cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taranis
mion|clé|'' [[Coire Gundestrup, déanta idir between 200 RC agus AD 300, meastar go bhfuil thought to have a depiction of Taranis léirithe lastigh den choire ar tíl C]]
Feictear sa Ghaill an-chuid léirithe de dhia féasógach agus caor thintrí i láimh amháin aige agus roth sa láimh eile. Is amhlaidh gur nascadh le chéile é le Iúpatar na Rómhánach.
Gwauncaegurwen
51.7902°N, -3.8805°W
Ríthe na Deasmhumhan
Seo a leanas liosta ríthe na Deasmhumhan. De shliocht Mhic Cárthaigh an chuid is mó dóibh.
Gwauncaegurwen
Baile i Castell-nedd Port Talbot, an Bhreatain Bheag, is ea Gwauncaegurwen, 59.6 km ó Caerdydd agus 261 ó Londain. Tá daonra 4,100 ann, agus tá 2,352 (57.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Bumbóg earr-rua
Is feithid í an bhumbóg earr-rua. Ball d'fhine na Apidae atá ann.
Iomáint
deas|300px|mion|[[Camán agus sliotar.]] Cluiche foirne atá san iomáint (nó iománaíocht) ina mbaintear feidhm as maide ar a dtugtar camán agus liathróid ar a dtugtar sliotar. Tá bunús réamhstairiúil ag an spórt, a imrítear in Éirinn don chuid is mó, agus deirtear go bhfuil sé ar cheann de na cluichí foirne is sciobthaí ar domhan. Ceann de na cluichí Gaelacha atá ann, agus is é an Cumann Lúthchleas Gael a reachtaíonn an spórt. Tugtar an chamógaíocht ar an leagan den chluiche a imríonn mná.
Tigranes Mór
Rí na hAirméine ab ea Tigranes Mór (140 – 55 RC). Thacaigh sé le Mithridates Mór agus phós sé iníon Mithridates. Rinne Tgranes agus ionsaí ar an gCapadóic. Chuaigh siad in aghaidh na Róimhe ach theip orthu.
Iomáint
Is é cuspóir an chluiche ná níos mó pointí a bhaint amach ná an taobh eile. Déantar pointe nuair a thiomáintear an sliotar idir chuaillí an taoibh eile. Tá trastomhas 65mm (2.55 orlach) ag an sliotar agus tá sé clúdaithe le leathair. Déanta as adhmad na fuinseoige, tá an camán idir 26–40 orlach i leith, le ceann leata ar a dtugtar bas. Tá an bas níos mó ar chamán an chúl báire, chun é a bheith ábalta an sliotar a stopadh. Nuair a bhuailtear an sliotar, is féidir é a thiomáint ag 150 km/h agus suas go 100m ar fhad.
Tigranes Mór
Rinne Tigranes feall ar Mithridates níos faide anonn agus thosaigh sé ag tacú leis an Róimh. clé|mion
Iomáint
Tá baint ag an iomáint le camanachd nó iomain (shinty i mBéarla), cluiche a imrítear don chuid is mó in Albain.
Ainmneacha ar an Spórt
Tá réimse leathan ainmneacha a thugtar ar an gcluiche sa Ghaeilge.
Stair
Cuireadh cosc ar iománaíocht a imirt faoi Reachtanna Chill Chainnigh sa 14ú haois..
Rialacha
clé|200px|thumb|An pháirc.
An pháirc imeartha
Tá an pháirc imeartha 140 méadar (153 slat) ar fhad, le péire cuaillí ar gach taobh. Tá cuma "H" ar na cuaillí, ar nós cuaillí rugbaí ach tá líon ag a mbun mar atá i sacar. Tá na cuaillí 6.4 méadar (7 slat) óna chéile, agus tá an cuaille trasna 2.13 méadar (7 dtroigh) os cionn na talún. Tá línte trasna na páirce ag 13 méadar, 20 méadar agus 65 méadar ó na cúl-línte. Is í an pháirc imeartha céanna a úsáidtear i bpeil Ghaelach.
An liathróid
280px|thumb|right|Craobh Iomána Sóisir B Cathair [[CLG Coiste Luimneach|Luimnigh, Áth an Mhuilinn i gcoinne Tobar Phádraig sa chluiche leathcheannais, 28ú Lúnasa 2004.]] Chun an sliotar a bhogadh ó áit amháin go dtí áit eile, is iad na rudaí atá ceadaithe ná:
Is iad na rudaí nach bhfuil ceadaithe ná:
Liosta de charachtair Emmerdale (2011)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 2011:
Iomáint
Ag scóráil
Déantar pointe nuair a thiomáintear an sliotar idir chuaillí an taoibh eile. Buaitear cúl, le luach trí phointe (nó cúilíní), nuair a chuirtear an sliotar faoin gcuaille trasna. Léiríonn an moltóir brat glas nuair atá cúl déanta. Buaitear pointe amháin (cúilín) nuair a chuirtear an sliotar thar an trasnán, agus taispeánann an moltóir brat bán. Taispeántar na scóranna san fhormáid {cúl}-{cúilíní}. Mar shampla, i gcás cluiche ceannais Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann 2006, b'é an toradh deiridh Cill Chainnigh 1-16 Corcaigh 1-13 (bhí an bua ag Cill Chainnigh, lé trí chúilín).
Foireann na Mílaoise
Roghnaíodh Foireann na Mílaoise sa bhliain 1999 as na himreoirí is fearr a d'imir an spórt idir 1884 agus an bhliain 2000. B'iad an CLG agus na h-iriseoirí spóirt a roghnaigh an fhoireann.
Hennebont
Is común í Hennebont (Henbont) atá suite sa Département du Morbihan i réigiún na Briotáine in iarthuaisceart na Fraince.
Eilean Fada Mór
Is oileán suite ar chósta Ros, ceann de na h-Eileanan Samhraidh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Eilean Fada Mór.
Gwehelog Fawr
51.7334°N, -2.8853°W
Baile i Sir Fynwy, an Bhreatain Bheag, is ea Gwehelog Fawr, 34.5 km ó Caerdydd agus 192 ó Londain. Tá daonra 485 ann, agus tá 54 (11.1%) in ann Breatnais a labhairt.
Próiseáil (grianghrafadóireacht)
Sa ghrianghrafadóireacht, próiseáil an ábhair fhótagrafaigh nochtaithe chun íomhá bhuan infheicthe a tháirgeadh. Déantar é seo de ghnáth trí shraith imoibrithe ceimiceacha—réaladh is buanú — le staideanna níocháin eatarthu chun iarmhair a ghlanadh uaidh, agus ansin é a thriomú chun gur féidir é a láimhseáil go héasca sábháilte.
Amhlaibh mac Domhnaill Fhionn Ua Dubhda
Rí Uí Fhiachrach Mhuaidhe ba ea  Amhlaibh mac Domhnaill Fhionn Ua Dubhda  (bás 1135).
Murchadh mac Dúnlainge
Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Murchadh mac Dúnlainge (Meán-Ghaeilge Murchad mac Dúnlainge) (bás 1042). Ba bhall de chlann Uí Mhuireadhaigh é, agus an rí Laigean deireanach den chlann úd.
Dúnlaing mac Tuathail ba ea athair Murchadha, a cheathrú mac a rinneadh Laighean de. Tháinig sé i gcoróin tar éis bhás Donnchadha mhic Giolla Phádraig. Dar leis an Leabhar Laighneach ní raibh ach réimeas aon bhliain aige.
