cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pónaire reatha
Planda ilbhliantúil cúplach a fhásann 5 m ar airde. Dúchasach do Mheiriceá trópaiceach. 3 dhuilleoigín ubhchruthacha leathana ar na duilleoga. Na pisbhláthanna scarlóideach nó uaireanta bán, ina gcrobhaingí ar ghais ag teacht amach as ascaillí na nduilleog. Na cochaill suas le 40 cm ar fhad, garbh is síolta móra dearga duánchruthacha iontu, féitheach cosúil le marmar, corcairdheargdubh. Coiteann mar ghlasra gairdín, saothraithe go forleathan ar son na gcochall óg inite. Fástar gnéithe abhcacha nach dreapairí iad freisin.
Léigear Malakand
Ba é léigear Malakand , a tharla 26 Iúil-2 Lúnasa 1897, ná an léigear ar gharastún na Breataine sa réigiún Malakand coilíneach na Breataine san Imeallchúige Iarthuaiscirt na hIndia. Thug na Briotanaigh aghaidh ar fhórsa d'fhinígh Phaistiúnacha a raibh a dtailte treibhe roinnte ag an Líne Durand, an teorainn 2,445Km idir an Afganastáin agus India na Breataine, a dréachtaíodh ag deireadh na gcogaí Angla-Afganastánach, chun cuidiú le coinneáil siar an méid a raibh eagla na Breataine air, sé sin scaipeadh tionchair Impireacht na Rúise i dtreo bhfo-ilchríoch na hIndia.
Linda Dillon
Is polaiteoir de chuid Sinn Féin i dTuaisceart Éireann í Linda Dillon (Líonda Diolún). Rugadh í ar an 5 Lúnasa, 1978. Is Comhalta den Tionól Reachtach í do Lár Uladh, ó 2016 ar aghaidh.
Saol pearsanta
Tá sí pósta le Gerard. Tá iníon amháin acu. Tá siad ina gcónaí in Oileán an Ghuail.
Coed-llai
53.1332°N, -3.0933°W
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1963
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1963, a thosaigh ar 12 Bealtaine 1963 agus chríochnaigh ar 1 Meán Fómhair 1963. B'í an 77ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 11 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don 15ú huair.
21 Samhain
Is é an 21 Samhain an 325ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 326ú lá i mbliain bhisigh. Tá 40 lá fágtha sa bhliain.
Ceithearnach (ficheall)
thumb|100px|An ceithearnach bán Is é an ceithearnach (♙, ♟) an fear fichille is iomadúla i gcluiche na fichille agus, i bhformhór na gcúinsí, an ceann is laige. Go stairiúil is ionann iad agus saighdiúirí coise, nó go háirithe tuathánaigh armtha nó fir píce. Tosaíonn gach imreoir cluiche le hocht gcinn, ceann ar gach cearnóg den chéad rang díreach os comhair na bpíosaí eile. (Tosaíonn na ceithearnaigh bhána ar a2, b2, c2, d2, e2, f2, g2, h2; na ceithearnaigh dhubha ar a7, b7, c7, d7, e7, f7, g7, h7.)
Brocaire carn
mion|220px|Brocaire carn Brocaire a saothraíodh i dtuaisceart na hAlban chun sionnaigh a ruaigeadh as a bpoill. Beag le cosa gearra. An fionnadh donn tiubh mosach. Na cluasa ceartdíreach is an dreach airdeallach.
Brocaire Breatnach
deas|200px|thumb|Brocaire Breatnach Brocaire a saothraíodh sa Bhreatain Bheag ó bhrocairí Sasanacha. An fionnadh flannbhuí/donn is bán, tiubh. Beagnach gan aon eireaball. An t-aon bhrocaire a aimsíonn. Inneach maith ann.
Breasal mac Ailealla
Sinsear mhuintir Uí Thassaigh, clann thábhachtach Uí Liatháin, ab ea a athair.
George Noble Plunkett
mion|clé|George Uasal Pluincéád, agus a bhean Mary Josephine Cranny i m[[Baile Átha Cliath, Agence Rol, Leabharlann Náisiúnta na Fraince]] Ba náisiúnaí agus polaiteoir Éireannach é George Noble Plunkett (3 Nollaig, 1851 – 12 Márta, 1948), nó an Cunta Pluincéad mar a thugtar air go minic. Chuaigh sé isteach sa ghluaiseacht nuair a lámhachadh a mhac Seosamh Pluincéad, a bhí ina cheannaire i rith Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916. Ball den Chéad Dáil ab ea é, a chaith tamall beag ina Cheann Comhairle.
Úsáidtear an leagan Gaeilge dá ainm Seoirse Pluincéad uaireanta chomh maith.
Dochtearraí
Téarma ríomhaireachta ar choincheap idir bogearraí (cláir threoracha inláimhsithe inathraithe) agus crua-earraí (an ríomhaire fisiciúil is a chomhghairis leictreonacha) is ea dochtearraí. Luaitear an clár treoracha is é stóráilte do-athraithe sa chuimhne sa ríomhaire mar dhochtearraí, i gcontrárthacht leis an gclár, scríofa amach ar páipéar nó diosca, atá inathraithe fós mar bhogearraí.
George Noble Plunkett
Tús a shaoil
clé|mion|Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland (1915) Rugadh Pluincéad i mBaile Átha Cliath, mac le tógálaí Pat Plunkett. Fuair sé a chuid oideachais i gClongowes Wood agus Coláiste na Tríonóide, agus chaith sé tamall ag déanamh staidéir thar lear freisin, i Nice san Fhrainc agus san Iodáil.
Rinne an Pápa Leo XIII cunta pápach de sa bhliain 1884, mar gheall ar an dian-obair a rinne sé don phápacht. Chuir Pluincéad bun leis an iris Hibernia, agus é féin ina eagarthóir air. File a bhí ann chomh maith, agus d'fhoilsigh sé a chéad bailiúchán "God's Chosen Festival" sa bhliain 1877.
Glaodh chun an bharra é sa bhliain 1878, ach dhiúltaigh sé é. Ina áit, thosaigh sé ag forbairt slí bheatha dó féin san ealaíon, litríocht agus cultúr. Na poist a bhí aige ná Stiúrthóir ar Ard-Mhúsaem na hÉireann (1907 - 1916), Leas-Uachtarán ar Acadamh Ríoga na hÉireann (1908 - 1909, 1911 - 1914) agus Uachtarán ar Chumann Ríoga Bhaile Átha Cliath. Cuireadh Pluincéad amach as an gCumann mar gheall ar an pháirt a ghlac a mhac san Éirí Amach na Cásca. mion|Eamon de Valera agus Plunkett (sa chúlra), 1922
Polaitíocht
Chomh maith lena mhac Seosamh, bhí an bheirt mhac eile aige George agus Seán gafa sa ghluaiseacht freisin, agus is móide gur chuir Seosamh a athair faoi mhionn an IRB am éigean roimh a bhás. Ba é bás Sheosamh tar éis an Éirí Amach a thug an spreag do Phluincéad dul isteach sa pholaitíocht.
Ba bhall den pháirtí Sinn Féin é. Toghadh é ina theachta don dáilcheantar Ros Comáin Thuaidh san olltoghchán ar an 5 Feabhra 1917. Cuireadh a mhac, Seosamh, chun báis i ndiaidh Éirí Amach na Cásca cúpla mí cheana. Seo an chéad uair a chuirfear crua mar is ceart ar Shinn Féin. Fuair Pluincéid 3,022 vóta i gcomórtas leis an 1,708 vóta a caitheadh ar son iarrthóir Pháirtí Parlaiminteach na hÉireann agus an 687 vóta a caitheadh ar son Jasper Tully, neamhspleách.
