cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
David Cameron
Breatimeacht
D'éirigh Cameron as príomh-aireacht na tíre i mí Lúnasa 2016 tar éis do mhuintir na Breataine cúl a thabhairt don Aontas Eorpach.
Gnó
Sa bhliain 2016, chuaigh Cameron i mbun gnó mar 'sainchomhairleoir bainistíochta'. Ní raibh sé saor ó locht maidir leis an gconspóid 'Greensill' a bhliain 2021. Bhí sé ag stocaireacht ar pholaiteoirí i Westminster agus ag cur tionscadail éagsúla faoina mbráid. Chuaigh an ciste infheistíochta Greensill i mbá in 2021.
Malaeich
clé|250px|mion|Malaeich Is grúpa eitneach Áiseach iad na Malaeich. Is í an Mhalaeis a bpríomhtheanga.
An Bhrosnach Bheag
Is abhainn suite i gContae Thiobraid Árann í an Bhrosnach Bheag.
Allt Mór
Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Allt Mór.
Adam Smith
Eacnamaí agus fealsamh Albanach ab ea Adam Smith (5 Meitheamh 1723 (baisteadh) - 17 Iúil 1790 i nDún Éideann).
Tá cáil air mar gheall ar a leabhar clúiteach The Wealth of Nations (1776), 'biobla na heite deise agus chaipitlachas an tsaormhargaidh', a deir lucht na heite clé. Ach leag sé amach bunphrionsabail na heacnamaíochta, ina measc,
Scríobh Smith fealsúnacht chomh maith, agus is é The Theory of Moral Sentiments an leabhar is cáiliúla dá chuid.
Michael McGovern
Is imreoir sacair Éireannach Tuaisceartach é Michael McGovern a rugadh in Inis Ceithleann sa Ríocht Aontaithe ar an 12 Iúil 1984. D'imir sé le Ross County agus le foirne eile. Imríonn sé faoi láthair le Norwich City agus ar Fhoireann Sacair Náisiúnta Thuaisceart Éireann.
William Kenneally
Polaiteoir Éireannach ab ea William Kenneally (1899 – 13 Meán Fómhair 1964). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
The Simpsons (séasúr 16)
Craoladh an séú séasúr déag The Simpsons idir 7 Samhain 2004 agus 15 Bealtaine 2005 ag tosú le "Treehouse of Horror XV".
Corca Dhuibhne
Corca Dhuibhne a thugtar ar an leithinis díreach laistiar de Thrá Lí i gContae Chiarraí, agus ar an mbarúntacht atá suite ar an leithinis. Is é An Daingean nó Daingean Uí Chúis príomhbhaile na leithinse agus ceantar oifigiúil Gaeltachta is ea an chuid den leithinis laistiar do Lios Póil agus den tSráidbhaile.
Tá Cnoc Bréanainn, ceann de na cnoic is airde in Éirinn in iarthuaisceart na leithinse ina dheighilt nádúrtha idir an dá chuid stairiúla de Chorca Dhuibhne, mar atá, Duibhneach, laistiar agus laisteas den chnoc agus Leitriúch lastoir de. Amach ó Dhún Chaoin sa chuid is siar siar atá na Blascaodaí, scata oileán arbh astu do Pheig Sayers, Thomás Ó Criomhthain a scríobh an leabhar cáiliúil An tOileánach, Muiris Ó Súilleabháin, údar Fiche Bliain ag Fás agus roinnt scríbhneoirí eile.
Basseterre
Is é Basseterre an phríomhchathair i San Críostóir-Nimheas. Tháinig an t-ainm ón fhocal Fraincise a chiallaíonn “talamh íseal”. Tá an baile suite in iardheisceart an oileáin San Críostóir. Tá na Sléibhte Olivees agus na Sléibhte Conaree-Morne lastoir den chathair. Bhí 13,000 duine ina gcónaí in Basseterre sa bhliain 2013.
Is é ceann de na bailte is sine sna hAintillí. Bhunaigh na Francaigh an baile sa bhliain 1627.
Iowa
Is stát í Iowa i Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Nana Mouskouri
Is ceoltóir í Nana Mouskouri (Gréigis: Nάνα Μούσχουρη), rugadh Ioanna Mouskouri (Gréigis: Ιωάννα Μούσχουρη) ar 13 Deireadh Fómhair 1934, in Chania, Crete, An Ghréig, a tá breis is 300 milliún ceirnín díolta aici. Is duine de na ceoltóirí is rathúla ar domhain í. Tugadh Nana uirthi i dteannta a cairde agus a clann ó bhí sí óg. Tá amhráin taifeadta i dteangacha éagsúla; an Ghréigis, Fraincis, Béarla, Gearmáinis, Ollainnis, Iodáilis, Spáinnis agus Breatnais ina measc.
Saol
Bhí cónaí ar theaghlach Mouskouri in Chania, Crete, ina raibh a hathair, Constantine, ina samhailfhadaitheoir scannáin. Bhí a máthair, Alice ina ban-uiséir sa phictiúrlann céanna. Nuair a bhí Nana trí bliana d'aois, bhog a hathair an teaghlach go dtí an Aithin. D'oibrigh teaghlach Mouskouri go hiontach crua le Nana agus a dheirfiúr is sine, Jenny, a chuir chuig Athens Conservatoire. Thaispeáin Mouskouri bua mór ceoil agus í sé bliana d'aois. Áfach, bhí cuma níos fearr ar an scéal ag Jenny ag an am.
Agus í dhá bhliain déag d'aois, thosaigh Nana ag éisteacht go minic le Frank Sinatra, Ella Fitzgerald, Billie Holiday, agus Édith Piaf ar an raidió.
Thosaigh Nana ag ceol i gclubanna oíche á baint úsáid mhór as ceol Ella Fitzgerald. I 1957, thaifead sí a céad amhrán, Fascination, i nGréigis agus i mBéarla. I 1958 bhuail Nana le Manos Hadjidakis. Bhí suim mhór ag Hadjidakis i nguth aitheanta Nana, agus shocair sé amhráin a scríobh di. I 1959 rinne Mouskouri Kapou Iparchi I Agapi Mou, amhrán de chuid Hadjidakis a thaifeadadh (comh-scríofa ag ab bhfile Nikos Gatsos) ag oirniú Fhéile Cheoil na Gréige. Bhí an bua ag an amhrán sa chomórtas agus cuireadh tús le rath agus aitheantas Mouskouri.
Ag Féile Cheoil na Gréige i 1960, cheol Nana dhá amhrán eile de chuid Hadjidakis; Timoria agus Kiparissaki. Tugadh an chéad duais don dá amhrán. Cheol Mouskouri amhrán Kostas Yannidis, Xypna Agapi Mou, ag Féile Amhránaíochta na Meánmhuirí a bhí ar siúl don bhliain sin i mBarcelona. Bronnadh an chéad duais ar an amhrán agus shínigh sí conradh le Philips-Fontana, suite i bPáras.
I 1961, rinne Mouskouri fuaimrian a taifeadadh do scannán Gearmánach faoin Ghréig. De thairbhe, rinneadh singil Gearmáinis lainseáil, Weiße Rosen aus Athen ("White Roses from Athens"). Rinneadh na focail a chur le fonn de chuid Hadjidakis. Bhí an singil an-rathúil, agus dhíol sé breis is milliún cóip sa Ghearmáin. Aistríodh na hamhráin go teangacha eile. Is ceann de príomh-amhráin Mouskouri é, fiú sa lá atá inniu ann.
