cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mícheál Ó Coileáin
Sna scannáin
Nuair a foilsíodh an scannán ar an DVD, cuireadh clár faisnéise leis a dhéanann trácht cuimsitheach ar an bhficsean atá fite tríd an bhfírinne sa scannán.
Bhí sé ceaptha ar dtús go gcoiscfeadh cinsire na scannán ar pháistí ab óige ná cúig bliana déag féachaint air, ach ó bhí an oiread sin tábhachta leis ó thaobh na staire de, is é an t-aicmiú a fuair sé ná PG - is é sin, tá sé ceadaithe do na páistí óga féin an scannán a fheiceáil ach na tuismitheoirí a bheith i láthair á mhíniú dóibh. D'eisigh an cinsire preasráiteas inar thagair sé don scannán mar shaothar as an ngnáth, agus é barúlach "go bhfágaim faoi na tuismitheoirí féin, cé acu ba chóir dá gclann é a fheiceáil", ó fuair sé ábhar an scannáin chomh tábhachtach sin.
Rockford, Alabama
Is é Rockford an phríomhbhaile agus an chathair is mó daonra i gContae Coosa, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh í sa bhliain 1832. Measadh 444 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Kitts Green
Is ceantar suite i mBirmingham é Kitts Green.
Paschimottanasana
200px|thumb|Cleachtadh na staidiúire ióga Pascimottanasana, déanta faoi dhó i rang ióga te
Maigh Locha
Is baile suite i gContae na Gaillimhe í Maigh Locha.
Paschimottanasana
Is ceann de na staidiúirí úsáidtear i gcleachtadh Ióga Bikram é Danḍayamana Vibhaktapada Pascimottanasana (Sanscrait: दण्डायमन विभक्तपाद पश्चिमोत्तानासन Daṇḍāyamana Vibhaktapāda Paścimottānāsana; Béarla: standing separate leg stretching pose). Ciallaíonn ainm an staidiúir seo Staidiúir Sínte ag Úsáid Cos ar Leith ó Sheasamh i nGaeilge.
Is é an 8ú staidiúir (ag seasamh) agus an 24ú staidiúir (ag luí síos) i sraith an chleachta a tharlaíonn i rang ióga Bikram.
Feidhm agus Tairbhí
Cuidíonn an staidiúir seo leis na néaróga sciatacha agus teannáin sna cosa láidriú agus síneadh.
Tamhan
250px|thumb|Tamhan Is éard is tamhan ann ná cuid den chrann. Tacaíonn sé leis na craobhacha, agus tacaíonn na fréamhacha leis. Príomhchuid an ghais atá ann. Uaireanta, cailleann tamhain faoin gceannbhrat a gcraobhacha íochtair: cineál uathphrúnála.
Pápa Urban IV
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Urban IV.
Ladywood
Is ceantar suite i mBirmingham é Ladywood.
Bunachar sonraí
Córas Bainistíochta Bunachar Sonraí
Bheadh sé casta bunachar sonraí a chruthú ón mbonn aníos. Is feidhmchlár é an córas bainistíochta bunachar sonraí (CBBS nó DBMS i mBéarla) a ligeann d’úsáideoir bunachar sonraí a chruthú agus a úsáid.
Samhlacha Bunachar Sonraí
Tá samhlacha éagsúla in úsáid le sonraí a eagrú. I measc na samhlacha éagsúla atá ann, tá:
Is í an tsamhail choibhneasta an ceann is coitianta atá in úsáid sa lá atá inniu ann. I gcás na samhla seo, is féidir na sonraí a shamhlú a bheith coinnithe i bhfoirm táblaí.
Lea Hall
Is ceantar suite i mBirmingham é Lea Hall.
Acraiséas
Rí na chathair Argas ab ea Acraiséas.
Ba í Danae a iníon.
Móta
Is baile suite i gContae na Gaillimhe é Móta nó Móta Gráinne Óige.
Oracle (bunachar sonraí)
Tugtar Oracle (nó Oracle RDBMS) ar an gcóras bainistíochta bunachar sonraí (CBBS) atá forbartha thar na blianta ag an gcomhhlacht Oracle Corporation. Tá Oracle dírithe ar mhargadh na gcomhlachtaí meánacha/móra a bhíonn ag brath go mór ar a gcuid bunachair shonraí.
Pápa Cléimeans IV
Ba é Cléimeans IV Pápa ar an Eaglais Chaitliceach.
Oracle (bunachar sonraí)
Oracle Corporation
Is é Oracle an príomhtháirge atá ag an Oracle Corporation ó bunaíodh é i 1977 i gCalifornia. Is é Larry Ellison, duine de na bunaitheoirí, atá mar phríomhoifigeach feidhmiúcháin an chomhlachta agus atá mar an scairshealbhóir is mó.
Freastalaí Gréasáin
deas|300px|thumb|Freastalaí Gréasáin de chuid Dell (Dell PowerEdge) Is féidir leis an téarma freastalaí Gréasáin tagairt a dhéanamh do dhá rud:
An Margadh
Seo thíos liosta de na príomh-fhreastalaithe Gréasáin a d'fhoilsigh an comhlacht a choinníonn súil ar staitisticí an Idirlín, Netcraft, i suirbhé i Meán Fómhair 2007.
Lifford, Birmingham
Is ceantar suite i mBirmingham é Lifford.
An Scríob
Is baile suite i gContae na Gaillimhe é an Scríob.
Larry Ellison
Gairm
I rith na 1970í, bhí Ellison ag obair don Ampex Corporation. Ceann de na tionscadail a bhí sé ag obair air ab ea bunachar sonraí don CIA, ar ar thug sé "Oracle".
Pápa Innocentius V
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Innocentius V.
Trikonasana
200px|thumb|Cleachtadh na staidiúire ióga Tuladandasana, déanta faoi dhó i rang ióga te
Is ceann de na staidiúirí úsáidtear i gcleachtadh Ióga Bikram é Trikonasana (Sanscrait: त्रिकोणासन Trikoṇāsana; Béarla: triangle pose). Ciallaíonn ainm an staidiúir seo Staidiúir an Triantáin i nGaeilge.
Is é an 9ú staidiúir i sraith an chleachta a tharlaíonn i rang ióga Bikram.
Feidhm agus Tairbhí
Cabhraíonn an staidiúir seo pian i ndroim íochtarach agus i ndromlach cam a mhaolú, agus is féidir araon do mhatáin agus baill inmheánacha a fheabhsú.
Córas mear-idirthurais
thumb| Is córas iompair faoi thalamh é córas Metro nó Metro (Underground, Subway). Tá sé cosúil le iarnród. Tá siad le fáil i gcathracha ar fud an domhain, mar shampla Páras, Londain, Moscó, Nua-Eabhrac, agus araile. Beidh Metro ann i mBaile Átha Cliath go luath. "Subway" a thugtar chóras den chineál seo sna S.A.M., agus an "Underground" atá air i Londain.
Longbridge
Is ceantar suite i mBirmingham é Longbridge.
Sainphointe (optic)
Bíonn sainphointe comhdhéanta de thrí phéire pointí atá lonnaithe ar an ais optúil de chóras optúil atá siméadracht rothlach agus fócasach, san optic Ghauss. Iad seo na pointí fócasacha, an príomhphointe, agus na pointí nódacha. I gcomhair na gcóras idéal , cinntear na hairíonna bunúsacha íomháithe, mar méid na híomhá, suíomh, agus treoshuíomh go hiomlán de réir suíomh na sainphointí; i ndáiríre ní bhíonn ach ceithre pointe riachtanach: na pointí fócasacha agus an príomhphointe nó na pointí nódacha. I gcleachtas, is é an scáthán plánach an t-aon córas idéalach a baineadh amach, mar sin féin, úsáidtear na sainphointí go forleathan chun  garmheastachán a dhéanamh ar iompar na gcóras fíoroptiúil. Soláthraíonn sainphointí bealach anailíseach dúinn chun córais le go leor comhpháirteanna a shimpliú, rud a ligeann dúinn an saintréithe íomháithe an chórais a dhearbhú go neasach le ríomhanna simplí a dhéanamh.
