cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Suirbhéireacht
Tomhas cruinn is bailiú sonraí (mar shampla, an rilíf) ar réigiún tíre chun léarscáil a dhéanamh, nó athruithe i saintréithe dhromchla an Domhain le himeacht ama a thuairisciú. Bunaithe go traidisiúnta ar obair allamuigh, ag baint feidhm as uirlisí cosúil le slabhraí, plántáblaí, teodailítí, leibhéil is eile chun fad, airde is uillinn réada ó phointe breathnaithe a thomhas. Anois baintear feidhm as grianghrafadóireacht ón aer is íomháú satailíte. Baineann an tsuirbhéireacht gheodasach le tomhas mhéid is chruth an Domhain féin agus suíomh áiteanna ar a dhromchla a chinneadh.
Johnny Hardwick
Ba aisteoir Meiriceánach é John Michael Hardwick (21 Meán Fómhair 1958 - 8 Lúnasa 2023).
Matty Cash
Peileadóir proifisiúnta Sasanach é Matthew Stuart Cash (rugadh é 7 Lúnasa 1997) a imríonn mar chúl ceart do chlub Premier League Aston Villa.
Chuir Cash tús lena shlí bheatha ag Wycombe Wanderers agus ina dhiaidh sin in Acadamh FAB sular shínigh sé a chéad chonradh gairmiúil le Nottingham Forest agus bhunaigh sé é féin mar imreoir rialta ar chúl ceart. Shínigh sé do Aston Villa i Meán Fómhair 2020.
Nottingham Forest (2014-2020)
Shínigh Matty Cash le Nottingham Forest i mí Dheireadh Fómhair 2014, tar éis dó 16 mí a chaitheamh le hAcadamh Peile FAB atá lonnaithe i Mainistir Bisham, (chuaigh Cash isteach i FAB tar éis do Wycombe Wanderers é a scaoileadh saor, mar gheall ar fhadhbanna airgeadais a chuir iallach ar a bhfoirne óige a scor ag ceithre bliana déag d’aois. ) Bhí taithí aige ar a chéad chluichí sa pheil ghairmiúil ar iasacht i gclub Sraith Dhá Dagenham & Redbridge, tar éis dó dul isteach leo an 4 Márta 2016 ar mhargadh iasachta míosa. Scóráil sé a chéad sprioc do na Daggers i cailleadh 3-1 ar Hartlepool United an 12 Márta 2016.
Tar éis uimhir a scuad a athrú ó 41 go 14, rinneadh damáiste ligament rúitín le linn cluiche cairdiúil roimh an séasúr le Girona le Cash mar gheall ar gcéad chluiche de shéasúr 2017-18 a thosú, agus tuairiscíodh go ndearna a chur an imreoir ar an tséilf feadh “timpeall trí mhí”. Scóráil sé a chéad sprioc do Forest i mbua 5–2 ag QPR an 24 Feabhra 2018.
Scóráil Cash an sprioc tosaigh do Nottingham Forest sa séasúr 2019–20, i cailleadh 2-1 i gcoinne West Bromwich Albion. Le linn an tséasúir, thosaigh bainisteoir na Forest Sabri Lamouchi ag úsáid Cash Tirim mar chúl ceart, tar éis gortuithe do Tendayi Darikwa agus Carl Jenkinson.
Bhí sé ina chúl ceart iontaofa do Forest, agus mar thoradh ar a chuid léirithe thosaigh foireann Náisiúnta na Polainne ag déanamh monatóireachta ar a dhul chun cinn féachaint an raibh sé de chumas aige an fhoireann a dhéanamh. Shínigh sé síneadh conartha trí bliana go leith le Forest i mí na Samhna 2019.
I mí Eanáir 2020, bhí suim ag roinnt clubanna lena n-áirítear Milan, Everton agus West Ham Cash tirim a shíniú. Dúirt Cash, áfach, gur mhian leis fanacht ag Forest go dtí deireadh an tséasúir le súil go bhféadfadh sé cabhrú leis an bhfoireann ardú céime a bhaint amach go dtí an Premier League. Luaigh sé Jack Grealish de chuid Aston Villa mar thionchar taobh thiar den chinneadh seo.
Vótáil lucht leanúna Nottingham Forest  ar an 12 Lúnasa 2020 ar Cash Tirim mar an Imreoir dena Séasúir.
Aston Villa (2020-)
Ar 3 Meán Fómhair 2020, d’fhógair Aston Villa síniú Cash ar chonradh cúig bliana as £16 milliún tuairiscithe. Thosaigh Cash a gairm Villa ar 21 Meán Fómhair 2020, i mbua baile 1–0 i gcoinne Sheffield United.
Saol peareantra
Is mac é Matty leis an iarpheileadóir gairmiúil Stuart Cash, agus is peileadóir leathghairmiúil é a dheartháir Adam. D’fhás Matty aníos in Iver. Sula ndeachaigh sé le hacadamh Nottingham Forest, d’oibrigh Cash i mbrainse de Daniel.
Druid choiteann
Is éan pasaireach meánmhéide san fhine Sturnidae é druid choiteann nó, sa ghnáthchaint, an druid (Sturnus vulgaris). Tá sé thart ar 20 cm fada agus tá cluimhreach dhorcha le loinnir mhiotalach aici, a bhíonn breac le dath bán ag amanna áirithe den bhliain. Tá na cosa bándearg agus tá an gob dubh sa gheimhreadh agus buí sa samhradh; bíonn cluimhreach níos doinne ag éin óga ná ag na hainmhithe fásta. Is éan fuaimiúil é, go háirithe i bhfaraí comhroinnte agus i gcásanna tréadúla eile, le hamhrán neamh-cheolmhar ach éagsúil. Tá a bua na haithrise tugtha faoi deara sa litríocht lena n-áirítear na Mabinogion agus saothair Phlinias Mhóir agus William Shakespeare.
Measbhrocaire Sasanach
thumb|240px|Measbhrocaire Sasanach Is madadh clóis é measbhrocaire Sasanach.
American Idol (sraith 19)
Is comórtas amhránaíoctha teilifíse cruthaithe as Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh i Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Craolann sé ar ABC. Thosaigh an seachtú sraith déag American Idol ar 14 Feabhra 2021 agus chríochnaigh se ar an 23 Bealtaine 2021.
B'é seo an dara sraith American Idol ó shin go raibh sé curtha ar ceal ar Fox sa bhliain 2016.
Ba iad Katy Perry, Luke Bryan agus Lionel Richie na breithiúna don sraith seo. D'fhill Ryan Seacrest mar láithreoir. Bhuaigh Chayce Beckham an tsraith agus tháinig Willie Spence sa dara háit.
W. C. Fields
B'aisteoir Meiriceánach é William Claude Dukenfield (29 Eanáir, 1880 – 25 Nollaig, 1946).
Soinéad
mion|Soinéad 79, leathanach ceathairfhillte de shoinéid [[Shakespeare, leagan 1609]] Is éard is soinéad ann ná dán ceithre líne dhéag agus na rímeanna ann socair de réir rialacha áirithe. Ón bhfocal Iodáilise sonetto (lit. "amhrán beag", a dhíorthaítear ón bhfocal Laidine sonus, a chiallaíonn fuaim) a thagann sé. Faoin 13ú haois ba dhán ceithre líne déag a bhí san fhoirm a lean scéimre agus struchtúr docht ríme.
Dar le Christopher Blum, le linn an Renaissance, ba é an soinéad rogha na bhfilí mar fhoirm chun an grá rómánsúil a chur in iúl.
H. B. Higgins
Dlíodóir, polaiteoir agus breitheamh Éireannach-Astrálach Henry Bournes Higgins (30 Meitheamh 1851 – 13 Eanáir 1929). Ba mhórphearsa na heite clé san Astráil é le linn na 1880idí - 1920idí. clé|mion|1890
Saol
clé|mion|1900idí Rugadh Higgins mBaile Nua na hArda, Contae an Dúin, ar 30 Meitheamh 1851.I gColáiste Wesley i mBaile Átha Cliath a cuireadh oideachas air.
