cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hoilmiam
Ba iad Marc Delafontaine agus Jacques-Louis Soret ba túisce a chuir sonrú i línte speictreascópacha an hoilmiam, thiar sa bhliain 1878. Sa bhliain chéanna, bhí an ceimiceoir Sualannach Per Teodor Cleve ag déanamh taighde ar an eirbia, is é sin, an ocsaíd eirbiam, agus é barúlach go raibh an eirbia truaillithe le substaintí eile. D'éirigh leis truailleáin na heirbia a aithint agus a aonrú, mar atá, substaint dhonn ar ar thug sé hoilmia, agus substaint uaine ar ar thug sé túilia. Ina dhiaidh sin, fuair eolaithe eile amach gurbh í an ocsaíd hoilmiam a bhí i gceist leis an hoilmia, agus ba í an túilia an ocsaíd túiliam.
Tá hoilmiam le fáil sa mhonaisít agus sa ghadailínít, cosúil leis na lantanóidigh eile.
Mar is dual don lantanóideach, is é +III an uimhir ocsaídiúcháin a bhíonn ag an hoilmiam sna comhdhúile ceimiceacha. Is í an ocsaíd hoilmiam (an trí-ocsaíd déhoilmiam) Ho2O3 a gheofar má ocsaídítear hoilmiam, agus tagann smúit ocsaíde ar an hoilmiam go mall faoi thionchar an aeir. Athraíonn an ocsaíd hoilmiam dath go drámatúil de réir an chineál solais a bhfuil sé faoi, nó tá sé buí faoi sholas an lae, ach tá dath dearg ann faoi sholas an lampa fhluaraisigh, ionas gur deacair é a aithint thar an ocsaíd eirbiam.
Imoibreoidh an hoilmiam leis an uisce te agus is é an toradh a gheofar ná hiodrocsaíd hoilmiam Ho(OH)3. Ní nach ionadh imoibreoidh sé leis na halaiginí freisin le tríhalaiginídí a dhéanamh: an trífhluairíd hoilmiam HoF3, an tríchlóiríd hoilmiam HoCl3, an tríbhróimíd hoilmiam HoBr3, agus an trí-iaidíd hoilmiam HoI3. Tá dath buí sna halaiginídí, amach ón bhfluairíd, nó tá sí pinc.
Úsáidtear comhdhúile áirithe hoilmiam le dath a chur sa ghloine.
Jersey Joe Walcott
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, ab ea Jersey Joe Walcott (a rugadh Arnold Raymond Cream ar an 31 Eanáir, 1914 – 25 Feabhra 1994).
Gilbert Baker
Ba é Gilbert Baker ealaíontóir Meiriceánach, gníomhaí cearta LADT, agus cumadóir is dearthóir na brataí tuar ceatha.
Chruthaigh sé an bhratach tuar ceatha i dteach comhchoiteann i 1978 agus ag obair ag Comhlacht Paramount Flag i San Francisco. Bhog Baker chuig Nua-Eabhrac, áit a mbeadh sé ina chónaí don chuid eile dá shaol, ag déanamh obair chruthaitheach agus gníomhaíochta do chearta LADT.
Bratach tuar ceatha
An lá atá inniu ann, is é an leagan shé-dath an bhratach tear ceatha is coitianta. Ó bhunús bhí dhá straidhpeanna breise (bándeirge agus turcaide) ag leagan an bhrataí ó 1978. Bhain iad as an bhratach ar chúiseanna praiticiúla. Siombalaíonn na dathanna ar an bhratach tuar ceatha éagsúlacht an phobail LADT. An bhratach ó bhunús mar leanas:
ITunes Live from SoHo
Is é iTunes Live from SoHo an chéad cheirnín leathfhada ó Adele. Scaoileadh é ar an 3 Feabhra, 2009.
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Muriel Day
Is amhránaí Éireannach í Muriel Day a rugadh i mBaile Nua na hArda sa bhliain 1942. Rinne sí ionadaíocht ar son na hÉireann i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse sa bhliain 1969 leis an amhrán The Wages of Love.
Robert Barron (easpag)
upright|thumb|An Sár-Oirmhinneach Robert Barron Is easpag de phór na hÉireann é Robert Emmet Barron a rugadh ar 19 Samhain 1959 i Chicago, Illinois.
Teide
Is bolcán é Teide atá suite ar oileán Tenerife sna hOileáin Chanáracha san Aigéan Atlantach Thuaidh. Is cuid den Spáinn iad na hOileáin Chanáracha agus is é Teide an sliabh is airde sa tír úd. Óna bhonn san fharraige suas go dtí a bharr, is é Teide an tríú bolcán is mó ar Domhan. Sa bhliain 2007, d’fhógair UNESCO gur Suíomh Oidhreachta Domhanda í Páirc Náisiúnta Teide. Is í an pháirc náisiúnta is mó a bhfuil cuairteanna á dtabhairt uirthi san Eoraip agus an dara pháirc is mó cuairteanna sa domhan uilig.
You Had My Heart
Is é You Had My Heart an tríú halbam ó Saara Aalto. Bhí sé scaoilte ar an 24 Bealtaine 2013.
Aimeiriciam
Is é an t-aimeiriciam dúil cheimiceach uimhir a 95, agus é suite idir an plútóiniam agus an ciúiriam i dtábla peiriadach na ndúl. Is miotal trom trasúránach é, agus is ceann de na hachtanóidigh é. Mar sin, cosúil leis an gcineál seo miotal go léir, is dúil radaighníomhach é go hiomlán - níl oiread is aon iseatóp cobhsaí amháin aige. Ba é an fisiceoir Meiriceánach Glenn Seaborg a d'aithin mar dhúil ar leith é, agus ós rud é go bhfuil sé suite díreach faoin eoraipiam sa tábla peiriadach, fuarthas cuí é a ainmniú as an Oileán Úr.
Is iad 243Am (leathré 7370 bliain) agus 241Am (432.2 bliain) an dá iseatóp is fadsaolaí.
Tá aimeiriciam a 241 ineamhnaithe. Is féidir, go teoiriciúil, aimeiriciam a 241 a úsáid le haghaidh buamaí adamhacha, ach tá a mhais chriticiúil chomh hard is nach mbeadh sé praiticiúil buama adamhach a dhéanamh ina mbeadh an t-aimeiriciam á úsáid mar ábhar eamhnaithe.
Is féidir a lán a fháil amach faoi shaintréithe ceimiceacha an aimeiriciam, chomh fadsaolach is atá na hiseatóip is cobhsaí. Is féidir smutáin infheicthe aimeiriciam a tháirgeadh fosta: miotal é an t-aimeiriciam a bhfuil loinnir gheal ann, agus é bog insínte.
Mar is dual do na lantanóidigh is na hachtanóidígh, is é +3 an uimhir ocsaídiúcháin is tábhachtaí, ach bhí na saineolaithe in ann a lán staideanna ocsaídiúcháin eile a aithint ag an dúil seo, ó +2 go +7. Is iad an dá ocsaíd Am2O3 agus AmO2 an dá chomhdhúil is tábhachtaí. Nuair a bhaintear leas as an aimeiriciam sa teicneolaíocht, is mar ocsaíd aimeiriciam (III), nó Am2O3, is mó a úsáidtear é.
Is follas go n-oibríonn an t-aimeiriciam leis na halaiginí chomh maith. Tá déchlóiríd AmCl2, débhróimíd AmBr2 agus dé-iaidíd AmI2 ann, chomh maith le sraith iomlán tríhalaiginídí: trífhluairíd AmFl3, tríchlóiríd AmCl3, tríbhróimíd AmBr3 agus trí-iaidíd AmI3. Thairis sin, tá an uimhir ocsaídiúcháin +4 ag an aimeiriciam sa teitreafhluairíd aimeiriciam, AmFl4. Criostail dhubha iad na déhalaiginídí. Tá dath pinc sa trífhluairíd agus sa tríchlóiríd, agus is criostail bhuí iad an dá tríhalaiginíd eile. Maidir leis an teitreafhluairíd, tá dath fann pinc le haithint ann freisin.
