cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ispín faoi fhuidreamh
Is minic a dhíoltar ispíní faoi fhuidreamh mar bhia sráide nó mar mhearbhia. Is féidir an t-ullmhúchán is fearr agus is úire a bhaint amach trí na hispíní a thumadh agus a fhriochadh díreach sula riartar iad.
Leátán
Iarmhairt thrasdultach i scannáin reatha is físeáin ina n-imíonn íomhá amháin as radharc de réir a chéile agus an chéad íomhá eile ag teacht ina hionad. Forluíonn an dá íomhá ar a chéile le linn an leátáin. Tugtar meascán air freisin.
Clube de Regatas do Flamengo
Is club peile Brasaíleach é Clube de Regatas do Flamengo, ar a dtugtar Flamengo de ghnáth, a bunaíodh sa bhliain 1895.
Iosta trófaí
1980, 1982, 1983, 1987, 1992, 2009 1990, 2006 1914, 1915, 1920, 1921, 1925, 1927, 1939, 1942, 1943, 1944, 1953, 1954, 1955, 1963, 1965, 1972, 1974, 1978, 1979, 1979(Special), 1981, 1986, 1991, 1996, 1999, 2000, 2001, 2004, 2007, 2008, 2009, 2011
Lóchrann
thumb|300px|right|Lóchrann faoi chumhacht cadhnairí. Solas ar lasadh agus ar féidir iompar is ea lóchrann. Is féidir solas a chur ar fáil trí chumhacht aibhléise freisin. Baintear feidhm as lóchrann chun áiteanna dorcha a shoilsiú ar nós poill, innill, áiléir agus san oíche.
Conaing mac Flainn
Rí Bhreá de chlann Uí Chonaing as Cnóbha, de rítheaghlach Shíol Aodha Sláine, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Conaing mac Flainn (bás 849). Flann mac Congalaig (bás 812), iar-rí, ba ea a athair a previous kings. Bhí sé i réim ón mbliain 839 go dtí 849.
Rinneadh ríthe Bhreá freisin dá mhic, Cináed (bás 851) agus Flann (bás 868). Bean chéile an Ardrí, Flann Sionna (bás 916), ba ea a iníon, Gormlaith.
Óisibis
Is muintir Anishinaabe iad na hÓisibigh, hÓisibwa, Siopúána, nó Sóltaugh a bhfuil cónaí orthu i ndeisceart Cheanada, i dtuaisceart na Stát Aontaithe Láir agus sna Machairí Thuaidh.
De réir daonáireamh na Stáit Aontaithe tá na hÓisibigh ar cheann de na daonraí treibhe is mó i measc pobail Dhúchasacha Mheiriceá. I gCeanada, is iad an dara daonra is mó de chuid an Chéad Náisiúin iad, agus ní sháraíonn siad ach na Craígh. Tá siad ar cheann de na Daoine Dúchasacha is líonmhaire lastuaidh den Río Bravo. Tá daonra na nÓisibeach thart ar 320,000 duine, le 170,742 ina gcónaí sna Stáit Aontaithe ó bhí 2010, agus timpeall 160,000 ina gcónaí i gCeanada. Sna Stáit Aontaithe, tá 77,940 Óisibigh ón bpríomhlíne ; 76,760 Siopúána; agus 8,770 Mississauga, eagraithe i 125 díorma. I gCeanada, tá cónaí orthu ó iarthar Québec go oirthear British Columbia.
Keflavík
Baile in iardheisceart na hÍoslainne is ea Keflavík. Tá sí suite sa chuid sin den tíre ar a dtugtar Reykjanes. "Bá adhmaid ón bhfarraige" an chiall atá le Keflavík.
Bhunaigh scata Albanach Keflavík sa 16ú haois mar ionad iascaireachta. Inniu tá Aerfort Idirnáisiúnta Keflavík suite ann, an ceann is mó sa tír. Bunáit thábhachtach ab ea é i rith an Dara Chogaidh Dhomhanda agus an Chogaidh Fhuair níos déanaí. Tá bunáit Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh (ECAT, nó NATO i mBéarla) suite ann fós.
Sa bhliain 1995, cuireadh le Njarðvík agus Hafnir le bardasacht nua a chur ar bun ar a dtugtar Reykjanesbær. Bhí 14,172 duine ina gcónaí sa bhaile nua seo sa bhliain 2009.
Tá an leabhar Red Storm Rising, atá scríobtha ag Tom Clancy, suite sa bhunáit ECAT.
Gleann Buic
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Áir an Ear é Gleann Buic.
Roibeard Ó Sé
Is iománaí é Roibeard Ó Sé, nó Robert "Rob" O'Shea mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 20 Iúil 1993. Is as Contae Chorcaí é.
Sráid na Siopaí
Is sráid suite i nGaillimh í Sráid na Siopaí.
Rudolf Duala Manga Bell
Rí Duala agus ceannaire frithbheartaíochta, i gcoilíneacht Ghearmánach Kamerun (An Camarún) ab ea Rudolf Duala Manga Bell (1873 – 8 Lúnasa 1914). Tar éis dó a chuid oideachais a fháil sa Chamarún agus san Eoraip araon, tháinig sé i gcomharbacht ar a athair Manga Ndumbe Bell ar 2 Meán Fómhair 1908, ag sodar i ndiaidh rialtóirí Eorpacha, agus ag tacú go ginearálta le húdaráis choilíneach na Gearmáine. Bhí sé saibhir go leor agus léannta, cé gur fhág a athair fiach suntasach air.
Sa bhliain 1910 d'fhorbair an Reichstag Gearmánach plean chun muintir Duala a bhí ina gcónaí cois na habhann a athlonnú, a bhogadh intíre chun ligean do lonnaíochtaí, go hiomlán Eorpach, a cheadú cois abhann. D'éirigh Manga Bell ina cheannaire ar fhriotaíocht uile-Duala i gcoinne an bheartais. Chuir sé féin agus na taoisigh eile brú ar an riarachán ar dtús trí litreacha, achainíocha, agus argóintí dlíthiúla,ach tugadh neamhaird orthu nó bréagnaíodh iad. Thiontaigh Manga Bell chuig rialtais Eorpacha eile chun cabhair a fháil, agus chuir sé ionadaithe chuig ceannairí na bpobal Camarúnach eile chun treascairt réimeas na Gearmáine a mholadh. Thuairiscigh Sultan Ibrahim Njoya de mhuintir Bamum a ghníomhartha do na húdaráis, agus gabhadh ceannaire na nDuala. Tar éis triail achomair, crochadh Manga Bell le haghaidh tréas ard an 8 Lúnasa 1914. Rinne a chuid gníomhartha mairtíreach as, i súile na gCamarúnach. Féachann scríbhneoirí ar nós Mark W. DeLancey, Mark Dike DeLancey, agus Helmuth Stoecker ar a ghníomhartha mar shampla luath den náisiúnachas Camarúnach.
Yulia Putintseva
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Chasacstáin í Yulia Putintseva. Rugadh í ar an 7 Eanáir 1995.
Rudolf Duala Manga Bell
Luathshaol agus réimeas
Rugadh Manga Bell sa bhliain 1873 i Douala, i gcoilíneacht Ghearmánach Kamerun. Ba é an ba shine é de Mhanga Ndumbe Bell, rí ar shliocht Bell mhuintir Duala. Tógadh Manga Bell chun tuiscint a fháil ar bhealaí maireachtála na hAfraice agus na hEorpa. Bhí tionchar mór ag a uncail Iartharaithe David Mandessi Bell air, agus ina óige d'fhreastail sé mar ar scoil i nDouala agus sa Ghearmáin araon. Le linn na 1890í d'fhreastail sé ar Giomnáisiam Ulm, an Ghearmáin, cé nach maireann aon taifead díreach dá chuid ama ann. Rinneadh Manga Bell in Ein-Jähriger, rud a thugann le fios go raibh teastas oideachais aige thar an mbunleibhéal ach faoi bhun an Abitur. Nuair a d'fhill an Prionsa ar Kamerun, bhí sé ar cheann de na fir ab airde oideachas sa choilíneacht de réir caighdeáin an Iarthair. Thug sé cuairteanna tréimhsiúla eile ar an Eoraip, mar shampla nuair a thaistil sé go Beirlín, an Ghearmáin, agus Manchain, Sasana, lena athair i 1902. I Manchain, bhuail sé leis an méara ag halla an bhaile agus luadh é in eagrán Dheireadh Fómhair den African Times (áit a raibh amhras ar an eagarthóir go raibh fuil ríoga aige agus a athair). Phós Manga Bell Emily Engome Dayas, iníon trádálaí Sasanach agus bean Duala.