Chuaigh sé ar imirce chun na hAstráile lena thuismitheoirí sa bhliain 1870. Rinne sé a chuid staidéir ar an dlí sa Scoil Dlí in Ollscoil Melbourne agus glaodh chun Bharra Victoria air sa bhlian 1876 agus chun an Bharra Laistigh sa bhliain 1903.
Polaitíocht
Bhí Higgins ina fhorásaí polaitiúil agus chun tosaigh i measc lucht tacaíochta Rialtas Dúchais na hÉireann.
Sa bhliain 1894 toghadh Higgins chun Chomhthionól Reachtaíochta Victoria (seomra íochtarach Pharlaimint Victoria) agus sa bhliain 1897 chun Choinbhinsiún Bunreachtúil na hAstráile. Bhí sé i gcoinne Bunreacht Chomhlathas na hAstráile a ghlacadh, ar an mbonn go raibh sé ró-choimeádach agus i gcoinne na páirte a ghlac na hAstráile i nDara Cogadh na mBórach; chaill sé an suíochán a bhí aige sa Chomhthionól mar gheall air sin, sa bhliain 1900.
Bhí sé ina bhall de Theach na nIonadaithe ó 1901 go 1906 agus - d'ainneoin go raibh sé ina Chosantaí in áit a bheith ina fheisire de chuid Pháirtí an Lucht Oibre - roghnaíodh mar Ard-Aighne é sa chéad rialtas feidearálach de chuid Pháirtí an Lucht Oibre, a bhí in oifig ar feadh seal gairid sa bhliain 1904, ó ba rud é go raibh sé i bhfabhar chearta na n-oibrithe, idirghabháil an stáit sa gheilleagar agus an vóta a thabhairt do mhná, le blianta fada. clé|mion|H.B. agus Mary Higgins
Breitheamh
Ceapadh an tUiginneach ina bhreitheamh d'Ard-Chúirt na hAstráile sa bhliain 1906 agus bhí sé ina Uachtarán ar Chúirt an Chomhlathais um Réiteach agus Eadráin (institiúid a mhol sé go diongbháilte sna díospóireachtaí a bhí ann sna 1890í) ó 1907 go 1920.
Sa cháilíocht sin, bhí sé meáite ar chothrom na Féinne a thabhairt do na fostóirí agus do na hoibrithe araon, ar thaobh amháin trí bhunús dlí don íosphá maireachtála a leagan síos agus, ar an taobh eile, trí chur in éadan an dúshláin a rinne roinnt ceardchumann míleatach do bhreithiúnais na Cúirte.
Lean sé ar aghaidh mar bhreitheamh den Ard-Chúirt ar feadh níos mó ná ocht mbliana tar éis dó éirí as mar bhall de Chúirt an Chomhlathais. Fiú sa lá atá inniu ann, is mórphearsa na heite clé san Astráil é fós.
Suirbhéireacht Ordanáis na hÉireann
An ghníomhaireacht náisiúnta mapála i bPoblacht na hÉireann. Táirgeann sí raon leathan léarscáileanna cathrach, tuaithe, turasóireachta is scíthe, ar scálaí éagsúla. Cuireann sí na léarscáileanna seo ar fail ar páipéar is i bhfoirm dhigiteach. Athnuann sí na bunsonraí go leanúnach, agus baineann feidhm astu chun táirgí eile, cosúil le grianghrafadóireacht ón aer is mionsamhlacha digiteacha réimsí talún, a chur ar an margadh.
Hiort
Is oileánra iargúlta iad na hoileáin a nglaoitear  Hiort orthu, agus tá siad suite 41 mìle (68 ciliméadar) siar amach ó Beinn na Faoghla in Inse Ghall na hAlban. Is ann atá na hoileáin is faide siar sna hOileáin Siar. Is é Hiort an t-oileán is mó díobh, agus tá a aillte mara níos airde ná na haillte eile sa Ríocht Aontaithe. Tá na hoileáin seo i limistéar riaracháin Chomhairle nan Eilean Siar. Bhí daoine ina gcónaí go buan san oileán le dhá mhíle bliain ar a laghad. Níor fhás a dhaonra níos mó ná 180 is dócha agus is cinnte nach mó ná 100 tar éis na bliana 1851). Aistríodh an daonra iomlán amach as an oileán sa bhliain 1930. Faoi láthair, ní bhíonn ach pearsanra míleata lonnaithe ann.
Pléasc ar an Chraoslach, 2022
Ar 7 Deireadh Fómhair 2022, tharla eachtra thubaisteach sa Chraoslach, Contae Dhún na nGall, nuair a maraíodh deichniúr i bpléascadh, a loit stáisiún breosla Applegreen agus bloc árasán in aice láimhe. Timpiste a bhí ann. Tá tuairiscí déanta go raibh an pléascadh chomh láidir sin go raibh sé le cloisteáil 5km ón láthair. clé|mion|An [[An Craoslach|Craoslach]]
Imeachtaí
Cuireadh tús iarnóin Dé hAoine le hoibríocht mhór cuardaigh agus tarrthála, go raibh seirbhísí eigeandála ón dá thaobh den teorainn páirteach ann. Ghlac go leor daoine áitiúla páirt sa gcuardach freisin, as a ndeoin féin. Leanadh den oibríocht thar oíche Dé hAoine agus Dé Sathairn.
Íospartaigh
Tugadh ochtar go dtí Ospidéal na hOllscoile, Leitir Ceanainn i ndiaidh an phléasctha. Aistríodh duine amháin a gortaíodh go dtí Baile Átha Cliath ar héileacaptar de chuid an Gharda Cósta.
Omós
Dúirt an tUachtarán Michael D. Higgins go bhfuil an tragóid seo tar éis dul i bhfeidhm ar chuile dhuine sa phobal áitiúil, agus ar fud na tíre.
Bhí an Taoiseach Micheál Martin, an Tánaiste Leo Varadkar agus Uachtarán Shinn Féin, Mary Lou McDonald i measc na ndaoine a d'fhreastail ar shearmanas i gcuimhne na marbh Dé Sathairn, 8 Deireadh Fómhair. Luaigh Micheál Martin an méid tacaíochta a tugadh láithreach do na seirbhísí éigeandála ón bpobal áitiúil.
An Liobáin
mion|An_Liobáin Is poblacht sa Mheánoirthear í an Liobáin, agus í suite ar chósta thoir na Meánmhara. Tá teorainneacha na Liobáine le hIosrael sa deisceart agus leis an tSiria san oirthear agus sa tuaisceart. Is í an Araibis an teanga oifigiúil agus an teanga is mó a labhraítear. Is í Béiriút príomhchathair na tíre. Poblacht dhaonlathach atá inti ina bhfuil ról tábhachtach ag na seicteanna éagsúla lena mbaineann muintir na tíre. Cé go raibh roinnt prionsacht uathrialach i Sliabh Liobáine ó dheireadh na séú haois déag i leith, faoi réim na nOtománach, níor cruthaíodh an stát Liobánach mar atá inniu ann ach i 1920 nuair a dheighil na húdaráis Fhrancacha amach é ó na críocha Síriacha a tugadh dóibh faoi Shainordú Chonradh na Náisiún. Bhain an stát nua a neamhspleáchas amach sa bhliain 1943. D'fhulaing an Liobáin cogadh cathartha fada millteanach ó 1975 go 1990, agus bhí cuid de faoi fhorghabháil mhíleata Iosraelach ó 1982 go 2000.
Ionad tábhachtach don chultúr Arabach is ea an Liobáin. Roimh an Chogadh Chathartha mheall sí scríbhneoirí agus smaointeoirí ón domhan Arabach mar gheall ar an tsaoirse intleachtúil a bhí le blaiseadh inti, tráth a bhí deachtóireachtaí ag cur greim ar fhormhór na bpoblachtaí eile sa réigiún. Bhí neart comhlachtaí foilseoireachta agus preas beoga lonnaithe i mBéiriút agus bhí an chathair ina lárionad don cheol fosta. Go dtí tús an chogaidh, bhí sí ar na hionaid tráchtála ba thábhachtaí sa Mheánoirthear, le tionscnamh mór baincéireachta.