Sa bhliain 1042, cloíodh agus maraíodh eisean agus Donnchadh mac Aodha, rí Uí Bhairrche, le linn Cath Magh Mailceth ag rí Osraí, Giolla Pádraig mac Donnchadha, mac a réamhtheachtaí mar rí Laigean, a raibh comhaontas aige le Cuicoigriche Ua Mordha, rí Laois agus Mac Raith Ó Donnchadha, rí na nEoghanacht. D'éag féin sa chath Gilla Emhin Ua h-Anrothain, seigneur Uí Cremhtannai agus Eachdonn mac Dunlaig, tánaiste Laighean. .
Tháinig Diarmaid mac Maoil na mBó rí an chlann chomhraic Uí Chinnsealaigh, agus garmhac Dhonnchadha mhic Giolla Phádraig agus nia Giolla Phádraig mac Donnchadha, i gcomharbacht ar Mhurchadh. Bhí Donnchadh sa bhliain 1037 tar éis a chuid cumhachta a neartú agus ríocht Lochlannach Phort Láirge clóite aige. Leis seo, tháinig deireadh le ré na dtrí clann Uí Dhúnlainge mar ríthe na Laigean.
Coming to Homerica
Craoladh an t-aonú heipeasóid is fiche, "Coming to Homerica", den fichiú sraith The Simpsons ar an 17 Bealtaine 2009. Scríobh Brendan Hay an eipeasóid seo. D'fhéach 5.86 milliún duine ar an eipeasóid.
Bóthar an Phoirt Thoir
Is bóthar tábhachtach i mBaile Átha Cliath é Bóthar an Phoirt Thoir.
Colin McGrath
Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Colin McGrath (Coileán Mac Graith). Rugadh é ar 21 Deireadh Fómhair 1975 i nDún Pádraig. Is ball é de Pháirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre. Is Comhalta den Tionól Reachtach é don Dún Theas, ó 2016 ar aghaidh.
Próifiliú ADN
Is éard atá i bpróifíliú ADN (ar a dtugtar méarlorgaireacht ADN agus méarlorgaireacht ghéiniteach freisin) ann ná an próiseas lena gcinntear saintréithe aigéad dí-ocsairibeanúicléasach (ADN) duine.
Tugtar barrachódú ADN ar anailís ADN atá ceaptha chun speiceas a aithint, seachas duine aonair.Bara - chódú ADN a thugtar ar anailís ADN atá beartaithe chun speiceas a aithint, seachas duine aonair.
Is teicníc seanbhunaithe í an mhéarlorgaireacht ghéiniteach le ADN daoine aonair a anailísiú agus a chur i gcomparáid. Is modh amháin iad na céimeanna seo a leanas le méarlorg (próifíl) géiniteach a tháirgeadh:
Faoi láthair, seachas an géanóm ina iomlán a fhiosrú, aimplítear cuid de na codanna is inathraithe (ina bhfuil marcóirí MRS) le himoibriú slabhrúil polaiméaráise (ISP) agus ansin déantar iad a anailísiú leis na céimeanna thuas.
Alec Jeffreys (1950 -) an teicníocht ar dtús sa Bhreatain. Glactar leis go bhfuil próifil DNA duine chomh sainiúil dó is a mhéarloirg, leis an dóchúlacht staitistiúil go mbeidh an phróifil chéanna ag beirt (nach leathchúplaí comhionanna iad) timpeall seans amháin i míle milliún milliún (1015). Faightear DNA i bhfuil, sreabháin, agus fíocháin eile na colainne (mar shampla, seamhan, sreabhán faighneach, gruaig, craiceann, ionga méire). Ní mór an DNA a aonrú ó shampla le heinsímí is teicníochtaí éagsúla bithcheimiceacha chun an phróifil a tháirgeadh. Is féidir próifilí a chur i gcomparáid ansin. Is iontaofa an phróiseáil bhithcheimiceach seo, agus má bhíonn cinnteacht faoi fhoinsí na samplaí bunúsacha sa tástáil, is cumasach an teicníocht aitheanta is ionannaithe í.
Tollán Zoji-la
Tá Tollán Zoji-la á thógáil faoi láthair. Beidh an tollán 9.5 m ar leithead, 7.57 m ar airde agus 14.2 km ar fad, maille le cruth crú capaill, feadán singil, agus bóthair 2 lána, ag airde 3,528 m os cionn leibhéal na farraige, a théann faoi bhearnas Zoji La na Himiléithe idir Ganderbal na Caismíre agus an baile Drass i gceantar Kargil de Ladakh. Tá costais réamh-mheasta don chóras tollán cliste seo, a tógadh ag baint úsáide as 'Modh Tollánaithe Nua na hOstaire', agus atá feistithe le CCTV, rialú raidió, soláthar cumhachta gan bhriseadh, aeráil, srl ná circa US$ 1.04 billiún de réir meastacháin 2021. In éineacht leis an Tollán Z-Morh in aice láimhe, soláthróidh an tollán geostraitéiseach seo ar an mórbhealach NH1 Srinagar-Leh nascacht aimsir-dhíonach le Ladakh (Leh, LOC, AGPL & LAC) agus Baltal (uaimh Amarnath), agus laghdóidh sé an t-am taistil 3.5 uair an chloig níos luaithe go dtí 15 nóiméad tiomána, an turasóireacht agus an geilleagar a threisiú, agus  gnéithe lóistíochta na bhFórsaí Armtha Indiach a fheabhsú. Tá sé ar cheann de na 31 tollán bóthair (20 in J&K agus 11 i Ladakh) atá á dtógáil ar chostas iomlán circa US$17.5 billiún.
Ilstórach
mion|Gnócheantar [[Los Angeles, California|Los Angeles]] Teach spéire is ea ilstórach, nó foirgneamh ilstórach an-ard, de réir cineáil, le creatlach cruach is balla cuirtín (nach n-iompraíonn meáchan an fhoirgnimh os a chionn), agus teacht ar na hurláir le hardaitheoirí ardluais.
William Le Baron Jenney a thóg an chéad teach spéire i Chicago i 1885, bunaithe ar chearchaillí cruach.
Tháinig an téarma ‘teach spéire’ in úsáid ag deireadh an 19ú céad. I measc na dtithe spéire is cáiliúla ó na 1920idí i Nua-Eabhrac, tá an Chrysler Building (1928-1930) agus an Empire State Building (1930-1931). clé|mion|333x333px|D'osclaíodh an Burj Khalifa i n[[Dubai (828 m) i 2010]] Is iad na hilstóraigh is airde ar Domhan Menara Petronas i gKuala Lumpur (452 m), Taipei 101 sa Téaváin (509 m), agus Burj Khalifa i nDubai (828 m) a osclaíodh i 2010.
Liosta de charachtair Emmerdale (2012)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 2012:
Catubodua
Bandia catha na nGallach is ea Cathubodua (Prótai-Cheiltis *katu-bodwā, "cath-badhbh/préachán").
Is amhlaidh go bhfuil gaol idir í agus bandia na nGael, Badhbh Catha, a thuaradh cinniúint na ngaiscíoch roimh chath.
Sanas
Tagann an t-ainm Cathubodua as inscríbhinn amháin ag Mieussy in Haute Savoie, oirthear na Fraince, a deir: Caithfear glacadh leis go bhfuil an túslitir 'C' ar iarraidh; agus fosta nach bhfuil gaol idir an ainm agus trí inscríbhinn eile, .i. ATEBODVAE, ATEBODVVS agus ATEBODVI, as an Ostair agus an Slóivéin.
As Gaillis, meastar gurb ionann Cathubodua agus cath-badhbh''. derived from the Prótai-Cheiltis *katu-bodwā. I dteangacha Gaelacha, is amhlaidh gur fréamh na n-ainmneacha Badhbh agus Bodhbh é an dara focal, ina fhoirmeacha baininscneach agus firinscneach, .i. *bodwā agus *bodwos faoi seach.