Nuair a fuair a athair bás ar 2 Meán Fómhair 1908, tháinig Manga Bell i gcomharbacht ar rí ar shliocht Duala Bell. Insealbhaigh príomh-cheannaire Bonaberi, sa mhodh traidisiúnta é, ar 2 Bealtaine 1910. Fuair Manga Bell pinsean 8,000 marc le hoidhreacht, leasanna cócó agus adhmaid i ngleann Abhainn Mungo, maoin agus eastát réadach i nDouala, agus post brabúsach mar cheannaire cúirte achomhairc a bhfuil dlínse aige ar cladaí Kamerun. D’fhág a athair agus a sheanathair, Ndumbe Lobe Bell, é i riocht láidir polaitiúil agus Bell ceannasach ar na sleachta Duala eile. Mar sin féin, d'fhág a athair fiach suntasach de 7,000 marc air freisin. Cuireadh iachall ar Rudolf Duala Manga Bell foirgnimh a ligean ar cíos do leasanna Eorpacha agus a oifigí féin a aistriú intíre go dtí comharsanacht na nDouala i Bali. Bhí 200 heicteár de phlandálacha cócó faoi úinéireacht aige i 1913, cuid mhór de réir caighdeáin Duala ; laghdaíodh a fhiach go 3,000 marc faoin 13 Iúil 1912.
Ba de nádúr na hEorpa é réimeas Manga Bell. Bhí a chaidreamh leis na Gearmánaigh dearfach den chuid is mó, agus breathnaíodh air mar shaoránach agus comhoibrí maith. Mar sin féin, ag amanna tháinig sé salach ar na riarthóirí coilíneacha. Sa bhliain 1910, mar shampla, ghabh údaráis na Gearmáine é agus chuir siad ina leith (gan aon chruthúnas) go raibh sé claonpháirteach le robáil bainc mhóir.
Meirleach pomairíneach
Is éan é meirleach pomairíneach (Stercorarius pomarinus).
Páirc na nGael, Nua-Eabhrac
Is staid de chuid CLG suite i Nua-Eabhrac í Páirc na nGael.
An Lianan
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Áir an Ear é an Lianan.
Cnoc Meadha
Is cnoc suite i gContae na Gaillimhe é Cnoc Meadha.
Scála (ceol)
mion|C Sa cheol, na nótaí a dhéanann bunghluais córais shéisigh nó armónaigh, leagtha amach mar chéimeanna suas ní síos (nó sraith nótaí ceoil ag éirí nó ag titim agus áirithe thomhaiste eatarthu ). De bhrí gur minic a bhíonn gluaiseacht chéimneach i ngach saghas ceoil, beagnach, tá cleachtadh na scálaí bunúsach i dtraenáil gach ionstraimí. Is iad na scálaí tábhachtacha i gceol an iarthair ná na scálaí mórghléis is mionghléis, an scála peantatonach, an scála lántonach, agus an scála crómatach.
Dothráicis
Is é an Dothráicis teanga chumtha na nDothráiceach, áitritheoirí dúchais ficseanúla na Mara Dothráicí i sraith úrscéalta fantaisíochta Fonn Oighir agus Tine (nó A Song of Ice an Fire mar a thugtar uirthi as Béarla) de chuid George R. R. Martin, agus ina hathchóiriú teilifíse Cluiche Ríchathaoireacha nó Game of Thrones. Chruthaigh David J. Peterson an teanga don sraith Teilifíse bunaithe ar na focail agus frásaí Dothráicise in úrscéalta Martin.
Faoi Mheán Fómhair 2011, bhí 3,163 fhocal sa teanga, cé nach raibh siad ar fad curtha ar fáil go poiblí faoin am sin. Sa bhliain 2012, tugadh an t-ainm "Khaleesi" (foghraithe chal-Í-saoi, cé gur cruathaíodh an focal le béim ar an gcéad shiolla) do 146 cailíní nuabheirthe i SAM, 'sé sin an téarma Dothráicise do bhean khal nó rialtóir, agus an teideal glactha sa tsraith ag an bpríomhcharachtar Danaeras Tairgéirian.
Forbairt
Chruthaigh Peterson foclóir na Dothráicise i bhfad roimh an athchóirithe. D'fhostaigh HBO Cumann Cruthú Teanga (Language Creation Society) chun an teanga a chruthú, agus i ndiaidh próiséas iarratais lena raibh breis is tríocha cumhthóirí teanga bainteach, roghnaiodh David Peterson chun an Dothráicis a chruthú. Sheachaid sé breis is 1700 focal do HBO roimh an scannánú tosaigh. Fuair Peterson inspioráid ó chur síos George R. R. Martin ar an teanga ina leabhair, ach ina theannta sin, ó teangacha ar nós an Rúisis, an Eastóinis, Ionúitis Cheanada agus ón Svahaílis. Bhí David J. Peterson agus forbairt na Dothráicise léirithe ar eipeasóid 8ú Aibreán, 2012 The Next List de chuid CNN. Lean sé ar aghaidh chun na Teangacha Vailírise a chruthú dón tríú shéasúr in Game of Thrones
Cosc teanga
Bhí dhá phríomh-bhac i bhforbairt na Dothráicise. Ar an gcéad dul síos, bhí ar an teanga aithis díreach a dhéanamh ar na téarmaí cheana féin curtha le pár sna leabhair. Chomh maith le sin, bhí uirthi foghraíocht simplí nó sofhoghlamtha do na haisteoirí a bheith aici. Bhí tionchar mór acu seo ar ghramadach agus ar fhoghareolaíocht na teanga.
Foghareolaíocht agus rómhánú
Deir David Peterson "Tá a fhios agat, is dócha nach bhfuil a fhios ag formhór na ndaoine conas mar a fhuaimnítear an Araibis, mar sin, don té aineolach, b'fhéidir go gcloiseann sí cosúil leis an Araibid. Ach don té a bhfuil aithne aige ar an Araibis, ní chloiseann sí. Táimse den tuairim gur meascán idir an Araibis (gan na faraingeacha sainiúla) agus an Spáinnis, i ngeall ar na consain déadacha."
Baile Shláine Íochtarach
Is barúntacht suite i gContae na Mí é Baile Shláine Íochtarach.
Dothráicis
Foghareolaíocht agus rómhánú
Dála an ortagrafaíocht, níl córas scíofa ag na Dothráicigh iad féin; ná mar a bhfuil ag na pobail mórthimpeall (m.sh. na Lazairínigh). Dá mbeadh aon shampla Dothráicise le bheith scríofa i gcruinne Fonn Oighir agus Tine, bheadh an córas forbartha sna Cathracha Saoire agus oiriúnaithe don Dothráicis, nó in áit éiginn ar nós Ghis nó Qarth, a bhfuil córais scríofa acu.
Consain
Tá trí fhoinéim chonsain is fichid as Dothráicis. Tugtar an foirm rómhánaithe thíos ar chlé, agus an AFI idir lúibíní.
Coláiste Chamuis
mion|An Tulach - Trá Is coláiste samhraidh Gaeltachta é Coláiste Chamuis i gContae na Gaillimhe. Gearóid Denvir a bhunaigh an coláiste i 1973. Tá trí ionad ann; An Tulach, Camus agus Ros a' Mhíl. Tá na trí cinn suite timpeall Chonamara. Gach bliain, bíonn 1700 dalta ag freastail ar Choláiste Chamuis ar na 10 gcúrsa atá ar fáil sna trí ionad.