Míniú
deas|mion|390x390px|Sainphointí lionsa tiubh san aer. F, F' pointí fócasacha tosaigh agus  cúil, P, P' príomhphointí tosaigh agus cúil,, V, V'  reanna dromchla tosaigh agus  cúil,
Philips
Is comhlacht leictreach é Philips (nó Koninklijke Philips Electronics N.V.). Déanann siad teilifiséan, agus raidió, agus trealamh leictreach eile.
Tadasana
200px|thumb|Cleachtadh na staidiúire ióga Tadasana, déanta faoi dhó i rang ióga te
Is ceann de na staidiúirí úsáidtear i gcleachtadh Ióga Bikram é Tadasana (Sanscrait: ताडासन Tāḍāsana; Béarla: tree pose). Ciallaíonn ainm an staidiúir seo Staidiúir an Crainn i nGaeilge.
Is é an 11ú staidiúir i sraith an chleachta a tharlaíonn i rang ióga Bikram.
Feidhm agus Tairbhí
Cabhraíonn an staidiúir seo iompar an choirp, cothromaíocht agus solúbthacht chomh maith le na fiarmatáin a láidriú.
An Sceachánach, Contae na Gaillimhe
Baile fearainn suite i gContae na Gaillimhe is ea an Sceachánach.
Pápa Aidrian V
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Aidrian V (Hadrianus V i Laidin).
Little Bromwich
Is ceantar suite i mBirmingham é Little Bromwich.
Argas
1) Ba chathair é Argas (Argos as Béarla) a bhí suite sa tSean-Ghréig.
Bhí Acraiséas ina Rí ar Argas.
-
"Ach maidir le hArgas, i miotaseolaíocht na Gréige, bhí céad súil aige.[1]"
Tagairtí
__DISAMBIG__
An Béarla
Is teanga Ghearmáinice é an Béarla (Béarla: English) nó an Sacs-Bhéarla atá bunaithe ar na canúintí a bhí ag na hAngail agus ag na Sacsanaigh, treibheanna de bhunadh Teotanach a tháinig i dtír sa Bhreatain ag deireadh ré na Rómhánach. Bhí tionchar mór, freisin, ag an Laidin ar an teanga, maille le teangacha eile níos déanaí, mar shampla, an Fhraincis, an Ghréigis agus teangacha éagsúla an domhain, go háirithe iad siúd a bhí á labhairt go forleathan in Impireacht na Breataine.
Pedro Luis Boitel
File agus easaontach Cúbach ab ea Pedro Luis Boitel (1931 – 25 Bealtaine 1972), a throid i gcoinne rialtais Fulgencio Batista agus Fidel Castro araon. Sa bhliain 1961, ghearr an réimeas cumannach pianbhreith deich mbliana i bpríosún air. Fuair Boitel bás le linn stailc ocrais sa bhliain 1972 nuair a bhí sé i ngéibhinn.
An Béarla
Tá sé ar ceann de na teangacha is forleithne ar domhan inniu, agus labhraítear é mar phríomhtheanga sa Bhreatain Mhór, san Astráil, sa Nua-Shéalainn, i Stáit Aontaithe Mheiriceá, sa chuid is mó de Cheanada, in Éirinn, agus ina lán iarchoilíneachtaí de chuid na Breataine Móire mar phríomhtheanga nó mar theanga chomhchumarsáide.
I gcúrsaí teicneolaíochta, agus i gcuid mhór de na meáin cumarsáide idirnáisiúnta i ré seo an Idirlín, tá buntáiste an Bhéarla ag dul i dtreise, ionas gur féidir a rá inniu gurb é príomhtheanga na meán cumarsáide é.
Pedro Luis Boitel
Roimh an réabhlóid
Rugadh Pedro Luis Boitel i ngnáth-theaghlach agus rinne sé staidéar in Ollscoil Havana (Spáinnis: Universidad de La Habana) agus ag an am céanna d'oibrigh sé freisin mar theicneoir raidió. Sna 1950í chuir Boitel i gcoinne rialtas Fulgencio Batista agus chuaigh sé ar deoraíocht i Veiniséala, áit ar chabhraigh sé le Rómulo Betancourt ina chuid iarrachtaí chun rialtas míleata Mharcos Pérez Jiménez a threascairt, trí stáisiún raidió bradach a bhunú sa tír sin.
Tar éis na Réabhlóide Cúbaí, d'fhill Boitel ar Cúba agus d'atosaigh sé a chuid staidéar in Ollscoil Havana. Sa bhliain 1959, b'iarrthóir é sa toghchán le haghaidh uachtaránacht Chumann na Mac Léinn ( Spáinnis: Federación Estudiantil Universitaria; FEU) le tacaíocht ón eagraíocht Movimiento 26, de Julio aige. Cé go raibh Fidel Castro i gceannas na gluaiseachta seo, bhain Castro agus na ceannairí réabhlóideacha eile a gcuid tacaíochta ó Bhoitel. Rinne Castro idirghabháil phearsanta sa toghchán ar an Ollscoil chun Boitel a bhaint d'uachtaránacht an FEU.
An Béarla
Ceiliúrann na Náisiún Aontaithe Lá an Bhéarla gach bliain ar an 23 Aibreán, chun an teanga a chothú.
Sean-Bhéarla
Glactar leis gurb iad na blianta ó theacht na nAngla-Shacsanach go Sasana go dtí an gabháltas Normannach tréimhse an tSean-Bhéarla. Bhí an Sean-Bhéarla ní ba chosúla leis an tSean-Ard-Ghearmáinis nó leis an Íoslainnis ná le Béarla an lae inniu, agus comhthréithe na dteanga cha Gearmáin ice le haithint air go soiléir. Bhí cúig thuiseal ann, mar shampla, agus uimhir dhéach chomh maith leis an uatha agus leis an iolra. Bhí trí inscne ann chomh maith, an bhaininscne, an fhirinscne agus an inscne neodrach, mar atá in Íoslainnis agus i nGearmáinis an lae inniu.
Sa naoú agus sa deichiú haois, tháinig na Lochlannaigh agus an teanga a bhí acu i ndlúth-theagmháil leis an mBéarla. Bhunaigh na Lochlannaigh stát dá gcuid féin, Danelaw nó "Dlí na Danmhairge", in Oirthear Shasana agus na hAlban, agus d'fhág a dteanga a lorg ar na canúintí Béarla a labhraítear sa chuid seo den tír, go dtí ár lá féin. Ós rud é go raibh gaol ag an dá theanga—an Béarla agus an Lochlainnis—le chéile, agus iad cuíosach intuigthe ag cainteoirí a chéile, chuaigh go leor focail agus, fiú, foirmeacha gramadaí Lochlannacha in úsáid sa Bhéarla ansin. Creidtear gur chothaigh meascán an dá theanga neamhchinnteacht i leith na gramadaí i measc lucht labhartha an Bhéarla. D'imigh na hiarmhíreanna casta gramadúla as úsáid sa Bhéarla i bhfad ní ba sciobtha ná sna teangacha Gearmáinice eile, agus is féidir gur ceann de na príomhchúiseanna leis an meath seo an neamhchinnteacht sin.