Bhunaigh Plunkett agus a chomhghleacaithe an Chéad Dáil i dTeach an Ardmhéara ar 21 Eanáir, 1919. Roghnaíodh Plunkett ina Cheann Comhairle don chruinniú ar an lá ina dhiaidh sin, 22 Eanáir. Staon na teachtaí go leor amach ón rialtas i Westminster, Sasana
Chaith Plunkett an tréimhse idir 22 Eanáir 1919 agus 26 Lúnasa 1921 ina Aire Gnóthaí Eachtracha. Sa phost seo, chuaigh sé go Londain in éineacht le hÉamon de Valera chun labhairt le David Lloyd George i mí Iúil 1921. clé|mion|Seosamh Máire Pluincéad, a mhac Nuair a tháinig an Dara Dáil i bhfeidhm, tugadh an post Aire Mínealaíona dó. Níor aontaigh Pluincéad leis an gConradh Angla-Éireannach a bhí sínithe ag Mícheál Ó Coileáin, Art Ó Gríofa agus na daoine eile, nó an tSaorstát nua a chruthaíodh mar thoradh. Dá bharr sin, d'éirigh sé as an suíocháin a bhí aige i Ros Comáin. D'fhan sé mar bhall Shinn Féin, fiú tar éis na scoilte le Fianna Fáil.
Deireadh a shaoil
Ghlac Pluincéad páirt i bhfothoghchán don dáilcheantar Gaillimh sa bhliain 1936, mar iomaí ó Cumann Poblachta na hÉireann agus Sinn Féin. Níor bhuaigh sé ach 2.12 faoin gcéad den vóta.
Clann
Bhí sé pósta le Mary Josephine Cranny, agus bhí seachtar leanaí acu.
Fuair sé bás in Éirinn sa bhliain 1948, le sé mbliana is nócha bainte amach aige.
Coed-poeth
53.0536°N, -3.061°W
Baile i Wrecsam, an Bhreatain Bheag, is ea Coed-poeth, 175.1 km ó Caerdydd agus 263 ó Londain. Tá daonra 4,498 ann, agus tá 825 (18.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Mallory McMorrow
Is polaiteoir Meiriceánach í Mallory McMorrow a d’fhóin i Seanad Michigan ó Eanáir 2019. Is ball í den Pháirtí Daonlathach agus déanann sí ionadaíocht ar an 13ú ceantar ; cuimsíonn an ceantar Berkley, Birmingham, Bloomfield Hills, Clawson, Rochester Hills, Royal Oak, agus Troy, Michigan. Sular rith sí do Sheanad Michigan, d'oibrigh McMorrow sa dearadh tionsclaíoch.
Luathshaol agus oideachas
Fuair McMorrow Baitsiléir Ealaíon sa dearadh tionsclaíoch ó Ollscoil Notre Dame in 2008. Le linn a bliana sóisearach ag Notre Dame, bhuaigh sí comórtas dearadh poiblí don Mazda3. Tar éis di céim a bhaint amach, d'oibrigh McMorrow do ghnólachtaí dearaidh i Nua-Eabhrac agus Los Angeles sular bhog sí go Michigan.
Charlotte Dease
Ba scríbhneoir agus bailitheoir seanphaidreacha Gaeilge í Charlotte Dease (20 Iúil 1873 – 5 Bealtaine 1953). Scríobh sí agus d’aistrigh sí roinnt leabhar ar bheathaí na naomh freisin.
Mallory McMorrow
Gairm pholaitiúil
Sa bhliain 2018, sheas McMorrow do Sheanad Michigan, ag iarraidh ionadaíocht a dhéanamh ar cheantar 13ú de Sheanad Michigan. Níor sheas aon duine ina haghaidh sa toghchán tosaigh an Pháirtí Daonlathaigh, agus thug sí aghaidh ar an seanadóir Poblachtach Marty Knollenberg san olltoghchán. Bhuaigh McMorrow ar Knollenberg, ag fáil 52 faoin gcéad den vóta, le 73,138 vóta ar 67,798 Knollenberg. Roghnaigh Daonlathaithe Seanad Michigan McMorrow chun fónamh mar cheannaire cúnta an ceannaire urlár mionlaigh..
Sara Berkeley
D'fhás Sara aníos in Éirinn. Tar éis 30 bliain i Limistéar Chuan San Francisco, tá sí ina cónaí anois i nGleann Hudson i dtuaisceart an stáit Nua-Eabhrac, áit a n-oibríonn sí go lánaimseartha mar altra ospíse. Tá stair foilsitheoireachta 30+ bliain aici ar an dá thaobh den Atlantach, lena n-áirítear seacht gcnuasach filíochta, cnuasach gearrscéalta, agus úrscéal amháin.
Mallory McMorrow
Gairm pholaitiúil
Tacaíonn McMorrow le hinfheistíocht mhéadaithe i gcleachtais fuinnimh in-athnuaite agus le tionscnaimh uisce glan a mhaoiniú ina ceantar. Tacaíonn sí le cearta LADT, tionscnaimh fuinnimh in-athnuaite, agus rialú gunna.
Sara Berkeley
Tá díolachán forleathan déanta ar a saothar agus foilsíodh é go forleathan in irisleabhair agus i dtréimhseacháin. Ainmníodh í do Dhuais Pushcart sa bhliain 2002. Ghlac sí páirt i mórán féilte agus seónna, mar shampla Féile Idirnáisiúnta Filíochta San Francisco 2003, Féile Scríbhneoirí Bhaile Átha Cliath 2006, agus Féile Idirnáisiúnta Filíochta Mheicsiceo 2012. Sa bhliain 2010, cuireadh cúig cinn déag dá cuid dánta i láthair in An Anthology of Modern Irish Poetry de chuid Harvard University Press. Sa bhliain 2011, ainmníodh í do ghradam Irish Times Poetry Now, in éineacht le Seamus Heaney.
Charlotte Dease
Rugadh Charlotte Dease ar 20 Iúil 1873 i mBaile Briotáis, Contae Laoise, an tríú páiste de chúigear clainne d’Edmund Gerald Dease agus Mary Grattan, gariníon le Henry Grattan. Bhí a hathair ina ardsirriam sa chontae, ina Fheisire Parlaiminte, agus ina choimisinéir náisiúnta oideachais. Thacaigh sé le Conradh na Talún.
Mallory McMorrow
Gairm pholaitiúil
I mí an Mheithimh 2021, chuir McMorrow Rún 57 ar aghaidh sa Seanad, an tríú huair a tugadh isteach é, a mhol mí an Mheithimh mar Mhí 'Gun Violence Awareness Month'. Níor ghlac an Seanad leis an rún, ina ionad sin cuireadh faoi bhráid Choiste Oibríochtaí an Rialtais Stáit é. Chuir sí Rún 58 ar aghaidh sa Seanad freisin, a d'iarr ar Chomhdháil na Stát Aontaithe stáisiúin luchtaithe feithiclí leictreacha a shuiteáil ag limistéir scíthe feadh na ngréasán  mórbhealaí idirstáit a cheadú agus ligean do sholáthraithe stáisiúin luchtaithe táille a ghearradh as úsáid phoiblí na stáisiún. Chomh maith leis sin, an mhí sin, ba chomhurraitheoir í an Rún 60 an tSeanaid, a thug an Seanadóir Jeremy Moss isteach, a mhol an Meitheamh a dhearbhú mar Mhí
Sara Berkeley
Saothar
Is eagarthóir teicniúil agus scríbhneoir í Sara do Autodesk, Inc.
Mallory McMorrow
Gairm pholaitiúil
an Bhróid i Michigan. Glacadh leis an rún.
Charlotte Dease
Bhí Charlotte ina ball d’Fheis Laoise agus Osraí agus ina teachtaire d'Ard-Fheis Chonradh na Gaeilge i 1907. Bhí suim ar leith aici sna paidreacha traidisiúnta. D’fhoilsigh sí bailiúcháin éagsúla paidreacha ó 1911 ar aghaidh. Scríobh Henry Bellingham agus Dubhghlas de hÍde réamhráite ar na saothair. D’aistrigh sí leabhair ón Iodáilis freisin do mhargadh an Bhéarla. Le linn chomóradh Fhuascailt na gCaitliceach, rinne Dease ionadaíocht ar Leabharlann an Chreidimh. Scríobh Dease altanna in irisí ar nós an Irish Messenger agus The Sacred Heart Review freisin.
