cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Louis IX na Fraince
Rí na Fraince ab ea Laoiseach IX a rugadh ar an 25 Aibreán 1214 i bPoissy, an Fhrainc agus a fuair bás ar an 25 Lúnasa 1270 san Túinéis.
Volgograd Arena
mion|Volgograd Arena in Volgograd, an Rúis Staidiam spóirt in Volgograd, an Rúis is ea Volgograd Arena. Tá sé suite in Volgograd. Toilleann an staidiam 45,568 duine.
Cill Dara Theas (Dáilcheantar)
Is toghcheantar parlaiminte suite i bPoblacht na hÉireann í Cill Dara Theas. Is Dáilcheantar 3 suíochán é seo. Beidh sé ina Dháilcheantar 4 suíochán ann don chéad olltoghchán eile.
Fritileán fraoigh
Is feithid é an fritileán fraoigh. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.
Ceoldrámaí Hamburgacha caillte de chuid Händel
mion|Georg Friedrich Händel (1685 - 1759) Ba i gcathair Hamburg na Gearmáine a bhí cónaí ar an gcumadóir Georg Friedrich Händel ón mbliain 1703 go dtí an bhliain 1706. Ní raibh ach ocht mbliana déag d’aois aige nuair a tháinig sé go dtí an chathair. Chum Händel ceithre cinn de cheoldrámaí le linn an tréimhse a chaith sé i Hamburg, cé nár tháinig ach ceann amháin de na ceoldrámaí sin – .i. Almira – slán anuas chugainn. Is iad Nero (Gaeilge: “Néaró”), Florindo agus Daphne (Gaeilge: “Dafnae”) na trí cheoldráma eile a chum sé nuair a bhí sé ann: Tá ceol an cheoldráma Nero caillte agus níl ach míreanna ceolfhoirneacha beaga den dá cheoldráma eile againn.
Do rugadh Händel i gcathair Halle na Gearmáine agus do fuair sé a luath-oideachas ceoil san áit chéanna. Bhí Händel ina orgánaí foirfe faoin uair gur fhág sé an chathair sin chun dul chuig Hamburg sa bhliain 1703. Do fuair sé post mar veidhleadóir leis an Oper am Gänsemarkt (Gaeilge: ‘Áras Ceoldrámaíochta Mhargadh na nGéanna’) i Hamburg, amharclann a raibh an-chlú uirthi ag an am. Ba ag an Oper am Gänsemarkt a chuir Händel eolas ar bhuntús chumadóireacht na ceoldrámaíochta, rud a tharla faoi thionchar beirte fear ach go háirithe: Rheinhard Keiser, stiúrthóir ceoil ag an Oper am Gänsemarkt', agus Johann Mattheson, a bhí ina chéad-amhránaí ann. Os rud é gurb iad píosaí de chuid Kheiser é féin a chuireadh an Oper am Gänsemarkt ar stáitse de ghnáth, ba é an seal a chaith Keiser ar shiúl ón Oper a thug a dheis do Händel. Chum an fear óg Almira agus Nero i ndiaidh a chéile, iad bunaithe araon ar leabhróga a scríobh Friedrich Christian Feustking. Ní raibh an oiread ratha ar Nero agus mar a bhí ar Almira agus níor cuireadh Nero ar stáitse arís tar éis dá chéad sraith, sraith a mhair trí léiriú, bheith críochnaithe. Níor léirigh an Oper am Gänsemarkt Florindo agus Daphne, na ceoldrámaí deireanacha a chum Händel i Hamburg sular fhág sé an chathair sa bhliain 1706 chun dul go dtí an Iodáil. Ceoldrámaí bunaithe ar leabhróga de chuid Heinrich Hinsch a bhí iontu agus samhlaíodh iad mar cheoldráma mór amháin. mion|Greanadh den Oper am Gänsemarkt ón 18ú haois. Níl aon cheol againn sa lá atá inniu faoina bhféadtar a rá gur ón gceoldráma Nero a tháinig sé, cé go bhfuil an tuairim nochta ag daoine a bhfuil saineolas ar shaothair Händel acu go mb’fhéidir gur bhain Händel úsáid as ceol an cheoldráma sin i gceoldrámaí eile dá chuid, Agrippina (Gaeilge: Aigripíne) ach go háirithe – tá ceangail idir scéal Agrippina agus scéal Nero agus faightear cúpla duine de na pearsana ó Nero in Agrippina, leis. Tá míreanna ceoil ó Fhlorindo agus Dhaphne againn fós, cé go bhfuil an ceol gutha a ghabh leo caillte, agus baineadh úsáid as cúpla ceann de na míreanna sin i sraith cheolfhoirneach ar a ndeineadh taifead den chéad uair sa bhliain 2012.
Emotion: Side B
Is é Emotion: Side B an dara cheirnín leathfhada ó Carly Rae Jepsen. Scaoileadh Emotion: Side B ar an 26 Lúnasa 2016.
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Rumi
Tá clú agus cáil ar fud an domhain ar Rumi, nó Jalāl ad-Dīn Muhammad Rūmī (30 Meán Fómhair 1207 - 17 Nollaig 1273) mar fhile agus mar dhiagaire de chuid Ioslam. Bhí Rumi (mar a thugtar air go hiondúil) i measc na bhfilí is tábhachtaí i stair litríochta de chuid na Peirse (an Iaráin inniu). Ba fhealsamh agus mhisteach Súfaíoch é chomh maith. D'fhág Rumi a rian ar dhaoine a sháraíonn na teorainneacha idir reiligiúin agus cultúir. clé|mion|Jalal al-Din Rumi,agus a chara óg, Hussam al-Din Chelebi Tugtar an t-ainm "Mevlana" ("Máistir") ar Rumi freisin.
Saol
Rugadh Rumi sa bhliain 1207 i mBalkh, Khorasan, ar a dtugtar an Afganastáin sa lá atá inniu ann. clé|mion|"Bowl of Reflections"le filíocht Rumi.... 13ú haois a deirtear ǃ Bhí an-mheas ar Rumi mar scoláire ar an dlí Ioslamach (de chuid na gluaiseachta Hanafi, atá i measc na gceithre traidisiún dlí atá ag na Sunnaígh), mar a bhí a athair Bahā ud-Dīn Walad (timpeall 1150-1231) roimhe.
Bhuail Rumi leis an misteach Shams-e Tabrizi sa bhliain 1244, an toisc chinntitheach ina shaol iomlán. dúirt Shams le Rumi go raibh duine ar bith a bheith ábalta labhairt go díreach le Dia.
Bhí Rumi ansin i gceannas ar Madrasa i Konya (sa Tuirc inniu). Bhí sé ina shaineolaí ar an Sharia (dlí Ioslamach).
Chreid Rumi go paiseanta i dtaca le húsáid an cheoil, filíochta agus damhsa, mar cosán chun teacht go Dia. Ní dócha gur cheap Rumi féin gur tháinig na gnéithe éagsúla dá shaol salach ar a chéile; ina ionad sin, is é an chiall a bhainfeadh sé astu ná go raibh gnéithe éagsúla de chreideamh an ghrá i gceist.clé|mion
Tionchar
D'éag Rumi sa bhliain 1273 (6 Jumada al-Thani, 672AH) i Konya (sa Tuirc faoi láthair), Tá tuama Rumi suite i Konya.
I ndiaidh a bháis, chuir a lucht leanúna an tOrd Mevlevi ar bun (tugtar na "Deirbhísigh Ghuairneánacha" orthu go coitianta.
Rumi as Gaeilge
D'fhoilsigh Gabriel Rosenstock "Guthanna Beannaithe an Domhain" Iml  1, 2, agus a 3, Cnuasach filíochta ó cheithre hairde na cruinne, Rumi ina measc.
Tá suim ar leith ag Gearóid Mac Lochlainn i Rumi. Sa bhliain 2006 bhí sé ag ullmhú aistriúchán ar fhilíocht an fhile Dervish, a gcluineann Gearóid a macallaí i Meánoirthear an lae inniu. Tá ceangal ag filíocht Ghearóid le saothar Rumi. Tá an spioradáltacht, an ceol agus an damhsa, fite fuaite i bhfilíocht na beirte.