Saol teaghlaigh
Phós Mouskouri Yorgos Petsilas in 1961. Tá dhá pháiste acu, mac, Nicolas a rugadh ar 13 Feabhra 1968 agus iníon, Hélène, leasainmnithe Lenou, a rugadh ar 6 Iúil 1970. I 1974, scar Mouskouri agus Petsilas. I 1975, colscaraíodh iad go hoifigiúil.
Tá cónaí ar Mouskouri san Eilvéis lena dara fear céile, André Chapelle, a phós sí ar 13 Eanáir 2003.
Contae Fayette, Texas
Is contae in oirdheisceart Texas é Fayette. Is é La Grange príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 24,554 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 21,804 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 81.7% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 13.4%, ba Seicis an phríomhtheanga ag 2.6% agus ba Gearmáinis an phríomhtheanga ag 1.9%.
Máltaigh
deas|250px|thumb|Máltaigh Is grúpa eitneach Eorpach iad na Máltaigh. Is í an Mháltais a bpríomhtheanga.
John Carew
Polaiteoir Éireannach ab ea John Carew (5 Bealtaine 1901 – 12 Iúil 1968). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Fuinneamh hiodrálach
mion|333x333px|Roth uisce i sruthchúrsa beag. Is éard is fuinneamh hiodrálach, cumhacht uisce nó hidreafhuinneamh ann ná an rud sin a fhaightear trí dul i muinín an fhuinnimh chinéitigh agus an fhuinnimh phoitéinsiúil ó shruthanna uisce, easanna nó thaoide a úsáid.
Gluaiseacht na Gaeilge, Gluaiseacht ar strae (paimfléad)
Paimfléad faoi pholaitíocht theanga na Gaeilge atá in Gluaiseacht na Gaeilge, Gluaiseacht ar strae atá bunaithe ar léacht a thug Máirtín Ó Cadhain uaidh i Lúnasa na bliana 1969. D'fhoilsigh an grúpa stocaireachta Misneach é. San óráid, deir sé le Gaeilgeoirí páirt a ghlacadh in 'Athghabháil na hÉireann'. Is ón bpaimfléad seo a thagann a ráiteas cáiliúil: Arm cathartha Gaeilgeoirí ar son na Gaeilge agus ar son na hÉireann a theastaíos anois. Is ann a deir sé gurb é dualgas lucht na Gaeilge a bheith ina sóisialaigh freisin.
Rinne Páirtí Cumannach na hÉireann aistriúchán go Béarla air dar teideal The Irish Language Movement, a Movement Astray. Seósamh Ó Díochan a d'aistrigh.
Ard Bó
Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Ard Bó.
Philemon Holland
Máistir scoile, dochtúir agus aistritheoir Sasanach ab ea é Philemon Holland (1552 - 9 Feabhra 1637). Tá cáil air as a chéad aistriúchán go Béarla ar roinnt shaothair de chuid Livias, Plinias Mór agus Plútarc, agus freisin as Britannia le William Camden a aistriú go Béarla.
Teaghlach
Rugadh Philemon Holland i Chelmsford, Essex, sa bhliain 1552, ina mhac le John Holland (a fuair bás sa bhliain 1578), comhalta den teaghlach Norfolk céanna le Sir John Holland, 1ú Bairnéad (1603–1701). D'éiligh brainse Norfolk gaol le Hollandaigh de chuid Up Holland, Lancashire, ach tá sé seo amhrasach. Ba de Glassthorpe, Northamptonshire a sheanathair, Edward Holland. Bhí athair Holland, John Holland, ar dhuine de na deoraithe Marian le Miles Coverdale le linn réimeas Mháire I, nuair a athbhunaíodh an Caitliceachas. Tar éis Eilís I Shasana teacht i gcoróin, i mí na Samhna 1558, d'fhill sé ar Shasana, agus i 1559 oirníodh é mar shagart ag an Easpag Edmund Grindal. Ceapadh é ina reachtaire ar Great Dunmow, Essex, an 26 Meán Fómhair 1564, áit a bhfuair sé bás i 1578.
Gairmréim
Tar éis a phósta, bhog Holland go Coventry, thart ar 25 míle ó bhaile chlann a mhná céile in Perry Hall. Rinneadh uiséir de (máistir cúnta) ag Scoil an Rí, Anraí VIII, a bhunaigh John Hales sa bhliain 1545. Thug an post teach dó agus £10 sa bhliain.
Ar an 11 Iúil 1585 corpraíodh Holland mar Mháistir Ealaíon in Oxford, agus sa bhliain 1597 bronnadh an chéim Dochtúir Leighis air in Cambridge.
Tugadh saoirse chathair Coventry dó ar an 30 Meán Fómhair 1612, agus nuair a thug an Rí Séamas cuairt ar an gcathair ar 2 Meán Fómhair 1617, roghnaíodh é chun óráid a dhéanamh in onóir an Rí. Bhí culaith dhorcha shróil á caitheamh aige ar an ócáid, agus deirtear go raibh an-mholadh ag dul don óráid. Foilsíodh é ina dhiaidh sin mar "A learned, elegant and religious Speech delivered unto His...Maiestie, at...Coventry".
Chomh maith lena dhualgais teagaisc scoile, rinneadh Holland ina theagascóir do George Berkeley (an 8ú Barún Berkeley ina dhiaidh sin), a raibh a theach in aice láimhe ag Caisleán Caludon. Ar 23 Eanáir 1628, nuair a bhí sé 77 bliain d'aois, cheap méara agus seanóirí Choventry é ina phríomhoide scoile; de réir Sharpe, tá síniú bunaidh Holland ar fáil san ordú ceapacháin. Dealraíonn sé gur tugadh an post dó ag a aois mhór le hómós ar a bhuanna agus a sheirbhís don chathair, agus súil acu go bhfeabhsaítear a staid airgeadais. Níor choinnigh sé é ach ar feadh ceithre mhí dhéag, áfach, agus é ag iarraidh go ndéanfaí é a chríochnú go foirmiúil ar an 26 Samhain 1628.
Ar an 24 Deireadh Fómhair 1632 dheonaigh an méara agus an bardasach pinsean de £ 3 6s 8d dó sna trí bliana ina dhiaidh sin, "forasmuch as Dr. Holland, by reason of his age, is now grown weak and decayed in his estate".
deas|mion| Múrtháibléad do Philemon Holland i [[Holy Trinity Church, Coventry|Séipéal na Tríonóide Naofa, Coventry ]] Ar an 11 Aibreán 1635 bhronn Henry Smythe, Leas-Seansailéir Ollscoil Cambridge, ceadúnas ar na Máistrí agus na Comhaltaí de gach coláiste i Cambridge chun flaithiúlachtan charthanachta a bhronnadh ar Holland de réir mar is cuí leo, ag smaoineamh ar a chuid foghlama agus ar a riachtanas airgeadais  Sa bhliain 1636 bhí sé ag coinneáil na leapa. Fuair sé bás ag Coventry an 9 Feabhra 1637 agus adhlacadh é ag Séipéal na Tríonóide Naofa, áit a bhfuil cuimhne air i bhfeartlaoi dá chuid féin, ag caoineadh básanna na seisear mhac a fuair bás roimhe. Tá Anne, bean chéile Holland, a fuair bás sa bhliain 1627 nuair a bhí sí 72 bliana d'aois, curtha sa séipéal freisin, áit a bhfuil feartlaoi Laidine ann a chum a mac, Henry.
