cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sochraid Bhanríon Eilís II
Sochraid
Bhí 3,000 lucht Airm páirteach san mórshúil a chuaigh thar chuid de na láithreacha is mó cáil i Londain. An 20 míle bóthair ó Áirse Wellington go Caisleán Windsor facthas na mílte ag léiriú a meas ar Eilís an uair dheireanach.
Ansin reáchtáladh seirbhís adhlactha i Séipéal Naomh Seoirse i gCaisleán Windsor agus cuireadh tugtha ansin do 800 duine. Canadh an cór Kontakion Rúiseach na Marbh. Léigh Déan Windsor, an Dr David Conner, as Apacailipsis [Taispeáint] Eoin 12, véarsaí 1-7, an ceann céanna a léadh ag sochraidí an Rí Seoirse V agus an Bhanríon Máire, seantuismitheoirí na Banríona Eilís agus ag sochraid a hathar Seoirse VI i 1952.
Adhlacadh an bhanríon le taobh a fir chéile i Séipéal Cuimhneacháin an Rí Seoirse VI.
Auf Wiedersehen, Pet
Clár teilifíse Briotanach is ea Auf Wiedersehen, Pet (1983 - 2004).
Córas eolasbhunaithe
Córas ríomhaire a fheidhmíonn ar eolas, eagraithe ina thacar rialúchán, mar mhalairt ar fheidhmiú ar shonraí. Úsáidtear é mar mhacasamhail nó aithris ar phróisis an duine i gcinneadh ar chomhairle nó breith: mar shampla, i ndiagnóisiú sa mhíochaine, nó measúnú san achtúireacht. Luaitear an tacar rialúchán a mbíonn an córas ag feidhmiú air mar bhunachar eolais, mar mhalairt ar bhunachar sonraí.
Wetwired (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an tríú heipeasóid is fiche, "Wetwired" den tríú sraith The X-Files ar an 10 Bealtaine 1996. Scríobh Mat Beck an eipeasóid seo. D'fhéach 14.48 milliún duine ar an eipeasóid.
Ryan O'Shaughnessy
Is amhránaí popcheoil é Ryan O'Shaughnessy (a rugadh ar an 27 Meán Fómhair 1992). Is as Na Sceirí, i dtuaisceart Chontae Átha Cliath é Ryan. Bhí sé ar an gcéad sraith The Voice of Ireland sa bhliain 2012 agus fuair sé go dtí an séónna beo. Tar éis sin, bhí sé ar an séú sraith Britain's Got Talent sa bhliain 2012 agus tháinig sé sa chúigiú háit.
2001-2010: Fair City
Bhí sé ar Fair City mar Mark Halpin ó 2001 go 2010.
2012: The Voice of Ireland agus Britain's Got Talent
Bhí Ryan ar chéad sraith The Voice of Ireland i 2012 agus fuair siad go dtí an seónna beo. Sna héisteachtaí dalla chan sé "The Power of Love", agus roghnaíodh Brian Kennedy é. Sna babhtaí catha chan sé "One" agus é in aghaidh Colin Hand. Bhuaigh sé an cath. Ag an chéad seó beo chan sé "Baby" agus bhí sé i mbunbheirt le Sinéad Fox. Díbríodh é ar an 4 Márta.
Tar a éis sin, bhí Ryan ar an séú sraith Britain's Got Talent sa bhliain 2012. Sna héisteachtaí chan sé "No Name". Ag an leathcheannais chan sé "First Kiss" agus bhuaigh sé an vótáil phoiblí. Ag an ceannais chan sé "No Name" arís agus tháinig sé i gcúigú háit.
2012-2015: Ryan O'Shaughnessy agus The Hit
Tháinig a chéad seinn leabhraithe amach ar 13 Lúnasa 2012, Ryan O'Shaughnessy, albam beag. Is iad na hamhráin atá ar an albam seo ná, 'No Name', 'Sofa bed', 'Lost in You', 'Time stands still', 'First Kiss' agus 'Waiting'. Bhí O'Shaughnessy ar The Hit sa bhliain 2013. Bhí sé i gcoinne Brian Kennedy. Roghnaigh O'Shaughnessy amhrán de chuid Mark Graham & Frances Mitchell "Who Do You Love?".
2016-2018: Back to Square One agus Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
D'eisigh Ryan a chéad albam Back to Square One ar an 11 Samhain 2016.
Fógraíodh ar an 31 Eanáir 2018, go mbeadh Ryan in iomaíocht ar son na hÉireann ag an gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2018.
Chas Ryan O'Shaughnessy an t-amhrán "Together" agus sheinn sé ar a ghiotár chomh maith. Tháinig iarracht na hÉireann sa séú háit déag le 136 phointe sa cheannais.
Bayview Records
Bhunaigh O'Shaughnessy a lipéad ceoil Bayview Records i 2015. Scaoil Bayview Records SL de chuid SaraRose SaraRose ar an 18 Lúnasa 2016.
Irene Dunne
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Irene Dunne (20 Nollaig 1898 – 4 Meán Fómhair 1990). Ainmníodh í don ngradam Ban-aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy i 1931 agus 1937.
29
Básanna
20er
Minder
Clár teilifíse Briotanach is ea Minder (1979 - 2009).
Foirgneamh coimeádta
Struchtúr cruach is coincréite a iniann imoibreoir núicléach, a dheartar chun brú is teocht an-ard a sheasamh, agus i gcás éigeandála, na sceithgháis radaighníomhacha a choimeád sáinnithe istigh ann. Is gá go seasfaidh an foirgneamh seo fórsaí seachtracha freisin, cosúil le creathanna talún, tuilte, gaotha arda, sneachta trom, agus pléascadh buamaí.
Teacht i gcoróin Bhriotanach
deas|250px|thumb|Ríchathaoir na bhFlaith Bíonn an Teacht i gcoróin Bhriotanach ag brath ar sliocht, gnéas (le haghaidh daoine a rugadh roimh Deireadh Fómhair 2011), dlisteanacht, agus creideamh. Tá cosc ar Caitlicigh a dhul ina rí nó banríon Sasana nó duine ar bith pósta le céile Caitliceach.
Josef Stefan
Fisicí a rugadh i Sveti Peter na hOstaire (Celovec inniu) ab ea Josef Stefan (24 March 1835 – 7 Eanáir 1893). Tá cáil air as a thaighde ar radaíocht teasa, a thosaigh sa bhliain 1879.
Saothar
Rinne Stefan amach dlí Stefan, no an Dlí Stefan-Boltzmann, ar bhonn turgnamhach le cur síos ar astú teasa ó dhromchla te. Astaítear teas i bhfoirm radaíochta infridheirge thar raon tonnfhad. Agus ábhar á théamh, astaíonn a dhromchla solas infheicthe chomh maith le radaíocht infridhearg.
De réir mar a ardaíonn teocht an dromchla, is amhlaidh a mhéadaíonn an chumhacht iomlán a radaítear ón dromchla te. Ag tosú leis an dlí seo, d'éirigh leis an chéad mheastachán maith a dhéanamh ar theocht dhromchlach na Gréine.
Lean fisiceoirí eile ag iarraidh bonn teoiriciúil a chur faoi dhlí Stefan, agus tháinig an saothar seo chun buaice le céim an-suntasach chun cinn sa bhfisic i dteoiric chandamach a chéadshaothraigh Max Planck i 1905.
Féach freisin
clé|mion|san Arkadenhof, ollscoil [[Vín]]
Richard Dix
B'aisteoir Meiriceánach é Richard Dix (18 Iúil 1893 – 20 Meán Fómhair 1949). Ainmníodh é don ngradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1931.
