cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Bhrasaíl
Bunú na Poblachta
mion|333x333px|Deodoro da Fonseca i lár, 1885 In éineacht le fuascailt na ndaor, bhí bunú na poblachta á chaibidil ag na Brasaíligh. Bhí na Liobrálaigh ag éirí míshásta le Peadar a Dó, go háirithe nuair a scoir sé rialtas agus parlaimint Liobrálach sa bhliain 1868. Ón taobh eile de, bhí na Coimeádaigh barúlach go raibh sé ag ligean an iomarca scóid leis na Liobrálaigh. Sa deireadh, b'iad na saighdiúirí a shocraigh an scéal. Bhí smaointeachas an phoblachtánachais ag dul i bhfairsinge san arm féin. Sa bhliain 1889, cheap Peadar polaiteoir Coimeádach mar Phríomh-Aire, cé go raibh na Liobrálaigh ina dromlach sa pharlaimint. Ansin, thug an Ginearál Manoel Deodoro da Fonseca fógra deiridh do Pheadar: chaithfeadh sé a ríchathaoir a thabhairt suas, nó d'éireodh an t-arm amach ina aghaidh. Ar an 15 Samhain 1889, d'éirigh Peadar as, agus gaireadh Uachtarán sealadach den Ghinearál Fonseca. Thug an t-iar-Impire a aghaidh ar an bhFrainc, áit a bhfuair sé bás go gairid ina dhiaidh sin. clé|mion|Deodoro da Fonseca (1889) Sa bhliain 1891, fuair an Bhrasaíl bunreacht forásach feidearálach a bhí go mór faoi thionchar bhunreacht na Stát Aontaithe. Tugadh, fiú, "Stáit Aontaithe na Brasaíle" ar an tír féin. Reachtálfaí toghcháin an Uachtaráin uair in aghaidh an cheithre bliana, agus bheadh parlaimint, nó Comhdháil, dhá theach ann le srianta a choinneáil le cumhacht mhór an cheann stáit. Scéal eile ab ea é, áfach, an rabhthas ábalta an bunreacht a leanúint. Ní raibh féith na dioplómaitiúlachta san Uachtarán Fonseca, agus nuair a d'éirigh idir eisean agus an Chomhdháil, d'ordaigh sé dá chuid saighdiúirí an Chomhdháil a scor scun scan. Ní raibh na Brasaíligh sásta le gothaí seo an deachtóra, agus b'éigean do Fonseca éirí as agus an Uachtaránacht a fhágáil ag an Aimiréal Floriano Peixoto. Bhí nósanna míleata ag Peixoto chomh maith le Fonseca féin, agus mar sin, ní raibh mórán foighne aige leis an bhfreasúra. Ní hamháin go raibh deacrachtaí aige leis na Liobrálaigh, nó thairis sin, chuaigh lucht an mhonarcachais chun ceannairce air. Bhí cuid mhaith monarcaithe sa chabhlach a d'éirigh amach in aghaidh Peixoto i Meán Fómhair 1893. Ba gheall le cogadh cathartha é, agus na ceannairceoirí ag druidim isteach le São Paulo go bagrach. Mar sin féin, chloígh Peixoto iad, ach i ndeireadh na bliana 1894, d'éirigh sé as an uachtaránacht, cé gur threisigh a bhua ar na monarcaithe ar an muinín a bhí ag muintir na Brasaíle as.
B'é Prudente de Morais Barros a tháinig i gcomharbas ar Peixoto. B'eisean an chéad Uachtarán nach raibh ina fhear míleata. Dlíodóir a bhí ann, agus b'as São Paulo dó, an cúige a d'éirigh saibhir ar an gcaife, Sna blianta 1889-1930, bhí an tír á rialú ag an "gcaife le bainne", nó café com leite as Portaingéilis. B'é Stát São Paulo an caife, agus b'é Stát Minas Gerais an bainne, nó b'é an t-eallach an fhoinse ioncaim ba thábhachtaí ansin. Ní raibh an tionchar céanna ag na cúigí eile ar pholaitíocht na tíre, nó b'é Epitácio Pessoa (ina Uachtarán sna blianta 1919-1922) an t-aon Uachtarán amháin a vótáladh isteach sna blianta sin nárbh as ceann den dá stát sin dó. B'as stát Paraíba do Pessoa.
Nuair a bhí an caife agus an bainne ag rialú na tíre, bhí neamhshuim á déanamh ag lucht rialtais na Brasaíle de na cúigí bochta. Bhí siad faoi chois na heaglaise, na dtraidisiún, na bpiseog is na dtiarnaí talún. Ní raibh mórán tuisceana ag na bochtáin do sheoraí cainte an phoblachtánachais, a mhalairt ar fad: is iomaí duine dealbh daibhir faoin tuath a shíl gurbh é an Diabhal féin a chuir ruaigeadh ar an Impire agus a bhunaigh an phoblacht. mion|255x255px|Canudos 24o Batalhão de Infantaria
Cogadh Canudos
Sa bhliain 1896, d'éirigh seict mhílaoiseach amach in aghaidh na n-údarás san iargúltacht i Stát Bahia. Cúpla bliain roimhe sin, shocraigh an tseict seo - timpeall ar dheich míle duine ar fad—síos i gCanudos i mBahia faoi cheannas an "fháidh" Antônio Conselheiro, nó "Antoine na Dea-Chomhairle". Bhí pobal Canudos ábalta trí ionsaí armtha a chosc, ach sa bhliain 1897, chuaigh ocht míle saighdiúir ar fad go Canudos leis an bpobal a chloí. D'imshuigh na saighdiúirí Canudos, ach b'éigean dóibh an pobal a choinneáil faoi léigear mí i ndiaidh míosa leis an misneach a bhaint de na fíréin fhanaiceacha seo. Níos deireanaí, scríobh Euclides da Cunha aiste staire agus socheolaíochta faoi imeachtaí Canudos Os Sertões. Lenár linn féin, bhreac Mario Vargas Llosa síos an t-úrscéal La Guerra del Fin del Mundo ("Cogadh Dheireadh an Domhain", nó "Cogadh na gCríoch Déanach") faoi imeachtaí an éirí amach seo. clé|mion|236x236px|Afonso Pena, 1906
Na Saighdiúirí ag Cur a Ladair sa Pholaitíocht
Sa bhliain 1910, d'fhéach an t-arm le ladar a chur i gcúrsaí polaitíochta. Bhí an tUachtarán Afonso Pena básaithe roimh dheireadh a théarma. Sna toghcháin a lean, thacaigh an t-arm le Hermes da Fonseca, nia le Deodoro da Fonseca. B'é Ruy Barbosa an t-iarrthóir ba láidre, áfach, agus é ag canbhasáil ar fud na tíre - b'é sin an chéad fheachtas nua-aoiseach toghchánaíochta riamh i stair na Brasaíle. B'fhollasach do chách gurbh é Barbosa a ghnóthaigh na toghcháin, ach mar sin féin, cuireadh Fonseca isteach mar Uachtarán.
Nuair a bhí sé ag rialú na tíre, tháinig cúlú ar an ngeilleagar. Sna blianta roimhe sin, bhí an cúitiúc—amhábhar an rubair—ag saothrú an-airgid don Bhrasaíl, ionas go raibh borradh faoin eacnamaíocht taobh amuigh de "stáit an chaife is an bhainne" freisin. I rith théarma uachtaránachta Fonseca, áfach, fuair tionsclaíocht chúitiúic na Brasaíle an-chéile iomaíochta san Áise, agus tháinig deireadh leis an mborradh, go háirithe nuair a thit praghas an chaife féin, agus an iomarca den earra sin á tháirgeadh ar fud an domhain.