Is é an t-aimeiriciam an t-aon dúil shaorga thrasúránach a bhíonn le fáil sa bhaile ag na daoine i gcoitinne, nó bíonn aimeiriciam sna brathadóirí deataigh ianúcháin a úsáidtear mar ghléasra aláraim le rabhadh a thabhairt faoin dóiteán in am. An radaíocht a thugann an t-aimeiriciam uaidh ianaíonn sí an t-aer idir dhá leictreoid, ionas go bhfuil sruth leictreachais ag dul idir na leictreoidí - tugtar "seomra ianúcháin" ar an gcuid den bhrathadóir ina bhfuil na leictreoidí seo. Má thagann gráinníní deataigh idir na leictreoidí, áfach, cuirfidh siad isteach ar an sruth leictreach, agus ansin tabharfaidh an brathadóir aláram.
Cinn Déis Bhig
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Cinn Déis Bhig.
Baile Dhubhthaich
Is baile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Baile Dhubhthaich. Tá sé i dtuaisceart na hAlban ar an gcósta thoir. Tá 3,972 duine ina gcónaí ann.
Inbhir Áiliginn
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Inbhir Áiliginn.
Dawn Martin
Is amhránaí Éireannach í Dawn Martin a rugadh i nDún Dealgan sa bhliain 1976. Rinne sí ionadaíocht ar son na hÉireann i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse sa bhliain 1998 leis an amhrán "Is Always Over Now?".
Contae Mohave, Arizona
237x237px|deas|Suíomh sa stát [[Arizona]] 237x237px|deas|Suíomh Arizona sa SAM Is contae in Arizona é Contae Mohave. Tá sé suite in iarthuaisceart an stáit. Is é Kingman príomhbhaile an chontae, ach is Lake Havasu City an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 205,249 duine ina gcónaí ann, agus is é 6 duine sa chiliméadar cearnach (6/km²) an dlús daonra ann. Is ionann achar an chontae agus an t-achar cathrach Lake Havasu City-Kingman, AZ, a bhfuil de réir sin cuid den achar ardchathrach Las Vegas-Henderson, NV.
Passengers (scannán 2016)
Scannán Meiriceánach is ea Passengers a rinneadh sa bhliain 2016.
Contae Mohave, Arizona
Cuimsíonn an chontae codanna na ceantair náisiúnta faoi chosaint mar a leanas: Páirc Náisiúnta an Cainneon Mór, Ceantair Áineasa Náisiúnta Lake Mead agus cuid ar fad Séadchomhartha Náisiúnta Cainneon Mór-Parashant.
Star Wars Episode III: Revenge of the Sith
Scannán is ea Star Wars Episode III: Revenge of the Sith (2005). Is é George Lucas stiúrthóir agus scríbhneoir an scannáin. Is é an cúigiú ceann de shraith na naoi scannán Star Wars.
Contae Mohave, Arizona
Tá sé ag críochantacht le:
Stair
Bunaíodh Contae Mohave ar 9 Samhain 1864.
300px|deas|mion|[[Bealach Stáit 389 i gContae Mohave.]]
Guido Reni
Ba phéintéir Iodálach é Guido Reni a rugadh ar an 4 Samhain 1575 agus a fuair bás ar 18 Lúnasa sa bhliain 1642. Rugadh isteach i dteaghlach ceoltóirí é. Rinne sé staidéar faoi na péintéirí Denis Calvaert agus Ferrantini.
Méidigh
thumb|Impireacht na Méideach ca. 600 RC. Ba dhaoine ársa Iaránacha iad na Méidigh, (Gréigis: Μῆδοι, ón tSean Peirsis ماد Mādai) a mhair sa réigiún thiar thuaidh de chuid na hIaráine an lae inniu. Tugtar Méidia (Sean-Ghréigis: Μηδία "Medea", Sean-Pheirsis: Māda) ar an cheantar. Tháinig siad isteach sa réigiún seo le chéad tonn na dtreibheanna Iaránacha, ag deireadh an dara míle bliain RC (turnamh na Cré-Umhaoise). Tráth nach déanaí ná an 6ú haois RC, tar éis dóibh, mar aon leis na Bablónaigh, Impireacht na hAisiria-Nua a chloígh, bhí na Méidigh in ann a n-údarás a bhunú, a mhair ar feadh 60 bliain, ó chath Nínivé, sa bhliain 612 RC go dtí 549 RC, nuair a bhunaigh Cíoras Mór Impireacht na nAchaemenach trí Astiages, rí na Méidia, a threascairt.
Ainm
Thug Gudea rialtóir Lagash sa Mheaspatáim (2143-2124 RC) le fios go raibh críoch na Méidieach oiriúnach i gcomhair grán a fhás. Thóg Šulgi rialtóir an tríú ríshliocht Ur (2095-2048 BC) "bád mada ki"; is ionann sin agus balla Mhéidia. is siombail thuairisciúil í 'ki' a thagann i ndiaidh áiteanna geografach. aistríonn Tugann a lán aistritheoirí 'talún' ar an bhfocal 'Mâda'.
CLG Drom Chollachair/Béal an Átha
Is club de chuid CLG i gContae Luimnigh é CLG Drom Chollachair/Béal an Átha.
Cluichí
Cé gurbh clubanna dírithe go láidir i dtreo na hiomána iad Drom Chollachair agus Béal an Átha ó thús an 20ú haois suas go dtí an bhliain 1987 nuair a thángadar le chéile, d'imir an bheirt acu an pheil agus an iomáint. Bhí an bhéim an chlub aontaithe fós ar an iomáint suas go dtí teacht na Mílaoise nuair a tháinig an liathróid mór chun chinn agus ba é Drom Chollachair/Béal an Átha an club peile ba láidre sa chontae le linn blianta na 2000í.
Stair
Sa bhliain 1887, cláraíodh club peile faoin ainm Gort na Tiobraide le Coiste Chontae Luimnigh ach is cosúil gur scoilt sé sna blianta ina dhiaidh sin mar tá tagairtí ann faoi chomórtas peile sa bhliain 1902 inar ghlac foirne faoi ainmneacha Drom Chollachair agus Béal an Átha páirt. Eagraíodh Béal an Átha go hoifigiúil sa bhliain 1898 agus bunaíodh Drom Chollachair mar chlub ar leith sa bhliain 1904.
Tháinig Craobh Iomána Sóisear Chontae Luimnigh don chéad uair chuig Drom Chollachair sa bhliain 1949 nuair a sháraíoadar ar An gCeapach Mór sa chluiche ceannais agus, cé nár éirigh leo san iomáint sinsear, bhuadar ar Mháigh Rua chun Craobh Sóisear an Chontae a ghabháil arís sa bhliain 1959 agus ar Phailís na Gréine i gcluiche ceannais na bliana 1963. D’éirigh níos fearr leo sa phríomhghrád ar an dtríú iarracht. Shroicheadar cluiche ceannais Iomána Sinsear an Chontae na bliana 1964 ach buadh go trom orthu ag An gCeapach Mór.
Tháinig meath ar an iomáint san dá chlub ina dhiaidh sin agus níor tháinig aon chorn ar ais chuig an bparóiste go dtí bliain Comóradh an Chéid nuair a bhuaigh Drom Chollochair Craobh Iomána Sóisear A an Iarthair na bliana 1984. Ach bhí daonra an pharóiste ag dul i laghad ag an am agus thosnaigh an dá chlub ag imirt le chéile i gcomórtaisí na n-óg. Nuair a tháinig na grádanna teoranta i bhfeidhm sa chontae don bhliain 1988, chinneadar ar aontú faoin ainm CLG Drom Chollachair/Béal an Átha.
D éirigh go maith leis an gclub nua ar dtús san iomáint agus bhuadar Craobh Iomána Sóisear an Chontae don cheathrú uair sa bhliain 1993 ach thiteadar ar ais go dtí an tríú ghrád sa bhliain 2002.
