cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Défheinil pholaclóirínithe
De ghnáth, meascán comhdhúl ina malartaítear adaimh clóiríne ar adaimh hidrigine i ndéfeinil, C12H10 (móilín ina bhfuil dhá ghrúpa feinile nasctha le chéile). Tugtar DFPanna orthu (PCPs i mBéarla). Móilíní an-chobhsaí is ea iad, ionas gur ábhair an-mhaithe lasairmhoillitheacha is leictrinslitheacha iad. Ach nuair a dhíghrádaíonn siad faoi dheireadh, is tocsaineach táirgí an díghrádaithe. I 1999 fuarthas dé-oscain is PCBanna i mbianna d'ainmhithe, ag leibhéal i bhfad níos airde ná mar a bheadh sabháilte. Tharla eachtra mar seo in Éirinn maidir le cothú muc i 2008: truaillíodh an-chuid muiceola in Éirinn is go hidirnáisiúnta, agus rinneadh an-damáiste do thionscal na muiceola. Is amhlaidh a charnann PCBanna, cosúil le dé-ocsain, i saill na colainne agus a fheidhmíonn mar nimhiú mall.
Melanie Phillips
Is iriseoir, údar agus tráchtaire poiblí Briotanach í Melanie Phillips (rugadh 4 Meitheamh 1951). Thosaigh sí a gairm ag scríobh don Guardian agus New Statesman. Le linn na 1990idí, tháinig sí chun aitheantais le smaointe a raibh baint níos mó acu leis an eite dheas agus faoi láthair scríobhann sí do The Times, The Jerusalem Post, agus The Jewish Chronicle, ag clúdach saincheisteanna polaitiúla agus sóisialta ó thaobh peirspictíochta coimeádachais sóisialta de. Léiríonn Phillips, ag lua Irving Kristol, í féin mar liobrálaí a bhí “mugged by reality”.
Bhí Phillips le feiceáil mar phainéalaí ar chlár BBC Radio 4 The Moral Maze agus Question Time ar BBC One. Bronnadh Duais <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Orwell_Prize#Journalism_category" rel="mw:ExtLink" title="Orwell Prize" class="cx-link" data-linkid="90">Orwell Prize for Journalism</a> uirthi i 1996, agus í ag scríobh do The Observer. I measc a cuid leabhar tá an cuimhní cinn Guardian Angel: My Story, My Britain.
Archibald Montgomerie
Bhí Archibald William Montgomerie, 13ú Iarla Eglinton, 1ú Iarla Winton, KT, PC (29 Meán Fómhair 1812 – 4 Deireadh Fómhair 1861), ar a dtugtar an Tiarna Montgomerie ó 1814 go 1819, ina pholaiteoir Coimeádach Briotanach. Bhí sé ina Ard-Leifteanant na hÉireann i 1852 agus arís ó 1858 go 1859.
Cúlra agus oideachas
Rugadh Eglinton i Palermo, an tSicil, mac leis an Maorghinearál Archibald Montgomerie, Tiarna Montgomerie ( 30 Iúil 1773 – 4 Eanáir 1814), an mac ba shine le Hugh Montgomerie, 12th Earl of Eglinton. Ba í an Bhantiarna Mary Montgomerie (d’éag 1848) a mháthair, iníon leis an nGinearál Archibald Montgomerie, 11ú Iarla Eglinton. Cuireadh oideachas air in gColáiste Eton. Mar chaitheamh aimsire bhain sé taitneamh as a bheith ag imirt gailf. Bhí James Ogilvie Fairlie ar dhuine dá chomhpháirtithe imeartha.
Gairm pholaitiúil
Ba Thóraí daingean é Eglinton. Sa bhliain 1846, bhí sé ina aoire i dTeach na dTiarnaí; ar 28 Bealtaine 1846, labhair sé i gcoinne an Corn Importation Bill; i mBealtaine 1848 chuir sé i gcoinne an Jewish Disabilities Bill.
I bhFeabhra 1852, rinneadh Ard-Leifteanant na hÉireann de faoin Iarla Derby. D’éirigh sé as an aireacht i mí na Nollag dár gcionn. Nuair a d’fhill Derby ar a oifig i bhFeabhra 1858 ceapadh é ina Ard-Leifteanant arís, agus chomhlíon sé dualgais an phoist seo go dtí Meitheamh 1859.
Sa bhliain seo cruthaíodh é mar Iarla Wintoun, iarla a bhí i seilbh a ghaolta, na Setons, ó 1600 go dtí 1716, nuair a baineadh a chuid onóracha ó George Seton, 5ú Iarla Wintoun, mar gheall ar ardthréas. Tugann Anstruther an dáta don chruthú seo mar 1840. Mar cheiliúradh ar athchóiriú an teidil, thug gaolta an Iarla, Georgina Talbot, an t-ainm ‘Winton’ a athraíodh a bheag nó a mhór i Hampshire agus ar a dtugtar anois 'Winton', Dorset, ar fhorbairt chónaithe i Bournemouth, a bhí á cruthú aici ag an am seo.
D’éag sé ag Teach Mount Melville, in aice le Cill Rìmhinn, ar 4 Deireadh Fómhair 1861, agus cuireadh é i lusca tuama an teaghlaigh i gCill D’Fhinnein, Siorrachd Inbhir Àir, ar 11 Deireadh Fómhair 1861.
Rásaíocht capall
Ba í an rásaíocht capall príomhchuspóir an Tiarna Eglinton le tamall de bhlianta; choinnigh sé graífheirm mór rásaíochta agus bhain sé rath agus cáil amach i saol an spóirt. Ba é an capall ba rathúla a bhí aige ná The Flying Dutchman a bhuaigh The Derby agus St Leger Stakes sa bhliain 1849.
The Eglinton Tournament
Sa bhliain 1839, tháinig ainm an Tiarna Eglinton ar eolas níos forleithne i dtaca leis an comórtas The Eglinton Tournament. Tharla sé seo i gcaisleán Eglinton agus deirtear gur chosain sé £30,000 nó £40,000 air. Is fearr a chuimhnítear inniu ar a mhagadh comhaimseartha ná mar a d’éirigh leis. Bhí sé millte go páirteach ag an aimsir neamhfhabhrach, an bháisteach ag titim i ndíle bháistí, ach ba chomórtas fíor é, rannpháirtithe tar éis freastal ar oiliúint rialta le linn na bliana roimhe sin agus lannsaí á bhriseadh ar an mbealach coitianta. Ghlac an Prionsa Louis-Napoléon Bonaparte (Napoléon III) agus an Bhantiarna Seymour, gariníon le Richard Brinsley Sheridan agus bean chéile an Tiarna Seymour, an 12ú Diúc Somerset ina dhiaidh sin, páirt ann. Gheofar liosta de na hiomaitheoirí mar aon le cuntas ar na geáitsí agus an mêlée san imleabhar ar an gcomórtas a scríobh an tUrramach John Richardson, le líníochtaí le James Henry Nixon (1843). Rinneadh cur síos air freisin in Endymion de chuid Disraeli.
Teaghlach
Ar an gcéad dul síos, phós an Tiarna Eglinton, ar 17 Feabhra 1841, Theresa Howe Cockerell, née Newcomen, baintreach an Chaptaen Richard Howe Cockerell RN (1798–1839, adhlacadh Park Street, Calcúta). Ba iníon neamhdhlisteanach í Bean Cockerell (as 8 bpáistí) le Thomas Gleadowe-Newcomen, 2ú Bíocunt Newcomen (1776–1825) agus a mháistreás fhadtéarmach Harriet Holland. Rugadh Theresa Newcomen i gCalcúta sa bhliain 1809, agus fuair sí bás ar 16 Nollaig 1853 i gCaisleán Eglinton. Bhí na páistí seo a leanas acu:
De réir iontráil Eglinton in Oxford Dictionary of National Biography, mar a luadh anseo, ba é an pósadh seo an botún mór dá shaol. Mar sin féin, phós a leasiníon Anna Theresa Cockerell (1836-1912), le cúnamh ó dhara pósadh a máthar, Charles Chetwynd-Talbot, 19ú Iarla Shrewsbury.