Tagann focail ar nós they, them, sky, agus skirt as an tSean-Lochlainnis. Is ionann iad shirt agus skirt, ach amháin gur tháinig ceann acu ón Angla-Shacsainis, agus an ceann eile ó na Lochlannaigh. clé|mion|366x366px|na teangacha Gearmáinice Maidir leis an tionchar Ceilteach ar an Sean-Bhéarla, is ábhar conspóide é faoi láthair. Tá teangeolaithe áirithe, ar nós Hildegard Tristram, den bharúil go ndearna na teangeolaithe Sasanacha a bheag den tionchar seo, toisc nach raibh mórán measa acu ar an gcultúr Ceilteach ná fiú tuiscint ar na teangacha Ceilteacha. Cibé scéal é, is léir gur tháinig cuid mhaith logainmneacha Ceilteacha in úsáid sa Bhéarla i ré an tsean-Bhéarla féin. mion|372x372px|Beowulf:  Hƿæt ƿē Gārde/na ingēar dagum þēod cyninga / þrym ge frunon...  "Listen! We of the Spear-Danes from days of yore have heard of the glory of the folk-kings..." An litríocht atá ar fáil i Sean-Bhéarla nó in Angla-Shacsainis, níl mórán di fágtha againn, cé go bhfuil sí níos flúirsí ná litríocht na dteangacha a labhraítí i Mór-roinn na hEorpa san am céanna. Tá laoithe laochais agus dánta Críostaí ann, agus is féidir ceathrar filí a aithint ina n-ainmneacha: an Rí Alfred féin, Caedmon, Bede, agus Cynewulf. Scríobh an Rí Alfred dánta fealsúnachta a bhí bunaithe ar smaointeachas Boethius, nó chuaigh De Consolatione Philosophiae, príomhshaothar liteartha Boethius, go mór i gcion ar Alfred. Is é an dán mór úd Béowulf, áfach, an saothar Sean-Bhéarla is cáiliúla amuigh. Creidtear go bhfuil Béowulf bunaithe ar mhianach nó chnámha scéil a tháinig as Críoch Lochlann, nó tá imeachtaí an scéil suite sna tíortha Lochlannacha chomh maith.
Meán-Bhéarla
An cineál Béarla a tháinig in úsáid i ndiaidh an ghabháltais a rinne Uilliam Concaire ar Shasana, tugtar Meán-Bhéarla air. Fuair an Fhraincis Normannach an ceann ab fhearr ar an mBéarla, a chuaigh as úsáid, beagnach, mar theanga scríofa. Nuair a tháinig sé ar ais, bhí sé ag breathnú an-difriúil leis an Sean-Bhéarla, agus é breac le hiasachtaí Fraincise. Bhí an litriú nua go mór faoi thionchar nósanna na Fraincise chomh maith, ach ní raibh aon chaighdeán ceart ann, ó bhí canúintí éagsúla ag na scríobhaithe. An tús áite a bhí ag canúint Wessex nuair a bhí ré an tSean-Bhéarla ag druidim chun deireanais, ní raibh a leithéid d'fhorlámhas dearscnaitheach ag aon chanúint ar leith a thuilleadh.
Chuaigh an ghramadach go mór mór chun simplíochta, cé go raibh sí ní ba chasta ná gramadach an Nua-Bhéarla i gcónaí. mion|Canterbury Tales le [[Geoffrey Chaucer, foilsithe ag William Caxton 1477]] Sa cheathrú haois déag, tháinig borradh mór ar an litríocht i Meán-Bhéarla. B'ansin a thosaigh sórt caighdeánú freisin, is é sin, Caighdeán na Seansaireachta. Bhí an caighdeánú seo teoranta do na scríbhinní oifigiúla nó poiblí, áfach. Rinneadh forbairt ar leith ar an gcaighdeán nuair a bhí Anraí V ag rialú na tíre, is é sin, sna blianta 1413—1422. Bhí an caighdeán seo bunaithe ar chanúint Londan, an chuid ba mhó, ach tugadh isteach foirmeacha ó na canúintí eile, go háirithe they agus them ó na canúintí Tuaisceartacha, nuair a fuarthas go raibh siad ní ba soiléire ná foirmeacha na canúna a bhí á labhairt timpeall ar an bpríomhchathair.
Tá litríocht réasúnta saibhir fágtha againn i Meán-Bhéarla, go háirithe laoithe eipiciúla ar nós Canterbury Tales le Geoffrey Chaucer nó La Morte D'Arthur le Thomas Malory. clé|mion|220x220px|Athrú mór na ngutaí
Nua-Bhéarla
Sa chúigiú haois déag, tháinig athrú mór ar fhuaimeanna an Bhéarla, is é sin, Aistriú Mór na nGutaí. Inniu, fuaimnítear focail ar nós gate mar [geit], ach i ré an Mheán-Bhéarla Mhoich, bhí an fuaimniú i bhfad ní ba chóngaraí don litriú, [ga:tə]. Ceann de thorthaí Aistriú Mór na nGutaí is ea an difríocht seo, agus is é an t-aistriú sin an rud is mó a dhealaíonn an Nua-Bhéarla ón Meán-Bhéarla.
Áirítear gurbh iad Bíobla an Rí Séamas agus saothair William Shakespeare a chuir tús leis an litríocht Nua-Bhéarla, i dtús na séú haoise déag. Mar sin féin, d'athraigh an teanga go mór idir an Nua-Bhéarla Moch seo agus an cineál Nua-Bhéarla a labhraítear inniu. Mar shampla, chuaigh an sean-fhorainm thou agus foirmeacha an bhriathair a bhí ag dul leis - an iarmhír -st, cosúil le thou sayest - in éag go hiomlán sa ghnáthchaint agus sa chuid is mó de na stíleanna scríofa. mion|333x333px|Cainteoiri dúchais Nuair a choilínigh na Sasanaigh Meiriceá Thuaidh, an India, an Astráil, an Nua-Shéalainn, cuid mhór den Afraic agus na críocha eile a bhí á rialú acu ar fud na mblianta, bhí an Nua-Bhéarla ann cheana féin mar theanga. Na canúintí nua a tháinig ar an bhfód sna coilíneachtaí éagsúla, tá siad go léir bunaithe ar an Nua-Bhéarla, agus iad intuigthe ag cainteoirí a chéile. In Éirinn, áfach, thosaigh an coilíniú ní ba mhoiche, agus mar sin, tháinig cúpla canúint ar an bhfód a bhí bunaithe ar an Meán-Bhéarla, seachas an Nua-Bhéarla — is iad sin, an teanga Yólaise i gContae Loch Garman agus Canúint Fhine Gall. Chaill lucht a labhartha a dteagmháil leis an gcuid eile den domhan Béarla go luath, agus mar sin, choinnigh sliocht a sleachta a gcanúintí Mheán-Bhéarla go dtí an naoú haois déag, nuair a bádh i bhfarraige mhór an Nua-Bhéarla chaighdeánaithe í.
Agus an méid sin ráite, is follasach go bhfuil difríochtaí suntasacha idir na cineálacha éagsúla Béarla a labhraítear ar fud an domhain. Nuair a casadh pobail agus teangacha bundúchasacha ar na Béarlóirí sna coilíneachtaí, ba mhinic a ghlac siad le focail agus le nósanna nua ó na daoine seo. Mar sin, tá Béarla na Stát Aontaithe cuíosach saibhir i bhfocail iasachta a tháinig ó theangacha na Meiriceánach dúchasach, ón bhFraincis agus ón Spáinnis. Bhí an Fhraincis beo ar feadh i bhfad i Louisiana agus in áiteanna eile sna críocha a bhaineann leis na Stáit Aontaithe inniu, agus í á labhairt mar phríomhtheanga i gcuid mhór de Cheanada inniu féin. An Spáinnis, arís, tá sí ó dhúchas ag an gcuid is mó de lucht inimirce sna Stáit Aontaithe inniu, agus í beo i mbéal chuid mhaith seansaoránach Meiriceánach freisin i stáit dheisceartacha, cosúil le Nua-Mheicsiceo agus Texas. San Afraic Theas, arís, is í an Afracáinis—an leagan áitiúil den Ollainnis—an fhoinse is mó a thugann focail agus leaganacha cainte nua don chineál Béarla a chloistear á labhairt ansin.