Dothráicis
Consain
Is cuimilteach ar fad iad na délitreacha kh, sh, th agus zh, agus is aifricéid iad ch agus j.
Coláiste Chamuis
Stair
Bhunaigh Gearóid Denvir an coláiste i 1973. Bhí 52 daltaí agus beirt mhúinteoirí ann ag an am. An bhliain dár gcionn, tháinig 37 de na daltaí sin ar ais. Ní raibh ach cúrsa amháin ar fáil, i mí Lúnasa, in ionad amháin, Camus. Sa bhliain 1978, cuireadh tús le cúrsa i mí Iúil i gCamus chomh maith. Bunaíodh an dara ionad ar an Tulach i 1985 agus an tríú ionad, i Ros a’ Mhíl i 1992. Ag an am sin, bhí bean chéile Ghearóid, Máire, ag obair mar bhainisteoir.
Seán Ó Nualláin
Is iománaí é Seán Ó Nualláin, nó Shane Nolan mar a thugtar air i mBéarla. Is as Contae Chiarraí é.
Coláiste Chamuis
An Ghaeilge
Is é tumoideachas iomlán aidhm Choláiste Chamuis agus bíonn sé seo rathúil i dtaobh feabhas a chur ar an nGaeilge atá ag na daltaí. Déantar í a mhúineadh trí ranganna agus trí spórt is gníomhaíochtaí eile. Bíonn na daltaí i gcónaí domhain sa teanga; nuair atá siad sa teach lóistín, sa choláiste, ar an mbóthar, ar an mbus agus gach uile áit eile i gConamara thar na trí seachtainí. Cuirtear pionós orthu siúd a leanas orthu ag labhairt Béarla.
Dothráicis
Consain
Níl na litreacha c nó x le fáil as Dothráicis, cé go bhfeictear c sa délitir ch, foghraithe mar an t i 'teas' canúint Connachta agus canúint Ulaidh. Feictear b agus p go príomhúil in ainmneacha, ar nós Bharbo agus Pono.
Ceirisín
deas|150px|thumb|Ceirisín Is éard is ceirisín ann ná táirge a fhaightear ó dhriogadh peitriliam ina mbíonn móilíní níos mó ná i bpeitreal, agus mar sin galaitheacht níos lú aige. Tugtar paraifín air freisin. Bhíodh sí in úsáid go forleathan tráth i gcomhair soilsiú baile. Anois tá sé tábhachtach mar fhoinse teas baile, agus is é an príomhbhreosla do scairdinnill in eitleáin. Foinse shuntasach, ó lár an 19ú céad i leith, is ea sceallaí ola.
Dothráicis
Gutaí
Tá córas ceithre ghuta as Dothráicis, feicthe thíos:
I leabhair Fonn Oighir agus Tine, ní fheictear u mar ghuta, scríofa ach amháin i ndiaidh "q", agus in ainmneacha ach amháin, ar nós Jhiqui agus Quaro. I gcás sraithe le meascán gutaí, seasann gach aon ghuta do shiolla aonair. Samplaí shierak réalta, rhaesh  tír, khaleesi  banríon.
Gramadach
Is é ainmhí-briathar-cuspóir bun-ord na bhfocal. In abairt ainmhfocail tagann taispeántaigh ar dtús, ach leanann aidiachtaí, frásaí seilbhe agus frásaí réamhfhocail an t-ainmfhocal:
Cé go n-úsáidtear réamhfhocail ar uairibh, baineann an teanga leas as infhillteacha don chuid is mó. Úsáidtear rémíreanna, iarmhíreanna agus cuarmhíreanna. Réimnítear briathra san infinideach, san aimsir chaite, san aimsir láithreach, san aimsir fháistineach, in dhá mhodh ordaitheach agus i ranghabháil (ársa); chomh maith le sin, aontaíonn siad de réir pearsa, uimhir agus polaraíocht. Dealraítear ainmhfhocail in dhá aicme, neamhbheo agus beo. Díchlaontar iad i gcúig tuiseal; an tuiseal ainmneach, an tuiseal áinsíoch, an tuiseal ginideach, an tuiseal olaíoch agus an tuiseal ochslaíoch. Díchlaontar ainmfhocail beo de réir a n-uimhir.
Ord na bhFocal
In abairt bunúsach, tagann an tAinmhí (A) i dtosach, ansin tagann an Briathar (B), ansin tagann an Cuspóir (C). Seo sampla: Nuair nach bhfuil ach an t-ainmhí i láthair san abairt, tagann an t-ainmhí roimh an mbriathar:
In abairtí ainmhfocail tá ord ar leith chomh maith i gceist. Is é seo a leanas an t-ord: taispeántach, ainmfhocal, dobhriathar, aidiacht, ainmhfhocal ginideach, réamhfhocal. Tagann réamhfhocail roimh a n-ainmnfhocail comhlánacha i gcónaí.
Coláiste Chamuis
Camus
Ba é Camus an chéad ionad a bhí ag Coláiste Chamuis. Tá Camus suite 55 nóiméad ó chathair na Gaillimhe. Tá halla le seomraí ranga agus séipéal i gcamus. Ar an gcéad cúrsa i gCamus i 1973, bhí 52 daltaí ann.
Ros a Mhíl
mion|Ros a Mhíl Tá dhá ionad ann i Ros a Mhíl, suite 45 nóiméad ó chathair na Gaillimhe. Tá an halla agus an teálta ann. Is é an teálta an ionad is nua i gColáiste Chamuis agus an ionad is mó. Tá a lán seomraí ranga san ionad i Ros a Mhíl leis na teicneólaíocht is déanaí agus is fearr i ngach seomra ranga. Ar chúrsa A, níl ach Rós a Mhíl ar fáil do mhic léinn. Bíonn cúrsa ann sa halla agus cúrsa eile sa teálta.
Campa Peile Árdchaighdeáin
Is é an aidhm atá ag Coláiste Chamuis, áiseanna den chéad scoth a úsáid chun peil Ghaelach a chur ar fáil trí mheán na Gaeilge. Cuireadh an clár cóitseála le chéile d’fhonn spreagadh agus dúshlán a thabhairt d’imreoirí ag chuile leibhéal agus díreofar chomh maith ar aireachas agus ar fhorbairt phearsanta na rannpháirtithe.
Cursaí Ábhar Oidí
Cuireann Coláiste Chamuis cúrsa ar fáil do mhúinteoirí bunscoile. Tá Coláiste Chamuis ag eagrú Cúrsaí Gaeilge ó 1973 agus chuaigh cuid mhór dá scoláirí leis an múinteoireacht bunscoile in imeacht na mblianta ó shin. Cuireann siad béim air mar sin gurb é an lántumadh teanga sa phobal ina bhfuil an teanga sin á labhairt, an bealach is fearr agus is éifeachtaí le teanga ar bith a fhoghlaim.
Barakaldo
Is cathair í Barakaldo (Spáinnis: Baracaldo; Bascais: Barakaldo [baɾakalðo]) suite i gcúige na Bioscáine i dTír na mBascach. Tá sí lonnaithe ar bhruach clé inbhear Bilbo, agus is cuid de mhórcheantar Bilbo í. Tá thart ar 100,000 duine ina gcónaí sa chathair.
Andraiméide (réaltbhuíon)
Is é Andraiméide (nó Andromeda i mBéarla) an réaltra bíseach is giorra dár réaltra féin, Bealach na Bó Finne, agus meastar go bhfuil thart ar thrilliún réalta ann. Agus tá breis agus 100 billiún réaltra ar nós Andromeda sa chruinne ar fad, is cosúil.