Daonáireamh na bliana 1991 sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivein
I mí an Mhárta 1991 a bhí an daonáireamh se oar siúl sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin. Bhí 109 bardas ann, 10 i Sarajevo.
Jermain Jackman
Is amhránaí é Jermain Jackman (rugadh é ar an 10 Eanáir, 1995). Bhuaigh sé an tríú sraith The Voice UK sa bhliain 2014.
McLean, Virginia
Baile i gContae Fairfax, i dtuaisceart Virginia, sna Stáit Aontaithe is ea McLean. Cuireadh dhá phobal, Lewinsville agus Langley, le chéile sa bhliain 1910 agus tugadh an t-ainm McLean ar an mbaile nua.
Le bheith cruinn, ní baile é McLean ach "áit dhaonáireamh-shainithe" (CDP).
Rialtas
Cónaíonn a lán ard-fheidhmeannach gnó agus ard-oifigeach i rialtas na Stát Aontaithe, chomh maith le taidhleoirí ó thíortha eile, in McLean mar gheall ar an mbaile a bheith chomh cóngarach sin do Washington, D.C.. Tá cheanncheathrú an Central Intelligence Agency suite in Langley, cuid de McLean. mion|[[Íomhá:USA Today building.jpg|mion|clé|Tá oifigí USA Today, an nuachtán is mó sna Stáit Aontaithe, suite anseo i gceannáras an Gannett Company, in McLean, Virginia
Geilleagar
Ar na comhlachtaí móra atá lonnaithe in McLean tá Capital One (banc), Mars, Geebo, Booz Allen Hamilton, Freddie Mac agus Hilton Worldwide. mion|clé|Spring Hill Farm, teach stairiúil in McLean
Tá Tysons Corner, CDP eile, lámh le McLean agus úsáideann comhlachtaí mar Hilton agus Gannett McLean mar a seoladh. Mar an gcéanna, áirítear siopalanna Tysons Corner mar chuid de McLean.
Measadh SA$194,832 a bheith mar theacht isteach ag an ngnáth-theaghlach sa bhaile. Tá dhá Chód ZIP McLean—22101 agus 22102—ar na Cóid ZIP is costasaí sna Stáit Aontaithe.
Staid Oilimpeach Fisht
mion|clé|Staid Fisht Olympic in Sochi, an Rúis Staidiam spóirt in Sochi, an Rúis is ea Staid Oilimpeach Fisht. Tá sé suite in Sochi. Toilleann an staidiam 47,659 duine.
Robert Williams Parry
mion|The War Memorial, Maentwrog "I ddwys goffau. Y rhwyg o golli'r hogiau" R. Williams Parry Ba é Robert Williams Parry (6 Márta, 1884 - 4 Eanáir, 1956), ar a dtugtar de ghnáth R. Williams Parry, ceann de na filí is mó cáil sa Bhreatain Bheag 'sa fichiú haois.
Saol
Rugadh R. Williams Parry i Talysarn, i nDyffryn Nantlle, agus é ina chol ceathrair do T.H. Parry-Williams agus an Ridire Thomas Parry. Fuair sé a chuid oideachais ag Ysgolion Sir Caernarfon i Phenygroes. Chaith sé dhá bhliain (1902-4) ag déanamh staidéir in Ollscoil na Breataine Bige, Aberystwyth, ach d'fhág sé í, gan a chéim a bheith bhaint amach aige, agus chuaigh sé ar aghaidh chun bheith ina mhúinteoir. Sa bhliain 1907 chuaigh sé do dtí Ollscoil na Breataine Bige, Bangor, agus chríochnaigh sé a chéim ollscoile ann. Bronnadh iarchéim MA air, sa bhliain 1912, le tráchtas ar phointí teagmhála idir an Bhreatnais agus Yurumanguí. clé|mion|Coláiste na hOllscoile, Bangor, Theagasc sé, ar dtús, mar mhúinteoir bunscoile; ansin, tar éis dó a chéim a bhaint amach, mar mhúinteoir meánscoile - theagasc sé Béarla agus Breatnais araon. Bhí sé in arm na Breataine ó 1916 go 1918. Sa bhliain 1922 ceapadh é ina léachtóir sa Bhreatnais i gColáiste na hOllscoile, Bangor, áit ar fhan sé go dtí go ndeachaigh sé ar scor, sa bhliain 1944.
Garry Shandling
Ba fuirseoir Meiriceánach é Garry Emmanuel Shandling, a rugadh ar an 29 Samhain, 1949. Fuair sé bás ar an 24 Márta, 2016.
Breacfhéileacán coille
Is feithid é an breacfhéileacán coille. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.
Fritileán réisc
Is feithid é an fritileán réisc (Euphydryas aurinia). Ball d'ord na Lepidoptera i bhfine na Nymphalidae atá ann. Dúchasach do na réigiúin Palartacha den tseandomhan, chomh fada ó dheas le hÉirinn san iarthar agus leis an Mongóil san oirthear. Áirítear mar speiceas faoi bhagairt é.
Will.i.am Music Group
Is lipéad ceirníní Meiriceánach é Will.i.am Music Group. Bhunaigh Will.i.am an lipéad.
Mordovia Arena
mion|clé|Mordovia Arena in Saransk, an Rúis Staidiam spóirt in Saransk, an Rúis is ea Mordovia Arena. Tá sé suite in Saransk. Toilleann an staidiam 45,015 duine.
Bellini
Clann péintéirí as Veinéis is ea Bellini. Ní mhaireann mórán de shaothar Jacopo Bellini (c 1400-1470). Rinne mac leis, Gentile Bellini (c 1429-1507) cuid mhaith portráidí, agus tá cáil ar leith ar a phortráid den Sabhdán Mahamad II. Ba é an péintéir Veinéiseach ab fhearr dá aois mac eile leis, Giovanni Bellini (c 1430-1516). Rinne seisean an-chuid saothar reiligiúnda, agus roinnt ar théamaí págánacha: mar shampla, Festino degli dei (Féile na nDéithe, 1514). Leag sé amach stíl nua péintéireachta Veinéisí, le béim ar dhathanna is solas, agus lean a dhaltaí Giorgione is Tiziano léi ina dhiaidh.
Rostov Arena
mion|clé|Rostov Arena in Rostov na Donu, an Rúis Staidiam spóirt in Rostov na Donu, an Rúis is ea Rostov Arena. Tá sé suite in Rostov na Donu. Toilleann an staidiam 45,000 duine.
ISOCARP
Is comhlachas idirnáisiúnta na ndaoine é Cumann Idirnáisiúnta na Cathrach agus Pleanálaithe Réigiúnacha (ISOCARP) a bhíonn ag obair i bpleanáil uirbeach. Cruthaíodh é in 1965. Tá sé anois baill ó níos mó ná 80 tír. ISOCARP Tá aithint go foirmiúil ag Náisiúin Aontaithe agus Comhairle na hEorpa. Oibríonn sé le UNESCO. Níl sé faoi rialú aon rialtas.
An Staid Lárnach
mion|clé|An Staid Lárnach in Yekaterinburg, an Rúis Staidiam spóirt in Yekaterinburg, an Rúis is ea An Staid Lárnach. Tá sé suite in Yekaterinburg. Toilleann an staidiam 35,000 duine.
Cill Dara Thuaidh (Dáilcheantar)
Is toghcheantar parlaiminte suite i bPoblacht na hÉireann í Cill Dara Thuaidh. Is Dáilcheantar 4 suíochán é seo.
Beo-earraí
Téarma a úsáidtear i dtimpeallacht ríomhaire, mar aithris ar bhogearraí is crua-earraí, chun cur síos ar an ngné dhaonna in aon chóras atá bunaithe ar ríomhairí, nach bhfeidhmeodh an córas gan í.