Tá an Nua-Bhéarla iontach fáiltiúil roimh fhocail iasachta ó theangacha eile. Nuair a d'imigh an chuid is mó de ghramadach chasta an tSean-Bhéarla, d'éirigh sé iontach furasta gramadach na teanga a chur i bhfeidhm ar fhocail nua. mion|clé|[[Béarla na hAlban, % cainteoirí]] Chuir an Nua-Bhéarla tús le sraith mhaith de nasctheangacha agus d'fhásteangacha freisin, cosúil leis an teanga Tok Pisin, an teanga Sranan Tongo agus a lán eile. An cineál Béarla a labhraítear in Iamáice, is sampla é den rud ar a dtugtar contanóid iar-fhásteangach: cé go bhfuil caint na sráide níos cosúla le fásteanga ná le canúint de chuid an Bhéarla, is é an Béarla caighdeánaithe a úsáidtear mar theanga liteartha, agus an caighdeán seo ag imirt a thionchair ar an teanga labhartha féin.
Teangacha Gaolmhara
mion|Ultais Cé go bhfuil an Béarla breac le focail iasachta ón bhFraincis, ón Laidin agus ó theangacha eile, ní féidir a shéanadh go mbaineann sé leis an mbrainse Gearmáinice den fhine Ind-Eorpach, agus gaol aige leis an nGearmáinis, an Ollainnis, an Íoslainnis agus na teangacha Lochlannacha eile. Is í an Fhraoslainnis—teanga mhionlaigh a labhraítear i dTuaisceart na hÍsiltíre agus in Iar-Thuaisceart na Gearmáine—an teanga is dlúithe gaoil don Bhéarla, go stairiúil ar a laghad. Ar ndóigh, is follasach go bhfuil an Albainis - nó an Lallainnis—is é sin, an teanga nó na canúintí a labhraítear in Albain agus in áiteanna i dTuaisceart Éireann níos cosúla leis an mBéarla fós, ach is ceist chonspóideach é, cé acu teanga neamhspleách nó canúint de chuid an Bhéarla atá ann. Tá traidisiún litríochta agus scríbhneoireacht a ag an Albainis atá scartha ón mBéarla, ach leis na céadta bliain anuas, tá sé ag dul i léig, agus an litríocht a scríobhtar sa teanga inniu, bíonn sí níos cosúla le filíocht chanúnach ná le scríbhneoireacht nua-aoiseach.
An Béarla mar Theanga Dhomhanda
Is deacair a rá, an féidir dearcadh ar an mBéarla mar theanga náisiúnta na Ríochta Aontaithe a thuilleadh, ós rud é go bhfuil sé sealbhaithe ag uasal agus íseal fud fad an domhain mhóir. Tá sé sábháilte a rá go bhfuil níos mó cainteoirí líofa neamhdhúchais ná cainteoirí dúchais ann, agus deir cuid de na teangeolaithe nach bhfuil sé faoi na cainteoirí dúchais a thuilleadh, cad é atá i ndán don Bhéarla agus cén cineál athruithe a thiocfaidh air feasta. Maidir leis na cainteoirí dúchais, is Meiriceánaigh iad a bhformhór mór—beirt as gach triúr, go bunúsach—agus is é Béarla na Stát Aontaithe an leagan den teanga is mó a labhraítear. mion|333x333px|Béarlóirí agus % aonteangaigh Is dócha gurb iad na longa a rinne a leithéid de mhórtheanga den Bhéarla, níos mó fós ná an impireacht a choilínigh na Sasanaigh. Nuair a fuair Sasana an lámh in uachtar ar bhealaí farraige an domhain, b'í teanga na Sasanach a chuaigh i ngnáthúsáid ar fud na seacht n-aigéan. Bhí an Béarla chun tosaigh ar na teangacha eile i measc lucht na farraige i bhfad sular bhain sé amach an forlámhas atá aige inniu i gcúrsaí léinn agus eolaíochta, sna meáin chumarsáide agus araile.
Is iad na meáin chumarsáide is mó a choinníonn an Béarla ag imeacht inniu, áfach. Sna tíortha nach bhfuil Béarla ar bith le feiceáil i bhfigiúirí an daonáirimh faoi chúrsaí teanga, bíonn an teanga le cloisteáil gach oíche ar an teilifís, agus cé go bhfuil teangacha eile ag dul chun coitiantachta ar an Idirlíon, is é an Béarla an teanga is mó a shamhlaítear le hollbhealaí domhanda an eolais.
Bíonn irisí Béarla, cosúil leis an Time agus an Newsweek, á bhfoilsiú ina n-eagráin idirnáisiúnta do léitheoirí coimhthíocha a bhfuil an teanga go líofa acu. Thairis sin, bíonn páipéir Bhéarla á n-eisiúint i dtíortha nach bhfuil an Béarla ina theanga náisiúnta ná oifigiúil iontu ar aon nós, cosúil leis an St. Petersburg Times sa Rúis, nó an Prague Post i bPoblacht na Seice. Bíonn na nuachtáin seo dírithe ar na heasaoránaigh a bhfuil cónaí orthu sna tíortha seo, ach is léir go mbíonn muintir na háite féin á léamh, le feabhas a chur ar a gcuid Béarla agus le teacht ar nuacht nach bhfuil ar fáil chomh réidh céanna ina dteanga féin.
Foclóir
mion|Foclóirí Tháinig an chuid is mó de bhunfhoclóir an Bhéarla as an nGearmáinic, is é sin, as an Sean-Bhéarla agus as an tSean-Lochlainnis. Mar sin féin, chuaigh an tsraith is sine de na hiasachtaí Fraincise greamaithe go han-domhain sa teanga, agus cúpla ceann acu le haithint sa bhunfhoclóir féin. As an tsean-Fhraincis a tháinig second "dara" (cf. andere na Gearmáinise, annar na hÍoslainnise agus annan na Sualainnise—tá na focail seo gaolmhar le other an Bhéarla) agus very "an-, iontach, creathnach" (cf. sehr na Gearmáinise, mycket na Sualainnise, agus mjög na hÍoslainnise).
Níl sé furasta an tsraith ba sine d'iasachtaí Laidine a aithint thar an gcuid dhúchasach den fhoclóir. Bíonn na focail Fhraincise agus na cinn a tugadh isteach ón Laidin ó bhlianta an Renaissance anuas i bhfad níos so-aitheanta mar fhocail iasachta, ós rud é go mbíonn siad níos faide ná na focail Ghearmáinice, agus blas níos léannta orthu. Is minic a chuireann siad ar chumas an scríbhneora a rogha a bhaint as dhá nó trí cinn de chomhchiallaigh le go rachadh an stíl i gcion ar an léitheoir ar dhóigh ar leith. Mar shampla, níl mórán difríochta idir to put out a fire agus to extinguish a fire ó thaobh na céille de—"dóiteán a mhúchadh" is brí leis an dá chuid—ach ní hionann iad ó thaobh na stíle de.
clé|mion|upright=2|teanga oifigiúil
"Samhlaigh leat, mar shampla, ollamh compordach Sasanach éigin agus é ag iarraidh ollsmachtúlacht na Rúise a chosaint. Ní féidir leis a rá, lom díreach, Creidim nach drochrud amach is amach é do chuid naimhde polaitiúla a mharú, más féidir leat cuspóirí maithe a bhaint amach ar an dóigh sin. Ina áit sin, déarfaidh sé rud éigin cosúil leis an méid seo:
While freely conceding that the Soviet regime exhibits certain features which the humanitarian may be inclined to deplore, we must, I think, agree that a certain curtailment of the right to political opposition is an unavoidable concomitant of transitional periods, and that the rigours which the Russian people have been called upon to undergo have been amply justified in the sphere of concrete achievement."