88
Básanna
80er
Gwenfô
51.4473°N, -3.2624°W
Baile i Bro Morgannwg, an Bhreatain Bheag, is ea Gwenfô. Tá daonra 1,810 ann, agus tá 235 (13%) in ann Breatnais a labhairt.
Liosta de charachtair Coronation Street (1980)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1980:
Bóthar Raglan
Is bóthar tábhachtach i mBaile Átha Cliath é Bóthar Raglan.
Obair chomhionaid
mion|Espaço Cooperativa Cowork @ Lapa dos Dinheiros, Seia. sa [[An Phortaingéil|Phortaingéil]] Tagraíonn an téarma obair chomhionaid do choincheap leathan socraithe i gcás go ndéantar obair go hiomlán nó go páirteach i láthair oibre agus daoine le conarthaí fostaíochta eile ann. Is ionann spás comhionaid agus spás comhroinnte oifige (nó spás oibre comhionaid) i gcás go spreagtar comhoibriú agus líonrú lasmuigh d’fhoireann nó d’eagraíocht duine. Go traidisiúnta thuigtí sin mar bheith ag obair go cianda lasmuigh den oifig, ón mbaile de ghnáth, go lánaimseartha nó ar feadh tréimhse le linn na seachtaine oibre.
Lá Idirnáisiúnta na mBan agus na gCailíní san Eolaíocht
Chuir na Náisiún Aontaithe tús leis an Lá Idirnáisiúnta na mBan agus na gCailíní san Eolaíocht sa bhliain 2016, le bealaí a phlé chun aghaidh a thabhairt ar a laghad mná agus cailíní a bhí ag obair i réimsí na heolaíochta, na teicneolaíochta, na hinnealtóireachta agus na matamaitice (STEM).
mion|clé|Cailín uaillmhianach? (6 bliain d'aois & ag déanamh staidéar ar na pláinéid)
Oideachas
Bíonn tionchar ag claonadh agus steiréitíopáil shóisialta ar mhná óga agus iad ag tabhairt faoi ghairm saoil.
Ba mhian leis na Náisiúin Aontaithe spreagadh á thabhairt do chailíní agus do mhná óga tabhairt faoin eolaíocht mar ghairm. I bhformhór thíortha an domhain is mó céimithe ban a thagann as na coláistí ach is lú ná 30% de na céimithe ban ar fud na cruinne a thugann faoin staidéar in ábhair STEM.
In Éirinn
mion|WITS ː léacht [[Mary Mulvihill 2021 le Dr Linda Doyle, Propast, Coláiste na Tríonóide]]Ag Comórtas Eolaí óg na Bliana in 2021, cailíní ab ea 62% de na daltaí a bhí páirteach ann, rud a léiríonn an t-athrú atá tagtha ar an dearcadh faoi mhná san Eolaíocht in Éirinn. Ní hé sin le rá nach bhfuil bearna fós idir an líon ban agus fear a thugann faoi léann na hEolaíochta ag an tríú leibhéal in Éirinn.. Mar shampla, 35% díobh siúd a bhí ag staidéar sa réimse STEM in Éirinn, ba mhná iad in 2016, cé go raibh os cionn 50% á dhéanamh sin i roinnt mhaith tíortha.mion|[[Kathleen Yardley Lonsdale (1903-1971)]]I ráiteas ón Uachtarán Ó hUigínn sa bhliain 2016 agus níos déanaí, d'iarr sé ar institiúidí tríú leibhéal agus fostóirí na hathruithe is gá a dhéanamh le freastal ar eolaithe óga ban.
Ceannródaithe in Éirinn
Mhol an tUachtarán do mhná óga “inspioráid” a ghlacadh ó na ceannródaithe in Éirinn in óráid a thug sé sa bhliain 2021ː
Liosta de charachtair Coronation Street (1981)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1981:
Mac Domhnaill Ua Dubhda
Rí Uí Fhiachrach Mhuaidhe ba ea  Mac Domhnaill Fhionn Ua Dubhda  (bás 1136).
Próiseáil ar líne
Úsáid ríomhairí chun gnó a dhéanamh i bhfad ó láthair, ó do ríomhaire féin sa bhaile nó san oifig: ticéid taistil, siamsa nó óstáin a chur in áirithe, airgead a chur i dtaisce nó a aistarraingt, earraí a ordú, billí a íoc, agus a lán eile.
Slat na ríghe
Príomhchomhartha údarás agus teannta insealbhaithe an rí Ghaelaigh ba ea slat na ríghe nó slat tighearnais. Feictear é don chéad uair sa scéal Beatha Naomh Máedóic Fearna, ach glactar leis go raibh sé in úsáid i bhfad roimhe sin; agus don uair dheireanach in Éirinn go luath sa 17ú haois. San Albain, baineadh úsáid as an slat go dtí an 13ú haois, ag insealbhuithe a ríthe deireanacha Gaelacha. agus Tiarnaí Ghall-Ghaeil na nOileán go dtí an 15ú haois.
Cearnamhán
Is feithid é an cearnamhán (Melolontha melolontha). Ball d'fhine na Scarabaeidae atá ann.
Slat na ríghe
Tar éis ionradh na Normannach, d'éirigh Gaelaithe iad roinnt clann Angla-Normannach mar shampla De Búrca as Mac William Íochtar, agus glacadar le Slat na ríghe.
Bóthar Stigh Lorgan
Is bóthar tábhachtach i mBaile Átha Cliath é Bóthar Stigh Lorgan.
Slat na ríghe
Deasghnáth
Ar fud an domhain Ghaelaigh, bhíodh an t-aidhm céanna ag an Slat, ach is amhlaidh go n-athraíodh na sonraí ó áit go háit, go suntasach ag té a mbronnadh é don tiarna nó rí nua.
'' A note to the pedigree of the O'Mahonys at Lambeth, written by Sir George Carew, circa 1600/3:
Parlaimint na hAlban
Roimh Achtanna an Aontais 1707, bhíodh ann 'Uiséir na Slaite Báine' i bParlaimint na hAlban i nDún Éideann, a bhí ról aige cosúil le 'hUiséir na Slaite Duibhe' i bParlaimintí Sasana, Ríocht na Breataine Móire agus na Ríochta Aontaithe.
Liosta de charachtair Emmerdale (2013)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 2013:
Dearbhú Petersberg
mion| Óstán Petersberg, áit ar sainíodh tascanna Petersberg i 1992. Ghlac airí Aontas Iarthar na hEorpa (AIE) le Dearbhú Petersberg an 19 Meitheamh 1992 ag Óstán Petersberg, in aice le Bonn sa Ghearmáin. Sainíodh ann cúraimí míleata de chineál daonnúil, dí-armála, síochánaíochta agus síochánaíochta a mbeadh sé de chumhacht ag AIE a dhéanamh. Aistríodh inneachar agus freagrachtaí an dearbhaithe, ar a dtugtar Tascanna Petersberg, níos déanaí chuig Beartas Slándála agus Cosanta na hEorpa (BSCE) de chuid an Aontais Eorpaigh (AE), ar a dtugtar an Comhbheartas Slándála agus Cosanta (CBSC) faoi láthair.
Imlíne
Chomhaontaigh na Ballstáit a gcuid trúpaí agus acmhainní a imlonnú ó speictream iomlán an airm faoi údarás AIE. Theo Koele. "West-Europa wil vrede afdwingen". Trouw (in Dutch). Retrieved 13 July 2015. Ceapadh na tascanna, a chlúdaigh raon misean míleata féideartha ó na cinn is simplí go dtí an idirghabháil mhíleata is láidre, mar a leanas:
Go hoifigiúil, chuir an raon tascanna a gheall an AE/AIE air féin “san áireamh” an méid thuas, ach ní raibh siad teoranta dóibh sin amháin. Go praiticiúil, meastar gur fearann ECAT é tasc na cosanta críche. Toisc gur baill de ECAT iad 21 de na 27 ballstát den AE freisin, tá go leor forálacha ann chun iomaíocht le ECAT a chosc.
