí, agus d'fhoilsigh an DF Newsletter, foilseachán inar phléigh stampaí poist na hÉireann, agus sainleabhair eile. Chuir sé trí thaispeántas stampaí i mBaile Átha Cliath chun cinn agus ansin rinneadh cathaoirleach de Stampa 1972, an chéad Taispeántas Stampaí Náisiúnta na hÉireann. Ba bhall é den Chiste Comhairleach um Stampaí faoi aire Roinn Poist agus Telegraf sa tréimhse 1975–1981, in éineacht le Robson Lowe agus saineolaithe stampaí céimiúla eile.
Sa bhliain 1972 casadh bean óg ón Eilvéis air a bhí ag rothaíocht in Éirinn ar a laethanta saoire agus phós siad an bhliain ina dhiaidh sin, i 1974. Chuir Feldman faoi sa tír úd i 1973.
A shaol gairmiúil
mion|upright|Dhíol David Feldman an "[[Treskilling Bhuí", stampa aonair ón tSualainn, ar ceant ar SAM$2.3 million sa bhliain 1996 David Feldman]] San Eilvéis dó, lean sé mar cheantálaí stampaí agus foilsitheoir. Chuir sé a chéad cheant ar siúl ansin i 1976. Tá cuid de na praghsanna is airde dár tugadh riamh ar stampaí poist faighte aigesean, mar shampla, an Treskilling Bhuí Shualannach ($2.2 million i 1996), rud a chuir a ghrianghraf sa Guinness Book of World Records, Stampa Dhá Phingin Oileáin Mhuirís ($1.4 milliún i 1993) agus an $1,000,000 Alexandria "Blue Boy" Postmaster's Provisional ($1 milliún) i 1981.
Biolar grá
Is planda é an biolar grá.
Dúil Ghrúpa 5
Is éard is Dúil Ghrúpa 5 (de réir stíl AIGCF) ná grúpa dúl sa tábla peiriadach. I nGrúpa 5 tá vanaidiam (V), niaibiam (Nb),tantalam (Ta) agus dúibniam (Db). Tá an grúpa seo i mbloc d den tábla peiriadach. Níl ainm fánach faighte ag an ngrúpa féin; baineann sé le grúpáil níos leithne, sé sin na miotail thrasdultacha
Lemonade (albam Beyoncé)
Is é Lemonade an séú halbam ó Beyoncé. Scaoileadh é ar an 23 Aibreán, 2016.
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Cairteacha
{|
Lus cré garraí
Is planda é an lus cré garraí.
Joe Simon
Ba chruthaitheoir greannán Meiriceánach é Joseph Henry "Joe" Simon a rugadh faoin ainm Hymie Simon (11 Deireadh Fómhair 1913 – 14 Nollaig 2011). Tá aithne air mar chruthaitheoir Captain America in éindeacht le Jack Kirby.
Lus cré
Seamair le gais ina seasamh díreach nó ag dreapadh is ea lus cré nó seamair chré. Na duilleoga urchomhaireach, lansa-chruthach nó ubhchruthach, go minic fiaclach. Na bláthanna aonarach nó ina spící, gorm nó bán, le feadán gearr is 4 pheiteal, an ceann uachtarach mór is an ceann íochtarach beag.
Poncaíocht
Is iad na marcanna lánstad, camóg agus lúibíní, úsáidte le haghaidh abairtí a scaradh agus a mbaill agus brí a shoiléiriú í poncaíocht.
Bucky Barnes
Is sárlaoch ficseanúil é James Buchanan "Bucky" Barnes. Feictear sé sna greannáin foilsithe ag Marvel Comics. Joe Simon agus Jack Kirby a chruthaigh é. Conacthas é den chéad uair in Captain America Comics #1 (Márta 1941), foilsithe ag réamhtheachtaí Marvel, Timely Comics.
Dúil Ghrúpa 4
Is é Dúil Ghrúpa 4 an dara grúpa de mhiotail trasdula sa tábla peiriadach. Tá ceithre dúil ann, mar a leanas; tíotáiniam (Ti), siorcóiniam (Zr), haifniam (Hf), agus rutarfoirdiam (Rf). Tugtar an grúpa tíotáiniam nó an teaghlach tíotáiniam ar an ngrúpa freisin. As tíotáiniam an dúil is éadroime a baisteadh é.
Ken Berry
B'aisteoir agus damhsóir Meiriceánach é Kenneth Ronald "Ken" Berry (3 Samhain 1933 – 1 Nollaig 2018).
Bhí príomhpháirt ag Berry ar na sraitheanna teilifíse F Troop, The Andy Griffith Show, Mayberry R.F.D. agus Mama's Family. D'oibrigh sé freisin ar Broadway in The Billy Barnes Revue, d'imir sé an phríomhpháirt mar George M. Cohan sa dráma ceolmhar George M! agus rinne sé an ról coimeádach ar an dráma leighis Dr. Kildare, le Richard Chamberlain sna 1960idí.
Chaith Berry seal in Arm na Stát Aontaithe: san airtléire an chéad bhliain, agus sna Seirbhísí Speisialta an dara bliain. Sna Seirbhísí Speisialta rinne sé siamsaíocht go minic (thugadh sé a bhróga damhsaíochta leis gach áit) agus d'earcaigh sé don Arm. Rinne sé an obair sin sa dara bliain faoin Sáirsint Leonard Nimoy, duine a chuidigh le Berry nuair a chuaigh sé i mbun siamsaíochta taobh amuigh den Arm.