Oibreacha
Chónaisc Holland a theagasc agus a chleachtas leighis le haistriú saothar clasaiceach agus comhaimseartha. Ba é an chéad aistriúchán a foilsíodh ná, The Romane Historie (1600), an chéad léiriú iomlán ar Ab Urbe Condita de chuid Livias, go Béarla. Dar le John Considine: "It was a work of great importance, presented in a grand folio volume of 1458 pages, and dedicated to the Queen. The translation set out to be lucid and unpretentious, and achieved its aim with marked success. It is accurate, and often lively, and although it does not attempt to imitate the terseness of Latin, it avoids prolixity. As part of his book Holland translated two other substantial works – an ancient epitome of Roman history which provides an outline of the lost books of Livy, and Bartolomeo Marliani's guide to the topography of Rome – as well as some smaller texts. These were taken from the edition of Livy published in Paris in 1573; by translating them, Holland was making available in English a great learned compendium of historical knowledge, not simply a single ancient author." Sa bhliain 1601 d’fhoilsigh Holland Pliny the Elder's The Historie of the World "an equally huge translation" ón bhunleagan Laidine Naturalis Historia. Thiomnaigh sé é do Sir Robert Cecil, agus Príomh-Rúnaí na Banríona ansin. B’fhéidir gurb é seo an t-aistriúchán is mó tóir de chuid Holland. Deir Considine air: "This encyclopaedia of ancient knowledge about the natural world had already had a great indirect influence in England, as elsewhere in Europe, but had not been translated into English before, and would not be again for 250 years. Indeed, after four centuries, Holland is still the only translator of this work to attempt to evoke its literary richness and beauty."
Sa bhliain 1603 d’fhoilsigh Holland The Philosophie, commonly called, the Morals, agus é á thiomnú don Séamas VI, Albain agus Séamas I, Sasana agus ÉireRí Séamas. Ba é seo an chéad aistriúchán Béarla de Moralia Phlutarch. Lean Holland Ghréigis bhunaidh de chuid Phlútarc, agus freisin, bhain sé úsáid as aistriúchán Laidine agus Fraincise na bliana 572 ag Jacques Amyot. Deirtear gur mhaígh Holland gur scríobh sé an t-iomlán dá aistriúchán ar an Moralia le cleite amháin, a chaomhnaigh Lady Harington ina dhiaidh sin: "This Booke I wrote with one poore Pen, made of a grey Goose quill  A Pen I found it, us'd before, a Pen I leave it still." Mar achoimre ar an tréimhse luath seo de tháirgiúlacht neamhghnách, tugann Considine le fios "In all, over the four years 1600–1603, Holland published 4332 folio pages of translations of the very highest quality."
Trí bliana ina dhiaidh sin, d’fhoilsigh Holland The Historie of Twelve Caesars (1606), aistriúchán ar De Vita Caesarum de chuid Suetonius, a thiomnaigh sé do Lady Anne Harington (c. 1554–1620), iníon Robert Keilway, Suirbhéir don 'Court of Wards and Liveries', agus bean chéile John Harington, 1ú Barún Harington as Exton.
Sa bhliain 1609, d'fhoilsigh sé a aistriúchán ar na leabhair a bhí ar marthain de stair Ammianus Marcellinus ar an Impireacht Rómhánach sa cheathrú haois dhéanach, agus é á thiomnú do mhéara agus do sheanóirí Choventry: d'íoc an Chorparáid £ 4 faoi choinne na foilsitheoireachta.
Inis Toirc Beag
Is oileán ar chósta na hÉireann í Inis Toirc Beag
Philemon Holland
Oibreacha
Sa bhliain 1610 d’ aistrigh Holland eagrán na bliana 1607 de Britannia le William Camden go Béarla. Cé gur dealraitheach gurbh é an t-aistriúchán amháin a bhí sé freagrach as, leathnaíodh an obair agus chuir Camden méid áirithe ábhair nua leis. Ba é John Norton, duine de phrintéirí-foilsitheoirí an imleabhair, agus is é mac Holland, Henry, a bhí ina phrintíseach aige, agus is dócha gurbh é Henry a d'earcaigh a athair isteach sa tionscadal. Fuair Philemon pátrún ina dhiaidh sin i Elizabeth, Lady Berkeley, agus bheadh Holland ina theagascóir dá mhac George ina dhiaidh sin: is cosúil gur thairg sí £ 20 don fhoilseachán, agus mheas sí é seo a dhúbailt go £ 40. Mar sin féin, nuair a scaipeadh na chéad leathanaigh phriontáilte, tuairiscíodh go raibh Camdend míshásta..."misliketh it & thinketh he [i. e. Holland] hath don him wrong" agus d’fhéadfadh go raibh athmhachnamh déanta ag Lady Berkeley ar a tacaíocht: mar níl a pátrúnacht luaite san imleabhar foilsithe. Ag an nóiméad deireanach, thug Bardas Coventry £ 5 don fhoilseachán. Níor foilsíodh an dara heagrán, a iontráladh sa Stationers' Register sa bhliain 1625, go dtí 1637.
Sa bhliain 1615, d'fhoilsigh Holland Thomae Thomasii Dictionarium, forlíonadh don fhoclóir Laidine a d'fhoilsigh an printéir ó Chambridge, Thomas Thomas (1553–1588) sa bhliain1587, ag cur 6000 focal agus bríonna le bunobair Thomas a tarraingíodh as saothair na n-údair ársa agus nua Laidine. Sa bhliain ina dhiaidh sin d'fhoilsigh sé Theatrum Imperii Magnae Britanniae, aistriúchán ón mBéarla go Laidin de The Theatre of the Empire of Great Britaine le Speed.
Cumar na dTrí Uisce
Is abhainn suite ar an teorainn idir Contae Phort Láirge agus Contae Loch Garman é Cumar na dTrí Uisce, nó An Triúr Deirfiúr. Is inbhear de chuid abhainn na Siúire, an Fheoir agus an Bhearú atá ann.
Philemon Holland
Oibreacha
Sa bhliain 1617 d'aistrigh sé an Regimen Sanitatis Salerni, agus é á fhoilsiú in éineacht le haistriúchán níos luaithe Thomas Paynell ar thráchtaireacht <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Arnaldus_de_Villa_Nova" rel="mw:ExtLink" data-linkid="180" class="cx-link" title="Arnaldus de Villa Nova">Arnaldus de Villa Nova</a> ar an Regimen.
D'aistrigh Holland freisin Cyropaedia de chuid Xenophon, ag críochnú an chéad dréacht sa bhliain 1621, agus ag leanúint ar aghaidh ag obair air sna deich mbliana ina dhiaidh sin. Foilsíodh é sa bhliain 1632, le réamhráite leis a phortráid agus tíolacadh do Séarlas I, Rí Shasana, na hÉireann agus na hAlban ag mac Holland, an printéir Henry Holland. San áireamh leis an imleabhar freisin bhí athchló de dhán ar Chath Lepanto le mac Holland, an file Abraham Holland, agus cur síos ag Henry Holland ar fháinne comharthaíochta a athar.
Stíl aistriúcháin
Bhí stíl aistriúcháin Holland saor agus i gcaint na ndaoine, ag baint úsáide as canúint agus foclóir ársa cuibheasach doiléir, agus ag leathnú go minic ar a fhoinse na dtéacsanna ar mhaithe le soiléireacht. Sheas sé leis an gcur chuige seo i réamhráite ré ar na haistriúcháin a rinne sé ar Livias agus Phlinias, agus dúirt sé gur roghnaigh sé "a meane and popular stile", agus "that Dialect or Idiome which [is] familiar to the basest clowne", agus an bunleagan á mhionsaothrú chun "obscure and darke" á sheachaint.
