cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Parlaimint na hEorpa
Stair
Ón 1 Feabhra 2020, tá 27 mballstát ann san Aontas Eorpach. Tháinig deireadh le tréimhse oifige fheisirí na Ríochta Aontaithe. Tá Parlaimint na hEorpa comhdhéanta anois de 705 fheisire (i gcomparáid leis an 751 fheisire a bhí ann roimh Bhreaitimeacht).
Feisirí
mion|clé|2 Iúil 2019ː an naoú reachtas mion|clé|[[Phil Hogan sa bhliain 2019... scannal sa bhliain 2020]]
Bodorgan
53.204°N, -4.4168°W
Baile i Ynys Môn, an Bhreatain Bheag, is ea Bodorgan, 209.4 km ó Caerdydd agus 347 ó Londain. Tá daonra 904 ann, agus tá 578 (63.9%) in ann Breatnais a labhairt.
Crownhill
Is ceantar suite i bPlymouth é Crownhill.
Boncath
52.0136°N, -4.6164°W
Clochán an Aifir
thumb|Clochán an Aifir|clé Is éard atá i gceist le Clochán an Aifir (Clochán na bhFomhórach), as Béarla, Giant's Causeway, ná 40,000 cloch atá suite i gContae Aontroma ar chósta Thuaisceart Éireann. Basalt atá i gceist leis na clocha: in Éirinn, is é Tuaisceart Éireann an réigiún is mó basailt in Éirinn.
Constance Gore-Booth Markiewicz
Polaiteoir, náisiúnaí agus réabhlóidí Éireannach ab ea Constance Gore-Booth, níos deireanaí an Chuntaois Constance Markievicz (4 Feabhra 1868 Londain – 15 Iúil 1927 Baile Átha Cliath). "An Chuntaois Dhearg" a thugtaí uirthi mar gheall ar a cuid tuairimí sóisialacha. Áirítear ar laochra náisiúnta na hÉireann í.
Boncath
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Boncath, 115.6 km ó Caerdydd agus 314 ó Londain. Tá daonra 720 ann, agus tá 441 (61.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Constance Gore-Booth Markiewicz
Laethanta a hÓige
clé|mion| [[Eva Gore-Booth agus a deirfiúr, Constance Gore-Booth (ar dheis)]] Saolaíodh Constance Georgine Gore-Booth i mBuckingham Gate i Londain, agus b'é Sior Henry Gore-Booth, an taiscéalaí Artach, a hathair. Bhí sí ar an iníon ba shine sa teaghlach.
Clochán an Aifir
Cruthaíodh an Clochán ar fad nuair a d'fhuaraigh sruthán laibhe i ndiaidh dó brúchtadh amach as an talamh tuairim is 50 nó 60 milliún bliain ó shin.
Constance Gore-Booth Markiewicz
Laethanta a hÓige
Murab ionann agus formhór mór na dtiarnaí talún in Éirinn, ní raibh Sior Henry ag dúshaothrú a chuid tionóntaí. Mar sin, más amhlaidh féin gur bean uasal ab ea Constance, d'fhoghlaim sí trócaire agus daonnacht i leith na mbochtán agus í ag fás aníos.
Clochán an Aifir
Tá Clochán an Aifir suite tuairim is trí chiliméadar (dhá mhíle) ó thuaidh ó bhaile Mhuileann na Buaise. Suíomh oidhreachta idirnáisiúnta agus Anaclann Náisiúnta Dúlra atá ann.
Constance Gore-Booth Markiewicz
Laethanta a hÓige
Bhí eastát an teaghlaigh, Teach Lios an Daill, suite i gContae Shligigh in iarthuaisceart na hÉireann.
Chuaigh Eva, deirfiúr Constance, le gluaiseacht an luchta oibre agus le gluaiseacht na mban, a bhí san am sin ag troid ar son chearta vótála na mban. Bhí an bheirt acu cairdiúil le William Butler Yeats, an file, agus é ag teacht ar cuairt go minic. D'fhág a chuid smaointeachais a lorg ar shaoldearcadh na ndeirfiúracha i leith na healaíne agus na polaitíocht a.
Pósadh agus Luathpholaiteoireacht
Theastaigh ó Constance dul leis an ealaín. Sa bhliain 1893, chuaigh sí ag foghlaim ealaíontóireachta i Scoil Slade i Londain. Ina dhiaidh sin, thug sí aghaidh ar Pháras, áit ar casadh an Cunta Polannach-Úcránach Kazimierz Markiewicz (Casimir Dunin-Markievicz) uirthi. Ealaíontóir ab ea é agus baint aige le teaghlach uasal saibhir Polannach, ach bhí sé pósta cheana féin nuair a fuair sé aithne ar Constance. Sa bhliain 1899, áfach, cailleadh a bhean chéile, agus phós sé Constance sa bhliain 1901. Mar sin, rinneadh an Chuntaois Markievicz di.thumb|upright|Constance Markiewicz, [[John Butler Yeats]]
Chuir siad fúthu i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1903, agus bhain an Chuntaois clú nár bheag amach di ag dathú pictiúir de thírdhreacha.
Ansin, sa bhliain 1906, thit rud éigin amach a thug uirthi saol na n-ealaíon a thréigean ar mhaithe leis an náisiúnachas Éireannach. Sa bhliain sin, fuair sí ar cíos bothán tuaithe in aice le Baile Átha Cliath, agus is amhlaidh gurbh é an file Pádraic Colum a bhí ina chónaí ansin roimpise. D'fhág sé ina dhiaidh seanchóipeanna de The Peasant agus de Sinn Féin. Foilseacháin réabhlóid eacha ab ea iad seo a bhí ag éileamh go mbrisfí an nasc leis an mBreatain Mhór. Léigh an Chuntaois na hirisí seo, agus chuaigh siad go mór mór i gcion uirthi.
Sa bhliain 1908, chuaigh an Chuntaois go hoscailte le polaitíocht agus le náisiúnachas. Chuaigh sí isteach i Sinn Féin agus in "Inghinidhe na hÉireann" ("Iníonacha na hÉireann", i dteanga chaighdeánaithe an lae inniu), is é sin, gluaiseacht na náisiúnaithe ban. mion|Caxton Hall, Manchester, England, 1908. Sa bhliain chéanna, bhí sí ina hiarrthóir don Pharlaimint. Reáchtáladh fothoghchán i ndáilcheantar Mhanchain, an áit a raibh Winston Churchill ina iarrthóir chomh maith. Chaill an bheirt acu, Churchill agus Markievicz, an toghchán, ach mar sin féin, ba mhillteanach an dul chun cinn agus an t-athrú saoil a bhí déanta aici. I rith dhá bhliain, d'iompaigh an Chuntaois ina polaiteoir déanta. clé|mion|277x277px|Fianna Éireann sa bhliain 1914. Bhunaigh Markiewicz na gasóga in 1909. Sa bhliain 1909, bhunaigh sí Fianna na hÉireann (is minic a úsáidtear an leagan "Na Fianna Éireann", cé nach bhfuil sé ag teacht le ceart na teanga). Bhí na Fianna an-chosúil le gluaiseacht na nGasóg, a bhí bunaithe ag an Tiarna Baden-Powell, ach má bhí féin, bhí cuma i bhfad ní ba mhíleata ar an ngluaiseacht Éireannach, agus na buachaillí ag foghlaim úsáid a bhaint as na hairm thine, mar shampla. B'é dearcadh Phádraic Mhic Phiarais go raibh an tábhacht chéanna ag baint leis na Fianna agus le hÓglaigh na hÉireann, ar cuireadh bun leo sa bhliain 1913.