220px|thumb|right|[[CLG Ráth Caola|Seán Uí Fhinn Ráth Caola v Drom Chollachair/Béal an Átha, Craobh Peile Sóisear A Iarthar Chontae Luimnigh i gCnoc an Doire, 13ú Iúil 2003]] Cé gur shroich Dom Chollachair cluiche ceannais Craobh Sóisear an Iarthair sna blianta 1931, 1980 agus 1982, níor éirigh le ceachtar acu craobh peile ar bith a bhuachaint nuair a d’imríodar mar chlubanna ar leith. D’athraigh an scéal nuair a tháinig Craobh Peile Sóisear B an Chontae chuig Drom Chollachair/Béal an Átha sa bhliain 1992 agus, i ndiaidh buachaint ar an An gCeapach Mór i gcluiche ceannais Craobh Idirmheánach an Chontae na bliana 1998, ba chlub sinsear peile iad don chéad uair. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, chailleadar cluiche ceannais Craobh Sinsear an Chontae i gcoinne An tAthair Ó Cathasaigh ach bhíodar ar ais an bhliain dár gcionn nuair a sháraíodar ar Mhungairit.
Chosnaíodar an chorn sa bhliain 2004 i gcoinne An Caisleán Nua Thiar agus bhuadar Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh don cheathrú uair sa bhliain 2008 nuair a bhaineadar an teideal ó Bhaile an Londraigh. Níos déanaí sa bhliain, ba iad Drom Chollachair / Béal an Átha an chéad chlub sa chontae ar éirigh leo i gCraobh Peile Sinsear Club na Mumhan nuair a sháraíodar ar Cill Mhuire/Ui Bhreacáin as An gClár sa chluiche ceannais.
Páirc Imeartha
Tá páirc imeartha Drom Chollachair/Béal an Átha suite 500m ó lár bhaile Drom Chollachair ar Bhóther an Chaisleáin Nua Thiar.
Imreoirí Cáiliúla
I measc imreoirí cáiliúla an chlub, tá na hiománaithe Dónal Ó Bruadair (Donie Broderick) agus Eoghan Ó Nuanáin (Eugene Noonan) a bhí ar fhoireann Luimnigh a bhuaigh Craobh Sinsear na Mumhan sa bhliain 1995 agus na peileadóirí Iason de Stóc (Jason Stokes), Tomás de Stac (Tommy Stack) agus Mícheál Ó Riada (Mícheál Reidy) a bhí ar fhoireann Luimnigh i gcluichí ceannais Craobh Sinsear na Mumhan na mblianta 2003 agus 2004.
Galar Céiliach
Is neamhord uath-imdhíonachta a chuireann isteach ar an stéig bheag é an Galar Céiliach a tharlaíonn iontu siúd a bhfuil togracht ghéiniteach acu agus tarlaíonn sé ag gach aois ó lár na naíonachta ar aghaidh. Ar na siomptóim tá; an bhuinneach ainsealach, agus teip chun blátha (sna páistí), ach is féidir nach mbeidh na hairí seo ag baint leis, agus bíonn siomptóim i gcórais eile orgán mar chuid de chomh maith.
Bratach thuar ceatha
Is í an bhratach thuar ceatha bratach ar son na ndaoine LADT ar fud an domhain. Siombalaíonn na dathanna ar an bhratach tuar ceatha éagsúlacht an phobail LADT. Cheap Gilbert Baker an bhratach seo sa bhliain 1978.
An lá atá inniu ann, is é an leagan shé-dath is coitianta.
An bhratach ó bhunús mar leanas:
Séamus Ó Tuama
Beathaisnéis
Rugadh Ó Tuama i mBéal Feirste ar Shráid Marchioness, bhí cónaí ar ag 6 Sráid Sevastopol i gceantar na bhFál. "Thumper" a thugtaí air mar go raibh sé teasaí ó nádúr, agus an nós a bhí aige a dhorn a bhualadh ar tháblaí, is beag oideachas a fuair sé agus bhí sé ina 'reathaí' geallghlacadóra. Oibrí deonach sna 1920idí ba ea athair Sheamais. Bhí cónaí air i mBéal Feirste, go compordach lena bhean chéile, Rosie, a phós sé i 1946. Le chéile bhí mic agus iníonacha acu.
Óglaigh na hÉireann (an IRA)
Bhí baint aige leis an IRA ón na 1930idí agus imtheorannaíodh é i dTuaisceart Éireann le linn na 1940idí ar an long príosúin Al Rawdah agus ina dhiaidh sin i bPríosún Bhóthar Chromghlinne i mBéal Feirste. Coinníodh Rosie, a bhean chéile, ina príosúnach i bpríosún na mban, Ard Mhacha, i dTuaisceart Éireann. Chuir sé i gcoinne an bhogtha i dtreo na heite clé, an t-athrú a thacaigh Cathal Goulding leis sna 1960idí, agus i 1968, chuidigh sé leis an Andersonstown Republican Club (Cumann Roddy McCorley ina dhiaidh sin) a bhunú.
Alúine
Baile in Éirinn is ea Alúine (Allen). Tá an baile suite in iardheisceart na tíre i gContae Chill Dara.
Sgoraig
Is sráidbhaile i Ros, i gComhairle na Gàidhealtachd, é Sgoraig. Tá sé suite ar leithinis iargúlta ar an gcósta thiar thuaidh den tír.
Máire Stíobhartach Ní Dhomhnaill
Bean uasal Éireannach ba ea Máire Stíobhartach Ní Dhomhnaill (1607 – tar éis 1639?). Chaith sí saol eachtrúil ar an Mór-Roinn.
Beatha
Rugadh Máire do Bhrighid Nic Gearailt agus do Rudhraighe Ó Domhnaill, Iarla Thír Chonaill. (Iníon le hÉinrí, 12ú hIarla Chill Dara, agus leis an mBantiarna Frances Howard, iníon Iarla Nottingham, ba ea Brighid.) Rugadh i Sasana í tar éis gur theith a hathair chun na Mór-Roinne, agus bhronn Séamas I an sloinne “Stíobhartach” uirthi.
D’fhill a máthair Brighid ar Éirinn léi in 1609 agus bhí siad ina gcónaí ag Maigh Nuad ar thailte Mhic Gearailt i gContae Chill Dara go dtí 1619, nuair a dúradh leo teacht ar ais chun Sasana. Thug an Rí spré mhór do Mháire agus cuireadh faoi chúram a sheanmháthar, Bantiarna Chill Dara, í. Rinne seanmháthair Mháire iarracht ar bhean uasal Shasanach a dhéanamh di. Dúirt sí le Máire go bhfágfadh sí a hoighreacht mhór féin aici agus go dtabharfadh sí fear céile di. Bhí doicheall ar Mháire roimh an bhfear céanna toisc gurbh Éireannach é a d’iompaigh ina Phrotastúnach. (B’fhéidir, freisin, go raibh sí mór cheana le fear óg eile, Dualtach Ó Gallchóir.)
Aigéad lachtach
Aigéad orgánach gan dath is ea Aigéad lachtach (CH3-CH(OH)-COOH). I láthair i mbainne géar. Cruthaítear é i matáin tar éis a gcraptha, agus mar staid inmheánach i meitibileacht carbaihiodráití. Déantar ar bhonn trádalach é trí choipeadh glúcóis le baictéir. In úsáid i súdaireacht, ruaimneoireacht agus míochaine. Tá dhá fhoirm eanaintiméireacha de sa nádúr.
Máire Stíobhartach Ní Dhomhnaill
Beatha
Bhí muintir a máthar buartha go mór toisc go raibh sí ag éirí mór le hÉireannaigh óga Chaitliceacha i Londain a bhí mídhílis don rialtas. I samhradh na bliana 1626, nuair a bhí Máire timpeall 19 bliana d’aois, bhris sí féin agus scata cairde isteach i bPríosún an Tí Geata agus d’fhuascail a leasdeartháir Cathbharr Ó Domhnaill agus a col ceathrar Aodh Ó Ruairc, beirt a cuireadh i ngéibheann toisc gur dhiúltaigh siad éirí as an éileamh a bhí acu ar thailte plandáilte i mBréifne Thiar.