Fuair sí bás ar 5 Bealtaine 1953 ag 31 Sráid Pheambróg, Baile Átha Cliath.
Iarmhairtí leictrea-optaice
Iarmhairtí optúla a ionduchtaítear le réimsí leictreacha a chur i bhfeidhm ar ábhar tréshoilseach. Éiríonn ábhair thréshoilseacha áirithe (mar shampla, uisce, beinséin) dé-athraonach nuair a chuirtear i réimse leictreach iad. Iarmhairt Kerr a thugtar air seo, a d'fhionn an fisicí Briotanach John Kerr (1824-1907) i 1875. Baintear feidhm aisti i gcill Kerr, comhla ardmhinicíochta (suas le 1010 Hz) i lascadh léasair. Is iarmhairt dhé-athraonta iarmhairt Pockels freisin, a d'fhionn Friedrich Pockels (1865-1913) i 1893. Tarlaíonn sí seo i gcriostail áirithe le hairíonna siméadracha ar leith, agus baintear feidhm aisti i gcomhlaí ardluais is modhnóirí léas.
Firth Park
Is ceantar suite i Sheffield é Firth Park.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1964
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1964, a thosaigh ar 10 Bealtaine 1964 agus chríochnaigh ar 6 Meán Fómhair 1964. B'í an 78ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 13 fhoireann páirt. Bhuaigh Tiobraid Árann an comórtas don 20ú huair.
Brídeog
Is feithid í an bhrídeog.
Pónaire shoighe
mion|Pónairí soighe ar chraobhóg den tom Planda tomach scothdhearg gruagach bliantúil a fhásann 2 m ar airde is ea an planda pónairí soighe nó pónaire shoighe. Bíonn 3 dhuilleoigín ubhchruthacha leathana ar na duilleoga. Na pisbhláthanna neamhfheiceálach, corcarghorm, bándearg nó bán, ina gcrobhaingí in ascaillí na nduilleog. Na cochaill suas le 8 cm ar fhad, gruagach. Saothraithe leis na cianta in oirthear na hÁise, agus in iliomad gnéithe anois sa Seandomhan is an Domhan Úr. Na síolta lán de phróitéin: itear iad mar ghlasraí agus úsáidtear iad chun feoil shaorga, plúr, is ola i gcomhair margairín is cócaireachta a tháirgeadh. Tá an iliomad úsáid thionsclaíoch ann: i gcruain, péinteanna, vearnaisí, bealaitheoirí is malartaigh rubair. Na plandaí suntasach mar chothú do stoc feirme.
Gleadless Valley
Is ceantar suite i Sheffield é Gleadless Valley.
Hoplostethus atlanticus
Iasc domhainfharraige sách mór a bhaineann leis an fhine Trachichthyidae is ea an gainneachán flannbhuí (Hoplostethus atlanticus ). Tá Cumann Caomhnaithe Mara na Ríochta Aontaithe tar éis an gainneachán flannbhuí a chatagóiriú mar “leochaileach do shaothrú”. Faightear é in uiscí 3 go 9 °C, (bataipeiligeach, 180 - go -1,800 - méadar in uiscí an Aigéin Chiúin Thiar,, san Aigéan Atlantach thoir (ón Íoslainn go Maracó, agus ó Bhá Walvis, an Namaib, go Durban, an Afraic Theas), an tAigéan Indiach (amach ón Nua-Shéalainn agus an Astráil), agus san Aigéan Ciúin thoir amach ón tSile. Is díol suntais é an gainneachán flannbhuí mar gheall ar a shaolré urghnách, a bhfuil níos mó ná 200 bliain slánaithe aige. Tá sé tábhachtach d'iascaigh tráil domhainuisce. Dath geal donnrua is ea an t-iasc, agus é ag dul go dath cróchbhuí tar éis bháis.
Túathal mac Úgaire
Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dúnlainge ba ea Tuathal mac Augaire (Sean-Ghaeilge Túathal mac Úgaire) (bás 958). Ba bhall de chlann Uí Mhuireadhaigh é. Augaire mac Ailealla ba ea a athair, agus Ailill mac Dúnlainge a sheanathair, iar-ríthe beirt. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 947 go dtí 958.
Bhí beirt mhac ag Lorcán, a rinneadh níos déanaí ríthe Laighean díobh, Augaire agus Dúnlaing.
Coedcernyw
51.5457°N, -3.0469°W
Christine Lagarde
Bean ghnó agus dlíodóir Francach is ea Christine Lagarde (a rugadh ar 1 Eanáir 1956) a bhain clú amach dóibh féin sa chomhthéacs idirnáisiúnta. Ceapadh Lagarde mar Uachtarán ar an mBanc Ceannais Eorpach sa bhliain 2019. clé|mion|2007 clé|mion|comhlacht sainchomhairleoireacht bhainistíochta
Coedcernyw
Baile i Casnewydd, an Bhreatain Bheag, is ea Coedcernyw, 11.4 km ó Caerdydd agus 202 ó Londain. Tá daonra 2,022 ann, agus tá 199 (9.8%) in ann Breatnais a labhairt.
Christine Lagarde
Saol
clé|mion|le Shri Pranab Mukherjee, in [[Delhi 2011]] Bhí Lagarde i mbun Baker & McKenzie, comhlacht sainchomhairleoireacht bhainistíochta sna Stáit Aontaithe, ó 1999 go dtí 2005, clé|mion|le Fabien Baussart, CPFA, 2017 clé|mion|[[Dominique Strauss-Kahn (an Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta), Tim Geithner (Treasury Secretary, SAM) agus Christine Lagarde, 23 Aibreán 2010.]]D'éirigh Lagarde ina Aire Trádála sa Fhrainc sa bhliain 2005, agus ansin ina Aire Airgeadais in 2007, an chéad bhean riamh ar aire airgeadais í ar thír de chuid an G8 Idirghabhálach ba ea é mar aireː mar shampla, bhí an rialtas  le linn na géarchéime airgeadais ag cur go mór in aghaidh aon íocaíocht bhreise le príomhfheidhmeannach a ligeann oibrithe chun siúil i mbliana.
Iarcheannasaí an Chiste Idirnáisiúnta Airgeadais (2011-2019) is ea Lagarde. Mar Stiúrthóir Bainistíochta an Chiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta a bhliain 2015, mhol Christine Lagarde muintir na hÉireann agus dúirt gurb iad agus a n-ionadaithe laochra an scéil.
Ar a triail, 2016
clé|mion|2016Cuireadh Lagarde ar a triail sa bhliain 2016 maidir leis na céadta milliún d'airgead stáit a híocadh le fear graithe as an bhFrainc fhad's a bhí sise ina hAire Airgeadais ar an tír i 2008. Bhí cúiseanna a bhaineann le 'faillí' agus mí-úsáid airgid stáit séanta ag Lagarde faoin mbaint a bhí aici le hos cionn €400m a híocadh in airgead cúitimh leis an bhfear gnó, Bernard Tapie, iar-úinéir de chuid an chomhlachta Adidas a bhí ann agus dlúth chomhpháirtí le Nicolas Sarkozy, Uachtarán na Fraince ag an am. Ach faoi dheireadh thiar thall, ní raibh dada as an mbealach déanta aici.clé|mion|2019ː thug feisirí Eorpacha a gceadú le hiarrthóireacht Christine Lagarde d’uachtaránacht an BhCE. clé|mion|11 Feabhra 2020
Banc Ceannais Eorpach
Sa bhliain 2019, d'éirigh Lagarde ina ceannasaí ar Bhanc Ceannais na hEorpa, ar an gcéad bhean le dul i bhfeighil air. Tháinig sí i gcomharbacht ar Mario Draghi. Dúirt sí ag an am go mbeadh sé i gceist aici coinneáil a bheag nó mhór leis an obair a bhí ar bun ag Mario Draghi.