An Córas Polaitiúil
B'iad na Críostaithe Márúnacha an tseict ba chumhachtaí nuair a cruthaíodh an Liobáin Mhór in 1920, agus iad i bhfabhar ag na húdaráis Fhrancacha. Faoin am chéanna b'iad na Moslamaigh Shunnacha an dara dream ó thaobh cumhachta de agus bhí an tríú áit ag na Moslamaigh Shíacha. B'iad na Críostaithe Caitliceacha Gréagacha agus Ceartchreidmheacha Gréagacha agus na Moslamaigh Dhrúsacha na grúpaí eile ba mhó tábhachta. Mar gheall air sin cuireadh socrú polaitíochta, ar a dtugadh an Pact Náisiúnta, ar bun sna 1940í a gheall post Uachtarán na Poblachta do Chríostaí Marúnach, post Uachtarán Chomhairle na nAirí do Mhoslamach Sunnach, agus post Uachtarán na Parlaiminte do Mhoslamach Síach. Rinneadh socrú a scar suíocháin na Parlaiminte ar bhunús 6:5 idir na seicteanna Críostúla agus na seicteanna Moslamacha fosta. De réir a chéile tháinig nós i bhfeidhm maidir le postanna riaracháin agus postanna míleata a scaradh de réir na seicte fosta. Tháinig athrú ar na socruithe seo i ndiaidh Chogadh Sibhialta na Liobáine a mhair ó 1975 go 1990, nuair a hathscaradh suíocháin na Parlaiminte ar bhunús cothrom idir Críostaithe agus Moslamaigh agus tugadh roinnt cumhachtaí, a bhí ag Uachtarán na Poblachta roimhe sin, don rialtas. Rinneadh a leithéid mar gheall ar an bhorradh suntasach a bhí tagtha ar chion na Moslamach sa daonra, agus cion na Moslamach Síach go háirithe, ó aontaíodh an Pact Náisiúnta an chéad uair.
Na Palaistínigh sa Liobáin
I dteannta an daonra Liobánaigh dhúchasaigh tá thart faoi 400,000 Palaistíneach ina gcónaí sa Liobáin, an formhór mór acu teifigh a díbríodh óna dtír dhúchais nuair a bunaíodh Stát Iosrael sa bhliain 1948. Níl ach cearta an-teoranta acu agus ós rud é go bhfuil an formhór acu ina Moslamaigh agus iad uile, beag nó mór, i bhfabhar an náisiúnachais Araibigh, ní raibh na fórsaí polaitíochta Críostúla sásta ariamh na cearta céanna a thabhairt dóibh agus a tugadh do na teifigh Phalaistíneacha sa tSiria nó san Iordáin. Dá ainneoin sin, agus mar gheall ar laige an Stáit Liobánaigh, bhí Eagraíocht Fuascailte na Palaistíne in inmhe fórsa míleata suntasach a eagrú sa Liobáin ó dheireadh na 1960idí, rud a tháinig salach ar shocracht na tíre. D'éirigh na hairm Phalaistíneacha ina n-ábhar conspóide idir an eite chlé (Moslamach don chuid is mó agus báúil don náisiúnachas Arabach) agus an eite dheis (Márúnach don chuid is mó agus níos meaite ar fhéiniúlacht agus neamhspleáchas Liobánach), agus rinne Iosrael ruathair ar an Liobáin, cuid acu mar bhearta díoltais ar ionsaithe a rinne na Palaistínigh ar Iosrael óna mbunáiteanna sa tír. B'é ionsaí de chuid mhílíste Críostaí na bhFalangach, an 13 Aibreán 1975, ar bhus a bhí ag iompar sibhialtach Palaistíneach ó agóid an chéad bheartas de Chogadh Sibhialta na Liobáine.
Neamhspleáchas agus gaolta eachtrannacha
Chruthaigh an Fhrainc an stát as an tSiria i 1920 agus bhain an Liobáin a neamhspleáchas amach sa bhliain 1943. Rinne Iosrael ionraithe i 1978 agus 1982, nuair a chuir siad léigear ar Bhéiriút agus chuir siad d'iallach ar na fórsaí armtha Palaistíneacha an chathair a fhágáil. Choinnigh Iosrael straice de dheisceart na tíre faoi fhorghabháil mhíleata go dtí 2000 nuair a tharraing siad amach faoi bhrú ón ghluaiseacht Shíach Hizbullah. Bhí forlámhas ag an tSiria ar chuid mhór den tír ó 1976 i leith, agus ar gach chuid de nach raibh faoin fhorghabháil Iosraelach ó dheireadh an Chogaidh Shibhialta sa bhliain 1990 go dtí 2005. I 2005 dúnmharaíodh iar-Uachtarán Chomhairle na nAirí Rafiq al-Hariri le buama, tar éis dó cur i gcoinne bheartas na Siriach fadú téarma a shocrú do Uachtarán na Poblachta Emíl Lahúd. Dúirt roinnt polaiteoirí Liobánacha gurbh iad na Sírigh a mharaigh an t-iar-Uachtarán agus mar gheall ar agóidí móra i mBéiriút agus brú idirnáisiúnta, tharraing an tSiria a fórsaí armtha agus a seirbhísí slándála as an tír. Thug lucht tacaithe na n-agóidí Intifada an Neamhspleáchais orthu, agus bháistigh rialtas Mheiriceá, a thug tacaíocht dóibh, the Cedar Revolution orthu.
Gaiscíoch
deas|250px|thumb|Gaiscíoch Is saighdiúir nó trodaí cróga a bhfuil taithí aige é gaiscíoch.
Joan Bennett
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Joan Geraldine Bennett (27 Feabhra 1910 – 7 Nollaig 1990).
Some Enchanted Evening
Craoladh an tríú heipeasóid déag, "Some Enchanted Evening", den chéad sraith The Simpsons ar an 13 Bealtaine 1990. Is é seo an deireadh eipeasóid sa chéad sraith. Scríobh Matt Groening agus Sam Simon an eipeasóid seo. D'fhéach 27.1 milliún duine ar an eipeasóid.
Scott Brown
Is bainisteoir peile gairmiúil Albanach agus iarimreoir é Scott Brown (rugadh 25 Meitheamh 1985) atá ina bhainisteoir ar Fleetwood Town League One faoi láthair. Is iarimreoir lár páirce é, agus tá aithne fhorleathan air mar gheall ar an tréimhse 14 bliana a chaith sé le Celtic, áit a raibh sé ina chaptaen ar feadh 11 bhliain agus bhuaigh sé deich gcraobh sraithe na hAlban.
Thosaigh Brown a ghairm le Hibernian, ag briseadh isteach sa gcéad fhoireann in 2002. Ba é an t-aon duais a bhí aige le Hibs ná Corn Shraith na hAlban 2006-07; sa séasúr sin bhuaigh sé gradam Imreoir Óg na Bliana SFWA freisin. I mBealtaine 2007, d’aistrigh sé go Celtic ar tháille £4.4 milliún, an táille aistrithe ab airde a íocadh idir dhá chlub Albanacha.
Súiteoir
Péacán a fhásann amach ó fhréamh, fad éigin ón mbunphlanda de ghnáth, agus a fhásann a chóras fréamhacha féin ar deireadh, ag éirí neamhspleách ar an mbunphlanda. Táirgeann cuid mhaith crann súiteoirí go flúirseach, agus thar am, cruthaítear fáschoillte.
Caithréim na Tola
Scannán Gearmánach is ea Caithréim na Tola (Gearmáinis: Triumph des Willens) a rinneadh sa bhliain 1935.