ITunes Festival: London 2011
Is é ITunes Festival: London 2011 an dara cheirnín leathfhada ó Adele. Scaoileadh é ar an 13 Iúil, 2011.
Máire Stíobhartach Ní Dhomhnaill
Beatha
Fuarthas amach gurb ise a bhí ann agus ordaíodh di teacht i láthair na cúirte ríoga. Thogair sí éalú ó Londain i ndeireadh na bliana 1626. Chuaigh sí ar fán, duibhléid agus buataisí uirthi agus claíomh ar iompar aici, agus faoi dheireadh bhain sí Briostó amach. Bhí bean choimhdeachta faoi bhréagriocht léi darbh ainm Anne Baynham, agus "gentilhomme son parent" (duine uasal a bhí ina ghaol léi), arbh é Ó Gallchóir é, de réir cosúlachta.
ITunes Festival: London 2011
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Máire Stíobhartach Ní Dhomhnaill
Beatha
Bhí barúil acu i mBriostó gur bhean í, ach (más fíor do scríbhneoir Spáinneach) thug sí breab do ghiúistís, thairg sí comhrac aonair a throid agus bhí ag suirí go díograiseach le cailín. Rinne an triúr dhá iarracht ar Éire a bhaint amach ach séideadh an long ar ais go dtí an Severn. Chuaigh siad ar bord long Ísiltíreach agus tugadh go La Rochelle iad. D’fhan Máire in éide fir agus chuaigh ag suirí (más fíor) le bean eile in Poitiers.
Wild Wild Wonderland
Is é Wild Wild Wonderland an séú albam ó Saara Aalto. Bhí sé scaoilte ar an 27 Aibreán 2018.
Máire Stíobhartach Ní Dhomhnaill
Beatha
I Mí Feabhra scríobh sí chun an Chairdinéil Barberini á rá go raibh súil aici le leanbh eile. Chuaigh siad go dtí an Ostair, mar ar ceapadh Ó Gallchóir mar chaptaen san Arm Impiriúil, ach maraíodh é an bhliain chéanna sa Chogadh Tríocha Bliain. Ba ghearr ina dhiaidh sin go bhfuair an dara leanbh aici bás. Bhí cumha mhór uirthi agus bhí sí fós in achrann lena muintir, agus shiúil sí an Eoraip arís sular chuir sí fúithi sa Róimh, áit ar phós sí captaen bocht cabhlaigh in 1639. Níl eolas ar a beatha ina dhiaidh sin.
Naisc
Aodh Rua Ó Dónaill
Tenochtitlán
Ba chathair ársa sa ghleann láir i Meicsiceo í Tenochtitlán, príomhchathair impireacht na nAstacach. Bunaíodh í timpeall 1345. Bhí an chathair lonnaithe ar oileán i lár Loch Texcoco. Bhí idir 200,000 is 300,000 duine ina gcónaí ann nuair a tháinig na Spáinnigh faoi stiúir Hernán Cortés ar an áit i 1520.
mion|clé|280px|Samhail - Tenochtitlán
Bhí ar na Spáinnigh teitheadh ón chathair ar an 30 Iúil 1520, an oíche ar a dtugtar noche triste nó oíche brónach. Tháinig siad ar ais i 1521 agus ghabh Cortés an chathair tar éis léigear 3 mhí agus ghabh sé Cuauhtémoc, ceannaire na nAstacach. Scrios na Spáinnigh an chathair is bhunaigh siad Cathair Mheicsiceo ar an áit.
Aibítir Choireallach
Is í an aibítir Choireallach (nó an aibítir Chirileach [sic]) an aibítir ina scríobhtar sé theanga náisiúnta Shlavach (an Bhílearúisis, an Bhulgáiris, an Mhacadóinis, an Rúisis, an tSeirbis agus an Úcráinis) chomh maith le cuid mhór de na teangacha eile a labhraítear i dtíortha an iar-Aontais Shóivéadaigh, san Áise agus in Oirthear na hEorpa. Cuireadh leaganacha den aibítir seo i bhfeidhm ar go leor teangacha san Aontas Sóivéadach, ach tá cuid mhór acu ag éirí aisti ar na saolta seo.
Is é an leagan thuas an ceann a úsáidtear leis an Rúisis a scríobh. Bíonn miondifríochtaí idir é agus na leaganacha den aibítir a úsáideann na teangacha eile.
Kevin Kline
Is aisteoir Meiriceánach é Kevin Delaney Kline, a rugadh ar an 24 Deireadh Fómhair, 1947.
Ionsaithe ar eaglaisí san Iaráic, 2004
deas|250px|thumb|2004 Iaráic ionsaithe eaglaise Ar 1 Lúnasa, 2004, tráthnóna Domhnach, phléasc carrbhuamaí i rith an Aifrinn san eaglaisí i  mBagdad agus Mosul san Iaráic. Maraíodh 12 duine ar a laghad.
Achtainíd
Is iad na hachtainídí nó na hachtanóidigh na dúile ceimiceacha ón achtainiam (dúil uimhir a 89) go dtí an láirinciam (dúil uimhir a 103), nó, de réir tuisceana eile, ón tóiriam (dúil uimhir a 90) go dtí an láirinciam. Fuair an tsraith seo de dhúile a hainm ón achtainiam, pé scéal é. Is dúile f-bhloic iad na hachtainídí, agus iad suite taobh thíos de na lantainídí i dtábla peiriadach na ndúl. An chuid is mó de na lantainídí, is í an ghnáthuimhir ocsaídiúcháin a bhíonn acu sna comhdhúile ná +3; na hachtainídí, áfach, bíonn siad níos éagsúla ó thaobh a bhfiúis de. Dúile radaighníomhacha iad na hachtainídí go léir, is é sin, níl iseatóip chobhsaí acu, ach tá úráiniam agus tóiriam le fáil sa dúlra, ós rud é go bhfuil iseatóip chomh fadsaolach acu. Cuid mhór de na hachtainídí eile is dúile saorga daondéanta iad, is é sin, níl teacht orthu sa dúlra, agus is éigean iad a tháirgeadh in imoibreoirí núicléacha.
Is ionann "na hachtanóidigh" agus "na hachtainídí". Uaireanta, chloisfeá gurb é an difríocht nach n-áirítear an t-achtainiam féin ar na "hachtainídí" ach gurb ionann na "hachtanóidigh" agus na hachtainídí in éineacht leis an lantanam. Ní thacaíonn polasaí oifigiúil Chumann Idirnáisiúnta na gCeimiceoirí (IUPAC) i gcúrsaí téarmaíochta leis an tuiscint seo, áfach.
Is iad na hachtainídí ná:
Port Rìgh
Is baile sna hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Port Rígh. Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 2,318 duine i bPort Rígh suas ó 1,917 duine sa bhliain 2001. Is é Port Rígh an baile is mó sna hoileáin agus is port tábhachtach é.
Teangacha
Sa bhliain 2011 dúirt 29.6% na ndaoine i bPort Rígh go raibh Gaeilge na hAlban ar a dtoil acu,,, síos ó 37.72% sa bhliain 2001. Dúirt 17.7% go raibh teanga eile acu seachas an Béarla sa bhaile.
Spáseitilt
deas|200px|thumb|Spáseitilt Is éard is spáseitilt nó spástaisteal ann ná an úsáid a bhaintear as an spásteicneolaíocht leis an spásbhád a chur ag taisteal amach go dtí an spás. Tá baint ag an spáseitilt leis na satailítí cumarsáide, satailítí breathnaithe an Domhain (na satailítí spiaireachta san áireamh), na réadlanna spáis (na teileascóip a chuirtear ag timpeallú an Domhain le breathnuithe a dhéanamh ar na réaltaí, mar shampla), agus an spástaiscéalaíocht.