Agus í ag fógairt socruithe ollmhóra i mí Aibreán 2020, le tacaíocht a thabhairt don gheilleagar, dúirt sí nach raibh codanna de gheilleagair thíortha an euro ag feidhmiú ar chor ar bith mar gheall ar na srianta a bhaineann le Covid -19.
Conspóid san Iodáil, 2020
I dtús 2020, agus roimh an cúlú eacnamaíochta mar gheall ar Covid, chuir Lagarde go mór le deacrachtaí na hIodáil e nuair a d’fhógair sí nach raibh aon dualgas ar an mBanc Ceannais cabhrú leis an Iodáil maidir le hairgeadra nó an tír a choinneáil i limistéar an euro. clé|mion|[[Janet Yellen, Lagarde agus Ursula van der Leyen, 2021]] Bhí na hIodálaigh ar buile agus rinne siad gearán go poiblí nach raibh aon dlúthsheasamh leis an Iodáil á léiriú ag an Aontas Eorpach ná ag aon bhallstát eile de. Dúirt Matteo Salvini, ceannaire an Liga, go raibh “cabhair ag teastáil ón Iodáil ach nach bhfuair sí ach buille sa bpus”.
Pearsanta
Tá beirt chlainne ag Lagarde. Is snámh aí den chéad scoth í agus dath breá buí uirthi de ghnáth. Bean ard chaol atá inti; tá sí sé troithe ar airde, idir 180cm agus 183 cm agus sála arda á gcaitheamh aici go minic.
Téacsleabhar
mion|Téacsleabhar Leabhar (scoile, de ghnáth) a thugann eolas bunúsach faoi ábhar is ea téacsleabhar.
Dódó
Éan a bhí gaolmhar leis na colúir, atá imithe in éag. Dúchasach do na foraoisí arda ar Oileán Mhuirís san Aigéan Indiach. Cosúil le turcaí le gob mór is sciatháin bhuntúsacha. Meastar gur imigh na speicis dheireanacha in éag idir 1665 is 1761.
Fulwood, Yorkshire Theas
Is ceantar suite i Sheffield é Fulwood.
Indrídigh
Is ainmhí é an t-indrídigh. Mamach atá ann.
Iarnród aonráille
Iarnród ina n-úsáidtear ráille amháin chun an traein a iompar. Is féidir go mbeidh an ráille sin os cionn nó faoi bhun na traenach, agus is féidir an traein a chobhsú, más gá, le rothaí treoraithe nó gíreascóip. Is féidir go mbeidh an ráille déanta as cruach nó coincréit. Tá cuid mhaith taighde á dhéanamh ar bhealaí iompartha gan rothaí, cosúil le hadhartáin aeir is ardú maighnéadach. Úsáidtear córais aonráille i gcomhair iompair phoiblí amháin, beagnach, agus tá córais mar seo i dTóiceo is Seattle.
Bunteoirim na huimhríochta
In uimhirtheoiric, is é ráiteas bunteoirime na huimhríochta ná go bhfuil fachtóiriú uathúil ag gach slánuimhir níos mó ná 1 mar iolrach d'uimhreacha príomha, seachas ord na bhfachtóirí. Mar shampla,
Cruthúnas
Úsáideann an cruthúnas seo Leama Euclid: bíodh a,b ina slánuimhreacha, agus p ina huimhir phríomha. Má tá ab inroinnte ar p, tá a nó b inroinnte ar p.
Eiseadh
Úsáidfear ionduchtú láidir. Is uimhir phríomha í 2. Ansin glac leis go bhfuil an tairiscint fíor do chuile slánuimhir idir 1 agus n. Más uimhir phríomha í n, níl tuilleadh le cruthú. Seachas sin, bíonn slánuimhreacha a,b, a bhfuil n=ab, agus 1 < a ≤ b < n. De réir ionduchtaithe láidir,  bíonn a agus b ina n-iolraigh d’uimhreacha príomha, agus mar sin bíonn n ina n-iolraigh d'uimhreacha príomha, na cinn atá ag a agus b.
Conwy (contae)
Bailte
Conwy (baile)
Norfolk
Is contae san Anglia Thoir é Norfolk in oirthear Sasana. Is é Norwich an príomhbhaile.
Béchuil ghormghlas
Is feithid í an bhéchuil ghormghlas.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1965
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1965, a thosaigh ar 25 Aibreán 1965 agus chríochnaigh ar 5 Meán Fómhair 1965. B'í an 79ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 13 fhoireann páirt. Bhuaigh Tiobraid Árann an comórtas don 21ú huair.
Bunteoirim na huimhríochta
Uathúlacht
Glac leis go bhfuil dhá fhachtóiriú diffriúla ag an slánuimhir k, agus gurb í k an slánuimhir dhearfach is lú leis an airí seo. Bíodh k = p1 ... pn = q1 ... qm, a bhfuil p1, ..., pn, q1, ... qm príomha. Roinneann p1 an slánuimhir q1 ... qm, agus de réir Leama Euclid, roineann p1 ceann de q1, ... qm. Más roineann p1 an uimhir phríomha q1, tá p1 = q1. Mar sin, tá p2 ... pn = q2 ... qm, uimhir a bhfuil níos lú ná k, a bhréagnaíonn an hipitéis ar k. Dá bhrí sin, tá fachtóiriú uathúil ar gach uimhir níos mó ná 1.
Ginearálaithe
Is é fearann fachtóirithe uathúil an t-ainm atá ar na faileanna a bhfuil fachtóiriú uathúil ar na mball den fhail.
John Pople
Ceimicí a saolaíodh i mBurnham Shasana ab ea Sir John Anthony Pople (6 Márta 1925 – 7 Meitheamh 2004). Chaith sé an chuid is mó dá shaolré sna Stáit Aontaithe, ach choimeád sé a shaoránacht Bhriotanach. Le Walter Kohn, bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice i 1998 as na modhanna ríomhaireachta a shaothrú is a fhorbairt sa cheimic chandamach.
Tregaian
Sráidbhaile i bpobal Llanddyfnan, Ynys Môn, An Bhreatain Bheag is ea Tregaian. Tá an sráidbhaile seo 215.9 km ó Chaerdydd agus 346.9 km ó Londain.
Is é Rhun ap Iorwerth (Plaid Cymru) an Feisire i Senedd Cymru agus Virginia Crosbie (Coimeádaigh) an Feisire Parlaiminte i Westminster.
Tadhg Gaelach Ó Súilleabháin
File Muimhneach ba ea Tadhg "Gaelach" Ó Súilleabháín (Rugadh é timpeall ar an mbliain 1715 meastar, agus bhásaigh sé 1795).
Saol
Saolaíodh i dTuar na Fola in iarthar Chontae Luimnigh é. Chaith sé thart ar 30 bliain in oirthear Chontae Chorcaí. Bhí baint aige le filí mar Eadbhard de Nógla agus Liam Inglis as cathair Chorcaí, agus Donncha Rua Mac Conmara as Contae an Chláir. Chum sé aislingí agus dánta Seacaibíteacha. Chaith sé seal i bpríosún i gcathair Chorcaí mar gheall ar cheann de na dánta Seacaibíteacha seo. Agus é meánaosta chuir sé faoi i nDún Garbháin. Chaith sé an chuid eile dá shaol i bPort Láirge agus is iomaí dán cráifeach a chum sé ann. Fuair sé bás i bPort Láirge sa bhliain 1795 agus cuireadh i reilig Bhaile Uí Fhlaithnín é.