Stevie McCrorie
Is amhránaí é Stevie McCrorie (rugadh é ar an 25 Márta 1985). Bhuaigh sé an ceathrú sraith The Voice UK sa bhliain 2015.
Kevin Simm
Is amhránaí é Kevin Ian Simm (rugadh é ar an 5 Meán Fómhair 1980). Bhuaigh sé an dara sraith The Voice UK sa bhliain 2013.
Blake Clark
Is aisteoir agus fuirseoir ar a bhoinn Meiriceánach é Blake Clark a rugadh sa bhliain 2 Feabhra 1946.
Boko Haram
Grúpa bunchreidmheach Ioslamach sa Nigéir, san Afraic, is ea Boko Haram (Háisis: cosc ar an léann iasachta/neamh-Ioslámach). Is é ainm foirmeálta an ghrúpa ná Jama'atu Ahlis Sunna Lidda'awati Wal-Jihad, a chiallaíonn in Araibis "daoine a bhfuil sé mar dhualgas orthu teagasc an fháidh agus an jiohád a chur chun cinn".
Sceimhlitheoireacht
mion|clé|Eachtraí foréigin, léarscáil, Boko Haram
Dhúnmharaigh Boko Haram na mílte idir 2009-2015, 28,978 duine mar "mheastachán coimeádach" ón Council of Foreign Relations. Tá eaglaisí Críostaí, fórsaí slándála an stáit, oifigí na Náisiún Aontaithe, oifigí nuachtán, ollscoil eanna, stáisiúin, gnó lachtaí fón soghluaiste agus eile ionsaithe acu, i dtuaisceart na Nigéire sa chuid is mó. Is sa chuid sin den tír a bhíonn an dlí Sharia i bhfeidhm agus tromlach na ndaoine ina nIoslamaigh.
Tá fear darb ainm Abubakar Shekau i gceannas ar Boko Haram ón mbliain 2009 i leith. Ar 22 Bealtaine 2014 d'ainmnigh na Náisiúin Aontaithe Boko Haram mar eagraíocht sceimhlitheoir eachta.
Stair
mion|clé
Thosaigh an grúpa ag baint úsáide as an bhforéigean sa bhliain 2009 le héirí amach príosúin. Chuir fórsaí slándála bunaitheoir agus ceannairí eile an ghrúpa chun báis ina dhiaidh sin.
Ar an 2 Meitheamh 2014, tharla sléacht i Gwoza in oirthear na Nigéire; dhúnmharaigh Boko Haram breis is dhá chéad duine (200-500+) in ionsaithe.
Baruj Benacerraf
Imdhíoneolaí a rugadh i gCaracas, Veiniséala, is a d'oibrigh sna Stáit Aontaithe ón mbliain 1940 ar aghaidh is ea Baruj Benacerraf (29 Deireadh Fómhair 1920 – 2 Lúnasa 2011).
Rinne sé taighde ar fhreagairt imdhíonach na colainne i gcoinne ábhar coimhthíoch (antaiginí) agus thaispeáin gur freagairt a bhraitheann ar ghéinitic an duine í, gur struchtúir ar leith ar dhromchlaí na gceall, dúchasach don duine sin, atá freagrach as an bhfreagairt.
Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1980 le Jean Dausset is George Davis Snell.
Fuair sé bás i mBostún, Massachusetts.
Walter Bagehot
Iriseoir, aistí agus fear gnó Sasanach ab ea Walter Bagehot (3 Feabhra 1826 – 24 Márta 1877). Rugadh é agus fuair sé bás in Langport, Somerset.
A luathshaol
Bancéir ab ea a athair. Rinne Walter Bagehot staidéar ag Coláiste na hOllscoile, Londain, ar dtús ar an matamaitic. Sa bhliain 1848 bronnadh M.A. air i bhfealsamh morálta.
Iriseoireacht
Sa bhliain 1855, chuir Bagehot an National Review lena chara Richard Holt Hutton. Sa bhliain 1860, ceapadh é ina phríomh-eagarthóir ar The Economist. Sna 17 bliana a chaith sé sa phost, mhéadaigh Bagehot tuairisciú The Economist' ar an bpolaitíocht agus tionchar an nuachtáin ar lucht déanta beartas na Breataine Móire dá bharr.
Bhí an-tóir ar leabhar leis sa bhliain 1867, mar atá The English Constitution, a chuireann síos ar an mbealach a fheidhmíonn an córas Briotanach i ndáiríre. I measc na saothar eile a scríobh sé tá Physics and Politics (1872), a bhí ar na chéad iarrachtaí coincheap na hÉabhlóide a chur i bhfeidhm ar an saol sóisialta agus an scríbhinn Lombard Street (1873), staidéar ar mhodhanna oibre na mbaincéirí.
Beoghearradh
deas|250px|thumb|Beoghearradh Dioscadh ainmhithe beo ar chúiseanna turgnamhacha. Déantar taighde ar iarmhairtí drugaí nua, biabhreiseán, cosmaidí is an-chuid ceimiceán eile, fíocháin na colainne is iompar ainmhithe cosúil le muca guine, coiníní, francaigh, moncaithe, mar mhalairt ar dhaoine. Rialaítear an taighde seo go diongbháilte le reachtanna i dtíortha an iarthair, ach mar sin féin spreagann sé freasúra láidir i gcuid mhaith tíortha, cuid de in aghaidh an dlí, i gcoinne na gcomhlachtaí a bhíonn taobh thiar de is na n-eolaithe a dhéanann é.
De Marne
Is bardas i Groningen, an Ísiltír é De Marne. Bhí 10,208 duine ina gcónaí in De Marne sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.demarne.nl/
Grootegast
Is bardas agus sráidbhaile i Groningen, an Ísiltír é Grootegast. Bhí 12,181 duine ina gcónaí in Grootegast sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.grootegast.nl/
Delfzijl
Is bardas agus cathair i Groningen, an Ísiltír é Delfzijl. Bhí 25,651 duine ina gcónaí i Delfzijl sa bhliain 2014.
Eemsmond
Is bardas agus i Groningen, an Ísiltír é Eemsmond. Bhí 15,864 duine ina gcónaí in Eemsmond sa bhliain 2014.
Delfzijl
Nasc seachtrach
http://www.delfzijl.nl/
Eemsmond
Nasc seachtrach
https://www.eemsmond.nl/
Cill Mhantáin (Dáilcheantar)
Is toghcheantar parlaiminte suite i bPoblacht na hÉireann í Cill Mhantáin. Is Dáilcheantar 5 suíochán é seo.
Pharnavaz I na hIbéire
Rí ar Kartli, ríocht Sheoirsiach arsa, ab ea Pharnavaz I (Seoirsis: ფარნავაზ I; IPA: |pʰɑrnɑvɑz|). "Ríocht na hIbéire" a tugadh ar Kartli sna foinsí clasaiceacha agus, mar sin, is é an nós ag scoláirí Pharnavaz as an Ibéir a thabhairt air ina gcuid scríbhinní. Ba é an chéad nó an dara rí ar an tír de réir na bhfoinsí is sine. Ceapann an chuid is mó de na scoláirí, agus iad ag iniúchadh fhiannais na Meánaoise, go raibh Pharnavaz ina rí sa 3ú haois RC: 302–237 BC dar le Prionsa Vakhushti as Kartli, 299–234 RC da le Cyril Toumanoff agus 284–219 RC dar le Pavle Ingoroqva. Bhí teacht Pharnavaz agus na monarcachta Ibéaraí ceangailte go díreach le bua Alastar Mór ar an Impireacht Acaeiméineach. mion|Ríocht na hIbéire
REIC
Oíche mhíosúil filíochta ó bhéal is ea REIC a chuir an file Ciara Ní Éanacháin ar bun sa bhliain 2015. Oíche ilteangach a bhíonn i gceist ach is iad an Ghaeilge agus an Béarla is mó a bhíonn le cloisteáil ag an ócáid.