I dtús an turas spáseitilte, lainseálfar an roicéad. Sroichfidh an roicéad luas chomh hard is go n-éalóidh sé ó imtharraingt an Domhain (an treoluas éalaithe, mar a deirtear). Nuair a bhainfidh an spásbhád amach an spás ina bhfuil sí saor ó imtharraingt an Domhain, beidh a gluaiseacht á stiúradh ag na dlíthe nádúrtha atá leagtha amach ag lucht staidéir an bhrainse eolaíochta ar a dtugtar réaltdinimic. Fanfaidh cuid de na spásbháid amuigh sa spás go deo, dófar cuid eile nuair a thitfidh siad ar ais san atmaisféar ("athiontráil atmaisféarach", mar a deir an saineolaí), agus déanfaidh cuid eile fós tuirlingt cheart ar dhromchla an Domhain nó ar phláinéad nó ar ghealach éigin.
Stair
clé|mion|[[Konstantin Tsiolkovsky]] Ba é an saineolaí féinteagasctha Konstantin Tsiolkovsky sa Rúis ba luaithe a thosaigh ag smaoineamh ar an spáseitilt. D'fhoilsigh sé an leabhar Исследование мировых пространств реактивными приборами/Issledovanie mirovykh prostranstv reaktivnymi priborami ("Taighde an spáis trí úsáid a bhaint as innill fhrithghníomhaithe") sa bhliain 1903, ach ní raibh mórán ábalta Rúisis a léamh taobh amuigh den Rúis san am sin, agus mar sin, is beag duine a fuair amach faoi shaothar teoiriciúil Tsiolkovsky. mion|198x198px|[[Robert Hutchings Goddard]] Sa bhliain 1919 d'fhoilsigh an fisiceoir Meiriceánach Robert Hutchings Goddard a alt A Method of Reaching Extreme Altitudes ("Modh Oibre le Sár-Airde a Shroicheadh"), a nglactar leis mar cheann de théacsanna clasaiceacha na spáseitilte. Bhí seisean ar an gcéad duine a leag amach an dóigh leis an roicéad a stiúradh, agus thaispeáin sé freisin go raibh sé indéanta roicéad a choinneáil ag obair i bhfolús an spáis féin, rud nár chreid na saineolaithe go léir san am. Bhain sé triail as roicéid dá chuid féin, agus d'éirigh leis stiúradh trí ais, gíreascóp agus sá instiúrtha a úsáid go praiticiúil leis an roicéad a threorú. Cé go raibh obair réabhlóideach idir lámhaibh aige, is beag tacaíocht a fuair sé ón saol mór, agus uaireanta, rinne na nuachtáin ula mhagaidh de. Nuair a bhuail lá na spáseitilte nua-aimseartha, áfach, glacadh leis gur duine de na ceannródaithe a bhí ann. clé|mion|194x194px|[[Wernher von Braun]] Bhí an-tionchar ag saothar Goddard ar obair Hermann Oberth agus Wernher von Braun sa Ghearmáin. Chuidigh siadsan leis an nGearmáin Naitsíoch an dá "arm díoltais" (Vergeltungswaffe) a fhorbairt a bhí á n-úsáid ag na Naitsithe i ndeireadh an chogaidh le muintir Shasana a imeaglú: V-1 agus V-2. Bhí tábhacht le V-2 ó thaobh na spáseitilte de, nó ba é an chéad roicéad ar éirigh leis "spás" a bhaint amach, is é sin, Líne Kármán (100 km os comhair dhromchla an Domhain) a shárú. Shroich V-2 airde 176 chiliméadar le linn eitilt tástála i Mí an Mheithimh 1944 i bPeenemünde i dtuaisceart na Gearmáine, áit a raibh roicéid na Gearmáine Naitsíche á dtástáil. Ní raibh an roicéad ag fithisiú an Domhain le linn an turais sin, áfach, agus mar sin, ní ghlacann cách leis gurbh é sin an chéad turas spáseitilte. mion|225x225px|Sputnik Ar an 4 Deireadh Fómhair 1957 a scaoil na Sóivéadaigh an chéad satailít dhaondéanta - Sputnik a hAon (focal Rúisise é sputnik a chiallaíonn "comhthaistealaí"). Bhí Sputnik a hAon in ann an Domhan a fhithisiú roimh aon spásghléas eile, is é sin, dul timpeall an phláinéid seo againn ar a fhithis féin. clé|mion|315x315px|Sputnik Ba iad na Sóivéadaigh a chuir an chéad duine sa spás - Yuri Gagarin, a chuaigh timpeall an Domhain ar an 12 Aibreán 1961 ar bhord an spásbháid úd Vostok a hAon ("Oirthear" is brí leis an bhfocal Rúisise sin vostok). Ba iad Sergey Korolyov agus Kerim Kerimov (nó Kərim Əli oğlu Kərimov, mar a litrítear a ainm ina theanga dhúchais féin - Asarbaiseánach a bhí ann) príomhailtirí an turais seo, agus ba é Korolyov "athair na spáseitilte" san Aontas Sóivéadach.
Inniu féin, níl gléas eile seachas na roicéid leis an spás a bhaint amach. Ní féidir leis na rop-scairdinnill dóiteáin fhorshonaigh (scramjets as Béarla) an luas riachtanach a shroicheadh le dul ar fithis timpeall an Domhain.
Ionsaí Stócólm 2017
Ar an 7 Aibreán 2017, tharla ionsaí sceimhlitheoireachta i lár Stócólm, príomhchathair na Sualainne. Fuadaíodh leoraí agus tiomáineadh é d'aon turas isteach sna sluaite ar Drottninggatan (Sráid na Banríona) sular tuairteáladh isteach i siopa ilranna Åhléns é. Maraíodh cúigear, cailín aon bhliain déag d’aois ina measc, agus gortaíodh 14 duine eile go dona.
Ba é Rakhmat Akilov, iarrthóir tearmainn diúltaithe agus saoránach den Úisbéiceastáin, a rinne an t-ionsaí. Gabhadh roinnt uaireanta an chloig níos déanaí é. Thug sé dílseacht don Stát Ioslamach i bhfíseán féintaifeadta an lá roimh an ionsaí, agus dúirt údaráis na hÚisbéiceastáine go ndeachaigh sé isteach sa ghrúpa. Ciontaíodh Akilov as coireanna dúnmharaithe agus sceimhlitheoireachta, agus cuireadh pianbhreith saoil air agus, dá scaoilfí saor é, é a chur ar ionnarbadh go dtí an Úisbéiceastáin agus a dhíbirt ar feadh a shaoil ón tSualainn.
An tAthair Pádraig Ó Duinnín - Bleachtaire
Is í Biddy Jenkinson údar an leabhair seo, An tAthair Pádraig Ó Duinnín - Bleachtaire.
Dhein an tAthair Ua Duinnín gaisce agus d'fhág réim agus doimhneacht a shaothair pobal na Gaeilge faoina chomaoin. Foilsíodh an chéad eagrán dá Fhochlóir (Foclóir Gaedhilge agus Béarla) sa bhliain 1904 agus chuir sé go mór leis in eagrán 1927. San eagrán nua san, luaigh sé ciall thánaisteach le "scéal fiannaidheachta" - "a cock and bull story". Dá réir sin, b'fhéidir go dtabharfadh an Duinníneach féin "scéalta fiannaidheachta" ar scéalta an chnuasaigh seo. Ach, cá bhfios?
Is cinnte go maithfidh léitheoirí na h-aoise seo dóibh mar go dtaitneoidh an leabhar go mór leo siúd a bhaineann sult as greann mín, agus as rémheilt agus spíonadh na faisnéise.
Aon scéal déag atá san leabhar seo, aon chás déag le réiteach. Is cuimhin linn ar fad an sainmhíniú a thug an Duinníneach ar an bhfocal 'bleachtaire': 'a milker, a dairyman, a milk dealer, a wheeler;' agus sa deireadh 'a detective.'
