cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sceitheadh eolais de chuid na SPTÉ
Tharla sceitheadh eolais de chuid na SPTÉ (Seirbhís Póilíneachta Thuaisceart Éireann) nó PSNI ar 8 Lúnasa 2023 i dTuaisceart Éireann. Scaoil an SPTÉ féin ainmneacha agus sonraí fostaíochta póilíní agus lucht oibre de (SPTÉ nó PSNI) ar shuíomh idirlín. Rinne an SPTÉ an ollbhotún seo mar fhreagra ar Iarratas ar Shaoráil Faisnéise.
mion|Meirge SPTÉ
mion|D'fhoilsigh an SPTÉ féin a chuid sonraí féin de thaisme ar an suíomh WhatDoTheyKnow.
Imeacht
mion|freagra ar [[Iarratas ar Shaoráil Faisnéise.]] Tharla sárú ar shonraí seo de bharr fhreagra a thug an SPTÉ ar Iarratas ar Shaoráil Faisnéise a d'iarr líon iomlán na n-oigifeach agus na mball foirne i ngach rang den eagraíocht. D'fhoilsigh an SPTÉ féin a chuid sonraí féin de thaisme ar an suíomh WhatDoTheyKnow.
Crios na ngéag
Na cnámha a nascann creatlach na ngéag leis an gcreatlach aise. Maidir leis an ngéag uachtarach, bíonn an crios (an slinneán is an dealrachán, sa chás seo) nasctha le creatlach na haise ag an alt steirnidhealrachánach. Is matánach na ceangail eile ionas go mbíonn soghluaisteacht thar an ngnáth ag an ngualainn is an ghéag uachtarach. Sa ghéag íochtarach bíonn 3 chnámh an chreasa (an t-iliam, an t-isciam, agus an chnámh phúbasach) cónasctha le chéile mar chnámh an chromáin, agus nasctha leis an gcreatlach aise tríd an sacram ag an alt saicriliach, go mbíonn soghluaiseacht an-teoranta aige. Tá aon ghluaiseacht idir creatlach na haise is cnámh an chromáin an-teoranta, mar sin, rud is gá chun gur féidir leis an ngéag íochtarach a bheith éifeachtach in iompar na colainne agus gluaiseacht na colainne ina hiomláine.
Sceitheadh eolais de chuid na SPTÉ
Imeacht
D'fhág an sárú ar shonraí go raibh roinnt sonraí pearsanta faoi oifigigh reatha an PSNI foilsithe trí thimpiste ar líne ar feadh dhá uair.
Tugadh "breach" ar an eachtra seo sa phreas i mBéarla, ach tharla "sceitheadh eolais" i ndáiríre agus bhí an locht go hiomlán ar an SPTÉ féin (goideadh ríomhaire glúine agus cáipéisí de chuid an SPTÉ, a bhí i gcarr, ar 6 Lúnasa, ach coir leamh a bhí ann. Sin ráite, i measc na gcáipéisí a tógadh bhí bileog a chuimsigh ainmneacha breis agus 200 oifigeach agus ball foirne).
Níor éirigh Simon Byrne as a phost mar Prhíomh-Chonstábla.
Fiosrú
Tá an sárú a rinne an SPTÉ á fhiosrú ag an SPTÉ. Ghabh an fórsa leithscéal lena fhoireann, á rá gur earráid dhaonna ba chúis leis.
Bagairtí
Ba chúis imní í mar gheall ar bhagairt slándála ó sceimhlitheoireacht. Ghabh an t-Ardchonstábla Cúnta, Chris Todd, leithscéalta leis an fhoireann as an sárú ar shonraí pearsanta. Cúpla lá níos déanaí, fógraíodh go raibh cuid de na sonraí ag easaontóirí poblachtacha agus iad á gcur timpeall ar WhatsApp.
Mí Feabhra 2023 a caitheadh agus a gortaíodh go dona an bleachtaire John Caldwell, agus é ag ionad spóirt i gCo. Thír Eoghain.
Dún Dealgan Íochtarach
Is barúntacht suite i gContae Lú é Dún Dealgan Íochtarach.
Dún Dealgan Uachtarach
Is barúntacht suite i gContae Lú é Dún Dealgan Uachtarach.
Reilig Ghiúdach an Bhaile Bhoicht
Cuireadh corp sa reilig den chéad uair in 1718, nuair a chuir an Captaen Chichester Phillips as Caisleán Dhroim Conrach a ainm le léas míle bliain.
Ba í an t-aon reilig Ghiúdach i mBaile Átha Cliath í go dtí gur osclaíodh reilig eile ar an gCarnán in 1900.
Gatesville, Carolina Thuaidh
Is é Gatesville príomhbhaile Contae Gates, Carolina Thuaidh. Bhí 321 ina gcónaí i nGatesville sa bhliain 2010.
Never Again (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an tríú heipeasóid déag, "Never Again" den cheathrú sraith The X-Files ar an 2 Feabhra 1997. Scríobh Glen Morgan agus James Wong an eipeasóid seo. D'fhéach 21.36 milliún duine ar an eipeasóid.
Máirín Ní Ghadhra
Craoltóir agus iriseoir de chuid Raidió na Gaeltachta is ea Máirín Ní Ghadhra, iníon an iriseora agus léachtóra Nollaig Ó Gadhra.
Crios seismeach
Réigiún ina mbíonn gníomhaíocht dhian chrith talún, a tharlaíonn ag teorainneacha idir plátaí teicteonacha i screamh an Domhain.
Beatha eachtardhomhanda
deas|200px|thumb|Ar lorg beatha eachtardhomhanda Is beatha nach dtáinig as an Domhan í beatha eachtardhomhanda. Uaireanta, tugtar neacha neamhshaolta ar chréatúir den leithéid seo freisin.
Mionathrú iompair
Teicníochtaí chun iompar duine a athrú trí thorthaí iompair is/nó na cúinsí comhshaoil ina dtarlaíonn an t-iompar a rialú. Baintear feidhm astu chun iompair nua a chothú nó deireadh a chur le hiompair áirithe. Cáintear an modh oibre mar fhoirm ionramhála, ach mar sin féin meastar gur luachmhar é i gcásanna.
Fir Arda
Is barúntacht suite i gContae Lú é Fir Arda.
Míona cnoic
Éan de chlann na ndruideanna, dúchasach don India is oirdheisceart na hÁise. Áitríonn sé foraoisí, ag ithe torthaí, feithidí, neachtair, agus uaireanta laghairteanna. Dubh le sprochaillí buí ar an gceann. Maireann sé i ngrúpaí beaga, agus neadaíonn i bpoll i stoc crainn. Is minic ina éan cáis é de bhrí go ndéanann sé aithris ar ghuth an duine. Ní dhéanann sé a leithéid is é saor sa nádúr.
Tainniní
Meascán de dhíorthaigh d'aigéad polaihiodrocsaibeansóch as plandaí éagsúla, ina measc tae. Intuaslagtha in uisce, blas searbh ceangailteach orthu. In úsáid le fada i súdaireacht leathair is dathú.
One Fish, Two Fish, Blowfish, Blue Fish
Craoladh an t-aonú heipeasóid déag, "One Fish, Two Fish, Blowfish, Blue Fish", den dara sraith The Simpsons ar an 24 Eanáir 1991. Scríobh Nell Scovell an eipeasóid seo. D'fhéach 24.2 milliún duine ar an eipeasóid.
Táirgeadh
Déanann Akira a chéad cuma san eipeasóid.
Mioncheamara
Ar dtús, ceamara beag gan chorraí a d'úsáideadh fad gearr scannáin 35 mm le poillíní ann, a táirgeadh den chéad uair sna 1920idí. Tugtar dlúthcheamara air de ghnáth ó na 1970idí, nuair a tugadh formáidí scannán 24 × 36 mm nó níos lú isteach. Úsáidtear scannáin le poillíní is gan iad, nó scannáin i bhfoirm dioscaí ciorclacha, i gcartúis nó caiséidí.