Réaltbhuíon í Andraiméide atá ainmnithe as an mbanphrionsa Andraiméide (a chiallaíonn sa teanga Ghréagach Rialtóir thar fir), carachtar i miotaseolaíocht na Gréige. I dtuaisceart na spéire atá an réaltbhuíon seo, in aice le réaltbhuíon Pheigeasais, agus tá scothchosúlacht litreach "A" fada streachlánaí doiléire uirthi. Is é an clú is mó atá uirthi ná go bhfuil Réaltra Andraiméide istigh inti.
Miotaseolaíocht
Os a choinne sin, trí réaltóga níos doiléire fós a chur san áireamh, réaltóga atá infheicthe ag an tsúil fhornocht, síneann an greamú i dtreo eile agus cuirtear ar an réaltbhuíon cosúlacht maighdine, agus í cuibhrithe agus ag coraíocht faoi mar atá sí ag iarraidh éalú. I dteannta réaltbhuíonta eile in aice láithreach (Ceiféas, Peirséas, Caiseoipé, agus b’fhéidir Peigeasas), agus réaltbhuíon an Mhíl Mhóire faoi Andraiméide), is dócha gurb é seo bunús mhiotas Mhaíomh Chaiseoipé, a mbaineann go coitianta leis.
Dabhach Uisce
Is ceantar suite i nGaillimh é Dabhach Uisce.
An Lagan, Comhairle Shiorrachd Áir an Ear
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Áir an Ear é an Lagan.
Scáileán
Tá níos mó ná brí amháin ann leis an bhfocal scáileán:
Rudolf Nureyev
Damhsóir bailé Sóivéadach ab ea Rudolf Khametovich Nureyev (Baiscíris: Рудольф Хәмит улы Нуриев, Tatairis: Рудольф Хәмит улы Нуриев, Rúisis: Рудо́льф Хаме́тович Нуре́ев) (17 Márta 1938 – 6 Eanáir 1993), agus é ar dhuine de na damhsóirí ba mhó clú air sa 20ú haois. Thug sé áit do na mothúcháin sa damhsóireacht agus chruthaigh sé ról nua do na fir sa bhailé, ról a bhí teoranta go dtí sin do thacaíocht a thabhairt do na mná.
Chuir Nureyev cúl leis an Aontas Sóivéadach sa bhliain 1961, d'ainneoin iarrachtaí an KGB stad a chur leis.
A luathshaol
clé|mion|236x236px|1968 Saolaíodh Rudolf Nureyev ar 17 Márta 1938 ar bord traenach in aice le hIrkutsk, sa tSibéir san Aontas Sóivéadach. Tógadh é i mbaile beag gar do Ufa sa Bhaiscíreastáin. Teaghlach Tatarach a bhí iontu, cé go raibh sinsireacht Bhaiscíreach acu freisin.
Chuir sé spéis mhór sa rinceoireacht agus é ina bhuachaill óg go fóill. Tharraing a chumas nádúrtha mar rinceoir aird na ndaoine agus tugadh oiliúint san ealaín sin dó, go mór mhór in Acadamh Bailé Vaganova, scoil a bhí ceangailte leis an mBailé Kirov i Leningrad. Chuir sé críoch lena chuid staidéar ansin sa bhliain 1955 in aois a 15 bliana. mion|205x205px|1973
Ag damhsaíocht in Aontas na Sóivéadach
Aithníodh a ardchumas damhsaíochta agus é ag damhsaíocht leis an mBailé Kirov. Stíl bhríomhar a bhí aige. Aithníodh féith na heasumhlaíochta ann freisin. Ligeadh dó dul ar an stáitse san Ostair i 1958 ar ócáid Fhéile Idirnáisiúnta na hÓige, ach bhí a chuid iompair ar an turas sin chomh dána ceannairceach gur dúradh leis nach mbeadh cead aige dul thar lear arís choíche.
Machaire Gaileang
Is barúntacht suite i gContae na Mí é Machaire Gaileang.
Eilean MhicAsgain
Is oileán suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Eilean MhicAsgain.
Mainistir Laoise
Is baile i gContae Laoise í Mainistir Laoise, tuairim is 14 km ó Phort Laoise. Tá sí suite ar bhóthar an N77. Tá tuairim is 1500 duine ina gcónaí sa bhaile. Rugadh an dealbhóir Launt Thompson i Mainistir Laoise.
Leathadh ghrinneall na mara
Próiseas geolaíoch a tharlaíonn faoi na mara is ea Leathadh ghrinneall na mara. De bhrí go bhfuil na plátaí teicteonacha i screamh an Domhain ag gluaiseacht amach ó na sceireacha meánaigéanacha, tá screamh nua á cruthú an t-am ar fad ag carraig dhoigheartha bhasaltach, a bhrúnn isteach sna gága a dhéanann na plátaí atá ag druidim amach ó chéile. Tá an próiseas ar siúl i ngach imchuach mór aigéanach, agus i ngach cás téann an grinneall in aois de réir a fhaid ón ais sceireach. mion|Leathadh ghrinneall na mara
Robert Kee
Ba chraoltóir, scríbhneoir agus iriseoir Sasanach é Robert Kee, a rugadh i gCalcúta, Réimeas Briotanach sa bhliain 5 Deireadh Fómhair 1919. Fuair sé bás ar an 11 Eanáir 2013.
Pádraig Ó Baoill
Is iománaí é Pádraig Ó Baoill, nó Pádraig Boyle mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é sa bhliain 1993. Is as Contae Chiarraí é.
Stíleanna gruaige Rómhánacha
Bhí faisin ag athrú i gcónaí sa tSean-Róimh, go háirithe le linn na ré impiriúil. Cruthaíonn scoláirí croineolaíocht leis na stíleanna sainiúil.mion| Dealbh mharmair 'Matidia 1', 119 CRThug Publius Titinius Menas bearbóirí isteach sa Róimh den chéad uair sa bhliain 209 nó 300 RCR. Rathaigh an gairm seo le linn na ré impiriúil.
Tábhacht
Ar chuma an lae inniu, bhí gruaig an-tábhachtach i gcomhair léiriú pearsanta. Léirigh sí stádas agus ról i sochaí.
Cailleacha
B'fhéidir mar go bhfuil an ceangal earótach aici, bhí nasc idir gruaig agus modhúlacht bhaineann. Bhí na cailleacha fíorthábhachtac sa chás seo.
Riedones
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/Stat%C3%A8re_de_billon_frapp%C3%A9_par_les_Riedones.jpg/276px-Stat%C3%A8re_de_billon_frapp%C3%A9_par_les_Riedones.jpg|mion|276x276px| Bonn nó Stater de chuid na Riedones (ca. 80-50 RC). Bhí na Riedones nó Redones (Gaillis : Rēdones, níos déanaí Riedones, ' tiománaithe carbad- nó tiománaithe-capall') a raibh cónaí orthu sa chuid thoir de leithinis Armorica (nó an Bhriotáin na linne seo), timpeall a bpríomhbhaile Condate (Roazhon na linne seo), le linn na hIarannaoise agus na tréimhse Rómhánaí.
Chuaigh siad faoi chois fórsaí Rómhánacha Crassus sa bhliain 57 RCR, ach chuir siad fir ar fáil don chomhrialtas Gallach faoi cheannas Vercingetorix ag Cath Alesia sa bhliain 52.
Luann Caesar iad mar R[h]edones (lár an 1ú c. RCR), Rhedones ( var. r[h]edones, s[hi]edones) le Plinias (1 c. CR), Rhiḗdones (‛Ριήδονες; var. ‛Ρηήδονες), Rhḗdones (Ῥήδονες) agus Rhēḯdones (Ῥηΐδονες) le Tolamaes (2ú c. CR), agus mar Redonas sa Notitia Dignitatum (5ú c. CR). Tá a bpríomhbhaile dearbhuithe freisin ar inscríbhinní mar civ]itas Ried[onum agus [civ]itas Ried[onum].