Pious Miscellany
Foilsíodh a dhánta cráifeacha don chéad uair i gCluain Meala sa bhliain 1802. Cé gur i nGaelainn a scríobhadh iad, teideal Béarla a bhí ar an leabhar: Timothy O'Sullivan's Pious Miscellany (Timothy O'Sullivan's Commonly Called Taidhag Goadhlach's Pious Miscellany). Thaitin siad go mór le Gaeilgeoirí Chúige Mumhan agus is iomaí eagrán eile a foilsíodh ina dhiaidh sin.
Seosamh Ieróm Mac Giolla Phádraig
Bráthair Críostaí, múinteoir, údar, agus gníomhaí ar son na Gaeilge ab ea Seosamh Ieróm Mac Giolla Phádraig (Jerome Fitzpatrick). Rugadh i 1878 (nó b'fhéidir 1877) i gCathair Chorcaí é, agus fuair sé bás i 1910 i mBaile Átha Cliath. Thacaigh sé le Conradh na Gaeilge agus le hAthbheochan na Gaeilge, agus tá clú agus cáil air as go leor leabhar agus áiseanna do mhúineadh na teanga a fhoilsiú ina shaol.
Scríobh Mac Giolla Phádraig aon leabhar déag ar an nGaeilge. An nós a bhí ann ag an am ná creidiúint a thabhairt do na Bráithre Críostaí sna foilseacháin seo in áit aon duine aonair. Mar chuid dá obair ar na leabhair seo, bhí sé i dteagmháil le lucht na hAthbheochana, Eoin Mac Néill agus Dubhghlas de hÍde san áireamh.
Fuair sé bás i 1910 i mBaile Átha Cliath.
Corris
52.6532°N, -3.841°W
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1966
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1966, a thosaigh ar 15 Bealtaine 1966 agus chríochnaigh ar 4 Meán Fómhair 1966. B'í an 80ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 14 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 20ú huair.
Corris
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Corris, 138.1 km ó Caerdydd agus 284 ó Londain. Tá daonra 698 ann, agus tá 367 (52.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Cogadh Vítneam
Cogadh a mhair ó 1957 go dtí 1975 ab ea Cogadh Vítneam (nó An Dara Cogadh Ind-Síneach) ina raibh fórsaí Vítneamacha cumannacha éagsúla ag dul in éadan fórsaí a bhí in ainm is a bheith ag déanamh ionadaíocht do thíortha an Domhain Thiar.
Ar thaobh Vítneam, bhí fórsaí rialtas na Poblachta Daonlathaí Viêt Nam, chomh maith leis an bhFronta Náisiúnta ar son Saoirse Vítneam Theas (an FNL, nó an Viêt-cong, mar a chuirtear air go minic) ag troid le cuidiú ó Aontas na Sóivéide agus ón tSín.
Ar an taobh eile, bhí Stáit Aontaithe Mheiriceá ag stiúir na bhfórsaí in éadan Vítneam Thuaidh. Bhí cuidiú ag Vítneam Theas ón Astráil agus ón Chóiré Theas chomh maith.
Cúlra an Chogaidh
Síneann fréamhacha an chogaidh seo fada siar sa stair. Deirtear go minic gur tír í Vítneam a bhí ag síorthroid ar son a saoirse in aghaidh fórsaí stróinsearacha: an tSín, an Fhrainc, an tSeapáin srl. Is fíor é sin gan dabht, ach sa 20ú haois 'sé an Fhrainc a d'imir an rolla is mó i stair Vítneam go dtí go gairid héis deireadh an Dara Chogadh Domhanda. B'é thart fán am sin gur éirigh leis na fórsaí réabhlóideacha Vítneamacha a saoirse a bhaint amach - (féach ar Chéad Chogadh na hInde-Síne).
Coiscéim an-mhór é sin don phobal bheag choilíneach sin. Ach bhuaigh siad a saoirse in aghaidh praghas daor go leor, óir mar is minice i gcásanna mar sin, bhí coinníoll leis an mbua: deighilt na tíre in dhá chuid. Nuair a síníodh an chonradh Ghinéivach, conradh a chuir deireadh leis an réabhlóid, sa bhliain 1954, chuir sé sin dhá stát ar bun: ceann amháin cumannach, Maoistach - Vítneam Thuaidh; agus an ceann eile daonlathach, múnlaithe ar eiseamláir an Domhain Thiar (i bprionsabal, ar aon nós) - Vítneam Theas. Ach nuair a dhiúltaigh uachtarán Vítneam Theas, Ngô Đình Diệm, a bheith ag plé leis an rialtas tuaisceartach, chun oibriú i dtreo athaontais an dá stáit, rud a raibh an rialtas tuaisceartach ag díriú ar óna shínigh sé an conradh, d'éirigh sé soiléir go mbeadh an bealach crua go leor don dá stát.
Tús an Chogaidh
1954. Bhí an strus a bhí ann idir an dá stát óna bunaíodh siad ag fás an t-am go léir. Síníodh an conradh Ginéivach i mí Iúil 1954. De réir an chonartha féin, bheadh olltoghchán a reáchtáil ar an 20ú lá Iúil, 1956 chun an dá stát a athaontú. Ach, i rith na laethanta agus míonna héis síniú an chonartha, d'éirigh sé soiléir nach raibh toghcháin de shórt ar bith a gcoinneáil in áit ar bith. Bhí ró-shuim ag Diem a smacht a choinneáil ar Vítneam Theas agus i a thógáil amach chun stát stábla frith-chummanachais a chruthú agus a dhaingniú sa deisceart. Níor chreid sé go mbeadh aon toghcháin ina mbeadh an rialtas tuaiscirt páirteach ann saor nó faireálta agus bhí fhios aige go mbeadh ar an stát deisceartacha a réiteach roimh ionsaí dosheachanta de chuid an tuaiscirt luaith ná mall.
1957. I ndiaidh gach taobh a bheith a ndaingniú agus ag fáil cabhair i bhfoirmeanna éagsúla óna gcuid comhghuaillithe, thosaigh an cogadh i ndáiríre i 1957 nuair a d'ionsaigh na fórsaí tuaisceartacha Vítneam Theas. Suas go dtí an bpointe sin, bhí cúrsaí idir an dá pháirt den tír atá inniu ann ag éirí níos teannta de réir mar a bhí an dá thaobh a bpolaraigh.
Rud a chuir leis an staid sin nó go raibh na Stáit Aontaithe ag cur an-shuim sa mhéid a bhí ag tarlú sna cheantracha sin, mar bhí an Cogadh Fuar faoi lán siúl faoin tréimhse sin. Bhí na SA ag coinneáil súil gearr ar ar tharla i Vítneam ar go leor ábhair. Uimhir a haon acu, ná go raibh siad in aghaidh scaipeadh an chummanachais-domhanda. Tá Vítneam suite in áit eicínte criticeach san Ais agus le titim an réimis Francach do bhí an tír sin ar tí a titim i láimhe na gCummanach.