Aistriú chuig an AE
Sa bhliain 1997, le linn chruinnithe mullaigh Eorpaigh in Amstardam, corpraíodh na cúraimí sa Chonradh ar an Aontas Eorpach. D’fhéadfadh an AIE, ECAT agus an AE cúraimí Petersberg a fhorghníomhú, ach nuair a aistríodh na sócmhainní is tábhachtaí an AIE chuig an AE sa bhliain 1999, bhí cuma shaorga ar an idirdhealú seo, den chuid.
Mar gheall ar aistriú comhlachtaí ón AIE go dtí an AE chomh maith le clásal cosanta comhchoiteann, se sin an Conradh Liospóin, a tháinig i bhfeidhm sa bhliain 2009, chuaigh an AIE i léig, agus cuireadh deireadh leis an AIE sa bhliain 2011.
Gwernyfed
52.0276°N, -3.2099°W
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Gwernyfed, 60.9 km ó Caerdydd agus 220 ó Londain. Tá daonra 1,014 ann, agus tá 104 (10.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Bart Gets a 'Z'
Craoladh an dara heipeasóid, "Bart Gets a 'Z'", den aonú sraith is fiche The Simpsons ar an 4 Deireadh Fómhair 2009. Scríobh Matt Selman an eipeasóid seo. D'fhéach 9.32 milliún duine ar an eipeasóid.
Imbhalla
deas|250px|thumb|Imbhalla Balla nach dtógann ualach an fhoirgnimh, a úsáidtear mar scáileán cosanta ar fhráma struchtúrtha an fhoirgnimh. Úsáidtear ábhair éagsúla chuige seo, ina measc alúmanam, cruach is gloine go háirithe. In ailtireacht mhíleata na Meánaoise, chiallaigh imbhalla balla seachtrach cosanta an chaisleáin.
Diane Forsythe
Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann í Diane Forsythe. Is ball den Pháirtí Aontachtach Daonlathach í. Is Comhalta den Tionól Reachtach í don Dún Theas, ó 2022 ar aghaidh.
Liosta de charachtair Coronation Street (1982)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1982:
Imbhreitheolaíocht
Staidéar ar na neamhoird a tharlaíonn sa tréimhse imbhreithe, idir seachtain 24 den tréimhse iompair agus an chéad seachtain iarbhreithe. Cuimsíonn sí neamhoird cosúil le riospráid anóiteach, cur fola, buíochán an naíonáin, agus gortuithe beireatais.
Antonio Tabucchi
Is scríbhneoir iomráiteach de chuid na hIodáile é Antonio Tabucchi (Pisa, 24 Meán Fómhair 1943- Liospóin, 25 Márta 2012). Rugadh agus tógadh Tabucchi san Iodáil. Rinne sé neart taistil thart fán Eoraip tar éis fágaint na scoile dó. Sna seascaidí agus é ag freastal ar an Sorbonne i bPáras chuir sé aithne ar shaothar an scríbhneora Phortaingéalaigh Fernando Pessoa, rud a raibh tionchar mór aige ar a shaol. D'fhoghlaim sé an Phortaingéilis le tuiscint níos fearr a fháil ar shaothar Pessoa agus ba shaineolaí é ar Pessoa. Chaith sé tréimhse i Liospóin, An Phortaingéil freisin agus bhí dúil mór aige sa tír sin, rud a mhunlaí a shaothar cruthaíoch. Rinne sé fhéin agus a bhean chéile iliomad aistriúcháin ar shaothar Pessoa. Scríbhneoir cruthaíoch torthúil ab ea é ann féin. Bhain sé an duais Francach Médicis étranger don leabhar Notturno Indiano agus an duais Campiello don leabhar Sostiene Pereira.
89
Básanna
80er
Liosta de charachtair Emmerdale (2014)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 2014:
Lawrence White
==Mark Bails=
Bóthar Theach Mealóg
Is bóthar tábhachtach i mBaile Átha Cliath é Bóthar Theach Mealóg.
Allaire (Morbihan)
Is común í Allaire (Alaer) atá suite sa Département du Morbihan sa réigiún na Briotáine in iarthuaisceart na Fraince.
Poblacht Pisa
Ba stát neamhspleách agus poblacht mhuirí í Poblacht Pisa (Repubblica di Pisa) a mhair ón 10ú haois go dtí an 15ú haois.
The Great Wife Hope
Craoladh an tríú heipeasóid, "The Great Wife Hope", den aonú sraith is fiche The Simpsons ar an 11 Deireadh Fómhair 2009. Scríobh Carolyn Omine an eipeasóid seo. D'fhéach 7.5 milliún duine ar an eipeasóid.
Gwernymynydd
53.1552°N, -3.17°W
Liosta de charachtair Coronation Street (1983)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1983:
Liosta de charachtair Emmerdale (2015)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 2015:
Gwersyllt
53.0726°N, -3.0145°W
Baile i Wrecsam, an Bhreatain Bheag, is ea Gwersyllt, 177.4 km ó Caerdydd agus 262 ó Londain. Tá daonra 10,206 ann, agus tá 1,183 (11.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Breochruimh
Is feithid í an bhreochruimh. Ball d'fhine na Lampyridae atá ann.
An Fhrainc
Is tír í an Fhrainc (Fraincis: La France) nó Poblacht na Fraince (Fraincis: République française) atá suite in iarthar na hEorpa. Tá teorainn aici leis an mBeilg, Lucsamburg, an nGearmáin, an Eilvéis, an Iodáil, Monacó, Andóra agus an Spáinn. Is ball den Aontas Eorpach í an Fhrainc ó bhunú na heagraíochta.
Tíreolaíocht
Tá príomhchuid na tíre suite in iarthar mhór-roinn na hEorpa, agus tá príomhoileán na tíre, Corsica, suite sa Mheánmhuir. Tá críocha agus oileáin Fhrancacha eile suite timpeall an domhain. Is í Guáin na Fraince an chríoch is mó thar lear.
San iomlán, tá achar 547,026 km² sa "Fhrainc Dhúthach" (Eorpach), ar a dtugtar l'Hexagone, an "Heicseagán", uaireanta, mar gheall ar a cruth. Tá cóstaí ag an Fhrainc san iarthar, sa tuaisceart agus sa deisceart, tá a tírdhreach múnlaithe den chuid is mó ag mánna nó cnoic. Tá an chuid thoir theas den tír sléibhtiúil; is iad na príomh-shliabhraonta na Piréiní, an Massif Central, na hAlpa agus na Vosges san oirthear. Is é Mont Blanc an sliabh is airde sa Fhrainc agus sna hAlpa (4,810 m).
Thelma Mansfield
Is láithreoir teilifíse agus ealaíontóir Éireannach í Thelma Mansfield (rugadh 1949) a d’oibrigh go príomha le teilifís RTÉ. Thosaigh sí a phost in RTÉ i 1965 mar fhógraí leanúnachais.
Bhí sí ina comh-óstach ó 1986-1997 ar an gclár RTÉ 1 Live at 3 leis a comhghleacaí, Derek Davis.
Tar éis di dul ar scor sna 1990idí, dhírigh Mansfield ar phéinteáil agus cuireann sé a saothar ar taispeáint go rialta. Phós sí an grianghrafadóir John “Johnny” Morris, mac le Michael Morris, 3ú Baron Killanin agus cúpla deartháir le Mouse Morris. Tá beirt mhac acu.