Tar éis bhás Theresa i mí na Nollag 1853, phós a baintreach fir, sa dara háit, an tOnórach Adela Caroline Harriett, iníon Arthur Capell, 6ú Iarla Essex, sa bhliain 1858. Bhí na páistí seo a leanas acu:
Pocaire gaoithe coiteann
Speiceas beag d'éan creiche atá sa phocaire gaoithe coiteann (Falco tinninculus). Tugtar bod gaoithe, bodaire gaoithe, seabhac buí, nó pocaire gaoithe air freisin. Speiceas de phocaire gaoithe atá ann, agus tá sé i bhfine na bhfabhcún, nó na bhFolcanidae as Laidin. Tá sé ar cheann de na héin chreiche is coitianta in Éirinn, agus toisc nach bhfuil cónaí ar speiceas ar bith eile de phocaire gaoithe in Éirinn, is gnáth a tugtar pocaire gaoithe go simplí air.
Archibald Montgomerie
Teaghlach
Fuair an Bhantiarna Adela bás i mí na Nollag 1860, gan í ach 32 bliain d’aois. Mhair an Tiarna Eglinton níos lú ná bliain ina dhiaidh agus fuair sé bás i mí Dheireadh Fómhair 1861, in aois a 49. Tháinig a mhac is sine Archibald i gcomharbacht air.
Cuireadh dealbh den Tiarna Eglinton in airde i bhFaiche Stiabhna, Baile Átha Cliath sa bhliain 1866 agus scrios an IRA é i bpléasc i 1958.
Donato Bramante
Ailtire agus péintéir a rugadh gar d'Urbino na hIodáile ab ea Donato Bramante (Donato di Pascuccio d'Antonio, c 1444 – 11 Aibreán 1514). Leag sé amach an scéim chun an Vatacáin is baisleac Pheadair a athchóiriú (1505–1506). Tionchar láidir aige ar ailtireacht na hAthbheochana san Iodáil.
Blaendulais
51.7661°N, -3.7099°W
Baile i Castell-nedd Port Talbot, an Bhreatain Bheag, is ea Blaendulais, 48.7 km ó Caerdydd agus 249 ó Londain. Tá daonra 2049 ann, agus tá 469 (22.9%) in ann Breatnais a labhairt.
26 Feabhra
Is é an 26 Feabhra an 57ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 308 lá fágtha sa bhliain nó 309 i mbliain bhisigh.
Rome-Old and Juli-Eh
Craoladh an cúigiú heipeasóid déag, "Rome-Old and Juli-Eh", den ochtú sraith déag The Simpsons ar an 11 Márta 2007. Scríobh Daniel Chun an eipeasóid seo. D'fhéach 8.98 milliún duine ar an eipeasóid.
William Holman Hunt
Péintéir a rugadh i Londain ab ea William Holman Hunt (1827-1910). Chabhraigh sé le bunú an Bhráithreachais Réamh-Rafaeilítigh. Bhí a shaothar sa stíl seo, mar shampla The Light of the World (Solas an Domhain, 1854).
Three Directors
Craoladh an cúigiú heipeasóid, "Three Directors", den séú sraith déag Family Guy ar an 5 Samhain 2017. Scríobh Travis Bowe an eipeasóid seo. D'fhéach 2.31 milliún duine ar an eipeasóid.
Na Náisiúin Aontaithe
Bunaíodh Eagraíocht na Náisiún Aontaithe (nó Na Náisiúin Aontaithe de ghnáth) sa bhliain 1945. Fóram is ea na Náisiúin Aontaithe inar féidir leis na 193 ballstát ceisteanna deacra a ardú agus a phlé, fadhbanna cogaidh agus síochána ina measc. Chomh maith leis an tsíocháin agus an tslándáil a chothú ar domhan, cosnaíonn Eagraíocht na Náisiún Aontaithe cearta an duine, tugann sí cabhair dhaonnúil, cuireann sí an fhorbairt inbhuanaithe chun cinn agus seasann sí leis an dlí idirnáisiúnta.
Stair
Sa bhliain 1919, cuireadh Conradh na Náisiún ar bun mar thoradh ar phlean Woodrow Wilson, Uachtarán na Stát Aontaithe, tar éis an Chéad Chogadh Domhanda. Ach ar ndóigh, níor éirigh leis an eagraíocht sin cogadh domhanda eile a sheachaint.
Baineadh úsáid as an ainm ‘Na Náisiúin Aontaithe’, a chum Franklin D. Roosevelt, Uachtarán na Stát Aontaithe, den chéad uair ar an 1 Eanáir 1942, le linn an Dara Cogadh Domhanda, nuair a gheall ionadaithe ó 26 náisiún go leanfadh a rialtais orthu ag troid le chéile i gcoinne Chumhachtaí na hAise (an Ghearmáin, an Iodáil agus an tSeapáin).
Bhí an saol réabtha ó bhonn tar éis scrios an Dara Chogaidh Dhomhanda. Bhí rún ag na bunaitheoirí nach ligfí dona leithéid de shlad tarlúint arís. D’aithin ceannairí domhanda go raibh gá le heagraíocht dhomhanda a chuideodh leis an tsíocháin a chothú agus lena chinntiú nach dtarlódh cogaí feasta.
Síníodh cáipéis bhunaidh na Náisiún Aontaithe, Cairt na Náisiún Aontaithe, ar an 26 Meitheamh 1945, i San Francisco. Tháinig Cairt na Náisiún Aontaithe i bhfeidhm ar an 24 Deireadh Fómhair 1945. Anois ceiliúrtar Lá na Náisiún Aontaithe ar an 24 Deireadh Fómhair gach bliain.clé|mion|Ceanncheathrú na Náisiún Aontaithe i Nua-Eabhrac
Eagraíocht
Tá formhór thíortha an domhain ina mbaill ar an eagraíocht.
Tá a ceanncheathrú suite i Nua-Eabhrac, agus tá 193 ballstát aige. Tá 6 teangacha oifigiúla aige: Béarla, Fraincis, Spáinnis, Araibis, Sínis agus Rúisis.
Imeachtaí
mion|clé
mion|clé|Catherine Aylward i 2015
Éire agus na Náisiúin Aontaithe
Chuaigh Éire isteach sna Náisiúin Aontaithe sa bhliain 1955.
Tá trúpaí de chuid na hÉireann ina gcoimeádaithe síochána ar fud an domhain faoi bhratach na Náisiún Aontaithe le breis agus 50 bliain anois – ó 1958 i leith, in áiteanna deacra dúshlánacha ar nós an Mheánoirthir, an Chongó agus na hAfraice Thiar agus na hAfraice Thuaidh. Is ag Éirinn atá an teist is faide gan bhriseadh ó thaobh coimeádaithe síochána de chuid na Náisiún Aontaithe: tá breis is 70,000 turas dualgais curtha díobh ag fir agus mná de chuid Óglaigh na hÉireann.
D’fhóin Mary Robinson, iar-Uachtarán na hÉireann, mar Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe um Chearta an Duine ó 1997 go 2002.
Toghadh Éire chun fónamh ar Chomhairle na Náisiún Aontaithe um Chearta an Duine le linn na tréimhse 2013-2015.
Sa bhliain 2020, bhí suíochán gnóthaithe ag Éirinn ar Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe ar feadh dhá bhliain (2021-2022).