Chun stop a chur leis an eachtra sin, thosaigh na SA níos mó tacaíocht a tabhairt don réimeas deisceartach. Sa chéad dul síos, do tháinig an tacaíocht sin i bhfoirm comhairleoirí neo-mílite - b'ea mar sin an scéal oifigiúil - ach de réir mar a chuaigh an cogadh ar aghaidh d'éirigh sé níos soiléire fós go mbeadh rudaí eile de dhíth ar na bhfórsaí deisceartacha dá mba mhaith leo bhagairt an tuaiscirt a chloí. D'thoradh conraithe a bhí déanta idir Vítneam Theas agus SA, bhí cead ag na SA cuidiú a thabhairt don Vítneam Theas chun cosaint a thabhairt léi in éadan naimhdeas Vítneam Thuaidh gan páirt foirmeálta a ghlacadh sa chogadh. Agus, ar an mbealach sin, d'éirigh leis an rialtas Meiriceánach tuille acmhainní a fháil ar son sin gan cead a iarraidh ar an gComhdháil (Congress) mar go hoifigiúil ní raibh siad páirteach i gcogadh dáiríre. Mar sin, chuaigh an áireamh trúpaí Meiriceánacha a bhí ar fónamh i Vítneam in airde agus anois i bhfoirm trúpaí agus gunnaí cé nár chuireadh ar rolla na SA i Vítneam ach "gníomh póilíneacht". thumb|280px|Ceann do na pictiúirí is cáiliúla ón gcogadh: An Ginearál Nguyen Ngoc Loan (Vítneam Theas) ag cur an Captaen Nguyen Van Lem (NLF) chun báis
Dhá Eachtra Tábhachtacha
Is ag an am sin a tharla dhá rud a raibh éifeacht iontach mhór acu ar chúrsaí chogaidh: feallmharú Ngô Đình Diệm, uachtarán Vítneam Theas agus feallmharú John F. Kennedy, uachtarán SAM. Tharla an dá rud sa bhliain 1963 agus cá bhfios nach raibh baint ar a laghad ag an aon rud leis an rud eile. Bhí páirt Mheiriceá i Vítneam rud éicinte a bhí ann mar gheall ar an gCinnéadach. B'é páirt dá pholaitíocht ná an cumannachas a choinneáil amach ón doras agus go háirithe amach ó thíortha an domhain thiar. Ní nach ionadh é sin, mar b'shin rud éicinte a bhí dlúth do chroíthe go leor rialtas san Iarthar. B'shin an fáth gur thacaigh na SAM Diem sa chéad dul síos. Ach, ní raibh Diem ábalta an troid sin a chuir i gcrích. Bhí na SA réidh ullamh chun tacaíocht a thabhairt leis go dtí pointe airithe, fad's a raibh sé ábalta é sin a dhéanamh ar bhealach éifeachtach. Ach de réir mar a chuaigh an t-am thart, bhí sé soiléir nach raibh réimeas Diem ag déanamh a leithéid.
1963. Thart fá 1963 tar éis buanna de chuid an tuaiscirt agus cloíte de chuid an deiscirt, bhí réimeas Diem ar tí a thitim. Bhí Diem ag rith amach as smacht, ag déanamh ionsaithe ar gach a raibh boladh amhrasach air: manaigh Buddhisteacha san áireamh.
Ní raibh rialtas an Cinnéadaigh sásta tacú le réim Diem muna raibh seisean ábalta a chion a dhéanamh freisin. Mar thoradh, thosaigh siad pleananna a chur le chéile le haghaidh Diem a bhaint de smacht agus duine éicinte nua a chur ina áit. Bhí an focal coup san aer.
Mar a tharla sé, ní raibh sé sin chomh deacair a reáchtáil is a breathnaíodh ar dtús, mar bhí an plean céanna ag cuid de na Ginearáil ón arm deisceartach. Deirtear nach raibh sé d'aidhm ag rialtas na SA Diem a mharú. Bhí siad go simplí ag iarraidh réim nua, réim níos éifeachtaí a chur isteach ina áit. Ach bhí níos mó ná sin ar intinn na nGinearáil a bhí taobh thiar den phlean i Vítneam. Thiocfadh sin chun tosaigh nuair a mharaigh fear acu é agus a dheartháir ar an 2 Samhain, 1963. mion|Thieu agus [[Lyndon B. Johnson]] Tháinig bás an Chinnéadaigh go gairid ina dhiaidh sin. Tá go leor athmhachnamh déanta ar an eachtra sin, níos mó ná is féidir a chur síos ar an leathanach seo. Ach, is mar gheall ar sin gur tháinig Lyndon B. Johnson chun smacht. Agus is seisean a thóg an cinneadh rolla na SAM i Vítneam a leathnú amach agus, ar an mbealach sin, stair SAM a athrú ar shlí go hiomlán gan choinne. Ar an 28 Iúil 1965, sheol an tUachtarán 50,000 saighdiúir eile chuig Vítneam.
Murascaill Tonkin
1964. Agus b'shin a bhfuair siad ar 2 Lúnasa 1964, nuair a d'ionsaíodh soitheach-troda de chuid cabhlaigh na SA ag Vítneam Thuadh ar sheoladh isteach don soitheach i mBá Tonkin amach as an gcósta Vítneam Thuaidh. Bhí an soitheach-troda Meiriceánach MADDOX ag seoladh i bhfarraigí idirnáisiúnta ag an am ag déanamh taiscéil chun eolas a bhailiú faoin gcóras cosanta cósta ag na bhfórsaí Tuaisceartacha. Thart fán am céanna bhí na SA ag iompar amach radaí rúnda ar ionaid cosanta i Vítneam Thuaigh. Ansin, nuair a chonacthas go raibh soitheach-troda ag druidiú leis a gcósta d'fhreagair na fórsaí Vítneamacha Thuadh ar an toirt. Ag deireadh an lae, d'éalaigh an soitheach gan mórán damáiste déanta. clé|mion|A-4C Skyhawks (VA-146) agus an USS Kearsarge (CVS-33) ar 12 Lúnasa 1964 Ansin tá cúpla lá i ndiaidh sin, ar an 4ú Lúnasa, bhí an soitheach céanna in éindí le soitheach-troda eile ag seoladh ó dheas sa bhá. Ag druidiú le meán oíche agus thugadar faoi deara go raibh siad faoi ionsaí aríst. Ach an uair sin, d'fhreagair siad agus d'oscail siad tine.
Ní léir anois arbh ionsaí dáiríre de chuid fórsaí an tuaiscirt a bhí ann mar ní raibh aon fianaise ann an lá dár gcionn go raibh rud eicínte go fírinneach tar éis bheith tarlaithe. Agus bhí amhras fiú amháin ar chuid dhé na mairnéalaigh ar tharla ionsaí ar chor ar bith. Ach, bhí sé sin go leor do na Washington hawks. Thug an eachtra sin deis do Lyndon Johnson, Uachtarán na SA ag an am tar éis bás an Chinnedaigh, adhmaid a bhaint as an staid. agus thapaigh sé an deis. Bhain sé úsáid as chun cead a fháil ón gComhdháil níos mó acmhainní a fháil don bhfeachtas i Vítneam. Chuaigh na SA ar an ionsaí anois, ag fhreagairt le aer-ionsaithe ó iompaithe-aerárthacha ar spriocanna i Vítneam Thuaidh. Cuireadh 5,000 míle "comhairleoir míleata" breise chuig Vítneam go dtí go raibh an áireamh iomlán de gníomhaithe (operatives) Meiriceánacha i Vítneam thart faoi 21,000.
An Cogadh ar an Talamh
1965. Sa bhliain 1965 thosaigh an "Operation Rolling Thunder" feachtas pléascanna faoi rún a bhí dírithe ar spriocanna i dtuaisceart na tíre. D'aidhm ag an bplean sin, nó stop a chur leis an gcóras soláthair tuaisceartach, an raon "Ho Chi Minh" mar a thugtar uirthi. Ach níor oibrigh sé amach mar a bhíodar ag dúil. Bhí na fórsaí tuaisceartacha lán ábalta trúpaí nua agus raon-soláthair eile a fháil le cuidiú ó foinsí eile, an tSín mar shampla.
I 1965 tháinig na chéad trúpaí oifigiúla de chuid na SA go dtí Vítneam. Tháinig 3,500 saighdiúir de chuid an Chabhlaigh SA chun troda. B'shin tosach an chogaidh ar an talamh. I ndiaidh sin, d'fhás an uimhir de thrúpaí go tréan agus choinnigh leis ag fás go leanúnach ar bun bliantúil go dtí go raibh thart le 400,000 trúpaí ar an talamh i Vítneam. Agus, ar dtús bhí rath de shórt eicínte orthu. Lena bhfórsaí níos mó agus a n-arm ollmhór, bhí siad in ann troid go héirimiúil in éadan na fórsaí cumannacha. Ach rud a bhí ag síor coinneáil siar an fheachtais ná nach raibh an cogadh go oifigiúil ach gníomh póilíneacht. Cinnte go raibh níos mó spás anála ag arm na SA chun acmhainní a chur isteach sa bhfeachtas ach níor fhág sé sin gur chogadh oifigiúil sin ar chor ar bith... do na SA ar aon nós.