Sa bhliain 1911, caitheadh an Chuntaois i dtóin phríosúin i ndiaidh di páirt ghníomhach a ghlacadh sna hagóidí in aghaidh chuairt an Rí Seoirse a Cúig ar Éirinn. Le linn an Fhrithdhúnta sa bhliain 1913, chuaigh sí in Arm Cathartha Shéamuis Uí Chonghaile, agus í ag reáchtáil cistin anraith le riaradh ar na hoibrithe nach raibh luach a mbia acu.
Éirí Amach na Cásca
mion|Countess Markievicz, c 1915 Sa bhliain 1913, thug a fear céile a aghaidh ar an Úcráin, agus níor fhill sé riamh. Is féidir go raibh baint éigin le gníomhaíochtaí a mhná leis an éalú seo. Cibé scéal é, bhí an Chuntaois páirteach in Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916, mar shaighdiúir in Arm Cathartha na hÉireann, agus ghoin sí snípéir de chuid Arm Shasana is cosúil.
B'é a col ceathair féin a chimigh í i ndiaidh na gcathanna, agus gearradh breith an bháis di. Ós bean a bhí inti, áfach, mhalartaigh an Ginearál Maxwell pionós an bháis ar phríosúnacht saoil.
Scaoileadh an Chuntaois saor ón bpríosún arís sa bhliain 1917, nuair a thug rialtas na Breataine Móire ollmhaithiúnas dóibh siúd a throid in Éirí Amach na Cásca. Faoin am seo a d'athraigh an Chuntaois a creideamh ó Eaglais na hÉireann go Caitliceachas.
An Chéad Dáil
Sa bhliain 1918, príosúnaíodh arís í, mar gheall ar an pháirt a bhí aici san fheachtas in aghaidh an choinscríofa.
Sa toghchán ginearálta i mí na Samhna 1918, ba í an Chuntaois Markievicz an chéad bhean a toghadh (ar 28 Nollaig 1918, roinnt seachtainí níos déanaí) ina Teachta Parlaiminte de Theach na dTeachtaí sa Ríocht Aontaithe. Níor ghlac sí a suíochán in Westminster riamh, chomh maith le dháréag iarrthóir is trí scór eile de chuid Shinn Féin. Ó bhí Sinn Féin ar fad ag staonadh ón bparlaimint, dhiúltaigh sí glacadh leis an suíochán a bhí bainte amach aici..
Ina ionad sin, chuaigh sí le Dáil réabhlóideach na bliana 1919. Bhí an Chuntaois ar dhuine acu siúd a tháinig le chéile i mBaile Átha Cliath le Dáil Éireann a fhógairt an chéad uair riamh. Ba í an chéad TD mná sa Dáil sin.thumb|upright|clé|An Chuntaois faoi shainéide an tsaighdiúra Bhí sí ina Teachta Dála ar an Dara Dáil chomh maith, i ndiaidh an toghcháin sa bhliain 1921. Bhí sí ar dhuine de na chéad mhná ar domhan a raibh ról sa chomhaireacht aici agus í ina hAire Oibreachais, ó Mhí Aibreáin 1919 go Mí Eanáir 1922, ar an Chéad Rialtas agus ar an Dara Rialtas de chuid na Dála. Bhí sí ar an chéad bhean riamh a bhí ina hAire Rialtais in Éirinn (agus níor ceapadh an chéad Aire mná eile roimh an mbliain 1979, nuair a rinneadh Aire na Gaeltachta de Mháire Geoghegan-Quinn).
An Cogadh Cathartha agus Fianna Fáil
D'éirigh an Chuntaois as an rialtas i Mí Eanáir 1922 in éineacht le hEamon de Valera agus an chuid eile acu siúd nár ghlac leis an gConradh Angla-Éireannach. Throid sí chomh maith le duine sna hÓglaigh in aghaidh an Chonartha. Tar éis an chogaidh, chuaigh sí ag taisteal Mheiriceá. Níor vótáladh isteach í i dtoghchán na bliana 1922, ach sa chéad bhliain eile, toghadh í do dháilcheantar Bhaile Átha Cliath Theas. De réir pholasaí staonaireachta Shinn Féin, dhiúltaigh sí glacadh leis an suíochán. Thuill a dearcadh dearg-Phoblachtach seal i bpríosún di arís, agus istigh ansin di, chuaigh sise agus dháréag bhanphríosúnach eile is ceithre scór ar stailc ocrais. I gceann míosa, bhí sí saor arís. Ba chuimhin le lucht rialtais an tSaorstáit i gcónaí an náire shaolta a tharraing stailceanna ocrais na Sufraigéidí ar rialtas na Breataine Móire roimh an gcogadh.mion|clé|upright|Constance Markiewicz in éineacht lena hiníon Maeve agus a leasmhacChuaigh an Chuntaois i bhFianna Fáil a thúisce is a bunaíodh an páirtí sin, sa bhliain 1926. Bhí sí ina cathaoirleach ar chruinniú bunaidh an pháirtí in Amharclann La Scala.
Bás
Toghadh ina Teachta ar an gcúigiú Dáil í i Mí an Mheithimh, 1927, ach fuair sí bás sula raibh de sheal aici glacadh leis an suíochán. Galar tobann a thug a bás. B'fhéidir go raibh sí tar éis eitinn a tharraingt ó na bochtáin a raibh sí ag freastal orthu, murarbh é an t-aipindicíteas é. In Ospidéal Sir Patrick Dun i mBaile Átha Cliath, a shíothlaigh sí.
Gan phingin a bhí sí i ndiaidh a hacmhainn a thabhairt do na bochtáin. hAdhlacadh í i Reilig Ghlas Naíon i mBaile Átha Cliath.
Ainm
Is é "Markievicz" gnáthlitriú a sloinne a úsáidtear in Éirinn sa lá atá inniu ann, ach is é an litriú a úsáidtear sa Pholainnis ná "Markiewicz", nó is mar v an Bhéarla a fhuaimnítear w na Polainnise. Nuair a scríobhadh an chéad bheathaisnéis Polainnise fúithi, ba é an leagan a d'úsáid an t-údar ná Konstancja Markiewiczowa.
Róisín Uí Mhadagáin Ní Raghallaigh
Beathaisnéis
Rugadh Róisín O’Reilly i mBaile Átha Cliath ar 21 Eanáir 1903. E. O’Reilly, léachtóir le Litríocht na Gaeilge agus E. Hessler, gobharnóir a rugadh sa Ghearmáin a tuistí. Thug sí an Ghearmáinis, an Ghaeilge agus an Béarla léi ón óige. Chaith sí am freisin le teaghlach a máthar in Potsdam. Chreid an teaghlach go láidir i bPoblacht na hÉireann. Scríobh a hathair ailt agus filíocht don nuachtán An Claidheamh Soluis. Chuaigh O'Reilly isteach i gCumann na mBan nuair a bhí sí 13 bliana d'aois agus bhí sí ar an mball ab óige. Bhí a máthair ina ball freisin. Ba í ba thúisce a thug clóscríobhán do Winifred Carney.
Rinne Madigan O'Reilly staidéar i Scoil Ealaíne Chathair Bhaile Átha Cliath áit ar dhírigh sí ar litreoireacht mhaisiúil, peannaireacht agus soilsiú. Chruthaíodh sí bricolage agus colláis le heilimintí focal de shaothair a hathar. Thug an grúpa foilsitheoireachta Gearmánach Potsdam: Müller and Co. Verlag a cuid oibre faoi deara. Tríd an nasc sin chonaic sí saothar Kurt Schwitters a chuaigh i bhfeidhm ar a cuid tionscadal féin ina dhiaidh sin, go háirithe an t-aistriúchán go Gaeilge a rinne sí ar a shaothar Ursonate sa bhliain 1926.
