cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gaston Thorn
Saol
I ndiaidh an chogaidh rinne sé staidéar ar an dlí i bPáras agus Lausanne. Bronnadh dochtúireacht sa dlí air sa bhliain 1955 agus chuaigh sé leis an dlíodóireacht i Lucsamburg. Le linn dó a bheith ina mhac léinn bhí sé ina Uachtararán ar Aontas Náisiúnta na Mac Léinn i Lucsamburg agus ar Chomhdháil Idirnáisiúnta na Mac Léinn.mion|uaimh i Nikloskierfecht|cléBhí sé ina bhall den Pháirtí Daonlathach (liobrálaithe), sa Pharlaimint (ó 1959 ar aghaidh), ina Chathaoirleach ar an bPáirtí (1962-69), ina Aire Gnóthaí Eachtracha agus Trádála Eachtraí (1969-80), ina Aire Eacnamaíochta (1977-80) agus ina Príomh-Aire ó 1974 go 1979.
Taidhleoir
Bhí Thorn ina
Bhí a lán deacrachtaí aige agus é ina Uachtarán ar an gCoimisiún, mar gheall ar an drochbhail a bhí ar chúrsaí eacnamaíochta ag an am agus achrainn idir na Ballstáit.
Tháinig Jacques Delors i gcomharbas air, tréimhse ní b'fhuinniúla le linn dó a bheith sa phost (1985-95).
Fear gnó
Tar éis do Thorn éirí as an gCoimisiún, dhírigh sé ar an ngnó. Bhí sé gníomhach i ngnóthaí idirnáisiúnta agus polaitiúla freisin.
Ryan O'Shaughnessy (EP)
Is é Ryan O'Shaughnessy an chéad cheirnín leathfhada ó Ryan O'Shaughnessy. Scaoileadh é ar an 13 Lúnasa, 2012.
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Dodoma
Is í Dodoma príomhchathair na Tansáine. Is í an tríú chathair is mó sa tír seo í. Rinneadh scéim an phríomhchathair a bhogadh ó Dhárasalám go dtí an chathair seo sa bhliain 1973, agus bhog an tionóil náisiúnta i 1996. D’fhan roinnt de na hoifigí i nDárasalám.
De réir an daonáireamh a bhí déanta i 2002, tá 324,347 duine ina gcónaí sa chathair.
An Tansáin
Tír san Afraic í Poblacht Aontaithe na Tansáine (Svahaílis: Jamhuri ya Muungano wa Tanzania), nó an Tansáin mar a dtugtar uirthi de ghnáth. Tá an tír suite ar chósta thoir mór-roinn na hAfraice in aice leis an tAigéan Indiach, agus tá teorainneacha aici leis an gCéinia, Uganda, Ruanda, an mBurúin, an Saimbia, an Maláiv, le Mósaimbíc agus le Poblacht Dhaonlathach an Chongó.
Tagann ainm na tíre ó Tanganyika, an mhórthír, agus na hoileáin Zanzibar san Aigeán Indiach. Is ball den Chomhlathas Briotanach í fós, cé gur glacadh a neamhspleáchas sa bhliain 1961. D'aontaigh Tanganyika agus na hoileáin Zanzibar le chéile sa bhliain 1964, chun Poblacht Aontaithe Tanganyika agus Zanzibar a chruthú. Athainmníodh í go dtí an teideal nua-aimseartha níos déanaí.
Ba í Dárasalám príomhchathair na tíre, go dtí 1996 nuair a bhogadh údarás na tíre go dtí Dodoma. In ainneoin seo, is í Dárasalám an chathair is mó sa tír, agus tá roinnt maith den rialtas lonnaithe sa chathair fós.
You Can't Take It with You (scannán)
Scannán Meiriceánach is ea You Can't Take It with You a rinneadh sa bhliain 1938. Bhuaigh an scannán an gradam don scannán is fearr ag na Gradaim an Acadaimh i 1939.
Charles Maturin (scríbhneoir, 1782-1824)
Ministir Eaglais na hÉireann agus scríbhneoir, de shliocht Úgónach, ab ea Charles Maturin (25 Meán Fómhair 1782 – 30 Deireadh Fómhair 1824).
Tá clú ar a leabhar Melmoth the Wanderer. bunchloch na gluaiseachta Gotaí in Éirinn. Díol an príomhcharachtar a anam leis an diabhal.
