cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joan Lingard
Scríobh sí do dhaoine fásta chomh maith leis na daoine óga, ach is í an tsraith faoi Kevin agus Sadie - The Twelfth Day of July, Across the Barricades, Into Exile, A Proper Place, agus Hostages to Fortune - an chuid dá saothar liteartha is mó a léitear ar an gcoigríoch.
Cuireadh a lán teangacha ar an tsraith seo, agus is tríthi a fuair na déagóirí sna tíortha eile an chéad léargas ar imeachtaí agus imthoscaí Thuaisceart Éireann.
Glen Rose, Texas
Is é Glen Rose príomhbhaile Contae Somervell, Texas. Bhí 72,502 ina gcónaí i Glen Rose sa bhliain 2012.
Puerto Montt, an tSile
Príomhchathair réigiún Los Lagos is ea Puerto Montt. Tá 175.938 duine ina gcónaí ann (2002).
2014 Wuhan Open
Ba chomórtas WTA Tour é 2014 French Open a imríodh ag Optics Valley Int'l Tennis Center. Thosaigh an príomhchomórtas ar 21 Meán Fómhair 2014 agus chríochnaigh sé ar 27 Meán Fómhair 2014.
B'é 2014 an chéad eagrán den chomórtas. Bhuaigh Petra Kvitová comórtas na singlí le Martina Hingis agus Flavia Pennetta ag bua comórtas na mbeirteanna.
CLG An Cnocán (Luimneach)
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG An Cnocán.
Suíomh
Tá an club bunaithe i leath-pharóiste Teampall Uí Bhrídeáin sa chuid theas de pharóiste Pailís na Gréine/Teampall Uí Bhríodáin idir Pailís na Gréine agus Imleach in Oirthear Chontae Luimnigh, 30km soir ó dheas ó Cathair Luimnigh. Níl aon baile nó sráidbhaile san áit agus tagann formhór na n-imreoirí ó na ceantracha tuaithe Garraí Dúlais, An Cnocán, Baile an Fhaoitigh, Deirc agus Teampall Uí Bhrídeáin mórthimpeall Carraig an tSáirséalaigh ach is féidir le gach peileadóir agus iománaí as paróiste uile Pailís na Gréine/Teampall Uí Bhríodáin imirt leis An gCnocán.
Cluichí
Cé go bhfuil traidisiúin láidir peile ag síneadh siar go dtí an 19ú haois sa cheantar, imrítear peil agus iomáint sa Chnocán. Tá béim an chlub dírithe fós i dtreo na peile.
Stair
Ba é an limistéar thart ar an teorainn idir Oirthear Chontae Luimnigh agus Deisceart Chontae Thiobraid Árann ceartlár na peile in Éirinn nuair a bhunaíodh An Cnocán sa bhliain 1884 agus tá tuairiscí ann faoi chomórtaisí peile a d'eagraíodar le linn blianta tosaigh CLG. Bhí trí fhoireann peile láidir sa cheantair ag an am agus d’aistirgh imreoirí idir An gCnocán, Pailís na Gréine agus Úlla ó bhliain go bliain. Chomh maith le sin, tháinig roinnt mhaith des na peileadóirí ar fhoirne mhóra na cathrach ar nós Na Trádálatihe as an bparóiste.
Bhuadar ar Phailís na Gréine, a bhí nasctha leis An gCnocán faoin ainm Pailís Aontaithe sa bhliain sin, i gcluiche ceannais Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh sa bhliain 1897 agus bhí roinnt imreoirí ón gCnocán ar fhoireann Úlla a ghabh an chorn sa bhliain 1900. Shroich An Cnocán an cluiche cheannais faoin a ainm féin dhá bhliain ina dhiaidh sin ach chailleadar i gcoinne Na Trádálaithe.
Ba é an tréimhse idir na blianta 1928 agus 1942 ré órga peile An Chnocáin. I ndiaidh dóibh an cluiche ceannais a chailliúint i gcoinne An Gleann ceithre bliana as a chéile idir na blianta 1928 agus 1931, bhuadar Craobh Peile Sinsear an Chontae faoi dheireadh sa bhliain 1940. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, bhain Mainistir na Féile díoltas orthu i gcluiche ceannais na bliana 1942.
Tháinig meath ar an gclub nuair a chailleadar an-chuid imreoirí don imirce le linn blianta na 1950í agus thiteadar síos go dtí an grád sóisear. Sa thréimhse céanna, bhí Pailís na Gréine agus Úlla ag dul i bhfeabhas agus chaill An Cnocán roinnt mhaith imreoirí dóibh siúd chomh maith. Níor tháinig leigheas ar an scéal go dtí gur bhuadar Craobh Peile Sóisear B Chontae Luimnigh sna blianta 1987 agus 1994.
Thosnaigh an iomáint sa Chnocán sa bhliain 1992 ach, ós rud é go bhfuileadar ag imirt i roinn ina bhfuil an iomáint i bhfad níos láidre ná an pheil, níl aon comórtas buaite ag an gCnocán sa chód óna bhunú.
Páirc Imeartha
Níl a pháirc imeartha féin ag an gCnocán ach imríonn siad ar pháirc ar chíos I nGarraí Dúlais.
Imreoirí Cáiliúla
I measc na n-imreoirí cáiliúla a raibh baint acu leis An gCnocán, tá Risteard Ó Cuinn (Dick Quin), peileadóir idirchontae Luimnigh le linn blianta na 1900í agus Séamus de Nais (Jim Nash) a bhuaigh bonn Craobh Peile Sinsear na hÉireann sa bhliain 1896.
Radioactive Man (eipeasóid The Simpsons)
Craoladh an dara heipeasóid, "'Radioactive Man", den seachtú sraith The Simpsons ar an 24 Meán Fómhair 1995. Scríobh John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 15.7 milliún duine ar an eipeasóid.
An Tamhnach Mhór (Tír Eoghain)
Is baile suite i gContae Thír Eoghain í An Tamhnach Mhór.
Rafah
Is cathair san Éigipt, ar an Leithinis Síonáí, í Rafah.
Cambridge, Massachusetts
Is cathair de chuid stát Massachusetts, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Cambridge. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 105,162 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Cambridge suite i gContae Middlesex. Tá Henrietta Davis ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1630.
Dr. Dre
Gradaim
Tá 9 ngradam buaite ag Dr. Dre.
Contae Hudspeth, Texas
Is contae in iarthar Texas ar an teorainn le Meicsiceo é Hudspeth. Is é Sierra Blanca príomhbhaile an chontae. Is é Fort Hancock an chathair is mó sa chontae. Bhí 3,476 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 3,344 duine sa bhliain 2000. Ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 76.5% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 22.1%.
Goldthwaite, Texas
Is é Goldthwaite príomhbhaile Contae Mills, Texas. Bhí 1,878 ina gcónaí i Goldthwaite sa bhliain 2010.
Colla
Oileán is ea Colla sna hOileáin Siar, suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban. Tá sé 13 míle (20.9 km) ar fhad, trí mhile (4.8 km) ar leithead. Dar leis an daonáireamh, bhí cónaí ar 164 duine ann sa bhliain 2001. Bhí tuairim is 1000 duine ina gcónaí i gColla san ochtú céad déag ach d'fhág go leor daoine an t-oileán i bhFuadach na nGael.
Graham, Texas
Is é Graham príomhbhaile Contae Young, Texas. Bhí 8,903 ina gcónaí i Graham sa bhliain 2010.
Contae Hunt, Texas
Is contae in oirthuaisceart Texas é Hunt. Is é Greenville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 86,129 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 76,596 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 88.7% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 10%.