Sa bhliain 1925 thosaigh Madigan O’Reilly ag obair do Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath i roinn a athraíodh ina Rannóg um Chosaint agus Caomhnú i Leabharlann na Tríonóide. D’oibrigh sí ar thionscadail éagsúla, ina measc Leabhar Aicill agus Dlíthe Brehon a athcheangal. Sa bhliain 1930 phós sí Edmund Madigan. Bhí baint aige le craoltóireacht raidió. Ní raibh aon chlann orthu. Fuair a fear céile bás sa bhliain 1950. Sna 1930idí thug Madigan O’Reilly tacaíocht theicniúil dá cara Máire Ní Chinnéide nuair a thaistil sí go dtí na Blascaodaí chun scéalta Pheig Sayers a thaifeadadh. Bhí sí ina hoibreoir raidió cumasach, ina cumadóir, agus ina healaíontóir fuaime. Tá seans gur spreag an spéis a bhí ag a fear céile sa raidió cuid de na spéiseanna seo. Creidtear gur dhuine de bhunaitheoirí an Irish Radio Transmitters Society í sa bhliain 1932. Cé gur bhronn sí cnuasach mór cartlainne ar an BBC creidtear gur scriosadh iad i dtóiteán Alexandra Palace. Chuaigh Madigan O'Reilly ar scor sa bhliain 1958 agus bhog go dtí an Daingean. D'oibrigh sí ansin ar Irisches Traumbuch von Róisín O'Reilly. Dhírigh sí ar fhuaimeanna éagsúla, ina measc gutaí na Gaeilge agus fuaim na gaoithe agus na farraige. Is beag dá saothar atá ar marthain ach maíonn Sisters Akousmatica go raibh sí mar inspioráid acu. Feictear í mar nuálaí a phléigh le fuaimeanna avant-garde na hÉireann.
D’éag sí sa Daingean ar an 13 Feabhra 1974.
Vladimir Solovyov (iriseoir)
Is iriseoir Rúiseach, láithreoir teilifíse, scríbhneoir agus bolscaire de chuid na Rúise é Vladimir Rudolfovich Solovyov (Rúisis: Владимир Рудольфович Соловьёв, a rugadh 20 Deireadh Fómhair 1963). Bíonn sé ina ancaire ar an seó teilifíse Tráthnóna Domhnaigh le Vladimir Solovyov (Rúisis: Вечер с Владимиром Соловьёвым) ar Россия-1 (Gaeilge: An Rúis-1).
Deoise Chill Dara agus Leithghlinne
Is deoise suite i gContae Chill Dara í Deoise Chill Dara agus Leithghlinne.
Devonport, Plymouth
Is ceantar suite i bPlymouth é Devonport.
Rhys Iorwerth
Is file agus príomhbhard é Rhys Iorwerth (a rugadh 1 Aibreán 1983). Bhuaigh sé an Chathaoir ag Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam, sa bhliain 2011.
Tá sé ina chónaí agus ag obair i gCaernarfon.
Luathshaol agus oideachas
mion|clé|Cathaoireacha an bhaird [[Hedd Wyn.]] Rugadh Rhys i mBangor na Breataine Bige agus tógadh é i gCaernarfon agus d'fhreastail sé ar Ysgol Syr Hugh Owen.
Tar éis dó an scoil a fhágáil, bhog sé go dtí Caerdydd d'fhonn staidéar a dhéanamh ar Dhlí agus ar Pholaitíocht i bPrifysgol Caerdydd (Gaeilge: Ollscoil Chaerdydd). D'athraigh sé a chonair ghairme áfach agus rinne sé staidéar i Roinn na Breatnaise san Ollscoil, áit a bhain sé an cháilíocht BA (Baitsiléir Ealaíon) amach sa bhliain 2004 agus ansin fuair sé a MA (Máistir Ealaíon) sa bhliain 2005. D'oibrigh sé ina dhiaidh sin ar son na seirbhíse taighde san Cynulliad Cenedlaethol (An Tionól Náisiúnta).
Ina dhiaidh sin bhog sé ar ais go Caernarfon ag obair mar aistritheoir neamhspleách.
Georges Braque
Péintéir a rugadh in Argenteuil na Fraince ab ea Georges Braque (13 Bealtaine 1882 – 31 Lúnasa 1963). Duine de bhunaitheoirí an Chiúbachais, a chomhoibrigh le Picasso (1908-1914). Tar éis an chéad chogadh domhanda shaothraigh sé stíl neamhgheoiméadrach leath-theibí dá chuid féin.
Antoni Gaudí
Ailtire Catalónach ab ea Antoni Gaudí i Cornet (25 Meitheamh 1852 - 10 Meitheamh 1926) a raibh tionchar ag a chuid paisin air sa saol: ailtireacht, nádúr agus reiligiún. Leasainm "Ailtire Dé, chiallaigh creideamh Caitliceach Rómhánach Gaudí go bhfuil íomhánna reiligiúnacha le feiceáil i go leor dá shaothair. Tá a stíl shainiúil tréithrithe ag saoirse foirme, dath, uigeacht agus aontacht orgánach. Mar gheall ar a struchtúir iomarcacha, athraitheacha cruth ó ghluaiseacht Ealaíon agus Ceardaíochta an 19ú haois go hailtireacht Ioslamach agus Áiseach go foirmeacha traidisiúnta Catalónacha agus ina dhiaidh sin tháinig Antoni Gaudí chun bheith ar cheann de na hailtirí is cáiliúla sa chéad leath den 20ú haois. Tá Gaudí fós ina dhuine ceannródaíoch de Art Nouveau agus nua-aoiseachas nó Nua-aoiseachas Catalónach. D'oibrigh sé beagnach go hiomlán in Barcelona nó in aice leis. Bhí cuid mhaith dá shlí bheatha gafa le tógáil Theampall Sásaimh an Teaghlaigh Naofa (Sagrada Família), a bhí neamhchríochnaithe nuair a fuair sé bás i 1926. Is é a shárshaothar, an Sagrada Família atá fós neamhiomlán, an séadchomhartha is mó a bhfuil cuairt á tabhairt air sa Spáinn. Idir 1984 agus 2005, dhearbhaigh UNESCO seacht gcinn dá shaothair mar Láithreáin Oidhreachta Domhanda. mion|249x249px|An taobh istigh de na Sagrada Familia
Saol
Rugadh Antoni Gaudí sa Chatalóin cúige ar chósta na Meánmhara sa Spáinn. Ba mhac é le déantóir coire agus chreid sé gur éirigh leis seo a bheith rathúil. ‘An cumas sin a bhraitheann, an spás a fheiceáil mar gur mac déantóir coire mé. Is éard is déantóir coire ann fear a dhéanann toirt as dromchla; feiceann sé an spás sula dtosaíonn sé ag obair.’ Chaith Gaudí an chuid is mó dá chuid ama suas go dtí 16 bliana d’aois i Reus, áit ar fhreastail sé ar naíscoil le Francesc Berenguer, a thiocfadh chun bheith ina duine dá chúntóirí, agus a d’oibrigh i muileann teicstíle.