Jacob Ramsey
Gairm proifisiúnta
Chuaigh Ramsey isteach in acadamh óige Aston Villa ag aois 6. Ar 15 Eanáir 2019, shínigh Ramsey conradh gairmiúil le Aston Villa. Rinne sé a chéad ghairm ghairmiúil le Aston Villa i gcaillteanas Championship 2–0 do West Bromwich Albion an 19 Feabhra 2019.
An 1 Bealtaine 2019, ag gradaim Deireadh Séasúir Aston Villa, ainmníodh Ramsey mar “Imreoir Acadamh den Séasúir 2018–19”.
An 31 Eanáir 2020, shínigh Ramsey do Doncaster Rovers ar iasacht don chuid eile den séasúr 2019–20. An lá céanna, shínigh sé conradh nua trí bliana go leith le Aston Villa. Ar 4 Feabhra 2020, rinne Ramsey a chéad chluiche Doncaster, i mbua 3–0 as baile ar Tranmere Rovers, inar scóráil sé a chéad dá chúl sa pheil shinsearach. Mar sin féin, cuireadh séasúr Sraith a hAon EFL ar atráth agus, an 9 Meitheamh 2020, tháinig deireadh leis mar gheall ar phaindéim COVID-19 sa Ríocht Aontaithe agus tháinig Ramsey isteach arís i scuad Aston Villa sular atosaíodh an Premier League. An 15 Meán Fómhair 2020, tugadh an chéad tús riamh do Ramsey do Aston Villa, i mbua 3-1 ar Burton Albion i gCorn an EFL.
An 12 Nollaig 2020, chuir Ramsey tús lena chéad chluiche sraithe do Villa i mbua 1-0 as iomaitheoirí Iarthar Lár na Tíre Wolverhampton Wanderers.
Gairm idirnáisiúnta
Rinne Ramsey ionadaíocht ar Shasana Faoi-18í ag Corn Slabhra Spóirt UAE i Márta 2019 agus Corn na Slóvaice i mBealtaine 2019.
An 5 Meán Fómhair 2019, rinne Ramsey a chéad chluiche faoi Shasana faoi-19í le linn bua 3-1 ar an nGréig i bPáirc Naomh Seoirse.
An 13 Deireadh Fómhair 2020, rinne Ramsey a chéad chluiche do Shasana Faoi 20 agus scóráil sé le linn bua 2-0 ar an mBreatain Bheag i bPáirc Naomh Seoirse.
Cré Shíneach
deas|250px|thumb|Cré Shíneach Cré íon is ea an chré Shíneach, agus í cruthaithe as dianscaoileadh na hiathchloiche as eibhear. Comhdhéanta as an mianra caolainít, ar sileacáit hidriúil alúmanaim í. Úsáidtear í i ndéanamh poircealláin mhín, agus mar líonach i ndéanamh páipéar is péinteanna. Úsáidtear í go teiripeach sa tSín leis na céadta bliain.
Cré thine
Cré le toilleadh mór alúmana atá in ann teocht ard a sheasamh gan an iomarca díchumtha. Úsáidtear í chun brící tine is ábhair theasfhulangacha eile a dhéanamh.
Starosta
Téarma de bhunadh Slavach é starosta nó starost, (Polainnis: starosta, Laidin: capitaneum , Gearmáinis: starost) a chuireann in iúl seanóir pobail arbh é a ról sócmhainní cinnidh nó eastáit teaghlaigh a riaradh. Aistríonn an fhréamh Slavach 'starost' go dtí "sinsearach". Ón Mheánaois, b'oifigeach i bpost ceannaireachta i raon comhthéacsanna sibhialta agus sóisialta ar fud Lár agus Oirthear na hEorpa a bhí i gceist. Ó thaobh bardais de, bhí starosta go stairiúil ina oifigeach sinsearach riaracháin ríoga, comhionann leis an Sirriam Contae nó leis an Seanascal seanchaite, agus ar aon dul le Rector provinciae. Sa Pholainn, riarfadh starosta críoch an choróin nó ceantar sainithe ar a dtugtar starostwo.
Cicely Tyson
Aisteoir Meiriceánach ab ea Cicely Tyson (19 Nollaig 1924 - 28 Eanáir 2021). In Harlem, i gCathair Nua-Eabhrac, a rugadh agus a tógadh í.
Stuart Pearce
Iar-imreoir agus traenálaí sacair is ea Stuart Pearce, a rugadh ar an 24 Aibreán, 1962 i Londain, Sasana). Tá an leasainm 'Psycho' aige.
D'imir Pearce i gcomhair Coventry City, Nottingham Forest, Newcastle United, West Ham United agus Manchester City, agus d'imir sé 78 cluiche le foireann náisiúnta Shasana. Faoi láthair, tá sé ina thraenálaí ar fhoireann Sasanach faoi 21. Iar-thraenálaí Manchester City é.
Autumn de Wilde
Is grianghrafadóir agus stiúrthóir scannán Meiriceánach í Autumn de Wilde (a rugadh ar 21ú Deireadh Fómhair, 1970) a bhfuil clú uirthi as a cuid portráidíochta agus as a cuid ghrianghrafadóireacht tráchtála de ceoltóirí, chomh maith lena cuid físeán cheoil. Chuir sí amach a céad scannán lánfhada mar stiúrthóir, Emma, i 2020.
Ceitidh Anna NicNeacail
Amhránaí ab ea Ceitidh Anna NicNeacail ( 29 Meitheamh 1906 – 22 Nollaig 1995 ). Ba as Ceann a' Ghàrraidh i bPeighinn a' Chorráin, san Eilean Sgitheanach, Ceitidh Anna. Tar éis na scoile i bPort Rìgh, chuaigh sí faoi oiliúint mar mhúinteoir in Uibhist a Deas, agus bhuail sí le Mairead Fay Sheathach. Fuair sí post i mBun-sgoil Phort Rìgh, agus chan sí ina haonar agus sa chór. Chaith sí cuid dá saol san Eaglais Bhreac, agus ansin i nGlaschú agus i mBaile Bhòid. D’fhill sí ar Phort Rìgh, agus fuair sí bás ann i mí na Nollag 1995.
City of Manchester Stadium
Is í City of Manchester Stadium (Staid Chathair Mhanchain) staid na foirne sacair Sasanaí Manchester City i Manchain.
M7 (Poblacht na hÉireann)
Is é an M7 é an príomh-mhótarbhealach a iompaíonn trácht ó Bhaile Átha Cliath i dtreo Chorcaí agus Luimnigh. Cha dtosaíonn sé sa phríomhchathair ámh, ach ag An Nás, agus críochnaíonn sé giota i ndiaidh Phort Laoise.
I láthair na huaire táthar ag cur leis an mhótarbhealach ó Phort Laoise go Luimneach. Cruthófar nasc idir é sin agus seachbhóthar Luimnigh.
Friotóir
Is éard is friotóir ann ná comhbhall i gciorcad leictreach a chuirtear ann chun friotaíocht chinnte a bheith ann agus teorainn ar leith a chur leis an sruth leictreach ann. Athraíonn an fhriotaíocht nuair a mhéadaíonn an teocht, ag méadú i miotail is ag laghdú i leathsheoltóirí. Athraíonn sí le cruth is méid an tseoltóra, ag méadú nuair a éiríonn an seoltóir níos faide nó níos caoile.
Conall mac Comgaill
Rí Dhál Riada san Albain agus oirthuaisceart Éireann ba ea Conall mac Comgaill ón mbliain c. 558 go dtí 574.
Comgall mac Domangairt ba ea a athair. Deirtear gur bhronn sé Oileán Í ar Naomh Colm Cille. Sa Duan Albanach, deirtear go raibh sé ina rí gan freasúra. Tuairiscítear i nAnnála Uladh sin bhliain 568 go ndeachaigh sé ar sluaíocht le Colmán Beag mac Diarmada d'Uí Néill an Deiscirt in Iardoaman isteach. I nAnnála na gCeithre Máistrí tá iontráil níos faide a deir:
Deirtear sa Seanchas Fear Alban go raibh seachtar mac ag Conall: Loingsech, Nechtan, Artan, Tuathan, Tutio agus Coirpe. Deirtear ámh go raibh Connad Cerr ina mac Chonaill, agus tuairiscítear bás Dúnchadha mhic Conaill i nAnnála Uladh agus i nAnnála Tiarnaigh, i gceannas ar arm mhic Gabráin" i gCinn Tíre.