Smoldering Children (American Horror Story)
Craoladh an deichiú heipeasóid, "Smoldering Children" den chéad sraith American Horror Story ar an 7 Nollaig 2011. Scríobh James Wong an eipeasóid seo. D'fhéach 2.54 milliún duine ar an eipeasóid.
Trileac
Is sráidbhaile suite i gContae Thír Eoghain é Trileac.
Ted Brocklebank
Is polaiteoir Albanach é Ted Brocklebank, BPA (Ball de Pharlaimint na hAlban). Rugadh 24 Meán Fómhair 1942 é, i gCill Rímhinn. Mar BhPA tá sé ina ionadaí do Lár na hAlban agus Fìobha. Tá sé ina bhall de Pháirtí Coimeádach na hAlban.
Nasc seachtrach
Leathanach oifigiúil
Molinicos
Bardasacht i gcúige Albacete, Castile-La Mancha, sa Spáinn is ea Molinicos. Tá timpeall ar 1.060 duine ina gcónaí ann.
Céad bliain
An rud atá i gceist leis an bhfocal aois ná céad bliana (100). De ghnáth céad bliana i ndiaidh a chéile.
Cuirtear ainm ar gach aois do Ré na Chríostaíocht (C.E. nó A.D.) mar sin:
Somerset
Is contae i Sasana é Somerset atá suite in iarthar na tíre. Is é Taunton príomhbhaile an chontae.
Taigh an Ròid
Is ceantar i gComhairle Cathair Dhún Éideann é Taigh an Róid (Béarla: Holyrood, Béarla Ghallta: Halyruid), áit a bhfuil Párlamaid na h-Alba suite anois. Tá sé ag bun an Mhíle Ríoga, cóngarach don Phálás agus Dynamic Earth.
Pink (Amhránaí)
Is amhránaí comhaimseartha Meiriceánach í Pink nó P!nk. Rugadh mar Alecia Beth Moore i nDoylestown, Pennsylvania í ar an 8 Meán Fómhair 1979.
Saol
De oidhreacht Ghiúdach ab ea a máthair agus de bhunadh Gaelach, Gearmánach agus Liotuánach a hathair.
Thóg sí an t-ainm gairmiúil Pink, dár léi fhéin, mar gheall ar an éascacht is a thagadh spléachadh uirthi de bharr náire ina hóige.
Scar a tuismitheoirí is í in aois a seacht mbliana agus chuaigh an bhaint idir í fhéin agus a máthair in olcais ó shin. An toradh a bhí ar seo ná gur fhág sí teach a máthar in aois cúig bliana déag di.
Bhí caidreamh níos fearr aici lena hathair. Thart fán am seo thosaigh sí ag baint úsáid as drugaí mídhleathacha, ach tar éis tamaill bhig thug sí a cúl dóibh.
Saothar
Sheol sí a céad dlúthdhiosca, Can't Take Me Home, sa bhliain 2000. Seoladh an tarna dlúthdhiosca M!ssundaztood sa bhliain 2001 agus bhí an-rath air. Ní raibh toradh chomh hiontach leis an céad dlúthdhiosca eile Try This (2003). Thóg sí sos ansin go dtí gur sheol sí I'm Not Dead sa bhliain 2006 agus bhí an-tóir ar an dlúthdhiosca seo ar fud an domhain. Bhí fiche trí mhilliún dlúthdhioscanna díolta aici go dtí 2015.
Richard Schiff
Is aisteoir Meiriceánach é Richard Schiff (rugadh 27 Bealtaine 1955).
Teanga thonúil
Is éard is teanga thonúil nó teanga thuiníoch ann ná teanga ina bhfuiltear ag baint úsáid as toin nó tuineanna éagsúla le focail a aithint thar a chéile. Is é sin, i dteangacha den chineál seo is féidir nach bhfuil de dhifríocht idir dhá fhocal ach an ton, ach san am céanna, gur dhá fhocal éagsúla iad ó thaobh na brí agus na sanasaíochta de.
Galileo Galilei
Eolaí, fealsamh agus réalteolaí iomráiteach as Pisa na hIodáile ba ea Galileo Galilei (15 Feabhra 1564 - 8 Eanáir 1642); Galileo a thugtar air de ghnáth.
"Athair na heolaíochta" a thugtar air, agus chuir Galileo tús leis an eolaíocht nua-aoiseach. Bhí sé orthu siúd ba mhó a d’fheabhsaigh an teileascóp, agus bhí tuairimí nua tábhachtacha aige i gcúrsaí réalteolaíochta agus fisice. Ba é Galileo an chéad réalteolaí a d’úsáid eolaíocht chun staidéar a dhéanamh ar an gcruinne.
Teileascóp
Níor fhionn Galileo an teileascóp, ach d'fhorbair sé é agus bhain feidhm as chun a chruthú go dtimpeallaíonn an domhan is na pláinéid eile an ghrian, mar a thuig is a thairg Copernicus roimhe.
Sa bhliain 1609, chuala Galileo faoi aireagán nua – an teileascóp. Shocraigh sé go ndéanfadh sé ceann dó féin. Ní raibh leagan amach na cruinne feicthe ag duine ar bith go dtí sin. Bhí orthu an leagan amach a shamhlú.
D’airg Hans Lippershey, radharceolaí san Ollainn, an chéad teileascóp sa bhliain 1608. Ní fhaca Galileo aon phictiúr den teileascóp ach shocraigh sé go ndéanfadh sé féin ceann le féachaint ar an spás. Ar an gcéad teileascóp a rinne Galileo, bhí dhá fheadán a shleamhnaigh isteach ar a chéile, agus bhí lionsa ag a bhun agus ag a bharr. Ní raibh leagan amach na cruinne feicthe ag duine ar bith go dtí sin
Bhí Galileo in ann féachaint ar Bhealach na Bó Finne - ár réaltra – tríd an teileascóp seo. Fuair sé amach go raibh na milliún réalta ann. Bhí faid éagsúla ag gach réalta ón domhan.
Nuair a d’fhéach sé ar an ngealach, chonaic sé go raibh sléibhte, gleannta agus cráitéir uirthi. Cheap gach duine go dtí sin go raibh an ghealach chomh mín le liathróid snúcair. Ach chonaic Galileo nach raibh sí mar sin ar chor ar bith.
Fuair Galileo amach freisin go raibh ceithre ghealach ag gluaiseacht thart ar Iúpatar. Seo é an rud ba thábhachtaí a fuair sé amach faoin spás. Ag an am, cheap daoine go raibh gach rud sa chruinne ag imrothlú thart ar an domhan, ach chruthaigh Galileo nach raibh.
Teirmiméadar
D’airg Galileo an chéad teirmiméadar riamh. Rinne Galileo teirmiméadar as bolgán gloine a bhí lán le huisce. Ghluais an t-uisce suas síos sa bholgán de réir mar a d’athraigh an teocht.
Tá teirmiméadar Galileo sa bhaile ag a lán daoine inniu. Is feadán séalaithe é teirmiméadar Galileo. Tá leacht trédhearcach ann. Tá bolgáin bheaga istigh san fheadán. Tá leacht daite sna bolgáin seo. Tá lipéad ar gach bolgán agus teocht áirithe marcáilte air, m.sh 18°C nó 20°C. De réir mar a athraíonn an teocht sa seomra, ardaíonn nó íslíonn na bolgáin san fheadán. Chun teocht an tseomra a léamh, léann tú an lipéad atá ar an mbolgán is ísle san fheadán. thumb|220px|left|Galileo os comhair an [[An tIonchoisne|Ionchoisne sa Róimh ]]
1627
Eachtraí
mion|Áracs. Fuair an ceann deireanach bás sa [[An Pholainn|Pholainn i 1627]]
Galileo Galilei
Tionchar
Thosaigh Isaac Newton ó bhonn obair Galileo chun an fhisic chlasaiceach a shaothrú.