An Comhlacht foilsitheoireachta Coiscéim a d’fhoilsigh an leabhar sa bhliain 2008 agus tá 245 leathanach ann.
Ennis del Mar
Is carachtar cumtha é Ennis Del Mar (1944 a rugadh é) sa gearrscéal Brokeback Mountain.
Aigéad líseirgeach dé-eitilimíde
Siabhraigin, druga coitianta mí-úsáide sna 1960idí-1970idí is ea Aigéad líseirgeach dé-eitilimíde nó LSD.
Thógtaí i bhfoirm micreaphoncanna é, agus thugtaí ‘aigéad’ air. I 1943 tháinig an ceimicí Eilvéiseach Albert Hoffman (1906-2008) ar iarmhairt chumasach an druga nuair a thóg dáileog de i rith a chuid oibre i gcomhlacht Sandoz.
Mhol síceolaithe áirithe an druga mar chabhair i síciteiripe. Chuir an síceolaí cliniciúil Timothy Leary (1920-1996) mí-úsáid an druga chun cinn go mór, agus briseadh as a phost in Ollscoil Harvard é mar gheall air i 1963.
Francis Stuart
Scríbhneoir Éireannach a bhí i Henry Francis Montgomery Stuart. Tháinig sé chun saoil san Astráil sa bhliain 1902, agus fuair sé bás in Éirinn sa bhliain 2000. Scríobhadh sé úrscéalta a raibh teist na híolbhristeoireachta nua-aimseartha orthu, agus chaith sé blianta an chogaidh sa Ghearmáin Naitsíoch ag tacú leis an lucht rialtais ansin, rud a tharraing a lán seantithe anuas air ina dhiaidh. Cúis conspóide é saol agus saothar Stuart inniu féin, ó nach raibh sé sásta seasamh soiléir morálta a ghlacadh i leith na tréimhse sa Ghearmáin.
A Óige
Saolaíodh Francis do lánúin Phrotastúnach Éireannach a raibh cónaí orthu in Queensland, an Astráil: Henry Irwin Stuart agus Elizabeth Barbara Isabel Montgomery. Druncaire a bhí san athair a chuir lámh ina bhás féin nuair nach raibh Francis ach ina thachrán. Ansin thug a mháthair go hÉirinn é, agus mar sin chaith sé blianta a chéad óige in Éirinn agus i Scoil Rugby i Sasana.
Sa bhliain 1920 chuaigh sé le Caitliceachas agus phós sé Iseult Gonne, iníon Maud Gonne. Bhí saol míshocair rómánsúil ag Iseult roimhe sin, agus í seacht mbliana ní ba sine ná Francis. Roimhe sin bhí sí pósta ar Sheán Mac Giolla Bríde, duine de cheannairí na Cásca a cuireadh chun báis i ndiaidh an Éirí Amach. Maidir le hIseult Gonne, ba é an polaiteoir náisiúnaíoch Francach Lucien Millevoye a fíorathair, fear a raibh cumann grá aige le Maud Gonne sna 1890idí. Ó nach raibh sé cuí a admháil, i gciorcail choimeádacha Bhaile Átha Cliath, gur iníon neamhdhlisteanach de chuid Maud a bhí in Iseult, ba nós a rá gur neacht a bhí inti. Chaith Iseult blianta a hóige i bPáras agus i Londain, agus is iomaí ealaíontóir a chuir suim inti: chuir William Butler Yeats ceiliúr pósta uirthi sa bhliain 1917, agus bhí cumann craicinn aici le hEzra Pound go gairid sular casadh Francis Stuart uirthi. Íorónta go leor, má bhí Stuart le dul go dtí an Ghearmáin Naitsíoch le cuidiú spioradálta nó intleachtúil a thabhairt don deachtóireacht, chaith Ezra Pound a dhúthracht leis an Iodáil Fhaisisteach.
Chaith Iseult agus Francis tamall i Mór-roinn na hEorpa, agus saolaíodh tachrán iníne dóibh a fuair bás go gairid i ndiaidh a breithe. Le maolú ar an méala d'fhill an lánúin go hÉirinn, agus Cogadh na gCarad díreach á chur ansin. Ós Poblachtánach a bhí in Iseult, chuaigh Francis ag cabhrú leis na frith-Chonraitheoirí, agus nuair a tháinig na Státairí air, chaith siad i dtóin an phríosúin é. Chuir sé deireadh an chogaidh de in imtheorannú.
I ndiaidh an chogaidh chuaigh Stuart le scríbhneoireacht i gceart agus é ag scríobh úrscéalta agus filíochta. Bhí ráchairt ar a chuid úrscéalta, agus thaitin a chuid dánta le Yeats féin. Dealraíonn sé, áfach, go raibh suim ag Yeats féin in Iseult mar bhean, agus go raibh sé míshásta le Stuart mar fhear céile na girsí. Sa dán Why should not Old Men be Mad? ("Cén fáth nach rachadh seanfhear as a mheabhair?"), scríobh sé: A girl who knew all Dante once/Live to bear children to a dunce. Glactar leis go coitianta gurbh í Iseult an cailín a raibh saothar iomlán Dante Alighieri ar eolas aici lá, agus gurbh é Stuart an t-amadán, an "dunce".
Rugadh triúr clainne do Stuart agus Iseult, mar atá, an chéad iníon Dolores a fuair bás ina leanbh beag, an mac Ian agus an dara hiníon Caitríona. Chuaigh Ian le healaíontóireacht, agus phós sé cailín darbh ainm Imogen a bhain amach clú agus cáil mar ealaíontóir faoin ainm Imogen Stuart.
Is dealraitheach nár éirigh leis an bpósadh go rómhaith, i ndiaidh an iomláin. De réir an eolais a thug Francis Stuart ina chuid úrscéalta dírbheathaisnéiseacha, bhí fadhbanna pearsanta ag luí ar an mbeirt acu agus sláinte an anama ag teip orthu, rud a chuir a gcaidreamh pósta ó mhaith freisin.
An Tríú Reich
Sna tríochaidí d'éirigh Stuart mór le Helmut Clissmann, a bhí ina spiaire Gearmánach, agus a bhean chéile Elizabeth. Bhí Clissmann ag obair do DAAD (Deutscher Akademischer Austauschdienst, Seirbhís na hIomlaoide Acadúla sa Ghearmáin) agus d'Acadamh na Gearmáine. Is é sin, bhí sé ag cuidiú le lucht staidéir agus taighde ó ollscoileanna na hÉireann cuairteanna a thabhairt ar ollscoileanna na Gearmáine agus, san am chéanna, ag nascadh ceangal le hÉireannaigh a bhféadfadh an Tríú Reich leas éigin a bhaint astu. Bhí Clissmann ina ionadaí don AO - is é sin, Auslandsorganisation nó Eagraíocht Coigríche an Pháirtí Naitsíoch - in Éirinn freisin. (Is éard a bhí i gceist leis an AO ná eagraíocht Naitsíoch do na Gearmánaigh a bhí ina gcónaí i dtír áirithe ar an gcoigríoch.)