O. J. Simpson
Is iar-pheileadóir Meiriceánach é Orenthal James "O. J." Simpson (a rugadh ar an 9 Iúil, 1947). "The Juice" a thugtar mar leasainm air.
Peil
Chuir Simpson tús lena ghairmréim imeartha ina chúlaí reatha ar fhoireann an choláiste USC (Ollscoil California Theas) - USC Trojans. Bronnadh an duais iomráiteach siúd an Trófaí Heisman air sa bhliain 1968 mar aitheantas ar a chumas ar an pháirc imeartha.
Níorbh fhada go raibh foirne móra na Sraithe Náisiúnta (NFL) sa tóir air. Chaith Simpson aon bhliain déag ag imirt ag an leibhéal is airde leis na Buffalo Bills (1969-77) agus na San Francisco 49ers (1978-79).
Dúnmharú
Sa bhliain 1995, fritheadh Simpson neamhchiontach as dúnmharú Nicole Brown Simpson (a iarbhean chéile) agus fear óg darbh ainm Ronald Goldman, tar éis triail d'ard-phróifil a thabhaigh clúdach agus cáil dhomhanda.
Cúisíodh é i ndúnmharú a iar-mhná chéile 13 bhliain níos déanaí.
Saol
Chuaigh sé leis an aisteoireacht agus a bhlianta imeartha thart. ...
Huartan
Is banna ceoil Tradtronica iad Huartan atá lonnaithe i mBéal Feirste agus a cheolann go hiomlán i nGaeilge.
"...Is é an sprioc atá againn amhráin thraidisiúnta atá i mbaol a ghlacadh agus iad a chur i gcomhthéacs an cheoil damhsa leictreonaigh chun iad a roinnt le lucht éisteachta an lae inniu. Tá aeistéitic ár mbanna ceoil corraitheach agus draíochtúil, agus bímid ag seinnt le maisc sa stíl phágánach, chun go mbeidh mistéir ag baint linn agus chun eagla a spreagadh, agus bíonn damhsóirí againn gléasta mar an Reithe agus an Mhór-Ríoghain. Léiríonn an beirt bhan tosaigh “an solas agus an dorchadas” agus an caidreamh teannta idir na foinsí fuinnimh seo."
Robbinsville, Carolina Thuaidh
Is é Robbinsville príomhbhaile Contae Graham, Carolina Thuaidh. Bhí 620 ina gcónaí i Robbinsville sa bhliain 2010.
Hippolyte Taine
Léirmheastóir is staraí Francach ab ea Hippolyte Taine (1828-1893). Ghlac sé leis gur toradh ar an dúchas is an comhshaol é an duine, smaointe ba bhun leis an scoil nádúraíoch. Scríobh sé Histoire de la littérature anglaise (Stair Litríocht an Bheárla, 1864) agus Origines de la France contemporaine (Bunúis Fhrainc an Lae Inniu, 6 imleabhar, 1876-1893). Toghadh chuig Acadamh na Fraince é i 1878.
Tainséirín
Toradh ciotrasach. Speiceas mandairín le craiceann geal flannbhuí.
Crios néiríteach
deas|250px|thumb|Crios néiríteach An fharraige os cionn na scairbheacha ilchríochacha, atá go mór faoi iarmhairt na tíre de bharr a gaireachta. Athraíonn teocht is salandacht an uisce ann i bhfad níos mó minice ná san uisce amuigh san aigéan. Ní mór gur féidir leis an mbeatha mara—ainmhithe, plandaí is eile — a áitríonn an crios seo na síorathruithe ina gcomhshaol a fhulaingt.
Charlie Sheen
Aisteoir scannáin agus teilifíse Meiriceánach is ea Charlie Sheen (a rugadh mar Carlos Irwin Estévez ar an 3 Meán Fómhair, 1965).
Is é Martin Sheen a athair agus is deartháir leis Emilio Estévez, aisteoir eile. Tháinig cáil air as an gclár teilifíse grinn Two and a Half Men. Tá na gradaim Golden Globe, Golden Icon Award, Emmy, agus ALMA bronnta air, agus ainmníodh é do roinnt ghradam eile. Ar an 7ú lá Márta, 2011 bhris an slabhra craolta teilifíse CBS agus an comhlacht Warner Brothers Charlie Sheen as a phost ar Two and a Half Men mar gheall ar iompar a ghlactaí mar chonspóideach.
Lú, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae Lú é Lú.
Lochlannaigh
thumb|Imeachtaí agus blianta do thurais thábhachtacha na Lochlannach B'fhir gnó, coilínigh agus, mar is eol go leathan, foghlaithe mara iad na Lochlannaigh nó Uigingigh nó Vairingiaigh a shíolraigh as Críoch Lochlann. Idir na blianta 800 agus 1050, rinneadar coilíniú, réabadh agus trádáil ar fud chóstaí, aibhneacha agus oileáin na hEorpa agus fiú oirthuaisceart Mheiriceá Thuaidh. Thugadar Norðmenn (fir aduaidh) orthu féin. Tugann Lochlannaigh an lae inniu fós nordbor nó daoine aduaidh orthu féin.
D'fhág na Lochlannaigh ina dtír dhúchais mar gheall ar easpa talún cósta torthúil agus ródhaonra. Ó thart ar 800 AD ar aghaidh bhí Éire faoi ionsaí rialta ag foghlaithe Lochlannacha a chreach na mainistreacha saibhre agus a thug a meath sa deireadh. Na Lochlannaigh a bhunaigh poist trádála in Éirinn, a d'fhorbair ina dhiaidh sin ina mbailte móra agus i gcathracha amhail Áth Cliath, Corcaigh, Luimneach agus Port Láirge. Chreidtí gurb iad na Lochlannaigh a thug "Duibhlinn" ar an gcathair, ach is léir ón ainm Gaelach go raibh áitreabh ann rompu.
Tá fios maith ar a gcrógacht agus a gcruas i gcogadh, ach thógadar bailte freisin, agus bhí bua acu le hobair lámha agus le trádáil. Sa Rúis agus san Impireacht Bhiosántach, thugtaí na Vairingiaigh (Væringjar, ar bhrí leis ná "fir geasa") ar na Lochlannaigh, agus thugtaí an Garda Vairingiach ar fhir cosanta Lochlannach na hImpireachta Biosántaí. Thugtaí Danair, Gearmánaigh agus Normannaigh orthu freisin, agus sa nGaeilge dhéantaí idirdhealú idir Dubhghaill nó Danair, agus Fionnghaill, nó Ioruaigh. Is iad na hIoruaigh, na Danair, na Sualannaigh, na hÍoslannaigh agus na Faróigh náisiún an lae inniu a shíolraíonn don chuid is mó ó na Lochlannaigh. Is de shíol Lochlannach cuid éigin den daonra i Sasana, in Albain, in oirthear na hÉireann agus i dtuaisceart na Fraince.
Teanga
deas|240px|thumb|Cloch rúnscríbhinne sa Danmhairg
Labhraíodh an tSean-Lochlainnis i gCríoch Lochlann ón 8ú haois go dtí an 14ú haois, agus in áiteanna eile inar bhunaigh na Lochlannaigh coilíneachtaí, go háirithe san Íoslainn. Teanga Ghearmánach ba ea í, amhail an Ghearmáinis, an Ollainnis agus an Béarla. Scríobhadh inscríbhinní Sean-Lochlainnise le rúnscríbhinní ar leaca roimh theacht na haibitíre Rómhánaí.
Is as an tSean-Lochlainnis a thagann an tSualainnis, an Ioruais, an Danmhairgis, an Fharóis agus an Íoslainnis, chomh maith le cuid mhór focal Béarla agus roinnt focal Gaeilge.