Captain America
clé|mion|300x300px|[[Donald Rumsfeld sa Phentagon i mí Aibreáin 2005 ag tabhairt faoi fheachtas,  "America Supports You" in éineacht le Spiderman agus Captain America]]
Is sárlaoch ficseanúil é Captain America. Tá sé le feiceáil i ngreannáin de chuid Marvel Comics. Cruthaíodh ag Joe Simon agus Jack Kirby, bhí sé le feiceáil den chéad uair i Captain America Comics #1 (Márta 1941), foilsithe ag réamhtheachtaí Marvel, Timely Comics.
An tOileán Dubh
Leabhar do pháistí de chuid an chartúnaí Bheilgigh Georges Prosper Remi faoin ainm cleite Hergé is ea an tOileán Dubh.
Oll-lámhaigh sna Stáit Aontaithe
mion|Oll-lámhaigh sna S.A. sa bhliain 2015 Tá eachtraí oll-lámhaigh ag éirí níos coitianta sna Stáit Aontaithe - measann an Chartlann um Fhoréigean Gunnaí gur tharla 198 eachtra idir Eanáir - Bealtaine 2023, an líon is mó eachtraí ó bhí 2016 ann. mion|2000-2021
Gafa le gunnaí
Is baolach anois go bhfuil an iomarca gunnaí ar fáil i Meiriceá cheana féin agus go bhfuil sé ródhéanach aon ‘ghníomh suntasach’ a chur i gcrích.
Stair
Tugann an Dara Leasú ar Bhunreacht na Stát Aontaithe an ceart do gach saoránach i Meiriceá gunna a bheith ina sheilbh aige. Cé go bhfuil difríochtaí ó stát go stát maidir le dlíthe, ní féidir an ceart seo a shárú gan an Bunreacht a leasú athuair. mion|[[raidhfil AR-15, táirgeadh ː Is baolach go bhfuil an iomarca gunnaí ar fáil i Meiriceá cheana féin agus go bhfuil sé ródhéanach aon ‘ghníomh suntasach’ a chur i gcrích.]]
Ionsaithe
1999ː. Ardscoil Columbine i gColorado
2007ː Lámhach Virginia Tech
Acnód
deas|mion| Acnód ag an mbunús (cuar a thuairiscítear sa téacs) San ailgéabar, úsáidtear cuair nó graif leis na luachanna a léiriú a shásas cothromóid iltéarmach in dhá fhíor-athróg. Má shásann luach áirithe an chothromóid cé nach bhfuil sé suite ar an gcuar, déarfaimid gur acnód atá ann. Is iad téarmaí coibhéiseacha eile na "pointe scoite nó pointe díthreabhaigh"
tá acnód ag an mbunús, toisc go bhfuil sé comhionann le
I gcodarsnacht leis sin, thar na uimhreacha coimpléascacha níl an bunús scoite amach ós rud é go bhfuil fréamhacha cearnacha d’fhíoruimhreacha diúltacha ann. Déanta na fírinne, ní féidir pointe scoite a bheith ag tacar réitigh chasta de chothromóid iltéarmach in dhá athróg chasta.
Is pointe criticiúil, nó singilteacht, den fheidhm shainiúil iltéarmach, sa chiall go
n-imíonn an dá pháirtdíorthach  agus  as radharc. Ina theannta sin beidh maitrís Hess na dara díorthaigh dearfach cinnte dearfach nó diúltach dearfach, ós rud é go gcaithfidh íosmhéid áitiúil nó uasmhéid áitiúil a bheith ag an bhfeidhm ag an singilteacht.
Camóg
Is comhartha poncaíochta ag cur in iúl sos idir codanna abairte nó ag scaradh míreanna ina liosta í camóg.
Cormac Cond Longas
Sa Rúraíocht, ba é Cormac Cond Longas (fosta Connlongas, Connloinges) (flaith ar deoraíocht) an mac is sine de Chonchúr mac Neasa lena mháthair féin, Neasa. Ba é Fearghas mac Róigh a athair altrama.
Lean Cormac Fergus ar deoraíocht go Connacht tar éis eachtra Dheirdre, agus throid ar son Ailealla agus Méabha in éadan a athar sa Táin Bó Cuailnge. I rith an chatha, chuir sé cosc ar Fhearghas, Conchúr a mharú.
Nuair a fuair Conchúr bás, d'iarr na hUlaidh ar Chormac a athfhilleadh ina rí. Ar a thuras abhaile, ámh, cuireadh iallach air a gheis a bhriseadh, agus maraíodh eisean agus a fhir nuair a ionsaíodh an brú faoinar bhain siad.
Luíochán Chluain Molt (1921)
mion|[[Dún Guairne, ar an mbóthar R627, Tulach an Iarainn (Tallow) - Mainistir na Corann (Middleton)]] Tharla Luíochán Chluain Molt (Clonmult) ar an 20 Feabhra 1921, in aice le Dún Guairne i gContae Chorcaí, le linn Chogadh na Saoirse.
Maraíodh 12 Óglach ar an lá sin, agus básaíodh beirt níos déanaí. Buille millteanach don IRA a bhí ann i gContae Chorcaí. Mharaigh an IRA seisear sna laethanta ina dhiaidh, ar eagla go mbeadh siad ag brathadóireacht.
Briotanaigh gheala
deas|250px|thumb|Briotanaigh geala i Londain Tá 51,736,290 Briotanaigh geala (81.9% den daonra) ina gcónaí san Ríocht Aontaithe de réir daonáireamh na bliana 2011. Is 44.9% de dhaonra Londan iad.