Chríochnaigh Gaudí ceithre bliana de sheirbhís mhíleata éigeantach ag tosú i 1875, ach chiallaigh drochshláinte gur chaith sé cuid mhaith dá chuid ama ar shaoire bhreoiteachta, rud a chuir ar a chumas clárú ar dtús i Scoil Llotja agus ansin ar Ardscoil Ailtireachta Barcelona, ar bhain sé céim amach ann le céim san ailtireacht i 1878. Sa bhliain 1876 d’éag a mháthair, mar a rinne a dheartháir níos sine Francesc, a bhí díreach ina lia, bhí an tsláinte go dona i measc theaghlach Gaudí. D’fhág sé an baile i 1869 chun staidéar a dhéanamh in Barcelona, lárionad polaitiúil agus intleachtúil na Catalóine chomh maith leis an gcathair is nua-aimseartha sa Spáinn.
Níor bhain sé céim amach go dtí ocht mbliana ina dhiaidh sin, agus chuir an tseirbhís mhíleata isteach ar a chuid staidéir. Le linn a bhlianta staidéir bhí sé ina dhréachtóir do chuid de na hailtirí is cáiliúla in Barcelona; lena n-áirítear Joan Martorell, Josep Fontserè, agus Leandre Serrallach - fostaíocht a chuidigh le híoc as a chuid staidéir. Níor phós Gaudí riamh.
Tionchar
Tá Gaudí suntasach mar gheall ar a raon foirmeacha, uigeachtaí, agus polacrómatachta agus as an mbealach saor in aisce léiritheach inar cosúil go bhfuil na heilimintí seo dá chuid ealaíne comhdhéanta. Is annamh a tharraing Gaudí pleananna mionsonraithe dá chuid saothar, agus ina ionad sin b’fhearr leis iad a chruthú mar mhúnlaí scála tríthoiseacha agus na sonraí a mhúnlú mar a cheap sé iad. Mar ailtire mór le rá, más eccentric, bhí Gaudí ina rannpháirtí tábhachtach sa Renaixensa, athbheochan ealaíonta ar na healaíona agus na ceardaíocht in éineacht le hathbheochan polaitiúil i bhfoirm “Catalanism” frith-Chaisleáin. Tugadh neamhaird air le linn na 1920idí agus na 1930idí, nuair a bhí an Stíl Idirnáisiúnta mar an modh ailtireachta ceannasach. Faoi na 1960idí, áfach, bhí meas ag gairmithe agus tuataí air mar gheall ar an samhlaíocht gan teorainn agus diongbháilte a d’úsáid sé chun ionsaí a dhéanamh ar gach dúshlán dearaidh ar cuireadh i láthair é.
Chuir Gaudí cuid dá struchtúir is cáiliúla timpeall Barcelona i gcrích. Tógadh an chuid is mó de na struchtúir is cáiliúla Gaudí go luath sa 20ú haois. I measc na dtionscadal ó na blianta sin tá an ‘Park Güell’, a críochnaíodh idir 1900 agus 1914 agus a bhfuil deilbh, eilimintí ailtireachta agus gairdíní ann; an Casa Batilló, foirgneamh a bhí cónaithe uair amháin agus a bhfuil sonraí cosúil le cnámharlach ar a aghaidh anois; agus an foirgneamh árasán droimneach Casa Milà, ar a dtugtar La Pedrera freisin, a bhí mar an áit chónaithe dheireanach a dhear Gaudí agus a bhfuil tionóntaí ann fós sa lá atá inniu ann. I 1910, chuir Société des Beaux-Arts taispeántas i láthair i bPáras, le grianghraif, samhlacha agus pleananna dá struchtúir le feiceáil. Bliain ina dhiaidh sin thaispeáin sé go leor de na píosaí céanna ag an gCéad Salon Ailtireachta Náisiúnta i Maidrid.
Gníomhaíocht pholaitiúil
Bhí Gaudí, Catalónach a rugadh agus a tógadh, ina pháirtí láidir do chultúr na Catalóine agus ina chreidmheach i stát neamhspleách Catalónach. Tá an streachailt ar son neamhspleáchas na Catalóine ag dul i méid i gcónaí ón 17ú haois (tá sé ag dul ar aghaidh go dtí an lá atá inniu ann), agus ghlac Gaudí, cosúil lena bhráithre Catalónacha, páirt in agóidí a mhéadaigh ina gcíréibeacha lán-séidte - uair amháin le linn na gCluichí bláthanna agus an dara ceann am le linn Lá Náisiúnta na Catalóine, agus mar thoradh air sin bhí cúpla lá i bpríosún.
Sagrada Família
Ar 19 Márta 1882, cuireadh tús leis an Sagrada Família a thógáil faoin ailtire Francisco de Paula del Villar. Sa bhliain 1883, nuair a d’éirigh Villar as a phost, ghlac Gaudí seilbh air mar phríomh-ailtire. Is basilica Caitliceach Rómhánach mór neamhchríochnaithe é an Basilica de la Sagrada Familia i gceantar Eixample in Barcelona, ​​an Chatalóin, an Spáinn. D'imigh Gaudí ón bplean ardeaglais nua-Ghotach sin, a scriosadh as imní eacnamaíochta a bhaineann le hábhair agus táirgeadh, agus a roghnaigh dearadh nach raibh chomh traidisiúnta. I measc na léirsithe dealbhóireachta an-mhionsonraithe de shaol Íosa Críost tá 56 cholún ag gobadh amach ó uasteorainn atá líonta le cruthanna caleideascópacha agus gloine dhaite ar scáth gorm leictreach, glas, dearg agus oráiste. Ba í siombail reiligiúnach na hAthbheochan a in Barcelona ná eaglais Sagrada Familia, tionscadal a mbeadh Gaudí ina chónaí ann ar feadh a shlí bheatha. Coimisiúnaíodh é chun an eaglais seo a thógáil chomh luath le 1883, ach ní raibh sé beo chun é a fheiceáil críochnaithe. Ag obair air, d’éirigh sé níos mó agus níos mó piarach; tar éis 1910 thréig sé beagnach gach post eile agus chuir sé é féin ina áit agus chónaigh sé ina cheardlann. Tar éis bhás Gaudí, leanadh den obair ar an Sagrada Família i bhfad isteach sa 21ú haois.Tá sé curtha sa chriostal agus tráth a bháis i 1926, bhí níos lú ná an ceathrú cuid den tionscadal críochnaithe. In 2010 choisric an Pápa Beinidict XVI an eaglais neamhchríochnaithe mar basilica. D’fhógair oifigigh in 2020 go bhfuiltear ag súil go mbeidh sé críochnaithe i 2026, cothrom 100 bliain ó bhás Gaudí.
Bás agus oidhreacht
Fuair Gaudí bás ar an 10 Meitheamh, 1926, sa sean-ospidéal de la Santa Creu, Barcelona, an Spáinn. Bhuail tram air ar cheann dá shiúlóidí laethúla agus ní bhfuair sé mórán aire leighis go dtí an lá dár gcionn nuair a d'aithin séiplíneach na Sagrada Família é mar an t-ailtire cáiliúil a bhí aige. Faoin am sin, bhí dul chun cinn a dhéanamh ar a ghortuithe tarrtháil anuas, agus chuaigh sé ar deireadh thiar ar shiúl trí lá ina dhiaidh sin. Thóg sé chomh fada sin dó cúram a fháil mar go raibh sé cearr le beitgín. Cuireadh é i gcruachadh an Sagrada Família tar éis sochraide a tharraing sluaite ollmhóra in Barcelona. Tar éis a bháis, d’fhulaing saothair Gaudí tréimhse faillí agus ní raibh mórán tóir orthu i measc criticeoirí idirnáisiúnta, a mheas go raibh siad barócach agus ró-shamhlaíoch. Ina thír dhúchais, bhí an meas céanna aige ar Noucentisme, an ghluaiseacht nua a ghlac áit Modernisme. I 1936, le linn Chogadh Cathartha na Spáinne, rinneadh athsheistiú ar cheardlann Gaudí sa Sagrada Família, agus scriosadh líon mór dá dhoiciméid, a phleananna agus a mhúnlaí scála. Mar gheall ar stíl mhaireachtála as cuimse reiligiúnach agus ascetic Gaudí, mhol ardeaspag Barcelona, Ricard Maria Carles buille Gaudí i 1998.