Miotaseolaíocht
Miotaseolaíocht Ghearmánach ba ea miotaseolaíocht na Lochlannach sular tugadh chun na Críostaíochta iad, agus bhí tionchar mór ag an seanreiligiún ar a gcuid béaloidis ansin féin. Creidtí i dtrí mhuintir dhéithe: na hÆsir (ina measc Óidin agus Túr), na Vanir (ina measc Fraer agus Frae), agus na Jötnar (uatha: Jötunn; is féidir é seo a aistriú mar ‘fathaigh’ nó ‘púcaí’). Luaitear ‘naoi ndomhan’ sna foinsí ársa, ina measc Ascar, baile na nÆsir; Vanaheimr, baile na Vanir; Miðgarðr, baile na ndaoine daonna; Álfheimr, baile na Sí; Niflheimr, tír an cheo; agus Múspellsheimr, tír na tine.
Ná déantar dearmad nach raibh aon leabhar beannaithe ag baint leis an gcreideamh seo, ach gur scríobh Lochlannaigh Críostaithe ar nós Snorri Sturluson na Íoslainne faoi, na céadta bliain tar éis dá gcine iompú ar an gCríostaíocht. Mar sin féin, is cinnte nach léirithe cruinne don mhéid a chreideadh na Lochlannaigh roimh theacht na Críostaíochta iad na foinsí atá ar marthain.
Struchtúr na sochaithe
Bhí trí haicme ann i sochaí na Lochlannach: na tráilleanna (þrælarnir), na tuathánaigh (karlarnir), agus na hiarlaí (jarlarnir).
Ba thuathánaigh shaora iad karlarnir, a raibh feirmeacha acu agus a d’oibrigh orthu, ach a raibh tráilleanna ag formhór acu chun obair a dhéanamh freisin.
Úinéirí eastát mór ba ea jarlarnir, a bhí mar cheannairí poilitiúla agus míleata. Nuair a d’éag jarl, ba mhinic a maraíodh a chuid tráilleanna leis, le cur ina aice.
1957
Eachtraí
mion|250 px|dheis|An neamhspleáchas á fhógairt sa Mhalaeisia.
Adhmhaidin
mion|Raidió na Gaeltachta Clár nuachta is ea Adhmhaidin a chraoltar gach maidin idir 8 r.n. agus 915 r.n. ar Raidió na Gaeltachta. Díríonn an clár ar chúrsaí reatha sa nGaeltacht, go náisiúnta, agus go hidirnáisiúnta, maille le tuairiscí spóirt agus achoimre de scéalta móra na nuachtán.
Tá an clár á chraoladh ó 1986 i leith. Bhí Seán Ó Tuairisg ar an gcéad láithreoir ag an gclár nuachta agus cúrsaí reatha Adhmhaidin i 1986 agus bhí sé de cháil air go gcuireadh sé ceisteanna crua ar pholaiteoirí na linne.
Tá an clár á chur i láthair ag, Máirín Ní Ghadhra (colúnaí de chuid Tuairisc.ie chomh maith), Séamus Ó Scanláin Gormfhlaith Ní Thuairisg (go dtí 2022),, srl.
8 Márta
Is é an 8 Márta an 67ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 68ú lá i mbliain bhisigh. Tá 298 lá fágtha sa bhliain.
Miondiosca
Diosca maighnéadach an-dlúth chun sonraí a stóráil i micriríomhairí. Uaireanta tugtar micridhiosca flapach air. 4 chineál ann, ar thrastomhais 3.8-10 cm, agus an ceann is coitianta 7.5 cm ar leithead. Clúdaithe le forchlúdach docht chun é a dhéanamh inláimhsithe is a chosaint ar dhamáiste timpisteach.
Martin Sheen
Is aisteoir Meiriceánach é Martin Sheen, a saolaíodh leis an ainm Ramón Gerardo Antonio Estévez ar an 3 Lúnasa 1940 i nDayton, Ohio.
Tháinig clú agus cáil air mar 'Captain Willard' sa scannán Apocalypse Now, mar Josiah Bartlet sa tsraith The West Wing agus mar 'Captain Oliver Queenan' sa scannán The Departed. Is aisteoirí iad a pháistí - Charlie Sheen, Emilio Estévez, Ramón Luis Estévez agus Renée Estévez.
Chaith Sheen seal ag staidéar in Ollscoil na hÉireann i nGaillimh i 2006.
Naisc sheachtracha
Martin Sheen ar IMDB
Baile Hagaird
Is baile fearainn suite i gContae Lú é Baile Hagaird.
Oxford, Carolina Thuaidh
Is é Oxford príomhbhaile Contae Granville, Carolina Thuaidh. Bhí 8,461 ina gcónaí in Oxford sa bhliain 2010.
Ceratopogonidae
Cuileoga bídeacha a bheireann greim ar veirteabraigh agus a ólann an fhuil uathu is ea na Ceratopogonidae ar a dtugtar go coitianta míoltóga géara, a bhíonn de ghnáth 1–3 milliméadar ar fad. Áirítear san bhfine níos mó ná 5,000 speiceas, dáilte ar fud an domhain, seachas an tAntartach agus an tArtach.
Tá Ceratopogonidae ina fheithidí hoilmheiteabólacha, rud a chiallaíonn go bhfuil ceithre chéim bheatha san áireamh ina bhforbairt: ubh, larbha, pupa, agus íomhách (nó an chéim a sroicheann an feithid aibíoch). Na speicis is coitianta in aeráidí teo, tógfaidh siad thart ar dhá nó sé seachtaine chun saolré a chríochnú. Olann fireannaigh agus baineannaigh fásta neachtar. Ólann formhór na mbaineannach freisin fuil veirteabrach, lena n-áirítear daoine, chun próitéin a fháil le haghaidh ubh-bhreithe. Bíonn a gcuid greamanna pianmhar, agus d'fhéadfadh siad loit an-tochasach a chur ar bun. Bíonn baill a gcuid béil dea-fhorbartha chun craiceann a óstach a ghearradh. Creachann roinnt speiceas feithidí eile.
Teastaíonn cion taise ó larbhaí chun forbairt a dhéanamh, ach freisin aer agus bia. Níl siad de réir na céille is beaichte go docht uisceach nó talmhaí amháin.
Ceaptar go bhfuil roinnt speiceas laistigh de na míoltóga creiche ar fheithidí beaga eile. Táthar tar éis imscrúdú a dhéanamh go háirithe ar larbhaí muiscítí mar chreiche choitianta do mhíoltóga sa ghéineas Bezzia. Mar shampla, rinneadh turgnaimh ar an speiceas Bezzia nobilis a thugann le tuiscint go bhfuil siad ag brath ar larbhaí muiscítí mar fhoinse creiche amháin. Is féidir leo a bheith ina seadáin haemaiteofagach a seadánaíonn inveirteabraigh freisin, ag brath ar cibé an raibh an diúl fola marfach.
Cosúil le súmairí fola eile, is féidir leis na speicis Culicoides a bheith ina veicteoirí de phataiginí gur cúis leo galair. I measc na ngalar a tharchuirtear tá na néimeatóidí seadánacha Mansonella, an galar gormtheanga, an tinneas Afracach eachaí, an galar fuilreatha eipeasótach, arbaivíris, agus pataiginí ainmhithe neamhvíreasacha.
Gníomhaíocht
In Éirinn, bíonn siad gníomhach ó lár mhí na Bealtaine go Meán Fómhair go háirithe nuair a bhíonn an aimsir shochair agus scamallach. Is mór an cur isteach iad do dhaoine atá ag iniúchadh na gcnoc agus do na hainmhithe a chónaíonn ann.
Is gnách go mbíonn an míoltóga ag iomadú timpeall ar uisce marbhánta agus linnte portaigh agus mar sin is gné den saol iad sna cnoic. Is féidir leo a bheith ina lotnaidí sna gleannta a leithéid agus Gleann Dá Loch. Bíonn míoltóga an-ghníomhach ar laethanta socra, scamallacha agus taise. Ní maith leo solas láidir na gréine, aer tirim nó gaoth. Is gnách go mbíonn siad an-ghníomhach ag breacadh an lae agus ag luí na gréine ach is féidir leo a bheith forleithne ag amanna eile i rith an lae má tá na dálaí mar is ceart.