Réamhstair na hAstráile
Tugtar réamhstair na hAstráile ar an tréimhse idir teacht na gcéad daoine (rud a tharla 40,000 bliain ó shin nó os a chionn) agus teacht na nEorpach i dtús an 17ú haois.
thumb|right|200px|Íomhá ar charraig ag Ubirr i bPáirc Náisiúnta Kakadu
Na Chéad Daoine
thumb|An fásra mar a bhí agus na hoighearshruthanna i mbuaic a réime. thumb|left|Tréimhse dheireanach an oighir, de réir eolais a fuarthas ón Antartaice agus ón nGraonlainn
San oighearaois dheireanach (oighearshruthú Würm) bhí leibhéal na farraige i bhfad níos airde ná mar atá sé anois, agus ba chuid den ilchríoch chéanna iad an Astráil, Tíomór agus an Nua-Ghuine, ilchríoch a dtugtar Sahul anois uirthi. Meastar go bhféadfadh gasraí turas gearr a chur díobh thar farraige ó oileáin na hIndinéise chun Sahul agus spré tríd an Astráil. Tháinig na seandálaithe ar rian áitreabh cois Abhainn na nEalaí san Astráil Thiar, agus iad tuairim is 40,000 bliain d'aois. Ba iad na hiarsmaí daonna is sine a fuarthas san Astráil cnámha fir a cuireadh le hais seanlocha (Loch Mungo) i New South Wales timpeall 40,000 bliain ó shin. Ach deir lucht éigin taighde go bhféadfadh sinsir na mBundúchasach teacht chomh fada siar le 125,000 bliain ó shin.
Dealraíonn sé gur bhain daoine amach an Tasmáin tuairim is 30,000 bliain ó shin, nuair ab fhéidir dul ann thar tír. Tá cosúlacht fós idir plandaí agus ainmhithe éigin san Astráil, sa Nua-Ghuine agus sna oileán Indinéiseacha is gaire don Astráil.
I dtraidisiún na mBundúchasach thosaigh stair na tíre le bunú an Reachta Shinseartha (Dreaming an Bhéarla), nuair a nocht daoine, ainmhithe agus geomoirfeolaíocht na tíre. Tréimhse í a d'athnuaití (agus a athnuaitear fós in áiteanna áirithe) trí na deasghnátha. Tháinig scéalta nua isteach - ionsaí na Seapánach ar chathair Darwin sa bhliain 1942, teacht an Chaptaein Cook, eachtraí an ropaire Ned Kelly - agus rinneadh cuid den mhiotas dúchasach iad.
Loch Mungo
right|thumb|300px|Trá Loch Mungo. Tá Loch Mungo ar cheann de Lochanna Willandra in iarthar New South Wales. Sraith seanlochanna iad siúd atá tirim ar fad anois, ach idir 45,000 agus 26,000 bliain ó shin bhí siad lán d’uisce agus daoine ina gcónaí ann. Fuarthas teallaigh ann agus oighinn ar réitíodh ainmhithe iontu le clocha teo nó le cnapáin theo chré, díreach mar a bhí á dhéanamh sa 19ú haois. Sa bhliain 1968 fuarthas cnámharlach mná in aice le Loch Mungo: geitire de bhean sheang. Rinne a muintir a corp a dhó agus a cnámha a bhriseadh, ócar a spré orthu agus an t-iomlán a adhlacadh i log éadomhain timpeall 40,000 bliain ó shin. Seo an sampla is luaithe den chreimeadh ar domhan, agus tuigeadh as an adhlacadh seo go raibh tuiscint ar dheasghnátha ag na daoine úd, in éineacht le ciall don áilleacht, meas ar na mairbh agus meas ar mhná. Sa bhliain 1974 thángthas ar chnámharlach fir sheang a cuireadh timpeall 30,000 bliain ó shin, agus dath an ócair ar an uaigh go léir. Léargas eile é seo ar leanúnachas cultúrtha i bhfianaise nósanna na mBundúchasach sa 19ú haois.
Fuarthas foireann uirlisí sa láithreán. Bhí roinnt bheag uirlisí cnáimhe ann, rudaí bioraithe a bhí níos giorra ná deich gceintiméadar ar fad. (B’fhéidir iad a úsáid mar mheanaí, mar shnáthaidí nó mar bhioráin.) Ba mhó go mór an méid uirlisí cloiche: scoiltirí móra a d’fhéadfaí a úsáid mar thuanna, agus scealpaí beaga géara a mbaintí feidhm astu i gcomhair saoirseachta – scríobadh, sábhadóireacht nó greanadh. Seo bunsampla de thraidisiún chnapuirlisí agus scríobairí na hAstráile: cnapanna mór cloiche, scríobairí droimarda agus clocha géara cuasacha eangacha. Nuair a thriomaigh na lochanna timpeall 15,000 bliain ó shin, thosaigh na daoine ag úsáid brónna móra cothroma chun síolta féir a mheilt. Fuarthas brónna gaineamhchloiche ar dhumhcha a bhí idir 13,000 agus 15,000 bliain d’aois.
An Dream Urrúnta
Fuarthas fianaise go raibh dhá chineál dreamanna le fáil san Astráil fadó: dream seang den saghas a luaitear thuas, agus dream urrúnta. Sa bhliain 1886 fuarthas cloigeann Talgai istigh i mbruach murlaigh in oirthear Queensland – cloigeann iontach urrúnta. Fuarthas na hiarsmaí ab iontaí, áfach, i Riasc Kow i dtuaisceart Victoria. Faoin mbliain 1972 bhí daichead cnámharlach nó os a chionn faighte ann, idir mhná, fhir, pháistí agus leanaí, agus baint acu leis an bPléisticéineach, idir 15,000 agus 9,000 bliain ó shin. Adhlacadh iad ar a lán slite (mar a rinneadh as 19ú haois féin): cuid acu sínte, cuid acu gróigthe, cuid acu agus na glúine tarraingthe aníos; iad leagtha ar shlat a ndroma nó ar a dtaobh clé. Creimeadh duine amháin ar a laghad. Cuma sheanghnéitheach a bhí ar na daoine seo. Cloigeann fada a bhí orthu agus ba thiubh í an chnámh; aghaidh leathan, malaí starracha, éadan clárach agus gialla móra. Bhí fiacla na ndaoine fásta an-chaite, b’fhéidir de bharr grean bró. Bhí roinnt earraí uaighe ann, ar nós sliogán, fiacla marsúipiach agus déantúsáin ghrianchloiche, agus bhí ócar spréite ar na coirp. Beagnach 5,000 ciliméadar ó Riasc Kow, in iarthuaisceart na hAstráile Thiar, thángthas ar cloigeann an-urrúnta in aice le Cossack, rud a chuireann in iúl go raibh an dream urrúnta scaipthe ar fud na tíre. Fear timpeall daichead bliain d’aois a bhí ann, agus chaill sé a fhiacail uachtarach tosaigh deisil tamall maith roimh a bhás, rud a tharla, is dócha, de bharr deasghnáth ionadachta.
Timpeallacht
Meastar gur bhain na chéad sealgairí san Astráil feidhm as an dóiteán chun ainmhithe a ruaigeadh nó lena mealladh le féar úr, agus chun bealach réidh a dhéanamh sna dlúthchoillte. Tanaíodh na coillte agus rinneadh páirceanna, agus ba iad na crainn agus na plandaí ba mhó a tháinig slán na cinn a bhí díonach ar thine - crainn eocalaipe, crainn acaicia agus plandaí láidre. Rud eile ar fad a bhí i ndán do na hainmhithe ollmhóra a bhí ann: d'imigh siadsan in éag gan mhoill, agus níor thaise do mhórán ainmhithe beaga é. Díothaíodh seasca cineál de veirteabraigh, go háirithe na dipreatadain (sineacha féariteacha a raibh toirt dobhareich iontu), cineálacha éigin éan, cangarúnna móra agus feoilitigh ina measc, saghas laghairte a bhí os cionn cúig mhéadar ar fad, agus turtair a bhí chomh mór le gluaisteán beag.