Bill Shankly
Bainisteoir agus imreoir sacair Albanach ba ea William Shankly (2 Meán Fómhair 1913 – 29 Meán Fómhair 1981). Rugadh Shankly i nGleann Buic, Shiorrachd Áir an Ear. Bhí 700 duine sa mbaile mianadóireachta ag an am sin. Is fearr aithne ar Shankly mar bhainisteoir ar Liverpool Football Club. Chuir sé rath ar an gclub agus é ag buachan Phríomhroinn Shasana trí huaire agus an Corn UEFA freisin. Ba chainteoir spreagúil, carasmatach é agus d'ardaíodh sé croíthe na luchtanna leanúnacha. D’fhág Shankly Liverpool sa bhliain 1974. Ina dhiaidh sin, bhí Bob Paisley agus Joe Fagan ábalta tógáil ar an mbonn láidir a chuir Shankly faoin gclub. Bhuaigh siad an tSraith seacht n-uaire agus Corn na hEorpa ceithre huaire i rith deich séasúr.
Galileo Galilei
Tionchar
Inniu ní mór struchtúr matamaiticiúil nua a nochtadh, amhail do-athraitheacht Galileo, nó teoiric chuaire spás-ama. Is dócha go bhfuil na huirlisí againn chun é a aimsiú, ach b’fhéidir go mbeadh sé i bhfad níos éasca le ríomhaire candamach.
Saol
Ba cheoltóir den scoth é Galileo. Nuair a bhí sé óg theastaigh uaidh bheith ina dhochtúir. Ach ansin, d’fhás an tsuim a bhí aige san eolaíocht, go háirithe sa réalteolaíocht. Fuair Galileo bás in Arcetri na hIodáile ar 8 Eanáir 1642 (77 bliain d’aois ag an am; tháinig fiabhras air agus bhí an croí ag dul dó).
Socatra
mion|clé|upright|Tá na crainn seo ar phlandaí dúchasacha Shocatra.
Ramón Mercader
right|200px|thumb|Oifig Trotscaí, áit ar fheallmharaigh Mercader é. Cumannaí ón Spáinn ba ea Jaime Ramón Mercader del Río Hernández, (7 Feabhra, 1914 – 18 Deireadh Fómhair, 1978). Gníomhaire Rúiseach ab ea é le linn Ióisiaf Stailín. Ba é Mercader a d'fheallmharaigh Leon Trotscaí, namhaid Stailín, i Meicsiceo.
Groveton, Texas
Is é Groveton príomhbhaile Contae Trinity, Texas. Bhí 1,057 ina gcónaí i Groveton sa bhliain 2010.
Lárionad Seirbhísí Airgeadais Idirnáisiúnta
Is lárionad seirbhísí airgeadais atá suite i mBaile Átha Cliath é an Lárionad Seirbhísí Airgeadais Idirnáisiúnta (LSAI). Tá 14,000 daoine fostaithe ansin. Tá sé suite ar an taobh thuaidh den Life i lár na cathrach agus tá sé sorochtana ag an Luas agus an traein.
Tulach an Bhogain
Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Tullywiggan.
Lárionad Seirbhísí Airgeadais Idirnáisiúnta
mion|clé|230px|Dealbhóireacht den [[An Gorta Mór|Gorta Mór os comhair an Lárionad Seirbhísí Airgeadais Idirnáisiúnta.]]
Cathracha Sainithe na Seapáine
Is Cathair Sainithe (指定都市 shitei toshi) iad na cathracha atá ainmnithe mar chathair sainithe in ionstraim reachtúil de chuid an rialtais faoi Airteagal 252, Alt 19 den Dlí Féinriail Áitiúil 1947. Bíonn cónaí ar breis is 500,000 duine i gCathracha Sainithe.
Léargas Ginearálta
Bíonn ar Cathracha Sainithe iad féin a foroinnt i mbardaí (区 ku). Bíonn oifig áitiúil i ngach barda a mbíonn ag plé le seirbhísí éagsúil a chur ar fáil. Tá na 23 bardaí speisialta i dTóiceo taobh amuigh den córas seo. Toisc gur Maoracht é Tóiceo féin, tá na mbardaí san ceantair sin cathracha iad féin. Cé go bhfuil go leor daoine sna dhá bardaí is mó i dTóiceo: Setagaya and Nerima chun a bhí ina gCathracha Sainithe iad féin, ní thugtar 'cathair' orthu faoin dlí agus már sin ní féidir leo a bheith mar Cathracha Sainithe.
Níor chaill cathair sa tSeapáin stádas sainithe riamh.
Niccolò Machiavelli
Údar agus polaiteoir Iodálach ab ea Niccolò Macchiavelli (3 Bealtaine 1469 - 21 Meitheamh 1527). Scríobh sé an leabhar Il Principe (An Prionsa) mar shaghas treoirleabhair do phrionsa Iodálach ar conas an stát a rialú. Tugann an tráchtas comhairle neamhscrupallach. clé|mion|245x245px|Machiavelli le Cristofano di Papi dell'Altissimo, Palazzo Doria Pamphilj, Roma
Saol
Ba dhlíodóir é a athair i gcathairstát Fhlórans. Níl mórán eolais againn faoina shaol go dtí go ndearnadh rúnaí agus Dara Seansailéir Fhlórans de i 1498. Lean sé sa phost sin go dtí 1512.
Seoladh ar mhisin go dtí an Fhrainc, an Ghearmáin agus na cathairstáit Iodálacha eile é.
I 1512 d'fhill na Medici ar Fhlórans agus briseadh as a phost é. Cuireadh faoi ghlas agus céasadh é, roimh dhul go dtí a fheirm i San Casciano lena bhean chéile agus a seisear clainne, áit a dhírigh sé é féin ar an scríbhneoireacht agus an staidéar. Scríobh sé an leabhar An Prionsa ag an am seo. I 1520 bronnadh airgead air chun stair chathair Fhlórans a scríobh. Chríochnaigh sé an leabhar seo sa bhliain 1525. clé|mion|274x274px
D'fhill sé ar an saol poiblí ar feadh tamaill roimh a bhás. Chomhoibrigh sé go dlúth leis na Medici agus an Pápa Cléimeans VII. Ach bhí fadhbanna aige nuair a fógraíodh poblacht i bhFlórans sa bhliain 1527. Thit sé tinn agus fuair sé bás (níl muid cinnte céard a tharla) go gairid ina dhiaidh sin, in,aois 58.thumb|right|"Niccolò Machiavelli"
Rúnscríobh na Manach
Is é rúnscríobh na manach an nodaireacht a úsáideadh sna meánaoiseanna in Iarthar na hEorpa chun uimhriú a dhéanamh sna mainistreacha, cé go ndearnadh dearmad uirthi ina dhiaidh sin.
Nocht an nodaireacht i Sasana den chéad uair sa 13ú haois nuair a thug an manach John ó Basinstoke (d’éag 1252) anall ón Aithin í. Tá gaol éigin aici le gearrscríbhneoireacht ársa Ghréagach a fuarthas ar tháibléad cloiche ar an Acrapolas.