Ciallaíonn an t-eatnainm Gailleach Rēdones ' tiománaithe carbaid' nó 'marcaigh capall'. Eascraíonn sé ón bhfréamh Cheilteach rēd- (‘ ag marcaíocht, esp. capall nó carbad faoi stiúir capaill’; cf. Gall-Laid. rēda 'carbad', An tSean-Ghaeilge. ríad 'marcaíocht, tiomáint, turas'; freisin Gall-Laid. paraue-redus 'capall oibre' agus ue-rēdus 'capall poist', Meán-Bhreatnais gorwydd ('capall') ceangailte leis an iarmhír - ones.
Ba é an toradh a bhí ar na Rēdones bunaidh ná foirm Riedones tar éis défhogharúchán. Tar éis teacht ar inscríbhinní a raibh an leagan sin orthu sna 1960í, d'áitigh roinnt staraithe, lena n-áirítear Anne-Marie Rouanet-Liesenfelt-Liesenfelt agus Louis Pape,  gur cheart an fhoirm Riedones a roghnú thar Redones i scoláireacht, rud nach bhfuil riachtanach. dar leis an teangeolaí Pierre-Yves Lambert.
Rinne fianaise le cathair Roazhon, ca. 400 AD mar civitas Redonum (' civitas de chuid na Redones'; Redonas i 400–441; Roazhon i 1294) ainmnithe i ndiaidh na treibhe Gallaí.
Tíreolaíocht
Tugadh Condate Redonum (Roazhon anois) ar a bpríomhbhaile.
Stair
Iar gcomhrac fuilteach ar an Sambre (57 R.Ch.) chuir Iúil Caesar Publius Licinius Crassus mar aon le léigiún amháin isteach i dtír na Veneti, Redones, agus treibh Cheilteacha eile idir Abhainn na Séine agus an Loire, agus ghéill siad go léir, (BG ii. 34.) Liostaíonn Caesar anseo na Redones i measc na stát muirí a shíneann a gcríoch go dtí an tAigéan Atlantach. Sa bhliain 52 CR sheol na Redones agus a gcomharsana díorma chun Caesar a ionsaí le linn léigear Alesia. Sa sliocht seo freisin (BG vii. 75), tá na Redones á n-áireamh i measc na stáit a bhí ar an teorainn leis an aigéan, ar a dtugtar na Stáit Armarcacha sa teanga Cheilteach. Is dóigh le D’Anville gur shín a gcríoch thar theorainneacha dheoise Roazhon isteach i ndeoisí Sant-Maloù agus Dol.
Caisleán an Linsigh
Is sampla sármhaith de thúrtheach clasaiceach mneánaoiseach é Caisleán an Linsigh atá lonnaithe ar Shráid na Siopaí i gCathair na Gaillimhe. Tugann an caisleán seo spléachadh dúinn ar an ngalántacht ailtireachta ba dhual do Ghaillimh go déanach sa Mheánaois agus tá sé suite ag gabhal Shráid na Siopaí agus Shráid an Gheata Bhig agus tá sé buailte ar chroílár féin an tseanbhaile mheánaoisigh. Is é an sampla is deise den teach cathrach uirbeach atá fós ina sheasamh é agus is é an foirgneamh is sine in Éirinn a mbaintear úsáid as ar bhonn tráchtála go laethúil. Ar an drochuair is fíorbheagán atá ar eolas againn faoi stair an chaisleáin agus níor taifeadadh riamh cé a thóg é nó ce dó ar tógadh é. Is cinnte go raibh sé mar theach baile ag duine rachmasach de chuid mhuintir Uí Linsigh agus deirtear gurbh é áit chónaithe Thomas Lynch fitz Ambrose é, méara na Gaillimhe sa bhliain 1654. Rinneadh go leor mionathruithe agus athchóirithe ar an bhfoirgneamh le himeacht na 500 bliain gur ann dó. Is éard atá sa chuid is sine ar fad de, atá ag gabhal an bhóthair, ná cineál túrthí sármhaith de chaisleán agus tá sé ag dul siar go dtí an mbliain 1500. Ag an am úd bhíodh sciathán ar an taobh iarthair a bhí níos lú ann, agus a ardaíodh ina dhiaidh sin, sa seachtú céad déag is féidir, chomh hard leis an túr a bhí lena thaobh agus cuireadh fuinneoga nua isteach ann.
Páirc Uí Conaire
Is staid de chuid CLG suite i gContae Uíbh Fhailí í Páirc Uí Conaire. Toilleann an staidiam 28,000 duine.
Ceirmeacht
deas|250p0|thumb|Ceirmeacht Táirgí a fhaightear ó bhácáil cré, a dhéanann ábhair chrua láidre neamhsheoltacha bhriosca theasdíonacha. Bíonn úsáidí teicniúla ag na hábhair seo (mar shampla, scríobaigh, uirlisí gearrtha, líneálacha teasfhulangacha) agus úsáidí maisiúcháin. Tá plaisteacht na cré áisiúil ar dtús, mar is féidir cruthanna de gach saghas a dhéanamh aisti trí mhúnlú, teilgean, guairneáil nó comhbhrú. Úsáidtear an-chuid saghsanna cré, ó chré gharbh le haghaidh brící go dtí cré mhín bhán le haghaidh poircealláin. Is féidir ceirmeachtaí a bhácáil i gcéimeanna. Mar shampla, chun glónrú a tháirgeadh, cuirtear brat cré nó ábhair ghloiniúil ar an earra agus bácáiltear athuair é chun an cheirmeacht a dhéanamh neamhthréscaoilteach (i ndéanamh píobán) nó dathanna maisithe a chur uirthi.
Mainistir na Féile
Baile margaidh stairiúil i gContae Luimnigh in aice leis an teorainn le Contae Chiarraí is ea Mainistir na Féile. Tá an baile in iarthar na hÉireann, 21 km (13 míle) ón Chaisleán Nua Thiar ar an N21, an príomhbhóthar ó Luimneach go dtí Trá Lí.
Stair
Baile réasúnta mór is ea Mainistir na Féile agus 1,940 duine ina gcónaí ar an mbaile féin, 2,508 sa cheantar ar fad (2006). Tá sé suite ar an dteorainn idir contae Chiarraí agus contae Luimnigh in iarthar na hÉireann. Tá cúlra stairiúil aige – fadó fadó in 1188 bhí mainistir ag na manaigh ar bhruach abha na Féile. Fuair cailín álainn darbh ainm “Fiale” bás san abhainn agus mar sin tugadh an t-ainm ‘Mainistir na Féile’ don bhaile. Tá dealbh den Athair Ó Chathasaigh suite sa chearnóg. Sagart paróiste ba an tAthair Ó Chathasaigh in aimsir chogadh na talún. Theastaigh uaidh laghdú a fháil ar íoc a bhí a dhéanamh aige ar son na dtionóin. Bhunaigh sé an Cumann Lúthchleas Gael i Mainistir na Féile agus mar sin tugadh an t-ainm an tAthair Ó Chathasaigh don gclub peile. Bhí athrú móra i Mainistir na Féile sa bhliain seo. Tháinig na daoine ón baile le chéile chun é a fheabhsú. Tá eagraíochtaí bunaithe – cúpla cheann atá liostaithe thíos.
Bailte slachtmhara
Cuireadh coiste na mbailte slachtmhara ar bun cúpla mí ó shin. Tá jab iontach á dhéanamh ag an gcoiste seo gan aon agó. Dhá uair in aghaidh na míosa, tagann na cónaitheoirí áitiúla le chéile chun an baile a ghlanadh. Bailíonn siad an bruscar atá caite ar na sráideanna agus ar na bóithre. Chuir siad bláthanna ag fás sa chearnóg agus tá siad go hálainn ar fad. Chlaochlaigh siad an baile agus dar liomsa sin an chúis go stopann níos mó turasoírí ann nuair a bhíonn siad ag dul chuig Cill Airne.
Conradh na Mórmhara
mion|clé|[[Uiscí idirnáisiúnta]] Is é Conradh na Mórmhara (The High Seas Treaty) an t-ainm atá ar an gconradh a tháinig ar an bhfód in 2023 chun farraigí an domhain a rialú.