Ní fios go cruinn céard ba chionsiocair leis an díothú: d'fhéadfadh an dóiteán, an tseilg, athrú aeráide nó na rudaí sin uile a bheith i gceist, ach meastar go raibh baint ag an scéal le teacht na ndaoine, ar shlí amháin nó ar shlí eile. Nuair nach raibh féaritigh mhóra ann chun an fásra a thanú agus cothú na hithreach a athchúrsaíl trína gcuid caca, creimeadh an chré níos luaithe agus d'éirigh an tine níos díobhálaí. D'athraigh dreach na tíre gan mhoill dá bharr.
Is fada díospóireacht ann faoi na dreamanna ar eascair na Bundúchasaigh astu. Tá iarsmaí de dhá dhream ann - cleithirí seanga grástúla agus cliobairí cnámh-mhóra - agus iad ag maireachtáil in aice le chéile le tamall fada. Is léir óna gcuid iarsmaí go raibh na tréithe céanna cultúrtha ag an dá dhream seo, tríd is tríd, ach ní féidir a rá go cinnte cé acu cineál ba thúisce a bhain amach an Astráil ná conas a scaip siad - trasna na tíre nó timpeall an chósta. Meastar gur tharla imeascadh eatarthu ag pointe éigin.
Athrach Aeráide
Idir 18,000 agus 15,000 RC d'éirigh an tír níos tirime, agus bhí an aeráid níos fuaire ná mar atá sí inniu. I ngar do 13,000 RC, i ndeireadh an Phléisticéinigh, bháigh an fharraige an caol talún a bhí ina nasc leis na hoileáin thuaidh, an caol a nasc Oileán na gCangurúnna agus an ilchríoch le chéile agus an machaire a cheangail an Tasmáin de Stát Victoria, mar atá sé anois. Ba thobann an rud é deireadh na hoighearaoise, agus d'fhág sé a lorg ar scéalta na mBundúchasach - na tonnta móra ag teacht go tréan.
D'fhág an deighilt seo na Bundúchasaigh scoite amach: i ngar do 11,000 bliain ó shin stad daoine de chónaí ar Oileán na gCangurúnna agus ar na hoileáin bheaga i gCaolas Bass.
Tá eolas teangeolaíoch agus géiniteach ann a chuireann in iúl go raibh teagmháil ar feadh i bhfad idir Bundúchasaigh an Tuaiscirt agus daoine Astrainéiseacha na Nua-Ghuine agus na n-oileán atá ina timpeall. Cúrsaí trádála a bhí i gceist; bhí pobal Astrainéiseach le fáil ar chósta thuaidh na hAstráile ar feadh tamall gearr agus pobal Bundúchasach san oileánra Indinéiseach.
Cultúr agus Teicnící
Timpeall 5,000 bliain ó shin thosaigh an aeráid ag dul i bhfeabhas. Bhí an teocht ag ardú agus breis báistí ann. Faoin am sin bhí cultúr casta ag na Bundúchasaigh, agus mhalartaíodh na treibheanna amhráin, rincí, ornáidí agus déantúsáin trí ghréasán trádála a bhí le fáil ar fud na tíre. Bhí an bunús céanna le spioradáltacht na dtreibheanna go léir. Bhain deasghnátha ar leith le cailíní agus ógánaigh a ghlacadh isteach sna mná agus sna fir. Bhí dianrialacha ag baint le hiompar na ndaoine i measc a muintire, agus rinneadh dhá leath den ghaol, sa mhéid nárbh fhéidir le daoine de leath amháin cleamhnas a dhéanamh ach le daoine áirithe den leath eile - córas atá i bhfeidhm fós sna háiteanna a bhfuil na sean-nósanna ar marthain. Dealraíonn sé nach bhfuil baint ag teangacha na hAstráile le teangacha i dtíortha eile. Sa chuid dheireanach den 18ú haois bhí idir 350 agus 750 treibh ann, agus an oiread céanna teangacha agus canúintí ann. Tugtar Pama-Nyungan ar na teangacha a bhaineann leis an gcuid is mó den tír; ach i dtuaisceart na tíre tá teangacha nach bhfuil gaol acu lena chéile ná leis na teangacha Pama-Nyungan, más fíor. Deir teangeolaithe éigin gur féidir an coibhneas atá idir teangacha Pama-Nyungan a dhéanamh amach; deir teangeolaithe eile go mb’fhéidir nach bhfuil iontu ach teangacha difriúla atá ag dul i bhfeidhm ar a chéile leis na mílte bliain. Ag seanóirí na treibhe a bhí an chumhacht, agus réitítí aighneas de réir dlí casta áitiúil. Is annamh a bheadh cogadh mór ann, cé gur mhinic comhrac áitiúil ann - difríocht a bhain, gan amhras, le ceangal pósta nó fola a bheith idir daoine.
Bran (iasc)
Is éard is bran ann ná iasc fionnuisce le colainn ramhar a fhaightear in aibhneacha socra is locha ar thalamh íseal i dtuaisceart na hEorpa. Suas le 60 cm ar fhad.
Kevin Magnussen
Is tiománaí Danmhargach de chuid Fhoirmle a hAon é Kevin Jan Magnussen (Gaeilge: Caoimhín Mac Mághnais). Tugtar K-Mag air mar leasainm. Rugadh i Roskilde, An Danmhairg é ar 5 Deireadh Fómhair 1992. I 2022, ghlac sé páirt i gCraobh Dhomhanda Foirmle a hAon leis an bhfoireann Hass. Thiomáin sé le McLaren agus Renault roimhe sin.
Réamhstair na hAstráile
Cultúr agus Teicnící
Is iomaí modh nua agus uirlis úr a tháinig i dtreis ar feadh an trí mhíle bliain roimh theacht na nEorpach. Baineadh feidhm as grianchloch chun uirlisí a dhéanamh agus iad snoite go greanta. Tógadh gaistí casta éisc agus saothraíodh plandaí éigin d’aonghnó in oirdheisceart na tíre.
Meastar go raibh timpeall leathmhilliún Bundúchasach ann sa bhliain 1788, nuair a bunaíodh an chéad choilíneacht (déarfadh scoláirí éigin go raibh milliún ann). Bhí siad roinnte ina mionphobail, agus iad difriúil le chéile i gcúrsaí teanga agus cultúir. Bhí dúchas saibhir acu a tháinig anuas ó ghlúin go glúin i bhfoirm béaloideasa. Bhí tábhacht leis an tseilg, ach ba iad na mná a chnuasaíodh an chuid ba mhó den bhia, agus ba mhinic na daoine ag siúl a bhfearainn féin de réir mar a bheadh bia agus uisce le fáil i séasúir áirithe. Nuair a tháinig na hEorpaigh bhí na mionphobail éagsúla fite fuaite ina gceantair féin ó thaobh an chothaithe agus na spioradáltachta de, agus lonnú measartha buan déanta acu sna háiteanna ba thorthúla.
Is míchothrom an t-eolas atá againn ar éagsúlacht agus ar shaibhreas na gcultúr Bundúchasach. Mar a tharla i Meiriceá, mharaigh na galracha nua mórán acu sula bhfaca a bhformhór Eorpach ar chor ar bith. Mharaigh an bholgach suas le 90% de na Darug (na chéad Bhundúchasaigh ar casadh na coilínigh orthu) i gceann trí bliana. thumb|right|200px|Na [[Gweagal ag bualadh leis an gCaptaen James Cook agus lena fhoireann sa bhliain 1788 ar dhumhcha Chronulla, leithinis Kurnell, New South Wales]]
Teagmhálacha le hEachtrannaigh
Is minic a thug eachtrannaigh cuairt ar na Bundúchasaigh a bhí ina gcónaí ar chósta thuaidh na tíre (Kimberley, Arnhem, Murascaille Carpentaria, Rinn York) ar feadh na mílte bliain. Is iomaí oileán a bhí le fáil lastuaidh den Astráil agus cultúr Méilinéiseach mara faoi réim ann; b’fhurasta do na báid an ilchríoch a bhaint amach. Bhí iascairí Indinéiseacha (Bajini) ag marú éisc feadh an chósta thuaidh leis na mílte bliain; thagadh ceannaithe de chuid Sulawesi ó thús an 17ú haois ar a laghad le haghaidh bêche de mer, iasc gan chnámh droma a dhíoltaí leis na Sínigh.