Tá an nodaireacht in ann aon uimhir go dtí 99 a thaispeáint le sifear amháin agus bhain na Cistéirsigh feidhm aisti sa dara chuid den 13ú haois. Tá cuntas ar leagan eile go déanach sa 13ú haois sa limistéar idir an Bheilg agus an Fhrainc, leagan a ligeann duit aon uimhir go dtí 9999 a thaispeáint le sifear amháin. Ba mhaith an áis do na Cistéirsigh an nodaireacht seo agus iad ar na chéad daoine a rinne innéacsanna agus comhchordachtaí i gcomhair leabhar. Baineadh úsáid as na sifir i dtithe screaptra ar a lán slite: lámhscríbhinní a dhuilliú, seanmóirí a uimhriú, scálaí a mharcáil ar uirlis réalteolaíochta, blianta a uimhriú ar tháblaí réalteolaíochta, toirt a bhreacadh ar bhairillí fíona. Baineadh feidhm as nodaireachtaí den chineál sin i ngearrscríbhneoireacht agus i scripteanna ionchódaithe.
Baineadh feidhm dháiríre as na sifir i dtráchtais ar dhiagacht agus ar dhiaigínteachta ó 13ú haois go dtí 15ú haois, agus i dtráchtais ar uimhríocht agus ar réalteolaíocht i ndeireadh an 14ú haois agus sa 15ú haois. Bhí siad ann mar rogha ar uimhreacha Rómhánacha agus ar na huimhreacha nua Arabacha.
Nodaireacht
Chun 0 a scíobh, fág é gan líne ar bith a scríobh.
faic|mion|603x603px
Tá gineadóir ar líne anseo le haghaidh uimhreacha Cistéirseacha
Cistéirseach|clé|frameless
Cistéirseach|link=Special:FilePath/2020-cistercian-w.png|clé|frameless
Cistéirseach|link=Special:FilePath/1492-cistercian-w.png|clé|frameless
Cistéirseach|link=Special:FilePath/1776-cistercian-w.png|clé|frameless
Cistéirseach|link=Special:FilePath/2001-cistercian-w.png|clé|frameless
Tagairt
King, David A. (2001). The Ciphers of the Monks: A Forgotten Number-notation of the Middle Ages. Stuttgart: Steiner. ISBN 3-515-07640-9
Liberty City
Cathair fhicseanúil de chuid dhomhan Grand Theft Auto (GTA) is ea Liberty City. Tá 8,363,710 duine ina gcónaí i Liberty City (2008). Bunaíodh an chathair seo sa bhliain 1625 mar 'New Rotterdam'. Fuair an chathair an t-ainm Liberty City sa bhliain 1664.
Sharm el-Sheikh
Is cathair san Éigipt, ar an Leithinis Síonáí, í Sharm el-Sheikh.
Bucharest Open
Comórtas leadóige a bhíonn ar siúl gach bliain i mBúcairist, An Rómáin is ea Bucharest Open. Is páirt den WTA Tour é an Bucharest Open.
Stair
Imríodh an chéad chomórtas sa bhliain 2014.
An Chearnóg, Tamhlacht
Is lárionad siopadóireachta atá suite i dTamhlacht é An Chearnóg. Tá sí suite ag an acomhal den Bhóthar Belgard agus an N81, agus in aice leis an stad Luas Thamhlachta, ar an Líne Dhearg.
Anthony Esmonde
Polaiteoir Éireannach ab ea Anthony Esmonde (18 Eanáir 1899 – 17 Márta 1981). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Molaibdéineam
Is é an molaibdéineam dúil uimhir a 42 i dtábla peiriadach na ndúl, agus is é an tsiombail cheimiceach a sheasann dó ná Mo. Ba é Peter Jacob Hjelm, an ceimiceoir Sualannach, ba thúisce a d'aonraigh ina dhúil é, thiar sa bhliain 1781. Cúpla bliain roimhe sin, áfach, d'aithin Carl Wilhelm Scheele mar dhúil ar leith é, cé nach raibh sé ábalta na comhdhúile a dhí-ocsaídiú go miotal glan. Bhí aithne ar a lán mianraí molaibdéinim i bhfad roimhe sin féin, áfach.
Tá an t-ainm sin "molaibdéineam" bunaithe ar ainm na luaidhe sa Ghréigis. Is í an fhoinse is fearr molaibdéinim atá ar fáil sa dúlra ná an mianra ar a dtugtar molaibdéinít. Tá a fhios againn inniu gurb éard atá ann ná déshuilfíd an mholaibdéinim, MoS2, ach shíl na daoine ar feadh i bhfad gur comhdhúil de chuid na luaidhe a bheadh ann.
Tá seacht n-iseatóp nádúrtha ag an molaibdéineam, agus an chuid is mó acu cobhsaí. An cúpla ceann acu atá radaighníomhach, is follasach go bhfuil leathré an-fhada acu. Is é an t-iseatóp is flúirsí ná Mo-98, a sheasann d'aon adamh molaibdéinim as an gceathrar, beagnach (24.13 % de mholaibdéiniam an dúlra, le bheith beacht).
Is iad na huimhreacha ocsaídiúcháin is tábhachtaí ná +2, +3, +4, +5, agus +6.
Bá Ceredigion
Is ionraoin nó góilín mór de Mhuir Éireannn í Bá Ceredigion (Breatnais: Bae Ceredigion), ag eangaigh chósta thiar na Breataine Bige idir Ynys Enlli, Gwynedd, sa tuaisceart, agus Pencaer, Sir Benfro, sa deisceart. Is í an bhá is mó sa Bhreatain Bheag í.
Tá tránna go leor i bBá Ceredigion, agus fiadhúlra ar leith aige. Ó Chosán Cósta Cheredigion (Llwybr Arfordir Ceredigion) is minic gur féidir le duine deilfeanna bolgshrónacha, muca mara agus rónta glasa an Atlantaigh a thabhairt faoi deara.Tá an daonra is mó de na deilfeanna bolgshrónacha sa Ríocht Aontaithe lonnaithe sa bhá seo.
Tá go leor den chósta thart timpeall na bá ina thalamh fheirme thorthúil, poncaithe le bailte agus ionaid saoire cois farraige ar nós Abergwaun, Cei Newydd, Aberaeron, Llan-non, Aberystwyth, Y Borth, Aberdyfi, Tywyn, Abermaw, Porthmadog agus Pwllheli ar an Chósta Caimbriach.
Sreabhann na haibhneacha móra seo a leanas isteach sa bhá;Afon Glaslyn, Afon Teifi, Afon Rheidol, Afon Dyfi, Afon Aeron, Afon Dysynni agus Afon Mawddach.
Obar Dheathain
Cathair agus ceantair chomhairle in Albain is ea Obar Dheathain, Aberdeen i mBéarla. Tá an baile suite ar chósta thoir na tíre sin i gContae Obar Deathain. Tá Obar Dheathain ar an tríú cathair is mó in Albain: tá breis is 220,240 duine ina gcónaí ann.
Tá leasainmneacha éagsúla ag an gcathair, mar shampla the Granite City, the Grey City, the Silver City with the Golden Sands, the Oil Capital of Europe agus the Energy Capital of Europe.
Fíonsneachta Fleách mac Dúnchadha
Ard-Rí na hÉireann ba ea Fíonsneachta Fleách mac Dúnchadha (Sean-Ghaeilge Fínsnechta Fledach mac Dúnchada) (d’éag 695). Bhain Fínsnechta le Síl nÁedo Sláine, an cineál theas d’Uí Néill, agus ba Rí Mhagh Breá é freisin. Ba gharmhac le hÁed Sláine é. Fuair a athair Dúnchad bás i 659. Ciallaíonn a leasainm "Fledach", fleách, flaithiúil nó fial.