Súlach gastrach
Meascán substaintí a tháltar ag cealla is faireoga taobh istigh den ghoile. Bíonn aigéad hidreaclórach (ó chealla pairiatacha) ann, peipsinigin (ó phríomhchealla), múcas is fachtóir intreach (ó chealla múcasacha). Is féidir go gcuirfidh tál iomarcach aigéid hidreaclóraigh is peipsinigine tús le hothrais. Muna féidir dóthain fachtóra intrigh a thál, féadfaidh anaemacht mharfach tarlú.
Teliko (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an tríú heipeasóid, "Home" den cheathrú sraith The X-Files ar an 18 Deireadh Fómhair 1996. Scríobh Howard Gordon an eipeasóid seo. D'fhéach 18.01 milliún duine ar an eipeasóid.
Lloyd Nolan
B'aisteoir Meiriceánach é Lloyd Benedict Nolan (11 Lúnasa 1902 – 27 Meán Fómhair 1985).
Lincse Eoráiseach
An lincse Éireannach
Meastar go bhfuil ós cionn 1,300 bliain ann ó bhí an Lynx in Éirinn go deiridh. Tá fianaise seandálaiochta aimsithe - cnámha in uaimheanna - agus tá macalla láidir don gcat fiain le fáil i logainmneacha agus sa traidisiún scéalaíochta, áit a mbíonn cuntaisí ar chait allta agus iad ag cosaint liosanna agus uaimheanna faoi thalamh.
An lincse Eoráiseach
Athbhunaíodh an lincse i gCo Dhún na nGall le déanaí. Tá lucht caomhnaithe ag éileamh i gcónaí go ndéanfaí athbhunú in Éirinn ar an gcat fiáin ar mhaithe le smacht a choimeád ar líon na bhfianna. Glactar leis go forleathan go bhfuil díobháil mhór á dhéanamh ag fianna do choillte dúchasacha.
Ach tá feirmeoirí go mór i gcoinne an bheartais, ar an mbonn go ndéanfadh an cat fiáin sin slad, dar leo, ar a gcuid beostoic. Dar leo nach ar fhianna amháin a mhairfeadh an Lynx, ach go bhféadfadh sé caoirigh agus ainmhithe feirme nach iad a lorg freisin dá bhéile.
Minitel
mion Seirbhís téacsfhíse sa bhFrainc. Cuireadh an teirminéal i dteach gach síntiúsóir teileafón in ionad an eolaire teileafóin.
D'fhás a húsáid is a coitiantacht go han-tapa sna 1980idí sa Fhrainc.
Spitse Eoráiseach
thumb|240px|Spitse Eoráiseach Is madadh clóis é spitse Eoráiseach.
Béiriút
Is í Béiriút (Araibis: بيروت, traslitriú: Bayrūt) príomhchathair agus príomhphort na Liobáine, agus is í an chathair is mó sa tír. Tá cónaí ar 1.2 milliún daoine sa chathair agus 2.1 milliún sa chúlchríoch.
Bhí Béiriút ar na hionaid chultúrtha agus tráchtála ba thábhachtaí sa Mheánoirthear ó lár na 19ú haois i leith. Sa bhliain 1866 chuir misinéirí Meiriceánacha an Coláiste Protastúnach Siriach ar bun sa chathair agus é ar na chéad institiúidí ardléinn ar mhúnla Iartharach sa réigiún; mar fhreagair air sin d'oscail na hÍosánaigh Ollscoil San Iósaf sa bhliain 1875. Ó na 1920idí i leith tháinig preas beoga as Araibis agus Fraincis araon chun cinn sa chathair. Ionad tábhachtach don fhoilsitheoireacht as Araibis ab í Béiriút freisin, go háirithe i ndiaidh na 1950idí nuair a tháinig deachtóireachtaí chun cumhachta i dtíortha eile sa réigiún. Bhí tionscnamh baincéireachta an Mheánoirthir lonnaithe don chuid is mó i mBéiriút go dtí na 1970idí.
Ní hamháin muintir na Liobáine ó dhúchas a chuir le daonra na cathrach ach dhá ghluaiseacht mhór teifeach fosta: na hAirméanaigh a theith ó shléachtanna na nOtamánach sa bhliain 1915 agus a chuir faoi i dtuaisceart na cathrach, ag Burj Hammoud, agus na Palaistínigh a díbríodh óna n-áiteanna dúchais nuair a bunaíodh Stát Iosrael sa bhliain 1948 agus a chuir faoi i roinnt campaí ar a n-áiríodh Burj al-Barajneh, Karantina, Tell az-Zaatar, Sabra agus Chatila.
D'imir Cogadh Cathartha na Liobáine scrios ar chuid mhaith de Bhéiriút. Sa chogadh sin throid mílístí Críostaí i gcoinne mílístí Moslamacha agus fórsaí armtha Palaistíneacha; ghlac an tSiria agus Iosrael páirt sa chogadh fosta. D'éirigh leis na fórsaí Críostaí smacht a chur ar oirthear na cathrach, agus bhí na Palaistínigh agus fórsaí an Ghluaiseachta Náisiúnaigh Liobánaigh i gceannas ar an taobh ó thiar. Scriosadh an chuid ba mhó de shean-lár na cathrach, a bhí suite ar an bhfronta idir an dá leath. Mhair an cogadh ó 1975 go 1990. Tosaíodh ar atógáil na cathrach ina dhiaidh, le hairgead an bhilliúnaí Rafik Hariri, a bhí ina phríomhaire freisin. Sa phróiseas sin, leagadh a raibh fágtha de sheanfhoirgintí chroílár Bhéiriút agus bhí conspóid ann maidir leis an bhealach a cúitíodh na hiar-áitritheoirí.
Déimeagrafaic:
De réir nach raibh daonáireamh san Liobáin ón bhliain 1932, níl aon fhigiúirí iontaofa le fáil maidir le méid a lucht cónaithe.
Go stairiúil b'iad na Moslamaigh Shunnacha, na Críostaithe Ceartchreidmheacha Gréagacha agus na Críostaithe Caitliceacha Gréagacha, na seicteanna reiligiúnacha ba mhó i mbailte móra an chósta Liobánaigh. Sa dara leath den 19ú haois tháinig borradh ar líon na gCríostaithe Marúnacha agus na nDrúsach a d'aistrigh go dtí an chathair óna n-áiteanna dúchais i Sliabh Liobáine. Ó 1915 tá pobail thábhachtacha de Chríostaithe Ceartchreidmheacha Airméanacha agus de Chríostaithe Caitliceacha Airméanacha ina gcónaí sa chathair fosta. Tar éis an dara cogadh domhanda amháin a thosaigh inimirce suntasach ó na réigiúin bhochta imeallacha ina raibh cónaí ar Shíigh na Liobáine, ceantar Jabal Amil i ndeisceart na tíre go háirithe. Tháinig luas faoin inimirce sin le linn an chogaidh chathartha nuair a bhí cúinsí fíor-olc sa deisceart agus na hIosraelaigh, na Palaistínigh agus dreamanna eile i mbun cogaíochta ann. Anois tá siad ar na seicteanna is líonmhaire sa chathair agus an chuid is mó acu ina gcónaí i ndeisceart na cathrach, i gceantair bhochta ar a dtugtar Al-Dahiya ("an bruachbhaile"). Bhí roinnt Giúdach ina gcónaí i gceantar beag darbh ainm "Wadi Abu Jamil", i ngaire don lár na cathrach, ach d'imigh siad ón áit sin le linn an chogaidh chathartha. Athosclaíodh sionagóg an cheantair sa bhliain 2010, mar sin féin, nuair a deisíodh ar deireadh thiar an díobháil a rinne buamaí Iosraelacha dó le linn an chogaidh chathartha. Bíonn an teannas seictiúil ina fhadhb sa chathair ó am an chogaidh chathartha i leith.