An Bhrasaíl agus an Chéad Chogadh Domhanda
mion|Venceslau Brás Pereira Gomes, 1961 Nuair a d'éirigh na daoine amach in aghaidh an rialtais in áiteanna, tuigeadh do na fórsaí armtha nach raibh an oiread suilt ag baint leis an gcumhacht is a shíl siad ar dtús. Ní raibh fonn orthu ladar a chur sa chéad toghchán eile. Sa bhliain 1914, b'é Venceslau Brás Pereira Gomes a vótáladh isteach mar Uachtarán.
Bhí an t-arm sásta a bhua a ligean leis, agus tríd is tríd, thiontaigh sé amach ina Uachtarán maith, cé go raibh an t-ádh leis: bhí an Chéad Chogadh Domhanda fabhrach do thrádáil na Brasaíle, agus amhábhair ag teastáil ón mBreatain Mhór agus ón bhFrainc. Ní raibh táirgí tionsclaíochta ar fáil ó na tíortha sin le linn an chogaidh chomh flúirseach agus i mblianta na síochána, ach ó bhí an easpórtáil ag tabhairt barr maith airgid, thosaigh stát na Brasaíle ag forbairt tionsclaíochta d'aon turas.
Sa bhliain 1917, d'fhógair na Brasaíligh cogadh don Ghearmáin, nuair a shuncáil fomhuireán Gearmánach longa Brasaíleacha. B'í an Bhrasaíl an t-aon tír amháin i Meiriceá Theas a ghlac páirt sa Chogadh. Níor chuir na Brasaíligh trúpaí go dtí an Eoraip, ach ar a laghad, bhí siad ábalta géarleanúint a dhéanamh ar na hinimircigh ón nGearmáin agus ó Impireacht na hOstaire is na hUngáire agus maoin shaolta na n-inimirceach seo a choigistiú. clé|mion|Vargas, 1930
Ré Getúlio Vargas
I ndiaidh bhlianta an chogaidh, bhí eacnamaíocht na tíre ag dul ar gcúl, agus thosaigh na Brasaíligh ag cur suime in idé-eolaíochtaí antoisceacha, nuair a bhí an chuma ag teacht ar an saol nach bhféadfadh an daonlathas rath ná bláth a chinntiú do gheilleagar na tíre. Bhí oifigigh óga na bhfórsaí armtha faoi thionchar an Fhaisisteachais san Iodáil, agus bochta na tuaithe ag claonadh i leith na heite clé agus an Chumannachais.
Bhí deachtóireacht de shórt éigin ar na bacáin, agus sa bhliain 1930, chuir na fórsaí armtha Getúlio Vargas, gobharnóir Rio Grande do Sul, i gceannas ar an mBrasaíl. Bhí Vargas leis an tír a rialú, a bheag nó a mhór, go lá a bháis sa bhliain 1954.
Chuir Vargas lámh láidir an deachtóra i bhfeidhm ar an mBrasaíl, ach san am céanna, theastaigh uaidh an Bhrasaíl a fhorbairt is a leasú. Sa bhliain 1933, d'eagraigh sé comhthionól le bunreacht nua a achtú. Baineadh de chearta na mballstát, ach ón taobh eile, ceadaíodh don lucht oibre dul ar stailc.
Ní raibh Vargas foighneach ná fulangach i leith na heite clé, áfach. Bhí a chuid saighdiúirí ag déanamh géarleanúna ar an bpríomhpháirtí clé, Aliança Libertadora Nacional (Comhghuaillíocht Fhuascailte an Náisiúin). Faoi dheireadh na bliana 1935, d'éirigh an eite chlé amach in áiteanna, ach ní raibh gar ann. Mar is iondúil ag ócáidí den chineál seo, níor éirigh leis an réabhlóid, ach spreag an cheannairc an deachtóir chun srianta ní ba déine ná roimhe sin a chur leis an bhfreasúra polaitiúil. D'fhógair Vargas éigeandáil, agus leis na cumhachtaí a bhí aige de réir na ndlíthe éigeandála, rinne na fórsaí slándála ciolar chiot den eite chlé. Is iomaí gníomhaí polaitiúil clé a maraíodh, a céasadh nó a caitheadh i dtóin phríosúin gan phróis chuí an dlí. mion|177x177px|Ação Integralista Brasileira
An "Stát Nua"
Cé go raibh Vargas ag rialú na tíre mar a bheadh deachtóir ann, bhí sé, de réir na tuisceana a bhí ag saol polaitiúil na tíre, leis an gcumhacht a fhágáil uaidh i ndiaidh an chéad toghchán eile. I Mí na Samhna 1937, chinn Vargas ar an gcumhacht a choinneáil aige féin beag beann ar thoil na cosmhuintire. Le cuidiú na fórsaí armtha, scoir sé an pharlaimint, chuir sé na toghcháin ar fionraí agus bhunaigh sé "An Stát Nua"—O Estado Novo—a bhí cosúil go leor le deachtóireachtaí comhaimseartha na hEorpa. Choisc sé na páirtithe polaitiúla freisin.
An Dara Cogadh Domhanda
Bhí Vargas sásta, áfach, geimhle a bhaint den eite chlé radacach féin, nó sa bhliain 1945, scaoileadh saor le Luís Carlos Prestes, cathaoirleach an Pháirtí Chumannaigh, a bhí i dtóin an phríosúin le fada. Le fírinne, is beag buíochas a ghlac Prestes le Vargas as a shaoirse nua, nó idir an dá linn, bhí bean chéile Prestes, bean Ghiúdach darbh ainm Olga Benário, ruaigthe go dtí an Ghearmáin, áit ar tachtadh le gás í i gceann de champaí báis an Uilelosctha.
Vargas ag éirí as—agus ag filleadh
clé|mion|Eurico Gaspar Dutra, 1946 Bhí an tArm den bharúil, áfach, go raibh Vargas ag dul thar fóir ag iarraidh an eite chlé a ghiúmaráil. I Mí Dheireadh Fómhair, 1945, chuir na ginearáil brú ar Vargas éirí as an Uachtaránacht, rud a rinne sé. I Mí na Nollag, chuaigh muintir na Brasaíle chun toghcháin, agus d'éirigh leis na Cumannaigh féin go measartha. Mar sin féin, bhí sé i ndán don Bhrasaíl casadh ar dheis arís, nó b'é an Ginearál Eurico Gaspar Dutra a vótáladh isteach mar Uachtarán.
Nuair a bhí Dutra ina Uachtarán, d'fhill an Bhrasaíl ar na polasaithe a bhí i bhfeidhm roimh lá Vargas, cé go raibh Dutra féin ina chomhghuaillí ag Vargas ag tógáil an "Stáit Nua" i ndeireadh na dtríochaidí. Chuir Dutra béim ar an gcaife i gcúrsaí eacnamaíochta, agus ní raibh suim aige i bhforbairt na tionsclaíochta. Chuir sé an eite chlé faoi smacht arís, nó choisc sé an Páirtí Cumannach.