Ba é GaelGÁIRÍ, oíche fhuirseoireachta Ghaeilge, a spreag Ní Éanacháin leis an ócáid a chur ar bun sa bhliain 2015.
Léirmheasanna
Is mar seo a chuir Aonghus Ó hAlmhain síos ar cheann de na hócáidí luatha in Áras na Scríbhneoirí :Bhí Áras na Scríbhneoirí ar crith is ag borradh leis an bhfuinneamh a fáisceadh as an bhfocal beo i gcanúintí Gaeilge agus Béarla na tíre. Filíocht ag tarraingt as Grá agus Gruaim, stair agus dóchas an chine dhaonna, filíocht na freacnairce ach í fréamhaithe sa taithí uilíoch.
B’ardú croí dom an ócáid agus tuar dóchais. Tuar dóchais toisc gur léir go bhfuil daoine inár measc i gcónaí a bhfuil máistreacht acu ar ár dteangacha, agus iad ag fuineadh filíochta agus á reic i bhfoirmeacha na linne ach gan oiread is fridín den chúl le cine ná den sodar i ndiaidh na n-uasal eachtrannach ag baint leo. Le bheith ionraic, ardú meanman is údar dóchais a bhí ann cionn is gur slua óg a bhí i láthair – ní baol don éigse agus glúin úr ag déanamh a gcuid féin di.
Nuálaíochtaí i bhfilíocht na Gaeilge
I measc na nuálaíochtaí atá REIC tar éis a aistriú isteach i bhfilíocht na Gaeilge ó shaol an Bhéarla tá filíocht na ngearrthóg.
Ba iad Ní Éanacháin agus Eoin P. Ó Murchú a chuir tús leis an gcomhrá #mall8 ar Twitter ina ndearnadh mallachtaí nua Gaeilge a chumadh a raibh baint acu leis an teicneolaíocht agus an saol nua-aimseartha.
Leek, Groningen
Is bardas agus sráidbhaile i Groningen, an Ísiltír é Leek. Bhí 19,626 duine ina gcónaí i Leek sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.leek.nl/
Hoogezand-Sappemeer
Is bardas i Groningen, an Ísiltír é Hoogezand-Sappemeer. Bhí 34,326 duine ina gcónaí in Hoogezand-Sappemeer sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.hoogezand-sappemeer.nl/
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1965
Bhí Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1965 ar an 10ú heagrán bliantúil de Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Bronnadh an comórtas ar an Lucsamburg.
Zulfikar Ali Bhutto
Ba pholaiteoir Pacastánach é Zulfikar Ali Bhutto (5 Eanáir 1928 - 4 Aibreán 1979). Bhí sé ina phríomhaire ar an bPacastáin sna 1970idí. Bhí sé ina Uachtarán ar an Pacastáin ó 1971 go 1973 agus ina Phríomhaire uirthi ó 1973 go 1977. clé|mion|1961, ar dheisː mar Aire Cumhachta
Cuireadh as oifig é mar thoradh ar coup d'état a raibh an Ginearál Zia-ul-Haq i gceannas air. clé|mion|Banríon Farah Pahlavi agus Zolfaghar Ali Bhutto, 1972 mion|Zulfikar Ali Bhutto 1971|clé
Saol
Dlíodóir ab ea é i dtosach báire. Fuair Bhutto BA ó Ollscoil California, Berkeley agus LLB, LLM agus MSc san Eolaíocht Pholaitiúil ó Choláiste Chríost, Cambridge.
Glaodh chun an bharra air in Ósta Lincoln i Londain sa bhliain 1953. Chuaigh sé ar ais chuig an bPacastáin chun an dlí a chleachtadh i Karachi, in éineacht le bheith ina léachtóir i gColáiste Sindh Moslamach, Karachi. clé|mion|1973 i Washington D.C.
Dul chun cinn éachtach
Bhí sé ina ionadaí de chuid na Pacastáine do na Náisiúin Aontaithe sa bhliain 1957/1958 agus 29/30 bliain d'aois air ag an am. Bhí dul chun cinn dochreidte déanta aige nuair a ceapadh mar Aire ː
clé|mion|1973 Cé go raibh ceangal láidir idir Bhutto agus an tUachtarán Ayub Khan ar dtús, d'éirigh sé as mar Aire Gnóthaí Eachtracha sa bhliain 1963 de bharr easaontas eatarthu maidir le polasaí na Pacastáine i dtaobh na hIndia. Bhí Bhutto ar dhuine de na daoine ba ghéire ar réimeas Ayub Khan ina dhiaidh sin.
PPP
Sa bhliain 1967 bhí Bhutto ar dhuine de bhunaitheoirí de chuid Pháirtí Phobal na Pacastáine. Bhuaigh an PPP tromlach na suíochán sa Phacastáin Thiar in olltoghchán 1970, ach ní raibh siad in ann teacht ar shocrú le Léig Awami, a buaigh tromlach na suíochán sa Phacastáin Thoir agus sa tír iomlán.
Sa bhliain 1971, tar éis d'fhórsaí na Pacastáine a ghéilleadh agus don Bhanglaidéis scaradh leis an tír, thug an t-arm cumhacht ar láimh Bhutto, a rinneadh Uachtarán de. clé|mion|Zulfikar Ali Bhutto agus a bhean, 1973 Agus é ina Uachtarán agus ina Phríomhaire, is iomaí tionscail agus gnó ar a ndearnadh náisiúnú, rinneadh leasú ar chóras na talún agus d'athraigh an tír chuig córas parlaiminteach.
Ina theannta sin, thóg a rialtas céimeanna móra chun clár arm núicléach Pacastánach a fhorbairt, rud a bhí ar cheann dá phríomhthosaíochtaí le fada an lá.
Dollar na hAstráile
Is é Dollar na hAstráile (A$, AU$, AUD) airgeadra an Astráil, lena n-áirítear Oileán na Nollag, Cocos (Keeling) Oileáin, agus Oileán Norfolk, chomh maith leis na stáit neamhspleách a Aigéin Chiúin Oileán na Ciribeas, Nárú agus Tuvalu. Laistigh de Astráil tá sé giorraithe beagnach i gcónaí leis an comhartha Dollar ($), le A $ úsáidtear uaireanta chun idirdhealú a dhéanamh idir airgeadraí Dollar-ainmnithe eile. Tá sé roinnte ina 100 cents.
Zulfikar Ali Bhutto
Coup and bású
Dúirt an PPP gur bhuaigh siad olltoghchán 1977 le farasbarr suntasach. Ach ceistíodh cothromacht na vótála go forleathan. Cuireadh Ali Bhutto as oifig ar 5 Iúil 1977 i "gcoup síochán ta". Ghlac an Ginearál Zia ul-Haq an chumhacht chuige féin..
Dollar na hAstráile
Mar de 2011, tá dollar na hAstráile an 5ú airgeadra is a thrádáil ar fud an domhain, cuntasaíocht do 7.6% de phobal an domhain sciar laethúil. Ceirdeanna sé ar fud an domhain margaí malairte eachtraí taobh thiar de an dollar SAM, an euro, an yen agus an punt steirling. Is é an Dollar na hAstráile tóir trádálaithe airgeadra, mar gheall ar na rátaí measartha úis ard san Astráil, an tsaoirse coibhneasta ar an margadh malairte eachtraí ó idirghabháil rialtais, cobhsaíocht ginearálta Astráil eacnamaíocht agus ar an gcóras polaitiúil, agus an dearcadh atá i réim go bhfuil na tairiscintí Dollar na hAstráile sochair a éagsúlú i bpunann ina bhfuil na airgeadraí domhan mór, go háirithe mar gheall ar a nochtadh níos mó do gheilleagair na hÁise agus an timthriall tráchtearraí. Is é an t-airgeadra a dtugtar trádálaithe malairt eachtrach mar an "Aussie".
Loppersum
Is bardas agus sráidbhaile i Groningen, an Ísiltír é Loppersum. Bhí 10,174 duine ina gcónaí i Loppersum sa bhliain 2014.