Bhí Stuart cairdiúil le hEduard Hempel freisin, a bhí ina thoscaire Ghearmánach in Éirinn san am. (Ní raibh ambasáid cheart ag an nGearmáin in Éirinn i ré an tSaorstáit: ina háit sin, bhí toscaireacht ann, agus Hempel i gceannas uirthi mar Thoscaire Urghnách agus Aire Lánchumhachtach.) Ba é cairdeas Maud Gonne ba chúis leis an gcaidreamh a bhí ag Stuart leis, ar dtús. Timpeall ar an mbliain 1936 bhí an pósadh le hIseult teipthe ar Stuart ar fad, agus theastaigh uaidh éalú ó atmaisféar paróisteach na hÉireann agus ó Iseult féin. Chuaigh Iseult i dteagmháil le Clissmann le féachaint chuige go bhféadfadh Stuart camchuairt a thabhairt ar an nGearmáin agus léachtanna acadúla a thabhairt uaidh ansin. In Aibreán 1939, d'fháiltigh Walter Schirmer, léachtóir le Béarla in Ollscoil Bheirlín, chuige é, agus thug Stuart cuairt ar Bhonn, Köln, München agus Hamburg. I ndeireadh na camchuairte fuair sé tairiscint seal a chaitheamh in Ollscoil Bheirlín ag léachtóireacht faoi litríocht Shasana agus na hÉireann. Ghlac sé leis an tairiscint, agus bhí an seal léachtóireachta le tosú sa bhliain 1940 - dhá bhliain roimhe sin chuaigh Dlíthe Nürnberg - péindlíthe ciníocha na Naitsithe in aghaidh na nGiúdach - i bhfeidhm, agus cuireadh ruaigeadh ar na léachtóirí Giúdacha as na hollscoileanna Gearmánacha.
D'fhill Stuart abhaile go dtí an Láithreach i gContae Chill Mhantáin i Mí Iúil 1939. Nuair a phléasc an cogadh amach i Mí Mheán Fómhair, dheimhnigh Stuart go rachadh sé go Beirlín pé scéal é. Nuair a bhí a thuras socraithe, tháinig Seán Mac Giolla Bríde (Seán Óg, mac an fhir a cuireadh chun báis i ndiaidh na Cásca) ar cuairt chuige. Ar an 29 Mí na Nollag, 1939 shealbhaigh na húdaráis an tarchuradóir raidió a bhí in úsáid ag an IRA go nuige sin le dul i dteagmháil leis an Abwehr, agus anois, bhí idirghabhálaí de dhíth uathu a bheadh sásta a dteachtaireacht a thabhairt go Beirlín. Bhí cruinniú ag Stuart, Mac Giolla Bríde, Séamus Ó Donnabháin, agus Stiofán Ó hAodha i dteach an Donnabhánaigh, agus bhí Stuart sásta teachtaireacht an IRA a thabhairt go ceanncheathrú an Abwehr i mBeirlín. Chuaigh sé go Beirlín ina aonar, rud a bhí indéanta ó bhí Éire neodrach sa chogadh, agus bhain sé amach a cheann scríbe in Eanáir 1940. Ansin dó theagmhaigh sé le lucht an Abwehr le teachtaireacht an IRA a sheachadadh. Thairis sin mhínigh sé dóibh cén fáth nach raibh an tarchuradóir raidió ag obair agus cén chosúlacht a bhí ar chúrsaí inmheánacha na hÉireann i láthair na huaire go ginearálta. Casadh a sheanchara Helmut Clissmann air arís ansin, agus é ag obair ina chomhairleoir don Dochtúir Edmund Veesenmayer, a bhí ina Choirnéal (Gruppenführer) sa SS san am. Ba é Clissmann a chuir Stuart in aithne don Sonderführer Kurt Haller freisin. I Lúnasa 1940 d'fhiafraigh Haller de Stuart, an mbeadh sé sásta páirt a ghlacadh san Oibríocht "Colm" (Unternehmen Taube), oibríocht rúnda le Seán Ó Ruiséal, Ceann Foirne an IRA, a thabhairt go hÉirinn le misean sabaitéireachta a chur i gcríoch ansin. Bhí Stuart breá sásta comhoibriú, ach mar a d'iompaigh an scéal amach, ba é Proinsias Ó Riain a chuaigh ina áit.
Scéal eile é áfach go raibh Stuart sásta craoltóireacht a dhéanamh ar raidió na Gearmáine le linn an chogaidh. Bhí sé ina chraoltóir Béarla ag scaipeadh bolscaireacht Naitsíoch go hÉirinn. Nuair a thairg na Gearmánaigh post an chraoltóra dó, phléigh sé an smaoineamh le Proinsias Ó Riain ar dtús, agus sa deireadh ghlac sé leis an tairiscint ar acht is nach gcaithfeadh sé ábhar frith-Ghiúdach ná frith-Shóivéadach a chraoladh. Chaill sé post an chraoltóra sa bhliain 1944, nuair a bhí lucht ceannais an raidió dianbharúlach go gcaithfeadh sé scéala frith-Shóivéadach ar leith a chraoladh, agus eisean ag diúltú dó scun scan. Ina dhiaidh sin, choigistigh an Gestapo a phas.
Ina chuid craolachán thug Stuart le fios go raibh sé ag adhradh Hitler, agus dóchas aige go gcuideodh an Führer le muintir na hÉireann a dtír a athaontú. I ndiaidh an chogaidh bhíodh sé ag síoráitiú nach raibh mórán measa aige ar idé-eolaíocht na Naitsithe, ach go raibh sé faoi dhraíocht ag an Naitsíochas ar chúiseanna aeistéitiúla - gur "radharcra duairc anchúiseach" a bhí ann, agus "an léirscrios á cheiliúradh mar rud".
Mar a chreidtear, níor chraol Stuart ach aon abairt amháin a raibh bolscaireacht fhrith-Ghiúdach inti i rith na mblianta a chaith sé ag obair ar raidió na Gearmáine. Dealraíonn sé go raibh sé míshásta leis an ngarbh-bholscaireacht fhrith-Ghiúdach ar an Stürmer, iris Julius Streicher. Ón taobh eile de, ghéill sé, beagán beag ar a laghad, do na scéalta faoi chomhoibriú na nGiúdach leis na Cumannaigh sa Ghearmáin roimh ré na Naitsithe, agus scríobh sé i bpaimfléad de chuid an IRA sa bhliain 1924 go raibh Vín, príomhchathair na hOstaire, á stiúradh ag na Giúdaigh, agus na Gearmánaigh á ruaigeadh as a gcathair féin.
An Tréimhse Iar-Chogaidh
Sa bhliain 1945 d'fhéach Stuart le filleadh go hÉirinn i gcuideachta iardhalta dá chuid darbh ainm Gertrude Meissner, ach ansin ghabh trúpaí na gComhghuaillithe iad agus b'éigean dóibh seal a chaitheamh i mbraighdeanas. Nuair a scaoileadh leo shocraigh siad síos sa Ghearmáin ar dtús. Ina dhiaidh sin chuaigh siad a chónaí go dtí an Fhrainc agus sa deireadh go Sasana. Phós siad sa bhliai 1954 i ndiaidh d'Iseult bás a fháil, agus sa bhliain 1958 tháinig siad go hÉirinn le cur fúthu ansin. Sa bhliain 1971 a d'fhoilsigh Stuart an t-úrscéal dírbheathaisnéisiúil úd Black List, Section H, inar thug sé cur síos ar imeachtaí a shaoil sa Ghearmáin.
Sa bhliain 1996 ceapadh Stuart ina Shaoi ar Aosdána. Is mór an onóir é sin i saol ealaíon na hÉireann, agus chuir Máire Mhac an tSaoi in aghaidh an cheapacháin, nó bhí sí barúlach nár chóir a leithéid d'onóir a thabhairt do dhuine a bhí tar éis seal a chaitheamh ag cuidiú leis na Naitsithe.
Saothair
Is iomaí úrscéal a scríobh Francis Stuart, ach is é Black List Section H (1971; ISBN 0-14-006229-7) an saothar is cáiliúla dá chuid, leabhar a bhfuil blas láidir na dírbheathaisnéise air. Tá a chuid scríbhinní as cló, a bheag nó a mhór.
Anuas air seo is iomaí alt in irisí éagsúla a scríobh Stuart.
Chanute, Kansas
Is cathair í Chanute, atá suite i gContae Neosho i stát Kansas, Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Glamaig
Is sliabh i gComhairle na Gàidhealtachd, Albain í Glamaig.
An Móinín Rua
Baile in Éirinn is ea an Móinín Rua (Moneenroe). Tá an baile suite in iardheisceart na tíre i gContae Chill Chainnigh.