Folúisín
mion|clé|300px|Scéimléaráid de chill ainmhí agus a chuid codanna:  1. [[Núicleólas|Núiclín 2. Núicléas 3. Ribeasóm 4. Saicín 5.Líontán ionphlasmach garbh 6. Coirpín Golgi (nó Coimpléasc Golgi) 7. Cítichreatlach 8.  Líontán ionphlasmach mín 9. Miteacoindre 10. Folúisín 11. Cíteasol 12. Líseasóm 13. Ceintreasóm]]Is éard is folúisín ann ná orgánaid scannán-cheangailte atá i láthair i ngach cill ghléasra agus fhungasach agus i roinnt prótaisteach, ainmhithe agus ceall baictéarach. Go bunúsach, is urranna iniata iad folúisíní, líonta le huisce ina mbíonn móilíní neamhorgánacha agus orgánacha ann maille le heinsímí i dtuaslagán, ach i gcásanna áirithe d'fhéadfadh solaid slogtha a bheith ann. Déantar folúisíní trí chomhleá saicíní scannánach iomadúil agus go héifeachtach níl iontu ach cineálacha níos mó dóibh. Níl cruth nó méid bunúsach ag an orgánaid; athraíonn a struchtúr de réir riachtanais na cille.
Summer Hits Tour 2018
Is é Summer Hits Tour 2018 an cúigiú camchuairt ag an bpopghrúpa Little Mix. Thosaigh an chamchuairt ar an 6 Iúil 2018.
Tintin sa Tibéid
Leabhar do pháistí de chuid an chartúnaí Bheilgigh Georges Prosper Remi, faoin ainm cleite Hergé, is ea Tintin sa Tibéid. clé|mion
Comórtas Peile na Gaeltachta 2019
Is é Comórtas Peile na Gaeltachta 2019 an 50ú heagrán de Chomórtas Peile na Gaeltachta ó bunaíodh an comórtas in 1969. Bhí sé ar siúl i gCorca Dhuibhne.
Tintin sa Tibéid
Scéal
Scéal eachtraíochta faoi cara óg Síneach le Tintin, Teang, atá ar iarraidh i sléibhte na Tibéide tar éis timpiste atá ann. Ach cloiseann Tintin guth a charad is é ag glaoch air. Tá sé cinnte anois gur beo do Teang i gcónaí. Téann Tintin i ngleic le dúshlán na sléibhte is na haimsir e chun teacht i dtarrtháil air.
Comórtas Peile na Gaeltachta 2019
Craobh na bhFear - Sinsear
Ag glacadh páirt: Bhulf Tón (An Mhí), Oileáin Árann (Gaillimh), Cill Chartha (Dún na nGall), Cill tSéadhna (Maigh Eo), Cill na Martra (Corcaigh), An Rinn (Port Láirge), Daingean Uí Chúis (Ciarraí) agus an Ghaeltacht (Ciarraí).
Tintin sa Tibéid
Scéal
Tugann Tintin féin, a ghadhar dílis Báinín agus Haileabó, an captaen leathchraiceáilte, faoi mhisean dainséarach: teacht ar Teang. Buaileann siad le manach Búdaíoch i mainistir sa Tibéid a thugann dóchas dóibh gur beo do Teang – ach go bhfuil sé i mbaol an-mhór! . Leis an arracht sneachta fiú.
Comórtas Peile na Gaeltachta 2019
Craobh na mBan - Sinsear
Ag glacadh páirt: Naomh Muire (Dún na nGall), Maigh Cuilinn (Gaillimh), Gaeil an Deiscirt (Ciarraí), Gleann Fhinne (Dún na nGall).
Peil na bhFear - Sóisear
Ag glacadh páirt: An Ghaeltacht (Ciarraí), Lios Póil (Ciarraí), An Fhairche (Gaillimh), Clann na nGael (An Mhí), Na Gaeil Óga (Baile Átha Cliath), Gaoth Dobhair (Dún na nGall), Laochra Loch Lao (Aontroim), Béal Átha an Ghaorthaidh (Corcaigh), An Seanphobal (Port Láirge), Na Dúnaibh (Dún na nGall), Cill Chomáin (Maigh Eo).
Peil na mBan - Idirmheánach
Ag glacadh páirt: Corca Dhuibhne (Ciarraí), Naomh Abán (Corcaigh).
Peil na mBan - Sóisear
Ag glacadh páirt: Na Gaeil Óga (Baile Átha Cliath), Daingean Uí Chúis (Ciarraí), Gaeil na Gaillimhe (Gaillimh), Laochra Loch Lao (Aontroim), Cill Chomáin (Maigh Eo).
San Salvador
Is é San Salvador príomhchathair Phoblacht na Salvadóra agus an chathair is mó sa tír úd. Príomhchathair roinn San Salvador atá ann freisin. Téann stair na cathrach siar go dtí na 1520idí. Bhí 316,090 duine ina chónaí sa chathair féin agus 1,862,000 i mórcheantar na cathrach de réir meastúchán sa bhliain 2015.
Ruben Studdard
Is ceoltóir agus amhránaí Meiriceánach é Christopher Ruben Studdard nó Ruben Studdard de ghnáth. (rugadh 12 Meán Fómhair, 1978) Bhuaigh sé an dara sraith de American Idol sa bhliain 2003.
FC Dynamo Kyiv
Is club peile é Futbol'nyj Klub Dynamo Kyïv. Bunaíodh an club sa bhliain 1927, agus imríonn sé sa Premjer-Liga. Is é aon de na cumainn is rathúla agus cáiliúla na hÚcráine.