Ach do mhuintir Vítneam Thuaidh agus Theas, b'é chogadh é sin cogadh ar son idé-eolaíochta, ar son saoirse, ar son neamhspleáchas agus ar son féiniúlacht. Agus sin fhíric a dhéanfadh diofear mór ar son bealach an chogaígh. Agus dá bharr, d'éirigh sé go tapa soiléir go raibh an troid i bhfad ó bheith buaite ag na SA.
An Ionsaí "Tet" agus Athrú Meoin an Phobail
mion|299x299px|Ionsaí ar Tet Nguyen Dan. Anseo an fhéile i 1950 1968. Giorrúchán don fhrása "Tet Nguyen Dan" nó Féile na Bliaina Uire de réir an fhéilire ghealaigh é sin. Féile a bhí tábhacht mhór ag baint leis do na daoine Vítneamacha. Agus b'shin an fhéile a bhí faoi lán siúl ar an 30 Eanáir, 1968. Ar an lá sin, deirtear gur tháinig an ionsaí is eochrach den chogadh sin de chuid na bhfórsaí tuaiscearteacha: an Ionsaí Tet.
Bhí sé de bheart ag na fórsaí tuaisceartacha airde na Meiriceánach a tharraingt chuig an teorainn idir an tuaisceart agus an deisceart agus in a dhiaidh ionsaithe eile a iompar amach ar feadh an deiscirt ar fad. Chun e sin a dhéanamh rinne siad ionsaithe a bhreith amach in aiteachaí suite ar an taobh theas den teorann idir Vítneam Thuadh agus Theas. clé|mion|Khe Sanh, 1968 I ndiaidh sin, thug siad ionsaithe ar spriocanna níos uaillmhianaí sa deisceart, in a measc áiteachaí mar Khe Sanh, ait mar a bhfaigheadh na mílte saighdiúirí ar chaon taobh an bás. Cé nach ró-rathúil an ionsaí féin do na fórsaí Vítneamacha, rud atá le feiceáil ón uimhir marbha ar an taobh Vítneamach, bhí éifeacht iontach mhór i Meiriceá dá thairbhe mar is thart fá am an chath sin gur thosaigh athrú meoin na meáin cumarsáide in aghaidh an chogaidh. Agus rinne an athrú sin go leor chun meon an phobail a athrú freisin.
Tá difear mhínitha ann ar son an athrú meoin sin, athrú céimseach gan dabht ach athrú dáiríre mar sin féin. Deirtear go minic go raibh an phobal Meiriceánach in aghaidh, ní go hairithe an chogaidh féin, ach in aghaidh an modh ar a raibh an chogadh a chur i gcrích ag an rialtas agus ag an arm. Mar bhí pobal na SA don chuid is mó go radaiceach in aghaidh an chumannachais ach ní raibh an straitéis Meiriceánach i Vítneam ag tabhairt go leor torthaí sa chogadh le haghaidh sású an tuairim poiblí. Agus chomh maith le sin, de réir mar a tháinig níos mó chorp abhaile i málaí-choirp, nochtadh an míshástacht sin i bhfoirm an meoin frithchogaidh a bhí ag éirí ní ba choitcheanna i rith an chogaidh (go mór, mór i measc an aois óig ach sin scéal eile).
Ag an am céanna, bhí an ghluaiseacht síochána ag dul i dtreise freisin. Bhí an-tuiscint ann ar son na gluaiseachta sin i measc an aois óig, agus cuireadh an tuiscint isteach sa cheol agus sa chultúr poiblí.
Cainteanna agus athrú Rialtais
thumb|Ho Chi Minh, ceannaire an Tuaiscirt i rith na coimhlinte ([[stampa poist ón APSS)]] Thosaigh idirbheartaíocht idir na Stáit Aontaithe agus Hanoi ar 10 Bealtaine 1968 i bPáras.
Bhí fhios ag an rialtas go dtógfadh sé tréimhse fada sula bhfaigheadh siad amach as Vítneam. Chun an próiseas sin a chur ar aghaidh níos tapúla, bhí sé tábhachtach go mbeadh laghdú ar rolla airm na SA agus rolla níos mó ag na fórsaí Vítneam Theas. Eilimint cáinteach den bplean sin ná úsáid ionsaithe aeracha in ionad trúpaí talúna. Mar sin, thosaigh na fórsaí Meiriceánacha ar fheachtas buamála, i Vítneam ach chomh maith sa Chambóid, áit ina raibh na fórsaí Vítneam Thuadh ag fáil cabhrach agus díon.
Go mall réidh, tháinig na trúpaí Meiriceánacha abhaile. Cuireadh níos mó freagracht i láimh na dtrúpaí Vítneam Theas, agus a n-uachtarán Thieu.
60
Básanna
60er
Cogadh Vítneam
1972
Bhí Henry Kissinger, Rúnaí Stáit de chuid na SA, ag obair in éindí le hurlabhraithe de chuid Vítneam Thuaidh i dtreo conradh síochána a bhualadh amach chun deireadh a chur leis an gcogadh. Theip ar an chead iarracht i 1972 nuair a dhiúltaigh rialtas an Deiscirt a mbeannacht a thabhairt don chonradh. Bhí ceannaire an deiscirt, Nguyễn Văn Thiệu, in éadan an chonartha. Ba léir go mbeadh trúpaí de chuid Vítneam a Thuaidh lonnaithe i Vítneam Theas. clé|mion|Bratbhuamáil i Vítneam. Stop Nixon é ar [[30 Nollaig 1972. ]] Stop Nixon an bhuamáil i Vítneam (agus Laos) ar 30 Nollaig 1972.
1973
Nuair a chuir Nixon faoi bhráid Thieu go mbeadh an chonradh a síniú, fiú múna raibh an Deisceart sásta páirt a ghlacadh ann, d'athraigh Thieu an port aige agus chuaigh sé i mbun an díospóireachta. Ba léir do Thieu nach raibh rogha ar bith aige. Mar sin, ghlac sé le conradh faoi dheireadh, ach bhí an deisceart beagnach gan chosaint.
Síníodh an socrú síochána ar 27 Eanáir 1973 san Óstán Majestic i bPáras.
Bhí Nixon faoi bhrú ag an am. Bhí an scannal Watergate i mbéal an phobal (chuir an scannal deireadh leis an réim ag Nixon i Lúnasa 1974). Faoi bhrú, ní raibh Nixon in ann polasaí comhtháite a chur chun tosaigh níos mó. Agus bhí an pobal scoilte go dona faoin gceist.
1975
Ó thús an chogaidh go dtí a deireadh i 1975, cailleadh thart ar 1,400,000-3,000,000 Vítneamach agus thart ar 60,000 Meiriceánach.
Béchuil ghorm stríocach
Is feithid í an bhéchuil ghorm stríocach.
Rhiwallon ap Cynfyn
Bhí Rhiwallon ap Cynfyn ( 1025 ? -1070 ) ina rí ar Gwynedd agus ar Phowys i gcomhpháirt lena dheartháir Bleddyn.
Beathaisnéis
Trí bliana ina dhiaidh sin, mharaigh na Normannaigh Harold ag Cath Hastings, agus roimh i bhfad bhí siad ar theorainneacha na Breataine Bige. Chuaigh Rhiwallon agus Bleddyn i bpáirt le Mercia chun na Normannaigh a ionsaí.