Clú
Bhí meas mór ar Holland le linn a shaoil, as cainníocht agus cáilíocht a chuid aistriúcháin. I bpíosa rabhcáin, comhdhéanta i ndiaidh fhoilsiú Historie Suetonius sa bhliain 1606 (agus ag fonóid faoi chognóman Suetonius), a chuaighmar seo a leanas; "Phil: Holland with translations doth so fill us, He will not let Suetonius be Tranquillus" Chuir Thomas Fuller, a scríobh i lár an 17ú haois, Holland san áireamhan i measc a Worthies of England, agus é á rá faoi "the translator general in his age, so that those books alone of his turning into English will make a country gentleman a competent library for historians."
Mar sin féin, chuaigh a ghnáthchaint as dáta go luath. Rinne John Aubrey mar fhochéimí sna 1640idí, agus é ag léamh aistriúcháin Holland de Livias agus de Phlinias liostaí de shamplaí de na rudaí a mheas sé mar théarmaí seanchaite agus ársa. D' fhoilsigh Edmund Bohun aistriúchán nua de Livias sa bhliain 1686, ag cáineadh leagan Holland agus é ag rá" our English Language is much refined within the last four score years"; agus sa bhliain 1692–93, bhí cur síos mar seo ar eagrán Holland de Britannia; "a very bad one, and the Translation very ill". Bhí léirmheastóirí an fichiú haois níos flaithiúla. Tá sé ráite go bhfuil "Holland's Pliny is sometimes superior, despite the antiquated language he uses, to the 20th-century English translations commonly available", agus go bhfuil sleachta in aistriúchán Moralia le Plutarch "have hardly been excelled by any later prose translator of the classics".
Tapio Wirkkala
Dearthóir agus dealbhóir Fionlannach ab ea Tapio Veli Ilmari Wirkkala (2 Meitheamh 1915 – 19 Bealtaine 1985), figiúr mór sa dearthóireacht domhanda sna blianta i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda. I measc a shaothar tá buidéil ketchup phlaisteacha, agus éagsúlacht mhór earraí miotail, gloine, ceirmeachta, agus adhmaid.
Eisean a dhear na bancnótaí markka a eisíodh san Fhionlainn sa bhliain 1955. Dhear sé earraí don ghnáthmhargadh, agus rinne sé dealbha ealaíne chomh maith.
Ar na saothair is mó clú orthu tá an buidéal a dhear sé do Finlandia vodka (1970-2000) agus an fhoireann gloiní cistine sin Ultima Thule a rinne sé le haghaidh Iittala.
Tá oighreog (agus í ag leá) mar chuid den dearadh don dá rud. I gcás na ngloiní, deirtear gur thóg sé na mílte uair ar shéideoirí gloine Iittala chun teacht ar theicníc a atáirgeadh cruth agus cuma na n-oighreog. mion|Oighreoga i ngloine, sainmharc de chuid dhearthóireacht Wirkkala
Shunsuke Nakamura
Is imreoir sacair Seapáineach é Shunsuke Nakamura a rugadh i nGlaschú na hAlban. D'imir sé le Ceiltigh Ghlaschú ó 2005 go 2009. D'imir sé le Yokohama Marinos agus Reggina roimhe sin.
Contae Fisher, Texas
Is contae in iarthuaisceart Texas é Fisher. Is é Roby príomhbhaile an chontae. Is é Rotan an chathair is mó sa chontae. Bhí 3,974 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 4,344 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 83.3% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 16.2%.
An Ghaothach
Is abhainn suite i gContae Thiobraid Árann í an Ghaothach.
Manchúraigh
clé|250px|mion|Manchúraigh
Is grúpa eitneach Áiseach iad na Manchúraigh. Is í an tSínis a bpríomhtheanga inniu.
Bláthnaid ghallda
Ainmhí is ea an bhláthnaid ghallda.
Ard Sratha
Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Ard Sratha.
Karratha
Cathair san Astráil Thiar is ea Karratha, atá suite 1,535 km ó thuaidh phríomhchathair an stáit, Perth.
George Coburn
Polaiteoir Éireannach ab ea George Coburn (4 Márta 1920 – 25 Feabhra 2009). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Baskin-Robbins
Díolann Baskin-Robbins uachtar reoite in breis is 30 tír, na tíortha seo a leanas san áireamh: Ceanada, an tSeapáin, Meicsiceo, an Araib Shádach, Bairéin, an Ríocht Aontaithe, Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha, an Éigipt, Poblacht Éimin, Catar, an Rúis, an Astráil, an Téalainn, Vítneam, an Indinéis, an Mhalaeisia, an Bhanglaidéis, an Phacastáin, an Chóiré Theas, an Fhrainc, an India, Srí Lanca agus an Téaváin.
Úsáideann Baskin-Robbins an mana "31 blas", is é sin an líon céanna blasanna agus atá de laethanta i mí. Tá ceanncheathrú na cuideachta in Canton, Massachusetts. Is cuid de Dunkin' Brands, Inc. anois agus is minic a bhíonn siopa Baskin-Robbins in éindí le siopa taoschnónna agus caife Dunkin' Donuts. Ón mmbliain 2014 i leith, díoltar uachtar reoite Baskin-Robbins in ollmhargaidh freisin.
Mongólaigh
deas|250px|thumb|Mongólaigh Is grúpa eitneach Áiseach iad na Mongólaigh. Is í an Mhongóilis a bpríomhtheanga.
Thomas Byrne (Baile Átha Cliath)
Polaiteoir Éireannach ab ea Thomas Byrne (7 Samhain 1917 – 16 Márta 1978). Bhí sé ina pholaiteoir neamhspleách.
Oileán Chliara
thumb|Oileán Chliara thumb|Abtheach ar an oileán Is oileán atá suite amach ó chósta thiar na hÉireann é Oileán Chliara nó Cliara. Tá sé suite in iarthar Chontae Mhaigh Eo. De réir an daonáirimh sa bhliain 2011 bhí 168 duine ina gcónaí ar an oileán. . Is é Oileán an Chláir baile sinsear Gráinne Ní Mháille, Banríon na bhFoghlaithe Mara is agus is iomráití in Éirinn. Is díol suntais é as an gcruachás a scriosadh ar muir don chuid is mó den 16ú haois, baineadh úsáid as a caisleán anseo chun uiscí Bhá Clew a rialú agus is féidir leat cuairt a thabhairt air inniu.
Páirc Mhic Éil
Is staidiam de chuid Chumann Lúthchleas Gael í Páirc Mhic Éil, agus í suite i gCaisleán an Bharraigh, Contae Mhaigh Eo. Is ann atá cumann áitiúil an bhaile lonnaithe, agus foirne Chontae Mhaigh Eo chomh maith. Toilleann an staidiam 38,000 duine.
Oscalíodh an pháirc sa bhliain 1931 agus ainmníodh í i gcuimhne ar Sheán Mac Éil, Ard-Easpag Tuaim idir 1831 agus 1881. Cuireadh leis an staid agus cuireadh athchaoi uirthi sa bhliain 2009.
Evander Sno
Is imreoir sacair Dúitseach é Evander Sno a rugadh i nDordrecht na hÍsiltíre ar 9 Aibreán 1987. Imríonn sé faoi láthair le AFC Ajax. D'imir sé le Ceiltigh Ghlaschú agus Feyenoord roimhe sin. Tugadh an t-ainm Evander air in ómós don dornálaí Evander Holyfield.
San José del Guaviare
Príomhchathair na Roinne Guaviare sa Cholóim is ea San José del Guaviare. Thosaigh ar a fhoirmiú sa bhliain 1960, a bhí bainteach le forleathnú coilíneach sa réigiún foraoise agus d'fhás sí mar núicléas a thug tacaíocht dó. Sa bhliain 1976, bhain sí an stádas amach mar bhardasacht (Spáinnis: municipio) agus d'fhás a daonra ó shin i leith go tapa.