Maratón Dhaingean Uí Chúis
mion Rás reathaíochta is ea Maratón Dhaingean Uí Chúis a reachtáiltear gach bliain i mí Dheireadh Fómhair in iarthar Leithinis Chorca Dhuibhne.
Ritear leathmharatón, maratón, agus rímharatón. Tosaíonn agus críochnaíonn an maratón ag an Muiríne i nDaingean Uí Chúis. Leantar cúrsa siar go Ceann Sléibhe agus ar ais trí Bhaile an Fheirtéaraigh, suas an cnoc ag míle 22, agus ansin ó dheas i líne dhíreach go dtí an Daingean. Sa leathmharatón ritear an cúrsa céanna go Dún Chaoin agus stadtar ansin. Ní ligtear do shruthán an Fhána rith trasna an bhóthair ar lá maratóin.
Stair
mion Tionóladh an rás den chéad uair sa bhliain 2009.
Maratón Átha Cliath
Maratón bliantúil a ritear i mBaile Átha Cliath is ea Maratón Átha Cliath. De ghnáth, tionóltar é ar an Luan deireanach de mhí Dheireadh Fómhair (is lá saoire é in Éirinn) cé gur tionóladh an maratón an lá roimhe sin sa bhliain 2015. mion|clé|John Bolger, 1990 clé|mion|177x177px|2006 clé|mion|177x177px mion|Reathaithe i Maratón Bhaile Átha Cliath sa bhliain 2006clé|mion|236x236px|205Leanann an maratón bealach atá réasúnta mín. Tosnaíonn na reathaithe ag Cearnóg Mhic Liam, i lár na cathrach, agus críochnaíon siad i gCearnóg Mhuirfean. Ní athraítear cúrsa an mharatóin ach beagáinín ó bhliain go bliain. Le tamall de bhlianta anois, téann an rás i dtreo tuathalach timpeall na cathrach, píosa de trí Pháirc an Fhionnuisce.
Stair
Noel Carroll, fear gnó, a chuir an chéad mharatón ar bun sa bhliain 1980.
Sa bhliain 2007 ghlac timpeall is 11,000 duine páirt ann, a leath díobh ó thíortha eile.
Sa bhliain 2015, ba é Alemu Gemuchu, ón Aetóip, a bhuaigh rás na bhfear. 2:14:02 an t-am a bhí aige. Ba í Nataliya Lehonkova, ón Úcráin, a bhuaigh i measc na mban agus 2:31:09 aicise.
Cuireadh maratón na bliana 2020 ar cheal de bharr na ráige COVID-19.
N63
Príomhbhóthar Náisiúnta in Éirinn is ea an bóthar N63, idir Baile an Chláir agus An Longfort, ag dul tríd Gort an Iomaire agus Ros Comáin.
D
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar D]] Is é D, d an cheathrú litir den aibítir Rómhánach.
Cairbre Lifechair
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí seanscéalach na hÉireann ab ea Cairbre Lifechair (gráthoir na Life) mac Cormac mhic Airt.
Teacht i réim
De réir an téacs Díbirt na nDéisí den 8ú haois, rinneadh Cairbre ina rí tar éis do Óengus Gaíbúaibthech na nDéisí radharc na súl a bhaint dá athair, óir nach raibh an choróin tuillte ach do rí gan locht an choirp. Le fírinne de réir na n-Annál, tháinig Eochaid Gonnat i gcomharbacht ar Chormac ar dtús Cormac, ach tháinig Cairbre ina dhiaidh tar éis a bháis i rith catha.
Y
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar Y]] Is é Y, y an cúigiú litir is fiche den aibítir Rómhánach.
Cairbre Lifechair
Cath Gabhra
De réir an scéil Cath Gabhra san Fhiannaíocht, phós Cairbre Aine iníon Fjionn mhic Chumhaill. I rith a réime, mharaigh a mhic, Fíachu Sroiptine agus Eochaid Doimlen, Óengus Gaíbúaibthech na nDéisí. Um síocháin a dhéanamh, gheall Cairbre a iníon, Sgiam Sholais, do phrionsa Déiseach. D'éiligh na Fianna ámh cíos fiche barra óir, mar na chuí dar leo ag a leithid d'am. Mheas Cairbre ansin go raibh an iomarca cumhachta ag na Fianna, agus bhailigh sé arm ollmhór ina n-éadan, le gaiscí na nUladh, na gConnacht agus na Laighean. Sheas Goll mac Morna agus a lucht leanúna le Cairbre, in aghaidh a n-iar- chomhghuaillí. Sheas na Mumhan agus na Déisi leis na Fianna. Bhuaigh arm Chairbre ag Cath Gabhra, ach thit Cairbre féin i gcomhrac aonair in éadan Oscar garmhac Fionn, a d'éag dá créachtaí ball beag ina dhiaidh. Fuair Fionn féin bás nó sa chath nó bliain roimhe sin ag abhainn na Bóinne. Níor tháinig slán as na Fianna ach Caílte mac Rónáin agus Oisín mac Fionn.
Carles Puigdemont
Is polaiteoir agus iaririseoir ón gCatalóin é Carles Puigdemont i Casamajó ( fuaimniú Catalóinise:  <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[ˈkarɫəs pudʒðəˈmon me kəzəməˈʒo] ) (Amer, 29 Nollaig 1962). Is iar-Uachtarán ar Generalitat na Catalóine é. Bhí sé ar an 130ú Uachtarán ar Generalitat na Catalóine a bhuíochas do chomhaontú idir Junts pel Sí agus an CUP. Bhí sé ina bhall de Pharlaimint na Catalóine agus is iar-mhéara ar chathair Girona é.