Córas héilealárnach na gréine
deas|250px|thumb|Córas héilealárnach na Gréine An fíoras go dtimpeallaíonn an domhan (is na pláinéid eile) an ghrian, ní hionann is an seanchreideamh go raibh an domhan fosaithe i lár na cruinne. Nicolaus Copernicus a chuir i gcás den chéad uair gurb amhlaidh a bhí, sa 16ú céad, agus ba é Galileo Galilei a chruthaigh é le ceann de na chéad teileascóip dá ndearnadh. Rinne Johannes Kepler grinnithe Galileo a fheabhsú, ag cruthú gur fithis éilipseach atá ag an domhan thart ar an ngrian.
John F. Kennedy
Bhí John Fitzgerald "Jack" Kennedy, Sr. (Gaeilge: Seán Mór Mac Gearailt Ó Cinnéide; 29 Bealtaine, 1917 - 22 Samhain, 1963), nó JFK mar a thugtar go minic air, ina 35ú Uachtarán ar na Stáit Aontaithe idir 1961 agus 1963, nuair a feallmharaíodh é. Eisean an duine ab óige a toghadh mar uachtarán riamh, agus an t-aon uachtarán Caitliceach a bhí ann (roimh Joe Biden).
An Domhnach
Is é An Domhnach an chéad lá den tseachtain de réir an traidisiúin Chríostaí, ach mar gur lá saoire é is é an dara lá den deireadh seachtaine é go coitianta. Rinneadh lá saoire de ionas go mbeadh Críostaithe in ann freastal ar an Aifreann (Caitliceach) agus comaoineach a ghlacadh.
John F. Kennedy
Tús a shaoil
Sheol sé go Londain, Sasana ar an 25 Meán Fómhair sa bhliain chéanna, in éineacht lena thuismitheoirí agus a dheirfiúr Kathleen Cavendish. Chláraigh sé le LSE (Scoil na hEacnamaíochta Londain) chun staidéar a dhéanamh ar gheilleagar polaitiúil ar feadh bliana faoin Ollamh Harold Laski, ach cuireadh san ospidéal é nuair a thit sé tinn. Mar thoradh, bhí ar Kennedy filleadh ar ais go dtí na Stáit Aontaithe. San fhómhar sa bhliain 1935, chláraigh sé le hOllscoil Princeton, New Jersey, ach d'éirigh sé tinn arís. Buíochán a bhí i gceist ag an am seo. San fhómhar an bhliain ina dhiaidh sin, thosaigh Kennedy ag freastal ar Ollscoil Harvard.
An Domhnach
De réir na féilire Greagóraí, ní thosaíonn aois nua ar an Domhnach. De réir na féilire Eabhraí, ní thosaíonn aon bhliain ar an Domhnach. Bíonn Aoine 13 le fáil in aon mhí a thosaíonn ar an Domhnach. De réir seantraidisiúin Ghiúdaigh is é an Satharn an tSabóid. Ina lán teangacha is ionann na focail atá ar 'Shatharn' agus ar ‘Shabóid,' cé go ndéanann eaglaisí ceartchreidmheacha idirdhealú idir an Satharn agus lá na Sabóide. Is annamh a thugann Caitlicigh an tSabóid ar an lá, ach is nós le go leor Protastúnach 'an tSabóid' a thabhairt ar an Domhnach.
John F. Kennedy
Tús a shaoil
Scríobh Kennedy a thráchtas "Why England Slept" sa bhliain 1940, ar eachtraí na mBriotanach agus an Comhaontú Munich. Theastaigh uaidh an tráchtas a choimeád san ollscoil ar dtús, ach chuir a athair ina luí air an tráchtas a fhoilsiú mar leabhar. D'fhág Kennedy Harvard agus céim bainte amach aige i gcúrsaí idirnáisiúnta i mí Meitheamh 1940. Foilsíodh an tráchtas sa bhliain chéanna, a bhí an-rathúil freisin.
An Domhnach
Is lá mór spóirt é an Domhnach. I SAM imrítear an pheil Dé Domhnaigh, agus Dé Sathairn agus Dé Luain freisin. (Imrítear peil choláisteach ar an Sathairn agus peil mheánscoile ar an Aoine.) Imrítear formhór na gcluichí Gaelacha (peil, iománaíocht agus camógaíocht) ar an Domhnach, agus is minic a athraítear am freastail sna séipéil nuair a bhíonn cluiche tábhachtach á imirt.
John F. Kennedy
Tús a shaoil
I bhfad níos déanaí, nochtadh go raibh Galar Addison ag Kennedy agus é ina fhear óg. Níor fhoilsíodh an t-eolas seo i rith a shaoil.
An Domhnach
Sa chuid den domhan a tháinig faoi anáil na Críostaíochta, is gnách le hoifigí stáit, le rialtais áitiúil, le cúirteanna agus eile dúnadh Dé Domhnaigh. Ní fada ó bhí sé ina raic sa Bhreatain nuair a chinn an rialtas go mbeadh cead trádála ag gnólachtaí áirithe Dé Domhnaigh, agus is annamh tráchtáil ar siúl Dé Domhnaigh i dtíortha a bhfuil traidisiún Caitliceach iontu. I SAM agus san Eoraip bíonn uaireanta oscailte na siopaí níos giorra de ghnáth ar an Domhnach.
I dtíortha Béarla craolaíonn a lán stáisiún teilifíse a gcuid clár polaitiúil Dé Domhnaigh. Bhíonn eagrán níos toirtiúla de na nuachtáin ar fáil ar an Domhnach, agus iris lándaite agus forlíonta spóirt agus cultúir leo go minic.
John F. Kennedy
Seirbhís mhíleata
clé|320x320px|thumb|Kennedy ar an PT-109. Isteach san airm S.A.M. leis sa bhliain 1941. Liostáil sé de a dheoin féin ar dtús, ach diúltaíodh é mar gheall ar na fadhbanna a bhí aige leis a dhroim. Glacadh Kennedy isteach sa chabhlach san Fhómhar an bhliain chéanna, agus tá seans ann gur úsáid a athair a chuid tionchar. Ina mheirgire dó, thosaigh Kennedy ag obair san oifig a thóg nuacht agus eolas don Rúnaí an Chabhlaigh. B'é sin an obair a bhí á dhéanamh aige nuair a d'ionsaigh na Seapánaigh Pearl Harbor. D'fhreastail Kennedy ar an "Naval Reserve Officers Training School" agus "Motor Torpedo Boat Squadron Training Center". Ansin seoladh é ar dualgas i bPanama ar dtús, agus ansin an throid san Aigéan Ciúin. Ghlac Kennedy páirt i gcúpla misean anseo, agus bronnadh céim leifteanant air, i gceannas ar thoirpéad-bháid patróil.
San oíche ar an 2 Lúnasa 1943, bhí bád Kennedy, an PT-109, ag glacadh páirt i ruathar in aice le New Georgia, nuair a bhuail scriostóir Seapánach é. Caitheadh Kennedy trasna an mbád, agus ghortaigh sé a dhroim arís. Cé go raibh sé gortaithe, thóg Kennedy saighdiúir gortaithe eile ar feadh trí mhíle san aigéan, go dtí oileán. Thit Kennedy gan mheabhair anois is arís i rith an crá, ach bhí sé ábalta é féin agus a chomhalta a shábháil. Mar aitheantas ar na heachtraí seo, bronnadh an "Navy and Marine Corps Medal" air. mion|Lieutenant JF Kennedy agus a 'Purple Heart', circa 1945|cléNa boinn eile a bhuaigh Kennedy le linn an Dara Cogadh Domhanda ná an "Purple Heart", "Asiatic-Pacific Campaign Medal", agus an "World War II Victory Medal". Scaoileadh amach é sa bhliain 1945, agus ghéill na Seapánaigh cúpla mí níos déanaí.
Norah McGuinness
Ealaíontóir ba ea Norah McGuinness a rugadh i nDoire ar 7 Samhain 1901. Chuaigh sí chuig an Metropolitan School of Art. Phós sí Geoffrey Phibbs agus fuair siad colscaradh i 1930. Ó 1937-39 bhí ina cónaí i Nua-Eabhrac ach bhog sí air ais chuig Éire i 1939.