Tíreolaíocht
Tá San Jose del Guaviare, príomhchathair na roinne Guaviare, suite i dtuaisceart na rannán pholaitiúla agus riaracháin, agus achar 42 327 km2 aici. Tá an suíochán bhardasacha suite 175 méadar os cionn na farraige agus 400 km ó dheas de Bhogotá, leis na comhordanáidí 2 34'15 ° "N 72 ° 38'25" W
Falscaí
deas|250px|thumb|Falscaí Is tine scriosach mhór a scaipeann go sciobtha thar coillearnach nó caschoill í falscaí.
Contae Floyd, Texas
Is contae in iarthuaisceart Texas é Floyd. Is é Floydada príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 6,446 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 7,771 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 63.8% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 35.8%.
Roy Keane
Is iarimreoir agus traenálaí sacair é Roy Maurice Keane (Gaeilge: Roy Muirís Ó Catháin), a rugadh ar an 10 Lúnasa 1971 i gCorcaigh, Poblacht na hÉireann. D'imir sé le Manchester United ón bhliain 1993 go dtí 2005 sa Premier League, agus d'imir sé freisin le foireann náisiúnta Phoblacht na hÉireann. Chríochnaigh sé le bliain amháin ag imirt le Ceiltigh Ghlaschú in Albain. Chaith 'The Red Devils' £3.75m ar Roy, an méid is mó riamh ag an am. Bhí achrann idir é féin agus a thraenálaí i Manchester United, Alex Ferguson, tar éis agallamh teilifíse a thug Keane do stáisiún an chlub, nár cuireadh amach riamh, agus d'fhág sé an club chun dul ag imirt le Celtic, an club a thacaigh sé mar bhuachaill óg. D'éirigh sé as imirt ar an 12 Meitheamh 2006.
Gerard ter Borch
Ba phéintéir cáiliúil as an Ísiltír é Gerard ter Borch nó Gerard Terburg (IPA: ɣəˈrɑrt tər ˈbɔrx nó ɣəˈrɑrt tərˈbʏrx, Zwolle, Nollaig 1617 - Deventer, 8 Nollaig 1681). Chuaigh sé go Haarlem i 1633, áit a raibh tionchar mór ag Pieter de Molijn air. Shiúil sé ar fud na hEorpa. Rugadh in Ísiltír é le linn Poblacht na Seacht nDúiche Aontaithe, nuair a bhí an tír an-saibhir.
Roy Keane
Corn an Domhain 2002
D'imir Roy i gCorn an Domhain 1994 agus bhí sé san fhoireann Éireannach arís i gcomhair Chorn an Domhain 2002. Ba é Keane captaen na foirne, ach tharla achrann cáiliúil idir é féin agus an traenálaí Mick McCarthy i Saipan, agus níor ghlac Roy aon pháirt sa chomórtas. Tá an dráma I, Keano bunaithe ar an méid a tharla i Saipan.
Caschoill
deas|250px|thumb|Caschoill Is talamh a dhéantar de fásra scrobarnach í caschoill.
Roy Keane
Gairméim bhainisteoireachta
Tar éis dó éirí as an cluiche mar imreoir, thóg sé a chéad phost mar thraenálaí le Sunderland. Nuair a tháinig sé isteach i mbun oibre, bhí an fhoireann ag bun an Championship, le Niall Quinn ina thraenálaí sealadach orthu. Chuir Keane muinín agus neart isteach san fhoireann arís, agus chríochnaigh siad ar barr na sraithe, éacht a tháinig aniar aduaidh ar chách. An chéad sprioc a bhí aige don chéad bhliain eile ná an fhoireann a choimeád slán sa Premier League, agus rinne siad amhlaidh sa séasúr 2007-2008. D'éirigh Keane as an bpost, áfach, ar an 4 Nollaig 2008, tar éis drochthoradh sa bhaile in aghaidh Bolton Wanderers. Tháinig na sonraí chun solais níos déanaí gur fhág sé de bharr easaontas idir eisean agus úinéirí an chlub.
D'fhan Keane amach as an spotsolas sna míonna ina dhiaidh sin, ach thosaigh na ráflaí ag fás arís nuair a briseadh traenálaí Ipswich Jim Magilton as a phost ar an 22 Aibreán 2009. Cuireadh substaint leis an gcaint seo ar an 24 Aibreán nuair a d'fhógair an club go hoifigiúil go raibh Keane ceaptha acu, ar chonradh dhá bhliain. Briseadh as a phost é sa bhliain 2011.
Thosaigh roy keane leis an gCeilteach i 2005 chun deireadh a chur lena shaol sa pheil. Thacaigh sé leis an gclub mar pháiste agus d'imir sé don chlub go dtí 2006 nuair a d'éirigh sé as peil ghairmiúil. Bhuaigh Celtic an dúbailte an bhliain sin agus chríochnaigh Keane a ghairm bheatha.
Clubanna
mion|clé|230px|Leabhar beathaisnéise le Roy Keane agus [[Eamonn Dunphy]]
Ard Tí Garbháin
Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Ard Tí Garbháin.
Monarcacht bhunreachtúil
Is Monarcacht Bhunreachtúil ná rialtais daonlathach ina bhfuil Rí/Banríon mar Ceann Stát neamhpholatiúil faoin dlí atá leagtha amach i mBunreacht scríobtha nó gan a bheith scríobtha. Mar shampla, An Ríocht Aontaithe.
Bobshleamhnánú ag Cluichí Oilimpeacha 2018
Tá an Bobshleamhnánú ar cheann de na spóirt a bhí ar siúl ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018 i bPyeongchang sa Chóiré Theas. Bhí na comórtais ar siúl san Alpensia Sliding Centre.
Guateque
Is baile Colómach agus cathairbhuirg é Guateque atá suite i réigiún (nó departamento) Boyacá, 125 ciliméadar ó dheas de Tunja, príomhchathair an réigiúin, agus 112 ciliméadar ó Bogotá, an phríomhchathair náisiúnta. Tá teorainneacha aige leis na bardais seo a leanas: La Capilla, Tenza, Sutatenza Somondocon, agus Tibirita.
Sliabh an Ara
Sliabhraon i gContae Thiobraid Árann Thuaidh is ea Sliabh an Ara (457 m m).
Contae Foard, Texas
Is contae i dtuaisceart Texas é Foard. Is é Crowell príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 1,336 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 1,622 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 87.7% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 11.1%.
Sámaigh
Is daoine a labhraíonn na teangacha Sámacha iad na Sámaigh (Sami), atá ina gcónaí i Sápmi, a chuimsíonn ceantair móra den Iorua, an tSualainn, an Fhionlainn agus Cúige Mhurmansk sa Rúis.
Todóg
thumb|right|200px|Todóg
Is éard is brí le todóg (nó sigear uaireanta) ná duilleoga tobac rollta go fáiscthe ar a chéile le caitheamh mar ghal. Is foirm í ina gcaitear tobac, ar nós toitín ach níos raimhre.
Mandancaigh
deas|250px|thumb|Mandancaigh Is grúpa eitneach Afracach iad na Mandancaigh. Is í an Mhandancais a bpríomhtheanga.
Droichead an Phlum
Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Droichead an Phlum. Bhí cónaí ar 267 duine sa bhaile sa bhliain 2001.