Helmut Kohl
Bhí an Dr. Helmut Josef Michael Kohl ina Sheansailéir ar an nGearmáin ó 1982 go dtí 1998.
Cuimhneofar ar Helmut Kohl mar gheall ar athaontú na Gearmáine a tharla le linn a thréimhse in oifig, nuair a theip ar an gCumannachas in oirthear na hEorpa. I ndiaidh a bháis, dúirt Jean-Claude Juncker an méid seo: “Ní hé amháin gur cheann urra aontacht na Gearmáine a bhí in Helmut Kohl. Rinne sé a chion – cion níos mó ná a rinne daoine eile – chun stair na hEorpa agus geografaíocht na hEorpa a thabhairt chun réitigh le chéile".
Beatha
Rinne sé staidéar ar an dlí in Frankfurt sular athraigh sé go dtí an stair agus an eolaíocht pholaitiúil ar Ollscoil Heidelberg. Bhí sé ina bhall den eagraíocht, AIESEC.
Chuaigh Kohl le polaitíocht go luath ina shaol, agus bhí ina bhall den Pháirtí Críostaí Daonlathach ó 1947. Ghnóthaigh sé céim dochtúra sa stair.
Gairm
Is i saol na hacadúlachta a chuir sé tús lena shaol oibre, go dtí go ndeachaigh sé bealach an ghnó ina dhiaidh sin agus bealach na polaitíochta sa deireadh thiar.
In 1959 toghadh ina cheannaire é ar chraobh a bhaile dúchais den Aontas Daonlathach Críostaí (CDU), agus ba ghearr gur shaothraigh sé a bhealach aníos tríd an bpolaitíocht áitiúil agus réigiúnach.
Tar éis tamall a chaitheamh i bpolaitíocht stáit, toghadh é chuig an Pharlaimint Fheidearálach. Tar éis dó a bheith ina aireuachtarán ar Dhúiche na Réine agus an Phalaitíneacht (rud a d’fhág gurbh é an ceann rialtais tofa is óige sa Ghearmáin), agus ina chathaoirleach ar CDU, thug sé na chéad chéimeanna i dtreo Sheansailéireacht Iarthar na Gearmáine.
Bhí sé ina cheannaire ar an bhfreasúra ó 1973 ar aghaidh.
Seansailéir
clé|mion|251x251px|1975 In 1982, briseadh an rialtas mar gheall ar vóta mímhuiníne a thionscain CDU. Dá réir sin, thogh an Bundestag (parlaimint na Gearmáine) Kohl ina Sheansailéir. Tar éis vóta mímhuiníne sa Seansailéir Helmut Schmidt rinneadh Seansailéir de Kohl ar 1 Deireadh Fómhair 1982.
Próiseáil chomhuaineach
Sa ríomhaireacht, nuair a bhíonn dhá phróiseálaí nó níos mó ag déanamh tascanna ríomhaíochta ag an am céanna, agus fo-thasc sannta do gach próiseálaí ag aon am ar leith. Is éagsúil seo ó ríomhaireacht le próiseálaí amháin, mar a ndéantar gach fo-thasc i ndiaidh a chéile in ord go mbíonn an tasc iomlán críochnaithe. Mar sin, bíonn ríomhchlárú éagsúil i gceist sa dá chás, ach ag brath ar an líon próiseálaithe, is féidir ríomhaireacht i bhfad níos tapa a bhaint amach le próiseáil chomhuaineach.
Chihuahua (Stát)
Is ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo é Chihuahua agus é suite i dtuaisceart na tíre ar an teorainn leis na Stáit Aontaithe. Is é Chihuahua an stát Meicsiceach is mó agus as sin a thagann a leasainm, el Estado Grande ("an stát mór"). Is é Chihuahua an phríomhchathair agus is é Ciudad Juárez an chathair is mó daonra. Bhí 3,470,783 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012.
Cónaíonn an chuid is mó de na daoine in aice leis na haibhneacha, mar atá, an Río Grande agus an Conchos. Tá gaineamhlach sa stát (Gaineamhlach Chihuahua) ach tá níos mó foraoisí in Chihuahua ná mar atá in aon stát eile i Meicsiceo seachas Durango.
An Fhrainc
Aeráid
Tá aeráid éadrom i dtuaisceart agus in iarthuaisceart na tíre. San oirdheisceart, tá aeráid Mheánmhara ann. San iarthar, tá an aeráid den chuid is mó aigéanach le go leor báisteach, geimhreadh éadrom agus samhradh te.
Cathracha
Is í an phríomhchathair Páras an chathair is tábhachtaí agus is mó sa bhFrainc le níos mó ná deich milliún áitritheoir i limistéar na cathrach (Réigiún Ile-de-France). Tá níos mó ná milliún áitritheoir sna ceantair uirbeacha timpeall Marseille agus Lyon freisin.
Ar an 1 Eanáir 2012 b'iad na cathracha ba mhó sa tír dar le suirbhéanna an daonáireamh:
Réigiúin
Roinntear an Fhrainc ina hocht réigiúin déag.
Ó Aimsir na Róimhe go dtí an Réabhlóid
Tá an Fhrainc suite sa réigiún a nglaoití an Ghaill air tráth — áit a ndeirtear gur tháinig na Ceiltigh aisti. Rinne Iúil Caesar concas ar an nGaill d'Impireacht na Róimhe san 1ú aois RC, agus ar deireadh ghlac na Gallaigh le cultúr agus le teanga na Róimhe. D'fhorbair an teanga de réir a chéile go dtí an pointe go n-aithneofaí mar Fhraincis í. Ón 2ú haois nó ón 3ú haois ar aghaidh, tháinig borradh ar an gCríostaíocht agus sa 4ú nó sa 5ú aois, scríobh Naomh Jerome gurbh í an Ghaill an t-aon réigiún a bhí "saor ó eiriceacht". Sna Meánaoiseanna, d'úsáid na Francaigh an ráiteas seo le cruthú gurbh iad "Ríocht sár-chríostaíocht na Fraince".
Sa 4ú haois, tháinig treibheanna Gearmánacha ón oirthear trasna abhann na Réine. Glaodh Francanna orthu. Chruthaigh na Francanna a n-impireacht féin, an Impireacht Chairilínseach, a shroich barr a réime faoin Impire Séarlas Mór. Ar bhás Shéarlais Mhóir, roinneadh an Impireacht ina trí chuid, le Conradh Verdun (843). Ba í an chuid iarthair, faoi riail Shéarlais Mhaoil, a chuir tús leis an bhFrainc mar is ann inniu di.
Bhí na Cairilínsigh i gcumhacht sa Fhrainc go dtí 987, nuair a corónaíodh Hugh Capet, Diúc na Fraince agus Cunta Pháras. Diaidh ar ndiaidh d'aontaigh a shliocht, na Capetian, na Valois agus na Bourbon, an tír trí chogadh agus pósadh. Ba sa seachtú haois déag, faoi réimeas Louis XIV, ba mhó cumhacht na tíre. Ag an am seo bhí an daonra ba mhó san Eoraip aici agus bhí tionchar mór aici ar pholaitíocht, ar eacnamaíocht, agus ar chultúr na hEorpa. Bhí tionchar mór ag an bhFrainc freisin ar Réabhlóid Mheiriceá, ag íoc as airm agus ag cur sonraí míleata ar fáil do na réabhlóidithe in aghaidh Shasana.
Ó Mhonarcacht go Poblacht
thumb|left|250px|Caisleáin Chambord Bhí an mhonarcacht seo i gcumhacht go dtí Réabhlóid na Fraince sa bhliain 1789. Cuireadh Rí Louis XVI agus a bhanríon, Marie Antoinette, chun báis chomh maith leis na mílte Francach eile.