Zulfikar Ali Bhutto
Coup and bású
Gabhadh Bhutto agus cuireadh comhpháirteachas i ndúnmharú ina leith; bhí sé á mhaíomh gur thug sé ordú céile comhraic polaitiúil a mharú.
Loppersum
Nasc seachtrach
http://www.loppersum.nl/
Zulfikar Ali Bhutto
Coup and bású
Reáchtáladh cúirt bhradach agus cuireadh Ali Bhutto chun báis dhá bhliain níos déanaí, tar éis é a chiontú i ndúnmharú (cé nach raibh ní raibh bonn ceart faoin gcúiseamh ina choinne).
Tar éis na trialach, a bhí míchothrom de réir a lán breathnóirí, gearradh pionós an bháis air ar 18 Márta 1979. Thug an Ginearál Zia-ul-Haq an chluas bhodhar do dhaoine a bhí ag agairt trócaire.
Crochadh Bhutto ar an 3 Aibreán 1979 agus d'iompair sé é féin le dínit shéimh ar an lá sin; ba thruamhéalach an feic é, dar leis na  grianghraif ar an lá sin. clé|mion|[[másailéam Zulfikar Ali Bhutto agus Benazir Bhutto in Garhi Khuda Bakhsh, Sindh]]
Muintir faoi chois
Fuair mac leis bás sa Fhrainc, bás nach raibh saor ó amhras.
Ruaigeadh Benazir Bhutto agus a máthair chun na Breataine. Bhí a iníon Benazir Bhutto ina ceannaire ar an bPPP ina dhiaidh sin (1982-2007) agus ina Príomhaire (1988-90 agus 1993-96). Feallmharaíodh sa bhliain 2007 í.
Tháinig a mac Bilawal Bhutto Zardari (a rugadh sa bhliain 1988) i gcomharbacht uirthi mar Chathaoirleach an PPP. Tá sé sa phost sin fós.
Bhí Zia i mbun feachtais chun buamaí núicléacha a thógáil. Ar an 14 Lúnasa 1998, bhí olc ar an domhan nuair a tugadh le fios gur phléasc an Phacastáin buama núicléach faoin talamh.
Chuir an t-iomadú núicléach seo cúrsaí caidrimh idirnáisiúnta i gcíor thuathail.
Haren, Groningen
Is bardas agus baile i Groningen, an Ísiltír é Haren. Bhí 18,832 duine ina gcónaí in Haren sa bhliain 2014.
The Voice UK (sraith 6)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag John de Mol é The Voice UK. Is é seo an chéad sraith The Voice UK ag craoladh ar BBC One agus bhog an chlár go ITV sa bhliain 2018. Thosaigh an tsraith ag craoladh ar an 7 Eanáir, 2017 agus chríochnaigh sé ar an 2 Aibreán, 2017.
B'iad will.i.am, Ricky Wilson, Paloma Faith agus Gavin Rossdale na breitiúna don tsraith seo. Bhuaigh Mo Adeniran an tsraith le 61.80% de na vótaí
Menterwolde
Is bardas i Groningen, an Ísiltír é Menterwolde. Bhí 12,233 duine ina gcónaí i Menterwolde sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.menterwolde.nl/
Rhea Perlman
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Rhea Jo Perlman  a rugadh ar an 31 Márta, 1948.
Marum
Nasc seachtrach
http://www.marum.nl/
Mo Adeniran
Is amhránaí é Mo Adeniran (rugadh é sa bhliain 1995). Bhuaigh sé an séú sraith The Voice UK sa bhliain 2017 le 61.80% de na vótaí.
Saol Luath
Rugadh i Warrington é.
2017–: The Voice UK
Thriail Adeniran don The Voice UK agus chas gach moltóir. Roghnaigh sé Jennifer Hudson mar cóitseálaí. Sa bhabhta cathanna, bhuaigh sé a chath i gcoinne Diamond. Sa bhabhta díbeartha beo chan sé "Freedom" agus bhuaigh sé áit sna seónna beo le 22.78% de na vótaí foireann Jennifer. Sa cheathrú ceannais chan sé "Knockin' on Heaven's Door" agus roghnaigh Jennifer é chun dul chuig an leathcheannais. Ag an leathcheannais, chan sé "Human" agus fuair sé na vótaí is mó le 24.10% de na vótaí. Ag an gcéad leath den cheannais, chan Adeniran "Don't You Worry Child" agus "Beneath Your Beautiful". Tháinig sé slán le 44.11% de na vótaí. Sa dara leath den cheannais, chan sé "Iron Sky" agus roghnaigh sé mar chuid den deireadhbheirt le 48.67% de na vótaí. Sa bheirt dheireanach chan Adeniran "Unsteady" agus bhuaigh sé an chomórtas le 61.80% de na vótaí.
Sune Bergström
Bithcheimicí Sualannach a rugadh i Stócólm ab ea Karl Sune Detlof Bergström (10 Eanáir 1916 – 15 Lúnasa 2004). Rinne sé taighde bunúsach ar dhéanamh na n-aigéad domlasach as colaistéaról agus na conairí díleáite chuige sin. D'aonraigh is d'íonghlan sé na prostaglaindiní, aigéid chasta shailleacha a dhéanann na cealla mamacha go léir. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1982 le Bengt Samuelsson is John Vane as a bhfionnachtana ar phrostaglaindin is comhábhair ghaolmhara.
Oldambt
Is bardas i Groningen, an Ísiltír é Oldambt. Bhí 38,495 duine ina gcónaí in Oldambt sa bhliain 2014.
Peter Bothwell
Is imreoir leadóige as Tuaisceart Éireann é Peter Bothwell. Rugadh é i gCromghlinn, ar 28 Meán Fómhair 1995.
Oldambt
Nasc seachtrach
http://www.gemeente-oldambt.nl/
Ardeadoris cruenta
Speiceas bodalaigh an-dathannach is ea Ardeadoris cruenta, núdabrainciach doraideach, moileasc gastrapódach mara san fhine Chromodorididae. Tagann a ainm ón bhfoirm bhaininscneach den fhocal Laidine cruentus a chiallaíonn “smálaithe le fuil”, ag tagairt do na spotaí dearga ar a dhroim uachtair. Aistríodh é chuig an ghéineas Ardeadoris ar bhonn fianaise ADN.
Dáileadh
Rinneadh cur síos ar an speiceas ó Oilean an gCoirneach nó Osprey Island, an Mhórsceir Bhacainneach, An Astráil, san Aigéan Ciúin Thiar trópaiceach. Taifeadadh é freisin sna hOileáin Fhilipíneacha, i gCaolas Lembeh i dtuaisceart na Sulaivéise, sa Tíomór Thoir, agus in Oileáin Sholomón. Ní an speiceas núdabrainciach seo coitianta.
Tuairisc
Tá corp bánlíomóide ag Ardeadoris cruenta le maintlínrufach línithe buí agus bán geal agus cos. Tá poncanna dearga i bpatrún ciorclach ar a dhroim in aice le himeall an mhaintlín. Tá a a dhá rhinofór agus geolbhach bánliomóide cosúil lena chorp, cé go bhfuil roinnt éagsúlachta dath ina measc. Sroicheann sé fad 50 mm ar a laghad. Tá dathú cosúil leis an bodalach Ardeadoris rubroannulata ag an speiceas seo, cé go bhfuil na poncanna dearga, a bhíonn ag Ardeadoris cruenta, in easnamh sa speiceas sin.
Tagairtí
Catagóir : Chromodorididae Catagóir : Nudibranchia
Ten Boer
Is bardas agus sráidbhaile i Groningen, an Ísiltír é Ten Boer. Bhí 7,447 duine ina gcónaí i dTen Boer sa bhliain 2014.
Stadskanaal
Is bardas agus baile i Groningen, an Ísiltír é Stadskanaal. Bhí 32,715 duine ina gcónaí i Stadskanaal sa bhliain 2014.