Cairbre Lifechair
Bóraime na Laighean
I rith a réime, dhiúltaigh Breasal Bealach, rí na Laighean, an bóraime a íoc don Ard-Rí, ach chloígh Cairbre é i gCath Dubhchumair, agus ó shin i leith, íocadh an bórama gan troid.
Achar ama
Bhí Cairbre i réim ar feadh a seacht déag, a sé is fiche nó seacht mbliana is fiche. Tháinig Fothad Cairpthech agus Fothad Airgthech mic Lugaid mac Con i gcomharbacht air.
H
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar H]] Is é H, h an ochtú litir den aibítir Rómhánach.
F
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar F]] Is é F, f an séú litir den aibítir Rómhánach.
Echtra Fergusa maic Léti
Is scéal na Rúraíochta é Eachtra Fhearghasa mhic Léite (Sean-Ghaeilge: Echtra Fergusa maic Léti).
Achoimre
Bhí geis ar rí na nUladh, Fearghas mac Léite gan dul ag tumadh i Loch Ruaidhrí. Lá breá éigin, gan coinne dhúisigh lúchorpáin ("beag-corp", leipreacháin) é agus caitheadh san uisce é. D'éirigh leis, ámh, greim a rug ar roinnt dóibh, agus bronnadh trí ghuí air. Ba í ceann amháin acu bheith i ann análú faoin uisce - i ngach aon áit, ach amháin Loch Ruaidhrí.
Seacht mbliana ina dhiaidh, ámh, bhí cailín aimsire aige ach lascadh sé í. Mar chúiteamh, thóg sí scáthán léi chuige, chonaic sé a aghaidh ann, agus d'aithin sé an fhírinne. Chuaigh sé ar ais go Loch Ruairí agus mharaigh an ollphéist tar éis catha dhá lá, agus an t-uisce dearg ina dtimpeall. Fuair sé féin bás ámh, mar nach raibh ar a chumas análú faoin uisce na locha úd.
Stair
Dar le Séamas Ó Ceithearnaigh, is ar ghnéthe den saothar eolaíochta Originum Sive Etymologiarum le hIsidorus Hispalensis atá an scéal seo bunaithe.
N66
Bóthar Náisiúnta den Dara Grád in Éirinn is ea an bóthar N66, idir Gort Inse Guaire agus Baile Locha Riach.
Fantasia Barrino
Is ceoltóir, amhránaí agus aisteoir Meiriceánach í Fantasia Monique Taylor , nó Fantasia de ghnáth. (rugadh 30 Meitheamh, 1984) Bhuaigh sí an tríú sraith de American Idol sa bhliain 2004.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 17 ngradam buaite ag Barrino. Tá 50 ainmniúchán faighte aici.
David Cook
Is ceoltóir, amhránaí agus aisteoir Meiriceánach é David Roland Cook, nó David Cook de ghnáth. Rugadh é ar 20 Nollaig 1982. Bhuaigh sé an seachtú sraith de American Idol sa bhliain 2008.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 4 ghradam buaite ag Cook. Tá 8 n-ainmniúchán faighte aige.
Z
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar Z]] Is é Z, z an séú litir is fiche den aibítir Rómhánach.
R
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar R]] Is é R, r an ochtú litir déag den aibítir Rómhánach.
Kris Allen
Is ceoltóir, amhránaí agus aisteoir Meiriceánach é Kristopher Neil Allen, nó Kris Allen de ghnáth. (rugadh 21 Meitheamh 1985) Bhuaigh sé an ochtú sraith de American Idol sa bhliain 2009.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá gradam amháin buaite ag Allen. Tá 5 ainmniúchán faighte aige.
G
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar G]] Is é G, g an deichiú litir den aibítir Rómhánach.
S
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar S]] Is é S, s an naoú litir déag den aibítir Rómhánach.
K
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar K]] Is é K, k an t-aonú litir déag den aibítir Rómhánach.
Maratón Chathair Nua-Eabhrac
mion|clé|Cúrsa an mharatóin trí chúig bhuirg na cathrach|394x394px
Eagraíocht
mion mion|Fourth Avenue, [[Brooklyn]] An New York Road Runners Club a eagraíonn Maratón Chathair Nua-Eabhrac.
Tosnaíonn an maratón ar thaobh Oileán Staten den Droichead Verazzano-Narrows. Leanann an cúrsa trí achan cheann de chúig bhuirg na cathrach go dtí an ceann scríbe sa Pháirc Lárnach i Manhattan.
Stair
Sa bhliain 1984, cuireadh comhionannas inscne i bhfeidhm ː Bhí na duaiseanna airgid $800,000 san iomlán agus ionannas airgid le fáil ag na mná.
Éire
Chríochnaigh Sinéad Diver, bean Ghaeltachta as Maigh Eo (as Béal an Mhuirthead ó dhúchas di (ach ina cónaí san Astráil), in am 2:26:23.  Bhí áit bainte amach aici ag na Cluichí Oilimpeacha i dTóiceo de bharr an ghaisce sin. mion
Lee DeWyze
Is ceoltóir, amhránaí agus aisteoir Meiriceánach é Leon James DeWyze, Jr., nó Lee DeWyze de ghnáth. (rugadh 2 Aibreán 1986) Bhuaigh sé an naoú sraith de American Idol sa bhliain 2010.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá gradam amháin buaite ag DeWyze.