Cosaint
Tá éarthaigh ar fáil in ollmhargaí agus poitigéirí, rud a chabhraíonn le stop a chur leo. Beidh comhpháirt cheimiceach sa chuid is mó díobh seo ar a dtugtar “DEET”. Bíonn úsc i roinnt luibheanna, mar shampla raideog agus citronella, a bhíonn éarthach ar fheithidí. Is féidir na míoltóga a choinneáil amach freisin trí líontán a úsáid atá deartha le haghaidh na míoltóg - níl líonta na muiscítí maith go leor.
Is iad na míoltóga is spéisiúla ná an ghéineas Culicoides. Tá 29 speiceas in Éirinn, lena n-áirítear sé mhíoltóg ghéar. Is é an plaiceoir is suntasaí ná Cuculiodes impunctatus. Is í an mhíoltóg bhaineann amháin a ghreimíonn an duine le próitéine a fháil, rud a chabhróidh lena n-uibheacha a fhorbairt. Cé go bhfuil an chuid is mó de na speicis éadulangach san áit ina mbíonn an ghrian ag soilsiú go díreach orthu, tá ceann amháin ann Culicoides heliophilus a thiocfaidh chun cinn ar laethanta grianmhara.
Teangacha Atapascacha Deisceartacha
Is foghrúpa de chuid na dteangacha Atapascacha iad na teangacha Atapascacha Deisceartacha nó na teangacha Apáitseacha, agus iad á labhairt in iardheisceart na Stát Aontaithe, i stáit Arizona, Nua-Mheicsiceo, Colorado agus Utah), chomh maith le grúpaí eile in Oklahoma agus i dTexas. Tá na teangacha seo ag na hApaisigh agus ag na Navachóigh. Le fírinne, is cuid den chontanóid chéanna canúintí iad an Apáitsis - nó na canúintí is na teangacha éagsúla a dtugtar Apáitsis orthu - agus an Navachóis, agus is deacair a rá, an bhfuil aon chúis eile ach cleachtas an Bhéarla ann leis an Navachóis a scaradh ó na teangacha Apáitseacha eile.
Tugann na hApáitsigh Iartharacha Nnee biyáti’ nó Ndee biyáti’ ar a dteanga féin. Tugann na Navachóigh Diné bizaad ar a dteangasan. Níl sé deacair gaol na dteangacha a aithint ar an sampla seo.
An duine is cáiliúla a raibh teanga Atapascach Dheisceartach aige ná Geronimo (Goyaałé), a raibh an chanúint Chiricahua aige. Ceann de na canúintí Apáitsise atá ann.
Dealaítear na teangacha Atapascacha Deisceartacha ina dtrí fhochraobh, mar atá:
Stádas na dTeangacha
Is follasach gur teangacha neamhfhorleathana iad na teangacha Apáitseacha go léir inniu. Níl Apáitsis na Machairí Móra ó dhúchas ach ag cúpla duine. Tá Apáitsis Chiricahua-Mescalero ag trí chéad duine ó dhúchas, ach thairis sin, rinne an teangeolaí Harry Hoijer doiciméadú cuimsitheach uirthi sna tríochaidí atá ar fáil ar an Idirlíon.
Tá an Navachóis níos fearr as, nó tá sí á labhairt ag céad agus seachtó míle duine ar fad, ach mar sin féin, níl sé cinnte go mbeidh sí slán thar ghlúin eile. Le linn an Dara Cogadh Domhanda, bhain Cabhlach Cogaidh na Stát Aontaithe leas as na Navachóigh le craolacháin mhíleata an chabhlaigh a chódú. Go simplí, b'í an Navachóis an cód, agus na cainteoirí dúchais á labhairt ar an raidió le chéile le teachtaireachtaí rúnda a sheachadadh. Níor thuig na Seapánaigh an teanga, agus mar sin, ní raibh siad in ann bun ná barr a dhéanamh de na teachtaireachtaí. Is léir gur chuir an fiúntas míleata seo le stádas na Navachóise ar feadh tamaill, ach inniu, táthar buartha faoin meath atá ag teacht ar an Navachóis mar theanga liteartha: tá líon na leabhar nuafhoilsithe ag dul i laghad, agus an Béarla ar an t-aon teanga amháin atá le feiceáil go poiblí i gcaomhnuithe na Navachóch.
Éinde Ó Callaráin
Ba pheileadóir Gaelach ó Chontae na Gaillimhe é Éinde Ó Callaráin (Enda Colleran sa Bhéarla). Rugadh é i mí Bhealtaine 1942. Fuair sé bás ar an 8 Aibreán 2004. D'imir sé le haghaidh Gaillimh agus An Creagan/Maugh Locha.
Seán Seosamh Ó Raghallaigh
Is iarpheileadóir Gaelach ó Chontae an Chabháin é Seán Seosamh Ó Raghallaigh (John Joe O'Reilly sa Bhéarla). Rugadh é sa bhliain 1919. Fuair sé bás sa bhliain 1952. D'imir sé le haghaidh an Cabhán agus Corr na Féinne Naomh Fionnan.
Ceannfort in Óglaigh na hÉireann (Fórsaí Cosanta na hÉireann) ba ea é. Gortaíodh é le linn cluiche peile sa bhliain 1952 agus níor tháinig biseach air ina dhiaidh. Fuair sé bás sa bhliain chéanna.
In 2022, cuireadh dealbh de ina sheasamh in Cabhán.
The Way We Was
Craoladh an dara heipeasóid déag, "The Way We Was", den dara sraith The Simpsons ar an 31 Eanáir 1991. Scríobh Al Jean, Mike Reiss and Sam Simon an eipeasóid seo. D'fhéach 26.8 milliún duine ar an eipeasóid.
Táirgeadh
Déanann Wiseguy, Artie, Rainier Wolfcastle (mar McBain), Principal Dondelinger agus athair Marge.
Snow Hill, Carolina Thuaidh
Is é Snow Hill príomhbhaile Contae Greene, Carolina Thuaidh. Bhí 1,595 ina gcónaí i Snow Hill sa bhliain 2010.
Taipióca
Bia stáirseach a ullmhaítear ó fhréamhacha casabhaigh. Díoltar é mar phlúr, calóga is millíní, agus úsáidtear é i maróga agus mar oibreán tiubhaithe i mbianna leachtacha, mar shampla in anraithí.
Peak District
deas|250px|thumb|Peak District Is páirc náisiúnta suite i Cheshire é Peak District.
Aeráid fhásaigh
thumb|deas|Fásach san Atacama. Is éard is aeráid fhásaigh ann (in aicmiú aeráide Köppen BWh agus BWk, uaireanta freisin BWn), ná aeráid ina mbíonn an t-imghalú acmhainneach (an t-uasmhéid cailliúint uisce, muna mbeadh aon teorainn leis an soláthar uisce) níos mó ná an deascadh. Glactar leis go bhfuil réigiún tur muna bhfaigheann sé 250 mm báistí in aghaidh na bliana i dtíortha idir domhanleithid 15° is 30° ó thuaidh agus ó dheas ón meánchiorcal. Faightear an chuid is mó de ghaineamhlaigh theo an Domhain sa chrios tur.
Frongoch
Sráidbhaile atá suite i Gwynedd, an Bhreatain Bheag is ea Frongoch. Tá sí suite in aice leis an baile margaidh Bala, ar an mbóthar A4212 i dtuaisceart na Breataine Bige. clé|mion|radharc ó thuaisceart
Stair
Láthair an champa géibhinn Frongoch a bhí ann, a úsáideadh chun príosúnaigh chogaidh na Gearmáine a chuir faoi ghlas le linn an Chéad Chogadh Domhanda, agus ansin príosúnaigh Poblachtacha na hÉireann ó Éirí Amach 1916.