John F. Kennedy
Polaitaíocht
mion|Pósadh: John F. Kennedy agus Jacqueline Bouvier|clé Tháinig John F. Kennedy slán as an gcogadh, ach cailleadh a dheartháir Joseph P. Kennedy, Jr. ar an 12 Lúnasa, 1944. De bharr seo, cuireadh níos mó brú ar John tús a chur leis a shaol sa pholaitíocht.
Sa bhliain 1946, d'éirigh James Michael Curley as a shuíochán, agus bhí bua láidir ag Kennedy. Chaith Kennedy sé bliana as seo amach ina fheisire, ag vótáil i gcoinne an Uachtaráin Harry S Truman agus a pháirtí féin uaireanta.
Norah McGuinness
Fuair sí bás ar 22 Samhain 1980 (79).
John F. Kennedy
Polaitaíocht
Ar an 12 Meán Fómhair 1953, phós Kennedy Jacqueline Lee Bouvier. Lean na fadhbanna a bhí aige leis a dhromlach ar aghaidh, agus seoladh é faoin scian go minic i rith an dá bhliain ina dhiaidh. Bhí an t-ádh air nár chailleadh é, i rith an tréimhse seo.
Mar thoradh, bhí Kennedy as láthair ón tSeanad go minic. Bhí fadhb ag Kennedy sa bhliain 1954 nuair a bhí an Seanad réidh McCarthy a cháineadh, agus níor chaith sé vóta mar bhí sé san ospidéal arís. Leis an eachtra seo, rinneadh a lán dochar dó.
Toghchán 1960
thumb|Uachtarán nua Kennedy agus [[Dwight D. Eisenhower|Eisenhower sa bhliain 1960.|clé]]
Sa bhliain 1960, d'fhógair John F. Kennedy go mbeadh sé ag dul isteach sa thoghchán, chun a bheith ina uachtarán ar na Stáit Aontaithe. Chun áit a bhuaigh ina iarrthóir don pháirtí Daonlathach, bhí comórtas deacair aige ón Seanadóir Hubert H. Humphrey as Minnesota, an Seanadóir Lyndon B. Johnson as Texas agus Adley Stevenson.
D'éirigh Kennedy as an gcomórtas mar iarrthóir inghlactha. Fógraíodh é ar an 13 Iúil 1960 go mbeadh Kennedy an iarrthóir a bheadh ag glacadh páirt sa toghchán. D'ainneoin na caismirte a bhí eatarthu níos luaithe, roghnaigh Kennedy Johnson ina iarrthóir don leas-Uachtaránacht. Bhí tacaíocht an-láidir ag Johnson i ndeisceart na tíre, rud a bhí de dhíth go géar ar Kennedy. Na príomhchúrsaí a raibh siad ag caint faoi ná an geilleagar, Caitliceachas Kennedy, Cúba, agus na dúshláin a bhí ann i gcoinne Aontas na Sóivéide.
Phléigh Kennedy agus a theagmhálaí Richard Nixon ón Pháirtí Poblachtach na cúrsaí seo le chéile i rith an chéad díospóireacht uachtaránachta a bhí le feiceáil ar an teilifís. Bhí cuma mí-chompordach agus corraitheach ar Nixon, agus cheap formhór an lucht féachana go raibh an bua ag Kennedy, é a bhí socair agus féinmhuiníneach. Eachtra stairiúil a bhí ann pé scéal é, agus bhí páirt tábhachtach ag an teilifís i bpolaitíocht as seo amach. mion|searmanas insealbhaithe, 20 Eanáir 1961|clé
Uachtaránacht
Rinneadh 35ú uachtarán de ar an 20 Eanáir 1961. Ag an searmanas, d'iarr Kennedy ar mhuintir na tíre a bheith fuinniúil ar son na tíre, leis na bhfocail stairiúil, "Ask not what your country can do for you, ask what you can do for your country". D'iarr sé freisin ar náisiúin an domhain aontú le chéile chun troid i gcoinne na comh-naimhde a bhí acu - an tíorántacht, an bhochtaineacht, galar, agus cogadh féin. clé|thumb|JFK ag buaileadh le [[Nicíte Cruistsiof i Vín i mí Meitheamh, 1961.]]
Cúba agus Scannal Bhá na Muice
Ar an 17 Aibreán 1961, thóg Kennedy an t-ordú ionradh a thosaigh ar Chúba. Le tacaíocht ón Central Intelligence Agency (CIA), d'fhill 1,500 deoraí Chúbacha a bhí ag traenáil i Meiriceá ar ais go dtí an t-oileán chun an ruaig a chur ar Fidel Castro ("Briogáid 2506" an t-ainm a bhí orthu). Níor thóg na Meiriceánaigh aon aerthacaíocht do na saighdiúirí, áfach, agus chuir an tacaíocht láidir a bhí ag Castro iontas orthu freisin. Chomh maith le sin, rinneadh roinnt botúin tábhachtacha. Mar sin, ar an 19 Aibreán 1961 bhí formhór na n-ionsaitheoirí maraithe nó faoi ghlas ag Castro. B'éigean do Kennedy idirbheartaíocht a dhéanamh le Castro chun na 1,189 marthanóir a scaoileadh saor. D'aontaigh Cúba fiche mí ní ba déanaí, nuair a thug na Meiriceánaigh $53 milliúin i mbia agus leigheas dóibh ar malairt. Eachtra a chur an-aiféaltas ar Kennedy ab ea é seo, cé go raibh sé sásta an locht ar fad a ghlacadh.
Géarchéim na nDiúracán i gCúba
Thosaigh Géarchéim na nDiúracán i gCúba ar an 14 Deireadh Fómhair 1962, nuair a thóg spiair-eitleán Meiriceánach U-2 grianghraif ina raibh láithreán [Diúracán balaistíoch|diúracáin]] le feiceáil faoi thógáil i gCúba. Bhí rogha deacair ag Kennedy - ba mhaith leis ionsaí a dhéanamh ar an láithreán, ach ba seans ann go mbeadh cogaidh in aghaidh an Aontas Sóivéadach mar thoradh. Cuireadh brú ar Kennedy ionsaí a dhéanamh, ach sa deireadh roghnaigh sé imshuí a chur ar an oileán. clé|mion|McNamara agus Kennedy Tréimhse corraitheach ab ea é, agus bhí an cuma air go mbeadh cogadh núicléach ag briseadh amach ag am éigean. Thosaigh Kennedy ag plé an fhadhb le Nicíte Cruistsiof, agus bhí comhaontú acu tar éis seachtain. Bhain Cruistsiof na diúracáin amach as gCúba, agus gheall Kennedy nach mbeadh ionradh ar bith ar Chúba arís. Deirtear gur aontaigh Kennedy faoi rún diúracáin Meiriceánacha a thóg amach as an Tuirc sé mí níos déanaí.
Tone Inné agus Inniu
Leabhar Gaeilge leis an scríbhneoir Máirtín Ó Cadhain, a d'fhoilsigh Coiscéim sa bhliain 1999 é Tone Inné agus Inniu.
Is féidir tuiscint Uí Chadhain ar an traidisiún poblachtach a mheas sa saothar. Tá an téacs bunaithe ar léacht a thug an Cadhnach do Chumann Wolfe Tone sa bhliain 1963, nuair a bhí ceiliúradh á dhéanamh ar Tone. Déantar plé ann faoi oidhreacht 1798. Dar le Liam Mac Cóil tá sé lán le stair, anailís, scéalta pearsanta, tuairimí agus sciolladóireacht. Faoi chlúdach bog atá an leabhar.