B'iad na focail mhóra léannta as an Laidin agus as an tSean-Ghréigis, na "focail chrua" nó hard words mar a thugtar orthu ó am go ham, a spreag Orwell chun an méid sin thuas a bhreacadh síos. Ach, le fírinne, tá Béarla an lae inniu iontach fáiltiúil roimh fhocail iasachta ó gach taobh, go háirithe ós rud é gur tíortha móra inimirce iad na tíortha is mó Béarla, agus na dreamanna eitneacha éagsúla ag tabhairt a gcuid nósanna, cócaireachta agus foclóra leo féin. Cé go gcromann siad go sciobtha ar an mBéarla mar theanga chomhchaidrimh eatarthu féin, bíonn siad ag baint úsáide as a gcuid focal féin le tagairt a dhéanamh dá nósanna sainiúla nár thréig siad go fóill. Uaireanta, glacann an saol mór le nósanna ó na dreamanna eitneacha seo—go háirithe más bia atá i gceist—agus téann an focal féin in úsáid i ngnáthchaint an Bhéarla sa tír sin. Mar sin, fágann na nósanna nua lorg áirithe ar an gcaint sna tíortha éagsúla, rud a chuireann le difríochtaí na leaganacha áitiúla den Bhéarla. mion|Béarlóirí san [[An Afraic Theas|Afraic Theas]] Sa chuid is mó de na tíortha Béarla, is é an Béarla an t-aon teanga oifigiúil amháin, agus é go líofa, nó fiú ó dhúchas, ag an gcuid is mó de mhuintir na tíre. San Afraic Theas, áfach, tá na teangacha Bantúcha (an teanga Xhosa, an tSúlúis, an teanga Sotho, an teanga Tswana, agus an teanga Venda) le cloisteáil sa tsráid chomh minic leis an mBéarla féin, agus níos mó cainteoirí áitiúla dúchais ag an Afracáinis—an leagan den Ollainnis a d'fhorbair i nDeisceart na hAfraice go dtí gur iompaigh sé ina theanga neamhspleách—ná ag an mBéarla féin. D'fhág an Afracáinis an-lorg ar fhoclóir an Bhéarla san Afraic Theas, agus is ar éigean is féidir na cúrsaí áitiúla a phlé as Béarla gan dul i muinín cuid mhaith focal Afracáinise.
Sa Nua-Shéalainn, arís, tá tábhacht nach beag leis an teanga Maori, arb í teanga na mbundúchasach í, cé go bhfuil na Maori féin go mór mór faoi chois sa tsochaí i gcónaí. Úsáidtear focail as an teanga seo sa Bhéarla áitiúil cosúil leis an dóigh a mbíonn Éireannaigh ag tarraingt chucu focail Ghaeilge, fiú mura bhfuil an Ghaeilge féin acu.
Cialla eile an fhocail "Béarla" sa Ghaeilge
Úsáidtear an focal béarla i litríocht na Gaeilge, freisin, le tagairt do theangacha nó do chanúintí a bhí in Éirinn i bhfad sular tháinig na Sasanaigh i dtír in Éirinn; mar shampla, bhíodh caint ar "Bhéarla na Midhe". Is féidir don fhocal sin tagairt don Ghaeilge féin: is ionann an Ghaeilge agus an Scotbhéarla. Más gá an Béarla a aithint thar na "béarlaí" eile, is féidir Sacs-Bhéarla a thabhairt air. An duine atá eolach ar go leor teangacha, is féidir "saoi sna hilbhéarlaí" a thabhairt air, cé go bhfuil sé níos coitianta a rá, inniu, go bhfuil "na seacht dteangacha" aige.
Jean Joseph Amable Humbert
Bhí Humbert lán d'aer an tsaoil  agus is iomaí caint a tharraing a shaol príobháideach (mar shampla, caidreamh rúnda le deirfiúr Napoléon Bonaparte agus foghlaí mara níos déanaí). clé|mion|Siège de Quiberon, 1795
Tús a shaoil
Ceapadh mar chaptaen é ar an 11 Aibreán 1792, lieutenant-colonel ceithre lá ina dhiaidh sin. Ainmníodh mar général de brigade ar an 9 Aibreán 1794.
Throid sé i Léigear Quiberon sa bhliain 1795.
Bliain na bhFrancach
Bhí Humbert i gceannas an airm a rinne ionradh ar Éirinn le cúnamh a thabhairt do na hÉireannaigh Aontaithe sa bhliain 1798. Tháinig 1,060 saighdiúirí Francach a, faoi Humbert, anois ina Ghinearál, i dtír ar an 22 Lúnasa 1798 i gCill Chuimín. D'éirigh go maith leis ar dtús ach briseadh orthu ag Cath Bhaile na Muc ar an 8 Meán Fómhair 1798.
Gabhadh Humbert i ndiaidh chath Bhaile na Muc. clé|mion|Cuimhneachán Humbert, i m[[Béal an Átha inniu]]
Thar lear
Níorbh fhada go dtí gur fhill Humbert ar an bhFrainc. Chuaigh sé ansin sna choilíneachtaí, Háítí go háirithe. Ach níor thaitin an cur faoi chois leis agus níor ghlac sé le Napoléon mar impire. Níos measa, bhí sé ag bradaíl le deirfiúr Napoléon is cosúil.
Briseadh as a phost é sa bhliain 1803 mar Ghinearál agus chuaigh sé ina chónaí sa Bhriotáin.
Níos déanaí, sa bhliain 1808 nó 1810, d'éirigh sé ina fhoghlaí mara sa Mhuir Chairib, in éineacht le Jean Lafitte is cosúil.
Throid Humbert ansin i New Orleans, in aghaidh fhórsaí na Corónach uair amháin eile, sa Chogadh 1812.
Allatrópacht
Is éard is allatróip ann (ón tSean-Ghréigis ἄλλος (allos) 'eile', agus τρόπος (tropos) 'modh, foirm') ná struchtúir éagsúla móilíneacha nó criostalacha a bhíonn ag aon dúil cheimiceach amháin, ionas gur dual don neamheolaí a chreidiúint gur dúile difriúla ar fad atá iontu. Is é is cúis leis an allatrópacht ná na hadaimh a bheith ceangailte dá chéile le naisc dhifriúla.
Ní thagraíonn an téarma allatrópacht ach do na dúile - ní bhíonn allatróip ag na comhdhúile go bunúsach. Más comhdhúile atá ann, tugaimid polamorfacht ar an bhfeiniméan.
Go tipiciúil, ní bhíonn na hallatróip éagsúla ar fáil ach sa phas soladach. Mar shampla, má leáitear fosfar - pé allatróp atá ann - gheofar leacht den chineál chéanna, P4, is é sin, leacht atá comhdhéanta as móilíní ceithre adamh. Ón taobh eile de, áfach, tá an trí phas - solad, gás agus leacht - ag an ózón, ar allatróp de chuid na hocsaigine é. Tá trí adamh i móilín an ózóin, O3, agus dhá adamh i móilín na gnáthocsaigine O2.