Bhí stáisiún traenach Frongoch ar an Líne Ffestiniog Bala. Dhún sé maidir le seirbhísí paisinéirí ar an 2 Eanáir, 1960 agus seirbhísí lastais ar an 27ú Eanáir 1961.
The West Wing
Clár teilifíse Meiriceánach ba ea The West Wing, a chraoladh idir 1999 - 2006. Bhíodh eachtraí an chláir ar siúl sa White House Bhí an tsraith le Aaron Sorkin na deisbhéalaí lán go gad le carachtair chaithiseacha is aisteoirí:
Stiogmata
deas|250px|thumb|Stiogmata ar [[Naomh Pío da Pietrelcina|San Pío]] Is cneácha ar chorp é stiogmata, ar aon dul leis na cinn ar chorp Chríost. Ba stiogmatach é San Proinsias Assisi.
Cermna Finn
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard-Rí seanscéalach na hÉireann ba ea Cearmna Fionn (Sean-Ghaeilge Cermna Finn) mac Ebric agus seanfhionnó Mhíl Espáine, le chéile lena dheartháir Sobhairce.
Tháinig an bheirt i gcoróin tar éis do Chearmna an t-iar-rí, Eochaid Étgudach a mharú i rith catha ag Teamhair. Má chéad ard-ríthe de shliocht na nUladh ab ea iad. Roinn siad an tír eatarthu, le teorainn idir Droichead Átha agus Luimneach. Bhí Cearmna i réim sa deisceart óna cheanncheathrú Dún Chearmna, aitheanta ag Seathrún Céitinn mar Dún Mhic Phádraig i gCionn tSáile, Contae Chorcaí; agus Sobhairce sa tuaisceart as Dún Sobhairce, Contae Aontroma).
Achar ama
Bhí siad i réim ar feadh daichead bliain. Fuair Cermna bás i rith cath Dhún Chearmna, maraithe ag Eochaid Faebar Glas, mac an iar-ard-rí, Conmáel. Fuair Sobhairce bás san bhliain chéanna, maraithe ag Eochaid Menn, mac rí na bhFomhórach.
Na Toim
Is baile fearainn suite i gContae Lú é na Toim.
Meantán gruama
Is éan é an meantán gruama. Is ball d'fhine na 	Paridae é.
Samhail mhatamaiticiúil
Saothrú comharthaí is cothromóidí matamaiticiúla chun seasamh do phróiseas, coincheap nó feidhmiú córais, a chuirtear i gcrích le clár ríomhaire. Is tairbheach iad go minic i leith an-chuid córais teicneolaíochta, fiú gnó. Mar shampla, is maith é i réamhinsint na haeráide is na haimsire, agus is féidir a lán iarmhairtí a chur san áireamh mar ghaoth, scamaill, teocht, ailbéideacht is eile.
Tailidimíd
mion|clé
Is éard atá sa tailidimíd ná cineál suaimhneasán, druga a úsáidtear chun othair imníocha a shuaimhniú gan iad a chur ina gcodladh.
Druga
Móilín círiúil é móilín na tailídimíde, is é sin, tá an tailidimíd comhdhéanta as dhá chineál móilíní - eanantaiméirí, nó isiméirí optúla - ar scáilí scáthánacha dá chéile iad. Mar a thuigtear inniu, níl ach ceann den dá eanantaiméir ina theiritigin, agus an ceann eile ina chógas úsáideach.
mion|clé|Teiritigin
Inniu baintear úsáid áirithe as an tailidimíd fós mar chógas ailse agus lobhra.Tá fianaise ann go mb'fhéidir gur oibreán cumasach frithailseach an tailidimíd, mar cuireann sé bac ar fhás fuileadán a chothódh an siad.
Stair
Tugadh isteach an druga san Iar-Ghearmáin ar 1 Deireadh Fómhair, sa Bhreatain sa bhliain 1958, in Éirinn i mí na Bealtaine 1959 agus ina dhiaidh sin i gcuid mhaith tíortha eile (seachas na Stáit Aontaithe áfach). D'éirigh sí an-choitianta (ní raibh ródháileog thromábhal marfach, fiú). Go háirithe tugadh isteach Tailídimíd mar dhruga ar oideas le cóir leighis ar thinneas maidne.
Ar an drochuair, fuarthas amach de réir a chéile gur teiritigin a bhí inti, ábhar a chuir tús le míchumaí comhbheirthe. Is é an toradh a bhí air seo nó gur rugadh leanaí le míchumais fhisiciúla. clé|mion|Fuair Dr. Frances Kelsey i Lúnasa 1962 "the President’s Award" ó John F. Kennedy.  Dhiúltaigh sí a tacaíocht a thabhairt don druga nua Tarraingíodh siar í ó 1961 ar aghaidh. Meastar gur tharla míchumaí mar easpa géag nó codanna géag do 20% ar a laghad de na leanaí a rugadh do mhná a thóg tailidimíd le linn a dtoirchis: níos mó ná 10,000 leanbh.
Laoch an phobail
Sna Stáit Aontaithe, ní raibh an tÚdarás Bia agus Drugaí i bhfabhar agus ní raibh Dr. Frances Kelsey sásta cead a thabhairt don druga nua. I Lúnasa 1962, fuair sí  "the President’s Award" ó John F. Kennedy.
Seosamh Ó Ceocháin
Ba pheileadóir Gaelach ó Chontae Chiarraí é Seosamh Ó Ceocháin (Joseph "Joe" Keohane sa Bhéarla). Rugadh é sa bhliain 1918. Fuair sé bás ar an 5 Eanáir 1988. D'imir sé le haghaidh Ciarraí agus Na Mistéalaigh.
Freddie Starr
B'aisteoir agus fuirseoir Sasanach é Freddie Starr a rugadh Frederick Leslie Fowell' ar an 9 Eanáir 1943 agus a fuair bás ar an 9 Bealtaine 2019).
Lillington, Carolina Thuaidh
Is é Lillington príomhbhaile Contae Harnett, Carolina Thuaidh. Bhí 3,194 ina gcónaí i Lillington sa bhliain 2010.
Crióscópach
deas|250px|thumb|[[Oighear]] Sa cheimic, feiniméin a bhaineann le leáphointe ábhar, go príomha, aimsiú meáchan móilíneach tuaslagáite trí laghdú leáphointe an tuaslagóra.
Memento Mori (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an ceathrú heipeasóid déag, "Never Again" den cheathrú sraith The X-Files ar an 9 Feabhra 1997. Scríobh Chris Carter, Vince Gilligan, John Shiban, agus Frank Spotnitz an eipeasóid seo. D'fhéach 19.10 milliún duine ar an eipeasóid.
Shannon Briggs
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Shannon Briggs a rugadh ar 4 Nollaig, 1971 i mBrooklyn, Nua-Eabhrac.
Criosantamam
is clann mhór plandaí bláthúla iad na criosantamaim. Tá stair fhada shaothraithe ag na criosantamaim, le bláthanna móra a fhástar i ngairdíní, sa tSín is an tSeapáin. Bláth náisiúnta na Seapáine. Is hibridí coimpléascacha bláthanna an lae inniu. Saothraíodh an-chuid saothróg ar dhathanna, cruthanna is méideanna éagsúla, agus fástar go coitianta iad mar bhláthanna le gearradh is bláthanna pota. Go minic a úsáidtear ceimiceáin chun plandaí dosacha gearrghasacha a tháirgeadh.
mion|Saothróga gairdín ar a dtugtar Enbee Wedding Golden agus Feeling Green
Mionsaotharlann
Innealra uathoibríoch chun priontaí daite fótagrafacha a tháirgeadh go tapa. In ionad na scannáin nochta a chur chuig saotharlann tríd an bpost, is féidir an mhionsaotharlann a chur ar siúl in áit ar bith a bhfuil soláthar cumhachta leictrí. Níl gá le draein, fiú, de bhrí go mbailíonn an meaisín an fuíoll le cur de láimh go cuí. Próiseálann an meaisín an scannán daite go huathoibríoch, agus cuirtear na claonchlónna díreach le próiseáil ansin le rolla páipéar dathanna, a nochtar is a phróiseáltar leis an bprionta daite a dhéanamh. Bíonn na priontaí ar fáil taobh istigh d'uair an chloig.