Níor éirigh go rómhaith le Dutra, nó sa bhliain 1950, bhí na Brasaíligh sásta Uachtarán a dhéanamh de Vargas arís eile, agus sin i dtoghcháin dhaonlathacha. Chuir Vargas béim ar ról an stáit i gcúrsaí eacnamaíochta, agus d'fhéach sé le tionsclaíocht na hartola a náisiúnú. D'ardaigh sé tuarastail an lucht oibre lena chuid geallúintí a chomhlíonadh, ach ní raibh na hoibrithe sásta leis an méid a fuair siad, agus sa deireadh, thosaigh siad ag dul ar stailc fud fad na tíre. Nuair a bhronn an rialtas ardú pá eile orthu, bhí na fostóirí scanraithe, agus cháin Uachtarán na Stát Aontaithe féin, Dwight Eisenhower, polasaithe míréasúnta na Brasaíle. mion|Carlos Lacerda, 1962
An scannal a chuir cor i gcinniúint Vargas
Ansin, tháinig sé chun solais go raibh gardaí slándála Vargas tar éis iarracht a dhéanamh an t-iriseoir Carlos Lacerda a mharú. Dealraíonn sé nach raibh a fhios ag Vargas féin é, ach mar sin féin, ós rud é go raibh Lacerda ar dhuine de na hiriseoirí ba mhó a bhí ag lochtú Vargas, bhí an chosúlacht ar an scéal go raibh baint éigin ag an Uachtarán leis. Mar a d'iompaigh an scéal amach, tháinig Lacerda féin as an iarracht gan ghránú, ach bhuail an piléar an duine a bhí á thionlacan. Oifigeach de chuid Aerfhórsa na Brasaíle a bhí ann agus é sásta bheith ina gharda cosanta ag Lacerda go deonach, saor in aisce.
Bhí na fórsaí armtha ag éirí bagrach ar Vargas roimhe sin féin, nó ní raibh siad róshásta lena chuid polasaithe. Ghlac siad marú an oifigigh aerfhórsa go pearsanta, áfach, agus chuir siad in iúl do Vargas go neamhbhalbh go gcaithfeadh sé éirí as chomh luath in Éirinn agus a thiocfadh leis. Ghéill an tUachtarán don éileamh seo, ar dhóigh, nó chuir sé lámh ina bhás féin.
Rialtas
Is í Brasília an phríomhchathair. De réir bhunreacht na bliana 1988, is poblacht dhaonlathach ionadaíoch chónascach uachtaráin í an Bhrasaíl. Is é an tUachtarán ceann an rialtais agus an stáit, agus córas ilpháirtithe i bhfeidhm leis an tsaoirse pholaitiúil a chinntiú do na saoránaigh.
Stáit
thumb|320px|Cristo Redentor do [[Rio de Janeiro.]] Tá 26 stát agus aon Cheantar Cónaidhme amháin sa Bhrasaíl
Gabriel Iglesias
Is aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é Gabriel Jesus Iglesias nó Fluffy a rugadh ar 15 Iúil, 1976.
Liosta de na monarcaí Francacha
mion|Crann teaghlaigh mhonarcaí na Fraince 509-1870 Rialaigh monarcaí de Ríocht na Fraince agus a réamhtheachtaithe (agus na monarcaí comharbacha) ó bhunaíodh Ríocht na bhFranc sa bhliain 486 le roinnt cur isteach, go dtí gur thit Dara Impireacht na Fraince sa bhliain 1870,
I mí Lúnasa 843 roinn Conradh Verdun flaitheas na bhFranc i dtrí ríocht, ceann mhair ar feadh tamall gearr; d'eascair, as an an dá cheann eile, an Fhraince agus, sa deireadh thiar, an Ghearmáin. Faoin am seo, bhí teangacha agus cultúr difriúil ag cuid thoir agus thiar na talún. Dá réir sin tosaíonn an liosta monarcaí seo sa bhliain 843, toisc gurb é seo an dáta is luaithe ar féidir a rá go raibh ann den Fhrainc. Maidir le ríthe na bhFranc roimhe seo, féach Liosta de ríthe na bhFranc.
Rialaigh na Capetigh go leanúnach ó 987 go 1792 agus arís ó 1814 go 1848. Tugtar, de ghnáth, na hainmneacha sainiúla de Valois (go dtí 1589) agus Búrbón (go dtí 1848) ar chraobhacha an ríshleachta.
Rialaigh an ríshliocht Bhúrbóin, mar "Impirí na Fraince" sa Fhrainc sa 19ú haois idir 1804 agus 1814, arís i 1815, agus idir 1852 agus 1870.
Ríshliocht na Roibeárdaigh (888-898)
.
Ríshliocht na mBosonach (923-936)
An Bosonids bhí a teaghlach uasal a shliocht ó Boso an Elder, a gcuid ball, Rudolph (Raoul), toghadh é mar "Rí na Bhfranc" i 923.
An Eilreig (Obar Dheathain)
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é an Eilreig.
Eithne
I Miotaseolaíocht na nGael, ba í Eithne (Sean-Ghaeilge Ethniu, Ethliu) iníon Bhalor, ceannaire na bhFomhórach, agus máthair Lugh.
Balor, Cian agus Lugh
Is léir sna seantéacsanna gur phósadh ríoraíoch é cumann Eithne le hathair Lugh, Cian na dTuath Dé Danann, Caomhnaítear sa bhéaloideas níos deireanaí, ámh, scéal níos, cosúil le breith Perseus i miotaseolaíocht na Gréige.
I scéal béaloidis caomhnaithe ag John O'Donovan in 1835, insítear conas a chuir Balar Eithne faoi ghlas sa Túr Mór ar Oileán Thoraí, as radharc gach fear, ag iarraidh tairngreacht draoi a chosc, go mbásfash a gharmhac é. Ach tháinig fear darbh ainm Mac Cinnfhaelaidh, ag lorg díoltas toisc gur ghoid Balar a bhó draíochta, isteach sa túr le cabhair ón leannán sídhe Biróg, agus luigh sé léi. Rugadh trírín d'Eithne, ach bhailigh Balar i mbraillín iad agus sheol sé amach le giolla iad chun iad a bhá i bpoll súraic. Bádh beirt dóibh, ach thit ceann amháin trí thimpiste sa chuan, agus tharrtháil Biróg é. Thóg sí an leanbh ar ais chuig a athair, a thug dá dheartháir, Goibhne an gabha, in altramas. Mharaigh an buachaill Balar agus é fásta.
Agus téacsanna amhail Cath Maige Tuired agus Leabhar Gabhála na hÉireann taobh le taobh, is léir gur Lugh é an bhuachaill anaithnid, agus gur Chian é an t-ionadaí Mac Cinnfhaelaidh.
Banseanchas
Inisítear sa bhanseanchas gurbh é Feada a fíorainm: "Ba é Feada fíorainm Eithne uasal, bean chéile Chiain theann láidir, máthair sárfhir Lú neartmhar, iníon Bhalair bailcbhéimneach mhic Dod mhic Net móréachtach, fear níos mó ná Hector soineanta."
De réir nósanna áirithe, is iníon Delbáeth í, máthair Daghdha agus Oghma, agus bean chéile Nuada Airgeadlámh. I leagan ar leith de bhreith Aonghasa, is bean chéile Elcmar í, a mheall An Daghdha í, agus sa mhéid sin b'fhéidir gurb ionadaí Boann í.
Téacsanna eile
I bhformhór na dtéacsanna, is bean í Eithne, ach tá roinnt ann ina bhfuil fear i gceist. Sa tseantéacs Baile in Scáil (Buile an Scáil), deirtear gur mac "Eithleann mac Tigernmas" é Lugh, nó mac "Eithneann mac Smretha mac Tigernmas". Shamhlaigh James Bonwick Tigernmas (an rí a chuir tús le adhradh Chroim Chruaigh) le Balar. Mhol Stewart Macalister gur leagan bunúsach de Ethlenn ab ea Cethlenn, toisc gur samhlaíodh Lugh go minic mar Lug Mac Ethlenn.
Sa seanscéal Altram Tighe Dá Mheadar deir naomh Pádraig faoi Eithne: ''I shall leave these virtues for the story of Eithne from the fair Maigue. ''Success in children, success in foster-sister or brother, ''to those it may find sleeping with fair women.