Chuala an saol mór iomrá ar dhá phríomhallatróp an charbóin, mar atá, graifít agus diamant. Tá struchtúr tríthoiseach ag an diamant, ionas go bhfuil na hadaimh ceangailte go daingean dá chéile, rud a fhágann an diamant an-chrua. Ón taobh eile de, tá an ghraifít comhdhéanta as macramhóilíní déthoiseacha, cineál sraitheanna nach bhfuil ach lagnaisc eatarthu. Mar sin, bíonn an ghraifít bog sobhriste. Le déanaí, d'éirigh leis na saineolaithe allatróip nua charbóin a chruthú, ar nós fullairéiní agus nainfheadáin.
Dúil é an fosfar atá an-saibhir in allatróip. Is é an fosfar bán an ceann a gheofar nuair a fhuaróidh fosfar leáite. Substaint nimhiúil dhainséarach é an fosfar bán ar dual di uathadhaint a dhéanamh - is é sin, rachaidh sé trí thine uaidh féin. Tá an fosfar dearg níos cobhsaí, agus is é an fosfar dubh an t-allatróp is cobhsaí le teocht an tseomra, cé go bhfuil sé riachtanach an fosfar bán a théamh faoi bhrú an-ard lena chlaochlú go fosfar dubh. Thairis sin, sa bhliain 1865 d'éirigh leis an eolaí Gearmánach Johann Wilhelm Hittorf allatróp nua a chruthú, mar atá, fosfar vialait.
Dubai
Cathair mhór is ea Dubai in Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha. Is é Mohammed Bin Rashid Al Maktoum rialtóir Dubai. Is cathair shaibhir í. 1,422,000 an daonra a bhí ag Éimíríocht Dubai i 2006, níos mó ná ceann ar bith eile in Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha.
Tíreolaíocht
Tá an chathair suite ar chósta an Aontais, in aice le Murascaill na Peirse. Clúdaíonn éimiríocht Dubai 4114km². Tá Dubai suite i bhFásach na hAraibe, agus is te an aeráid atá ag an éimiríocht.
Stair
Sa 19ú haois, bhunaigh clann Al Abu Falasa éimiríocht Dubai. Cleithiúnaí Abu Dhabi ab ea Dubai go dtí 1833, nuair a tháinig clann Al Maktoum go Dubai ó Abu Dhabi. Cuid d’Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha ab ea Dubai ó 1971 ar aghaidh, nuair a d’fhág a cosantóir, an Ríocht Aontaithe, Murascaill na Peirse.
Lozells
Is ceantar suite i mBirmingham é Lozells.
Cumann Ríoga Bhaile Átha Cliath
Is cumann léannta é Cumann Ríoga Bhaile Átha Cliath ar bhunaíodh é sa bhliain 1731, a chaitear le talmhaíocht, tionscal, eolaíocht agus ealaín. Tháinig a lán institiúidí cultúrtha móra uaidh; Gailearaí Náisiúnta na hÉireann, Garraithe Náisiúnta na Lus, Ard-Mhúsaem na hÉireann agus Leabharlann Náisiúnta na hÉireann. Is iad áitribh an chumainn, i nDroichead na Dothra, an coimpléasc imeachtaí is mó in Éirinn, a mbíonn spórt, ceolchoirmeacha agus taispeántais ar siúl ann, chomh maith le phríomh-ócáid bhliantúil an chumann, Seó Capall Bhaile Átha Cliath.
Stair
Bhunaigh ceathrar déag an cumann ar an 25 Meitheamh, 1731, i seomraí Chumainn Fealsúnach Bhaile Átha Cliath i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath. Thug siad an t-ainm Cumann Bhaile Átha Cliath chun Riar, Déantúsaíocht agus Ealaíona Úsáideacha Eile a Spreagadh ar an gcumann. Cuireadh "agus Eolaíochtaí" tar éis "Ealaíona" ar an 8 Iúil. Ba é an duine is mó a stiúir an cumann ná Thomas Prior, dlíodóir agus úinéir talún a bhí baint aige le bhunú an Chumann Fisic-Stairiúil agus Ospidéal an Rotunda. Bhí William Maple tábhachtach don bhunú freisin.
Bhí 300 ball ann faoi na 1740í. Bhronn an cumann deontais um athghabháil talún, síolrú beostoic, iascach agus teicstílí. Bhronnadh cairt ar an gcumann sa bhliain 1750. Roimh na 1760í, mhair an cumann ar airgead príobháideach. Ó thús na 1760í, thosaigh an pharlaimint ag tabhairt airgead dó chun a bheith ina oide teicniúil agus forbróir eacnamaíochta. D’úsáid an cumann an airgead seo chun chur le scoil ealaín sna 1740í, músaem ón mbliain 1793 agus garraithe lus ón mbliain 1795.
D’éirigh an cumann as an bhfeirmeoireacht mar imeacht sa bhliain 1800 mar gheall ar bhunú an Chumann Fheirmeoireacht a bhí i réim san imeacht sin. Tháinig an cumann le chéile in áiteanna éagsúla thar na blianta, .i. Tithe na Parlaiminte agus teach ar Shráid Grafton a raibh Acadamh Ríoga na hÉireann sa teach in aice leis san áireamh. Sa bhliain 1815, cheannaigh an cumann Teach Laighean ó Augustus Mac Gearailt, 3ú Diúic Laighean, le haghaidh £10,000 agus £600 mar cíos talún. Sa bhliain 1820, ceapadh Seoirse IV mar phatrún an chumainn, agus tugadh Cumann Ríoga Bhaile Átha Cliath ar an gcumann uaidh sin.
Sna 1830í, bhí straitéis téarma fhada ag an rialtas maidir le hÉirinn; .i. athraithe i sealbhaíocht talún agus an eaglais bhunaithe agus forbairt chóras náisiúnta oideachais. Bhí an cumann páirteach in oideachas eolaíochta cheana as córas ollamh agus leachtanna poiblí. Sa bhliain 1835, rinne an rialtas athraithe faoi bagairt stopadh na ndeontais. Ní dhéantar aon rud ar feadh deich mbliana, áfach. Ansin, tógadh an scoil ealaín, na garraithe lus an músaem agus an leabharlann don stát. Ní raibh ag an gcumann a thuileadh ach a seónna talmhaíochta agus a n-imeachtaí eolaíochta.
Bhí an cumann freagrach as oideachas lucht oibre ó thaobh na heolaíochta ón bhliain 1854. Bhunaíodh Músaem Stair an Dúlra sa bhliain 1856 agus an Gailearaí Náisiúnta sa bhliain 1859. Tháinig srianta ar seónna talmhaíochta ar fhaiche Theach Laighean de thoradh ar fhoirgnimh nua ann, agus bogadh iad chuig pháirc thaispeántais i nDroichead na Dothra, ar úsáid an Cumann Ríoga Talmhaíochta iad cheana, cumann a chumaisc leis an CRBÁC tar éis sin.
Sa bhliain 1861, lorg an cumann deontas ón bparlaimint chun Mhúsaem Stair an Dúlra a chríochnú agus chun talún a cheannach do sheónna talmhaíochta. Bronnadh cairt nua ar an gcumann sa bhliain 1866 agus rinneadh deighilt idir cistí poiblí agus príobháideacha.
Mhol an Dudley Ryder, 3ú Iarla Harrowby sa bhliain 1875 go ndéanfaí cumann talmhaíochta as an gcumann agus cumann eolaíochta agus liteartha as Acadamh Ríoga na hÉireann. Bhí deacrachtaí ann, áfach, leas poiblí agus príobháideach sa dá chumainn a fháil amach, agus bhí easaontuithe ar feadh na mblianta mar thoradh air sin. Faoi dheireadh, rinneadh an Leabharlann Náisiúnta ó leabharlann an chumainn, chuaigh scoil ealaíne agus gairdíní lusanna an chumainn isteach in úinéireacht poiblí agus rinneadh Músaem Eolaíochta agus Ealaíne Bhaile Átha Cliath, ar thugadh an Ard-Mhúsaem air níos déanaí, de cnuasaigh an chumainn agus Acadamh Ríoga na hÉireann, agus bhí ról ag an dá chumainn sna hinstitiúidí seo go léir. Bhain riarthóirí de thátal go raibh an cumann marbh sa bhliain 1877. Glacadh le mná sa chumann den chéad uair sa bhliain sin ach níor ligeadh dóibh guth nó freastail ar chruinnithe ginearálta.