Friedrich Kekulé
Ceimiceoir orgánach ón Ghearmáin ab ea Friedrich August Kekulé von Stradonitz (7 Meán Fómhair 1829 – 13 Iúil 1896). Rinne sé amach struchtúr cioglach beinséine, agus obair bhunúsach eile ar theoiric na strúchtúr maidir le ceimic orgánach.
Rugadh i nDarmstadt sa Ghearmáin é. Bhí sé ina ollamh i nGent (1858–1865) agus i mBonn. Rinne sé taighde ar struchtúr na móilíní beinséine agus thuig sé roimh aon duine eile go raibh an bheinséin cuarchruthach (cosúil le fáinne).
Sa bhliain 1857 tháinig sé ar an tátal go raibh an carbón ceathairfhiúsach. thumb|clé|Beinséin
Sulfónaimídí
An chéad chlann drugaí a úsáideadh chun ionfhabhtuithe baictéaracha a sheachaint is a chóireáil i ndaoine. Mar thoradh air seo sna 1930idí déanacha, tharla laghdú mór i mbáis de bharr galar ionfhabhtaithe. D'fhionn Gerhard Domagk cumas teiripeach Prontosil (ar lí é), agus ba é sin an chéad cheann de chuid mhaith sulfónaimídí. Tháinig baictéir fhrithsheasmhacha chun cinn de réir a chéile, agus cuireadh peinicillin ina n-ionad. Ach tá siad tábhachtach chun ionfhabhtuithe áirithe a chóireáil fós.
Tótam
mion|Tótam in Canala, an [[An Nua-Chaladóin|Nua-Chaladóin]] Ainmhí nó planda (nó rud) a thoghann cine nó treibh (nó grúpa daoine) mar shuaitheantas is ea tótam; bíonn íomhá de sin ann de ghnáth. Tá tá aird mhór go minic ar an ngné spioradálta.
Ialtóg earrshaor Eorpach
Ainmhí is ea an ialtóg earrshaor Eorpach. Mamach eitilte in ord na Chiroptera is ea í.
Creabhar (cuileog)
Alpaire folláin cuileoige. Na súile mór ildaite. Súnn an baineannach fuil eallach is capall, agus cuireann greamanna pianmhara iontu. Beireann sí uibheacha in ithir thais nó riascach. Tá na larbhaí foghlach ar fheithidí eile. Tábhachtach i gcúrsaí leighis is tréidliachta.
Liosta de na aoi-réaltaí The Simpsons
Is é The Simpsons an tsraith bheoite Mheiriceánach is fadsaolaí riamh. Is liosta é seo de na aoi-réaltaí The Simpsons.
Bart Gets an "F"
Craoladh an chéad eipeasóid, "Bart Gets an "F"", den dara sraith The Simpsons ar an 11 Deireadh Fómhair 1990. Scríobh David M. Stern an eipeasóid seo. D'fhéach 23.6 milliún duine ar an eipeasóid.
Táirgeadh
Déanann Mayor Quimby a chéad cuma san eipeasóid.
Fia-chat Eorpach
Is ainmhí é an fia-chat Eorpach (Felis silvestris silvestris). Mamach atá ann.
Lionel Stander
B'aisteoir Meiriceánach é Eddie Cantor (11 Eanáir 1908 – 30 Samhain 1994).
Bride of Frankenstein
Scannán uafáis Meiriceánach is ea Frankenstein a rinneadh sa bhliain 1935.
Tháinig an scannán i ndiaidh an scannán 1931 Frankenstein, bunaithe ar an leabhar 1818 Frankenstein le Mary Shelley.
Míniú ildomhan
Sa bhfisic, tairiscint a rinne an fisicí Meiriceánach Hugh Everett i 1957 maidir le tomhas i gcóras candamach, go dtarlaíonn gach toradh ar féidir leis tarlú. I gcodarsnacht leis an dearcadh comhghnásach go bhfeictear (is go dtomhaistear) staid amháin de na staideanna ar féidir leo tarlú. Thiocfadh an chonclúid ón dearcadh ildomhan go bhfuil an Chruinne ag deighilt an t-am ar fad chun líon ollmhór cruinní eile a tháirgeadh, go bhfuil siad sin go léir ann, nach n-idirghníomhaíonn siad le chéile, agus go mairimídne i gceann amháin de na cruinní seo. Réitíonn an teoiric nó an míníu seo deacrachtaí i dteoiric chandamach na dtomhas, ach ar bhealach ró-amhrasach ar fad.
Gordon D'Arcy
Imreoir rugbaí Éireannach is ea Gordan D'Arcy (Rugadh 10 Feabhra, 1980, i Loch Garman). Imríonn sé le Cúige Laighean agus foireann na hÉirinn.
Brian O'Driscoll
Imreoir rugbaí le foireann na hÉireann ab ea Brian Gerald O'Driscoll a rugadh ar an 21 Eanáir 1979. D'fhreastail sé ar Choláiste na Carraige Duibhe, agus nuair a chríochnaigh sé ar scoil chuaigh sé go dtí Coláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath. D'imir sé céad uair ar son foireann na hÉireann agus céad is a caoga uair ar son Laighean. D'imir sé ar trí thuras Lions agus bhí sé mar chaptaen ar an bhfoireann i 2005. Bhuaigh se a lán comórtas sa ghairm, dhá Chorn Heineken, dhá Celtic Leagues, Six Nations amháin, Grand Slam amháin agus ceithre Triple Crowms. Tá O'Driscoll pósta leis an aisteoir Amy Huberman.
Ialtóg choiteann
Is ainmhí í an ialtóg choiteann. Mamach atá ann.
Brian O'Driscoll
Bhuaigh sé an Grand Slam sa bhliain 2009.
Creabhar (éan)
Gobadán le cosa gearra atá dúchasach don Seandomhan is oirthear Mheiriceá thuaidh. Breacdhonn. Coimeádann sé a ghob fada díreach faoi agus é ag eitilt. Áitríonn sé coillte, agus itheann péisteanna talún is larbhaí feithidí.
Eorabharaiméadar
Sraith suirbhéanna at thuairimí an phobail is ea Eorabharaiméadar a dhéantar go rialta thar ceann an Choimisiúin Eorpaigh agus Institiúidí eile an AE ó 1973. Pléann na suirbhéanna seo réimse leathan saincheisteanna tráthúla a bhaineann leis an Aontas Eorpach ar fud na mballstát.
Foilsíonn Ard-Stiúrthóireacht Cumarsáide an Choimisiúin Eorpaigh torthaí Eorabharaiméadair. Tá a bhunachar sonraí ó 1973 ar cheann de na cinn is mó ar domhan.
Réamhtheachtaí Eorabharaiméadair
Sa bhliain 1970 agus 1971, rinne an Coimisiún Eorpach suirbhéanna ar na sé bhallstát (an tráth sin) den Chomhphobal Eorpach (an Bheilg, an Fhrainc, Iarthar na Gearmáine, an Iodáil, Lucsamburg agus an Ísiltír). Rinne na suirbhéanna sin measúnú ar thuairimí an phobail maidir le tosaíochtaí náisiúnta aonair, chomh maith le feidhmeanna agus eagraíochtaí Eorpacha comhtháite, lena n-áirítear an Comhmhargadh (Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa).
Cuireadh tús le pobalbhreitheanna rialta leathbhliantúla na mballstát - an Danmhairg, Éire agus an Ríocht Aontaithe san áireamh anois - i Meán Fómhair 1973, agus tugadh an t-ainm Eorabharaiméadair (Béarla: Eurobarometer) ar an tsraith suirbhéanna ar dtús i 1974. Rinneadh an obair allamuigh le haghaidh an Eorabharaiméadar 1 idir Aibreán agus Bealtaine na bliana sin, agus foilsíodh na torthaí i mí Iúil.