''If you tell of the fosterage before going in a ship or vessel, ''you will come safe and prosperous ''without danger from waves and billows.
''If you tell of the fosterage ''(before going to a) judgment or a hunting, ''your case will be (propserous), ''all will be submissive before you.
''To tell the story of Eithne ''when bringing home a stately wife, ''good the step you have decided on, ''it will be a success of spouse and children.
Posatrón
Cáithnín bunúsach a bhfuil an mhais is an ghuairne chéanna aige is atá ag an leictreon, ach a bhfuil a lucht, atá ar aon mhéid le lucht an leictreoin, ina lucht dearfach. Mar sin, is frithleictreon é le siombail e +. An fisicí Meiriceánach Carl Anderson is an fisicí Briotanach Patrick Blackett (1897-1974) a d'fhionn é i 1932 ina dtaighde le néalsoitheach ar ghathanna cosmacha. Díothaíonn leictreon is posatrón a chéile chun gáma-ghathanna a chruthú. Astaíonn foinsí radaighníomhacha ar leith é (mar shampla, sóidiam-22). Úsáidtear posatróin sa chóras íomháithe, tomagrafaíocht astú posatrón, an mhíochaine, agus staidéir ar airíonna leictreonacha solad.
Eithne
Téacsanna eile
''Tell the story of noble Ethne ''before going into a new banqueting house, ''(you will be) without bitter fight or folly, ''without the drawing of valiant, pointed weapons.
''Tell to a king of many followers ''the story of Ethne to a musical instrument, ''he gets no cause to repent it, ''provided he listen without conversation.
Sanasaíocht
Is sampla maith é Ethniu den deacracht taighde a dhéanamh ar mhiotaseolaíocht na nGael. Is iad Ethliu nó Ethniu na leaganacha is duine dá hainm, fréamh den ainm Nua-Ghaeilge Eithne. Tharla go leor leaganacha ámh de bharr athruithe teangan agus easpa litriú caighdeánaithe. Tháinig mearbhall ar leith sa cheist de bharr aineolais teanga. In ionad an ainmneach, tógadh go minic foirm an tuisil ghinidigh, mar shampla Ethnenn/Eithneann) nó Ethlenn''/Eithleann.
Leaganacha atá san áireamh: Ethnea, Eithliu, Ethlend, Ethnen, Ethlenn, Ethnenn, Ethne, Aithne, Eithnenn, Eithlenn, Eithna, Ethni, Edlend, Edlenn.
Broincileathóir
deas|250px|thumb|Broincileathóirí Oibreáin, cosúil le haidréanailéin, isipréanailín is salbútamól, is ea broincileathóir, a leathann na broncais sna scamhóga agus a fhéadfaidh cabhrú le cóireáil duine le plúchadh.
Níl na broincileathóirí uile sábháilte a ndóthain le húsáid i gcoinne an phlúchta, áfach. Baintear feidhm chliniciúil as salbútamól i bhfoirm aerasóil, agus as sailmeitearól is afoirmeitearól.
Mar sin féin. tá conspóid ann maidir lena n-úsáid gan stéaróidigh. Tá fianaise ann go laghdaíonn siad na siomptóim ach nach gcuireann stop leis an ngalar bunúsach, agus imní go mb'fhéidir go bhfuil na hoibreáin seo freagrach as méadú i ngalracht plúchta i dtíortha an iarthair.
Traidisiún (sochaí)
mion|William Carleton (1845), "Tales and sketches, illustrating the character, usages, traditions, sports and pastimes of the Irish peasantry" Na béasa, gnásanna srl., a thagann anuas ó ghlúin go glúin is ea traidisiún (Laidinː traditio). Is é atá i gceist i dtraidisiún ná na foirceadail, na creidiúintí agus na nósanna a bhaineann le dream faoi leith daoine, agus go mbíonn na nithe sin tagtha slán anuas trí na glúinte toisc a thábhachtaí atá siad don dream sin.
Cé go mbíonn páirt ag gach aon duine sa traidisiún a chaomhnú agus é a chur i bhfeidhm ar chúinsí nua, cuireann a lán pobal creidimh tábhacht faoi leith le páirt a gceannairí sa chúram seo. Tuigtear dóibh go bhfuil údarás faoi leith ag a gceannairí teagasc a thabhairt ar chúrsaí morálta, nó treoir a thabhairt a chur ar na daoine ina mbeatha mhorálta. Is minic a thuigtear dóibh go dtéann an t-údarás seo siar go dtí pearsa bhunaidh mhórthábhachtach.
Cwmllynfell
51.8002°N, -3.8181°W
Baile i Castell-nedd Port Talbot, an Bhreatain Bheag, is ea Cwmllynfell, 56.9 km ó Caerdydd agus 257 ó Londain. Tá daonra 1,137 ann, agus tá 669 (58.8%) in ann Breatnais a labhairt.
Salman Rushdie
Bhuaigh a dhara húrscéal, Midnight’s Children (1981), an Duais Booker sa bhliain 1981. Measadh gurbh é “ "the best novel of all winners ever"” faoi dhó, ag comóradh 25 agus 40 bliain na duaise.
Tharraing a cheathrú húrscéal, The Satanic Verses (1988), conspóid ar Rushdie. An bhliain dár gcionn, d'eiisigh an Ayatollah Khomeini, ardcheannaire na hIaráine, fatwa, ag iarraidh Rushdie a chur chun báis.
Saothar
Déileálann Rushdie go príomha le naisc, bristeacha, agus imirce idir sibhialtacht aí an Oirthir agus an Iarthair, a leagtar ar fho-ilchríoch na hIndia de ghnáth.
Is minic a nascann a chuid oibre réalachas draíochta le ficsean stairiúil.
Beatha
Tógadh Rushdie, de shliocht Ioslamach, mar aindiachaí i Mumbai nuair a bhí sé ina pháiste. D'fhreastail sé ar scoil don scothaicme, Rugby, i Sasana agus é ina dhéagóir. Bhain sé céim Baitsiléir Ealaíon amach in Ollscoil Cambridge.
Bhí Rushdie ag obair i dtionscal na fógraíocht a nuair a tháinig cáil air sa bhliain 1981 agus an Duais Booker bronnta air, do Midnight’s Children sa bhliain 1981.
Sa bhliain 1983, toghadh Rushdie ina chomhalta den Royal Society of Literature (an Cumann Ríoga Litríochta).
Ar 14 Feabhra 1989, d'eisigh an Ayatollah Khomeini fatwa in aghaidh Rushdie, ag iarraidh é a fheallmharú;  maíodh go raibh an leabhar The Statanic Verses diamhaslach. Rinneadh bagairtí báis ina choinne Spreagúla an leabhar agus an fatwa  díospóireachtaí agus agóidí go leor faoi róil na saoirse cainte agus an fhoréigin pholaitiúil.
Ach gníomh polaitiúil a bhí ann ag an am don Ayatollah, meastar, tráth a raibh teannas an-ghéar idir an Iaráin agus na Stáit Aontaithe.
D'athraigh an fatwa saol Rushdie ar fad. Chuir rialtas na Breataine an t-údar faoi chosaint na bpóilíní agus b’éigean dó dul i bhfolach.
Ó 2000 ar aghaidh, bíonn Rushdie ina chónaí sna Stáit Aontaithe. Cheap sé go raibh sé níos sábháilte ann.
Gradam go leor
Rinneadh ridire de Rushdie sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007 as a sheirbhísí don litríocht.
Sa bhliain 2007, thosaigh sé ag múineadh in Ollscoil Emory.