Ar 4 Márta2023, tar éis beagnach 20 bliain de chainteanna, d’aontaigh 193 tír, go léir ina mbaill de na Náisiúin Aontaithe, ar an gconradh..
Is é seo an chéad chonradh den saghas seo a tháinig ar an bhfód ó na 1980idí. Is céim dhearfach í do chaomhnú na timpeallachta.
Baile Shláine Uachtarach
Is barúntacht suite i gContae na Mí é Baile Shláine Uachtarach.
Calamites
mion|Ollsoil Corunna Is plandaí díofa iad na Calamites. Bhí na plandaí seo chomh mór le crann (suas le 30 m ar airde). Aimsitear na stoic tholla agus cuislí ingearacha orthu, agus siúntaí cothrománacha áit a mbiodh na craobh acha ag fás.
Tréimhse
An tréimhse Charbónmhar íochtair (cisil ghuail) san Eoraip agus i Meiriceá Thuaidh.
Gaolmhara
Ar fhíanaise gas, duilleog agus fréamhacha bhi go leor cineálacha d'eireabaill chapaill ann sa tréimhse Charbónmhar.
Is éard atá in Annularia ná rianta róiséadacha duilleog ó Calamites nó ó ghaol gairid éigin dá gcuid.
Orthu sin bhí Asterophyllites, planda a bhí cosúil le hAnnularia ach gan é ach tuairim is trian dá mhéid.
Scála logartamach
D'fhionn an matamaiticeoir Albanach John Napier logartaim chun fadhbanna méadaithe is roinnte a dhéanamh níos simplí. Thóg sé táblaí logartam chun na próisis seo a dhéanamh. Mar shampla, má tá 1,000 (nó 103) le méadú faoi 100,000 (nó 105), ní gá a dhéanamh ach na forscripteanna a shuimiú: 3 + 5 = 8, chun an freagra 108 a fháil. Le logartaim, is féidir an próiseas a dhéanamh chomh simplí sin i gcás aon uimhreacha is gá, agus is uimhreacha de shaghas na bhforscripteanna atá ar an scála logartamach. Is scálaí logartamacha iad scála Richter agus deicibeilí (dB).
Eilean nan Deargannan
Is oileán suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Eilean nan Deargannan.
Mícheál Ó Cathasaigh
Is iománaí é Mícheál Ó Cathasaigh, nó Michael Casey mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é sa bhliain 1995. Is as Contae Luimnigh é.
Scála peinteatónach
Scála ceoil le 5 nóta san ochtach, coibhéiseach den chuid is mó leis na céimeanna seo ar an mórscála: an chéad, an dara, an 3ú, an 5ú is an 6ú céim.
Celtic Family Magazine
Irisleabhar a bunaíodh i 2013 is ea Celtic Family Magazine. Bhí sé dírithe ar dhaoine de shliocht Cheilteach ar fud an domhain. Bhí oifigí na hirise suite i gCathair Los Angeles. Ba í Lorin Morgan-Richards an t-eagarthóir. Cuireadh foilsiú na hirise ar fionraí sa bhliain 2017.
Asterophyllites
mion|Asterophyllites Equisetiformis Is plandaí díofa iad na Asterophyllites. Bhí an planda cosúil le hAnnularia, ach gan é ach tuairim is trian dá mhéid.
Ceirtleán
deas|250px|thumb|Ceirtleán Carraig gharbh bholcánach is ea ceirtleán, meascán de bhlúirí den iliomad méid is cruth. Bíonn sé fosaithe de ghnáth mar chuid de chón an bholcáin, díorthaithe ó na carraigeacha ar thaisteal an magma tríothu ar a bhealach tríd an maintlín don dromchla.
Eilean nam Beathach
Is oileán suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Eilean nam Beathach.
Lascadh paicéad
mion Is teicníocht chumarsáid e é lascadh paicéad (packet switching i mBéarla), an modh cumarsáide idir ríomhairí, ar an Idirlíon ina measc. Úsáidtear lascadh paicéad i líonraí ríomhaireachta le paicéid (aonaid eolais) a ródú idir nóid thar cainéil chumarsáide a roinntear le trácht eile. Is féidir codarsnacht a dhéanamh idir seo agus an phríomhtheicníocht chumarsáide eile ar a dtugtar ciorcadlascadh.
Sa chás seo, cruthaítear ceangal ar leith idir dhá nód ar feadh an ama atá siad i mbun teagmhála. Tá lascadh paicéad i bhfad níos éifeachtaí mar mhodh cumarsáide ná ciorcadlascadh mar go mbaineann sé úsáid níos fearr as an mbandaraon atá ar fáil, íslíonn sé an aga folaigh aistrithe agus méadaíonn sé láidreacht na cumarsáide. clé|mion
Ródú na bPaicéad
Déantar ródú ar phaicéid de réir algartam ródaithe. Oibríonn sé seo amach an cosán is fearr do na paicéid thar an líonra bunaithe ar mhéadracha éagsúla (ar nós an aga folaigh íseal nó líon céimeanna íseal). D'fhéadfadh tomhaiseanna do na méadracha seo athrú am ar bith agus mar sin, is féidir le paicéid ón fhoinse chéanna, cosáin éagsúla a thaisteal ar a mbealach go dtí an ceann scríbe céanna.
Lascadh Paicéad in Úsáid
Is í an úsáid is cáiliúla a bhaintear as lascadh paicéad ná san Idirlíon. Baintear úsáid as an bprótacal TCP/IP le paicéid a ródú thar an Idirlíon.
Stair
Nuair a bhí ríomhairí óg, sna 1950-60idí, agus gá le cumarsáid idir dhá ríomhaire nó idir teirminéal éigin is ríomhaire a bhí roinnt ciliméadar ó chéile (abair), dhéantaí glaoch teileafóin agus bhaintí feidhm as na ciorcaid teileafóin chun na sonraí digiteacha, an fhaisnéis, a tharchur.
Bhíodh roinnt nóiméad i gceist sa cheangal iomlán, agus d'ídítí roinnt soicindí ag déanamh an cheangail.
Mar mhalairt air sin, bhí na ríomhairí in ann sonraí a tharchur ag minicíocht suas go dtí oiread meigibheart in aghaidh an tsoicind, agus ní bheadh ach cúpla milleasoicind i dteachtaireacht go minic. clé|mion|Donald Davies Caolas amach is amach a bhí sna ciorcaid lasctha teileafóin. Phléigh Donald Davies leis an bhfadhb seo sa tSaotharlann Náisiúnta Fisice sa Bhreatain, agus sna 1960idí tháinig sé ar an smaoineamh go mb'fhéidir go mb'éifeachtaí an teachtaireacht féin a lascadh, mar a dhéantaí sa chóras teileagrafaíocht a ag an am, in ionad lascadh na gciorcad mar a bhí sa chóras teileafóin. Is é a dhéantaí ina leithéid de chóras an teachtaireacht a ghearradh ina sraith leanúnach fo-chodanna nó paicéad, gach paicéad a stóráil is ansin a tharchur nuair a bheadh an líne le fáil, paicéad i ndiaidh paicéid, go mbeadh an teachtaireacht uile tarchurtha.
Dhéantaí an teachtaireacht bhriste a stóráil is a tharchur ag gach lasc sa chóras teileagrafaíocht a. Bhuail an smaoineamh Davies freisin gurbh fhéidir an modh tarchurtha a dhéanamh níos éifeachtaí dá mb'fhéidir an mhoill ag gach lasc a laghdú.
Darragh Ó Donnabháin
Is iománaí é Darragh Ó Donnabháin, nó Darragh O'Donovan mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é sa bhliain 1995. Is as Contae Luimnigh é.
Eilean a' Bhuth
Is oileán suite in i Loch Laomainn, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Eilean a' Bhuth.