Waynesville, Carolina Thuaidh
Is é Waynesville príomhbhaile Contae Haywood, Carolina Thuaidh. Bhí 9,869 ina gcónaí i Waynesville sa bhliain 2010.
Sobhairce
Ard-Rí seanscéalach na hÉireann ba ea Sobhairce (Sean-Ghaeilge Sobairce ) mac Ebric agus seanfhionnó Mhíl Espáine, le chéile lena dheartháir Cermna Finn.
Kastell Penndinas
clé|250px|mion|Caisleán Penndinas Is caisleán suite i gCorn na Breataine é  Kastell Penndinas (Gaeilge:Caisleán Penndinas).
Sobhairce
Tháinig an bheirt i gcoróin i ndiaidh do Chearmna an t-iar-rí, Eochaid Étgudach, a mharú i rith catha ag Teamhair. Na chéad ard-ríthe de shliocht na nUladh ab ea iad. Roinn siad an tír eatarthu, le teorainn idir Droichead Átha agus Luimneach. Bhí Sobairce i réim sa tuaisceart óna cheanncheathrú i nDún Sobhairce, Contae Aontroma; Cermna sa deisceart ó Dhún Chearmna i gContae Chorcaí.
Bhí siad i réim ar feadh daichead bliain. Fuair Sobairce bás, maraithe ag Eochaid Menn, mac rí na bhFomhórach. Maraíodh Cermna an bhliain chéanna ag Eochaid Faebar Glas, mac iar-Ard-Rí Conmáel, i rith Cath Dhún Chearmna.
Franklin Pierce
Ba é Franklin Pierce (23 Samhain, 1804 – 8 Deireadh Fómhair, 1869) 14ú uachtarán na Stát Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta, 1853 go dtí an 4 Márta, 1857.
Fuaim cheathairfhónach
Córas a tástáileadh sna 1970idí chun ceol a atáirgeadh níos cruinne barántúla. Bhí 4 chainéal comharthaí is 4 challaire leagtha amach i gcearnóg timpeall ar an éisteoir. Ní raibh na torthaí go maith, bhí an córas níos costasaí ná an córas steiréafónach, níor glacadh le haon chaighdeán don tionscal, agus níor forbraíodh an córas a thuilleadh idir an dá linn.
Neognathae
Is éin iad na Neognathae (ón tSean-Ghréigis neo- "nua" + gnáthos "giall) laistigh d'fho-aicme Neornithes den rang Aves. Cuimsíonn na Neognathae beagnach gach éan beo; eisceachtaí is ea a ndeirfiúr thacsón (Palaeognathae), ina bhfuil na tinamiformes agus na ess ratites nach bhfuil in ann eitilt. Tá beagnach 10,000 speiceas de na neognathae ann.
Nadine (EP)
Is é Nadine an chéad cheirnín leathfhada ó Nadine Coyle. Scaoileadh é ar an 22 Márta 2018.
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Criostal
Fíorsholaid, comhdhéanta as grúpaí adamh, ian nó móilíní atá eagraithe ar an dóigh chéanna arís is arís eile i ngach treo. Ní hionann is leachtanna agus ábhair dhímhorfacha eile, braitheann airíonna criostal ar an treo tríd an gcriostal atá i gceist. Is féidir struchtúr iomlán criostalta a shainiú trí laitís pointí (agus ní féidir ach 14 cineál díobh seo a bheith ann) agus an grúpa adamh a bhaineann le gach pointe ar an laitís sin a shainiú.
Sraith Bhuí
Is tuamaí meigiliteacha é Sraith Bhuí nó Altóir i gContae Mhaigh Eo. Seo ceann de na tuamaí meigiliteacha is fearr in Éirinn. Is sampla de thuama dingeach é an ceann áirithe seo, a ainmnítear mar gheall ar a chruth, é níos leithne agus níos airde ag an mbealach isteach agus ag caolú isteach i dtreo a dheiridh. Tógadh an cineál seo tuama ag tús na Cré-Umhaoise (thart ar 2000 BC), nuair a bhí an borradh deiridh faoi thógáil tuamaí in Éirinn.
Baineadh úsáid as an díon cothrom cloiche mar altóir le linn na bPéindlithe, agus is as sin a thagann an t-ainm áitiúil, Altóir. Tá cros bhunaidh gearrtha isteach ar an dromchla uachtarach ag an gceann thoir-theas de.
Ardeaglais
deas|250px|thumb|[[Ardeaglais Phádraig, Ard Mhacha (Eaglais na hÉireann)]] deas|250px|thumb|Ardeaglais Phádraig, [[Ard Mhacha (Eaglais Chaitliceach Rómhánach)]] Is í an phríomh-eaglais ar dheoise Chríostaí ardeaglais. Bíonn easpag i gceannas ar ardeaglais go hiondúil.
Uí Fhiachrach Fhionn
Tuath suite i Meánmhaigh, cúige Chonnacht ba ea  Uí Fhiachrach Fhionn (Sean-Ghaeilge Uí Fiachrach Finn).
Bhíodh cónaí ann ar na clanna Uí Mhaolalaidh agus Uí Neachtain. Faoin 15ú haois, bhí Uí Mhaolalaidh curtha as agus lonnaithe taobh ó thuaidh de  Tuaim, agus Uí Neachtain's go dtí na Feadha ag Áth Luain.
Scanadh taoibh cliaint
Tagraíonn scanadh taobh cliaint go ginearálta do chórais a scanann ábhar teachtaireachta - .i., téacs, íomhánna, físeáin, comhaid - le haghaidh cruinnmheaitseála i gcomparáid le bunachar sonraí d’ábhair éagsúla sula seoltar an teachtaireacht chuig an té a bhí ceaptha é a fháil. Mar shampla, féadfaidh bogearraí frithvíreas é seo a dhéanamh chun bogearraí mailíseacha ar ríomhaire a aimsiú agus a dhíchumasú.
Fadhbanna le scanadh taoibh cliaint
Nuair a dhéantar comparáid idir méarloirg dhigiteacha ar chianfhreastalaí, d’fhéadfadh sé ligean don soláthraí seirbhíse, agus d’aon duine eile a roghnaíonn siad an fhaisnéis a roinnt leis, monatóireacht agus scagadh a dhéanamh ar ábhar a theastaíonn ó úsáideoir a sheoladh ar aghaidh.
Bíonn sé i gceist go bhfanfaidh cumarsáidí criptithe príobháideacha agus slán CLC idir dhá pháirtí, nó i measc grúpa, príobháideach. Má tá amhras ar dhaoine go bhfuil a n-ábhar á scanadh, féadfaidh siad féin-chinsireacht a dhéanamh, aistriú go seirbhís eile gan scanadh taobh an chliaint, nó modh cumarsáide eile a úsáid.
Táirgí fola
mion|[[banc fola]] Comhábhair fola is iad táirgí fola, a scartar i bhfoirm réasúnta íon tiubhaithe, ionas gur féidir iad a aistriú d'fhaighteoirí ina gceann is ina gceann.
Roinntear an fhuil ina cealla is plasma le lártheifneoir. Cuimsíonn cealla na fola na pláitíní (riachtanach i gcomhair téachta) agus na cealla bána (a fheidhmíonn i gcoinne ionfhabhtuithe).
Codánaítear an plasma ina albaimin (le húsáid ar othar a d'fhulaing turraing) is ina phróitéiní eile, cosúil le Fachtóir VIII is fibrinigin (a úsáidtear i neamhoird téachta cosúil le haemaifilia). Is féidir iad a chaomhnú mar phúdair thriomaithe ar feadh blianta.