Tá rian na dteagmhálacha seo le feiceáil in ealaín na mBundúchasach, sna curacha, in úsáid an tobac, san fhoclóir agus sa phósadh; tá daoine san Indinéis a bhfuil gaolta acu i measc Bhundúchasaigh an Tuaiscirt.
Kevin Magnussen
Saol pearsanta
Is mac le Jan Magnussen é. Phós sé Louise Gjørup in 2019. Tá iníon amháin acu.
Dún Ailinne
Is suíomh seandálaíochta suite i gContae Chill Dara é Dún Ailinne.
Blaengwrach
51.7364°N, -3.6379°W
Icarus Falls
Is é Icarus Falls an dara halbam ón bpopcheoltóir Sasanach Zayn. Bhí sé scaoilte é ar an 14 Nollaig, 2018.
Blaengwrach
Baile i Castell-nedd Port Talbot, an Bhreatain Bheag, is ea Blaengwrach, 42.8 km ó Caerdydd agus 244 ó Londain. Tá daonra 1117 ann, agus tá 162 (14.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Polaicíotaemacht
An iomarca ceall dearg sa bhfuil ag imshruthú sa cholainn. Tarlaíonn sé mar thoradh ar uireasa ocsaigine is duine ina chónaí ag airde an-ard mar a bhfuil tiúchan laghdaithe ocsaigine san atmaisféar, agus go hannamh mar ghalar spontáineach a bhaineann le leoicéime.
Wavertree
Is ceantar suite i Learpholl é Wavertree.
An Bheithigh, Contae Mhaigh Eo (Dún Fhíne)
Is baile fearainn í an Bheithigh. Tá sé suite i bparóiste Dhún Fhíne i gContae Mhaigh Eo.
Cairpre mac Laidcnén
Rí Uí Chinnsealaigh na Laigean Theas ba ea Cairbre mac Laoghchinn (Sean-Ghaeilge Cairpre mac Laidcnén (bás 793). Ba bhall é de Shíol Chormaic, atá go háirithe ceannairí Uí Dhróna (Uí Dhróna Thoir/Thiar mar atá inniu ann).  Crannmhaol Anbholg (bás 655), a shean-sin-seanathair, ba ea a shinsear deireanach a bhí ina rí.  Donngal mac Laidcnén (bás 761) and Dub Calgaid mac Laidcnén (bás 769), iar-ríthe beirt, ba ea a dheartháireacha.  Bhí sé i réim ón mbliain 778 go dtí 793.
Sa bhliain 780, tharla cogadh idir na Laigin agus an Ardrí, Dunchadh na Mí. Thug Cairbre tacaíocht do rí na Laigean, Ruairí mac Faoláin (bás 785) Uí Dhúnlainge, ach cloíodh iad ag Cath Óchtar Ocha (ag Cill Choca, gar de Chill Dara). Cuireadh Donnchadh ar a dtóir agus scrios agus dhóigh sé a gcuid tailte agus eaglaisí. Tá naisc idir an cath seo agus suíomh gar de Cheanannas agus d'fhéadfadh é gur ionsaí na Laigean a theip a bhí i gceist.
Sa bhliain 782, is amhlaidh gur thug Cairbre a chur tacaíochta do Bhran Ardcheann mac Muireadaigh (bás 795) agus é ag éileamh coróin na Laighean in éadan Ruairí. Cloíodh agus gabhadh Bran ag Cath an Churraigh (gar de Chill Dara). Maraíodh deartháir Chairbre, Dubh Dhá Chríoch, ag tríd ar son Bhrain.
Domhnach Mór, Contae Chill Dara
Is mainistir suite i gContae Chill Dara é Domhnach Mór.
Cáin
mion|dioscaí mótarchánacha in Éirinn Airgead a ghearrann an rialtas ar dhaoine le híoc as seirbhísí poiblí is ea cáin.
Rosalind Russell
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Catherine Rosalind Russell (4 Meitheamh, 1907 – 28 Samhain, 1976). Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr sna gradaim Golden Globe i 1947 agus i 1948 agus an gradam Ban-aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma i 1959.
Homerazzi
Craoladh an séú heipeasóid déag, "Homerazzi", den ochtú sraith déag The Simpsons ar an 25 Márta 2007. Scríobh J. Stewart Burns an eipeasóid seo. D'fhéach 6.91 milliún duine ar an eipeasóid.
Polaigéin
Géin le hiarmhairt éadrom, a fheidhmíonn i gcomhar le cuid mhaith géinte eile. Feictear athruithe i dtréithe de dhá chineál, athruithe scoite nuair a thiteann an tréith go soiléir i rang amháin nó eile (mar shampla, grúpaí fola A nó O) agus athruithe cainníochtúla nuair a bhíonn an tomhas de réir scála leanúnaigh gan ranganna scoite (mar shampla, airde). Bíonn tréithe cosúil leis an gceann deireanach seo faoi rialú polaigéinte.
Bran (arbhar)
deas|250px|thumb|Bran An cumhdach cosanta timpeall ar shíol arbhair. Mar gheall ar a thoilleadh mór snáithíní, tá sé ag éirí níos coitianta mar chomhábhar i mbianna daoine. Timpeall 12% den síol.
Comhairle Contae Chill Dara
Is comhairle i gContae Chill Dara í Comhairle Contae Chill Dara.
Falrais Huntington
Neamhord meathlú inchinne a fhaightear le hoidhreacht. Tagann sí chun tosaigh go luath i mbeatha fhásta an duine mar néaltrú a fhásann go mall, agus gluaiseachtaí neamhshrianta preabacha nó lúbarnaíl mhall. Níl aon leigheas air. Ainmníodh í as an lia Meiriceánach George Sumner Huntington (1850-1916).
Bodedern
53.2921°N, -4.5019°W
Baile i Ynys Môn, an Bhreatain Bheag, is ea Bodedern, 220.7 km ó Caerdydd agus 357 ó Londain. Tá daonra 1016 ann, agus tá 718 (70.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Bodelwyddan
53.2685°N, -3.5044°W
Baile i Sir Ddinbych, an Bhreatain Bheag, is ea Bodelwyddan, 200.1 km ó Caerdydd agus 301 ó Londain. Tá daonra 2064 ann, agus tá 369 (17.9%) in ann Breatnais a labhairt.
Hurdaí-gurdaí
Téaduirlis boghaithe ceoil, in úsáid ón Meánaois, ag ceoltóirí tíre go háirithe. Casann an seinnteoir cos a chasann roth adhmaid a bhíonn clúdaithe le roisín. Fuaimníonn an roth roinnt sreanga dois tionlacain. Seinntear na séiseanna ar mhéarchlár simplí leis an lámh eile.
Walton, Learpholl
Is ceantar suite i Learpholl é Walton.
Stair
Cé gur cuid de chathair Learphoill é Walton anois, ba bhaile ar leith é go dtí gur tháinig borradh mór faoin chathair sa 19ú haois.
Bhí Walton luaite sa Domesday Book, suirbhé a rinne Uilliam Concaire fiche bliain tar éis ionradh na Normannach sa bhliain 1066. Níl trácht ar bith ar Learpholl sa leabhar sin, mar nach raibh tábhacht ag baint leis ag an am sin.