Falanúc
Is ainmhí é an falanúc. Mamach atá ann.
Otto Robert Frisch
Fisicí a rugadh i Vín ab ea Otto Robert Frisch (1 Deireadh Fómhair 1904- 22 Meán Fómhair 1979). Lena aintín Lise Meitner (1878-1968) chuir sé síos den chéad uair ar eamhnú núicléach i 1939. Gafa le taighde núicléach i Los Alamos le linn an dara cogadh domhanda.
Spás Minkowski
Is é is spás Minkowski ann ná spás-am na coibhneasachta speisialta, le toise amháin ama is 3 thoise spáis. Foirmlithe ar dtús ag an matamaiticeoir Rúiseach-Ghearmánach Hermann Minkowski (1864-1909). Tá a choincheap de spás leata (gan imtharraingt, le nialas cuaire), le geoiméadracht a gcuirtear síos uirthi le méadrach ar leith, i gcomhréir le cúinsí na coibhneasachta speisialta. Tá an spás leata seo difriúil ón spás leata i meicnic Newton.
Louis Sullivan
Ailtire a rugadh i mBostún ab ea Louis Henry Sullivan (3 Meán Fómhair 1856 – 14 Aibreán 1924). Shaothraigh sé bealach turgnamhach tógála ilstórach is bloic oifigí trí bhíthin creatlacha feidhmeacha cruach, i bhFoirgneamh Gage agus Stocmhalartán Chicago. Tugadh athair an nua-aoiseachais air.
Joseph Calleia
B'aisteoir Meiriceánach a rugadh i Málta é Joseph Alexander Caesar Herstall Vincent Calleja (4 Lúnasa 1897 – 31 Deireadh Fómhair 1975).
Cat fiáin
Is cat tí é an cat fiáin a chónaíonn lasmuigh gan teagmháil le daoine.
Frithchaitheamh
Sa bhfisic, preabadh ar ais solais, fuaime nó toinne eile ó dhromchla cuí, an uillinn frithchaite cothrom leis an uillinn ionsaitheach. Frithchaitear solas ó dhromchla lonrach (mar shampla, miotal). Frithchaitear fuaim ag dromchlaí crua míne, agus nuair a théann sí trí athrú dlúis san aer. Mar thomhas ar chumas frithchaite dromchla, luaitear an frithchaiteas, cóimheas dhéine na toinne frithchaite is dhéine na toinne ionsaithí.
Aida de Acosta
Bean ghnó, tiomsaitheoir airgid do charthanacht agus tráth eitleoir, a rugadh in New Jersey, ab ea Aida de Acosta Root Breckinridge (28 Iúil 1884 - 26 Bealtaine 1962). B'í an chéad bhean a d'eitil aerárthach cumhachta. Bhí sí ina píolóta ar bhalún instiúrtha, ar 27 Meitheamh 1903, ó Neuilly sur Seine, chuig Caisleán Bagatelle, sa Fhrainc.
I 1946, d'éirigh sí ina stiúrthóir feidhmiúcháin ar an Eye-Bank for Sight Restoration i Nua-Eabhrac.
Anu
I Miotaseolaíocht na nGael, ba bhandia í Ana (Sean-Ghaeilge Anu, gin. Anann). B'fhéidir gur bhandia í as a thoil féin, nó ainm eile don bhandia Dana. I Leabhar Gabhála na hÉireann, tugtar “Anand” mar ainm eile don bhandia Mór-Ríoghain. Óir go gcomhceanglaítear go minic a hainm le bandéíthe eile, níl sé i gcónaí soiléir cé acu as comhthéacs atá i gceist.
In áiteanna sa Breatain, tá pearsa ann a luaitear mar “Gentle Annie”, ag iarraidh gan í a mhaslú. Déantar a mhacasamháil nuair a luaitear na sidhe mar “Na Daoine Maithe”.
Sanasaíocht
D' fhéadfadh é go bhfuil an t-ainm Ana fréamhaithe ón ainm dé Prótai-Cheiltis *Φanon-.
Dá Chích Anann
Tá gaol ar leith ag Ana le Mumhain. Deirtear go bhfuil an dá chnoc aitheanta mar Dá Chích Anann, i gContae Chiarraí ainmnithe aisti.
Ceangail
Tá fianaise ann gurb ionann Ana agus Dana nuair a insítear i Sanas Cormaic: “Ana .i. máthair na ndéithe Gaelacha. Go maith do chothaigh sí na déithe.”
The 39 Steps (scannán 1935)
Scannán dráma Meiriceánach is ea The 39 Steps a rinneadh sa bhliain 1935.
Spáinnéar fiaigh
thumb|240px|Spáinnéar fiaigh Is madadh clóis é spáinnéar fiaigh.
Crith talún Shaanxi, 1556
Ar 23 Eanáir 1556 bhuail crith talún Jiajing sa cheantar Huaxian nó Xi'an (华县大地震), i Cúige Shaanxi, an tSín, nuair a bhí ríshliocht Ming i réim.
Maraíodh thart ar 100,000 duine go díreach mar gheall ar an gcrith talún. Agus b’fhéidir, fuair 700,000 eile bás den ghorta nó d’fhág siad an Cúige. Dúradh ag an am gur bhásaigh 830,000.san ollthubaiste.
Rinneadh damáiste don arm terracotta (cré bhruite) de chuid Qin Shi Huang (210 RC) agus na 'Kaicheng Stone Classics' go háirithe.
Gustaw Herling-Grudziński
thumb|right|300px|Gustaw Herling-Grudziński. Tógadh an pictiúr seo i bpríosún i n[[Grodno, cathair in Oirthear na Polainne a thit leis an Aontas Sóivéadach nuair a rinne Stailín agus Hitler críochdheighilt ar an bPolainn i dtús an Dara Cogadh Domhanda.]] Scríbhneoir Polannach ab ea Gustaw Herling-Grudziński. Saolaíodh ar an 20 Bealtaine 1919 i gKielce é, agus bhásaigh sé ar an 4 Lúnasa 2000. Chaith sé seal sna saighdiúirí agus seal sna campaí géibhinn Sóivéadacha, agus b'iad na cuimhní cinn a scríobh sé faoi na campaí ba mhó a thuill clú is cáil dó.
Saol
Rinne sé staidéar ar an léann Polannach in Ollscoil Vársá. Nuair a d'fhorghabh na Gearmánaigh agus na Sóivéadaigh an tír i bhfómhar na bliana 1939, bhunaigh seisean agus cairde dá chuid baicle frithbheartaíochta, PLAN (Polska Ludowa Akcja Niepodległościowa, "Gníomh an Phobail ar son Neamhspleáchas na Polainne"). Eisean a bhí i gceannas ar an mbaicle ar feadh dhá mhí. clé|mion|A bhaile i Kielce I Mí na Márta sa bhliain 1940, ghabh na rúnghníomhairí Sóivéadacha é i nGrodno. Chaith sé dhá bhliain sna campaí géibhinn, ach ansin, scaoileadh saor é, nó bhí polasaí Stalin i leith na bPolannach athraithe idir an dá linn. Fuair an ginearál Władysław Anders cead arm Polannach a chur i dtoll le chéile as na hiar-chimí cogaidh Polannacha san Aontas Sóivéadach. Chuaigh Herling-Grudziński san arm seo cosúil le cuid mhór Polannach eile sa chás céanna. Ghlac sé páirt sna cathanna timpeall ar mhainistir Monte Cassino, agus bronnadh an bonn Virtuti Militari air ar son a chuid gaisce.