John F. Kennedy
Peace Corps
Ceann de na céad eachtraí a rinne Kennedy nuair a bhí san oifig é, b'é bunú an "Peace Corps". Sa chlár seo, chuir na Meiriceánaigh cabhair ar fáil don Tríú Domhan in oideachas, feirmeoireacht, leigheas agus tógáil. clé|mion|Kennedy i 1961 agus léarscáil CIA
Vítneam
Bhain Kennedy úsáid as na seirbhísí míleata chun troid i gcoinne an chumannachais. Ba mhaith leis seasamh láidir a dhéanamh i Vítneam, agus mar sin thug sé tacaíocht pholaitiúil, eacnamaíochta agus mhíleata don rialtas i Vítneam Theas. Seoladh 18,000 "comhairleoir" míleata agus na "U.S. Special Forces" go dtí an réigiún. Lean an feachtas ar aghaidh ar feadh blianta. Bhí saighdiúirí Meiriceánacha ag troid go díreach sa chogadh ar feadh blianta i ndiaidh Kennedy.
Sa bhliain 1963, mhéadaigh Kennedy an tacaíocht mhíleata, ach níor éirigh sé go maith. I mí Iúil, bhí géarchéim pholaitiúil i Vítneam. Shocraigh Kennedy ar ruaig a chur ar uachtarán na tíre, Ngo Dinh Diem, le coup d'état. mion|26 Meitheamh 1963 i mBeirlín|clé
Óráid i mBeirlín Thiar
clé|mion|Rudolph Wilde Platz, 26 Meitheamh 1963 Ar an 26 Meitheamh 1963, chuaigh Kennedy ar chuairt reatha go dtí Beirlín Thiar. Bhí na sluaite daoine amach ar na sráideanna, agus thóg Kennedy óráid i gcoinne an chumannachais. Deirtear go raibh daoine ar an taobh eile den bhalla ag tabhairt bualadh bos dó, chun agóid a dhéanamh i gcoinne na Rúiseach.
Dúirt Kennedy go léirigh an balla loiceadh an chumannachais. Tá cáil ag an óráid inniu mar gheall ar na bhfocail stair iúla "Ich bin ein Berliner". Thug uachtarán SAM Beirlíneach air féin, ag léiriú a chuid tacaíochta do mhuintir iarthar na cathrach.
Labhair SAM go láidir in éadan an bhalla. Ach ní dhearna siad ní ba mhó ná sin. Cinnte bhí eagla orthu go dtosófaí cogadh. Ach ba léir go raibh an babhta seo den chogadh fhuar bainte ag na Sóivéadaigh. thumb|JFK in Éirinn sa bhliain 1963|clé
Éire
Ba de bhunadh Éireannach é Kennedy, agus tugadh fearadh na fáilte roimh John f. KEnnedy nuair a thug sé cuairt ar Éirinn sa samhradh i 1963, an chéad Uachtarán ar Stáit Aontaithe Mheiriceá a rinne amhlaidh. clé|mion|28 Meitheamh i gCorcaigh Bhí an tUachtarán Kennedy ag filleadh ar an áit ónar thug a shin-sheanathair, Patrick Kennedy, aghaidh ar Mheiriceá in 1848 le linn an Ghorta Mhóir. Le linn an turais chorraithigh seo a mhair ceithre lá, chruinnigh daoine thart ar an Uachtarán Kennedy ina sluaite ag iarraidh gearrfhéachaint a fháil air. Bhí na sráideanna plódaithe le lucht deamhéine a raibh bratacha Éireannacha agus Meiriceánacha ina nglac acu. Mar chuid den turas, thug an tUachtarán Kennedy cuairt ar  a bhaile dúachasach i mBaile Fearainn, Contae Loch Garman, Thug sé cuairt chomh maith ar phort Ros Mhic Thriúin, áit ar thug a shin-sheanathair faoin aistear farraige go Meiriceá in 1848 clé|mion|28 Meitheamh i gCorcaigh Níos déanaí, thug sé óráid d'Oireachtas Éireann i mBaile Átha Cliath agus. Bhuail sé le hUachtarán Éamon de Valera, agus bhunaigh siad an "American Irish Foundation" le chéile, chun naisc a chur chun cinn idir na tíre. Teaghmas suntasach i nua-stair na hÉireann ab ea a chuairt ar Éirinn.
Feallmharú
Tamall gairid i ndiaidh a chuairte ar Éirinn, feallmharaíodh an tUachtarán Kennedy in Dallas, Texas. B'é Lee Harvey Oswald an duine a bhí cúisithe as feallmharú John F. Kennedy, ar 22 Samhain 1963, i nDallas, Texas.
Riddick Bowe
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Riddick Lamont Bowe a rugadh ar 10 Lúnasa, 1967 i mBrooklyn, Nua-Eabhrac.
John F. Kennedy
Feallmharú
Bíonn díospóireacht agus argóint ar siúl i gcónaí faoin eachtra seo, faoi na sonraí agus na cúiseanna. Dúirt Oswald féin nach raibh sé ach ina cheap milleáin, agus níor mharaigh sé éinne ar chor ar bith. Rialaigh an House Select Committee on Assassinations (HSCA), a chruinnigh idir 1976 agus 1979, go raibh Oswald ciontach. Ach, mhaígh siad freisin go raibh Oswald páirteach i dteoiric comhcheilge. Sa bhliain 2002, níor cheap ach 32% de na Meiriceánaigh go ndearna Oswald an jab ina aonar.
Ionsaí buamála ar scoil i gCabúl (2021)
Ar 8 Bealtaine 2021, maraíodh 68 duine ar a laghad agus gortaíodh breis is 150 duine in ionsaí buamála a déanadh ar scoil do chailíní i gCabúl, príomhchathair na hAfganastáine. Maraíodh agus gortaíodh mic léinn den chuid is mó. Bhí na cailíní ar a slí abhaile ón scoil nuair a tharla an chéad phléasc. Buama a bhí curtha isteach i gcarr taobh amuigh den scoil a bhí ann. Phléasc buamaí seiftithe cois bóthair tamaill ina dhiaidh. mion|clé|Cuimhneachán Cuireadh na cailíní óga i reilig a bhí suite ar mhullach cnoic i gCabúl an lá dár gicionn.
Ionsaí seicteach
Tharla an t-ionsaí sa cheantar ina mhaireann an pobal mionlaigh Hazara. Moslamaigh Siaigh den chuid is mó is ea iad, a thacaigh na Meireacánigh le linn na 2000idí agus 2010idí. Ionsaí seicteach a bhí i gceist. Cuireadh an milleán ar an Stát Ioslamach, de chuid na Sunnaíoch. Déanann míleataigh ionsaí ar lucht Hazara go minic.
mion|clé|Agóid
Bhí an milleán ar dtús curtha ag Uachtarán na tíre Ashraf Ghani ar cheannaircigh an Talaban. Ach shéan an Talaban gurbh iad ba chiontaí leis an ionsaí agus ghlac an Stát Ioslamach an fhreagracht as.
Cáineadh
Bhí cáineadh déanta go hidirnáisiúnta ar an ionsaí. Mar shampla, dúirt an tAire Gnóthaí Eachtracha, Simon Coveney, go raibh sé suaite ag an scéal agus go gcaithfear deireadh a chur leis an bhforéigean sa cheantar.
Meisitint
mion|Buachaill ag léamh, meisitint le Wallerant Vallant ón 17ú haois Teicníocht greanadóireachta is ea an mheisitint, a fionnadh timpeall 1640, a tháirgeann iarmhairtí tonúla in ionad iarmhairtí líneacha, agus a bhí áisiúil chun péintéireacht ola a atáirgeadh. Chuir an ghrianghrafadóireacht nua as feidhm í sa 19ú céad.