I ndiaidh dornán rialtas réabhlóideach, thóg Napoleon Bonaparte cumhacht ón bpoblacht sa bhliain 1799, ar dtús mar an "Chéad Consul" agus níos déanaí mar Impire den Chéad Impireacht Francach (1804–1814). I rith cogaidh éagsúla, bhí cuid mhaith de mhór-roinn na hEorpa tógtha aige, agus chuir sé gaolta i gceannas ar na ríochtanna a ghabh sé (mar shampla Joseph Bonaparte sa Spáinn).
I ndiaidh briseadh deireanach Napoleon ag Cath Waterloo, cuireadh an mhonarcacht ar bhun arís sa Fhrainc.
Tugtar 'Athghairm na mBúrbónach' ar an tréimhse 1815-1830 i stair na Fraince. Mar réimeas bhí sí thar a bheith choimeádach.
Nuair a tharla Réabhlóid Iúil sa bhliain 1830, baineadh an choróin de Charles X,  agus gaireadh gaol eile i bhfad amach uaidh, Louis Philippe I as Ríshliocht Orléans, i gcomharbas ar  Tháinig Dara Poblacht na Fraince ar an saol sa bhliain 1848;  sa bhliain 1852 d'fhógair Louis-Napoléon Bonaparte Dara Impireacht na Fraince. Chaill airm na Fraince in aghaidh na bPrúiseach sa mbliain 1870 agus cuireadh tús le Tríú Poblacht na Fraince.
mion|clé|220px|[[Eugène Delacroix - La liberté guidant le peuple ]]
Bhí coilíneachtaí ag an bhFrainc ón 17ú haois go dtí na 1960í. Sa 19ú agus 20ú haois bhí a hImpireacht Domhanda ar an dara ceann ba mhó, i ndiaidh impireacht na Breataine. Idir 1919 agus 1939, bhí an Impireacht os cionn 12,347,000 km² (4,767,000 míkm²). Leis an tír féin san áireamh, sna 1920í agus 1930í, bhí 8.6% de achar an domhain faoi réimeas na Fraince.
Bhunaigh an rialtas, Fronta an Phobail, córas leasaithe shóisialta sna 1930í. Ar an 4 Meitheamh 1936, bhí Léon Blum tofa ina phríomh-aire ar an Fhrainc. Thit an tóin as sa bhliain 1938 agus tháinig Édouard Daladier (ar chlé ón lár) ina háit.
Sa bhliain 1940, tar éis ionradh na nGearmánach ag baint úsáid as blitzkrieg, ghéill an Fhrainc.
Bhí daoine sa Fhrainc nár aontaigh leis an ngéilleadh agus thosaigh siad "Fórsaí Saoirse na Fraince" lasmuigh den tír, agus Frithbheartaíocht na Fraince istigh sa tír.
Helmut Kohl
Seansailéir
Bliain ina dhiaidh sin, fuair sé greim níos doichte ar an gcumhacht trí thoghcháin chónaidhme 1983 a bhaint le farasbarr suntasach.
Bóthar na Trá Thuaidh
Is bóthar tábhachtach i mBaile Átha Cliath é Bóthar na Trá Thuaidh.
Helmut Kohl
Seansailéir
Cé go raibh na meáin chumarsáide ag magadh faoi agus go raibh freasúra láidir ina choinne, bhí tréimhse cumhachta níos faide ag Kohl mar Sheansailéir ná mar a bhí ag duine ar bith sa Ghearmáin ó aimsir Otto von Bismarck. D'fhan sé i gcumhacht go dtí gur bhuaigh an Páirtí Daonlathach Sóisialta toghchán na bliana 1998.mion|clé|2010|170x170pxIs as a thiomantas chun aon stát amháin a dhéanamh den Ghearmáin is fearr atá cuimhne air. Ba é an chéad Seansailéir a chuir fáilte roimh cheann stáit Oirthear na Gearmáine i gcáil taidhleoireachta, agus tar éis thitim, ba go diongbháilte a shaothraigh sé athaontú Oirthear agus Iarthar na Gearmáine.
In 1990, shínigh agus dhaingnigh an dá pharlaimint conradh, conradh lenar athaontaíodh an Ghearmáin 45 bliana tar éis do choimhlint an tír a scoilt ina dhá leath, agus conradh a d’fhág go rabhthas níos cóngaraí d’fhíorú na físe a bhí ag Kohl den Eoraip agus í aontaithe. clé|mion|218x218px|1995 Bhí scannal mór airgeadais ann áfach tar éis dó éirí as oifig, rud a fhágann smál ar a cháil mar pholaiteoir.
Shíothlaigh Kohl ar 16 Meitheamh 2017 in Oggersheim, sa Ghearmáin.
Liosta de charachtair Coronation Street (1984)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1984:
Baile an Droichid
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile an Droichid air:
An Fhrainc
Ó Mhonarcacht go Poblacht
Sa bhliain 1944 tar éis ionradh na gcomhghuaillithe ar "D-Day", bhí an Fhrainc saor arís. Go luath ina dhiaidh sin búnaíodh an Nouvelle Armée Française ("Arm Nua na Fraince") le cabhair na gcomhghuaillithe agus lean siad ag troid go dtí deireadh an Chogaidh.
Bunaíodh Ceathrú Poblacht na Fraince i ndiaidh an Chogaidh. Faoi mar a bhí ag deireadh an Chéad Chogaidh Dhomhanda bhí sé deacair don tír ar dtús báire, ach tar éis tamaill bhí sí cumhachtach arís. Rinneadh iarracht a hImpireacht Cóilíneach a choimeád ach bhí trioblóid ag tósnú. Rinne an Fhrainc iarracht Vítneam a ath-thógaint ach theip uirthi agus cuireadh tús leis an gCéad Chogadh Ind-Síneach. Chaill na Francaigh an cogadh sin ag Cath Dien Bien Phu sa bhliain 1954. Díreach ina dhiaidh sin, bhris Cogadh Saoirse na hAilgéire amach san Ailgéir.
Ní raibh na Francaigh cinnte céard le déanamh san Ailgéir. Bhí thart ar mhilliúin coilíneach Eorpach ina gcónaí ann. Bhí sé chomh dona sin gur bheag nach raibh Cogadh Cathartha sa bhFrainc. Sa bhliain 1958, thit an rialtas agus bunaíodh Cúigiú Poblacht na Fraince, le huachtarán láidir., Charles de Gaulle. Bhí sé in ann an tír a choimeád le chéile fad is bhí sé ag iarraidh deireadh a chur leis an gcogadh. Chríochnaigh Cogadh na Saoirse san Ailgéir agus an cogadh cathartha sa príomhchathair Algiers, tar éis idirbheartaithe ar an 19 Márta 1962, an Comhaontú Evian, le neamhspleáchas don Ailgéir.
Le blianta beaga anuas tá an cairdeas atá ag an tír leis an nGearmáin ag cur go mór le polaitíocht agus eacnamaíocht na hEorpa.
Rialtas
mion|clé|[[Emmanuel Macron, uachtarán reatha na Fraince]]
Is poblacht leath-uachtaránach aonadach í Poblacht na Fraince le traidisiúin daonlathacha láidre. Ceadaíodh bunreacht na Cúigiú Poblachta le reifreann ar 28 Meán Fómhair 1958. Neartaigh sé údarás an fheidhmeannais go mór i gcomórtas leis an bparlaimint. Tá dhá fhoras sa bhrainse feidhmithe: Uachtarán na Poblachta, a thoghtar go díreach chun téarma cúig bliana, agus a fheidhmíonn mar cheann stáit; agus an Rialtas, a bhíonn faoi stiúir ag Príomh-Aire a roghnaíonn an tUachtarán agus an Pharlaimint iad. Is é Emmanuel Macron Uachtarán reatha na Poblachta, agus is í Élisabeth Borne an Príomh-Aire reatha.