Tadhg Manley
Polaiteoir Éireannach ab ea Tadhg Manley (20 Aibreán 1893 – 24 Lúnasa 1976). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Montevideo
Is é Montevideo príomhchathair Uragua. Tá an chathair suite i ndeisceart na tíre. Tá níos mó ná 1,000,000 duine ina gcónaí sa chathair féin, agus mar sin is é an chathair is mó sa tír agus an t-aon chathair le daonáireamh os cionn 1,000,000. Tá tránna breátha ann, mar shampla: Pocitos, Buceo, Malvín, Playa de los Ingleses, Playa Verde, Punta Gorda agus Carrasco. Tá an chathair lán d'fhoirgnimh stairiúla. De réir "Mercer Human Resource Consulting" is é Montevideo an chathair i Meiriceá Laidineach le cáilíocht na beatha is airde. .
Club Atlético de Madrid
Club sacair i Maidrid na Spáinne is ea Club Atlético de Madrid, nó go simplí Atlético de Madrid. Faoi láthair imríonn siad sa Primera División de La Liga española de fútbol. Imríonn siad i staid Vicente Calderón, áit a bhfuil slí ann le haghaidh 55,000 duine. Tá an club ar cheann de na clubanna is rathúla i stair shacar na Spáinne, agus La Liga agus Copa del Rey buaite acu naoi n-uaire. Bhuaigh siad Corn na gCuradh sa bhliain 1962, bhí siad sa dara háit i gCorn na hEorpa sa bhliain 1974 agus bhuaigh siad an Corn Idir-Ilchríochach sa bhliain 1975. Sa bhliain 2010, cé nár éirigh go rómhaith leo sa Liga, bhí seans acu ar chraobh an Europa League. Rug siad an chraobh leo in Hamburg na Gearmáine in aghaidh Fulham F.C. ar 12 Bealtaine.
Gearóid Mac Lochlainn
Is file é Gearóid Mac Lochlainn a rugadh i mBéal Feirste sa bhliain 1967. Tá clú idirnáisiúnta ar a chuid filíochta.
Christine Quinn
Polaiteoir Meiriceánach is ea Christine Callaghan Quinn, a rugadh ar 25 Iúil 1966 i nGlen Cove, Nua-Eabhrac. Ball den Pháirtí Daonlathach atá inti.
Gearóid Mac Lochlainn
Saol
Níl Gaeilge ag Mac Lochlainn ón gcliabhán. D'fhoghlaim sé méid éigin Gaeilge ar an mbunscoil agus ansin thosaigh sé ag foghlaim na teanga ar Scoil Mhuire ar Bhóthar an Ghleanna in iarthar Bhéal Feirste agus é aon bhliain déag d'aois. Níos déanaí, ghlac sé post mar fhile cónaithe in Ollscoil Uladh, post atá á roinnt le hOllscoil na Ríona. Féachann sé ar an nGaeilge mar phróiseas foghlama fós. Deir sé faoin nGaeilge: "glaonn sí ort, ní féidir a seachnadh, bíonn sí i gcónaí ar foluain os do chionn."
Christine Quinn
Bhí Quinn ina bhall de Chomhairle Chathair Nua-Eabhrac ó 2 Samhain 1999 go 31 Nollaig 2013. Bhí sí ina Ceannchomairle ar an Chomhairle ó 1 Eanáir 2006 go 31 Nollaig 2013. Ise an tríú duine a raibh an post cheannchomhairle aici, agus an chéad bhean agus an chéad duine aerach sa phost. Agus í ina ceannchomhairle, ba Quinn an tríú oifigeach ba chumachtaí i gCathair Nua-Eabhrac, i ndiaidh an mhéara agus na habhcóide poiblí. Sheas sí do phost an mhéara sa bhliain 2013 mar chomharba ar Michael Bloomberg ach theip uirthi nuair a tháinig sí isteach sa tríú háit i réamhthoghchán na nDaonlathach.
Gearóid Mac Lochlainn
Saol
Ba é Babylon Gaeilgeoir a chéad chnuasach filíochta. Sa réamhrá, dúirt an file iomráiteach Cathal Ó Searcaigh go raibh sé 'ag séideadh anáil bheo na n-óg isteach i seanscamhóga na Gaeilge, ag cur an fhuil a choipeadh arís ina cuislí, ag cur fonn suirí uirthi i dtearmann an dáin'.
Christine Quinn
Bhain Quinn céim baitsiléara amach i gColáiste Trinity in Hartford, Connecticut, sa bhliain 1988. Phós sí Kim Catullo sa bhliain 2012. Cónaíonn siad in Chelsea, i Manhattan, agus caitheann siad deirí seachtaine sa samhradh i dteach a cheannaigh siad in Bradley Beach, New Jersey.
Gearóid Mac Lochlainn
Saol
Bhuaigh Sruth teangacha / Stream of tongues Duais Michael Hartnett, Duais an Bhuitléaraigh (ón bhForas Gael-Mheiriceánach) agus Duais Eithne agus Rupert Strong.
Dar le beo.ie, "Tá rithimí an rap agus hip-hop chomh maith le jigeanna agus ríleanna le cluinstin ina chuid véarsaí. Is léiriú iad a chuid dánta ar an cheol atá taobh istigh de féin. Fear cúthail agus modhúil é Gearóid, a tógadh i gclann a cheol sular labhair siad. Nuair a amharcann tú air, is follasach go bhfuil ceol inmheánach á oibriú i gcónaí."
Is é a deir Cló Iar-Chonnacht faoi, "Tá bealach faoi leith, le saothar Mhic Lochlainn. Athraíonn a chuid frithlaochra buailte a riocht agus a gcultúr agus iad ag dul ó áit go háit trí thrí bhriste, mhacarónach. Tugann siad cúl do thraidisiúin sheanbhunaithe filíochta, aistriúcháin agus seanchais na nGael, ag gluaiseacht ó fhilíocht na mbard go Spaghetti Westerns, ó na Mississippi blues go hamhráin ar an sean-nós, agus ar ais arís, turas a osclaíonn amach agus a chuimsíonn an próiseas cruthaitheach féin. Déantar smidiríní de choinbhinsiúin sa saothar seo áit a léiríonn Criss-Cross idirtheanga gan smacht gan ord inar thig le rud ar bith tarlú."
Thomas Gravesen
Ba imreoir sacair Danmhargach é Thomas Gravesen a rugadh i Vejle, an Danmhairg ar 11 Márta 1976. D'imríonn sé le Ceiltigh Ghlaschú go dtí 2009, bliain a ndeachaigh sé ar scor. D'imir sé roimhe sin le Real Madrid, Everton, Hamburger SV agus Vejle. Tá sé ag maireachtáil as a chuid infheistíochta faoi láthair agus cónaí air in Las Vegas, Nevada.
Sléibhte Chnoc Mhaoldomhnaigh
Sliabhraon i gContae Thiobraid Árann Theas agus i gContae Phort Láirge is ea Sléibhte Chnoc Mhaoldomhnaigh. Síneann na sléibhte siar agus aniar. Tá seanbhóthar cóistí poist ann a théann trí mhám ar thaobh thiar Chnoc Mhaoldomhnaigh.
Seo iad na cnoic in ord a n-airde:
Carlos Sánchez
Is imreoir sacair Colómach é Carlos Alberto Sánchez Moreno a rugadh ar an 6 Feabhra 1986 i gQuibdó. Imríonn sé faoi láthair le West Ham.
Jiří Jarošík
Is imreoir sacair Seiceach é Jiří Jarošík a rugadh in Usti Nad Labem i bPoblacht na Seice ar 27 Deireadh Fómhair 1977. Imríonn sé faoi láthair le Ceiltigh Ghlaschú. D'imir sé roimhe sin le Chelsea FC, CSKA Moscú agus Sparta Prág.
Manúisigh
Is grúpa eitneach Eorpach iad na Manúisigh. Is í an Fhraincis a bpríomhtheanga.