Óráidí iontach ar Shráid Aungier i mBÁC agus treascrach, ní raibh na heaspaig  róshásta lena chuid amaidí. Thochail Maturin uaigh dó féin agus d'éag 30 Deireadh Fómhair 1824, in aois 42 dó.
Oidhreacht
Sean-uncail Oscar Wilde ar thaobh a mháthar ab ea Maturin. Sebastián Melmonth an t-ainm a thug Wilde air féin nuair a seiceáil sé isteach in óstán i dtuaisceart na Fraince agus é ar deoraíocht tar éis teacht amach as Príosún Reading.
Melmoth an teideal ar úrscéal Sarah Perry sa bhliain 2018, agus ba í úrscéal ghotach Melmoth the Wanderer a spreag é.
Gealach ghorm
200px|mion|deas|Gealach ghorm le linn [[urú na gealaí na bliana 2009]] Imeartas optúil annamh ina mbíonn cuma ghorm ar dhiosca na Gealaí. Má bhíonn páirteagail le trastomhas 0.8-1.8 miocrón san atmaisféar—mar shampla, de thoradh brúchtadh bolcáin nó tine foraoise — scaiptear an solas dearg amach as an líne radhairc ach tagann an solas gorm isteach, agus bíonn cuma ghorm ar an nGealach. Tarlaíonn a leithéid maidir leis an nGrian freisin, agus feictear grian ghorm.
Fifth Harmony
Is popbhanna ó Miami, Florida iad Fifth Harmony atá déanta suas de ceithre bhaill, Ally Brooke, Normani Kordei, Lauren Jauregui agus Dinah Jane. Bhíodh Camila Cabello ina ball den ghrupa. Foirmíodh an grúpa i 2012. Tháinig siad sa tríú háit ar an dara séasúr The X Factor sna Stáit Aontaithe.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 55 ghradam buaite ag Fifth Harmony. Tá 98 ainmniúchán faighte acu.
Hungry (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an tríú heipeasóid, "Hungry" den seachtú sraith The X-Files ar an 21 Samhain 1999. Scríobh Vince Gilligan an eipeasóid seo. D'fhéach 16.17 milliún duine ar an eipeasóid.
Alexander Nevsky (scannán)
Scannán is ea Alexander Nevsky a rinneadh sa bhliain 1938.
Teilifís ardghéire
Sa ghnáth-theilifíseán péinteáiltear an íomhá i 625 líne chothrománach chomhthreomhar, agus athdhéantar an phéinteáil seo le minicíocht fráma de 25 Hz. Cinneann an oiread línte seo an íogaireacht nó an taifeach spásúil is féidir a fháil san íomhá teilifíse. Aon chóras teilifíse le níos mó ná 500-600 líne san íomhá, agus formáid leathan cóimheas féachana na híomhá, cothrom le 16:9 ar an scáileán, is teilifís ardghéire í. Tá córais mar seo le suas go dtí 1050-1250 líne iontu á soláthar agus ag éirí caighdeánach.
Siondróm Münchhausen
Nuair a ligeann duine galar air chun aird is trua a mhealladh, ach ní chun airgead nó sochar pearsanta a fháil é Siondróm Münchhausen. De réir cineáil, ligeann duine air go bhfuil siomptóim galair aige, nó fiú tugann siomptóim an ghalair air, agus téann sé go dtí ospidéal le haghaidh scrúdaithe is cóireála. I seachshiondróm Münchhausen, ligeann duine air go bhfuil galar ar dhuine eile nó tugann galar ar dhuine eile, leanbh nó páiste de ghnáth. Ainmníodh an dá shiondróm seo as Karl Münchhausen, an scéalaí áibhéileach.
Christmas Gift
Is é Christmas Gift an chéad cheirnín leathfhada ó Alexandra Burke. Scaoileadh é ar an 23 Nollaig, 2012.
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Teilifís chábla
Dáileadh cláir theilifíse ar chustaiméirí le cáblaí comhaiseacha nó cáblaí snáithíní optúla, in ionad iad a chraobhscaoileadh. Is féidir raon leathan roghanna a chur ar fáil do cheantar ar leith le córas mar seo. Is féidir go dtiocfaidh na comharthaí ó tharchur ó shaitilít trí aeróg lárnach, nó foinsí taifeadta.
An Mhoing Bheag
Is baile fearainn suite i gContae Loch Garman é an Mhoing Bheag.