Leathadh is cúiréadadh
Mionobráid ghínéiceolaíoch a dhéantar chun cúiseanna neamhord míostraithe a iniúchadh, carcanóma na broinne a dhiagnóisiú, fiú siada beaga a bhaint. Úsáidtear ladar speisialta don ghnó, cúiréad (lúb le himeall géar ar cheann slaite agus an tslat mar chos an chúiréid). Leatar an ceirbheacs, cuirtear lúb an chúiréid isteach, agus scríobtar líneáil na broinne go breá bog. Déantar an fíochán a fhaightear mar seo a scrúdú le micreascóp chun an diagnóis a dhéanamh.
Eilean a' Bhuth
Níl aon duine ina chónaí ann.
Thóg Anndra MacPhàrlain caisleán ansin i 1577 mar phríomháit chónaithe Chlann MhicPhàrlain, tar éis do Chromail caisleán a scriosadh ar Oileán Inbhir Dhubhghlais. D’fhág siad an t-oileán i 1697. Bhí an caisleán ina fhothrach faoi 1814, áfach, nuair a thug William Wordsworth cuairte ar Loch Laomainn.
Fionntán de Brún
Is Ollamh le Nua-Ghaeilge in Ollscoil Mhá Nuad é Fionntán de Brún. Rugadh agus tógadh é i mBéal Feirste. Bhuaigh a chnuasach gearrscéalta, Litir ó mo Mháthair Altrama agus Scéalta Eile (Móinín 2005), duais Bhord na Leabhar Gaeilge ag Oireachtas na Samhna 2004. Is é Béal na Péiste a chéad úrscéal, saothar ar bronnadh an chéad duais don úrscéalaíocht air ag Oireachtas 2022. Is i réimse an léinn is mó atá saothar foilsithe aige, ar na saothair is déanaí leis tá Revivalism and Modern Irish Literature (Cló Ollscoil Chorcaí, 2019) agus, mar eagarthóir, Léachtaí Cholm Cille 52 – Stair agus Ficsean ó Beatha Cholm Chille go Bealach na Spáinneach (2022) agus Léachtaí Cholm Cille 51 Scríobhaithe an Tuaiscirt, 1650–1900 (2021).
Ateacht
Is an tairngreacht faoi fhilleadh Críost chuig an Domhan san Breithiúnas Deireanach é ateacht.
Fíonsaothrú in Éirinn
Aeráid
De bharr na haeráide, ní hí an tír is fearr í Éire le fíniúnacha a shaothrú inti. Mar sin féin, d’fhéadfadh athrú aeráide é seo a athrú.
Fíonta torthaí
Chomh maith le fíonchaora, déantar fíonta as torthaí eile in Éirinn freisin, mar shampla sméara dubha, sútha talún, sútha craobh agus cuiríní dubha nó dearga.
Baile Fhobhair, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae na Mí é Baile Fhobhair.
Ríthe na gConnacht
Bhíodh Ríthe na gConnacht i gceannas i gCúige (cóiced) Chonnacht, taobh thiar den tSionainn. I dtosach, Cóiced Ol nEchmacht ba ea ainm an chúige, ainmnithe as Fir Ol nEchmacht. Tugadh a ainm nua don chúige sa luath-mheánaois, ainmnithe as na Connachta.
Feictear ar léarscáil Tolamaes c. AD 150, dream darb ainm Nagnatae ina chónaí in iarthar na hÉireann. Molann roinnt scoláirí go bhfuil an léarsáil úd bunaithe ar chartagrafaíocht a rinneadh b'fhéidir cúíg chéad bliain roimhe sin.
Innis na Mòna
Is oileán suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Innis na Mòna.
Ríthe na gConnacht
Mhaígh na Connachta mar sinsir triúr mac níos sine Echach Mugmedóin: Brian (Brión), Ailill agus Fiachra. Tá an teaghlach ainmnithe as a sinsear, mar a maíodh, Conn Céadchathach. Sinsear Uí Néill ba ea a leasdeartháir níos óige, Niall Naoighiallach.
Scálach
Sa mhatamaitic is an fhisic, aon airí fisiciúil is féidir a scríobh mar uimhir réadach, le méid ach gan treo, cosúil le mais, am nó teocht. Glactar le haon réaduimhir mar scálach, i gcontrárthacht le huimhir choimpléascach ar féidir í a ghlacadh is a láimhseáil mar veicteoir.
Séamus Ó Flanagáin
Is iománaí é Séamus Ó Flanagáin, nó Séamus Flanagan mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é sa bhliain 1997. Is as Contae Luimnigh é.
Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe
Is ceannaire Rialtas na Ríochta Aontaithe é Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe. Is é Boris Johnson an phríomh-aire reatha ó 24 Iúil 2019. clé|mion|[[10 Sráid Downing]]
Ceanannas Íochtarach
Is barúntacht suite i gContae na Mí é Ceanannas Íochtarach.
Scamall oíchelonrach
Scamall deannachúil ag airde suas le 80 km sa spéir, le feiceáil mar struchtúr cuilithíneach nó faoi fhial i ndiaidh luí na Gréine sa samhradh sa dá leathsféar. Is é a bhíonn sna páirteagail ann ná uisce oighrithe thart ar chroíleacán deannaigh.
Cináed mac Conaing
'' The leadership of the southern branch rested with the rival Clann Cholmáin whose chief, Maoil Seachlainn mac Maoil Rúnaí, was Ardrí na hÉireann. Within the Síl nÁedo Sláine, Cináed and his kin had a rival in the shape of Tiarnach mac Fógartaigh, rí Loch Gabhair.
Sa bhliain 850, rinne Cináed comhaontas leis na the Lochlannaigh i lár na tíre. Dar le hAnnála Uladh, rinne siad creach ar mhuintir Uí Néill an Deiscirt ón Sionainn go dtí an bhfarraige, ag dó ceall agus lonnaíochtaí. Deirtear gurbh éirí amach é seo in éadan Mhaoil Seachnaill, ach b'fhéidir é gurbh é Tiarnach, céile comhraic Cináed, an targaid, a dódh a chrannóg i Loch Gabhair, agus fosta an chill in aice láimhe ag Treoid.
An bhliain dár gcionn, insítear i n-annála Éireann gur básaíodh Cináed go fealltach nuair a bháigh Maol Seachnaill agus Tiarnach é, is dócha ag tionól óir go ndeirtear fosta go ndearnadh seo in ainneoin dearbhuithe uaisle na hÉireann, agus comharba Phádraig [.i. abb Ard Mhacha] ach go háirithe.
Tháinig a dheartháir Flann i gcomharbacht ar Chináed. Dar le hAnnála Easpacha na hÉireann, bhí rí na Lochlannach, Amhlaoibh, pósta le hiníon Chináed, agus gur mharaigh sé a dheartháir Auisle ag sáraíocht fúithi. Ní fios go cruinn ar mhair an bhean chéile úd, agus dá mba fhíor, arbh iníon Chináed í, nó iníon an rí Chruithneach, Cináed mac Ailpín, nó Cináed, eile fiú.
Braunstone Town
Is baile suite i Leicestershire é Braunstone Town.
clé|250px|mion|Braunstone Town
Lewis Capaldi
Is ceolteoir-cúmadoir Albanach é Lewis Marc Capaldi (a rugadh ar an 7 Deireadh Fómhair 1996). Bhuaigh sé duais sa Chomórtas BRITs 2019. I mí an Mhárta 2019, shroich an singil "Someone you Loved" #1 sa Ríocht Aontaithe, áit ar fhan sí ar feadh seacht seachtaine, agus i mí Dheireadh Fómhair sa bhliain chéanna, shroich sé #1 sna Billboard Hot 100 sna S.A. Aimníodh d'Amhrán na Bliana é don 62ú Gradam Grammy bliantúil. Bhuaigh an t-amhrán a leithéid de theideal ag Gradam BRITs 2020, agus bhuaigh Capaldi an duais don cheoltóir nua is fearr.
Ar an 17 Bealtaine 2019, d'eisigh Capaldi a chéad albam: Divinely Uninspired to a Hellish Extent. D'fhan an t-albam ag #1 ar chairteacha albam na R.A. ar feadh sé seachtaine.