Lá Eorpach na dTeangacha
Ceiliúrtar Lá Eorpach na dTeangacha gach bliain ar 26 Meán Fómhair, chun éagsúlacht teanga agus tuiscint idirchultúrtha a cur chun cinn. Is cuid thábhachtach d’oidhreacht shaibhir chultúrtha na hEorpa í an éagsúlacht seo. clé|mion|[[Comhairle na hEorpa]] clé|mion clé|mion|Europäische Tag der Sprachen in Sanok, 2012
An togra
Is togra de chuid an AE agus Chomhairle na hEorpa é Lá Eorpach na dTeangacha. In 2001, chinn an tAontas agus Comhairle na hEorpa an Lá a cheiliúradh gach bliain ar an 26 Meán Fómhair, le gach cineál imeachta ar siúl chun foghlaim teangacha a chur chun cinn ar fud AE. Tá an tionscnamh sin ceaptha chun feasacht a mhúscailt i measc an phobail i gcoitinne i dtaobh na dteangacha iomadúla a labhraítear san Eoraip agus chun iad a spreagadh chun teangacha a fhoghlaim.
Cuireadh an fhéile ar an bhfód don chéad uair sa bhliain 2002. clé|mion
Imeachtaí
Bíonn imeachtaí difriúla ar siúl i dtíortha ar fud na hEorpa le ceiliúradh a dhéanamh ar na teangacha sin, idir oícheanta scannán, preabchaiféanna teanga, léachtaí, ceardlanna do pháistí  agus eile. Ar bhonn pearsanta, is féidir dinnéar nó cóisir theangacha a reáchtáil le cairde sa bhaile, tús a chur le foghlaim nó athfhoghlaim teanga, nó fiú leabhar i dteanga eile a léamh.
30
Básanna
30er
Foirm chaighdeánach
Sa mhatamaitic, uimhir sa bhfoirm A × 10 n, agus 1 ≤ A ≤ 10 is n ina shlánuimhir dhearfach nó dhiúltach. Tá an fhoirm seo an-áisiúil chun uimhreacha an-mhóra is an-bheaga a scríobh. Mar shampla, 5,000,000,000 = 5 × 10 9, agus 0.000000005 = 5 × 10 -9.
Banshees of Inisherin
Suite ar oileán ficseanúil le linn an Chogaidh Chathartha, insíonn an scannán, The Banshees of Inisherin, scéal Phádraic (Colin Farrell) agus Choilm (Brendan Gleeson), beirt a bhí an-mhór lena chéile i gcónaí go dtí gur chuir duine acu críoch thobann leis an gcairdeas. Bíonn tionchar mór aige sin orthu beirt.
Léiriúcháin
Is é The Banshees of Inisherin an chéad scannán ag an an dramadóir agus stiúrthóir Martin McDonagh atá suite in Éirinn. Rinneadh The Banshees of Inisherin a scannánú in 2021 ar Inis Mór agus Acaill. Is é McDonagh, fear de bhunadh Chonamara, a scríobh agus a stiúir an scannán agus na haisteoirí Brendan Gleeson  agus Colin Farrell atá sna príomhpháirteanna ann (d’oibrigh an triúr le chéile cheana ar an scannán In Bruges). Tá Kerry Condon agus Barry Keoghan agus an t-aisteoir Bríd Ní Neachtain ar thriúr eile de na príomhaisteoirí sa scannán.
Gradaim
Bronnadh trí Golden Globe ar an scannán in Beverley Hills in Los Angeles i mí Eanáir 2023,
Jean-Claude Izzo
File, iriseoir agus úrscéalaí as Marseille ba ea Jean-Claude Izzo (Marseille 20 Meitheamh 1945 – Marseille 26 Eanáir 2000).
Saothar
Scríobh Izzo filíocht go hairithe sna 1970-1990idí.
Bhain sé cáil amach go tobann in 1995 nuair a foilsíodh an scéinséir Kíor Thuathail (Total Khéops) sa sraith Fhrancach  Série noire de chuid Gallimard. Tháinig a húrscéalta Chourmo agus Solea amach níos déanaí, an dhá leabhar eile sa tríológ. Is é Montale príomhcharachtar na tríolóige, póilín. Portráid ilghnéitheach de Marseille ag deireadh an chéid seo caite atá sa leabhar seo, an chathair inar fhás an t-údar féin aníos. Castar orainn coirpigh agus daoine gránna den uile chineál agus muid ag leanacht Montale trí chúlsráideanna dorcha na cathrach – idir phóilíní cama, an Maifia, antoiscigh chreidimh, phéidearastaigh, chiníochaithe agus eile.
Scannánaíodh Kíor Thuathail don teilifís faoin teideal Fabio Montale in 2001 agus don phictiúrlann faoin teideal Total Khéops in 2002.
Ar an drochuair bhuail ailse sceadamáin Izzo agus d'éag 26 Eanáir 2000, in aois 54 dó.
Gaeilge
D'fhoilsigh Leabhar Breac Kíor Thuathail, leagan Gaeilge de Total Khéops le Jean-Claude Izzo sa bhliain 2017 agus Siúrmó (Chourmo),   aistrithe ag Bernadette Nic an tSaoir sa bhliain 2023
An Áise
thumb|An Áise Is í an Áise an chuid lárúil agus oiriúl don mór-roinn Eoráise, sainítear í le baineadh as an leithinis Eorpach. Go geolaíoch agus go tíriúil, ní mór-roinn nó fo-mhór-roinn í an Áise.
San Áise mar scairt pholaitiúil, is éard atá ann ná an chúid sin den Eoráise agus na hoileáin aiceanta san Aigéan Indeach agus san Aigéan Ciúin, in a lán cásanna seachas an Rúis.
An Danmhairgis
Is teanga Lochlannach oirthearach í an Danmhairgis (Danmhairgis: dansk); labhraítear í sa Danmhairg, in Oileáin Fharó, sa Ghraonlainn agus i Schleswig-Holstein sa Ghearmáin.
Cosúil leis na teangacha Lochlannacha eile d'fhorbair an Danmhairgis as an tSean-Lochlainnis. Is iad an Danmhairgis agus an tSualainnis atá bunaithe ar chanúintí oirthearacha na Sean-Lochlainnise. Níor tháinig aon chineál Danmhairgis chaighdeánaithe chun saoil roimh an séú haois déag. Le teacht an Reifirméisin agus an chlóphreasa, áfach, tosaíodh ag baint úsáid an chaighdeáin as an gcineál teanga a bhí ag labhairt ag an uasaicme agus ag lucht an ardoideachais i gCóbanhávan. Chuaigh an caighdeán seo i bhfairsinge trí na scoileanna, ach má chuaigh, bhí an-ról ag an nGearmáinis agus ag an Laidin ar feadh i bhfad ina dhiaidh sin féin. Nuair a chaill an tír a lán tailte don tSualainn, thosaigh na tírghráthóirí ag cur na Danmhairgise chun cinn mar shiombail don dúchas Danmhargach, agus ón 18ú haois ar aghaidh bhí litríocht á scríobh agus á cruthú sa teanga. Dá réir sin, tá an chuid is mó de na canúintí traidisiúnta imithe inniu, agus iad tar éis géilleadh don teanga chaighdeánaithe.
Ailtirí na hAiséirghe
Páirtí polaitiúil Éireannach ab ea Ailtirí na hAiséirghe. Páirtí beag náisiúnach agus faisisteach ab ea é. Bhunaigh Gearóid Ó Cuinneagáin an páirtí sa bhliain 1942. Bhí an páirtí ag iarraidh stát ollsmachtach Críostaí a chruthú.
An Danmhairgis
Tá an Danmhairgis thar a bheith saibhir i ngutaí a aithnítear thar a chéile mar fhóinéimí: seacht gceann is fiche ar fad. Thairis sin, is minic nach bhfuil de dhifríocht idir dhá fhocal ach an rud ar a dtugtar stød, cineál dath laraingeach a chuirtear le guta. Níl sé furasta cur síos a thabhairt ar an gcóras fuaimeanna seo leis na litreacha a úsáidtear sa Danmhairgis, agus mar sin níl sé éasca an fuaimniú ceart a bhaint as an teanga scríofa ach an oiread.