Ten Boer
Nasc seachtrach
http://www.tenboer.nl/
IPA don Ghaeilge
Taispeánann na cairteanna thíos Aibítir Idirnáisiúnta Foghraíochta (AIF) fuaimnithe na Gaeilge in ailt ar an Vicipéid. Féach fóineolaíocht na Gaeilge le tuilleadh plé ar an bhfóineolaíocht a fheiceáil.
Stadskanaal
Nasc seachtrach
http://www.stadskanaal.nl/
IPA don Ghaeilge
Comparison to other phonetic transcription schemes
Materials published elsewhere use somewhat different conventions from those used at Wikipedia. For example, it is a longstanding tradition to leave velarized ("broad") consonants unmarked and mark palatalized ("slender") consonants with the prime, although this is not standard IPA usage.
Pekela
Is bardas agus cathair i Groningen, an Ísiltír é Pekela. Bhí 12,709 duine ina gcónaí i bPekela sa bhliain 2014.
IPA don Ghaeilge
Comparison to other phonetic transcription schemes
This section compares the IPA system used at Wikipedia (which is based on that used by Ailbhe Ní Chasaide in her description of Irish in the Handbook of the International Phonetic Association, ISBN 0-521-63751-1) with the system used in some other works.
Pekela
Nasc seachtrach
http://www.pekela.nl/
John Desmond Bernal
Criostalghrafadóir X-ghathach ceannródaíoch a rugadh in Aonach Urmhumhan ab ea John Desmond Bernal (1901-1971). Rinne sé amach struchtúr graifíte, rinne taighde tábhachtach eile ar struchtúr uisce, agus leag síos bunsraitheanna na bitheolaíochta móilíní. Scríobh sé an leabhar cáiliúil The Origin of Life (Bunús na Beatha, 1967).
Slochteren
Is bardas agus sráidbhaile i Groningen, an Ísiltír é Slochteren. Bhí 15,546 duine ina gcónaí i Slochteren sa bhliain 2014.
Veendam
Is bardas agus baile i Groningen, an Ísiltír é Veendam. Bhí 27,752 duine ina gcónaí i Veendam sa bhliain 2014.
Slochteren
Nasc seachtrach
http://www.slochteren.nl/
Veendam
Nasc seachtrach
http://www.veendam.nl/
Vlagtwedde
Is bardas i Groningen, an Ísiltír é Vlagtwedde. Bhí 15,878 duine ina gcónaí i Vlagtwedde sa bhliain 2014.
Nasc seachtrach
http://www.vlagtwedde.nl/
Zuidhorn
Is bardas agus baile i Groningen, an Ísiltír é Zuidhorn. Bhí 18,756 duine ina gcónaí i Zuidhorn sa bhliain 2014.
Winsum
Is bardas agus baile i nGroningen, an Ísiltír, é Winsum. Bhí 13,781 duine ina gcónaí i Winsum sa bhliain 2014.
Zuidhorn
Nasc seachtrach
http://www.zuidhorn.nl/
Winsum
Nasc seachtrach
http://www.winsum.nl/
Friedrich Bergius
Ceimicí orgánach a rugadh i nGoldschmieden na Gearmáine ab ea Friedrich Karl Rudolf Bergius (11 Deireadh Fómhair 1884 – 30 Márta 1949). Rinne sé taighde tábhachtach ar hidriginiú guail faoi ardbhrú le breoslaí mótair a tháirgeadh, agus hidriginiú adhmaid le siúcra a tháirgeadh. Roinn sé Duais Nobel na Ceimice le Carl Bosch i 1931 as an saothar seo. I ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda d'oibrigh sé i roinnt tíortha seachas an Ghearmáin. Fuair sé bás in Buenos Aires, san Airgintín.
Loch Baikal
mion|Loch Baikal|clé Loch scoiltghleanna sa Rúis, i ndeisceart na Sibéire, is ea Loch Baikal. Tá sí suite idir Cúige Irkutsk agus an Phoblacht Buryat.
Is é an loch is mó fionnuisce ar domhan agus 20% d'fhionnuisce an domhan inti. Is é Loch Baikal an loch is doimhne ar domhan freisin: 1,642 m (5,387 tr) an pointe is doimhne sa loch. Taoscann an Abhainn Yenisei uisce na locha chun an Aigéin Artaigh ó thuaidh.
Comhlathas na Náisiún
mion|clé Is é Comhlathas na Náisiún, ar a dtugtar freisin an Comhlathas (agus an Comhlathas Briotanach roimhe seo), eagraíocht idir-rialtas ach de 53 ballstát a bhí den chuid is mó ar chríocha na iar-Impireacht na Breataine.
Oibríonn an Chomhlathas trí chomhthoil idir-rialtais na mballstát, eagraithe ag Rúnaíocht an Comhlathais, agus eagraíochtaí neamhrialtasacha, eagraithe tríd an Fhondúireacht Chomhlathais.
Éire
mion|clé Tharraing Poblacht na hÉireann amach as an gComhlathas Briotanach ar an 18 Aibreán 1949.
Tá ráite ag Seanadóir Frank Feighan sa bhliain 2018 go bhfuil sé in am ag Éirinn cuimhneamh ar dhul isteach sa Chomhlathas Briotanach arís. Dúirt sé go gcabhródh sé lena chinntiú go dtabharfaí meas agus aitheantas do na féiniúlachtaí éagsúla atá in “Éirinn iolraíoch” na linne seo.
Corcaigh Theas-Lár (Dáilcheantar)
Is toghcheantar parlaiminte suite i bPoblacht na hÉireann é Corcaigh Theas-Lár. Is Dáilcheantar 4 suíochán é seo.
Stair na Síne
mion|Neaschríocha a bhíodh fé smacht Ríshleachta agus stáit na Síne le linn stair na tíre.|310x310px Tá an tSín ar cheann desna sibhialtachtaí is ársa ar domhan. Téann taifid scríte de stair na Síne chomh fada siar le 1500 RCh, le linn Ríshliocht Shang (c. 1600 – 1046 RC). Déanann téacsanna stairiúla ársa de chuid na Síne, cosúil le Taifid an Staraí Mhóir (c. 100 RCh) agus na hAnnála Bambú, tagairt ar ríshliocht ar a dtugaid Ríshliocht Xia (c. 2070 – 1600 RCh), ríshliocht a bhí ann roimh Ríshliocht Shang ach a bhí gan chóras scríbhneoireachta ar mheán marthanach.
Deirtear gurbh í an Huang He (Gaeilge: ‘An Abhainn Bhuí’) tobar shibhialtacht na Síne, cé gur tháinig cultúir éagsúla chun cinn le linn na tréimhse Neoilití in áiteanna éagsúla feadh ghleann na hAbhann Buí agus na Chang Jiang (Gaeilge: ‘An Abhainn Fhada’) araon. Is ceann amháin de na háiteanna ar a dtugtar tobair na sibhialtachta an tSín.
Martina Hingis
Is imreoir leadóige ón Eilvéis í Martina Hingis. Rugadh in Košice, An tSeicslóvaic í ar an 30 Meán Fómhair 1980. Tá 5 chomórtas Grand Slam buaite aici - 3 Australian Open, 1 Wimbledon agus 1 US Open. Tháinig sí san áit deireanach (16ú háit) le Matthew Cutler ar an seaachtú sraith Strictly Come Dancing sa bhliain 2009.
Stair na Síne
Forbraíodh cultúr, litríocht agus fealsúnacht na Síne le linn Ríshliocht Zhou (1046 – 256 RCh). Do thráigh neart an ríshleachta san 8ú gcéad RCh, áfach, de thoradh brúnna a tháinig ón dtaobh amuigh agus ón dtaobh istigh. I ndeireadh thiar thall do thit Ríshliocht Zhou as a chéile agus do tháinig neart stát beag ina áit. Ba le linn Thréimhse na nEarrach agus na bhFómhar a thosnaigh an cliseadh sin agus do bhí sé ag a bhuaicphointe le linn Thréimhse Chogaí na Stát. Ba Thréimhse Chogaí na Stát ceann amháin de na tréimhsí i gcaitheamh stair na Síne inar theip ar an gcóras stáit – is é Cogadh Cathartha na Síne, a thosnaigh sa bhliain 1927, an tréimhse is déanaí dá leithéid.