Ionsaí Liège 2018
deas|250px|thumb|Ionsaí Liège 2018 Sháigh fear beirt póilíní ar an 19 Bealtaine 2018. Tharla sé i Liège, An Bheilg. Fuair 4 duine bás san ionsaí agus bhí 4 gortaithe.
Star Wars Episode VII: The Force Awakens
Scannán is ea Star Wars Episode VII: The Force Awakens (2015). Is é J. J. Abrams stiúrthóir an scannán. Is é an seachtú cheann de naoi scannáin Star Wars.
Parsons, Kansas
Is cathair í Parsons, atá suite i gContae Labette i stát Kansas, i Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Jack Twist
Is carachtar cumtha é Jack Twist (1944 a rugadh é) sa ghearrscéal Brokeback Mountain.
Na hÓglaigh Náisiúnta
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:William_Redmond_leading_Irish_troops_during_the_First_World_War.jpg|alt=|mion|258x258px|earcaíocht in Éirinn: an Captaen [[Willie Redmond, Bealtaine 2016ː bolscaireacht sa Illustrated London News, 6 Bealtaine 1916|clé]]Bhí ballraíocht de 180,000 duine ag Óglaigh na hÉireann faoi lár 1914. Ach tharla scoilt eatarthu sa bhliain sin faoi ar chóir nó nár chóir dá mbaill liostáil i bhFórsa na Breataine chun dul ag troid i gcogadh na hEorpa. Chuir thart ar 11,000 duine go láidir ina aghaidh seo agus choinnigh siad an t-ainm bunaithe. Tugadh na hÓglaigh Náisiúnta ar an gcuid eile. clé|mion|288x288px|[[bolscaireacht do na hÓglaigh Náisiúnta le Pierce O’Mahony ó Pháirtí Parlaiminteach na hÉireann]] link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Woodenbridge.jpg|mion|[[An Droichead Adhmaid|Droichead Adhmaid, Co. Chill Mhantáin]]link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Irish%20WWI%20poster%20-%20Is%20Your%20Home%20Worth%20Fighting%20For?%20-%20Hely%27s%20Limited,%20Litho,%20Dublin.jpg|mion|Postaer in Éirinn, Iúil 1915|alt=|clé|267x267px
Droichead Adhmaid
Agus é ag tabhairt óráide ag an Droichead Adhmaid, i nGarraí na nGabhlán, Co. Chill Mhantáin, ar an 20 Meán Fómhair 1914, d’fhógair Seán Mac Réamainn  a thacaíocht don chogadh agus d’iarr ar an hÓglaigh dul chun cogaíochta; d'impigh sé ar na hÓglaigh liostáil le hArm na Breataine agus dul ag troid ar an Mór-Roinn. D'iarr sé orthu sin a bhí i láthair a bheith fearúil agus an fód a sheasamh ː"“Gabhaigí chuig cibé áit a bhfuil an líne thosaigh, leis an cheart, an tsaoirse agus an creideamh a chosaint sa chogadh seo. ”Bheadh a mhalairt d’iompar ina ábhar náire dár dtír go deo."
Scoilt san eagraíocht
Chruthaigh tacaíocht Redmond don Chogadh scoilt i ngluaiseacht na n-óglach. Tar éis do John Redmond iarraidh ar Óglaigh na hÉireann dul ag troid sa chogadh, chuir coiste sealadach na nÓglach, a raibh Eoin Mac Néill ina Cheann Foirne air, scoilt san eagraíocht. Ar an 24 Meán Fómhair 1914, i ráiteas sínithe ag Pádraig Mac Piarais, Seosamh Pluincéid agus poblachtaigh mhóra eile, shéan Coiste Sealadach Óglaigh na hÉireann ceannas Redmond ar an eagraíocht. Mhaígh nach féidir le hÉirinn “with honour or safety, take part in foreign quarrels otherwise than through the free action of a National Government of her own”.
Éasaontú
Thaobhaigh tromlach na mball le Redmond, agus thug siad na "hÓglaigh Náisiúnta" orthu féin. Choinnigh na baill a d’fhan sa bhaile an t-ainm Óglaigh na hÉireann. Ar fud na tíre, thacaigh 93% de na hÓglaigh le Redmond. Ceapadh nach dtacódh aon duine le Mac Néill. Ach thacaígh timpeall 12,000 leis, fad agus a thacaígh 158,000 eile le Mac Réamoinn agus athchóiriú á dhéanamh acu orthu féin faoin ainm Na hÓglaigh Náisiúnta.
As an méid seo áfach, níor ghlac ach 25,000 ballraíocht in Arm na Breataine Móire faoi mhí Feabhra 1917.
Aibítir Eabhraise
Is í an aibítir Eabhraise an aibítir ina scríobhtar an Eabhrais.
Tungstan
Is é an tungstan nó an volfram dúil uimhir a 74 i dtábla peiriadach na ndúl. Is í an tsiombail cheimiceach ná W, agus í bunaithe ar ainm Gearmáinise na dúile seo, Wolfram, a úsáidtear ina lán teangacha. Maidir leis an ainm Gaeilge tungstan, tháinig sé tríd an mBéarla ón tSualainnis, tung sten, a chiallaíonn "cloch throm". Tungsten nó "tromchloch" an t-ainm a bhí ag na Sualannaigh ar an tsílít. Mianra í an tsílít a bhfuil tungstan ann - is éard atá ann ná tungstáit an chailciam, CaWO4 - agus is foinse thábhachtach tungstain í.
Tá tungstan an dúlra comhdhéanta as cúig iseatóp, agus ceann acu, an ceann is éagoitianta (180W, 0.12 % den tungstan nádúrtha), radaighníomhach, ach is iseatóp fadsaolach é a sáraíonn a leathré aois na hollchruinne.
Is í an uimhir ocsaídiúcháin is tábhachtaí atá ag an tungstan ná +6, agus is í an trí-ocsaíd tungstain WO3 an chomhdhúil is tábhachtaí. Is féidir léi imoibriú leis na tuaslagáin bhunata agus iad a neodrú ionas go gcruthaítear iain tungstáite WO42-. Na salainn a chruthaíonn an t-ian seo in éineacht leis na hiain mhiotail, d'fhéadfá a rá gur salainn iad de chuid an aigéid tungstaigh H2WO4, ach ní féidir an t-aigéad féin a aonrú mar shubstaint ar leith. Is féidir, áfach, comhchriostail an uisce agus na trí-ocsaíde tungstain (hiodráití na trí-ocsaíde tungstain) a chruthú, agus uaireanta, tugtar aigéad tungstach ar na hiodráití seo.
Ní bhíonn an tungstan ag teastáil ó orgánach an duine, ach tá baictéir ann nach féidir leo déanamh in uireasa an tungstain. Tá leideanna áirithe ann gur féidir leis an tungstan leoicéime a spreagadh ag na daoine, ach tá an dá bh'fhéidir ann i láthair na huaire.
Sgùrr a' Ghreadaidh
Is sliabh i gComhairle na Gàidhealtachd, Albain í Sgùrr a' Ghreadaidh.
Aigéad mailéach
C4H4O4, a leáphointe 139 °C. Isiméir gheoiméadrach de chuid aigéid fhúmaraigh, ach ós rud é go bhfuil na grúpaí carbocsaile ar an taobh céanna den nasc dúbailte, foirmíonn sé nasc inmheánach hidrigine, mar a léiríonn an fhoirmle thuas. Mar sin, is lú go mór a leáphointe ná leáphointe an aigéid fhúmaraigh. Cruthaíonn sé ainhidríd go héasca trí mhóilín uisce a chailliúint, agus ansin cruthaíonn móilín fáinne.
Andrea Petkovic
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Ghearmáin í Andrea Petkovic. Rugadh í ar an 9 Meán Fómhair 1987.
Sgùrr a' Mhadaidh
Is sliabh i gComhairle na Gàidhealtachd, Albain í Sgúrr an Mhadaidh.
Maria Sakkari
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Ghréig í Maria Sakkari. Rugadh í ar an 25 Iúil 1995.