Ard-Rí
Rinneadh rí Bhreá agus Ard-Rí de sa bhliain 675, tar éis dó a réamhtheachtaí agus col ceathrar, Ceann Faoladh, a mharú i mbun chatha ag Aircheltra. De réir i nAnnála Easpacha na hÉireann, bhronn Ceann Faoladh maoirseacht air, ach bhí sé míshásta léi. Spreagtha ag a chara, rí Fhir Rois, thug sé a dhúshlán Ceann Faoladh agus bhuaigh. . Insítear fosta sna hannála úd conas a mheall Fíonsneachta tacaíocht as ucht a chuid flaithiúlachta, ina measc rí idir rí Fir Rois agus Naomh Adhamhnán.
Is amhlaidh gur chuir na Laigin ina aghaidh, agus throid siad Cath Loch Gabor sa bhliain 677. Rinneadh ár ar gach taobh, ach bhain Fíonsneachta am lámh in uachtar amach. Sa bhliain 680, rinne Fíonsneachta rí Laighean, Fiannamail mac Máele Tuile, a dhúnmharú.
Sa tuaisceart, scrios Fíonsneachta lárionad Cineál Eoghain Aileach, sa bhliain 676. Throid sé in éadan Bhéic Bhairrche mhic Bhlathmaic (bás 718), ríthe na nUladh, sa bhliain 679 ag Cath Thailte.
Le linn mhí Mheithimh 684, chuir Ecgfrith, the rí Northumbria, arm go hÉirinn, a scrios maigh Bhreá, croílár ríocht Fhíonsneachta. Ní fios go cruinn an chúis a bhí leis an ionsaí. Tugadh ar ais na gialla gafa le linn an ionsaí, le cabhair ó Adhamhnán sa bhliain 687.
Sa scéal Bóramha de chuid Scéalaíocht na Ríthe, it insítear gur Fíonsneachta undertook an expedition in éadan na Laigean nuair a diúltaigh siad an bhóramha a íoc. Chuir rí na Laigean Bran Mut mac Conaill (bás 693) Naomh Mo-Ling (bás 697), ab Fearna, chun idirbheartaíocht a dhéanamh le Fíonsneachta. D'imir Mo-Ling cleas air sa cháin a loghadh. De bharr sin, d'éirigh Naomh Adhamhnán fearg leis agus chuir sé mallacht air, ag rá nach mbeadh clú nó cáil ag a muintir. Rinne Fíonsneachta aithrí ina pheaca agus tugadh maithiúnas dó.
Éirí sealadach as agus bás
Sa bhliain 688, thug Fíonsneachta suas a choróin agus d'éirigh sé ina mhanach, ach an bhliain dár gcionn, tháinig sé ar ais ina rí. D'fhéadfadh gur tháinig sé bharr chogadh cathartha idir Síol Aodha Sláine, nuair a chloígh Niall mac Cernaig Sotal (bás 701) d'Uí Chearnaigh as deisceart Bhreá Congalach mac Conaing Cuirre (bás 696) as tuaisceart Breá, ag Cath Imlech Pich sa bhliain 688. I dteannta sin, mharaigh Áed mac Dlúthaig (bás 701) de Shíol Dlúthaigh Diarmait Dian mac Airmetaig Cáech, rí Uisnigh de Chlann Cholmáin sa bhliain 689.
Maraíodh Fíonsneachta agus a mhac Bresal ag a ghaoil Aodh mac Dlúthaigh agus Congalach mac Conaing Coirre ag Greallaigh Dollaith. De réir Annála Tiarnaigh, tharla seo i mbun catha, ach insítear i nAnnála Easpacha na hÉireann gur mharaigh Congalach é i bpobal. Tháinig Congalach i gcomharbacht ar mar rí Bhreá, agus Loingseach mac Aonghasa de [[Cineál Chonaill|Uí Néill mar Ard-Rí.
Ní fheictear a mhuintir, Clann Fhíonsneachta, go suntasach tar éis a bháis. D'fhág Fíonsneachta ina dhiaidh mac darb ainm Ailill, a maraíodh sa bhliain 718.
CLG Baile Bricín/An Bóthar Mór
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Baile Bricín/An Bóthar Mór.
Suíomh
Tá an club bunaithe i bparóiste Baile Bricín/An Bóthar Mór in Oirthear Chontae Luimnigh, 15km soir ó dheas ó Cathair Luimnigh. Níl aon baile nó sráidbhaile sa pharóiste agus tagann formhór dá imreoirí ó na ceantracha tuaithe ar nós An Bóthar Mór, Baile Bricín, Cathair Éile, Carraig An Phearsúin agus Lodain atá suite idir Baile an Fhaoitigh agus Cathair Chinn Lis.
Cluichí
Imrítear peil agus iomáint agus d’ainneoin go bhfuil traidisiún níos láidre san iomáint sa cheantar, cuireann an club an bhéim chéanna ar an dá chód.
Stair
Bunaíodh an club faoin ainm Baile Bricín sa bhliain 1885 agus d'imríodar i gcomórtaisí a bhí á eagrú ag clubanna ar nós An Bóthar, Saor Theas, Pailís na Gréine agus Cill Mhuire le linn blianta deiridh na 1880í. Ach ós rud é go raibh na ceithre chlub iomána ba láidre sa chontae ag an am, Saor Theas, Cathair Laighin, An Bóthar agus Máigh Rua, suite ar imeall pharóiste Baile Bricín/An Bóthar Mór, ní rabhadar ro-ghníomhach le linn blianta na 1890í agus is cosúil nár ghlacadar páirt i gCraobh Iomána an Chontae roimh thús an 20ú haois. Is é tuairisc ó Mhí Bhealtaine na bliana 1903 faoi chluiche idir Greanach agus Baile Bricín i gComórtas Iomána Bhrú na Déise an tagairt scríofa is sine don chlub atá ar fáil fós.
Tháinig an chéad chorn go dtí an paróiste sa bhliain 1912 nuair a ghabh Baile Bricín Craobh Iomána Idirmheánach Chontae Luimnigh. Níor imríodh an grád sin idir na blianta 1914 agus 1928 ach d’éirigh le Baile Bricín arís sa bhliain 1919 nuair a tháinig Craobh Iomána Sóisear an Chontae chuig an bparóiste don chéad uair.
Toisc gur tháinig formhór dá n-imreoirí as cuid thuaidh an pharóiste ag an am, athraíodh ainm an chlub go dtí An Bóthar Mór le linn blianta na 1920í agus ba faoin dteideal sin a bhuadar Craobh Iomána Sóisear an Chontae don dara huair sa bhliain 1932. Chuaigh an club i léig ina dhiaidh sin, d’fhill an t-ainm ar ais go Baile Bricín agus, lasmuigh de Chroabh Iomána Sóisear na Roinne Thoir sa bhliain 1975, níor bhuadar teideal ar bith suas go dtí blianta na 1990í. Tar éis dóibh cluichí cheannais na bliana 1990 a chailliúint i gcoinne Cnoc Áine agus na bliana 1993 i gcoinne Drom Chollachair/Béal an Átha, bhuadar ar Chromadh chun Craobh Iomána Sóisear A an Chontae a ghabháil don tríú uair sa bhliain 1994.
Shroich Baile Bricín cluiche ceannais Craobh Iomána Idirmheánach an Chontae ar an gcéad iarracht sa bhliain dár gcionn ach bhuaigh Pailís na Gréine orthu tar éis cluiche conspóideach agus tá siad ag fanacht fós ar iomáint sinsear a imirt.
Ba bheag an bhéim a bhí ar an bpeil sa chlub suas go dtí an bhliain 2001 nuair a bhuaigh Baile Bricín Craobh Sóisear B an Chontae. Chailleadar cluiche ceannais Craobh Sóisear A an Chontae i gcoinne Na Piarsaigh sa bhliain 2005.
Al Bidda
Is ceantar suite i nDoha, Catar é Al Bidda.