Sa bhliain 1070 rinne beirt mhac Gruffydd ap Llywelyn iarracht an ríocht a thógáil ón mbeirt dheartháir. I gcath Mechain an bhliain sin, maraíodh beirt mhac Gruffydd, ach maraíodh Rhiwallon freisin, rud a d'fhág Bleddyn i gceannas ar Gwynedd agus Phowys.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1967
Comórtas iománaíocht é Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1967, a thosaigh ar 14 Bealtaine 1967 agus chríochnaigh ar 3 Meán Fómhair 1967. Ba é an 81ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 12 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don 16ú huair.
ÁIS
mion|Leabhair Bunaíodh Áisíneacht Dáileacháin Leabhar (nó ÁIS) sna 1970idí chun foilseacháin Ghaeilge a dháileadh go náisiúnta agus go hidirnáisiúnta. Cuireann Áis seirbhís dáileacháin ar fáil d’fhoilsitheoirí Gaeilge agus cinntíonn soláthar leabhar Gaeilge ar an mhargadh.
Sa bhliain 2020, dáileadh 200,000 leabhar ar níos mó ná 250 siopa leabhar ar fud na tíre agus thar lear.
Le linn 2020, rinne ÁIS luach €1.6 milliún de leabhair Ghaeilge agus leabhair dhátheangacha a dháileadh. San áireamh san fhigiúr sin tá leabhair a bhaineann le gach seánra, idir leabhair do pháistí, théacsanna acadúla agus neart leabhar filíochta.
Sa bhliain 2022, dúirt foilsitheoirí go raibh an cur chuige ó thaobh na teicneolaíochta atá ag ÁIS “go hiomlán as dáta” agus nach leor ar chor ar bith ionadaí díolacháin amháin a bheith “ar an mbóthar” ag an áisíneacht le freastal ar an tír ar fad.
Tregele
Sráidbhaile beag i bpobal Llanbadrig, Ynys Môn is ea  Tregele. Tá sé suite i dtuaisceart an oileáin ar an bhóthar an A5025, timpeall trí cheathrú míle siar ó dheas ón shráidbhaile Cemaes. faic|mion| Breathnaíonn an íomhá seo beagán siar ó thuaidh ó SH354928 trasna talamh féaraigh taobh thoir de Tregele. Is féidir Stáisiún Cumhachta Wylfa a fheiceáil i gcéin. Tá bóthar ag rith síos go Cuan Cemlyn ar an gcósta thiar thuaidh. Leathmhíle ó dheas ón sráidbhaile tá cromlech ar Foel Fawr, ar an mbóthar go Llanfechell.
Tá stáisiún cumhachta núicléach Wylfa díreach os cionn leathmhíle lastuaidh den sráidbhaile, agus anaclann dúlra Cemlyn in aice láimhe.
Porfaire (neamhord)
Grúpa neamhord a fhaightear le hoidhreacht ó bhroinn, ina dtáirgeann an cholainn an iomarca ceimiceán a dtugtar porfairin orthu. Cuireann siad seo tús le raon mínormáltachtaí, ina measc íogaireacht an chraicinn do radaíocht na Gréine, ruaimniú an chraicinn, pianta sa bholg, is mearbhall meabhrach. Bhí rítheaghlach na Breataine ciaptha leis ó Mháire, Banríon na nAlbanach sa 16ú céad go dtí Seoirse III sa 19ú céad ar a laghad.
Cluiche straitéise teibí
deas|mion|280x280px| [[Aichill agus Ajax ag imirt cláir chluiche]] Is cluiche straitéise é an cluiche straitéise teibí nach bhfuil an téama tábhachtach ó thaobh taithí na himeartha. Luíonn go leor de chláir chluichí clasaiceacha isteach sa chatagóir seo, lena n-áirítear: Ficheall, Go, Táiplis, Xiangqi, Shogi, Reversi, Merls, agus an chuid is mó de leaganacha Mancala mar a dhéanann cluichí nua-aimseartha mar Dameo, Hive, Quoridor, agus YINSH.
Brocaire Gaelach
deas|250px|thumb|Brocaire Gaelach Brocaire meánach gníomhach le fionnadh garbh scothdhearg/crón. Na cluasa bog, in airde. Barr an tsoic timpeallaithe le scuab gruaige fada. Sciotar an t-eireaball, ach é níos faide ná i mbrocairí eile.
Thomas Hodgkin
Lia ab ea Thomas Hodgkin (a rugadh ar an 17 Lúnasa 1798 i bPentonville agus bás ar an 5 Aibreán 1866 i Jaffa, sa Phalaistín nó Iosrael inniu). Paiteolaí Sasanach ab ea é agus thug sé a ainm do liomfóma Hodgkin, cineál ailse sna faireoga limfe ar ar thug sé an chéad chur síos sa bhliain 1832.
Carthanas
Bhí Hodgkin ina bhall de Chumann na gCarad, is é sin, ina Chaecar. D'fhág a chreideamh daingean reiligiúnach a shliocht ar a shaol agus ar a shaothar araon.
Bhí an mhíochaine ar an gcloch ba troime ar a phaidrín, ach thairis sin, ba chás leis leasú na sochaí agus cúrsaí oideachais. Bhí sé ar na daoine móra carthanais lena linn, agus deirtear go raibh sé ar dhuine acu siúd ba mhó a rinne le sochaí na Breataine Móire a chur i mbealach a feabhais sa naoú haois déag. Rinne sé éachtaí móra ar mhaithe le bundúchasaigh na hAstráile agus na Nua-Shéalainne freisin, tráth a shaoil, agus ní dhearna sé dearmad de leas na ndaoine de phór na hAfraice a bhí socraithe síos i Londain.
Saol
Fuair sé oideachas cuimsitheach óna athair agus d'fhoghlaim sé teangacha móra na hEorpa, idir Ghearmáinis, Fhraincis, Iodáilis agus Spáinnis, go paiteanta. Sa bhliain 1819, chuaigh sé ag staidéar míochaine i Londain, ina dhiaidh sin i nDún Éideann. Chaith sé seal san Fhrainc agus san Iodáil freisin. San Fhrainc, d'fhoghlaim sé steiteascóp a úsáid - aireagán nua a bhí ann san am sin.
Lá Fhéile Niocláis
mion|clé|Sinterklaas in Schiedam sa bhliain 2009 Ceiliúrtar Lá Fhéile Niocláis ar an 6 Nollaig gach bliain.
Is iomaí scéal faoin easpag naofa seo ón 4ú haois san Áise Bheag atá ann, an fear a leag síos an patrún do Dhaidí na Nollag as a chuid carthanachta. Ar dtús ba thraidisiún Ollannach é San Nioclás (Sinterklass ); thug sé bronntanais do leanaí ar 6 Nollaig, is é sin, lá fhéile Niocláis.
Peter Charles Doherty
Imdhíoneolaí a rugadh i mBrisbane na Astráile, a fuair amach i 1974, lena chomhghleacaí Rolf Zinkernagel, conas go beacht a aithníonn an córas imdhíonach cealla atá ionfhabhtaithe le víreas is ea Peter Charles Doherty (a rugadh ar 15 Deireadh Fómhair 1940). Bhuaigh siad Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1996 as seo. Cheaptaí gur leor an víreas féin a bheith sa bhfuil chun an córas imdhíonachta a spreagadh chun feidhmithe, tríd an víreas a aithint mar antaigin ag antasubstaintí na fola is na T-chealla a chur á ndíothú. Ach bíonn na víris istigh i gcealla éagsúla, agus conas a d'aithneodh an córas na cealla infhabhtaithe thar na cealla sláintiúla? Thaispeáin na taighdeoirí nach ndéanann na T-chealla trodacha a gcuid oibre ach nuair a bhíonn dhá réamhchoinníoll ann: antaiginí ón víreas (nó ón mbaictéar), agus próitéiní histeachomhoiriúnacha cuí. Ba chéim mhór ar aghaidh an léargas seo chun modh oibre na himdhíonachta a mhíniú.