Tógadh foirgnimh i nDroichead na Dothra ón bhliain 1880 amach. Tháinig feabhas ar fheidhm talmhaíochta an chumainn nuair ar chumaisc sé leis an gCumann Ríoga Talmhaíochta, a bhí beagnach éagtha. Tógadh an Leabharlann Náisiúnta agus an tArd-Mhúsaem in aice le Teach Laighean sa bhliain 1883. Bronnadh cairt breise ar an gcumann ar an 20 Bealtaine, 1888.
Chuir an cumann halla léachtaí le Teach Laighean sa bhliain 1897, is seomra Dáil Éireann anois é. Ní bhfuair an cumann cúnamh ón stát ón bhliain 1900.
Foréiligh an Ard-Comhairle Shaorstát Éireann Teach Laighean do tithe Oireachtas Shaorstát Éireann sa bhliain 1924, agus bhog an cumann chuig a áitreabh ag Droichead na Dothra. Ligeadh do mná guth agus freastail ar chruinnithe ginearálta sa bhliain 1921, agus toghadh an chéad bhean, Mary Hutton, do chomhairle an chumainn sa bhliain 1929. Ba í Dervilla Donnelly an chéad bhean ba uachtarán an chumainn í sa bhliain 1989.
Alanais
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Alanais.
Cluichí Eorpacha 2019
Bhí na Cluichí Eorpacha 2019 ar siúl i Minsc sa Bhealarúis idir an 21 Meitheamh agus an 30 Meitheamh 2019. Bhí sé seo an dara huair ina raibh na cluichí ar siúl.
Lorcán Ua Tuathail
Bhí Lorcán Ua Tuathail ina Ard-Easpag ar Bhaile Átha Cliath í rith thréimhse na Normannach.
Luathshaol
Rugadh é i nDiseart Diarmad, Contae Chill Dara i 1128. Ba é Muirchertach Ua Tuathail a athair agus Eithne Ní Bhroin a mháthair agus tháinig an bheirt acu ón uasaicme Gaelach, a bhainn le muintir Uí Dunlainge a bhíodh ina ríthe ar Chúige Laighean.
San aonú aois déag, bhíodar faoi theach Uí Chennsailigh, teaghlach cumhachtach lonnaithe i Loch Garman. Bhí muintir Uí Tuathail ina cónaí i Mullach Maistín, Contae Chill Dara ag an am.
Chuaigh Lorcán mar ghiall do Diarmaid Mac Murchadha i Loch Garman agus aois deich mbliain aige. Chuaigh Diarmaid i gcoinne nósanna na hama agus chuir sé Lorcán i dteach a bhí ró-íseal chun prionsa a glacadh. Ghabh Muirchertach cuid de oifigigh thábhabhtacha Dhiarmuid agus bhagair sé iad a mharú mura lig Diarmuid do Lorcan imeacht saor. clé|mion|Gleann dá Loch
Gleann dá Loch
Seoladh Lorcán chuig Gleann Dá Loch faoi choimirce an aba ansin. Nuair a d'fhill Muirchertach ar Ghleann dá Loch, thóg Lorcán air féin fanacht ansin mar mhanach.
Cheap Muirchertach Lorcán in ab ar Ghleann dá Loch i 1154, nuair nach raibh ach 26 bhliain aige agus nach raibh sé oirnithe ina shagart go fóill.
Cé nach raibh an phobal sásta le sin ar dtús, feictear go raibh buanna faoi leith ag Lorcán agus toghadh é mar Easpag Ghleann dá Loch cúpla bliain dár gcionn, tar éis dó a bheith oirnithe ina shagart. Dhiúltaigh sé an ceapacháin.
Ard-Easpag Bhaile Átha Cliath
I 1162, d'ainmnigh Diarmuid Mac Murchadha (a bhí pósta lena dheirfiúr Mór ag an am) é mar Ard-Easpag Bhaile Átha Cliath. Ba chathair Lochlannach é Baile Átha Cliath ag an am agus ní raibh muintir na cathrach sásta le manach Gaelach a bheith mar ardeaspag acu ar dtús. Ach tar éis dóibh cráifeacht agus catharnacht an ardeaspaig a fheiceáil, thugadar tacaíocht dó. Thóg sé na Canóinigh Rialta Agaistíneacha isteach in Ard-Eaglais Chríost agus tháinig sé chucu le culaith Agaistíneach air féin chun an portús a canadh in éineacht leo.
I 1166, chuir an tArd Rí Ruaidhrí Ua Conchobhair agus Tighearnán Ua Ruairc, rí Bhréifne, Diarmaid Mac Murchadha as Éireann (sa bhliain 1152, d'fhuadaigh Diarmaid Mac Murchadha bean Uí Ruairc. Dearbhairghilla). Ag an am céanna, d'fhág dheirfiúr Lorcáin Diarmaid agus chuaigh sí i gclochar i mBaile Átha Cliath. mion|Strongbow, Ard-Eaglais Chríost, BÁC
Teacht na Normannach
Tháinig Diarmaid ar ais le saighdiúirí Angla-Normannach faoi stiúir Risteard FitzGilbert de Clare, 2ú hIarla Penfro (Strongbow), Iarla Phembroke. Ghabh siad ríocht Laighean ar ais do Dhiarmaid. Sa bhliain 1170 ghabhadar Baile Átha Cliath tar éis dóibh an bua a fháil ar an ard rí agus a lucht tacaíochta i gcath. Phós de Clár iníon Dhiarmaid, Aoife (neach Lorcáin) agus mharaíodar rí Lochlannach deireanach ar Bhaile Átha Cliath, Ascall Mac Torcaill.
Tháinig Anraí II Shasana go hÉirinn i 1171. Ina óige fuair Anraí cead ón bPápa Haidriain IV (an t-aon Sasannach ar éirigh leis bheith ina bpápa)ionsaigh a dhéanamh ar Éirinn i mBull Laudabiliter. I 1170, choinnealbhá an Pápa Alaistir III é toisc baint aige i ndúnmharú Thomáis Beicéad. Chuir Anraí na tiarnaí Normannacha faoina smacht agus ghlac sé údarás ar na bprionsaí Éireannacha faoin dteideal Tiarna na hÉireann. Ghlaoigh sé easpaig agus aba na hÉireann le chéile i Sionad Chaisil i 1172. Bhain an chuid is mó de ghnó an Sionaid le dlíthe liotúirgeacha, ach rinne Anraí iarracht Laudabiliter a chuir i bhfeidhm agus cliarlathas na hÉireann a chur faoi réim Chanterbury. mion|Collégiale Notre-Dame et Saint-Laurent d'Eu
Conradh Windsor
Sa bhliain 1175, chuaigh sé go Sasana mar thaidhleoir an Ard Rí chun Conradh Windsor a shocrú le Anraí, ina raibh cearta uasaicme Gaelach in Éirinn agus cliarlathas na hÉireann leagtha amach. Ag an am sin, rinneadh iarracht Lorcáin a mharú nuair a bhí an Aifreann á léamh aige. Chuimhnigh daoine ar Thomas Becket. Chuireadh an locht ar Anraí cé nach bhfuil cinnteacht ann go raibh sé freagrach.