CLG Baile Bricín/An Bóthar Mór
Páirc Imeartha
D’imir an club a chuid cluichí i bpáirc an phobail in aice Scoil Náisiúnta Chathair Éile go dtí gur osclaíodh a pháirc imeartha féin trasna an bhóthair uaithi sa bhliain 2008.
Imreoirí Cáiliúla
D’imir Damien de Brún (Damien Browne) ar fhoireann iomána an chontae le linn blianta na 1990í agus Seán Mac Uileagóid (John McElligot) ar fhoireann peile Luimnigh le linn blianta na 2000í agus ghnóthaigh Seán Ó Riain (Johnny Ryan) scór aonair 7-0 i gcluiche ceannais Craobh Iomána Sóisear an Chontae na bliana 1932.
Taba
deas|250px|thumb|Taba Is cathair san Éigipt, ar an Leithinis Síonáí, í Taba.
Contae Madison, Texas
Is contae i Texas é Madison. Is é Madisonville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 13,664 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Pòl Mac a' Bhreatunnaich
Is údar Ghaeilge na hAlban é Pòl Mac a' Bhreatunnaich.
Ina leabhar Turas Thar Chuain, déanann sé cur síos ar thuras a rinne sé timpeall an Domhain ag obair ar bhord loinge.
Leabharliosta
Turas Thar Chuain Acair: Steòrnabhagh, Leòdhas. 1989. ISBN 0 86152 896 4
Oileán an Ghuail
Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Oileán an Ghuail.
Madisonville, Texas
Is é Madisonville príomhbhaile Contae Madison, Texas. Bhí 4,396 ina gcónaí i Madisonville sa bhliain 2010.
44 (uimhir)
Is é 44 an uimhir nádúrtha tar éis 43 agus roimh 45.
Vice City
Cathair Fhicseanúil de chuid domhain Grand Theft Auto (GTA) is ea Vice City. Tá 1,800,000 duine ina gcónaí i Vice City (1986).
Birth (American Horror Story)
Craoladh an t-aonú heipeasóid déag, "Birth" den chéad sraith American Horror Story ar an 14 Nollaig 2011. Scríobh Tim Minear an eipeasóid seo. D'fhéach 2.59 milliún duine ar an eipeasóid.
The Cure
Is banna rac-cheoil é The Cure a tháinig le chéile in Crawley, West Sussex, sa bhliain 1976. Is é Robert Smith an t-aon bhall den bhanna ó thús dheireadh.
Los Santos
Cathair Ficseanúil de chuid domhain Grand Theft Auto (GTA) is ea Los Santos. Tá breis is 4,000,000 duine ina gcónaí i Los Santos (2013). Bhí an chathair bunaithe sa bhliain 1781.
C
mion|clé|Sin é an litir [[Braille ar c]] Is é C, c an tríú litir den aibítir Rómhánach. As Gaeilge fuaimnítear an litir mar /k/. Tá gaol idir an litir seo agus Γ (gamma) agus Κ (capa) ón Ghréigis agus tríd na haoiseanna fuaimníodh an litir sna teangacha difriúla a úsáideann an aibítir Rómhánach mar /k/, /g/ agus /ç/.
Michael Carty
Polaiteoir Éireannach ab ea Michael Carty (16 Nollaig 1916 – 23 Aibreán 1975). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Our Lady of Perpetual Help Catholic Church, Londain
Is eaglais Chaitliceach i London Borough of Hammersmith and Fulham í Our Lady of Perpetual Help Catholic Church.
Staid
200px|thumb|[[An Colasaem]] thumb|200px|Staid Yankee Is déanmhas ailtireachta ina bhfuil tionóil spóirt dul ar aghaidh í staid nó staidiam.
Lá Fhéile na Marbh
Is comóradh Críostaí le n-urnaithe le haghaidh anam acha na marbh, a bhíos ar an 2 Samhain é Lá Fhéile na Marbh nó Lá na Marbh. Tugann Tráth Mhí na Samhna chun cuimhne an gealltanas a thug Íosa Críost do lucht an chreidimh nach bhfaighidís bás, ach go mbeadh aiséirí úr i mbeatha Chríost i ndán dóibh. Cuireann na Caitlicigh guí in airde ar son anamacha i bpurgadóir ar Lá Fhéile na Marbh agus i rith na bliana ar fad
Traidisiúin
I Meicsiceo, ceiliúrtar ‘El Dia de los Muertos’ nó Lá na Marbh ó 31 Deireadh Fómhair go dtí an dara lá de mhí na Samhna. De réir scéalta, tagann gaolta marbha ar ais ar an lá seo agus ullmhaítear don chuairt chun fáilte a chur rompu. An oíche roimh ré, téann daoine go dtí an reilig agus réitíonn siad na huaigheanna. Lasann siad coinneal amháin do gach anam agus ullmhaíonn siad altóir. Cuireann siad bláth nó an bia ab fhearr leis an duine marbh ar an altóir. clé|mion|220x220px|El Dia de los Muertos, [[Meicsiceo]]
Eòghan MacLachlainn
Tá clú air mar gheall ar aistriúcháin go Gaeilge na hAlban a rinne sé ar sheanlitríocht as Gréigis agus as Laidin, filíocht Ghaeilge na hAlban a scríobh sé féin, agus an obair a rinne sé ar an Dictionarium Scoto-Celticum (Foclóir an Chumainn Ghaelaigh).
Jörg Haider
clé|mion|2006 Polaiteoir Ostarach agus pobalóir i bhfad amach ar an eite dheis ab ea Jörg Haider (26 Eanáir 1950 - 11 Deireadh Fómhair 2008). Ba ghobharnóir chúige Kärnten agus ceannaire An Chomhghuaillíocht ar son Todhchaí na hOstaire (BZÖ - Bündnis Zukunft Österreich) é nuair a fuair sé bás i dtimpiste bóthair (agus é ag tiomáint faoi thionchar alcóil).
Saol
clé|mion|2008 Ba cheannaire é Haider ar Pháirtí Saoirse na hOstaire (FPÖ - Freiheitliche Partei Österreichs), páirtí eile i bhfad amach ar an eite dheis. D'éirigh sé as mar chathaoirleach ar an FPÖ sa bhliain 2000 ach ba eisean an duine is mó le rá sa pháirtí i gcónaí.
Cuireadh Haider amach as an FPÖ sa bhliain 2005, tar éis dó an BZÖ a bhunú.
Fuair an BZÖ 11% de na vótaí in olltoghcháin na Ostaire, 2008, agus fuair an FPÖ 18%.
Ba dhuine conspóideach é Haider i gcónaí, go háirithe mar mhol sé polasaithe a bhí i bhfad amach ar an eite dheis.
Fuair Haider bás i dtimpiste bóthair, ag tiomáint ar róluas, ina aonar, ach caochta leis an ól.
Fuil
Leacht speisialtaithe de chuid na colainne is ea an fhuil. Soláthraíonn sí ábhar riachtanach – ocsaigin (O2) agus cothaithigh – do chealla na colainne, agus iompraíonn sí fuíolltáirgí meitibileacha ó na cealla seo go dtí na baill eisfheartha: na duáin, an t-ae, na scamhóga agus an stéig. Lánaíonn sí roinnt fheidhmeanna eile chomh maith: iompraíonn sí na hormóin timpeall na colainne, agus tá páirt láidir aici i gcosaint na colainne ó ionfhabhtú. mion|Comhdhéanamh na fola idir plasma, cealla fola dearga agus cealla fola bána agus plátíní Tá trí chomhpháirt san fhuil: na fuilchealla dearga, a iompraíonn ocsaigin; na fuilchealla bána, a chosnaíonn an cholainn ó ionfhabhtú, maraon leis na pláitíní, a chneasaíonn gránuithe agus créachtaí; agus an plasma, leacht a iompraíonn na cealla fola agus ina dtuaslagaíonn na substainte iompartha eile.