In 2008 seoladh Dámhachtainí Gaudí ina onóir, a d’eagraigh Acadamh Scannán na Catalóine chun na scannáin Catalónacha is fearr sa bhliain a bhronnadh.
Sa bhliain 1999, scríobh an cumadóir Meiriceánach Christopher Rouse an concerto 'Concert de Gaudí', a spreag saothar Gaudí; bhuaigh sé Gradam Grammy don Chumadóireacht Chomhaimseartha Chlasaiceach is Fearr i 2002.
25 Lúnasa
Is é an 25 Lúnasa an 237ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 238ú lá i mbliain bhisigh. Tá 128 lá fágtha sa bhliain.
Béal Átha an Iomaire
Is sráidbhaile é Béal Átha an Iomaire. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Ellen Hutchins
Luibheolaí a rugadh i mBéal Átha Leice, Co. Chorcaí, ab ea Ellen Hutchins (1785 – 9 Feabhra 1815). Tógadh í ar eastát beag a bhí ag a muintir i mBéal Átha Leice ag ceann Bhá Bheanntraí. Rinne sí staidéar cuimsitheach allamuigh in iarthar Chorcaí ar raithneacha, caonaigh, léicin agus fungais, le líníochtaí cruinne ar na speicis. D'fhoilsigh sí a chuid fionnachtana i mBritish Confervae le Lewis Weston Dillwyn (Algaí Glasa na Breataine, 1809), agus i Fuci… le Dawson Turner, William Jackson Hooker is Joseph Banks (Feamainn…, 1802-1818). Ainmníodh 3 alga aisti. mion|Chruinnigh Ellen Hutchins formhór a heiseamláir plandaí i m[[Bá Bheanntraí agus ina haice. Seo í an chuid den bhá in aice le Béal Átha Leice]]
Bantúigh
Is cúpla céad grúpa eitneach iad na Bantúigh, a labhraíonn teangacha Bantúise, scaipthe thar limistéar mór ón Afraic Láir, go dtí Oirdheisceart na hAfraice, agus go Deisceart na hAfraice.
Efford
Is ceantar suite i bPlymouth é Efford.
Donald O'Connor
Ba Mheiriceánach é Donald David Dixon Ronald O’Connor ar an 28 Lúnasa, 1925 agus fuair bás ar an 27 Meán Fómhair, 2003. Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1953.
Láithreach Briúin
Ba mhainistir suite i gContae Chill Dara é Láithreach Briúin.
An Chongóis
Tá an Chongóis ar cheann de na teangacha Bantúise a labhraíonn an grúpa eitneach a bhfuil cónaí orthu i bPoblacht Dhaonlathach an Chongó, i bPoblacht an Chongó, i Angóla agus sa Ghabúin. Is teanga tonúil í. Bhí sí á labhairt ag go leor acu siúd a tógadh ón réigiún agus a díoladh mar sclábhaithe i Meiriceá. Ar an ábhar sin, cé go bhfuil An Chongóis fós á labhairt sna tíortha thuasluaite, tá foirmeacha criólaithe den teanga le fáil i gcaint dheasghnách na reiligiúin Afra-Mheiriceánacha, go háirithe sa Bhrasaíl, i gCúba, i bPórtó Ríce, sa Phoblacht Dhoiminiceach agus i Háítí. Tá sí freisin ar cheann d'foinsí an Ghullá agus an Phalenquero, teanga chriólach na Colóime. Cónaíonn formhór mór cainteoirí an lae inniu san Afraic. Tá timpeall seacht milliún cainteoir dúchais na Congóise ann, agus b’fhéidir dhá mhilliún eile a úsáideann í mar dhara teanga.
Colias croceus
Is speiceas féileacán san fhine Pieridae é an bhuíóg chróch (Colias croceus), a ndearna Geoffroy Saint-Hilaire cur síos uirthi ar dtús, faoin ainm Papilo croceus, i bPáras na Fraince. Tá sí an-chosúil leis an speiceas ar a dtugtar Colias alfacariensis.
Crook and Ladder
Craoladh an naoú heipeasóid déag, "Crook and Ladder", den ochtú sraith déag The Simpsons ar an 6 Bealtaine 2007. Scríobh Bill Odenkirk an eipeasóid seo. D'fhéach 7.72 milliún duine ar an eipeasóid.
An Nollaig
Saoire i bhféilire na Críostaíochta is ea an Nollaig (ón Laidin: Natalis), fhéile bhliantúil lena gceiliúrtar breith Íosa Críost ar an 25 Nollaig.
De réir na soiscéal, rugadh Íosa don Mhaighdean Muire sa Bheitheal, áit a raibh sí féin agus a fear céile Iósaf ar lóistín i ndiaidh dóibh an áit a bhaint amach le clárú i ndaonáireamh Rómhánach. De réir mar a deir lucht leanúna na Críostaíochta, tháinig tairngreacht na bhfáithe Giúdacha isteach fíor nuair a rugadh Íosa, nó bhí sé sa tairngreacht go dtiocfadh Slánaitheoir de theach agus de threabhchas Dháiví chun an saoil. Inniu, is saoire mhór phoiblí í an Nollaig ar fud an domhain, fiú ina lán de na tíortha nach bhfuil cónaí ar mhórán Críostaithe iontu. Ábhar mór díospóireachta é i gcónaí, cén t-am a saolaíodh Íosa i ndáiríre, nó níl na saineolaithe cinnte faoin mbliain cheart féin.
Sanasaíocht
Sean-Ghaeilge Notlaic, ón Laidin Natalicia, ón mbriathar Laidine (g)nasci, ón bhfréamh Ind-Eorpaise *gen-.
Dáta an cheiliúrtha
Thosaigh iarrachtaí cearta ar dháta breith Chríost a shocrú timpeall dhá chéad bliain tar éis a bháis, agus an eaglais Chaitliceach ag socrú a cuid féilte agus traidisiúin. Ceiliúrtar an Nollaig anois ar 25 Nollaig sna heaglaisí Caitliceacha agus de bhunús Chaitliceach ar fad: na heaglaisí (Ceartchreidmheacha, Caitliceacha, agus Protastúnacha). Mar níor ghlac an chuid is mó de na heaglaisí Ceartchreidmheacha na hathraithe a bhain le Féilire Ghréagóra nó le Féilire Athchóirithe Iúil, is ar an dáta poiblí 7 Eanáir a thiteann 25 Mí na Nollag sa bhFéilire Eaglasta acusan sna blianta 1900 go 2099.
Tá difríochtaí freisin i gcomóradh poiblí na Nollag. I Sasana agus in Éirinn, tosaíonn dáréag lá na Nollag ar lá Nollag, agus déantar fleá agus féasta ar feadh an achair go dtí Nollaig Bheag nó Nollaig na mBan mar a thugtar freisin air.