Séadna
mion | Peadar Ua Laoghaire Is urscéal é Séadna a scríobh Peadar Ua Laoghaire sa bhliain 1891. Is é an saothar is fearr aitheanta ag an Athair Peadar Ó Laoghaire é. Bhí sé i gceist aige ábhar léitheoireachta a sholáthar d'fhoghlaimeoirí Gaeilge. Cuireadh i láthair é mar scéal cois tine do thriúr cailíní. Ba é Séadna an chéad phríomh-shaothar liteartha de chuid na hathbheochana Gaelaí. Cuireadh é amach de réir a chéile san Irish Journal ó 1894, agus foilsíodh é i bhfoirm leabhair sa bhliain 1904. Baineann an scéal leis an margadh a rinne Séadna, greasaí, leis an bhFear Dubh. Tagann an scéal ó na scéalta a chuala an t-údar nuair a bhí sé níos óige agus tá sé cosúil leis an bhfinscéal Gearmánaise, Faust. Gaeilge Iarthar Chontae Chorcaí atá sa scéal. Deirtear uaireanta gurbh é Séadna an chéad úrscéal sa Ghaeilge ach táthar ann a chuireann ina choinne sin á rá go bhfuil an iomad eilimintí den bhéaloideas ann le go n-áireofaí mar úrscéal é.
An t-Údar
Scríobh Peadar Ua Laoighaire an leabhar Séadna. Ba scríbhneoir agus sagart caitliceach é. Tugtar duine a bhunaitheoir litríochta nua-aimseartha na hÉireann. Rugadh é i Lios Carragáin, Contae Corcaigh ar an 30ú lá de Aibreán 1839. Tugtar an t-ainm ar a theaghlach mar Uí Laoghaire ó Lios Carragáin. Fuair sé bás ar 21ú lá de Márta 1920 nuair a bhí sé ochtó bliana d'aois. D'fhás sé suas ag labhairt Gaeilge na Mumhan sa ceantar Gaeltachta i Muscraí. D'fhreatail sé ar Coláiste Phádraig i Máigh Nuaid. Tháinig sé ina shagart sa bhliain 1867. Bhí sé ina shagart don pharóiste i Caisleáin Ó Liatháin sa bhliain 1891 agus ba é an áit seo ina a raibh sé an scéal níos cáiliúla 'Séadna' a scríobh. Chomh maith leis sin scríobh sé dírbheathaisnéis leis an ainm 'Mo sgéal féin' sa bhliain 1915. Ina theannta sin, d'aistrigh sé roinnt scéalta de litríocht Ghaelach na Meánaoise go Gaeilge Nua-Aimsearth mar shampla Eisirt, 1909 agus An Cleasaí, 1913 agus d'astrigh sé an scéal faoi Don Quixote ina chanúint áitiúil. Tugadh aithinteas é as a chuid tacaíocht don caint na daoine agus fíor-Ghaeilge na ndaoine seachas iarracht le cineálacha Gaeilge níos sine a athbheochan.
==Samplaí dá chuid saothar ==
Charachtar Séadna
Is é Séadna an príomhcharachtar don scéal agus is carachtar simiúil é. Bhí ionadh ag gach duine ar agus bhí siad ag smaoineamh ar an t-am ar fad. Choinnigh sé leis féin agus nach mbeadh fhios ag gach duine faoi. Is caibléir é agus rinne sé bróga nua. Tríd an scéal feicimid gur duine cineálta é agus chabhraigh sé leis na daoine bochta. Deir daoine gur duine amadáin é mar aontaoínn sé leis an déiláil leis an bhFear Dubh agus níor smaoineamh sé faoi dhó chun airgead a fháil. Bhí ionadh ag gach duine air mar níl fhios agaibh cén chaoi go raibh a lán airgead ag Séadna agus ní oibríonn sé ach mar chreasaitheoir. Ní chreid siad an scéal. Is fear mistéireach é Séadna i súil an pobal mar ní raibh fhois faoi a shaol nó faoi na rudaí a rinne sé. Mar shampla tá a lán airgead aige agus theastaigh sé capaill nó mbó a cheannaigh agus bhí gach duine ag smaoineamh faoi seo ach ní insint sé do aon duine. Nuair a bhí sé an tinn ní chreid ton duine nach bhfuiar sé bás. Ní chried aon duine cé chomh tapa agus a ghnóthaigh sé cé gur chóir go bhfuair sé bás. Is mistéireach é an chaoi a bhfuair sé níos fearr chomh tapaidh agus is léir go raibh duine mistéireach é i súil na pobal.
Cineál scéal
Is ceann bhunchlocha próis na Nua Gaeilge é Séadna. Is scéal faoi an ghreasaí bróg a dheineann margadh leis an bhFear Dubh. Sa leagan seo nochtaítear léargais bhreise ó bhronn ar líonra carachtar, ar chomhluadar tuaithe agus a meon saolta, ar an anamúlacht agus ar an gcroíúlacht úd i measc mhuintir na hÉireann a bhíonn ceilte i dtráchtais staire agus liteartha. Is scéal béaloideas é agus úsáidtear an charachtar Séadna chun saothar a dtugaimid clasaic air agus soláithraoínn sé slat tomhais dúinn chun gnéithe den saol reatha a mheas faoi scáth na gclaochluithe atá tarlaithe idir an dá linn, de thoradh an tsaothair sin féin go minic. Théann scéalta béaloideas síos trí na ghlúin, ag rá go príomhá. I measc cineálacha difriúla faisnéise tá scéalta síoga (nó seanchríocha), scéalta ard, miotais agus finscéalta. Is léir go raibh Séadna scéalta miotais agus scéalta cleas. Léirigh dúinn faoi miotais agus na cleais tríd an charachtar Séadna agus tríd an déileáil ón Fear Dubh. Is soiléir go raibh scéal béaloideas é mar tríd an leabhar bhí cailín amháin, Peig, ag insint an scéal a chuala sí riabh, do Beirt cailíní, Gobnait agus Cáit. Tríd an scéal bhí na cailíní ag aint faoi rudaí eile mar shampla thosaigh Cáit ag caint faoi a deirfiúr agus a linbh nua. Bhí siad ag caint faoi airgead greannmhar freisin agus saincheisteanna morálta. Is mar an aidhm den slí seo chun a thaispeáint gur béaloideas Éireannach.