Ailtirí na hAiséirghe
Ba iad aidhmeanna an pháirtí ná San fhadtéarm bhí Ailtirí na hAiséirghe ag iarraidh go mbeadh Éire faisisteach mar stát "miseanach-idé-eolaíoch" a bheadh ábalta a chuid polasaithe (polaitíocht ollsmachtach agus prionsabail sóisialta Críostaí) a spreagadh timpeall an domhain.
An Danmhairgis
Ón taobh eile de tá gramadach na Danmhairgise sách simplí. Níl iarmhíreanna pearsanta ag na briathra, agus cé go raibh trí inscne sa tSean-Lochlainnis, níl ach dhá cheann sa Danmhairgis, ós rud é go bhfuil an t-idirdhealú idir an fhirinscne agus an bhaninscne imithe ar fad.
Ailtirí na hAiséirghe
Bhí siad sásta tacú leis na Naitsithe agus an Dara Cogadh Domhanda ar siúl. "Cumann frith-Ghiúdach" a thugadh orthu. Bunaíodh roinnt mhaith páirtithe den eite dheis sna 1940í in Éirinn, Ailtirí na hAiséirghe ina measc, ach níor éirigh le páirtí ar bith dóibh.
Ray Mercer
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Raymond Anthony Mercer a rugadh ar 4 Aibreán 1961 i Jacksonville, Florida.
Ionsaithe seicteacha, 29 Iúil - 2 Lúnasa 1976
Tharla ionsaithe seicteacha ar 29 Iúil - 2 Lúnasa 1976 i dTuaisceart Éireann le linn an dTrioblóidí.
Eachtraí
Dúnmharaíodh triúr Caitliceach, Daniel McGrogan (27), Joseph Watson (65) agus Thomas Hall (62), nuair a phléasc buama sa Whitefort Inn, Andersonstown.
Ailtirí na hAiséirghe
Níor bhuaigh an páirtí suíochán Dála in olltoghcháin 1943 nó 1944. Toghadh naonúr iarrthóirí den pháirtí (as 31) i dtoghcháin áitiúla 1945. Fuair an páirtí níos mó ná 11,000 vóta príomhroghanna. Bhí aird an phobail ar an bpairtí mar gheall ar an bpáirt a bhí acu i gciréaibeacha 'Lá V-E' i mBaile Átha Cliath ar 8 Bealtaine 1945.
Ionsaithe seicteacha, 29 Iúil - 2 Lúnasa 1976
Eachtraí
An lá céanna, dúnmharaíodh Robert Scott, (28) Protastúnach, ball den UDR, ar a fheirm i Mhuine Mór.
Ailtirí na hAiséirghe
Thacaigh Earnán de Blaghd, Oliver J. Flanagan, agus James Joseph Walsh leis an bpáirtí. Bhí Seán Treacy (Ceann Comhairle na Dála níos déanaí), Brian Cleeve (úrscéalaí), Terence Gray (fealsamh) agus Breandán Ó hÉithir (craoltóir agus údar) ina mbaill den phaírtí sna 1940í.
Tháinig meath ar Ailtirí na hAiséirghe tar éis scoilte sa pháirtí timpeall deireadh na bliana 1945. Tharla cruinniú deireanach an pháirtí sa bhliain 1958 ach foilsíodh nuachtán an pháirtí go dtí na 1970í.
Ionsaithe seicteacha, 29 Iúil - 2 Lúnasa 1976
Eachtraí
Mharaigh naoscaire Thomas Cush, (52) RUC agus Protastúnach i Lurgan.
Mharaigh an UDA William John Bovaird (33), Protastúnach (ó dhúchas) a bhí ina chónaí le Caitliceach (Annalee Street, Lower Oldpark).
Corydoras splendens
Is iasc fionnuisce trópaiceach é an Corydoras splendens (Gaeilge:cat mara iathghlas) a bhaineann leis an bhfo-fhine Corydoradinae den fhine Callichthyidae a thagann ó dhúchas ó Abhantrach na hAmasóine i Meiriceá Theas. Glaodh Brochis splendens air go traidisiúnta. Tá an t-iasc le feiceáil ar stampa sa Bhrasaíl.
Tacsanomaíocht
Chuire François Louis de la Porte, comte de Castelnau síos air mar Callichthys splendens ar dtús sa bhliain 1855. Glaodh go coitianta Brochis coeruleus ar an speiceas seo uair amháin. Ba é WA Gosline an chéad duine a cheap go raibh an dá speiceas mar an gcéanna sa bhliain 1940, ach b'iad an bheirt Njiseen & Isbrücker a chuir an dá cheann le chéil sa bhliain 1970, ag tabhairt cúiseanna leordhóthanach leis sin a dhéanamh. Cuireadh síos ar an speiceas mar Brochis splendens, go dtí gur ath-rangaíodh an chuid is mó den na chait mhara a bhí rangaithe roimhe seo mar Brochis go Corydoras. Is é an t-aicmiú aitheanta reatha ná Corydoras splendens.
An Danmhairgis
Ceanada
Sa bhliain 2011 bhí Danmhairgis ó dhúchas ag 14,145 duine i gCeanada, uimhir a bhí laghdaithe ó na 18,735 duine a raibh an teanga acu sa bhliain 2006.
Corydoras splendens
Dáileadh
Tá an t-iasc seo nádúrtha go dtí réimsí uachtair d'Abhantrach na hAmasóine. Áirítear leis seo an Ucayali go Pucallpa, an Ambiyacu, agus an ceantar thart ar Iquitos i iarthar na Brasaíle, oirdheisceart na Colóime, oirthear Eacuadór agus oirthear Pheiriú.
An Danmhairgis
An Danmhairg
Is í an Danmhairgis an teanga náisiúnta agus an teanga oifigiúil sa Danmhairg.
An Gearmáin
Is teanga aitheanta mhionlaigh í an Danmhairgis sa Gearmáin. Is i Schleswig-Holstein atá am chuid is mó de na cainteoirí lonnaithe toisc go bhfuil an stát sin suite i gcóngar don Danmhairg. Meastar go bhfuil Danmhairgis líofa ag 10,000-20,000 duine i Schleswig-Holstein. Tá sé deacair a rá an bhfuil an teanga ó dhúchas acu siúd, nó ní bhíonn sí á labhairt sa bhaile acu - déanann an mionlach Danmhargach staidéar ar an Danmhairgis mar theanga oidhreachta, agus ní labhraíonn siad í ach i gcumainn chultúrtha Dhanmhargacha agus ag imeachtaí Danmhargacha.
An Ghraonlainn
Labhraíonn timpeall ar 12% de dhaonra na Graonlainne an Danmhairgis mar chéad teanga.
Corydoras splendens
San uisceadán
Is speiceas coitianta é an cat mara iathghlas in uisceadáin fhionnuisce.
An Danmhairgis
S.A.M.
De réir an American Community Survey 2006-2010 bhí an Danmhairgis ó dhúchas ag 29,085 duine i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí cónaí ar 21.4% (6,220 duine) de na cainteoirí Danmhairgise i gCalifornia.
Dinnseanchas
Is cnuasach scéalta ainmeolaíochta é an Dinnseanchas (Sean-Ghaeilge Dindsenchas) i Luathlitríocht na hÉireann, a thugann cur síos ar bhunúis na logainmneacha, agus ar thraidisiúin na n-imeachtaí agus na bpearsana gaolta leo. Is foinse ar leith é an Dinnseanchas i bhfoghlaim Mhiotaseolaíocht na nGael, de bharr gníomhartha na ndaoine miotasacha agus seanscéalacha a insítear ann.
Saothair
Caomhnaítear sa Dinnseanchas 176 dán (Dinnseanchas aoi), i dteannta le roinnt tráchtas agus scéalta próis (Dinnseanchas próis).