Toghadh Rushdie chuig an American Academy of Arts and Letters (Acadamh Ealaíon agus Litreacha Mheiriceá) sa bhliain 2008.
Sa bhliain 2008, d'aicmigh The Times é sa tríú háit déag ar a liosta den 50 scríbhneoir Briotanach is mó ó 1945 i leith.
Sa bhliain 2012, d’fhoilsigh Rushdie Joseph Anton: A Memoir, cuntas ar a shaol i ndiaidh na n-imeachtaí a lean The Satanic Verses.
Ainmníodh Rushdie ina Scríbhneoir Cónaithe Oirirce ag Institiúid Iriseoireachta Arthur L. Carter in Ollscoil Nua-Eabhrac sa bhliain 2015.
Iarracht ar dhúnmharú
Ar an 12 Lúnasa 2022, sháigh fear de shliocht Liobánach Rushdie ag ócáid i Chautauqua, Nua-Eabhrac. ̊Sábháilteacht agus cosaint sna Stáit Aontaithe do scríbhneoirí" an teideal a bhí ar an léacht.
Gortaíodh Rushdie go dona, tar éis dó a bheith ag druidim ar an stáitse
Phléadáil Hadi Matar, an fear a gabhadh as an ionsaí, neamhchiontach in iarracht dúnmharaithe agus cúisimh ionsaithe dara céime
Post is lindéar
Foirm tógála ailtireachta le cuaillí ingearacha iompartha ualaigh ag iompar na lindéar cothrománach chun oscailtí a chruthú, mar mhalairt ar thógáil stuach. Sampla maith is ea ailtireacht na Gréige.
Fódhla
I miotaseolaíocht na nGael, ba í Fódhla (Sean-Ghaeilge Fótla nó Fódla), iníon Delbáeth agus Ernmas na dTuath Dé Danann, ar cheann de na bandéithe coimirceach na hÉireann. Ba é Mac Céacht a fear céile.
Clann Mhíle
I dteannta lena deirfiúracha Banba agus Ériu, ba bhall de trí-bhandéithe í. Nuair a tháinig an Chlann Mhíle ón Spáinn ar ionsaí, d'iarr siad dúinne ar dhuine ar an bhfile Amergin Glúingel go raibh an tír ainmnithe astu. Is amhlaidh gur rug Ériu (Éire) an chraobh léi, ach creideann na filí gur bronnadh iad triúr a mian, agus feictear idir 'Fódhla' agus 'Banba' mar ainm litríochta na tíre.
De réir Seathrúin Chéitinne, thug sí adhradh do Mhór-Ríoghain, a ainmnítear scaití mar iníon Ernmais.
Fotla na gCruithneach
De réir De Situ Albanie (téacs déanach), an Croinic Cruithneach, agus Duan Albanach, ba é Fotla (nualeagan Atholl, Ath-Fotla) ar chrann de na chéad ríthe na gCruithneach.
Lemoncello
Banna ceoil tíre Éireannach is ea Lemoncello, agus is iad na baill Laura Quirke, amhránaí is scríbhneoir, agus Claire Kinsella, seinnteoir dordveidhle. Bunaíodh an banna nuair a chas siad in Ollscoil Mhá Nuad.
That '90s Show
Craoladh an t-aonú heipeasóid déag, "That '90s Show", den naoú sraith déag The Simpsons ar an 27 Eanáir 2008. Scríobh Matt Selman an eipeasóid seo. D'fhéach 7.6 milliún duine ar an eipeasóid.
Fothair Aonghais
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Fothair Aonghais.
English Education Act 1835
Acht reachtach de chuid Chomhairle na hIndia ab ea an English Education Act 1835, a thug éifeacht in 1835 do chinneadh an Tiarna William Bentinck, a bhí ina hArd-Ghobharnóir ar an British East India Company ag an am, cistí a athdháileadh a d'éiligh Parlaimint na Breataine go gcaithfí ar oideachas agus litríocht san India. Roimhe seo, ní raibh mórán tacaíochta tugtha acu d’oideachas traidisiúnta Moslamach agus Hiondúch ná d’fhoilsiú na litríochta sna teangacha oideachais traidisiúnta san India ag an am (Sanscrait agus Peirsis); as sin amach bhí siad chun tacú le bunaíochtaí a mhúin curaclam an Iarthair agus an Béarla mar theanga theagaisc. In éineacht le bearta eile a chuir Béarla chun cinn mar theanga riaracháin agus sna hArdchúirteanna dlí (in ionad na Peirsise, mar a bhí faoin Impireacht Mhógalach), d’fhág sé sin sa deireadh gur tháinig an Béarla ar cheann de theangacha na hIndia, seachas go simplí teanga dhúchais na rialtóirí eachtracha.
1823
Tarluithe
mion|23 Lúnasa 1823: Thosaigh éirí amach sclábhaithe i nGuáin na Breataine Móire i Meiriceá Theas. Sa phictiúr tarraingíonn na saighdiúirí Briotanacha siar in aici Demerara, príomhchathair na coilíneachta.
Domhain síceolaíochta
Grúpa cóireálacha síceolaíocha a leagann béim ar phróisis neamhaireachtálacha mheabhracha mar chúiseanna le galair mheabhracha, mar mhalairt ar chúiseanna iompair. Sa mhodh oibre seo baintear feidhm as coincheapa Freud ar úd, mise is osmhise, rud nach ndéanfaí i modh oibre anailíseach Jung ina meastar gur tábhachtaí an neamhaireachtálacht chomhchoitianta ná aon ghné eile.
Plaça de Catalunya, Barcelona
Is cearnóg mhór í an Plaça de Catalunya (nó La Plaça Catalunya, leagan oifigiúil eile i gCatalóinis) i gceartlár Barcelona. Deirtear nach í lár na cathrach amháin í ach áit a dtagann an tseanchathair (féach Barri Gòtic agus Raval sa Ciutat Vella) agus an Eixample (cathair a tógadh sa 19ú haois) le chéile.
Tagann cuid de na sráideanna agus na hascaillí is tábhachtaí le chéile ag an Plaça de Catalunya: Passeig de Gràcia, Rambla de Catalunya, La Rambla nó Portal de l'Àngel, in éineacht le 'La Ronda de Sant Pere', 'Carrer de Vergara' agus 'Carrer de Pelai'.
Broincíteas
250px|mion|clé|Broincíteas
Gerhard Domagk
Bithcheimicí a rugadh i Łagów na Polainne (Lagow sa Ghearmáin ag an am) ab ea Gerhard Johannes Paul Domagk (30 Deireadh Fómhair 1895 – 24 Aibreán 1964). Agus é ag déanamh taighde ar líocha is ceimiceán darb ainm prontasail, ag iarraidh na baictéir streipteacocais a dhíothú, fuair sé amach gur athraigh an prontasail go sulfainilimíd sa cholainn, de bhrí go raibh airíonna ceimiteiripeacha ag sulfainilimíd.
Bhí ceimiteiripe iontach nua aimsithe aige, agus chuir an t-oibreán seo go mór le teiripe ailsí ina dhiaidh sin. Bhuaigh sé Duais Nobel sa Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1939. Chuir rialtas na Gearmáine cosc air an duais a fháil an bhliain sin, ach bronnadh air é i 1947.
Fothair Chárdain
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Fothair Chárdain.