Téama don scéal
Tríd an scéal feicimid téama d’amadán, téama do mhistéireach, téama do ghrá agus téama do dhraíocht. Is léir go raibh cúpla téama difriúil ag an scéal béaloideas seo. Ar dtús bhuaileamar leis an príomhcharachtar agus é ag tabhairt airgead don aingeal agus thug sí trí mianta dó. Feicimid téama mistéireacht agus draoícht anseo. Feicimid téamaí mistéireach agus draíocht arís nuair a bhuail Séadna leis an mná ar an gcnoc. Níl aon bróga a caitheamh léi agus dealraíonn sí as áit ar bith. Thug sí bronntanas dó agus go tobann imíonn sí as a amharc. Is téama do amadán an soiléir sa scéal Séadna. Is amadán é Séadna nuire a bhuail sé leis an Fear Dubh agus aontaíonn sé leis an déileáil chun dul leis tar éis 13 bliana agus thug an Fear Dubh a lán airgead greannmhar dó. Tá an Fear Dubh ag magadh Séadna ach níl a fhios aige. Más cheannaigh Séadna rudaí leis an airgead a tabhairt an Fear Dubh dó, bheadh sé ag teacht agus thógáil sé go díreach. Tá téama grá agus mí-ghrá i láthair sa scéal. Cheap daoine go raibh Séadna ag pósadh duine, Sadhbh nó Máire Ghearra ach níor theastaigh Séadna aon duine a pósadh agus dúirt sé bheadh sé níos fearr an bás is measa a mharú ná mar a phós mé. Feicimid grá ag deireadh an scéal nuair a phosadh Cormac agus Sadhbh. Ní raibh aon duine ag súil leis sin. Is léir a rá go raibh na téamaí seo láthair sa scéal Séadna. Gan dabht tá téamaí misté ireacht agus draíocht na téamaí níos ciotianta.
P
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar P]] Is é P, p an séú litir déag den aibítir Rómhánach.
V
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar V]] Is é V, v an dara litir is fiche den aibítir Rómhánach.
X
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar X]] Is é X, x an cheathrú litir is fiche den aibítir Rómhánach.
Scotty McCreery
Is ceoltóir, amhránaí agus aisteoir Meiriceánach é Scott Cooke McCreery, nó Scotty McCreery de ghnáth. (rugadh 9 Deireadh Fómhair, 1993) Bhuaigh sé an deichiú sraith de American Idol sa bhliain 2011.
Lugaid mac Con
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí seanscéalach na hÉireann ab ea Lughaidh Mac Con (Sean-Ghaeilge Lugaid mac Con), aitheanta go gairid mar Mac Con. Sliocht de Chorca Laoi ab ea é, agus dá bharr den Dáirine. Macnia mac Lugdach ab ea a athair, agus Sadb ingen Chuinn a mháthair. D'fhéadfadh é gurb ionann Mac Con agus rí seanscéalach eile na Teamhrach de shliocht na nDáirine, Lugaid Loígde.
Scotty McCreery
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 6 ghradam buaite ag McCreery. Tá 12 ainmniúchán faighte aige.
Lugaid mac Con
Fuair Macnia bás, agus phós Sadb Ailill Aulom, rí na Mumhan agus rí de facto i ndeisceart na hÉireann, agus d'éirigh Lughaidh ina mhac altrama. Deirtear gur tugadh a bhua-ainm dó toisc gur thál cú a athair altrama (darbh ainm Eloir Derg) air mar leanbh.
E
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar E]] Is é E, e an cúigiú litir den aibítir Rómhánach.
Lugaid mac Con
In ainneoin toil Ailealla, bhí Lugaid agus a dheartháireacha altrama ina gcomhghuaillí Nemed mac Sroibcenn, rí Érainn na Mumhan, a mharaigh an t-iar-ard-rí Conaire Cóem sa Chath Gruitine. I rith réim an Ard-Rí, Art mac Cuinn, chloígh agus mharaigh mic Chonaire Nemed sa Chath Cennfebrat. Gortaíodh Lugaid sa chath, agus chuir a athair altrama ar deoraíocht é. Thar lear, bhunaigh sé comhaontas le Benne Brit, mac rí na Breataine, bhailigh arm gallóglach, agus d'fhill go hÉirinn. Dhóigh agus mharaigh sé Art sa Chath Mhaigh Mucruimhe i gConnacht agus thóg coróin an Ard Ríochta.