Angla-Éireannach
Téarma stairiúil é  Angla-Éireannach a úsáidtear chun cur síos a dhéanamh ar an ngrúpa eitneach a bhí ina aicme shóisialta phribhléideach in Éirinn, ba de shliocht nó de chomharba an Chinsil Phrotastúnaigh iad, an chuid is mó díobh bainteach le Eaglais na hÉireann, a bhí ina eaglais bhunaithe go dtí 1871, agus bhí méid níos lú acu bainteach leis na n-eaglaisí easaontacha, mar shampla na Meitidistigh. D'úsáidtí an téarma sa ré Victeoiriach, chun cur síos ar rang Protastúnach, comhdhéanta den chuid is mó de Eaglais na hÉireann, a ghlac nósanna na Sasanach chucu féin.
Comhlathas Briotanach
__STATICREDIRECT__
Bahia
mion|Bahia Is stát é Bahia sa Bhrasaíl. Tá sé suite i ndeisceart an Réigiúin Thoir Thuaidh. Is é Salvador a phríomhchathair. Is é Jaques Wagner gobharnóir an stáit ón bhliain 2007 i leith.
Stair
Tháinig taiscéalaí Portaingéalach, Pedro Álvares Cabral, go Bahia sa bhliain 1500. D'éiligh sé an áit don Phortaingéil. Sa bhliain 1549, bhunaigh na Portaingéalaigh cathair Salvador. Ba í an chathair, agus an ceantar máguaird, príomhchathair riaracháin is reiligiúnach na coilíneachta Portaingéilí go dtí 1763. Bhí an Ísiltír i gceannas ar Bahia ó Bhealtaine 1624 go dtí Aibreán 1625.
Ba é Bahia an stát deireanach dár ghlac páirt sa Chónaidhm Neamhspleách; d'fhan sé dílseach don Choróin Phortaingéalach ar feadh dhá bhliain ní b'fhaide ná na stáit eile. Díbríodh na Portaingéalaigh faoi dheireadh ar an 2 Iúil, 1823, dáta a thugann muintir Bahia "Lá Neamhspleáchais Bahia" air. Thug Charles Darwin, ar bord an Beagle, cuairt ar Bahia sa bhliain 1832.
Ardscoil na mBráithre
Is meánscoil suite i gCluain Meala, i ndeisceart Chontae Thiobraid Árann í Ardscoil na mBráithre (Béarla: CBS High School Clonmel). Tógadh teach scoile dó sa bhliain 1899 den chéad uair, agus foirgneamh nua sa bhliain 1971. Tá isteach is amach le 700 mac léinn ann.
Ré an Tuismidh
Is í Ré an Tuismidh (“Dreamtime” an Bhéarla) an téarma a chum antrapeolaithe chun cur síos ar chruinneshamhail chultúrtha agus reiligiúnda a luaitear leis an miotaseolaíocht Bhundúchasach. Ba é Francis James Gillen ba thúisce a bhain feidhm as an téarma, agus ba ghearr gur bhain Baldwin Spencer feidhm as; chuir A.P. Elkin i mbéal an phobail é, cé go ndearna sé athchomhairle ina dhiaidh sin. Is í Ré an Tuismidh an t-am a raibh neacha sinseartha ina gcónaí sa tír, neacha a bhí ina laochra nó a raibh cumhacht osnádúrtha acu. Ní raibh smacht ag na neacha seo ar an saol ábharach agus dá bhri sin tugtar urraim dóibh seachas iad a adhradh.
Tá an téarma Béarla “Dreamtime” bunaithe ar leagan den fhocal altjira (alcheringa) as canúint den teanga Arrernte i Lár na hAstráile. Tá sé maíte gur míthuiscint nó drochaistriúchán atá ann agus gur gaire an bhrí atá leis do “síoraí” nó do “neamhchruthaithe”. Dúirt an t-antrapeolaí William Stanner gur fearr é a thuiscint mar rud ilbhríoch.
Tá an téarma i mbéal an phobail fós agus é á úsáid gan ghrinneas i gcúrsaí turasóireachta, sa chultúr choitianta agus i litríocht ár linne.
Foinse
D’úsáid an máistir stáisiúin, giúistís agus eitneolaí amaitéarach Fraincis Gillen an téarma i dtuairisc eitneolaíoch in 1896. D’fholsigh sé féin agus Baldwin Spencer saothar mór, Native Tribes of Central Australia, in 1899. Thug siad cuntas ar an Alcheringa mar "the name applied to the far distant past with which the earliest traditions of the tribe deal". Cúig bliana ina dhiaidh sin, sa leabhar Northern tribes of Central Australia, luann siad "the dream times", téarma a nascann siad leis an bhfocal alcheri ("brionglóid"), agus maíonn siad go bhfuil an téarma á úsáid ag na Kaitish agus ag na hAnmatyerre|Unmatjera.
Altjira
Chuir Carl Strehlow, ministir Liútarach agus misinéir ón nGearmáin, amhras in aistriúchán Spencer agus Gillen i leabhar a d’fhoilsigh sé in 1908, Die Aranda ("Muintir Arrernte"), agus é á rá gur mhínigh a bhfaisnéiseoirí Arrernte an focal altjira (focal nach léir a sanasaíocht) mar neach síoraí nach raibh tús aige. In Arrernte déarfá altjirerama - "Dia a fheiceáil" – chun "brionglóidigh" a chur in iúl. Rinne Strehlow amach gurb é an t-ainmfhocal an focal altjirrinja, focal measartha neamhchoitianta, agus gur sholáthair Spencer agus Gillen tras-scríobh mícheart agus bréagshanasaíocht. "The native," a dúirt siad, "knows nothing of 'dreamtime' as a designation of a certain period of their history."
Deir Strehlow go dtugann na hArrernte Altjira nó Altjira mara (mara, sin "maith") ar chruthaitheoir síoraí an domhain agus na ndaoine. Tugann Strehlow cuntas air mar fhear ard láidir a bhfuil craiceann dearg agus folt fionn air agus cosa éimiú faoi, mórán ban deargchneasach aige ar chosa mhadra agus clann ina dteannta. Deir Strehlow go bhfuil Altjira ina chónaí sa spéir, críoch a bhfuil Bealach na Bó Finne ag gabháil tríthi mar abhainn. Ach bhí faisnéiseoirí Strehlow ina gCríostaithe leis na blianta fada, agus thug lochtóirí le fios go ráibh an focal Altjira á chur ar Dhia ag na misinéirí. In 1926 rinne Spencer staidéar allamuigh chun triail a bhaint as tuairim Strehlow ar Altjira agus as an lochtú ar shaothar Gillen agus Spencer a bhí le tuiscint as a ndúirt sé. Fuair Spencer tuairiscí ar altjira ó na 1890idí a chuir in iúl gurb é an bhrí a bhí leis "cuid den am atá caite" or "síoraí" seachas "dia".
Is dóigh le Sam Gill (1998) go bhfuil doiléire ag baint leis an bhfeidhm a bhaineann Strehlow as an bhfocal Altjira, ó luann sé dia uaireanta agus neach tótamach uaireanta. Measann sé go bhfuil baint ag an scéal leis an tuairim a bhí ag Spence mar éabhlóidí cultúrtha go raibh na Bundúchasaigh i dtréimhse réamhreiligiúnda agus nárbh fhéidir leo creidiúint i ndia, agus leis an bhfeidhm a d’fhéad Strehlow a bhaint as creideamh i ndia chun daoine a thiontú chun na Críostaíochta.