Thug an Rí Henry II Eastát Walton do Gilbert de Walton, duine de na daoine ab ansa leis, sa 12ú haois. Bhí mac Gilbert, Richard, ina chara mór de chuid mhac Henry II, John (a bhí ina rí ón bhliain 1199). Déagóir ainrianta ab ea John; agus é ocht mbliana déag d’aois, chuir Henry II go Éirinn é le troid in aghaidh na nGael. D’fhág sé sa bhliain 1185 in éineacht le Richard de Walton. thumb|Walton|clé
Foirmeacht Uí Mhuireasáin
thumb|right|250px|Radharc den fhoirmeacht. Seicheamh sainiúil is ea Foirmeacht Uí Mhuireasáin (Béarla Morrison Formation) de charraigeacha dríodair an Iúrasaigh Uachtaraigh, le fáil in iarthair na Stát Aontaithe, áit ina bhfuarathas an chuid is mó foinsí torthúla d'iontaisí dineasár i Meiriceá Thuaidh. Tá sé comhdhéanta de láibchloch, ghaineamhchloch, shioltachloch, agus aolchloch, agus tá sé fionnliath, glasliath, nó dearg. Bíonn an chuid is mó de na hiontaisí ar fáil sna gaineamhchlocha uochtaracha, iarsmaí na n-aibhneacha agus na dtuilemhánna de chuid na Tréimhse Iurasach.
Reginald Dunne
Ball den IRA i Londain ab ea Reginald William Dunne (Meitheamh 1898 – 10 Lúnasa 1922).
Ar 22 Meitheamh 1922, scaoil Dunne (in éineacht lena chomhghleacaí Joseph O'Sullivan ) marbh an Marascail Machaire. Sir Henry Wilson, ar leac a dhorais féin i lár Londain. Bhí Wilson ina chomhairleoir slándála do Phríomh-Aire Tuaisceart Éireann, James Craig ag an am céanna. Mar thoradh, chuir Rialtas na Breataine brú ar an gCoileánach ionsaí a dhéanamh ar na Ceithre Cúirteanna.
Cé gur cháin Art Ó Gríofa an beart ba léir ón triail a cuireadh ar Reginald Dunne agus Joseph O’Sullivan go gairid ina dhiaidh sin gur bhain siad beirt le ‘G.H.Q..
Maidir le taisí Dunne agus O’Sullivan a thabhairt abhaile, sa bhliain 1967, ba chuid é sin de bheartas Harold Wilson vótaí a mhealladh ó Éireannaigh thall trí bhá a léiriú lena gcúram.
2 Aibreán
Is é an 2 Aibreán an 92ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 93ú lá i mbliain bhisigh. Tá 273 lá fágtha sa bhliain.
Cattedown
Is ceantar suite i bPlymouth é Cattedown.
An Chanáil Ríoga
Is canáil 145km suite idir Cathair Bhaile Átha Cliath agus An Longfort í an Chanáil Ríoga. Tógadh é idir 1790 agus 1817. Tá sé loc canála is daichead ag an gcanáil.
Stair
Rinne Thomas Williams agus John Cooley suirbhé sa bhliain 1755. Bhí sé ar intinn acu slí oiriúnach le haghaidh uiscebhealach saorga a bhunú ó Bhaile Átha Cliath go dtí an Longfort. Ar dtús, bheartaigh siad sraith abhainn agus lochanna a úsáid, An Bhóinn, Abhainn Dubh, An Daoil, Abhainn Buí, An Chamlinn, An Eithne agus Loch Dairbhreach san áireamh. Bhí stiúrthóir comhlachta míshásta ag iarraidh canáil a thogadh ó Bhaile Átha Cliath go dtí Tearmann Bearaigh, ar an tSionainn. Mhair an tógáil ar feadh 27 bliain. Chosain sé £1,421,954 in iomlán, rud nach rabhthas ag dúil leis. Bhí fadhbanna ag an tionscadal ; d'imigh Comhlacht an Chanáil Ríoga bancbhriste sa bhliain 1794. D'éiligh Diúc Laighean go bhféadfadh siad an canáil a thógáil trí Mhaigh Nuad. Chuaigh na tógálaithe ar mhalairt slí agus cruthaíodh "suncáil domhain" idir Baile Bhlainséir agus Cluain Saileach. Ina theannta sin, tógadh an Uiscerian Abhainn na Rí, i Léim an Bhradáin.
Faoi na 1830í, d'iompair an canáil 80,000 tonna lastais agus 40,000 paisinéirí in aghaidh na bliana.
Chaomhnaigh 8 ngníomhaireacht i ndiaidh a chéile an canáil ar feadh níos mó ná 200 bliain.
Shiúil William Rowan Hamilton cois na canála lena bhean chéile sa bhliain 1843. Fhorbair sé foirmle mhatamaitice le haghaidh Ceathairnín, agus ghrean sé an chéad smaoineamh a bhí aige i gcloch. Tharlaigh sé sin ag Droichead Broome. Nocht Éamonn de Valera plaic chuimhneacháin ina onóir sa bhliain 1958. Eagraíonn siúlóid Hamilton gach bliain ó 1989 ar aghaidh.
Bhí borradh beag sa chanáil, nuair a bhí an Dara Cogadh Domhanda ar siúl. Tháinig na capaill agus báirsí ar ais chuig an gcanáil. Tháinig CIÉ i gceannas ar an gcanáil sa bhliain 1944. Mhéadaigh trácht ar bhóithre agus trácht iarnróid. Mar sin, chuaigh an canáil as feidhm. Sa bhliain 1974, chruthaigh oibrithe deonacha ón gCumann Uiscebhealaigh Intíre na hÉireann an Grúpa Taitneamhachta na Canálach Ríoga an canáil a shábháil. Tháinig Uiscebhealaí Éireann i gceannas ar an gcanáil sa bhliain 2000. Athosclaíodh an canáil sa bhliain 2010.
Gloria Swanson
Ba bhan-aisteoir agus amhránaí Meiriceánach í Gloria May Josephine Swanson (27 Márta, 1899 – 4 Aibreán, 1983).
Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir Is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1951. Ainmníodh í don ngradam Ban-aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy i 1929 agus i 1930.
Barr Rúscaí
Is sráidbhaile é Barr Rúscaí. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Branchiopoda
Rang crústach uisciúil a fhaightear den chuid is mó in uiscí intíre, ó fhionnuisce go dtí uisce an-salannda, agus ó am go chéile sa bhfarraige. Feidhmíonn na géaga ar an gcabhail, atá cosúil le duilleoga, mar ghaireas chun bia a bhailiú is mar gheolbhaigh. Timpeall 820 speiceas ar eolas, agus cuimsíonn siad ribí róibéis torbáin, ribí róibéis siógacha, ribí róibéis brealláin, is dreancaidí uisce.
Bodfari
53.2196°N, -3.3596°W
Baile i Sir Ddinbych, an Bhreatain Bheag, is ea Bodfari, 193.8 km ó Caerdydd agus 291 ó Londain. Tá daonra 314 ann, agus tá 68 (21.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Marge Gamer
Craoladh an seachtú heipeasóid déag, "Marge Gamer", den ochtú sraith déag The Simpsons ar an 22 Aibreán 2007. Scríobh J. Stewart Burns an eipeasóid seo. D'fhéach 6.40 milliún duine ar an eipeasóid.
Comhaontú an Smithsonian
mion|[[Smithsonian Institution|Institiúid Smithsonian]] Síníodh Comhaontú an Smithsonian san Institiúid Smithsonian i Washington D.C. i mí na Nollag 1971. Athbhreithniú ar chóras Bretton Woods a bhí ann. Tháinig an comhaontú díreach roimh chliseadh chóras Bretton Woods um ghaolmhaireachtaí airgeadaíochta idirnáisiúnta.