I 1179, d'fhreastail Lorcáin ar an Tríú Comhairle Lataránach sa Róimh agus ceapadh é mar Legatus Pápúil in Éirinn. Thóg sé cásanna i gcoinne 150 cléirigh Angla-Normannacha a bhí ceapadh ag an rialtais nua in Éirinn agus briseadh amach as a bpostanna iad. D'fhill sé ar Éireann arís ach d'iarr an ard rí air filleadh ar Anraí le taidhleoireachta breise a dhéanadh. mion|a chroí curtha in Ard-Eaglais Chríost go dtí an bhliain [[2012]]
Bás agus Tionchar
Bhí ar Lorcán dul chun na Fraince, ach tháinig tinneas air leathbhealach agus bhí air dul go dtí Mainistir na gCanónach Agaistíneach in Eu ina fuair sé bás i 1180.
Tháinig Gael, Lochlannaigh agus Normannaigh le chéile le cinntiú gur naomh a bhí ann agus rinne an Pápa Honorius III naomh de sa bhliain 1225. Tá a lá féile ar 14 Samhain agus is pátrún é ar Ard-deoise Átha Cliath.
Bhí a chroí curtha in Ard-Eaglais Chríost go dtí an bhliain 2012 .. nuair a goideadh é.
D'éirigh leis na Gardaí an iarsma 800 bliain d'aois a aisghabháil gan damáiste sa bhliain 2018 agus tá sé thár n-ais in Ard-Eaglais Chríost ó shin.
Buirg Londan Ealing
Tá an London Borough of Ealing suite i Londain Thiar, Sasana. Is é Halla Bhaile Ealing, Bóthar Uxbridge ceanncheathrú riaracháin an cheantair.
Maney
Is ceantar suite i mBirmingham é Maney.
Pápa Eoin XXI
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Eoin XXI (Ioannes XXI i Laidin). Ní raibh Pápa darbh ainm Eoin XX riamh ann. Ach ceapadh go raibh ag an am sin. Mar sin, thug Pedro Julião "Eoin XXI" air féin mar ainm pápach, seachas Eoin XX.
Tuaim Beola
Is baile suite i gContae na Gaillimhe é Tuaim Beola.
Anaemacht chorráncheallach
Mínormáltacht cheimiceach i haemaglóibin na fola (an lí a iompraíonn an oscaigin sna cealla dearga fola), a fhaightear le hoidhreacht is a chiapann daoine ón Afraic fho-Shahárach. Géin mhínormálta is bun léi. Má fhaightear an ghéin seo ó thuismitheoir amháin ní bhíonn mórán siomptóm ann (an tréith chorráncheallach), ach is féidir an ghéin a thabhairt ar aghaidh don chéad ghlúin eile. Fulaingíonn daoine a fhaigheann géinte mínormálta ón dá thuismitheoir an galar ina iomláine. Bíonn haemaglóibin S sna cealla dearga fola in ionad gnáth-haemaglóibin A. Mar thoradh air seo éiríonn na cealla seo corránach in ionad a ngnáthchrutha chiorclaigh dhéchuasaigh, bíonn siad sobhriste, agus ní mhaireann rófhada san imshruthú. Bíonn anaemacht ainsealach ag an duine sin, agus go minic baineann ionfhabhtuithe dó mar gheall ar fhuileadáin bheaga a bheith calctha ag na cealla dearga briste, ag cur bac ar sholáthar ocsaigine do na fíocháin.
Dlí Avogadro
I gcás maise ar leith de ghás idéalach, bíonn toirt agus méid (móil) an gháis comhréireach go díreach, má tá an teocht agus an brú tairiseach".
Ainmnítear an dlí i ndiaidh Amedeo Avogadro a thug an hipitéis, in 1812, go bhfuil an líon céanna móilíní in dhá shampla áirithe de ghás idéalach, den toirt chéanna agus ag an teocht agus an brú céanna. Mar shampla, tá an líon céanna móilíní i méideanna comhionanna de hidrigin mhóilíneach agus nítrigin nuair a bhíonn siad ag an teocht agus an brú céanna, agus leanann siad iompraíocht an gháis idéalaigh. Go praiticiúil, léiríonn fíorgháis dialltaí beaga ón iompar idéalach agus ní sheasannch an dlí ach a bheag nó a mhór, ach is garmheastachán úsáideach é fós d’eolaithe.
Sainmhíniú matamaiticiúil
Is féidir an dlí a scríobh mar:
nó
i gcás gurb é
Déantar cur síos sa dlí seo, faoin riocht céanna teochta agus brú, go bhfuil an líon céanna móilíní i méideanna comhionanna de gach gás. Chun an tsubstaint chéanna a chur i gcomparáid faoi dhá shraith coinníollacha éagsúla, is féidir cur síos úsáideach a dhéanamh ar an dhlí mar seo a leanas:
Taispeánann an chothromóid, de réir mar a mhéadaíonn líon na mól gáis, go méadaíonn méid an gháis i gcomhréir freisin. Ar an gcaoi chéanna, má laghdaítear líon na mól gáis, ansin laghdaíonn an toirt freisin. Dá bhrí sin, tá líon na móilíní nó na n-adamh i méid sonrach de ghás idéalach neamhspleách ar a méid nó ar mhais mholarach an gháis.
Díorthú ón dlí gáis idéalach
i gcás gurb é  R  an gástairiseach, is é  T  an teocht i gCeilbhiní, agus is é  P  an brú (i  bpascail).
Ag réiteach do  V / n , faighimid mar sin Déan comparáid idir sin agus atá tairiseach do bhrú seasta agus teocht sheasta.
San fhoirm seo, i gcás gur tairiseach é  V  /  N  tá Má ghlactar le T agus P ag teocht agus brú caighdeánach (TBC), ansin tá k′ = 1/n0, áit a bhfuil n0 an tairiseach Loschmidt.
Volume molare
Brother's Little Helper
Craoladh an dara eipeasóid, "Brother's Little Helper", den aonú sraith déag The Simpsons ar an 3 Deireadh Fómhair 1999. Scríobh George Meyer an eipeasóid seo. D'fhéach 7.1 milliún duine ar an eipeasóid.
Am Bad Luachrach
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é am Bad Luachrach.
John Cusack
Is aisteoir Gael-Mheiriceánach é John Cusack (a rugadh ar an 28 Meitheamh 1966). As Illinois dó. Ghnóthaigh sé an "Most Promising Actor CFCA Award" sa bhliain 1990, an "Favorite Supporting Actor Blockbuster Entertainment Award" sa bhliain 1998 agus an "Commitment to Chicago Award" sa bhliain 2008. Aisteoir a bhí ina athair, agus is aisteoirí iad a dheartháir agus a dheirfiúracha freisin.
Kuşadası
Is trá-bhaile agus baile saoire é Kuşadası i gCúige Aydın ar chósta thoir na Mara Aeigéiche sa Tuirc, 90 cm (56 míle) ó dheas ón gcathair İzmir, agus 71 cm (44 míle) ón bpríomhchathair intíre réigiúnach Aydın. Is lárionad ceantair agus comharsa é Kuşadası do na ceantair Germencik, Söke agus Selçuk. Tá Kuşadası gar don chathair ársa Ephesus agus áiteanna suimiúla eile, Miletos, Didim agus Pamukkale san áireamh, agus níl an t-oileán Samos ach achar gairid trasna na farraige ó Kuşadası. Tá isteach is amach le 50,000 duine ina gcónaí sa chathair. "Oileán na nÉan" an chiall atá le hainm na cathrach i dTuircis. thumb|230px|left|An calafort i gKuşadası
Masshouse
Is ceantar suite i mBirmingham é Masshouse.
Pápa Nioclás III
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Nioclás III.