Cydweli
51.7365°N, -4.3027°W
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Cydweli, 82.9 km ó Caerdydd agus 289 ó Londain. Tá daonra 3,402 ann, agus tá 1,510 (44.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Faisal I na hIaráice
Ba rí é Faisal I bin Al–Hussein Ali Al-Hashemi (Araibis:فيصل الأول بن الحسين بن علي الهاشمي, Faysal el - Evvel bin al - Îusayn bin Alī el - Hâşimî; 20 Bealtaine 1885  – 8 Meán Fómhair 1933) ar an Ríocht Arabach na Siria nó na Mór-Shiria sa bhliain 1920, agus bhí sé ina Rí na hIaráice ó 23 Lúnasa 1921 go dtí a bhás. Ba é an tríú mac le Hussein bin Ali, an Éimír Mhór agus Sharif Mheice, a fógraíodh ina Rí na nArabach i Meitheamh 1916.
Shíolraigh sé go díreach ó Mhahamad agus é ina 38ú - ghlúin den sliocht, mar a bhain sé leis an teaghlach Haisimíteach
Chothaigh Faisal aontacht idir Moslamaigh Sunnaíoch a agus Siacha chun dílseacht choiteann a spreagadh agus pan- Arabachas a chur chun cinn agus rún aige stát Arabach a chruthú a chuimseodh an Iaráic, an tSiria agus an chuid eile den Chorrán Torthúil. Le linn dó a bheith i gcumhacht, rinne Faisal iarracht a riarachán a éagsúlú trí ghrúpaí éagsúla eitneacha agus reiligiúnacha a chur san áireamh in oifigí. Mar sin féin, d’fhéadfadh gur chuir iarracht Faisal ar an náisiúnachas Pan-Arabach le haonrú grúpaí áirithe.
Luathshaol
Rugadh Faisal i Meice, an Impireacht Otamánach (san Araib Shádach an lae inniu), sa bhliain 1885, an tríú mac le Hussein bin Ali, Ard-Sharif Mheice. D’fhás sé aníos in Iostanbúl agus d’fhoghlaim sé faoi cheannaireacht óna athair. Sa bhliain 1913, toghadh é mar ionadaí do chathair Jeddah don Pharlaimint Ottomanach.
Tar éis don Impireacht Ottomanach cogadh a fhógairt i gcoinne an Entente i mí na Nollag 1914, chuir athair Faisal é ar mhisean go Cathair Chonstaintín é chun iarratas na nOtamánach ar rannpháirtíocht Arabach sa chogadh a phlé. Ar an mbealach thug Faisal cuairt ar an Damaisc agus bhuail sé le hionadaithe ó chumainn rúnda Arabacha al-Fatat agus Al-'Ahd. Tar éis cuairt a thabhairt ar Chathair Chonstaintín d’fhill sé go Meice tríd an Damaisc áit ar bhuail sé arís leis na cumainn rúnda Arabacha, fuair sé Prótacal na Damaisce, agus chuaigh sé i gcomhar le grúpa Al-Fatat de náisiúnaithe Arabacha.
An Chéad Chogadh Domhanda agus Éirí Amach Mór na nArabach
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/FeisalPartyAtVersaillesCopy.jpg/220px-FeisalPartyAtVersaillesCopy.jpg|clé|mion| Toscaireacht na hÉimíre Faisal ag [[Pálás Versailles|Versailles, le linn Chomhdháil Síochána Pháras sa bhliain 1919 . Ó chlé: Rustum Haidar, <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Nuri_as-Said" rel="mw:ExtLink" title="Nuri as-Said" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="218">Nuri as-Said</a>, an Prionsa Faisal, Captaen Pisani (taobh thiar de Faisal), T.E. Lawrence, ball anaithnid dá thoscaireacht, an Captaen Tahsin Kadry.]]
Fionndan
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Fionndan.
Cyffylliog
53.1083°N, -3.4049°W
Baile i Sir Ddinbych, an Bhreatain Bheag, is ea Cyffylliog, 181.7 km ó Caerdydd agus 285 ó Londain. Tá daonra 482 ann, agus tá 255 (52.9%) in ann Breatnais a labhairt.
Love, Springfieldian Style
Craoladh an dara heipeasóid déag, "Love, Springfieldian Style", den naoú sraith déag The Simpsons ar an 17 Feabhra 2008. Scríobh Don Payne an eipeasóid seo. D'fhéach 7.81 milliún duine ar an eipeasóid.
Fríd scéithe na sceiche gile
Is feithid í an fhríd scéithe na sceiche gile.
Réabhlóid na hUngáire 1956
Éirí amach ar fud na tíre i gcoinne an rialtais Daon-Phoblacht na hUngáir e agus a bpolasaithe a chuir na Sóivéidí i bhfeidhm ab ea Réabhlóid na na hUngáire 1956 (Ungáiris: 1956-os forradalom nó 1956-os felkelés).
Imeachtaí
Thosaigh an réabhlóid ar an 23 Deireadh Fómhair agus mhair sí go dtí 10 Samhain 1956.
Tháinig mic léinn amach ar na sráideanna agus leasuithe á n-éileamh acu.
mion|Muintir i mbun agóide i 1956. Ceapadh Imre Nagy (Cumannaí measartha) mar cheannaire in áit Matyas Rakosi (Cumannaí radacach).
mion|Tancanna na Rúise ar shráideanna Bhúdaipeist Oibríocht “Iomghaoth” san Ungáir: Tháinig 6,000 tanc Rúiseach trasna na teorann.
Rinne na Sóivéadaigh ionradh ar na sráideanna i mBúdaipeist.
Maraíodh níos mó na 3,000 duine sa troid.
Rinne Nagy iarracht tearmann a fháil in Ambasáid na hIúgslaive ach gabhadh agus cuireadh chun báis é.
Ceapadh Janos Karar ina áit agus tháinig an tír faoi stiúir na gCumannach arís. Ag an phointe seo cuireadh roinnt leasuithe i bhfeidhm. mion
Freagairt na Rúise
mar:
• Bheadh bearna fágtha sa Chuirtín Iarainn agus bheadh sé ní b’fhusa ionsaí a dhéanamh ar an Rúis.
• Teoiric an Domanó ó pheirspictíocht na gCumannaithe. Dá ligfí do thír amháin fágáil bheadh tíortha eile ag súil lena leanúint. mion|Bhí freagairt na Sóivéadach ar ‘Réabhlóid na hUngáire’ ina cheacht do na stáit eilemion|gairdín cuimhneacháin inniu
Cylch-y-Garn
Baile i Môn, an Bhreatain Bheag, is ea Cylch-y-Garn, 230.7 km ó Caerdydd agus 365 ó Londain. Tá daonra 742 ann, agus tá 448 (60.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Réabhlóid na hUngáire 1956
Freagairt an Iarthair
Le linn na géarchéime ina dtír bhí muintir na hUngáire ag súil le cuidiú ó thíortha an Iarthair. Níor tháinig, áfach, ach focail agus briathra. Bhí roinnt fáthanna leis sin a bheith amhlaidh:
• Bhí Géarchéim Chanáil Shuais ar siúl agus na cumhachtaí iartharacha gafa léi. Rinne an Bhreatain agus an Fhrainc ionsaí ar an Éigipt mar gur ghlac Uachtarán Nassar na hÉigipte seilbh ar an chanáil (ar leo í) le maoin a sholáthar a rachadh chun tairbhe eacnamaíche na hÉigipte.
• Bhí feachtas toghcháin ar siúl i Meiriceá don uachtaránacht.
• Mhothaigh an tIarthar go mbeadh sé ní ba chontúirtí dúshlán na Rúise a thabhairt in Oirthear na hEorpa ná mar a bheadh sé a ndúshlán a thabhairt san Áise.
Geopholaitíocht
Léirigh eachtraí 1956 nach raibh athrú polasaí ar bith ag baint leis an cháineadh a rinne Cruistsiof ar Stailín.