Tá féile na Nollag imithe i bhfad i dtíortha áirithe, ar nós Stáit Aontaithe Mheiriceá, agus Sasana, agus i SAM tosaíonn an ceannach agus an maisiú go díreach i ndiaidh Fhéile an Altaithe. Leanann sé ón Nollag go dtí Lá Cinn Bliana, faoi cóisir ag baile agus ag obair, agus bíonn a chuid comóradh féin ag dul le Lá Cinn Bliana. In Albain, tugtar Hogmanay ar Oíche Chinn Bhliana, agus más aon ní, is mó an chomóradh a dhéantar ar an bhféile sin ná ar an Nollaig féin. Tugtar Oíche Nollag ar 24 Mí na Nollag. Tugtar "Boxing Day" ar 26 Mí na Nollag i bhformhór na dtíortha ina labhraítear Béarla, ach Lá 'le Stiofán i dtíortha Chaitliceacha de ghnáth. Uaireanta tugtar Lá an Dreoilín air in Éirinn. San Ísiltír, sa Ghearmáin, i gCríoch Lochlann agus sa Pholainn, tugtar Céad lá na Nollag agus Dara lá na Nollag ar Nollaig 25 agus Nollaig 26 faoi seach (m.sh. "Erster/Zweiter Weihnachtstag" i nGearmáinis).
Nósanna agus ceiliúradh
Tá an-chuid nósanna le bunús creidimh, pobail nó náisiúnta mórthimpeall na Nollag. Thosaigh an crann Nollag sa Ghearmáin. Tháinig nósanna eile ar nós Liamhás na Nollag, cuileann, agus tabhairt bronntanais ón bhféile lár-gheimhridh níos luaithe a bhí imeasc na bpágánach, Yule agus an cheiliúradh ar an ngrianstad a bhí bhí coitianta i dtuaisceart na hEorpa i bhfad sular tháinig an Chríostaíocht. Seachas cosc a chur leis na féilte seo, thug an Pápa Gréagóir I cead do mhisinéirí Críostaíochta míniú Críostaíocht a thabhairt dóibh, fad is a ligfí don chuid is mó de na nósanna a bhain leo leanúint ar aghaidh gan bhac. 1 Tá cúpla eaglais Críostaíochta, Finnéithe Iáivé ina measc, agus roinnt grúpaí Piúratánacha, a bhreathnaíonn ar an Nollaig mar fhéile págánach nach dtagann ón mBíobla, agus nach gceiliúrann í mar gheall air sin.
Nósanna saolta
Mar gur tháinig go leor de nósanna na Nollag i dtuaisceart na hEorpa, baineann go leor acu le geimhreadh an Leathchruinne Thuaidh, agus mar sin baintear an-fheidhm as rudaí geimhridh ar nós sneachta, cuileann agus a leithéid in ornáidí agus i bpictiúir de Dhaidí na Nollag.
Daidí na Nollag agus figiúir eile a thugann bronntanais
I gcuid mór tíortha, is ar Fhéile San Niocláis a thugtar na bronntanais. Ina leithéid d´áiteanna, mar san Ísiltír agus go leor den nGearmáin, fágtar gur mó d´fhéile creidimh an Nollaig féin. Ach in Éirinn sa sean-saol, agus fós i dtíortha eile ar nós codanna den Ghearmáin, ba é an leanbh Íosa a bhíodh ag fágáil na mbronntanas.
Tabhairt bronntanas agus cártaí
Tugtar bronntanais i mbeagnach gach áit ina gceiliúrtar an Nollaig. I go leor tíortha, fágann leanaí soithí folmha Oíche Nollag le go líonfadh Daidí na Nollag le féiríní beaga iad, ar nós bréagáin, milseáin nó torthaí. Sna Stáit Aontaithe, crochann leanaí stoca Nollag ar an dtinteán, mar go dtagann Daidí na Nollag anuas an simléir an oíche sin le iad a líonadh. I dtíortha eile, fágann leanaí bróga folmha amuigh ag feitheamh lena chuairt. Ach ní hé Daidí na Nollag amháin a bhronnann féiríní, mar go mbíonn bronntanais ag cairde agus ag muintir dá chéile.
Tá an-tábhacht ag cártaí Nollag sna SAM, in Éirinn agus sa Bhreatain, go minic le cairdeas a choinneáil le gaolta agus le cairde i bhfad i gcéin, maille le daoine a dhéanann gnó le chéile. Tugann a lán pictiúr an chlainne leis an gcárta, agus uaireanta airgead nó nuachtlitir a thugann a n-éachtaí agus a n-aistir ar feadh na bliana.
Ornáidí
Tá ceangal fada ag an poinséitia leis an Nollaig, maille leis an gcuileann, an amaryllis agus cachtas Nollag.
Gnéithe sóisialta agus siamsaíochta
I go leor tíortha, bíonn cóisir agus damhsaí ag scoileanna, gnóthaí, agus ag pobail éagsúla. De ghnáth tarlaíonn siad i rith na coicíse roimh na Nollag. Bíonn drámaí Nollag ag grúpaí áirithe, mar shampla le breith an linbh Íosa. Téann complachtaí amach ag canadh carúil Nollag. In Éirinn tá an nós ann dul amach ar an dreoilín lá 'le Stiofán. Déanann daoine eile obair charthanacha, ar nós cuidiú le cistineacha a dhéanann freastal ar na mboicht, nó ag lorg síntiúis d´eagrais.
An t-am a dhéantar bronntanais Nollag a thairiscint
Tugann an t-amhrán Béarla Twelve Days of Christmas le fios go raibh nós in áiteanna bronntanais a thabhairt 'chuile lá ó Nollaig go Nollaig Bheag. Ach níl anseo ach ceann amháin de na nósanna le bronntanais.
Sa chuid is mó den domhan, tugtar bronntanais ar oíche Nollag (24 Nollaig) nó ar maidin lae Nollag. I dtíortha ina n-aithnítear San Nioclás mar bhronntóir, déantar an bronnadh ar an 5 Nollaig nó ar an 6 Nollaig. Sa Spáinn, agus i dtíortha eile a leanann a nósanna, is iad na Trí Ríthe (nó an Triúr Eagnaithe) a thugann na bronntanais ar Nollaig Bheag. Sa Ríocht Aontaithe go dtí le gairid, thugtaí bronntanais do dhaoine lasmuigh den chlann ar Boxing Day, 26 Nollaig.
Bia
Ar lá Nollag, is gnáth béile mór le miasa Nollag ar leith a chur ar an mbord, agus tá a nósmhaireacht féin ag gach tír, nach mór. Tugtar milseáin, cnónna agus a leithéid don Nollaig go minic freisin. Ach, i dtíre eile bíonn an fhéile ar an 24ú Mí na Nollag cósiúil leis An Pholainn agus An Ghearmáin.
Nósanna agus ceiliúrtha eaglasta
Tosaíonn na ceiliúrtha eaglasta leis an Aidbhint, le feitheamh le breith Chríost, ag deireadh mí Shamhna, agus bíonn seirbhísí eaglasta ar leith dó. Bíonn carúil Aidbhinte lena linn go minic. Baintear feidhm as féilirí Aidbhinte sa cheiliúradh freisin, agus milseáin agus seacláid iontu do leanaí. Díreach roimh na Nollag, bíonn go leor seirbhísí Nollag i séipéil, ina mbíonn iomainn Nollag agus carúil Nollag á sheinneadh. I gCambridge Shasana, reachtaítear an fhéile Nine Lessons and Carols. Ar Oíche Nollag agus Lá Nollag, ceiliúrtar, mar shampla, Aifreann na Gine nó Aifreann Bhreith Chríost. Tagann séasúr eaglasta na Nollag chun deiridh le féile Nollaig Bhig nó Oíche Chinn an Dá Lá Déag, an lá ar thug na cuairt ar an leanbh Íosa.