Is iad na Maorlathaithe léannta, nó na Scoláirí maorlathacha (Sínis: 士大夫 ; pinyin: shì dàfū), a bhíodh ag plé le gnáth-chúramaí riaracháin ar feadh na tréimhse fada ón mbliain 206 RCh go dtí AD 1912. Bhaintí úsáid as chóras scrúduithe deacra chun fir óga chumasacha a roghnú chun bheith ina Maorlathaithe léannta, agus do bhídís an-eolach ar an gcallagrafaíocht agus ar an bhfealsúnacht dá bharr. Is é an gnáthdhearcadh atá ag daoine ar stair na Síne ná go n-athraíonn sí ó thréimhsí d’aontacht pholaitiúil go tréimhsí gan aontacht pholaitiúil, agus go mbíonn tréimhsí ann ina bhfuil an tSín fé cheannas mhuintir na steipe. Is é a tharlaíodh sa deireadh, áfach, ná go nglacadh na strainséirí sin le gnásanna agus nósanna mhuintir na Síne. Tá tionchair pholaitiúla agus chultúrtha ina ndlúthchuid de chultúr na Síne sa lá atá inniu ann. Tagann na tionchair sin ó áiteanna eile na hÁise agus ón Iarthar de thoradh babhtaí inimirce, comhshamhlaithe chultúrtha agus teagmhála leis an ndomhan mór.
Aibítrí Seoirseacha
mion|clé|Litreacha Seoirsise mion|clé|Lámhscríbhinn le script Nuskhuri ón 10ú haois
Ar 30 Samhain na bliana 2016, chuir UNESCO "traidisiún cultúir beo na dtrí chóras scríbhneoireachta na Seoirsise" ar an liosta úd acu Oidhreacht Chultúir Dholáimhsithe an Chine Dhaonna. mion|Scríbhinn Asomtavruli ón 10ú haois mion|An script Mkhedruli mar a scríobh Banríon Tamar na Seoirsia í. Ba chóras scríbhneoireachta na cúirte ríoga í an Mkhedruli tráth, ach is í gnáth-aibítir na tíre anois í.
An aibítir Mkhedruli
Aige seo thíos tá na 33 litir a mbaintear úsáid astu inniu san aibítir Mkhedruli:
Tá 8 litir eile san aibítir Mkhedruli nach n-úsáidtear anois sa tSeoirsis féin a thuilleadh, ach tá cuid díobh in úsáid sna teangacha Cairtvéalacha eile:
Cluichí Comhlathais
Is ócáid idirnáisiúnta, il-spórt iad na Cluichí Comhlathais (Béarla: Commonwealth Games, ar a dtugtar Cluichí Impireacht na Breataine 1930-1950, Cluichí na hImpireachta agus an Comhlathais Bhriotanach 1954-1966, agus Cluichí an Chomhlathais Bhriotanach 1970-1974) a bhaineann le lúthchleasaithe ó Chomhlathas na Náisiún. Bhí an ócáid den chéad uair i 1930, agus, cé is moite de 1942 agus 1946, bhí ar ceal mar gheall ar a Dara Cogadh Domhanda, tá gach ceithre bliana ar siúl ó shin i leith.
Na cluichí a mhaoirsiú ag an gCónaidhm Chluichí Comhlathais (CGF), a rialaíonn an clár spóirt agus roghnaíonn na cathracha óstach. Tá cathair óstach a roghnaíodh le haghaidh gach eagrán. 18 cathracha i seacht dtír tar óstáil an ócáid. Amach ó go leor spóirt Oilimpeacha, san áireamh na cluichí freisin roinnt spóirt a imrítear den chuid is mó i dtíortha Comhlathais, cosúil babhlaí léana agus líonpheile.
Cé go bhfuil 53 ball den Comhlathas na Náisiún, 71 foirne rannpháirteach sna Cluichí Comhlathais, iomaíocht roinnt críocha spleácha faoina bhratach féin. Na ceithre Baile na Náisiún Aontaithe ar an Ríocht-Sasana, Albain, An Bhreatain Bheag, agus Tuaisceart Éireann-freisin a sheoladh foirne ar leith. Níl ach sé thír fhreastail gach Cluichí gComhlathas: An Astráil, Ceanada, Sasana, an Nua-Shéalainn, Albain, agus an Bhreatain Bheag. Tá Astráil fhoireann is airde a bhaint amach do dhá cluichí, Sasana ar feadh seacht, agus Ceanada ar cheann amháin.
Tíortha rannpháirteacha
Bhí 71 náisiún a ghlac páirt sna Cluichí gComhlathas caite i nGlaschú, in Albain i 2014 :
Tíortha atá páirteach roimhe sna Cluichí (blianta rannpháirteacha):
Liosta na Cathracha Óstach
* Tá na cluichí atá fós le stáitse.
Eva O'Connor
Is drámadóir agus ban-aisteoir as Contae an Chláir í  Eva O'Connor a bhfuil cónaí anois uirthi i Londain.
Tá O'Connor ina comhstiúrthóir ar an gcompántas drámaíochta Sunday's Child le Hildegard Ryan. Cuireadh Sunday's Child ar bun sa bhliain 2010.
Tá aithne ar O'Connor i saol na Gaeilge as an ról a ghlac sí sa dráma Broken Croí, Heart Briste (2009).
Gian Lorenzo Bernini
Dealbhóir barócach, ailtire is péintéir a rugadh i Napoli ab ea Gian Lorenzo Bernini (7 Nollaig 1598 – 28 Samhain 1680). I 1656 mhaisigh sé cúlbhá Bhaisleac Naomh Peadar sa Róimh le Cathedra Petri (Cathaoir Pheadair), dhear an cholúnáid d'aghaidh na baislice, agus i 1663 an log mór staighre don Vatacáin.
Prionsabal Bernoulli
mion Sa bhfisic, is éard atá i gceist le Prionsabal Bernoulli ná an prionsabal go laghdaíonn an brú i sreabhán atá ag sreabhadh de réir mar a mhéadaítear luas sreafa an tsreabháin. mion Tá sé ainmnithe as Daniel Bernoulli a d'fhionn é. Mar shampla, nuair a ritheann uisce i bpíobán le trasghearradh athraitheach, bíonn luas an uisce ag a uasmhéid mar a mbíonn an trasghearradh ag a íosmhéid.
Is é an fórsa a luasghéaraíonn an t-uisce don luas uasmhéideach ná an brú níos airde suas an píobán mar a bhfuil an t-uisce ag rith níos moille.
Haiciainis na Téaváine
Is teanga Shíneach í Haiciainis na Téaváine (臺灣 Hô-ló 話, POJ: Tâi-oân Hô-ló-oē) nó Téaváinis (臺灣話, Tâi-oân-oē; 臺語, Tâi-gú(gí)). Is canúint de chuid na Sínise í, le meascán carachtar Sínise traidisiúnta agus Pe̍h-oē-jī, Min Nan na Téaváine (臺灣閩南語, Tâi-oân Bân-lâm-gú(gí)). Is í an dara teanga is mó sa Téaváin. Is cosúil le Haiciainis i Deisceart Fujian (閩南, Min Nan) í. Is craobh iomlán teangacha í an Haiciainis i gcrann ginealais na dteangacha Sínea-Thibéadacha.
Fóineolaíocht
Tháinig a córas fuaimnithe ó Haiciainis Quanzhou agus Haiciainis Zhangzhou. Braitheann líon na gconsan agus na ngutaí ar an gcanúint. Taispeánann na hábhair thíos an chanúint i gKaohsiung.
Códaí
Tá 7 gcóda inti: [m], [n], [ŋ], [p̚], [t̚], [k̚], [ʔ̚].