Is léir gur béaloideas é an Dinnseanchas, mar sin idir spreagadh cuimhneacháin agus siamsa is ea iad. Ní fíorstair na logainmneacha iad. Go minic, fraomhaítear an míniú ón ainm, agus ní den ainm, go háirithe más ainm níos sine ná Meán-Ghaeilge na bhfilí atá i gceist. I gcásanna eile, is amhlaidh gur chum filí an Dinnseanchais logainm nua, muna raibh an t-ainm cruinn ar eolas acu.
Tugann anailís chruinn le fios go bhfuil bunús réamh-Chríostaí don chuid is mó desna scéalta. Tá go leor logainmneacha ann a bhí dearmadta i mbéil na ndaoine leis an 5ú haois, nuair a thosaigh méadú suntasach de thaifead scríofa na Gaeilge. Ar a bharr sin, tá Contae an Chláir mar chuid de Chúige Chonnacht, a thugann le fhios dáta roimh c. AD 610 agus Cath Chnoc Loinge. Tá tagairtí Chríostaithe in easnamh go formhór, chomh maith le miotais Gréag-Rómhánaigh faoi ainghníomh págánach a bhaineann leis an tionchar sin.
Ba chuid thábhachtach d'oideachas na scothaicme in Éirinn ársa é eolas an cheantair máguaird. Ba chuid de chleachtaí míleata é an dinnseanchas, de bharr riachtanas na tíreolaíochta don dream seo. B'eolas riachtanach chomh maith é do na filí, gur ghá bheith ar a gcumas ceisteanna faoi bh8unúis na logainmneacha a fhreagairt mar chuid dá ndualgais ghairmiúla. Mar thoradh san, is amhlaidh gur mhéadaigh an Dinnseanchas de charnadh, tiomsaithe i scoileanna mar áis oideachas tíreolaíochta.
Ríchathaoir
deas|250px|thumb|Ríchathaoir Is cathaoir deasghnách le haghaidh flaith, easpag, nó duine den chineál céanna í ríchathaoir.
An India
Is tír í an India (nó Poblacht na hIndia nó an Ind uaireanta) i ndeisceart na hÁise. Is í an seachtú tír ar domhain ó thaobh achair de agus an dara tír ó thaobh daonra. Is í an daonlathas is mó ar domhain.
Sanasaíocht
Tagann an t-ainm "an India" ón Iondúis, atá díorthaithe ón fhocal Sean-Pheirseach Hindu, ón Sanskrit Sindhu, an t-ainm stair iúil áitiúil d'abhainn na hIondúise. Thug na sean-Ghréigigh Indoi (Ινδοί) (pobal na hIondúise) ar na hIndiaigh.
Tíreolaíocht
Tá imeallbhord 7,517 ciliméadar ag an India ar an Muir Arabach, ar an Aigéan Indiach agus ar Bhá Beangál. Tá teorainn aici leis an bPacastáin, Sín, Neipeal, Bútain, Banglaidéis agus le Maenmar. Tá oileán Shrí Lanca suite amach ó chósta oirdheisceart na hIndia.
Polaitíocht
Is poblacht í an India agus 29 stát agus seacht gcríoch aontais inti. Is daonlathas parlaiminteach é.
Geilleagar
Bhí an 12ú geilleagar is mó ag an India sa bhliain 2008. Cé go bhfuil geilleagar láidir eascarthach ag an tír, tá an bochtanas, an neamhlitearthacht, agus an galar fós ann mar fhadhbanna mhóra.
Teangacha na hIndia
Is stát iolraíoch ilteanga ch il-eitneach í an India sa lá atá inniu ann.
Is iarchoilíneacht de chuid na Fraince í Pondicherry agus tá cúpla focal Fraincise á labhairt fós ann.
Stáit
Is iad na Stáit seo a leanas ballstáit an India:
Stair
Aithníodh fo-ilchríoch na hIndia ó thaobh saibhris trádála agus saibhris cultúrtha ar feadh i bhfad. Is ann a bhí sibhialtacht ghleann na hIondúise lonnaithe agus is réigiún bhealaí trádála stairiúla agus impireachtaí stair iúil í freisin.
Tháinig ceithre reiligiún mór ón fo-ilchríoch - an Hiondúchas, an Búdachas, an Jaineachas agus an Sicheachas agus tháinig an Sóróstarachas, an Giúdachas, an Chríostaíocht agus an tIoslam roimh 1000AD.
19ú haois
Diaidh ar ndiaidh ón 18ú haois amach, nascghabh Comhlacht na hIndiacha Thoir an fo-ilchríoch agus ba choilíneacht na Ríochta Aontaithe í ó lár an 19ú haois.
1940idí: Críochdheighilt, Trasimirce agus Cinedhíothú
Cuireadh críochdheighilt i bhfeidhm ar an Phacastáin agus India sa bhliain 1947. Bunaíodh an Phacastáin agus an India, na tíortha chomharbais. Roinneadh Puinseáb, mar a bhí, eatarthu. mion|Nuachtáin, 1944: "formula (=> críochdheighilt) approved by Gandhi" Sna 1940idí, bhí Muhammad Ali Jinnah ina cheannaire ar Chumann na Moslamach. Páirtí pobalach a bhí ann. Ghríosaigh óráid Jinnah an teannas ciníoch, de réir a chéile. Is cosúil gur thacaigh tromlach millteanach na Moslamach an críochdheighilt i 1947, ach ní raibh sé mar sin tamall de bhlianta roimh 1947. mion|1947: an trasimirce is mó riamh Bhí Moslamaigh ina gcónaí san India le fada an lá, ur le hur le Hiondúigh agus le Saícigh. Bhí an fanaiceacht chreidimh ann i gcónaí, ach bhí an teannas ag cur thar maoil i 1947.
Fógraíodh neamhspleáchas India ar an 15 Lúnasa 1947. Bhain an stát nua Stádas Tiarnais (Dominion Status i mBéarla) amach.
Tharla cinedhíothú le linn na tréimhse seo. Líon iomlán na marbh: 1-2 milliún b'fhéidir . Tharla trasimirce ollmhór; tugadh bata is bóthar do 12 milliún, an trasimirce is mó riamh i stair an domhain.
31
Básanna
30er
Cavalcade (scannán 1933)
Scannán dráma Meiriceánach is ea Cavalcade a rinneadh sa bhliain 1933. Bhuaigh an scannán an gradam don scannán is fearr ag na Gradaim an Acadaimh i 1934.
Uisge Chollaidh
Is abhainn suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Uisge Chollaidh.
17 Aibreán
Is é an 17 Aibreán an 107ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 108ú lá i mbliain bhisigh. Tá 258 lá fágtha sa bhliain.
Dara Ó Briain
thumb|[[BBC Radio 4, Front Row (2012)]] Is fuirseoir agus láithreoir teilifíse Éireannach é Dara Ó Briain (rugadh é ar an 4 Feabhra 1972 i gCill Mhantáin, Contae Chill Mhantáin). Tá sé ar dhuine den líon beag láithreoirí a bhíonn ag cur cláir theilifíse i láthair in Éirinn agus i Sasana araon.
Rinne an "Irish Independant" cur síos air mar "an tÉirinnigh gur fearr léis na Sasanaigh". I 2010, cuireadh O Briain sa sé-déagú áit ar liosta de na "100 fuirseoirí
Óige
Rugadh O'Briain in 1972 i Br.é, Co.Cill Mhaintáin. D'fhreastail sé ar Choláiste Eoin agus ar UCD, áit ar bhain sé céim amach san Fhisic Mhatamaiticiúil. Chuir sé snas ar a scileanna díospóireachta san ollscoil ansin agus duais díospóireachta The Irish Times buaite aige sa bhliain 1994. Chaith sé tréimhse mar Reachtaire an Chumann Liteartha agus Stairiúla. Chabhraigh sé le nuachtán rathúil na Tá sé liofastosúaagus a eagrú. Gaeilge agus ní labhraíonn sé lena aithair inaon teanga eile. Bhuaigh sé comortas díospan óraobh-cireachta na hÉirinn i mbéarla agus i ngaeilge i 1994.