Tá a leithéid de thábhacht is de shult ag baint leis an Nollaig, go gcuireann creidimh eile a bhféilte geimhridh féin ar aghaidh ina choinne. Is é an ceann is soiléire díobh seo ná Chanukah an Ghiúdachais, lena mbaineann traidisiún bronnadh sa teallach ón 20ú haois ar aghaidh.
=== Nósanna agus ceiliúrtha náisiúnta ===
An Ríocht Aontaithe
Sa Ríocht Aontaithe, tá an-ghlaoch ag teallaigh óga ar an bpantomime.
An leathchruinne ó dheas
I dtíortha na leathchruinne ó dheas, ceiliúrtar an Nollaig i gcónaí ar 25 Mí na Nollag, cé go bhfuil sé i lár an tsamhraidh acusan. Ar ndóigh, ní cosúil leis an nós sa leathchruinne ó thuaidh é seo, agus bítear ag róstadh turcaí ar an trá agus ag iompar éadaí Daidí na Nollag san Astráil uaireanta.
Stáit Aontaithe Mheiriceá
I measc na rudaí a chuireann muintir SAM suim iontu, tá an crann Nollag ollmhór agus an oighear scátála ag Láithreán Rockefeller i Nua-Eabhrac, agus na hornáidí Nollag sa Teach Geal in Washington, DC. Cé gur measa an brú díolachán i SAM ná beagnach aon áit ar domhain, is gnáth go bhfanann teallaigh go dtí Lá Tabhairt an Bhuíochais (Thanksgiving) chun tosú ag maisiú tí agus ag cur crann Nollag in airde.
An Áise
Sa tSín, is é 25 Mí na Nollag dáta sínithe Bhunreachta Phoblachta na Síne i 1947. Ceiliúrtar an saoire oifigiúil ar an lá sin go leathan ar nós na Nollag. Ghlac an tSeapáin go leathan le Daidí na Nollag an domhain iarthair lena cheiliúradh seicteach ar an Nollaig, ach is saoire níos tábhachtaí é Lá Cinn Bliana.
Tuaisceart agus Oirthear na hEorpa
Sa Ghearmáin agus san Ísiltír, is cosúil ceiliúradh Lá San Nioclás go luath i mí na Nollag le Nollaig domhain an Bhéarla. Tá Sinterklaasavond (tráthnóna San Niocláis) na hOllainne is níos tábhachtaí ansin ná an Nollaig, cé go bhfuil cuid de mhuintir na hÍsiltíre ag ceiliúradh Oíche Nollag le Daidí na Nollag chomh maith le cúpla bliain anuas. Tugann Sinterklaas, atá bunaithe ar San Nioclás na staire agus óna shíolraíonn ¨Santa¨ Shasana agus Mheiriceá, bronntanais sa tráthnóna ar Eanáir 5ú do gach páiste a bhí múinte. Caitheann sé éadach dearg easpaig, maraon le mitre dearg, agus déanann sé marcaíocht ar chapall bán thar mullach na dtithe, agus go leor cuiditheoirí mailíseacha leis ar a dtugtar 'zwarte Pieten' (Peadar dubha). In áiteanna sa Ghearmáin, san Ostair, agus san Eilvéis, tagann Knecht Ruprecht scanrúil freisin.
Braitheann ceiliúradh na Nollag sa Ghearmáin ar an dúiche. Sa chuid is mó de na dúichí, ceiliúrtar Lá San Nioclás. Déantar mion-cheiliúradh ar Nikolaus de ghnáth. cuireann go leor leanaí búta, ar a dtugtar Nikolaus-Stiefel, lasmuigh dá ndoirse ar oíche 5 Mí na Nollaig. Sa deisceart, tugann an Christkind féiríní do leanaí ar maidin an 24ú de Nollaig, agus tugtar bronntanais eile nuair a nochtar an crann Nollag. Maidir le cúrsaí gnó, d´fhéadfaí ceantar táirgeadh bronntanais Nollag a thabhairt ar an Striezelmarkt, agus é ag tairiscint rudaí ar leith ó cheantar Dresden, idir chriadóireacht agus priontaí agus bianna blasta a sheoltar ar fud an domhain. <!--
The Norwegian Christmas celebration begins with feasting on Dec. 24, followed by a visit by "Julenissen", who brings gifts to children who have behaved. After a quiet Dec. 25, another large celebration follows on Boxing Day, when children may go door to door to receive treats and money from neighbors. Joulupukki (or Christmas Goat) is the Finnish Santa Claus. He travels with a sleigh and reindeer to deliver gifts to good children.
Mihangel Morgan
Scríbhneoir Breatnaise is ea Mihangel Morgan (a rugadh ar an 9 Feabhra 1955). Is as Aberdâr dó.
An Nollaig
Tuaisceart agus Oirthear na hEorpa
In Eastern Europe, Slavic countries have the tradition of Ded Moroz ("Grandfather Frost.") According to legend, he travels in a magical troika, a decorated sleigh drawn by three horses, and delivers gifts to children. He is thought to descend more from Santa Claus than from the Turkish Saint Nicholas.
Mihangel Morgan
Naisc sheachtracha
https://www.aber.ac.uk/cy/cymraeg/staff-profiles/listing/profile/mim/ Prifysgol Aberystwyth; Próifíl foirne.
An Nollaig
An Nollaig sna h-ealaíona agus sna meáin cumarsáide
A large number of Christmas stories have been written, often involving heart-touching tales that involve a Christmas miracle. Several have passed into popular culture and become part of the Christmas tradition. Perhaps the most popular is Charles Dickens' A Christmas Carol, the tale of curmudgeonly miser Ebenezer Scrooge. Scrooge rejects compassion and philanthropy, and Christmas as a symbol of both, until he is visited by the Ghosts of Christmas Past, Present and Future, who show him the consequences of his ways. Through this and other Christmas stories, Dickens is sometimes credited with shaping the modern celebration of Christmas (tree, plum pudding, carols, etc.) and the movement to close businesses on Christmas day.
Another Christmas story is the film It's a Wonderful Life, whose theme mirrors A Christmas Carol. Its hero, George Bailey, is a businessman who sacrificed his dreams to help his community. On Christmas Eve, a guardian angel finds him in despair and prevents him from committing suicide, by magically showing him how much he meant to the world around him.
Radio and TV stations popularise Christmas by broadcasting Christmas carols and Christmas songs, including classical music such as the Hallelujah chorus from Handel's The Messiah. Among other classical pieces inspired by Christmas is Johann Sebastian Bach's Christmas Oratorio (BWV 248). The rock opera group Trans-Siberian Orchestra is noted for releasing a Christmas-themed concept album in time for the holiday season. Their debut album, Christmas Eve And Other Stories was released in 1996, followed by The Christmas Attic in 1998, and most recently The Lost Christmas Eve in 2004.
An Nollaig sna meáin chumarsáide
I Sasana tugann an Bhanríon Eilís II craoltachán 10 nóiméad ar lá Nollag ag a 3-a-chlog sa tráthnóna, a tabhairt a barúil ar an mbliain a chuaigh thart, agus ag tabhairt a cuid smaointe agus a comhairle féin. I SAM, bíonn clár ar leith don Nollaig ag go leor clártha a chraoltar do theallaigh. Craoltar cláracha ar leith don Nollaig, chomh maith, ar nós Rudolph the Red-Nosed Reindeer and A Charlie Brown Christmas. Tosaíonn go leor stáisiúin raidió ag craoladh amhráin Nollag ar fud domhain an Bhéarla roimh dheireadh mhí na Samhna, agus go minic ní bhíonn ann ach iad ar lá Nollag féin.