Polaihéadrán
Sa mhatamaitic, is éard is polaihéadrán ann ná solad atá cuimsithe le dromchlaí plánacha amháin. Is féidir a chruthú nach bhfuil ach 5 pholaihéadrán rialta, cuimsithe ag polagáin rialta iomchuí. An-tábhachtach i gcriostalghrafaíocht is mianreolaíocht.
June Allyson
Ba bhan-aisteoir agus amhránaí Meiriceánach í June Allyson (21 Meitheamh 1917 – 8 Iúil 2006). Bhuaigh sí an gradam Ban-aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1952.
Cellach Tosach mac Donngaile
Rí Uí Chinnsealaigh na Laigean Theas ba ea Ceallach Tosach mac Donnghaile (Sean-Ghaeilge Cellach Tosach mac Donngaile (bás 809). Ba bhall é de Shíol Chormaic, atá go háirithe ceannairí Uí Dhróna (Uí Dhróna Thoir/Thiar mar atá inniu ann).  Donnghal mac Laoghchinn (died 761) ba ea a athair agus tháinig sé i gcomharbacht ar a uncail, Cairbre mac Laoghchinn (died 793).  Bhí sé i réim ón mbliain 793 go dtí 809.
Compton, Plymouth
Is ceantar suite i bPlymouth é Compton.
Bernburg
Stair
Taifeadadh Bernburg don chéad uair sa bhliain 1138 mar Berneburch san Annalista Saxo agus an Magdeburger Annalen agus bhí sé faoi thionchar na heaglaise le blianta fada. Bhí an séipéal i Waldau, a bhí ina bhaile ar leith go dtí 1871, le feiceáil i gcáipéis i 964. Tógadh Mainistir agus teach príobháideach anseo sa 10ú hAois, chomh maith le séipéil agus mainistreacha eile ar fud an cheantair timpeall an bhaile. Tógadh mainistir eile sa bhliain 1326 atá ina ospidéal inniu freisin. Bhí an trádáil an-tábhachtach ar fud na Meánaoise agus leis sin rinneadh forbairt mhór ar an mbaile: tógadh muilte sa bhliain 1219 agus droichead sa bhliain 1239, a athnuadh sa 20ú hAois: fuair an baile a chearta sa bhliain 1278, rud a chuir feabhas ar gheilleagar an réigiún. Ghlac Bernburg leis an Reifirméisean i 1526. Bhí sraith chúiseamh in aghaidh cailleach idir 1555 agus 1664, lena n-áirítear Barbara Meyhe, bean chéile an an phropaist, sna blianta 1617 - 1619. Bhí sé ina phríomhchathair ar Dhiúcacht Anhalt-Bernburg ó 1603 go dtí 1863 nuair a fuair an diúc deireanach bás gan leanaí. d'ionsaigh fórsaí bradach na Danmhairge faoi Heinrich von Holk an baile sa bhliain 1630 agus rinneadh damáiste dona don chathair. Fuair go leor daoine bás ón bPlá i rith an 17ú hAois. Ina theannta sin, rinne tine dochar mór don seanbhaile i 1697. Sa bhliain 1745 a tógadh an chéad Innealra Teicstíle i Bernberg. Bhí an baile faoi thionchar na bhFrancach idir 1807 agus 1813, le linn Cónaidhm na Réine. Tháinig an t-iarnród i 1846 agus tógadh droichead cruach i 1891. Bhunaigh na Naitsithe ionad maraithe taobh istigh de sanatorium an bhaile ar a dtugtar NS-Tötungsanstalt Bernburg agus cuireadh thart ar 14,000 duine breoite agus faoi mhíchumas chun báis sna seomraí gáis idir 1940 agus 1943.
Joseph O'Sullivan
Ball den IRA i Londain ab ea Joseph O'Sullivan (25 Eanáir 1897 – 10 Lúnasa 1922).
Ar 22 Meitheamh 1922, scaoil O'Sullivan (in éineacht lena chomhghleacaí Reginald Dunne) marbh an Marascail Machaire. Sir Henry Wilson, ar leac a dhorais féin i lár Londain. Bhí Wilson ina chomhairleoir slándála do Phríomh-Aire Tuaisceart Éireann, James Craig ag an am céanna. Mar thoradh, chuir Rialtas na Breataine brú ar an gCoileánach ionsaí a dhéanamh ar na Ceithre Cúirteanna.
Cé gur cháin Art Ó Gríofa an beart ba léir ón triail a cuireadh ar Reginald Dunne agus Joseph O’Sullivan go gairid ina dhiaidh sin gur bhain siad beirt le ‘G.H.Q..
clé|mion|[[Reginald Dunne]] Crochadh Joseph O'Sullivan, in éineacht le Reginald Dunne, ar 10 Lúnasa 1922.
Maidir le taisí O’Sullivan agus Dunne a thabhairt abhaile, sa bhliain 1967, ba chuid é sin de bheartas Harold Wilson vótaí a mhealladh ó Éireannaigh thall trí bhá a léiriú lena gcúram.
Huscaí
thumb|240px|Huscaí Madra baile, ceann de na póir a úsáidtear go traidisiúnta san Artach mar ainmhí iompair is tarraingthe, chun carranna sleamhnáin a tharraingt go háirithe. An cholainn cumasach, le fionnadh tiubh déchisealach inslithe. Luaitear mar mhadra an Eiscimigh é freisin.
Bodffordd
53.2648°N, -4.3579°W
Baile i Ynys Môn, an Bhreatain Bheag, is ea Bodffordd, 214 km ó Caerdydd agus 347 ó Londain. Tá daonra 938 ann, agus tá 680 (72.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Baile Mhic Con Leitreach
Is sráidbhaile é Baile Mhic Con Leitreach. Tá sé suite i dTír Amhlaidh, i dtuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
An Péintéir
Tá an Péintéir ar cheann de na réaltbhuíonta miona atá le feiceáil ar an leathsféar neamhaí theas. An tAb Nicolas Louis de Lacaille a chruthaigh sna blianta 1751-52 é. Tá an réaltbhuíon bheag dhoiléir seo suite idir an réalta an-soiléir darb ainm Canopus agus Scamall Mór Magellan.
Tugtar Pictor mar ainm Laidine ar an réaltbhuíon seo, rud a chiallaíonn "péinteir".
Stair
Ba é an réalteolaí Francach an tAb Nicolas Louis de Lacaille a chruthaigh réaltbhuíon an Phéintéara. Chaith Lacaille na blianta 1751 agus 1752 san Afraic Theas agus é ag clárú réaltaí an leathsféir theas. Bhí beagnach 10,000 réalta agus 42 réada domhainspéire ar an léarscáil neamhaí a rinne sé ag an am sin. Tháinig amach an chéad eagrán sa bhliain 1756 ach ní raibh ann ach plánaisféar agus é sa teanga Fraincise. Níor foilsíodh an chatalóg iomlán agus eagrán deifnídeach an phlánaisféir go dtí an bhliain 1763, bliain amháin tar éis bhás Lacaille. Coelum Australe Stelliferum an t-ainm a thug Lacaille ar an leabhar seo. San eagrán seo, d'aistrigh sé na hainmneacha ón bhFraincis go dtí an Laidin, agus chuir sé trí réaltbhuíon na Cíle, na Seolta agus Dheireadh na Loinge in áit Argo Navis (nó Le Navire, mar a thug sé air sa chéad eagrán).
Le linn dó a bheith ag cur i gclár na réaltaí theas, chum Lacaille ceithre réaltbhuíon déag chun áiteanna éigin i ndeisceart na spéartha a líonadh nach raibh a lán réaltaí iontu – agus an Péintéir ina measc (féach an bosca thíos). Sa lá atá inniu ann glacann an an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta (ARI) le gach ceann de na réaltbhuíonta sin; agus glactar freisin leis na trí réaltbhuíon a rinne Lacaille as an Long.