Is reachtas dhá-bhrainse í parlaimint na Fraince ina bhfuil Tionól Náisiúnta (Assemblée Nationale) agus Seanad (Sénat). Déanann na teachtaí ionadaíocht ar son dáilcheantair, teachta amháin i ndáilcheantar amháin, agus roghnaítear go díreach ar feadh téarmaí cúig bliana iad. Tá sé de chumhacht ag an Tionól an rialtas a bhriseadh, agus dá bhrí sin is gá tromlach sa Tionól chun rialtas a chur ar bun. Roghnaítear seanadóirí le coláiste toghcháin ar feadh téarmaí sé bliana, agus cuirtear leath de na suíocháin go toghchán gach trí bliana.
Tá cumhachtaí reachtaíochta an tSeanaid teoranta le hais an Tionóil; i gcás easaontais idir an dá sheomra, tá an focal deiridh ag an Tionól Náisiúnta. Tá tionchar láidir ag an rialtas i múnlú clár oibre na Parlaiminte.
Geilleagar
mion|clé|Fíonghort i Réigiún Ocsatáine, i ndeisceart na tíre. Tá cáil ag an bhFrainc as táirgí bia agus dí ar nós a cuid [[Fíon|fíonta agus cáiseanna, cé nach gcruthaíonn an earnáil talmhaíochta ach cuid bheag d'OTI na tíre san iomlán.]]
Úsáidtear an euro mar airgeadra sa Fhrainc. Dar le tuairisc na bliana 2022 ón gCiste Airgeadúil Idirnáisiúnta, is é geilleagar na Fraince an 10ú ceann is mó ar domhan de réir olltáirgeacht intíre (OTI) paireachta cumhacht cheannaigh (PCC), agus an 7ú ceann de réir OTI ainmniúla. De réir OTI PCC de réir chónaithigh, is é an 25ú geilleagar is mó ar domhan atá ag an bhFrainc, é ar $56,200 don chónaitheach.
De réir Innéacs Forbartha Daonna, Socraithe don Éagothroime, 2022 na Náisiún Aontaithe (en), innéacs a dhéanann iarracht an caighdeán maireachtála a thomhas i ngach tír de réir gnéithe eacnamaíochta agus neamheacnamaíochta, is í an 24ú tír is forbartha ar domhan í an Fhrainc, as 156 tír a tomhaiseadh. Cuireann sin ar an 13ú tír is forbartha as 27 ballstát an Aontais Eorpaigh í. I dTuarascáil Sonais Domhanda 2018 na Náisiún Aontaithe, meastar gurb í an Fhrainc an 23ú tír is sona, as 156 thír.
Is í an earnáil seirbhíse (nó an tríú earnáil) an earnáil is mó i ngeilleagair na tíre: sa bhliain 2015, is 76.7% de phostanna a bhí i seirbhísí, i gcomparáid le 20.5% sa dara hearnáil (an tionsclaíocht), agus 2.8% sa chéad earnáil (an talmhaíocht agus an iascaireacht). Tagann thart ar 77 milliún turasóir go dtí an Fhrainc gach bliain.
I Mí Dheireadh Fómhair 2022, bhí ráta dífhostaithe na tíre ar 7.1%, an cúigiú leibhéal ab airde san Aontas Eorpach in éineacht leis an Laitvia agus an tSualainn.
Bóinn (bandia)
Sanasaíocht
Sa dinnseanchas, deirtear chur ciallaíonn an t-ainm "bó fhionn", Sean-Ghaeilge bó find. De réir Tíreolaíocht le Ptolemy sa 2ú haois, Bouvinda (Βουουίνδα) ab ainm don abhainn. D'fhéadfadh gur fréamhaíodh an t-ainm ón Prótai-Cheiltis *bou-vindā, "bó fhionn".
Cruthú na Bóinne
Insítear sa Dinnseanchas (Boand I, dán 2), conas ar chruthaigh Bóinn abha na Bóinne. Cé gur chuir a fear céile, Neachtan, cosc uirthi a leithéid a dhéanamh, tháinig Bóinn tar i ngiorracht Tobar Segais, a bhí timpeallaithe ag naoi gcrann coill draíochta. . Thiteadh cnónna coill isteach sa tobar and d'itheadh bradáin bhreaca iad (i dteannta le cnónna coill, léiríonn bradáin eagna i miotaseolaíocht na nGael). Thug Bóinn dúshlán do chumhacht an tobair nuair a shiúil sí thart timpeall ar tuathal, a chuir an t-uisce ar bhorradh go tréan agus réab go dtí an fharraige, ag cruthú na habhann. I rith na tubaiste, sheaca í scuabadh leis an uisce, agus chaill sé lámh, cos agus súil, agus í ndeireadh na dála a saol. De réir an dán, is ionann An Bhóinn agus aibhneacha móra i dtíortha eile, ina measc An tSabhrainn, An Tibir, Abhainn na hIordáine, An Tígris agus an Eofrait.
Bhí gaidhrín darbh ainm Dabilla ag Bóinn, a scuabadh ag an tuile insan fharraige. Sracadh as a chéile é ar charraigeacha san uisce, agus ainmníodh Cnoc Dabilla iad as an madra.
Táin Bó Fhraoigh
Tá Bóinn ann chomh maith sa Táin Bó Fhraoigh agus í aintín agus cosantóir an duine dhaonna, Fraoch.
Bóinn agus Bríd
De réir scoláirí agus págántachta an lae inniu, samhlaítear Bóinn scaití leis an mbandia Bríd, nó creidtear gur mháthair Bhóinne í Bríd. Níl foinse Ceilteach ann áfach a léiríonn mar sin í. I dteannta seo, creideann roinnt scoláirí an lae inniu gur cuireadh de réir a chéile adhradh, siombalachas agus scéalta na mionbhandéithe leis an mbandia, agus dá éis sin naomh, níos cáiliúla Bríd.
Liosta de charachtair Emmerdale (2016)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 2016:
The Late Late Show (CBS)
Ó 2015 go dtí 2023, is é James Corden an láithreoir ar an gclár. Tá clú agus cáil air de bharr an Carpool Karaoke a bhí mar chuid den chlár. Ar Carpool Karaoke, chaith James Corden am le daoine cáiliúla sa charr, agus chan siad amhráin le chéile.
Naomh Seanán
mion|[[Inis Cathaigh]] Easpag sa 6ú haois i gContae an Chláir ab ea Naomh Seanán.
Is in aice le Cill Rois i gContae an Chláir a rugadh Seanán. Feirmeoirí rathúla a bhí ina mhuintir. De réir cosúlachta, ba iad na heachtraí contúirteacha ar muiras a dtáinig sé slán a spreag é le dul faoi chuing chrábhaidh. I dtús báire chaith sé seal mar mhac léinn i mainistir Chill na Manach.
In Inis Cathaigh i ngar do Chill Rois a bhí a phríomhmhainistir.
Bhí Seanán ina anamchara ag Naomh Breandán agus ag Naomh Ciarán Chluain Mhic Nóis.
D’éag an naomh timpeall 544-560 agus cuireadh é i Leaba Sheanáin in aice Teampaill Sheanáin, séipéal beag Rómhanúil ón 12ú haois
Ceiliúrtar Lá Fhéile Seanáin Inse Cathaigh ar an 8 Márta. clé|mion|[[Inis Cathaigh]]
Caisleán Milandes
Is caisleán Francach é an Château des Milandes atá suite i gcomún Castelnaud-la-Chapelle, i roinn Dordogne.