I ndiaidh an chogaidh, chuaigh sé ar imirce, nó níor theastaigh uaidh fanacht sa Pholainn faoi cheannas na gCumannach. Ar dtús, chuaigh seisean agus a bhean chéile Krystyna go dtí Londain, áit a raibh sé ag scríobh do sheachtaineán na bPolannach áitiúil, Wiadomości. Fuair Krystyna bás sa bhliain 1952. Ansin, d'aistrigh sé go München le bheith ina iriseoir do Raidió na hEorpa Saoire. Chaith sé trí bliana i mbun na hoibre seo, ach ansin, thug sé a aghaidh ar an Iodáil.
Shocraigh sé síos i Napoli, agus phós sé bean Iodálach, Lidia Croce.
Fuair sé bás i Napoli sa bhliain 2000.
Simpson and Delilah
Craoladh an dara heipeasóid, "Simpson and Delilah", den dara sraith The Simpsons ar an 18 Deireadh Fómhair 1990. Scríobh Jon Vitti an eipeasóid seo. D'fhéach 29.9 milliún duine ar an eipeasóid.
Sumach
Aon cheann de chuid mhaith speiceas de ghné planda a chuimsíonn eidhneán nimhe is an crann tuirpintín. Cuireann cuid acu tús le damáiste don chraiceann agus deirmitíteas.
Helen Gahagan Douglas
Ba bhan-aisteoir agus polaiteoir Meiriceánach í Helen Gahagan Douglas (25 Samhain 1900 – 28 Meitheamh 1980).
John Sulston
Micribhitheolaí Sasanach is ea John E. Sulston a rugadh ar 27 Márta 1942 in Cambridge Shasana.
Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 2002 le Sydney Brenner is Robert Horvitz as a dtaighde ar rialú géiniteach fás is forbairt orgán agus bás cláraithe na cille.
Mínormáltacht ó bhroinn
Mínormáltacht anatamaíoch nó fhiseolaíoch a fheictear ag an mbreith nó taobh istigh de chúpla seachtain. Coitianta go leor, mar tarlaíonn a leithéid do timpeall 5% den daonra. Is féidir go mbeidh sí contrártha le beatha (mar shampla, teip ar fhorbairt na hinchinne) nó éadrom go leor (mar shampla, méar breise). Tarlaíonn cuid acu mar thoradh ar mhínormaltachtaí crómasómacha nó éalanga géiniteacha, fachtóirí comhshaoil cosúil le hionfhabhtuithe (mar shampla, an bhruitíneach dhearg), nó drugaí atá tógtha ag an máthair (mar shampla, tailidimíd). Ní léir cad is brí le cuid mhaith díobh, cosúil le teip i dtuirlingt na mball úiríoch, achumaí cairdiacha, agus carball is liopaí scoilte.
Unruhe (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an ceathrú heipeasóid, "Unruhe" den cheathrú sraith The X-Files ar an 27 Deireadh Fómhair 1996. Scríobh Vince Gilligan an eipeasóid seo. D'fhéach 19.10 milliún duine ar an eipeasóid.
Íocón (reiligiún)
mion|[[Máire Mhaigdiléana|Máire Mhaigdiléana le Silvestro dei Gherarducci (Gailearaí Náisiúnta na hÉireann)]] Is saothar ealaíne reiligiúnach é íocón. Ciallaíonn 'Íocón' seo ‘íomhá’ nó ‘cosúileacht’ sa Ghréigis (εἰκών eikṓn). De ghnáth léirionn na híocóin pearsa nó eachtra a bhaineann le stair naofa agus a dtugtar onóir dó sa Traidisiún Ceartchreidmheach (go háirithe), agus san Eaglais Chaitliceach agus mar sin de, mar mhodh chun grásta Dé a chur ar fáil. De réir na diagachta Biosántaí is féidir cumarsáid dhíreach bheith ag an té a bhreathnaíonn ar an ícón leis an bhfíor a léirítear ann. Is gnách i séipéil Ortadocsacha go mbíonn ícóin ar taispeáint ar iconostas, is é sin le rá ar bhalla na n-ícón, áit is críoch idir corp na heaglaise (an pobal) agus an saingeal (an áit le haghaidh an liotúirge).
Tá an t-íocón is mó aitheantas bunaithe ar an Maighdean Hodegetria (an treoraí), an t-iocón 'bunaidh', a cuireadh i leith an tSoiscéalaí, Naomh Lúcás, faoi cheann an dara chéad déag. Feictear an Mhaighdean ag muirniú an Linbh Críost ina lámha; ní hamháin gur mhór an-ghean san Oirthear ar chomhdhéanamh an fcóin ach go raibh tionchar mór aige freisin ar léiriúcháin na Maighdine agus an Linbh in Iarthar na hEorpa.
An Cnoc Glas
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cnoc Glas air:
1962
Eachtraí
thumb|225 px|right|1962: Suíomh diúracán i gCúba
Spitse Laplannach Fionlannach
thumb|240px|Spitse Laplannach Fionlannach Is madadh clóis é spitse Laplannach Fionlannach.
An Cnoc Iarthach
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cnoc Iarthach air:
Minphéist
Tugtar minphéist ar larbha an daoil dhorcha (Tenebrio molitor) a itheann plúr stóráilte. Larbha sorcóireach suas le 25 mm ar fhad, oiriúnaithe go maith chun maireachtáil in athróg an-tirim.
Keye Luke
B'aisteoir Síneach-Mheiriceánach é Keye Luke (18 Meitheamh1904 – 12 Eanáir 1991).
Snag coiteann
''Baineann an t-alt seo leis an speiceas Certhia familiaris. Má tá spéis agat in éin eile san fhine Certhiidae darb ainm “snag”, féach Snag (éan).''
Súmaire (iasc)
Iasc beag muirí a fhaightear ar fud an Domhain i ngnáthóga carraigeacha cois cladaigh i bhfarraigí trópaicacha is measartha. An ceann triantánach, an cholainn mín leata ar an taobh thíos le teasc mhór suite, déanta as na heití peilbheacha, a úsáideann sé chun greamú le carraigeacha. Cuimsíonn sé an súmaire Cornach.
Snag coiteann
Is éan beag pasaireach é an snag coiteann (Certhia familiaris) ar a dtugtar freisin in Éirinn an beangán nó an snag, áit arb é an t-aon bhall beo dá ghéineas é. Tá sé cosúil le snaganna eile, agus tá gob cuartha aige, patrún donn ar a chuid uachtaracha, patrún bán ar a chuid  íochtaracha, agus  cleití eireabaill fada righin a chuidíonn leis stoic chrainn a dhreapadh. Is furasta é a idirdhealú ón snag ladharghearr atá cosúil leis, a roinneann cuid mhaith dá raon Eorpach, lena ceiliúr éagsúil.
Tá naoi nó níos mó bhfospeiceas ag an snag coiteann a phóraíonn i gcodanna éagsúla dá raon sa Phailéartach. Tá an speiceas seo le fáil i gcoillearnacha de gach cineál, ach sa chás go mbíonn crios forluí acu leis an snag ladharghear in iarthar na hEorpa is dóichí go mbeidh sé le fáil i bhforaoisí buaircíneacha nó ag áiteanna níos airde. Neadaíonn sé i scoilteanna crainn nó taobh thiar de calóga coirt, agus is fearr leis mórghiúiseanna dúdacha mar shuíomhanna neadacha nuair a bhíonn siad ar fáil. Is iondúil go mbeireann an baineann cúig nó sé ubh bhán bhándearg bhreac san nead líneáilte, ach bíonn na uibheacha agus sicíní i mbaol ionsaí ó chnagairí agus mamaigh, lena n-áirítear ioraí.
Tá an snag coiteann ina fheithiditeach agus dhreapann sé suas stoic chrainn ar aon dul le luch, chun feithidí a chuardach a phiocann sé ó scáintí sa choirt lena ghob mhínchuartha. Ansin eitlíonn sé go bun crainn eile le heitilt shainiúil chorr. Tá an t-éan seo aonarach sa gheimhreadh, ach d’fhéadfadh sé faraí comhchoiteanna a chruthú in aimsir fhuar.