Lochtaíonn an teangeolaí David Campbell Moore (2016) an focal "Dreamtime" a chum Spencer agus Gillen:
Creideamh Bundúchasach
Samhlaítear Ré an Tuismidh le samhaltáin thótamacha sa mhéid go bhféadann Bundúchasach “seilbh” a bheith aige ar “Thuismeadh” áirithe – Tuismeadh an Changarú, Tuismeadh an tSiorca, Tuismeadh an tSeangáin Mheala, nó meascán de Thuismí a bhaineann lena chríoch féin. Is é an chúis atá leis sin gur aon rud amháin í do shinsearacht sa Tuismeadh, rud a fhágann go mbailítear gach eolas saolta trí na sinsir. Leagann an Tuismeadh síos bun-nósanna an tsaoil.
Creidtear gur laochra spioradálta a bhí freagrach as an gcruthaíocht, iad ag siúl na tíre agus ag cruthú láithreáin naofa agus áiteanna suntasacha. Mar seo a cuireadh "amhráin Aislinge" ar bun agus cuid acu ag gabháil ó cheann ceann na tíre trí shé nó fiú trí dheich ngrúpa teangacha. Is iad na hamhráin Aislinge conairí na Neach Spioradálta, agus d’fhéadfadh naofacht a bheith ag roinnt leis na comharthaí, leithéidí na n-íomhánna fisiciúla a d’fhág na Neacha úd ar charraigeacha agus samhlacha nádúrtha eile.
Bhí an Tuismeadh ann roimh shaolú an duine agus tá sé ann fós tar éis bháis. Creidtear go bhfuil an spiorad-leanbh beo sa Tuismeadh lasmuigh den bhreith agus den bhás agus nach dtagann sé ar an saol seo ach amháin tríd an máthair. Tuigtear go dtagann an spiorad isteach san fhéatas sa chúigiú mí. Nuair a mhothaíonn an mháthair an leanbh ag bogadh sa bhroinn den chéad uair, síltear gurb é spiorad na críche mar a bhfuil an mháthair is cúis leis. Nuair a bheirtear an leanbh samhlaítear gur caomhnóir speisialta den chuid sin dá dtír é agus múintear dó na scéalta agus na hamhráin a bhaineann leis an áit. Deir Wolf (1994: p. 14): "A 'black fella' may regard his totem or the place from which his spirit came as his Dreaming. He may also regard tribal law as his Dreaming".
Sciáil Nordach
Is téarma é sciáil Nordach a chuimsíonn cineálacha éagsúla sciála lena ndéantar an bhuatais sciála a cheangal den scí ar bhealach a fhágann gur féidir leis an sciálaí a sháil a ardú den scí, murab ionann agus sciáil Alpach, lena ndéantar sáil agus barr na buataise a cheangal den scí.
Seanachaidh, Tír Fhiachrach
Is baile fearainn é Seanachaidh (nó Ard na Ria). Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo, ó dheas ó Bhéal an Átha. Is fo-bhaile de Bhéal an Átha é inniu.
Sciáil Nordach
Cluichí Oilimpeacha
Ag na cluichí Oilimpeacha, is spóirt sciála Nordaí iad an sciáil trastíre, an scí-léimneach, agus sciáil Nordach dhá chomórtas (sciáil trastíre agus scí-léimneach) in éineacht. Is é an FIS a rialaíonn na spóirt sin.
Sciáil Nordach a dhéantar sa dé-atlan (sciáil trastíre agus lámhach) freisin, ach tá a chónaidhm féin ag an spórt sin (an IBU ).
Carlos Valderrama
Is iarimreoir sacair Colómach é Carlos Alberto Valderrama Palacio a rugadh ar an 2 Meán Fómhair 1961 i Santa Marta. El Pibe Valderrama an leasainm a bhí air.
Dún na Manach
Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Dún na Manach.
An Inse–Baile an Bhiataigh–Baile Uí Mhornáin
Is baile daonáirimh i gContae na Mí é An Inse–Baile an Bhiataigh–Baile Uí Mhornáin (Béarla: Laytown-Bettystown-Mornington). Dar le daonáireamh 2016, bhí 11,872 duine ina gcónaí ann.
François Hollande
Is polaiteoir Francach é François Hollande (IPA: \fʁɑ̃swa ɔlɑ̃d\; Rouen, 12 Lúnasa 1954). Is sóisialaí go smior é. Ba uachtarán na Fraince idir 2012 agus 2017 é. clé|mion|Meancóga agus scannail go leor le linn a thréimhse mbéal an phobail,, mar sh. glacadh grianghraf de sa bhliain 2006 ag léamh "Stair na Fraince 'pour les nuls'" (do na hamadáin)
Saol
clé|mion|François Hollande agus a chéad bhean, [[Segolene Royale, a chéad pháirtí, sa bhliain 2007 ]]
Tús a shaoil
clé|mion|Bhí ollbhua ag na [[Sóisialachas|Sóisialaithe i 2012]]Céimí de chuid l'Université Panthéon-Assas (Paris 2) is ea é (licence en droit).
D'fhreastail sé ansin ar HEC, an Institut d'Études Politiques ("Sciences Po") de Paris agus École Nationale d'Administration (ENA) freisin.
Tar éis dó céim a bhaint amach ón ENA sa bhliain 1980 (sa seachtú háit ina rang) ghlac sé post sa Cour des comptes, oifig iniúchóireachta náisiúnta na Fraince, a bhfuil feidhmeanna gar-bhreithiúnacha aici. Rinneadh conseiller référendaire de sa bhliain 1984.
Polaitíocht
Ghlac Hollande páirt ghníomhach sa Pháirtí Sóisialach ó thús na 1970idí. Le linn dó a bheith ar saoire fhadtéarmach ón Cour des comptes, bhí róil pholaitiúla éagsúla aige (mar shampla, mar shainchomhairleoir don Uachtarán Mitterand agus, ina dhiaidh sin, mar bhall den Tionól Náisiúnta (1988-93, 1997-2012).
Ina theannta sin, bhí sé ina Chéad-Rúnaí ar an bPáirtí Sóisialach, idir 1997 agus 2008, ina mhéara ar Tulle (2001-2008), baile beag, agus ina Uachtarán ar chomhairle roinne Corrèze (2008-12).
Mar bhall den Cour des comptes, bhí sé de cheart aige cleachtadh mar dhlíodóir, má ba mhian leis, agus scaoileadh é chun é sin a dhéanamh ar feadh roinnt míonna sa bhliain 1997. Bhí sé ina dhlíodóir le Mignard, Teitgen, Grisoni et associés, sula ndearnadh Chéad-Rúnaí an Pháirtí Shóisialaigh de. clé|mion|Scannal Valérie Trierweiler i 2013
Uachtaránacht
Toghadh mar Uachtarán na Fraince é ar an séú lá de mhí na Bealtaine 2012. Bhí ollbhua ag na Sóisialaithe an bhliain sin.
I measc na rudaí is suntasaí a bhain sé amach, faightear an comhionannas pósta (in éineacht le comhchearta chun uchtála) agus leasuithe ar dhlí na fostaíochta agus ar chóras na bpinsean, rudaí ar mian leis an Uachtarán Macron dul níos faide leo.
Le linn do Hollande a bheith ina Uachtarán, chuir roinnt ionsaithe sceimhlitheoireachta móra isteach ar an bhFrainc; tar éis na n-ionsaithe ar Pháras i mí na Samhna 2015, d'fhógair sé staid éigeandála, a chuaigh in éag i mí na Samhna 2017.
Gnaoi an phobail
Sna blianta 2015/2016, bhí Hollande i mbun rialtais nach raibh gnaoi an phobail air ag an am agus tharraing Hollande míghean air féin.