Imbhuailteoir
Saghas luasaire cáithníní ina luasghéaraitear cáithníní fo-adamhacha go dtí luas gar do luas an tsolais. agus a ndéantar iad a imbhualadh i gcoinne cáithníní eile atá faoi ghluaisne den saghas céanna sa treo eile. Mar thoradh ar an imbhualadh seo, cruthaítear fo-cháithníní eile, agus déantar na táirgí seo a iniúchadh. Modh oibre chun struchtúr fonúicléach adamh a thástáil is ea é. De réir mar a mhéadaítear fad an bhealaigh ina luasghéaraítear na cáithníní, is amhlaidh is mó a luas is a bhfuinneamh imbhuailte, agus is líonmhaire na táirgí a fhaightear. Tá an t-imbhuailteoir is mó ar Domhan ag CERN sa Ghinéiv, mar a bhfuil córas ciorclach de thrastomhas 27 km ina ndéantar leictreoin a imbhualadh i gcoinne posatrón. Tá córas ar a dtugtar Tevatron i bhFermilab in Illinois Mheiriceá, agus is ciorclach an chonair ann le trastomhas 6.4 km. I Stanford Mheiriceá tá luasaire líneach 3.2 km ar fhad le lúb chiorclach ag ceann amháin de.
Caisleán Milandes
Suíomh
Bunaithe sa Périgord Noir i mbaile Castelnaud-la-Chapelle, tá an Château des Milandes i gceannas ar leaba an Dordogne thart ar caoga méadar, ar airde ar an mbruach ar chlé. Tá sé cosanta mar shéadchomharthaí stairiúla.
Is é an caisleán áit chónaithe an amhránaí agus ceannaire na hirise Josephine Baker, a thóg ar cíos é ó 1937 agus a cheannaigh é, deich mbliana ina dhiaidh sin, lena fear céile nua Jo Bouillon.
Ciaróg thíograch uaine
Is feithid í an chiaróg thíograch uaine. Ball d'fhine na Carabidae atá ann.
Liosta de charachtair Coronation Street (1985)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1985:
Treehouse of Horror XX
Craoladh an ceathrú heipeasóid, "Treehouse of Horror XX", den aonú sraith is fiche The Simpsons ar an 18 Deireadh Fómhair 2009. Scríobh Daniel Chun an eipeasóid seo. D'fhéach 8.59 milliún duine ar an eipeasóid.
Cheiliúradar an eipeasóid seo Oíche Shamhna, agus is an fichiú heipeasóid a cheiliúrtar Oíche Shamhna í.
Próiseáil chomhuaineach dháilte
Ríomhaireacht ina mbíonn próiseáil sonraí ar siúl ag líonra ríomhairí idirnasctha ag an am céanna, gan eolas ar leith a bheith i gcónaí ag ríomhaire ar leith.
Imchnó
Crann duillsilteach cónach a fhásann 30 m ar airde, dúchasach do Mheiriceá Thuaidh. Na duilleoga le 11-19 duilleoigíní, na bláthanna fireanna i gcaitíní. An toradh 4.0-6.5 cm ar fhad, ubhchruthach giobach, ag cuimsiú síl iomairigh, cosúil le cnó.
Bóthar Tritonville
Is bóthar tábhachtach i mBaile Átha Cliath é Bóthar Tritonville.
Gwyddelwern
53.0083°N, -3.3786°W
Baile i Sir Ddinbych, an Bhreatain Bheag, is ea Gwyddelwern, 170.5 km ó Caerdydd agus 277 ó Londain. Tá daonra 485 ann, agus tá 295 (60.8%) in ann Breatnais a labhairt.
Ruaidhrí Mear Ua Dubhda
Rí Uí Fhiachrach Mhuaidhe ba ea Ruaidhrí Mear Ua Dubhda (beo 1143-1162).
Taichleach mac Néill Ua Dubhda ba ea athair Ruaidhrí Mhear.
Ní fios dátaí a réimis, ach dar le Araile do fhlathaibh Ua nDubhda, bhí sé i gcoróin idir Aodh mac Muircheartaigh Ua Dubhda (bás 1143) agus An Cosnamhaigh Ua Dubhda. Deirtear ann go raibh sé ina ''ri o Roba go Codnuigh.
Iarúsailéim
In aimsir Iosrael Ársa bhí an Teampaill ann agus anois is cathair naofa é do trí reiligiún: Giúdachas, an Chríostaíocht, agus Ioslam. Is ann a cuireadh Íosa Críost chun bás.
Imchuach airtéiseach
Uiscíoch éadomhain imchuach-chruthach, sraitheanna neamhthréscaoilteacha carraigeacha os a chionn is faoina bhun, rud a choinníonn an screamhuisce faoi bhrú. Nuair a thochlaítear tobar isteach san uiscíoch, tagann an t-uisce don dromchla gan é a chaidéalú. Is é an tImchuach Mór Airtéiseach san Astráil Thoir an ceann is mó ar eolas.
Henriette Pressburg
Ba í  Henriette Pressburg (20 Meán Fómhair 1788 - 30 Samhain 1863) nó Henriette Marx (níos déanaí ar phósadh), máthair an fhealsaimh chumannaigh agus an eacnamaí Karl Marx.
Saol
Rugadh Henriette Pressburg ar 20 Meán Fómhair 1788 i Nijmegen san Ísiltír. Ba í an dara duine den chúigear leanaí í do hIsaac Heymans Pressburg (1747-1832) agus Nanette Salomons Cohen (1754-1833). Teaghlach rathúil ab ea na Pressburg, le hIsaac ag obair mar cheannaí teicstíle. Ba bhaill shuntasacha iad de phobal Giúdach Nijmegen a bhí ag fás, ina gcónaí den chéad uair i Nonnenstraat ansin, nuair a bhí Henriette 19, i nGrotestraat. Ba é Isaac cantóir  na sionagóige i Nonnenstraat áit a raibh a athair, Hirschl (nó Chaim) Pressburg, mar raibí. Bhí raibithe sa teaghlach le céad bliain ar a laghad.
Tholg Heinrich an eitinn agus fuair sé bás i mBealtaine 1838, nuair a bhí seisear dá leanaí fós ina gcónaí sa bhaile ag Henriette. Cé go raibh sí saibhir go leor mar gheall ar a hoidhreacht, bhí an teaghlach ina gcónaí go coigilteach.
Caidreamh le Karl Marx
deas|mion|255x255px|Karl Marx mar mhac léinn, 1836 Ba é Karl an tríú leanbh agus an dara mac le Heinrich agus Henriette Marx. Tar éis dó a chuid staidéir a chríochnú sa Giomnáisiam i dTrier i 1835 ag seacht mbliana déag d’aois, chláraigh Karl in Ollscoil Bonn, sular bhog sé go hOllscoil Bheirlín. Bhí imní ar Henriette maidir lena stíl mhaireachtála as baile, lena bhallraíocht sa chumann óil áitiúil i mBonn san áireamh. Ghéaraigh sláinte a leanaí eile imní Henriette. Le linn do Karl a bheith san Ollscoil, fuair a mac Eduard, 11 bliana d’aois, bás den eitinn, Karl ag taispeáint comharthaí den chineál céanna. Chuir a litreacha rialta chuig Karl béim ar a thábhachtaí atá sé maireachtáil go sláintiúil, agus í ag tabhairt comhairle: “Níor cheart duit riamh féachaint ar ghlaineacht agus ord mar rud tánaisteach, mar braitheann sláinte agus croíúlacht orthu. Éiligh go láidir go ndéantar do sheomraí a sciúradh go minic agus am cinnte a shocrú dó - agus a dhil Karl, bíodh sciúradh seachtainiúil agat le spúinse agus gallúnach.