Discogs
Is éard atá i gceist le Discogs (giorrúchán ar “discographies”) ná suíomh Gréasáin agus bunachar sonraí sluafhoinsithe faoi thaifeadtaí fuaime, lena n-áirítear eisiúintí tráchtála, eisiúintí bolscaireachta, agus eisiúintí bradacha nó eislipéid. Nuair a cruthaíodh an suíomh, bhí sé dírithe go príomha ar cheol leictreonach, ach anois faightear gach seánra agus gach formáid air. Tar éis gur osclaíodh an bunachar sonraí don phobal, ba é rac-cheol an seánra is forleithne ar an suíomh.
Ar 2 May 2022, bhí níos mó ná 15.1 milliún eisiúint le níos mó ná 8 milliún ealaíontóir ó 1.8 milliún lipéad ceoil ar an suíomh, curtha isteach ag níos mó ná 628,000 cuntas úsáideora. Is leis an gcomhlacht Zink Media, Inc. freastalaithe Discogs, óstáilte go poiblí ag discogs.com, agus lonnaithe in Portland, Oregon, Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Cath Dien Bien Phu
Ba é Cath Dien Bien Phu (Vítneaimis: Chiến dịch Điện Biên Phủ) an Cath deireanach sa Chéad Chogadh Ind-Síneach idir fórsaí míleata na Fraince agus fórsaí réabhlóideacha na Vít Minh. Troideadh an Cath idir Mí Márta agus Mí Bealtaine 1954 agus chaill arm na Fraince go hiomlán sa deireadh, agus chaill an Fhrainc a forlámhas i Vitneam dá bharr.
Rinne na Francaigh botún mór straitéiseach nuair a thóg siad bunáit dá n-aerfhórsa ag Dien Bien Phu, i measc na sléibhte in iarthuaisceart Vítneam. Theastaigh uathu línte soláthair an Vít Minh a scoilt. Ach, toisc go raibh an bunáit aeir in íochtar an ghleanna, bhí an ginearál Vo Nguyen Giap, in ann é a thimpeallú agus Arm na Fraince (ina raibh mórán Gearmánach agus daoine as tíortha eile sa Léigiún Eachtrannach) a chur faoi léigear.
Ghabh na Vít Minh na cnoic ar fad timpeall ar Dien Bien Phu, agus bhí siad in ann scaoileadh síos ar na Francaigh le gunnaí móra airtléire a tugadh isteach trí na coillte ón tSín. Thosaigh troid uafásach thíos sa ghleann freisin agus an dá arm ag tabhairt aghaidh ar a chéile i dtrinsí mar a tharla sa Chéad Chogadh Domhanda. Arís is arís bhí na Francaigh in ann an fód a seasamh agus na Vít Minh a bhrú siar, le tacaíocht agus soláthair ón aer. Tar éis léigear a mhair dhá mí, chaill na Francaigh an fód agus ghéill siad. In ainneoin a gcaillteanas mór fear, lean na Vít Minh ar aghaidh lena dtóir ar na Francaigh a d'éalaigh a chloí go dtí go raibh deireadh leis an chath.
I ndiaidh an Chatha chríochnaigh an cogadh le comhaontú na Ginéive sa bhliain 1954. Scoilt na comhaontú seo an tír in dhá leath; bhris cogadh eile amach An Dara Cogadh Ind-Síneach sa bhliain 1957.
Bretha Nemed Déidenach
Stair
Ar ceann de dhá dhréacht as an scoil dlí Bretha Nemed is ea Bretha Nemed Déidenach, a chumadh a mheastar sa Mumhain go luath san ochtú haois. Tá an t-aon cóip amháin atá ar maidin fud caomhnaithe mar chuid den lámhscríbhinn Coláiste na Tríonóide, Áth Cliath LS 1317, H.2.15B. Thrascríobh Dubhaltach Mac Firbhisigh an téacs. Tá téacs eile gaolmhar, Bretha Nemed Toísech, (Breith Neimhidh Taoiseach), caomhnaithe sa lámhscríbhinn British Library MS Nero A 7.
Tá ann i mBretha Nemed Déidenach sleachta as saothair maidir le filí agus baird, i dteannta le haltanna ar altramas, urraí, gealltanais agus dlí talún. Tá an-chuid den téacs scríofa as an stíl uamach rosc den tSean-Ghaeilge, agus tá bearnaí ann. De bharr deacracht na teangan, níl aistriúchán den téacs le fáil.
Ríomhthráchtáil
Is éard is ríomhthráchtáil ann an tráchtáil a bhaineann le rudaí a dhíol agus a cheannach ar an Idirlíon. Is féidir idir earraí, sheirbhísí agus eolas a sholáthar ar andóigh seo.
Cinéalacha Ríomhthráchtála
Tá acrainmneacha ann a bhaineann le cineálacha difriúla ríomhthráchtála.
Bretha Nemed Déidenach
Stair
Ní fios cá bhfuair Mac Firbhisigh a fhoinse, nó fós cathain ní cá hait a rinne sé a chuid oibre. Scríobhadh téacs eile sa LS céanna – Dúil Laithne – ag Baile Mhic Aogáin, Contae Thiobraid Árann, ar an 5ú Bealtaine 1643. Más fíor, b'fhéidir é gur scríobhadh an Déidenach le linn an ama sin.
Fordun
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Fordun.
François Fournier-Sarlovèze
Is ginearál d’Impireacht na Fraince é François Louis, comhaireamh Fournier-Sarlovèze, a rugadh i Sarlat ar 28 Aibreán 1772 agus a fuair bás i bPáras an 18 Eanáir 1827. Leasainm "El Demonio" (an Demon) ag guerrillas na Spáinne, an oiread agus as a bhrúidiúlacht is atá sé as a éifeachtúlacht iontach sa troid i gcoinne na cogaíochta eadarnaíoch, tá sé ar cheann de na carachtair neamhchoitianta de bhunadh coitianta a rinne dhá theideal uasal idirdhealú air. , ceann a bhronn an tImpire, agus Rí na Fraince an ceann eile. Spreag a duels úrscéal Joseph Conrad The Duel arna oiriúnú don phictiúrlann le Ridley Scott faoin teideal The Duelists. Is minic a aithníodh a chéile comhraic mar Ghinearál Dupont. Tá sé ina luí i reilig Sarlat, in aice le hoifigeach eile Henry Sanfourche.
Lando Norris
Tiománaí de chuid Fhoirmle a hAon as Sasana is ea Lando Norris, a rugadh 13 Samhain 1999 i mBriostó. Sa bhliain 2021, beidh sé ag glacadh páirte i gCraobh Dhomhanda Foirmle a hAon, leis an bhfoireann McLaren.
Armas
Is éard is armas ann ná dearadh amhairc araltach ar sciath, forchóta, nó tabard (is baill éadaigh sheachtracha iad an dá cheann deiridh). Is é an t-armas ar sciath an ghné lárnach den samhaltán armais iomlán, comhdhéanta de sciath, tacaíochtaí, suaitheantas, agus mana. Go traidisiúnta, armas uathúil do dhuine aonair, teaghlach, stát, eagraíocht, scoil nó corparáid. Is ón gcur síos ar an mball éadaigh meánaoiseach iomlán forchóta a úsáidtear sa chomhrac nó san ullmhúchán don chomhrac, a thagann an téarma 'armas' féin ina gcuirtear síos ar an dearadh araltach.
Is bailiúcháin de go leor arm iad rollaí arm, agus ó na céadta bliain ó shin, tá siad ina bhfoinse faisnéise don phobal a léiríonn agus a rianaíonn an bhallraíocht ballraíocht teaghlaigh uasal, agus dá bhrí sin a ghinealas thar thréimhse ama.