Sna daoine fásta, is sa smior a chruthaítear na fuilchealla nua, i bpróiseas ar a dtugtar fuilghiniúint.
Úsáidtear an focal céanna fuil i nGaeilge na hAlban.
Olympia, Londain
Is ionad taispeántais suite i London Borough of Hammersmith and Fulham é Olympia, Londain.
Devon
Is contae i Sasana é Devon atá suite san iarthar na tíre. Is é Exeter príomhbhaile an chontae.
Bin Mahmoud
Is ceantar suite i nDoha, Catar é Bin Mahmoud.
Megaton
Cathair Ficseanúil de chuid domhain Fallout is ea Megaton. Tá 42 duine ina gcónaí i Megaton (2277).
Al Dafna
Is ceantar suite i nDoha, Catar é Al Dafna.
Trenton, New Jersey
Is é Trenton príomhchathair stát New Jersey i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Is é Trenton príomhbhaile Chontae Mercer sa stát úd freisin. Tá an chathair suite in iarthar láir New Jersey ar bhruach thoir na habhainn Delaware, go díreach trasna ó stát Pennsylvania. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, bhí 84,913 duine ina gcónaí i dTrenton.
Stair
Lonnaigh baill de Chumann na gCarad sa cheantar sa bhliain 1679, agus faoin bhliain 1719 bhí an t-ainm "Trent-Towne" in úsáid (i ndiaidh William Trent, uinéir mór le rá sa bhaile ag an am.) Giorraíodh an t-ainm go "Trenton" ní ba dhéanaí. Dála a lán cathracha agus bailte móra i Meiriceá, d'fhás Trenton ag ceann an chuid inseolta d'abhainn (mar atá, an Delaware). Ní raibh na báid ábalta dul ní b'fhaide isteach sa tír, agus nuair a tháinig Réabhlóid na Tionsclaíochta ar an saol thig le daoine féidhm a bhaint as easa agus éascaí le fuinneamh a ghiniúint.
Cultúr na Liotuáine
Fuair na Liotuánaigh sách deacair a gcultúr agus a litríocht dhúchasach a fhorbairt, nó níor tháinig a dteanga i gcrann mar theanga chultúrtha ach ón naoú haois déag i leith. Ní féidir a rá go ndéanfadh na Polannaigh aon iarracht an Liotuáinis a choinneáil faoi chos, ach mar sin féin, chuaigh cuid mhaith de na huaisle Liotuánacha leis an bPolainnis mar theanga chultúrtha. An pósadh a rinne cultúr tíre, béaloideas agus miotaseolaíocht na Liotuáine le teanga agus litríocht na bPolannach, áfach, bhí sé iontach torthúil, agus tá litríocht chlasaiceach na Polainnise foirgthe le móitífeanna Liotuánacha. Dá réir sin, dearcann na Liotuánach ar fhile náisiúnta na Polainne, Adam Mickiewicz, mar dhuine dá gcuid féin, agus iad den tuairim gur chóir Adomas Mickėvičius a thabhairt air ó cheart.
Trenton, New Jersey
Stair
Ba i dTrenton a raibh a chéad bhua ag George Washington i gCogadh Réabhlóideach Mheiriceá, sa bhliain 1776. Tharla sin ar an 26ú lá de Mhí na Nollag, nuair a chuaigh Washington agus a chuid saighdiúirí trasna an Delaware oighreogach agus d’ionsaigh siad an garastún Heiseánach ar an bhaile. Cath Trenton a thugtar air. Rinneadh príomhchathair an stáit de Trenton sa bhliain 1790. mion|left|Monarcha J.L. Mott, Trenton, New Jersey, déantóirí trealamh pluiméarachta, 1911 Cuireadh tús ceart leis an tionsclaíocht sa chathair insna 1830idí tar éis thógáil na Canála Delaware & Raritan agus na n-iarnród Pennsylvania agus Philadelphia & Reading. Bhunaigh Walter Scott Lenox ceardlann i dTrenton le poirceallán fíneálta a dhéanamh, ceann amháin as 40 gnólacht a bhí ag déanamh potaireachta agus earraí cré bruite sa chathair sa bhliain 1905. Dhéantaí sreang, rópa, cáblaí, earraí rubair agus eile ann freisin.
Terence Boylan
Polaiteoir Éireannach ab ea Terence Boylan (10 Meán Fómhair 1910 – 10 Eanáir 1991). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Trenton, New Jersey
Rialtas
Tá príomhoifigí agus cúirteanna stáit New Jersey agus chontae Mercer suite i dTrenton. Cé gurb é Trenton príomhchathair New Jersey, tá teach cónaithe oifigiúil an ghobharnóra, Drumthwacket, suite i mbaile Princeton. (Dála roinnt gobharnóirí eile sa stát, roghnaigh Chris Christie, an gobharnóir i láthair na huaire, gan bheith ina chónaí ann.)
Cultúr na Liotuáine
Teanga
Is í an Liotuáinis príomhtheanga na tíre. Lietuvių kalba a thugann lucht a labhartha ar a dteanga féin. Is ceann den dá theanga Bhaltach atá fós beo í an Liotuáinis (chomh maith leis an Laitvis). Is brainse sainiúil de na teangacha Ind-Eorpacha iad na teangacha Baltacha.
Creideamh
Is í an Chríostaíocht príomhchreideamh na Liotuáine. De réir an daonáirimh sa bhliain 2001, ba Chaitlicigh iad 79% de mhuintir na tíre.
Ceol
Is ceoltóirí cáiliúla iad na Liotuáinigh seo a leanas.
Litríocht nua-aoiseach na Liotuáinise
B'é Kristijonas Donelaitis a chuir an chéad tús le litríocht nua-aoiseach na Liotuáinise leis an dán Metai ("Séasúir na Bliana"). Níor tháinig an dán i bprionta ach sa bhliain 1815, beagnach leathchéad bliain i ndiaidh bhás an fhile féin, agus is dócha nach dtiocfadh choíche, murach gur fhoilsigh an daonchara Prúiseach Ludwig Rhesa é. Sa bhliain 1845, tháinig an chéad leabhar staire amach sa teanga, mar atá, Būdas senovės Lietuvių kalnėnų žemaičių ("Nósanna na Sean-Liotuánach") le Simonas Daukantas.
Agus an naoú haois déag ag druidim chun deireanais, thosaigh ag géarú ar na feachtais a bhí ar siúl ag na húdaráis Phrúiseacha agus Rúiseacha leis an Liotuáinis a chur faoi chos i gcríocha an dá thír seo. Chuir na Prúisigh béim ar Ghearmánú na scoileanna, agus an Rúis Impiriúil ag troid na teanga féin: cuireadh cosc le foilsiú na leabhar Liotuáinise, ach an aibítir Choireallach a úsáid. Ní raibh cosc le leabhair Liotuáinise a chur i gcló sa Phrúis, áfach, agus b'ansin a d'fhoilsítí an chuid ba mhó de na leabhair Liotuáinise san am.
Neamhspleáchas
Le teacht an neamhspleáchais, bhí cead ag na Liotuánaigh a dteanga a shaothrú agus ollscoil Liotuáinise a bhunú in Kaunas. Ní raibh an Sóivéadú i ndiaidh an dara cogadh domhanda in ann an Liotuáinis a bhaint de bhéal na ndaoine ná an saol cultúrtha a scrios, siúd is go raibh d'iallach ar go leor intleachtóirí Liotuánacha éalú roimh na díormaí Sóivéadacha agus a raibh fágtha dá saol a chaitheamh ar deoraíocht. Bhí tionchar nár bheag ag go leor acu seo ar léann agus chultúr a dtíortha nua. Is é an t-ainm is mó le rá acu, b'fhéidir, ainm Marija Gimbutas, a chaith an tréimhse ab fhearr dá saol ina hOllamh le Seandálaíocht in Ollscoil Chalifornia i Los Angeles (UCLA).