Raeford, Carolina Thuaidh
Is é Raeford príomhbhaile Contae Hoke, Carolina Thuaidh. Bhí 4,611 ina gcónaí i Raeford sa bhliain 2010.
Uí Fhailí
Ó lár na haonú aoise déag, ghlac a rítheaghlach an sloinne Ó Conchúir Fhailí (Ua Conchobhair Failghi). Bhí a gceanncheathrú suite i Ráth Iomgháin ó dhúchas, ach bogadh é go Daingean le teacht na Normannach.
I ndiaidh bhás an rí dheiridh, Brían mac Chathaoir Uí Chonchúir Fhailí, c. 1556, rinneadh contaetha nua d'Uíbh Fhailí le linn plandáil Éireann de chuid Máire I Shasana.
Ríocht Uíbh Fhailí
Is dóigh go raibh Uíbh Fhailí an mar ríocht ó thús na ré stairiúla. D'éirigh leo cúnguithe Uí Néill, na nEoghanacht agus na Normannach a a chur díobh, cé gur chaill siad tailte:
I rith phlandáil Mháire, roinneadh an ríocht idir Queen's County agus King's County, agus tugadh cuid de i gContae Chill Dara isteach. Le teacht neamhspleáchas na hÉireann, athainmníodh 'King's County' go Contae Uíbh Fhailí, i gcomórtas Uí Fhailí.
Déanann O'Donovan cur síos ar sheanchríocha Uíbh Fhailí sna hOrdnance Survey Letters dá chuid, leis na barúntachtaí a leanas:
Más fíor, tá cruth go garbh triantánach ag an ríocht, le cúinne iardheiscirt ag Sliabh Bladhma, cúinne oirdheiscirt ag Dún Ailinne, agus An Bhóinn agus a craobh-aibhneacha (Abhainn Bhaile an Mhuilinn, An Abhainn Bhuí) ó thuaidh.
Winton, Carolina Thuaidh
Is é Winton príomhbhaile Contae Hertford, Carolina Thuaidh. Bhí 769 ina gcónaí i Winton sa bhliain 2010.
Tairiseach cosmeolaíochta
Tairiseach a thug Einstein isteach sna cothromóidí do theoiric na coibhneasachta ginearálta chun samhail na Cruinne a bheith statach. Níos déanaí cheap sé gurbh earráid é sin. I é A a shiombail, tá a shín anaithnid, a mhéid níos lú ná 10 -25 kg m 3, agus uaireanta glactar mar nialas é. Sa chosmeolaíocht, baineann an méid is an tsín le forleathnú nó crapadh na Cruinne.
Eochaid Faebar Glas
I Miotaseolaíocht na nGael, Ard-Rí seanscéalach na hÉireann ba ea Eochaidh Faobharghlas (Sean-Ghaeilge Eochaid Fáebar Glas ) mac Conmáel.
Ardal O'Hanlon
Fuirseoir agus aisteoir Éireannach é Ardal O'Hanlon (Gaeilge: Ardal Ó hAnluain), a rugadh ar an 8 Deireadh Fómhair 1965, i gCarraig Mhachaire Rois, Contae Mhuineacháin. Bháil sé clú agus cáil amach i rith na nóchaidí mar 'Father Dougal McGuire' sa chlár teilifíse Father Ted, agus níos déanaí mar 'George Sunday' sa chlár My Hero.
Fuaimeolaíocht
Eolaíocht a bhaineann le giniúint, forleathadh, feidhmiú is braitheadh fuaime, agus lena frithchaitheamh is a hionsú. Le dearadh agus tógáil gléasanna ceoil a bhaineann fuaimíocht ceoil. Pléann fuaimíocht ailtireachta le conas is féidir forleathadh fuaime — ceol nó guth an duine — a rialú i seomraí, stiúideónna is hallaí éisteachta, ar an tuiscint gur saghas gléas ceoil é seomra léirithe. I bhfuaimíocht innealtóireachta, pléitear le dearadh is déanamh córais taifeadta is athsheanma fuaime: micreafóin, aimplitheoirí, callairí is eile. Bíonn an fuaimeolaí comhshaoil ag sracadh le fothrom, ag iarraidh é féin, an truailliú comhshaoil uaidh, agus an baol do dhaoine uaidh a laghdú. Tagann sonóir is ultrafhuaim agus a n-úsáidí san áireamh freisin.
Mionulchabhán
Ulchabhán beag atá dúchasach do Mheiriceá Thuaidh is Theas, an Eoraip, agus an Áise is ea an mionulchabhán (géineas Glaucidium). Áitríonn sé coillearnach agus neadaíonn i bpoill.
Speicis
Tá 29 speiceas ann:
Fuaim steiréafónach
Taifeadadh fuaime ionas go mbraitheann an t-éisteoir go bhfuil an fhuaim atáirgthe ag teacht ó threonna éagsúla, cosúil leis an bhfuaim bhunúsach. Ní mór dhá mhicreafón ar a laghad a úsáid don taifeadadh, agus ansin dhá challaire chun an dá chainéal scoite fuaime a atáirgeadh. Tugadh téipthaifeadadh dérianach steiréafónach isteach i 1954, ceirníní aonchlaiseacha dérianacha steiréafónacha i 1957, agus tarchur raidió FM (modhnú minicíochta) steiréafónach i 1961.
Criostal fótónach
deas|250px|thumb|Criostal fótónach Criostal saorga ina bhfuil eilimintí frithchaiteacha leagtha amach go rialta (mar shampla, laitís chearnógach le colúin fhrithchaiteacha timpeall 1 μm amach ó chéile). Maidir leis na gathanna solais a théann isteach sa laitís ón taobh, frithchaitear iad ó cholúin dhifriúla, trasnaíonn siad a chéile, agus cuirtear bac ar tharchur solais de mhinicíochtaí áirithe. Má bhíonn colúin aonaracha nó línte colún ar iarraidh, feidhmíonn sé seo chun solas a sháinniú, agus mar sin is féidir criostail fhótónacha a úsáid chun léis an-mhíne solais a ionramháil. Táirgeadh criostail fhótónacha le feidhmiú sa chuid infheicthe den speictream, agus is féidir go soláthróidh seo bealaí chun micrichiorcaid optúla a shreangú i gcomhair feidhmeanna teileachumarsáide is ríomhaireachta amach anseo. Chuirfeadh criostail fhótónacha, ar scála i bhfad níos mó, cosc ar tharchur fuaime, agus tairgeadh a leithéid mar theicníocht fuaimdhíonta.
Navachóigh
Pobal Meiricéanach Dúchasach in Iardheisceart na Stát Aontaithe is ea na Navachóigh (Navajo) Diné (AFI [dɪnɛ]), a chiallaíonn "daoine" ). Tá cónaí orthu in iardheisceart na Stát Aontaithe. Tá Navachóis ag cuid mhaith díobh, agus tá roinnt acu ina mbaill de Náisiún Navachó. Tá thart ar 300,000 Navachóch sna Stáit Aontaithe, go háirithe in Arizona, i Nua-Mheicsiceo, i Utah, agus i gCalifornia.
mion|clé|150px|Manuelito, ceannaire Navachóach
Is é an dara phobal is mó ó thaobh daonra de (300,000) tá tearmann na treibhe ar an gceann is mó (70,000 cm cearn.)
Eitilt Ryanair 4978 (fuadach 2021)
mion|eitilt Ryanair 4978, a bhí ar a slí ó [[Athens go dtí Vilnius,]] Ar 23 Bealtaine 2021, d'ordaíodh do eitilt Ryanair 4978, a bhí ar a slí ó Athens go dtí Vilnius, tuirlingt i Mionsc na Bealarúise, tráth gur gabhadh gníomhaí de chuid an fhreasúrsa ó Bhéalarúis. mion|d'idircheap MiG-29, eitleán troda, eitilt Ryanair 4978
Imeachtaí
Bhí an t-eitleán ar a bhealach ón Ghréig go dtí an Liotuáin nuair a hordaíodh don phíolóta tuirlingt i Minsk, ionas go bhféadfadh údaráis na tíre sin iriseoir a bhí ar an eitilt a ghabháil. Dúradh leis an bpíolóta go raibh buama ar an eitleán. D'idircheap MiG-29, eitleán troda de chuid na Bealarúise, eitilt Ryanair 4978.