Géilleagar na Nollag
Christmas is typically the largest annual stimulus for the economies of celebrating Christian nations. Sales increase dramatically in almost all retail areas, as people purchase gifts, decorations, and supplies for parties and for visiting guests. Shops introduce new products that are sold at premium prices, as customers take advantage of marketing opportunities. In the United States, the Christmas shopping season has lengthened such that it now begins the day after Thanksgiving, known as Black Friday in the retail industry. For some shops and businesses, Christmas Day is the only day in the year that they are closed. The economic impact of Christmas continues after the holiday, with Christmas sales and New Year's sales, when stores sell off excess inventories.
Many fundamentalist Christians, as well as anti-consumerists, decry the "commericalization" of Christmas. Such groups accuse the Christmas season of being dominated by money and greed, at the expense of the holiday's more important  values of compassion, generosity, and kindness. Frustrations over these issues and others can lead to a rise in Christmastime social problems (see below).
In North America, the holiday movie season often includes release of studios' most prestigious pictures, in an effort both to capture holiday crowds and to position themselves for Oscar consideration. Next to summer, this is the second-most lucrative season for the industry. Christmas movies generally open no later than Thanksgiving, as their themes are not so popular once the season is over.
Social impact of Christmas
Because of the focus on celebration, friends, and family, people who are without these, or who have recently suffered losses, are more likely to suffer from depression during the holidays. This increases the demands for counseling services during the period.
It is widely believed that suicides and murders spike during the holiday season. However, the peak months for suicide are May and June. Because of holiday celebrations involving alcohol, drunk driving-related fatalities may also increase.
Non-Christians in predominantly Christian nations may be left bereft of entertainment around Christmas, as stores close and friends depart for vacations. The cliché recreation for them is "movies and Chinese food"; movie theaters remaining open to bring in holiday box office dollars and Chinese (and presumably Buddhist, et al.) establishments being less likely to close for the big day.
-->
Teoiricí faoi bhunús dáta na Nollag
Cuireadh go leor dátaí ar aghaidh do cheiliúradh na Nollag. Ní ghlacann gach aoinne le haon míniúchán amháin ar an fáth a cheiliúrtar ar an 25ú lá de Nollaig í. Imeasc na dteoiricí tá siadso:
Bontnewydd
53.1163°N, -4.2662°W
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Bontnewydd, 196.4 km ó Caerdydd agus 333 ó Londain. Tá daonra 1125 ann, agus tá 929 (82.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Brassica
Gné plandaí a chuimsíonn cuid mhaith glasraí tábhachtacha, ina measc tornapa, mustard, agus go háirithe cabáiste, cóilis, brocailí is bachlóga Bruiséile, a shíolraíonn ón gcabáiste fiáin Brassica oleracea.
An Bun Mór Thoir
Is sráidbhaile é an Bun Mór Thoir. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Cráitéar Chicxulub
Cráitéar imbhuailte is ea an Cráitéar Chicxulub atá curtha faoi Leithinis an Yucatáin, i Meicsiceo. Tá a lárionad suite amach ón gcósta in aice le pobal Chicxulub, a bhfuil sé ainmnithe ina dhiaidh. Cruthaíodh é beagán os cionn 66 milliún bliain ó shin nuair a bhuail astaróideach mór, timpeall ar 10 gciliméadar ar  trastomhas, an Domhan. Meastar go bhfuil an cráitéar ar 180 ciliméadar ar trastomhas, agus ar 20 ciliméadar ar doimhneacht. Is é an dara struchtúr imbhuailte deimhnithe is mó ar domhan, agus an t-aon cheann a bhfuil a bhuaicfháinne slán agus insroichte go díreach le haghaidh taighde eolaíoch.
D'aimsigh Antonio Camargo agus Glen Penfield an cráitéar, geoifisiceoirí a bhí ag lorg peitriliam i Leithinis an Yucatáin le linn deireadh na 1970idí. Ar dtús, ní raibh Penfield in ann fianaise a fháil go raibh an ghné gheolaíoch cráitéir ina chráitéar  agus thug sé suas a chuardach. thug d'éirigh sé as a chuardach. Níos déanaí, trí theagmháil le Alan R. Hildebrand i 1990, fuair Penfield samplaí a thug le le tuiscint gur ghné imbhuailte a bhí ann. I measc na fianaise d'imbhuailte an chráitéir tá grianchloch thurrainge a bhfuil aimhrialtacht domhantarraingthe agus teictití sna ceantair máguaird.
Mainistir Chill Droichid
Is teach mór suite i gContae Chill Dara é Chill Droichid. Thóg Bartholomew Van Homrigh, Ardmhéara Bhaile Átha Cliath, an teach sa bhliain 1697. Ionad cúraim atá ann inniu.
Botwnnog
52.8488°N, -4.5836°W
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Botwnnog, 180 km ó Caerdydd agus 338 ó Londain. Tá daonra 966 ann, agus tá 733 (75.9%) in ann Breatnais a labhairt.
Hidrigin ghlas
Is hidrigin í hidrigin ghlas (GH2 nó GH 2 ) a ghintear trí fhuinneamh in-athnuaite nó ó chumhacht ísealcharbóin. Tá astaíochtaí carbóin i bhfad níos ísle ag hidrigin ghlas ná ag hidrigin liath, a tháirgtear trí athfhoirmiú gaile ar ghás nádúrtha, arb é an chuid is mó den mhargadh hidrigine é. Tá hidrigin ghlas a tháirgtear trí leictrealú uisce níos lú ná 0.1% den táirgeadh iomlán hidrigine. Féadfar é a úsáid chun dícharbónú a dhéanamh ar earnálacha atá deacair a leictriú, amhail táirgeadh cruach agus stroighne, agus ar an gcaoi sin cuidiú le hathrú aeráide a theorannú.
Is é an ardchostas táirgthe an príomhfhachtóir atá taobh thiar d'úsáid íseal na hidrigine glaise. Mar sin féin, táthar ag súil go dtiocfaidh fás ar an margadh hidrigine. Aithnítear go forleathan go bhfuil costas táirgeachta hidrigine ag laghdú le blianta beaga anuas agus táthar ag súil go leanfaidh sé ag laghdú de réir mar a fheabhsaíonn an teicneolaíocht agus nuair a bhaintear barainneachtaí scála amach. Braithfidh an costas ar an modh táirgthe freisin, agus beidh roinnt modhanna níos éifeachtaí ó thaobh costais de ná modhanna eile. Sa bhliain 2020, d’fhógair cuideachtaí móra Eorpacha pleananna chun a gcuid flíteanna trucailí a athrú go cumhacht hidrigine.
Is féidir hidrigin ghlas a úsáid i bpíblínte gáis nádúrtha atá ann cheana féin, agus í a úsáid freisin chun amóinia ghlas a tháirgeadh, an príomh-chomhábhar an táirgthe leasacháin. Molann comhlachtaí tionscail hidrigine go mbeidh amóinia ghlas costiomaíoch le hamóinia a tháirgtear de ghnáth (amóinia liath) faoi 2030. sé molta ag comhlachtaí an tionscail hidrigine go mbeidh amóinia glas iomaíoch ó thaobh costais de agus amóinia a tháirgtear ar an ngnáthbhealach (amóinia liath) faoi 2030.
Sainmhíniú
Táirgtear hidrigin ghlas trí fhuinneamh in-athnuaite a úsáid chun leictrealú uisce a chumhachtú.