Tús a Shaol Oibre
Thuill sé clú dó féin ar dtús mar dhuine de láithreoirí an chláir dhátheangaigh do pháistí ar RTÉ, Echo Island. Ag an ám sin, tosaigh sé ag déanamh a céad séoanna mar Chaith sé tréimhse trí bliana ag obair ar an gclár áirithe sin go dtí go bhfuair sé post mar dhuine de láithreoirí an chláir ghrinn Don't Feed the Gondolas. Bhí búnús á chur aige lena ghairm bheatha mar fhuirseoir ar a bhoinn le linn an ama sin agus seónna á gcur ar siúl aige ar fud na hÉireann agus na Breataine.
Cúrsaí i Láthair na hUaire
Aithnítear anois é ar fud na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe mar go mbíonn dhá chlár éagsúla á gcur i láthair aige ar an dá thaobh de Mhuir Éireann, is iad sin, 'The Panel' in Éirinn agus 'Mock the Week' i Sasana. Tá DVD amháin aige - 'Live at the Theatre Royal'. Ar an seó ar Channel 4 - '100 Greatest Stand Ups', tháinig Dara sa 42ú áit.
Sonraí Pearsanta
Tá sé ina chónaí go buan i Londain anois agus é tar éis a chailín Susan a phósadh sa bhliain 2006. Is cainteoir líofa Gaeilge é agus bhíodh cuid den chlár Echo Island á cur i láthair i nGaeilge aige.
Lily Collins
Is aisteoir Sasanach í Lily Jane Collins (a rugadh ar an 18 Márta 1989).
Uaraidh
Is abhainn suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Uaraidh.
Anthony Kiedis
Is amhránaí é Anthony Kiedis leis an racbhanna Red Hot Chili Peppers. Rugadh é i Grand Rapids, Michigan ar an 1 Samhain 1962. Scríobh sé leabhar faoi a shaol sa bhliain 2004. Scríobhann sé an chuid is mó de na focail sna hamhráin atá acu. Bhí fadhbanna aige le drugaí i rith a shaoil.
Barbara McClintock
Ba eolaí Meiriceánach agus duine de na cítighéineolaithe ba chlúití ar domhan í Barbara McClintock (16 Meitheamh 1902 – 2 Meán Fómhair 1992). Saineolaí i ngéineolaíocht na gceall, nó cítighéineolaíocht, a bhí inti. Fuair sí dochtúireacht sa luibheolaíocht ó Ollscoil Cornell sa bhliain 1927, mar ar éirigh sí ina ceannaire i bhforbairt chítighéineolaíocht na mine buí (.i. arbhair Indiaigh). Ceannródaí agus duine neamspleách a bhí inti: ag baint úsáide di as anailís mhicreascópach ar struchtúr géiniteach na mine buí, thaispeáin sí conas a oibríonn a lán den chóras géiniteach ar leibhéal na gceall. D’oibrigh sí ag Cornell le triúr eile ar ar tugadh “grúpa arbhair Cornell” go dtí 1941. Ag deireadh na bliana úd ghlac sí post ag an Cold Spring Harbor Laboratory ar an Oileán Fada, Nua-Eabhrac, mar ar oibrigh sí ar leithligh, sa chuid ba mhó, go dtí deireadh a saoil oibre. Bronnadh Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis uirthi sa bhliain 1983.
Diana Wynyard
Ba bhan-aisteoir Sasanach í Diana Wynyard (16 Eanáir 1906 – 13 Bealtaine 1964). Ainmníodh í don ngradam Ban-aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1932.
Oleg Penkovsky
Bhí Oleg Vladimirovich Penkovsky (Rúisis: Олег Владимирович Пеньковский), leis an gcódainm HERO, ina choirnéal Sóivéadach um fhaisnéis mhíleata (GRU) le linn na 1950idí déanacha agus tús na 1960idí luatha. Chuir Penkovsky na Stáit Aontaithe agus an Ríocht Aontaithe ar an eolas faoi rúin mhíleata na Sóivéide, ach go háirithe, cuma agus lorg suiteálacha an diúracán balaistíoch de raon idirmheánach na Sóivéide (DBRI) agus laige an chláir diúracán balaistíoch idir-ilchríochach Sóivéadach (DBII). Bhí an fhaisnéis seo cinntitheach chun ligean do SAM a aithint go raibh na Sóivéadaigh ag cur DBRIanna i gCúba sula raibh an chuid is mó de na diúracáin ag feidhmiú.
Ba é Penkovsky an t-oifigeach Sóivéadach is ardchéimiúla chun faisnéis a sholáthar don Iarthar go dtí sin, agus creideann daoine áirithe gur athraigh sé cúrsa an Chogaidh Fhuair. Ghabh na Sóivéadaigh é i mí Dheireadh Fómhair 1962, ansin cuireadh ar a thriail é agus cuireadh chun báis é an bhliain dár gcionn.
Saol luath agus gairm mhíleata
Fuair athair Penkovsky bás ag troid mar oifigeach san Arm Bán i gCogadh Cathartha na Rúise. Bhain Penkovsky céim mar leifteanant amach ó Acadamh Airtléire Chív sa bhliain 1939. Tar éis dó páirt a ghlacadh i gCogadh an Gheimhridh in aghaidh na Fionlainne agus sa Dara Cogadh Domhanda bhain sé céim leifteanant-choirnéil amach. Mar oifigeach GRUsa bhliain 1955, ceapadh Penkovsky ina ataisé míleata in Ancara, an Tuirc. D'oibrigh sé níos déanaí ag an gCoiste Sóivéadach um Thaighde Eolaíoch. Bhí Penkovsky ina chara le ceannaire GRU Ivan Serov agus le marascail Sergei Varentsov.
Moltaí chuig CIA agus MI6
Chuaigh Penkovsky i dteagmháil le mic léinn Mheiriceá ar Dhroichead Bolshoy Moskvoretsky i Moscó i mí Iúil 1960 agus thug sé pacáiste dóibh inar thairg sé spiaireacht ar son na SA D'iarr sé orthu é a sheachadadh chuig oifigeach faisnéise ag Ambasáid na SA. Chuir an Lárghníomhaireacht Faisnéise moill ar theagmháil a dhéanamh leis. Nuair a dhiúltaigh Ambasáid na SA i Moscó comhoibriú, ag eagla go dtarlódh eachtra idirnáisiúnta, chuaigh an CIA i dteagmháil le MI6 le haghaidh cúnaimh.
D’earcaigh MI6 díoltóir trealaimh thionsclaíoch ón mBreatain chuig tíortha taobh thiar den Chuirtín Iarainn, Greville Wynne, chun cumarsáid a dhéanamh le Penkovksy. Ina dhírbheathaisnéis, deir Wynne gur thug MI6 oiliúint dó thar na blianta fada agus é mar chúram sonrach air teagmháil a dhéanamh le Penkovsky.
Meispeal
Crann beag nó tom duillsilteach a fhásann 6 m ar airde, dúchasach d'oirdheisceart na hEorpa, saothraithe is tugtha chun cineáil in áiteanna eile is ea an meispeal nó meispeal Gearmánach (Mespilus germanica). Na duilleoga ubhchruthach scothbhuí; na bláthanna aonarach, 3-6 cm ar leithead, bán; na seipil duilleach, níos faide ná na peitil. An toradh 2-3 cm ar trastomhas, donn, a éiríonn bog inite nuair a bhíonn ró-aibí.
Foirnéis frithspréite
Foirnéis ina dtéitear ábhar go hindíreach trí na lasracha teo a chlaonadh ar ais anuas ar an ábhar ag an díon, in ionad é a théamh go díreach ag an mbreosla loiscneach. Úsáidtear an próiseas seo go príomha i ndéanamh cruach, ach i ndéantúsaíochtaí eile freisin, déanamh gloine is ceirmeachta, mar shampla.