Le Chevalet et la Palette ("an Tacas agus an Pailéad") an t-ainm Fraincise a thug Lacaille ar an réaltbhuíon seo ar dtús. Equuleus Pictorius ("Tacas an Phéintéara") an t-ainm Laidine a tugadh uirthi ar an bplánaisféar a tháinig amach sa bhliain 1763. Sa bhliain 1801, ar an léarscáil neamhaí Uranographa de chuid an réalteolaí Ghearmánaigh Johann Bode, tugadh Pluteum Pictoris ("Ceardlann an Phéintéara") mar ainm Laidine ar an réaltbhuíon seo. Pictor an t-ainm Laidine a thugtar uirthi sa lá atá inniu ann.
I measc na n-ainmneacha éagsúla eile a tugadh ar an réaltbhuíon seo ó thráth go chéile, is féidir na cinn seo a leanas a thabhairt faoi deara:
Sagrada Família
Is eaglais chailiúil í an Sagrada Família i mBarcelona a dhréacht Antoni Gaudí. Is é an t-ainm iomlán uirthi ná "Temple Expiatori de la Sagrada Família" nó Teampall cúiteamh an Teaghlaigh Naofa. Tá sí á tógáil fós. Tá an eaglais suite i gceantar an l’Eixample agus is sampla den modernisme Catalónach é. Ní ardeaglais í; is í ardeaglais Santa Eulàlia, óna Méanaoiseanna, ardeaglais Barcelona. Choisric an Pápa Beinidict XVI la Sagrada Familia ar an seachtú lá de mhí na Samhna, 2010 agus d'fhógair gur baisleac a bhí ann. mion|An Eaglais Sagrada Familia i mBarcelona ón taobh istigh Tósaíodh á tógáil sna 1880í, agus rinne Gaudí maoirseacht air. I ndiaidh easaontais idir an príomh-ailtire Francesco del Villar agus an eagraíocht a bhí i gceannas, shann siad Gaudi ar an tionscnamh sa bhliain 1883 agus chrúthaigh sé dearadh iomlán nua. Ag an am sheas an bhaisleac i bpáirc folamh lasmuigh de Barcelona.
An Péintéir
Miotaseolaíocht
Ós rud é nár cruthaíodh réaltbhuíon an Phéintéara go dtí an 18ú haois, níl aon bhaint aici le miotaseolaíocht an tSeansaoil. Lena chois sin, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht leis an réaltbhuíon seo ós rud é gur scoir Lacaille den thraidisiún sin ar dá réir a d'ainmnítí na réaltbhuíonta as carachtair mhiotaseolaíocha; ina áit sin roghnaigh sé go formhór ainmneacha uirlisí a úsáidtear sna heolaíochtaí.
Sagrada Família
D'oibrigh Gaudí ar an eaglais ar feadh 40 bliana, ag chuir a 15 bliana deireanacha san áireamh. Fuair Gaudí bás sa bhliain 1926, lean Domènech Sugranyes ar aghaidh leis an obair go dtí gur tosaíodh Cogadh Cathartha na Spáinne sa bhliain 1935.
mion|left|An Eaglais Sagrada Familia i mBarcelona Scriosadh cuid den fhoirgneamh nach raibh críochnaithe go fóill, samhail Gaudi agus a cheardlann i rith an Chogaidh Chathartha. Tá an dearadh atá in úsáid sa lá atá inniu ann bunaithe ar leagan athchruthaithe de na pleananna a cailleadh agus ar ath-chomhthéacsú nua-aimseartha. Ó 1940 ar aghaidh, bhí Francesc Quintana, Isidre Puig Boada, Lluís Bonet i Gari, agus Francesc Cardoner ag leanúint ar aghaidh leis an obair mar ailtirí. Tá Jordi Bonet i Armengol, an stiúthóir reatha agus mac Lluís Bonet, ag iarraidh úsáid a bhaint as ríomhairí le cabhrú leis an dearadh agus an tógáil óna 1980í ar aghaidh. De réir an nuachtáin El Periódico de Catalunya, thug 2.26 milliún daoine cuairt ar an mbaisleac sa bhliain 2004, de réir cósúlachta is í an áit is mó a dtéann turasóirí sa Spáinn chomh maith leis an Museo del Prado agus Alhambra. Críochnaíodh corp na heaglaise sa lár sa bhliain 2000, ó shin b'é tógáil an aipsis agus boghta na príomhaidhm, chomh maith le struchtúr tacaíocht don príomh túr de Íosa Chríost agus an clós deisceart de corp lárnach na heaglaise a bheidh mar aigeadh an Ghlóir.
Beidh áiteanna sa tearmann mar shiombail do na naoimh, buanna, choir, agus coincheapa neamh reiligiúnach mar shampla réigiún na Spáinne. Táthar ag súil go mbeidh sé chríochnaithe timpeall 2026 cothrom an lae céad bhliain, a bhfuair Gaudi bás, cé go bhfuil easaontas faoi an dáta seo. Ar dtús báire, ceapadh go dtógfadh sé na céadta bliana chun í a thógáil ach, le cabhair ríomhairí, teicneolaíocht agus smaointe nua faoi tógáil tá sé ag dul ar aghaidh níos tápúla.
Crabtree
Is ceantar i bPlymouth in Devon, Sasana, é Crabtree.
Danny Kaye
Ba aisteoir agus damhsóir Meiriceánach é Danny Kaye a rugadh Frederick Austerlitz ar an 18 Eanáir 1911 agus a fuair bás ar an 3 Márta 1987. Bhuaigh sé an gradam Aisteoir Is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1952 agus arís i 1959.
Constantin Brâncuși
Dealbhóir a rugadh i bPestisani na Rómáine ab ea Constantin Brâncuşi (19 Feabhra 1876-16 Márta 1957). Ina shaothar cáiliúil Muză adormită (Bé ina Codladh, 1910) léirigh sé tionchar Rodin air. Réamhshampla ab ea é ar an-chuid snoíodóireachtaí sainiúla ubhchruthacha an-snasta uaidh.
Polaiméiriúchán
Cruthú móilín mhóir, polaiméire, trí móilíní níos lú (monaiméirí) a chuingriú. Is démhéir cuingriú dhá mhonaiméir, agus trímhéir cuingriú 3 cinn. Tugtar olagaiméirí ar pholaiméirí beaga le 3-10 monaiméar iontu. Is féidir gur monaiméirí den chineál céanna na monaiméirí, mar atá i bpoileitiléin, nó gur dhá mhóilín chomhlántacha iad, mar atá i bpolaimíd nó poileistear. Bíonn dhá phríomhshaghas imoibrithe i gceist sa phróiseas: comhdhlúthú ina ndéantar fotháirge, agus suimiú mar nach mbíonn fotháirge. Is féidir go mbeidh 100-10,000 monaiméir comhshnaidhmthe i móilín polaiméire amháin.
Parlaimint na hEorpa
Is í Parlaimint na hEorpa institiúid pharlaiminteach dhírthofa an Aontais Eorpaigh.
The Boys of Bummer
Craoladh "The Boys of Bummer", an t-ochtú heipeasóid déag den ochtú sraith déag de The Simpsons ar an 29 Aibreán 2007. Scríobh Michael Price an eipeasóid. D'fhéach 7.57 milliún duine air.
Parlaimint na hEorpa
Cumhachtaí
Tá trí phríomhchumhacht ag an bParlaimint:
Stair
I mí Meithimh 1979, reáchtáladh toghcháin chun Parlaimint na hEorpa don chéad uair trí vótáil chomhchoiteann dhíreach. Cúpla seachtain níos déanaí, toghadh Simone Veil, Giúdach a tháinig slán as an uileloscadh Naitsíoch. mar uachtarán trí thromlach glan sa dara ballóid.
Bhí Antonio Tajani ina Uachtarán ar an pharlaimint ón mbliain 2017 go dtí 2019. Toghadh Iodálach eile, David Sassoli, ar 3 Iúil 2019 mar Uachtarán.