Bhí Lughaidh í réim ar feadh tríocha bliain, sular chuir Cormac mac Airt as cumhacht é, tar éis dó Lughaidh breithiúnas bréige a thabhairt ar Bhennaid, brughaidh, a bhí caoirigh aige a bhí ag iníor go mídhleathach ar ggg na banríona. Theith sé go Mumhain ag lorg cabhrach agus thug sé faoi shíocháin a dhéanamh le hAilill, ach ní raibh dearmad déanta aigesean ar bás a mhic, Éogan Mór. Ghearr Ailill é le fiacal nimhe i mbun barróg a bhreith, agus ansin chuir sé an file Ferches mac Commáin ar a thóir chun díoltas a bhaint as bás Eoghain. Tháinig Ferches ar Lugaid ina sheasamh in aice le gallán, agus mharaigh sé le ga é. Tugadh ar Chormac ámh éalú go Connacht ag rí na nUladh, Fergus Dubdétach, a bhí ina Ard-Rí ar feadh bliana tar éis bás Lughaidhe, sular tháinig Cormac i gcomharbacht air.
Sliocht
Bhí beirt mhac ag Lugaid, Fothad Cairpthech agus Fothad Airgthech, a bheadh ina gcomh-Ard-Ríthe in am trátha.
I measc muintir Lughaidhe Mhic Chon sa lá atá inniu ann tá: muintir Uí Driscoll, Uí Laoghaire, Uí Chobhthaigh, Uí Aonghusa agus Uí Fhlionn as Contae Chorcaí.
Ga Bolga
Sa Rúraíocht, ba shleá Chú Chulainn é an  Ga Bolga  (Sean-Ghaeilge Gáe Bulg, freisin Gáe Bulga, Gáe Bolg, Gáe Bolga). Thug a teagascóír cogaidh Scáthach dó é, agus mhúin sí ach dó féin amháin a theicníc.
Táin Bó Cuailnge
Fuair Cú Chulainn a shleá tar éis a oilliúna leis an ngaiscíoch mór, Scáthach na hAlban. Mhúinigh sí gach dó féin agus dá dheartháir altrama, Ferdia, ach amháin an Ga Boilg do Chú Chulainn. Chaith sé é in am trátha i gcomhrac aonair in éadan Fherdia. Bhí siad ag troid ag áth, agus bhí an lámh in uachtar ag Ferdia. Chuir carbadóir Chú Chulainn, Lao, an Gáe Bulg ar snámh síos san abhainn i dtreo a mháistir, agus chaith é d'urchar a chois i gcorp Fherdia isteach. Pholl an sleá cathéide an ghaiscígh, ag sileadh trí na bóithre idir bheaga agus móra a choirp, ag líonadh gach alt le friofaic. Fuair Ferdiad bás tamaillín ina dhiaidh.
Léiríonn an chuir síos seo marfacht an tsleá agus an bail déistineach ina fhágtar a íospartaigh. Mar a insítear sa scéal: Tháinig Lao chun tosaign agus ghearr sé Ferdia agus thóg amach an Gáe Bolga. Chonaic Cú Chulainn a arm fuilteach agus cródhearg ó chorp Fherdia...
Scéalta eile
Mharaigh Cú Chulainn a mhac féin, Connla, leis an sleá.
Sanasaíocht
Deirtear sa bhéaloideas go bhfuil dara focal an ainm fréamhaithe ó bolg mar is gnách, 'sé sin, goile.
Deir go leor scoláirí Ceilteacha ámh, ina measc Joseph Loth agus Kuno Meyer, go bhfuil an focal fréamhaithe ón tSean-Ghaeilge bolc ("bearna, mant"; gaolta le bwlch na Breatnaise), a mholann nasc le claíomh Fhearghasa Mhic Róich, Caladbolg, agus le claíomh Rí Arthair Caledfwlch.
Molann an teangeolaí Eric Hamp go bhfuil bulga fréamhaith ón gcomhfhocal Prota-Ceiltis *balu-gaisos le brí "bás-sleá, sleá an bháis", atá inchurtha leis an SeanGhaeilge fogha, "sléa, ga", ón Prota-Ceiltis *uo-gaisu-. Tharla ansin gur éirigh an dara dúil *gaisos dothuighthe do cainteoirí Gaeilge, agus cuireadh ar ais ar an tús a ghaol na SeanGheailge gáe chun an bhrí a soiléiriú, ach ag déanamh dá bharr comhfhocal athluaiteach nua - "ga-bul-ga".
Phillip Phillips
Is ceoltóir, amhránaí agus aisteoir Meiriceánach é Phillip LaDon Phillips Jr., nó Phillip Phillips de ghnáth. (rugadh 20 Meán Fómhair, 1990) Bhuaigh sé an t-aonú sraith déag de American Idol sa bhliain 2012.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá gradam amháin buaite ag Phillips. Tá 11 ainmniúchán faighte aige.
I
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar I]] Is é I, i an naoú litir den aibítir Rómhánach.
L
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar L]] Is é L, l an dara litir déag den aibítir Rómhánach.
Géibheann
File
Rugadh Maude i Ros Muc i gConamara i 1941. Ba mhúinteoir amhránaí í. Bhain sí clú agus cáil amach mar amhránaí ar an Sean-nós (amhránaíocht), mar aisteoir, agus mar fhile. Ghlac sí an príomhpháirt sa chéad léiriú den dráma An Triail in Amharclann an Damer i mBaile Átha Cliath i 1964. Foilsíodh dhá bhailiúchán dá cuid scríbhneoireachta tar éis a báis: 'Caitlín Maude: Dánta' (1984) agus 'Caitlín Maude: Drámaíocht agus Prós' (1988). mion|An áit ina rugadh Caitlín Maude