Tá sé de cháil ar an iriseoir - agus gníomhaí - a bhí i gceist, Roman Protasevich, a rugadh sa bhliain 1994, a bheith cáinteach faoin mbealach a bhfuil an Bhealarúis á rialú ag an deachtóir Alexander Lukashenko.
Bhí sé ráite ag an Bhealarúis gur ag gníomhú ar mhaithe le heitleán Ryanair a bhí sé mar go raibh bagairt faoi bhuama ar bord. Deimhníodh níos déanaí nach raibh aon bhunús leis an rabhadh sin. Dúirt an Bhealarúis níos déanaí nár thug sé aon "ordú" don eitleán tuirlingt, ach gur "threoraigh" an fhoireann ag Aerfort Minsk an t-eitleán anuas go sábháilte.
Tuirlingt
mion|an [[Deachtóireacht|deachtóir Alexander Lukashenko, 2015]] Nuair a thuirling eitilt Ryanair 4978 i Mionsc, ghabh údaráis na Bealarúise Roman Protasevich, 26 bliain, agus a chéile Sofia Sapega. Baill de ghrúpa freasúra ba ea an bheirt. Bhí Protasevich ina chónaí sa Liotuáin ag an am. Tá sé á choimeád ag na húdaráis sa Bhealarúis ó shin.
Bhíothas sa tóir ar Roman Protasevich ó bhí agóidí sráide ann sa bhliain 2020 i ndiaidh toghchán na huachtaránachta inar toghadh Lukashenko aon uair amháin eile ina Uachtarán.
Dúirt údaráis na Bealarúise gur ghníomhaigh siad go dleathach ina leith seo, agus gur ar bhunús polaitiúil atá tíortha an Iarthair i mbun cáinte. Dúirt na húdárais go raibh scéala faighte acu go raibh buama ar an eitleán ach deimhníodh ina dhiaidh sin nach raibh aon fhírinne sa mhaíomh sin agus gur leithscéal a bhí ann le duine de na paisinéirí a ghabháil.
Taispeánadh físeán de Roman Protasevich ar an teilifís sa Bhealarúis ar 3 Meitheamh inar mhaígh sé go raibh baint aige le hagóidí a eagrú tar éis an toghcháin sa tír sa bhliain 2020. Ach deir a lucht tacaíochta agus a thuismitheoirí go gcreideann siad go raibh céasadh déanta air agus ar Sofia Sapega.
Cáin
Bhí cáineadh san Iarthar déanta ar an eachtra. Ar dtús, bhí achainí déanta ag an Liotuáin ar an Aontas Eorpach agus ar ECAT freagra a thabhairt.
Lorg an Ghearmáin míniú ar bhonn láithreach. Dúirt Príomhaire na Polainne gur gníomh sceimhlitheoireachta a bhí ann.
Dúirt ceannaire an Choimisiúin Eorpaigh, Ursula von der Leyen nach féidir glacadh beag ná mór leis an méid atá déanta ag an Bhealarúis. D'iarr ceannasaí pholasaí gnóthaí eachtracha an Aontais Eorpaigh, Joseph Borrell, go ndeanfaí fiosrúchán idirnáisiúnta faoin mbealach ar cuireadh iachall ar Eitilt 4798 tuirlingt sa Bhealarúis
Dúirt an Taoiseach, Micheál Martin, gur 'ghníomh comhéigneach státurraithe' a bhí i ngach ar tharla inné 'agus 'nach bhféadfaí glacadh leis'. Dúirt Aire Gnóthaí Eachtracha na hÉireann, Simon Coveney go raibh an-imní air faoi na tuairiscí gur cuireadh iallach ar eitilt de chuid Ryair tuirlingt i Mionsc i ndiaidh gur cuireadh an t-eitleán ar mhalairt slí ar ordú ó Uachtarán na Bealarúise. 'Bradaíl le tacaíocht an stáit' a thug a Simon Coveney ar an eachtra. Bhí sé ráite fiú ag an bhfeisire Eorpach,Sean Kelly gur 'gníomh cogaidh' a bhí san eachtra.
Bearta díoltais
An lá dár gcionn, 24 Bealtaine, chuir an tAontas Eorpach (AE) tuilleadh smachtbhannaí i bhfeidhm ar an Bhealarúis. Ní raibh cead ag aon eitleán a fhágann aerspás an AE eitilt os cionn na Bealarúise, agus ní raibh cead ag Belavia, aerlíne na Bealarúise, tuirlingt in aon aerfort de chuid an AE.
Ar 5 Meitheamh, tháinig cosc eile i bhfeidhm san Aontas Eorpach ar aerlínte de chuid na Bealarúise ag eitilt trí aerspás an Aontais Eorpaigh agus ar aerlínte Eorpacha ag eitilt trí aerspás na Bealarúise. Ní raibh sé ceadaithe do na heitleáin tuirlingt in aerfoirt a chéile ach an oiread.
Frédéric Guilbert
Peileadóir proifisiúnta Francach é Frédéric Guilbert (rugadh é 24 Nollaig 1994) a imríonn mar chúlaí deas do chlub Ligue 1 RC Strausbourg ar iasacht ón club Premier League Aston Villa.
Ingrid St-Pierre
Amhránaí agus scríbhneoir ó Québec is ea Ingrid St-Pierre (rugadh 1985).
Frédéric Guilbert
Bordeaux
Chuaigh Guilbert go Girondins de Bordeaux in 2014 ó AS Cherbourg. Rinne sé a chéad chluiche Ligue 1 an 5 Aibreán 2015 i mbua 2-1 sa bhaile i gcoinne RC Lens in áit Thomas Touré tar éis 79 nóiméad.
Ingrid St-Pierre
Beatha
Tógadh Ingrid St-Pierre in Cabano. Rinne sí staidéar ina lán áiteanna i gCúige Québec, agus rinne staidéar ar an tsíceolaíocht faoi dheireadh ag Trois-Rivières. Tá sí ag seinm ar an bpianó as a hóige amach.
Frédéric Guilbert
SM Caen
An 28 Iúil 2017, d’aistrigh Guilbert go SM Caen tar éis dó seal iasachta a chríochnú le linn shéasúr 2016–17. Bhí aithne ar Guilbert as a bheith ina thacálaí láidir agus crua le 3.1 imréiteach ar an meán agus 2.9 taclaí in aghaidh an chluiche faoi seach i rith a shéasúir deiridh leis an gclub. Chríochnaigh sé a chuid ama le Caen tar éis 106 láithriú a déanamh thar thrí shéasúr.
Ingrid St-Pierre
Beatha
Chuir sí an t-albam Ma petite mam'zelle de chemin amach ar 24 Bealtaine 2011. Bhí an-éileamh ar an traic “Mercure au chrome et p'tits pansements” ar an raidió. Tugadh “réalta nua na hamhránaíochta Fraincise” uirthi.
Frédéric Guilbert
Aston Villa
Ar 31 Eanáir 2019, shínigh Guilbert d’Aston Villa ar tháille neamhnochta, ach d’fhanfadh sé ag Caen ar iasacht go dtí deireadh an tséasúir .Scóráil sé a chéad sprioc do Villa i gcluiche comhionannas vótaí i gCorn EFL i gcoinne Crewe Alexandra an 27 Lúnasa 2019. Scóráil sé a dhara sprioc d’Aston Villa i gcluiche leathcheannais Chorn EFL i gcoinne Leicester City F.C an 8 Eanáir 2020.