Scríbhneoirí an lae inniu
I measc scríbhneoirí an lae inniu, is é an file Tomas Venclova an duine is mó le rá acu. B'éigean dó, áfach, éalú ón Liotuáin Shóivéadach sa bhliain 1977, agus níor tháinig a chuid leabhar i gcló ina thír dhúchais roimh imeacht an Chumannachais.
Spórt
I gcúrsaí spóirt, bhí na Liotuánaigh riamh chun tosaigh ar na náisiúntachtaí eile ar fhoireann chispheile an Aontais Shóivéadaigh. Nuair a bhain an tír amach an neamhspleáchas, osclaíodh geataí an NBA d'imreoirí na Liotuáine, agus is iomaí cispheileadóir ón Liotuáin a chonacthas ag imirt i léig náisiúnta cispheile Mheiriceá ó shin.
Lituânia
Bearach
Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Bearach.
Leon Trotscaí
Réabhlóid agus cumhacht
B'iad Léinín, Trotscaí agus an páirtí Boilséiveach a ghlac an chumhacht chuige féin sa bhliain 1917 (Réabhlóid na Rúise). Bhí siad i mbun an rialtais sealadach, agus iad ag tabhairt le fios go raibh siad ag gníomhú ar mhaith leis an lucht oibre.
Ceannaire tábhachtach ab ea é go luath in Aontas na Sovéide.
Bhunaigh Trotscaí an tArm Dearg.
Bhí coimhlint idir Trotscaí agus an ceannaire nua, Iósaf Stailín sna 1920idí. Mar thoradh, cuireadh an ruaig air as an rialtas ar dtús (Deireadh Fómhair 1927), agus díbríodh Trotscaí as an Rúis i mí Feabhra 1929. clé|mion
Fealsúnacht
San Idirchlár, cáineann Trotscaí an seanmhodh a bhíodh, agus atá go fóill, ag na páirtithe sóisialta daonlathacha, an dóigh a mbíonn siad sásta leasuithe taobh istigh de theo- rainneacha an chórais chaipitligh a iarraidh, gan dúshlán an chórais a thabhairt. mion|Thug Trotsky tréimhse mhírathúil san arm, раскрашенная фотография, 1925
Deoraíocht agus feallmharú
Fuair Trotscaí cead fanacht sa Mheicsiceo.
D'ionsaigh Ramón Mercader, spiaire na Rúise, é ar an 20 Lúnasa 1940, le piocóid oighir. Fuair Trotscaí bás an lá dár gcionn.
Rijeka
Is í Rijeka (Iodáilis: Fiume) an port is mó sa Chróit, an tríú cathair is mó sa tír agus lárionad riaracháin Chontae Primorje-Gorski Kotar (Primorsko-goranska županija). Tá 191,641 duine ina gcónaí sa chathair (iarchontaetha Rijeka – Kastav, Viškovo, Grobnik, Kostrena, Bakar, Kraljevica, Klana ina measc). D'fhorbair rialtas na hUngáire an port i gCuan Kvarner sa 19ú haois mar gheall ar an suíomh foirfe agus an t-uisce domhain agus é mar cheann de na poirt is mó san Eoraip agus lárionad tionsclaíoch cumhachtach. Bhí cáil ar Rijeka chomh maith mar lárionad tábhachtach airgeadais san Iúgslaiv. Sa lá atá inniu ann, tá meath tagtha ar thábhacht tionscadail na cathrach agus brabús an phoirt, agus tá an chathair ag díriú ar an turasóireacht agus ar an earnáil seirbhísí.
Sœur Sourire
Ba é Soeur Sourire (nó Siúr an Mhiongháire sa Ghaeilge) ainm stáitse Jeanne-Paule Marie (nó Jeanine) Deckers, bean rialta Bheilgeach a thuill cáil mar amhránaí. Rugadh í ar an 17 Deireadh Fómhair, 1933 agus fuair sí bás ar an 29 Márta, 1985. An tSiúr Luc-Gabriel an t-ainm reiligiúnda a bhí uirthi. Chuaigh sí sna Doiminicigh sa bhliain 1959 agus, sa bhliain 1963, bhí ráchairt ar fud an domhain ar an amhrán Dominique, a chum sí féin agus a chan sí chun sochair a hoird. D'fhág sí an t-ord, agus ón mbliain 1967 rinne sí a slí bheatha faoin ainm Luc Dominique. Agus na húdaráis chánach sa Bheilg ina diaidh, chuir sí lámh ina bás féin sa bhliain 1985.
Rijeka
Tá banna ceoil as Rijeka ann darbh ainm Belfast Foods a sheinneann meascán d'amhráin Éireannacha le ceol Crótach.
Ardleigh Green
Is baile é Ardleigh Green atá suite sa bhuirg Havering, Londain Thoir.
Madinat Khalifa
Is ceantar suite i nDoha, Catar í Madinat Khalifa.
Contae Marion, Texas
Is contae i Texas é Marion. Is é Jefferson príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 10,546 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Feis Ceoil
Bunaíodh an comórtas sa bhliain 1897.
Shepherd's Bush Empire
deas|250px|thumb|Shepherd's Bush Empire Is ionad ceoil suite i London Borough of Hammersmith and Fulham é Shepherd's Bush Empire.
2014 Bucharest Open
Ba chomórtas WTA Tour é 2017 Bucharest Open a imríodh ag Arenele BNR. Thosaigh an príomhchomórtas ar 7 Iúil 2014 agus chríochnaigh sé ar 12 Iúil 2014.
B'é 2014 an chéad eagrán den chomórtas. Bhuaigh Simona Halep comórtas na singlí le Elena Bogdan agus Alexandra Cadanțu ag bua comórtas na mbeirteanna.
Chase Cross
Is baile é Chase Cross atá suite sa bhuirg Havering, Londain Thoir.
Loscadh Mór Londan (1666)
Réab Dóiteán Mór Londan ón Domhnach 2 Meán Fómhair go dtí an Chéadaoin 5 Meán Fómhair 1666. Scriosadh an chathair mheánaoiseach taobh istigh den Seanbhalla Rómhánach. Ní baileach go ndeachaigh sé chomh fada le ceantar uasaicmeach Westminster (West End an lae inniu), Pálás Shéarlas II ag Whitehall, ná an chuid ba mhó de na plódcheantair ar bhruach na cathrach. Dódh 13,200 teach, 87 séipéal paróiste, Ardeaglais Naomh Pól, agus formhór na bhfoirgneamh a bhí ag údaráis na Cathrach. Ceaptar gur scriosadh tithe 70,000 den daonra de thart ar 80,000 a bhí sa Chathair ag an am. Ní fios go baileach cá mhéad duine a maraíodh sa dóiteán féin ach ceaptar nach raibh an líon an-ard mar nach bhfuil taifead ach ar líon beag daoine a bhásaigh de bharr an dóiteáin. Le tamall anuas áfach, táthar ag cur in aghaidh na tuairime sin mar go gceaptar anois nach ndearnadh taifead in áit ar bith ar an líon daoine bochta ná meánaicmeacha a bhásaigh. Chomh maith leis sin ceaptar go bhféadfadh sé gur chreim teas an dóiteáin go leor daoine agus nár fágadh aon lorg ina ndiaidh.