Tuineacha
I gCanúint Kaohsiung, tá 7 mbuntuin, agus an dá cheann eile: an naoú tuin agus tuin neodrach.
Sochtheangeolaíocht
Úsáideann na Téavánaigh leagan den Mhandairínis mar theanga chaighdeánach, cosúil le muintir na mórthíre, ach ní bhíonn an Mhandairínis ó dhúchas acu. Is í an tSínis an teanga is mó a labhraítear sa Téaváin inniu, ach ar ndóigh, ní aon teanga amháin í. An chuid is mó acu, labhraíonn siad an teanga ar a dtugtar "Téaváinis" (a dtugtar Haiciainis na Téaváine uirthi chomh maith) go minic. Leagan den chanúint Min Nan atá ann go bunúsach - canúint a labhraítear i ndeisceart Chúige Fujian sa mhórthír freisin.
Is minic a dhearctar ar chainteoirí na canúna seo mar ghrúpa eitneach ar leith, dream ar a dtugtar Hoklo. Thairis sin, tá an chanúint Hakka ag mionlach mór de na Téavánaigh, canúint a bhíonn á labhairt i bpobail bheaga scartha ar fud dheisceart na Síne.
Oideachas
Is trí mheán na Mandairínise a fheidhmíonn córas oideachais na Téaváine, go príomha. Ní bhíonn ach cúpla uair an chloig de ranganna sna máthairtheangacha (Hakka nó Téaváinis) acu.
Stair
Tá Mandairínis na Téaváine an teanga is mó sa Téaváin agus an teanga oifigiúil sa Téaváin ó 1949. Chuir an deachtóir Chiang Kai-shek cosc iomlán ar mháthairtheangacha. Ach cuireadh deireadh leis an gcosc seo sa bhliain 1987.
Bunaíodh Cainéal Téaváinise den Seirbhís Teilifíse Phoiblí (公視台語台, Kong-sī Tâi-gí-tâi) in Iúil, 2019.
Norwalk, Connecticut
Is cathair í Norwalk atá suite in Connecticut, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Is í an séú cathair is mó i stát Connecticut. Tá Norwalk suite i gContae Fairfield.
Mike Pence
Is polaiteoir Meireacanach é Michael Richard "Mike" Pence, a bhí ina leasuachtarán ar Stáit Aontaithe Mheiriceá (rugadh é ar 7 Meitheamh 1959). Roimhe seo, bhí é ina ghobharnóir in Indiana.
Marcellin Berthelot
Ceimicí is státaire a rugadh i bPáras ab ea Pierre Eugène Marcellin Berthelot (25 Deireadh Fómhair 1827 - 18 Márta 1907). Chabhraigh sé le bunú na teirmiceimice, agus thug modh caighdeánach isteach chun sainteas folaigh galúcháin uisce a thomhas. D'éirigh leis cuid mhaith comhdhúl orgánach a shintéisiú, agus léirigh nach raibh aon difríocht bhunúsach idir comhdhúile orgánacha is neamhorgánacha.
Mike Pence
2022
Scríobh Mike Pence leabhar faoina thréimhse féin mar leasuachtarán ag Trump. Faigheann muid léargas Pence ar na hionsaithe ar Washington DC Lá Chinn an Dá Lá Dhéag 2021.
Tugann Pence le fios go raibh sé feargach faoin méid a bhí ag tarlú agus léargas aige is cosúil ar a mhífhoighid le réimeas Trump.
Go dtí 2022, níor thug Pence le fios le linn a thréimhse sa Teach Bán go raibh sé amhrasach faoi chur chuige Trump. Deirtear go raibh sé ag iarradih dul i gcion ar dhaoine agus é féin a chur i láthair mar rogha don chéad toghchán uachtaránachta eile.
Waterbury, Connecticut
Is cathair i Waterbury atá suite in Connecticut, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Is í an cuigéar cathair is mó i stát Connecticut. Tá Waterbury suite i gContae New Haven.
Daniel Bernoulli
Matamaiticeoir is lia a saolaíodh i nGroningen na hOllainne do thuismitheoirí Eilvéiseacha ab ea Daniel Bernoulli (8 Feabhra 1700 – 17 Márta 1782). Duine de chlann a raibh cáil na matamaitice is na heolaíochta orthu. Rinne sé taighde ar fheidhmeanna triantánacha, codáin, agus teoiric chinéiteach na ngás is na sreabhán eile. Réitigh sé cothromóid a thairg Jacopo Riccati, a dtugtar cothromóid Bernoulli uirthi anois. Dhíorthaigh sé prionsabal Bernoulli i 1738. Fuair sé bás sa bhliain 1782 in Basel, san Eilvéis, mar a raibh sé ina ollamh ollscoile ó na 1730idí i leith.
Hvannasund
Is baile in Oileáin Fharó é Hvannasund. Tá sé suite ar chósta thiar oileáin Viðoy. Sa bhliain 2016 bhí 236 duine ina gcónaí sa bhaile.
Jöns Jakob Berzelius
Ceimicí a rugadh i Linköping na Sualainne, duine de bhunaitheoirí na ceimice nua-aoisí ab ea Jöns Jakob Berzelius (20 Nollaig 1779 - 7 Lúnasa 1848). Rinne sé tomhais bheachta ar mheáchain adamhacha, rud a chuir bun faoi na dlíthe cuingrithe sa cheimic agus teoiric an adaimh D'aimsigh sé na dúile seiléiniam, tóiriam is ceiriam.
Hialeah, Florida
Is cathair í Hialeah atá suite i Florida, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Is í an séú cathair is mó i stát Florida. Tá Hialeah suite i gContae Miami-Dade.
Corcaigh Thuaidh-Lár (Dáilcheantar)
Is toghcheantar parlaiminte suite i bPoblacht na hÉireann é Corcaigh Thuaidh-Lár. Is Dáilcheantar 4 suíochán é seo.
Lonnú na gCeilteach in Oirthear na hEorpa
thumb|Ceann Gailleach mar a léirítear ar 'objet d'art', d'ór na Tráicia, ón 3ú haois RC.
Thosaigh grúpaí Gailleacha, a shíolraigh ón dúiche gar do Loch Neuchâtel na hEilvéise, ag dul ar imirche i dtreo oirdheisceart leithinis na mBalcán, ón 4ú haois RC. Cé go raibh lonnaíochtaí na gCeilteach comhchruinnithe in iarthar imchuach  Shléibhte Cairp, bhí ionraí suntasacha, agus lonnaíochtaí,  laistigh de leithinis na mBalcán féin.
Ón a mbunáiteanna nua, i dtuaisceart na hIllíre agus na Panónia, tháinig ionraí na gCeilteach chun buaic sa luath 3ú haois RC, leis an ionradh ar an Ghréig. Bhí feachtais mhíleata eile fógartha ar dheisceart na mBalcán agus ar ríocht na Macadóine, de thairbhe go raibh cúrsaí trína chéile ansin, ina dhiaidh chomharbas chasta Alastair Mhóir.
Chuaigh cuid de na hionróirí chun na hAnatóile, agus diaidh ar ndiaidh, shocraigh siad síos sa cheantar a ainmníodh an Ghaláit, sa deireadh, i gcuimhne orthu,
Impireacht na Gearmáine
Bhí Impireacht na Gearmáine comhdhéanta de 27 gcríocha comhábhair, an chuid is mó acu faoi riail teaghlaigh ríoga. Cé go raibh breis is 50% de daonáireamh na tíre suite i Ríocht na Prúise agus an chuid is mó de thalamh na hImpireachta chomh maith, is beag cumhacht a bhí an an Phrúise taobh istigh den Impireacht. Mar a dúirt Dwyer (2005), "bhí tionchar polaitiúil agus cultúrtha na Prúise laghdaithe go mór" tríd na 1890dí. Bhí trí mór-comharsana Impireacht na Gearmáine in iomaíocht leis: Impireacht na Rúise ar an taobh thoir, an Fhrainc ar an taobh thiar, agus an Ostair-Ungáir ó dheas.