Stair
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Wapenen_van_de_poorters_van_Gent.jpg/272px-Wapenen_van_de_poorters_van_Gent.jpg|mion|272x272px| Armas chathair Ghent sa séú haois déag.
Postchumasc
Saoráid próiseáil focal a ligeann don úsáideoir ionsánna a chur isteach i gcáipéis chaighdeánach. Úsáidtear go forleathan é i gcomhair bulcsheoltaí ciorclán i bhfoirm litreach a dhealraíonn mar litir amháin ullmhaithe inti féin.
Cyncoed
51.525°N, -3.165°W
Baile i Caerdydd, an Bhreatain Bheag, is ea Cyncoed, 5 km ó Caerdydd agus 210 ó Londain. Tá daonra 10,918 ann, agus tá 1,324 (12.1%) in ann Breatnais a labhairt.
The Debarted
Craoladh an tríú heipeasóid déag, "The Debarted", den naoú sraith déag The Simpsons ar an 2 Márta 2008. Scríobh Joel H. Cohen an eipeasóid seo. D'fhéach 8.18 milliún duine ar an eipeasóid.
Útaras
Orgán cuasach piorrachruthach matánach, le ballaí ramhra sa bhaineannach é an t-útaras nó an bhroinn. Sa bhean bíonn sí sa pheilbheas de ghnáth agus síneann suas is chun tosaigh os cionn an lamhnáin ón gcuid uachtarach den fhaighin. Is éard atá inti ná an oscailt (ceirbheacs) ag a bhun is í scartha ó chorp na broinne ag cúngú beag, agus os cionn an áit a dtéann na feadáin útaracha isteach sa chorp tá an fundas. Tá bun an cheirbhics timpeallaithe ag an bhfaighin, agus osclaíonn isteach sa bhfaighin. Tar éis breithe bíonn an bhroinn sa bholg den chuid is mó is an ceirbheacs réasúnta mór, agus ní bhíonn éagsúil ón gcorp. Fásann sí go mall díreach roimh chaithreachas, ach nuair a thosaíonn sé seo, fásann go tapa ar feadh achair. I seanaois tagann an bhroinn le bheith crua is níos snáithíní. Taistealaíonn na hubháin ó na hubhagáin ar feadh na n-ubhaduchtanna comhthreomhara isteach sa bhroinn. Oibríonn éastraiginí is prógaistéaróin, a thálann na hubhagáin, ar líneáil eipitéileach (inmheitriam) na broinne. Aon ubhán a thoirchítear san ubhaducht, ionchlannaítear é i mballa na broinne. Aon ubhán nach dtoirchítear, díbrítear é le barrchisil an inmheitriam mar fhreagairt ar athruithe hormónacha le linn míostraithe. Bíonn an ghnáthbhroinn 7.5 cm ar fhad is timpeall 40 g meáchain. Fásann an bhroinn thoirchithe go tapa i méid is meáchan agus éiríonn isteach sa bholg. Tagann sí le bheith 30 cm ar fhad is suas le 1 kg meáchain faoin 8ú mí. Díreach tar éis breith na clainne, crapann an bhroinn agus infhilleann ar a gnáth-thoisí taobh istigh de dhá mhí.
Meastachán uasdealraitheachta
mion I gcúrsaí staitistice, úsáidtear an meastachán uasdealraitheachta (an dealraitheacht is mó) (MUD) chun meastacháin a dhéanamh ar phairiméadair shamhla staidrimh. Faightear na meastacháin trí luachanna pairiméadair a aimsiú a uasmhéadaíonn an fheidhm dealraitheachta.
Úsáidtear an modh seo le mórán anailísí staidrimh a dhéanamh. Abair go bhfuil suim agat in airde na mban i ndaonra áirithe. Má tá na hairdí difriúla dáilte mar is gnách, in éineacht le hathróg éigin agus meán éigin anaithnid, is féidir an athróg agus an meán a mheas le MUD fiú mura bhfuil eolas agat ach ar roinnt de na hairdí. Ghlacfadh MUD an meán agus an athróg mar phairiméadair agus gheobhadh sé luachanna paraiméadracha áirithe a déarfadh go bhfuil na torthaí breathnaithe ar na cinn is dóchúla.
Ó thaobh theoirim Bayes de, sampla speisialta d’uasmheastachán a posteriori is ea MUD agus gan réamhdháileachán aonfhoirmeach na bparaiméadar curtha san áireamh. Seachnaítear na réamhdháileacháin trí ráitis dóchúlachta a dhéanamh faoi mheastacháin na bparaiméadar seachas faoi na paraiméadair féin. Tá airíonna na meastachán sainmhínithe go hiomlán ag na breathnóireachtaí agus ag an tsamhail staidrimh. clé|mion|feidhm dealraitheachta,próiseas déthéarmach (n=10)
Prionsabail
Tá modh na huasdealraitheachta bunaithe ar an bhfeidhm dealraitheachta,. Tugtar samhail staidrimh dúinn, i.e. fine dáileachán, mar a léirionn \theta paraiméadar na samhla (ar féidir léi a bheith iltoiseach). Aimsíonn modh na huasdealraitheachta airíonna pharaiméadar na samhla, \theta, a uasmhéadaíonn an fheidhm dealraitheachta,. Go hiomasach roghnaíonn sé seo na luachanna paraiméadracha.
Sainmhíníonn an modh meastachán uasdealraitheachta mar seo má tá uasmheastachán ann.
I ndáiríre, is minic is fusa feidhm a bhaint as logartam nádúrtha na feidhme dealraitheachta, rud a dtugtar an logdhealraitheacht air:
Bíonn an chuma chéanna ar MUD go fiú má uasmhéadaítear an dealraitheacht nó an logdhealraitheacht, mar gur feidhm mhéadaitheach aontonach an log.
Ina lán samhlacha tá meastóir uasdealraitheachta le fáil mar léirfheidhm de na sonraí breathnaithe x. Ina lán samhlacha eile, áfach, níl fáil ar fhuascailt foirm iata na faidhbe uasmhéadaithí agus níl MUD le fáil ach trí optamú uilíoch uimhriúil. Maidir le fadhbanna eile áirithe, b’fhéidir go bhfuil luachanna iolracha ann a uasmhéadaíonn an dealraitheacht. Maidir le fadhbanna eile, áfach, níl aon mheastachán uasdealraitheachta ann: méadaíonn an fheidhm logdhealraitheacht gan luach uachtarach a bhaint amach, nó tá an luach sin ann ach tá sé lasmuigh de theorainn \Theta, tacar na luachanna paraiméadracha inghlactha.
Mike Nesbitt
Is léitheoir nuachta agus polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Michael Nesbittt. Rugadh ar 11 Bealtaine 1957 i mBeal Feirste é. Is ball agus iarcheannaire de Pháirtí Aontachtach Uladh é. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Loch Cuan, ó 2011 ar aghaidh.
Saol pearsanta
Phós sé Lynda Bryans i 1992. Scar siad in 2020. Tá ceathrar páistí aige.
Barcelona
Is í Barcelona príomhchathair na Catalóine agus is ceann de mhórchathracha na hEorpa í. Tá sí suite in oirthuaisceart na Spáinne agus is í an dara cathair is mó sa Spáinn í. Tá timpeall is 1,583,000 ina gcónaí sa chathair agus tá timpeall 4,042,000 ina gcónaí sa limistéar uirbeach. Is í an Chatalóinis an phríomhtheanga a labhraítear ann.
Aimneacha
Tagann an t-ainm Barcelona ón tSean-Ibéarais Barkeno, fianaise déanta le hinscríbhinn ar sheanbhonn sa scríobh Ibéarach.