Luathshaol
Rugadh Capaldi i nGlaschú. Bhí sé ina chónaí ann go dtí go raibh sé 4 bliana d'aois. Is é an páiste is sine as ceathrar. Is altra í a mháthair agus is ceannaí éisc é a athair. D'fhreastail Capaldi ar Acadamh Naomh Kentigern in Blackburn. Sa bhliain 2016, bhain sé dioplóma ardleibhéil náisiúnta amach in Ollscoil Nua Lanarkshire, Motherwell.
Ceol
D'fhoghlaim Capaldi leis na drumaí agus an giotár a sheinm agus dhá bhliain d'aois slánaithe aige. Thosaigh sé ag casadh i dtithe tábhairne ag a 9. Ag a 17, thug sé a shaol dá ghairm sa cheol. Tháinig an bainisteoir ceoil, Ryan Walter ar Capaldi tar éis do Capaldi taifead iPhone a rinne sé ina sheomra leapa a uaslódáil go Soundcloud.
Ceirtlis
clé|150px|mion|Ceirtlis Deoch alcólach a dhéantar trí choipeadh úll, go traidisiúnta sa Normainn Fraince, iardheisceart Shasana, agus Éirinn. Tugtar leann úll uirthi freisin. Bíonn 3-9% alcóil inti. De ghnáth carbónáitear ceirtlis nua-aoiseach go saorga. Déantar deoch den saghas céanna as piorraí is torthaí eile freisin.
Tallahassee, Florida
Is í Tallahassee príomhchathair Florida, stát de Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá tuairim is 170,000 duine ina gcónaí sa chathair.
An chathair
I dTallahassee atá Florida A&M University, Florida State University, Keiser University-Tallahassee, Tallahassee Community College, brainsí de Barry University agus Flagler College. Lárionad trádála agus talmhaíochta atá ann. Is é Tallahassee Regional Airport an príomhaerfort.
Stair
Bhí daoine ina gcónaí sa cheantar 12,000 bliain ó shin, agus bhi lonnaíochtaí i gceantar Lake Jackson timpeall na bliana 1200. Focal Seminole is ea Tallahassee agus is í an bhrí atá leis "seanpháirceanna".
Chuir Seminole as Georgia agus Alabama fúthu sa cheantar san 18ú haois agus sa 19ú haois. Na hApalachee a bhí ina gcónaí ann roimhe sin. Sa 19ú haois a rinneadh príomhchathair Florida de Tallahassee.
Caoimhín Ó hUiginn
Polaiteoir Éireannach ab ea Caoimhín Críostóir Ó hUiginn (as Béarla, Kevin Christopher O'Higgins; 7 Meitheamh 1892 - 10 Iúil 1927).
Éirí Amach na Cásca
Bhí sé meáite le troid in Éirí Amach na Cásca ach nuair a shroich sé imeall Bhaile Átha Cliath, bhí na bóithre dúnta. Agus b'éigean dó filleadh abhaile (ní raibh sé in ann siúl timpeall is cosúil).
Cogadh na Saoirse
mion|Éamon De Valera, Caoimhín Ó hUiginn agus [[Ruairí Ó Conchúir ag bainis an Uiginnigh (1921)|clé]] Bhí an tUiginneach ina Aire Cúrsaí Inmheánacha sa chéad rialtas i ndiaidh bhunú Shaorstát Éireann. Throid sé i gCogadh na Saoirse.
Cogadh Chathartha
I rith an Chogaidh Chathartha, Mar Aire Dlí agus Cirt, bhí sé de dhualgas air Poblachtánaigh a chur chun báis. Bhí Ruairí Ó Conchúir ar dhuine acu siúd a básaíodh ar a chuid orduithe, cé go raibh sé ina vaidhtéir ag a bhainis. Shínigh O'Higgins an t-ordú chun é a chur chun báis.
Feallmharú
mion|Booterstown Avenue agus Cross Avenue|clé Feallmharaíodh an tUiginneach féin sa bhliain 1927, nuair a bhí sé ag filleadh abhaile ón Aifreann. Ní bhfuarthas amach riamh cé a mharaigh é, ach glactar leis go coitianta gur Poblachtánaigh a bhí ann agus iad ag baint sásaimh as ar son an Chogaidh Chathartha.
Innis Chonachain
Is oileán suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Innis Chonachain. I Loch Laomainn atá an t-oileán suite. Tá grúpa valbaithe, créatúr dúchasach don Astráil, ag maireachtáil ar an oileán. deas|250px|thumb|[[Valbaí den speiceas Macropus rufogriseus, a mhaireann ar Innis Chonachain]]
Céislín
Cnuasaigh d'fhíocháin liomfóideacha a tharlaíonn ag bealaí isteach do chonair na riospráide is conair an díleá. Tá 4 chrios ar an dá thaobh den cholainn ar féidir go bhfásfaidh na cnuasaigh seo iontu. Bíonn na céislíní carballacha (a luaitear go coiteann mar na céislíní) taobh le bealach isteach fharaing an bhéil; na céislíní teangacha faoin eipitéiliam ar an gcuid cúil den teanga (gar d'fharaing an bhéil); na céislíní feadánacha i bhfaraing na sróine, gar d'oscailt fheadán na haireachteála; na céislíní faraingeacha gar do bhun na blaoisce os cionn an fheadán aireachtála agus taobh thiar de chuas na sróine (tugtar na hadanóidí orthu seo de ghnáth). Cruthaíonn an 4 phéire céislíní fáinne cosanta fíochán arbh í a phríomhfheidhm ná cosc a chur ar ionfhabhtuithe ar eite dul isteach sa cholainn.
Innis Mheàrnaig
Is oileán suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Innis Mheàrnaig.
Eachtar
Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na Gréige é Eachtar.
Ceanannas Uachtarach
Is barúntacht suite i gContae na Mí é Ceanannas Uachtarach.
Ezra Pound
File Meiriceánach a rugadh in Hailey, Idaho ab ea Ezra Weston Loomis Pound (30 Deireadh Fómhair 1885 – 1 Samhain 1972).
Clár-Innis
Is oileán suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, í Clár-Innis.
Leathar
mion Seithe mamaigh, reiptíle nó éin, coirtithe chun í a chaomhnú is a dhéanamh solúbtha crua, is ea leathar. Bíonn leathar frithsheasmhach i gcoinne meathlaithe, fiú nuair a fhliuchtar is a thriomaítear arís is arís eile é, tréith a bhraitheann ar a struchtúr snáithíneach póiriúil.
Déantús
Sa phróiseas coirtithe, baintear an ghruaig den tseithe ar dtús, coirtítear í le tainnin, cróm nó alúm, déantar solúbtha í le geir,.Ar deireadh críochnaítear an dromchla le glónrú, dathú, laicearú, cabhradh is/nó svaeidiú. Scoiltear an tseithe le meaisín ina dhá chiseal, ciseal colainne is ciseal seachtrach, chun tiús cuí leathair a fháil.
Sóirt
Déantar leathar Mharacó as seithe gabhair, a shnastar go críochnaithe.
Dhéantaí leathar seamaí as seithe fiaghabhair, ach anois úsáidtear seithí eile a scoiltear is a choirtítear chun a mboige a fheabhsú. mion|Green Alley Award 2019 Gelatex Déantar ábhair shaorga anois le struchtúr póiriúil cosúil le leathar. Mar shampla, cruthaíonn Gelatex Technologies ábhar as geilitín atá cosúil le leathar traidisiúnta. Is féidir an t-ábhar a úsáid in éadaí, bróga, agus taobh istigh de charranna. Tá an t-ábhar seo níos fearr don timpeallacht toisc go mbaineann siad úsáid as ábhar nádúrtha ó phróisealú feoil. Is ábhar orgánach é freisin.
Cogadh na Saoirse (An Spáinn)
mion|clé|El Dos de mayo de 1808 (nó La carga de los mamelucos) le [[Francisco de Goya]]