Dinah Jane
Is amhránaí Meiriceánach í Dinah Jane Milika Ilaisaane Hansen, a rugadh ar an 22 Meitheamh 1997. Tá sí ina ball den ghrúpa Fifth Harmony.
Fearann Mhic Mhurchú
Is baile fearainn suite i gContae Loch Garman é Fearann Mhic Mhurchú.
An Albáin i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Ghlac An Albáin páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 2004.
Iomaitheoirí
mion|Eugent Bushpepa ag cur i láthair i 2018
Pointí
Seo iad na tíortha a thug pointí sa teileavóta don Albáin i mbabhtaí ceannais idir 2016 agus 2022:
Leis sin, seo hiad na hocht dtír ba mhó ar thug a ngiúiréithe pointí don Albáin sa tréimhse chéanna:
Gealacha aoire
Gealacha beaga nádúrtha a ndéanann is a gcoinníonn a réimsí imtharraingthe fáinní tanaí timpeall ar chuid de na pláinéid sheachtracha. D'fhionn Pioneer 11 fáinne F Satairn, ribín timpeall 100 km ar leithead. Rinne Voyager amach go raibh struchtúr an fháinne bréadaithe le dhá ghealach, Pandóra is Proiméitéas, gar d'imeall an fháinne. Fuarthas go bhfuil fáinne Eipsealón Úránais teorannaithe ag an dá ghealach Ophelia is Cordelia. Meastar gur gealacha beaga eile taobh istigh de na fáinní atá freagrach as na bearnaí sna fáinní is a struchtúr bréadaithe.
Raidió Fáilte
Is craoltóir raidió i mBéal Feirste é Raidió Fáilte. Bunaíodh an stáisiún sna hochtóidí, ach ag an am sin, ní raibh cead bainte amach ag an stáisiún craoladh go dleathach. Leanadh ar aghaidh leis ar aon chuma. Le roinnt blianta anuas, bhí sé a chraoladh ón gCultúrlann Mac Adam Ó Fiach ar Bhóthar na bhFál in iarthar na cathrach. Sa bhliain 2006 thug OFCOM cead buan oifigiúil don stáisiún craoladh, don chéad uair riamh. Go dtí sin, bhí ar Raidió Fáilte cead sealadach a úsáid uair nó dhó i rith na mblianta.
Craolann an stáisiún cuid mhaith chláir éagsúla, don aos óg agus aosta, mar shampla nuacht, cúrsaí pobail, ceol de gach chineál, agus neart eile. Bíonn sé ar fáil i mBéal Feirste ar 107.1 FM, agus tá sé ar fáil ar fud an domhain mhór, trí mheán an idirlín, ó mhí na Bealtaine 2007 ar aghaidh.
I mí Dheireadh Fómhair 2018 osclaíodh foirgneamh nua Raidió Fáilte idir Bóthar na bhFál agus an Mótorbhealach an Westlink.
Margaret Lockwood
Ba bhan-aisteoir Sasanach í Margaret Lockwood (15 Meán Fómhair 1916 – 15 Iúil 1990).
Tim Metcalfe
Is carachtar ficseanúil é Timothy Osmond "Tim" Metcalfe ar an sobalchlár teilifíse Coronation Street. Glacann Joe Duttine an pháirt mar Tim. Chonacthas Tim ar an gclár den chéad uair ar an 21 Eanáir 2013.
An Ráithín, Contae Loch Garman
Is baile fearainn suite i mbarúntacht Uí Dheá i gContae Loch Garman é an Ráithín.
Ian Adamson
mion Ba iar-Chomhalta den Tionól Reachtach i Stormont agus iar Ard-Mhéara Bhéal Feirste (polaiteoir de chuid Pháirtí Aontachtach Uladh), é an Dr. Ian Adamson, OBE (28 Meitheamh 1944 - 9 Eanáir 2019). Bhí an Dochtúir Adamson ina Chomhairleoir Cathrach ar feadh 21 bliain.
Saol
Ba shaineolaí é ar an Ultais agus bhí neart saothar foilsithe aige. Is léir go bhfuil an t-ainm "Ultais" bunaithe ar an ainm "Ullans" a chum Adamson sna 1980idí. Ba scoláire aitheanta ar an stair, Gaelgeoir agus péidiatraí é freisin. Bhí sé ina dhochtúir pearsanta ag iar Chéad Aire an Tuaiscirt Ian Paisley chomh maith leis sin, go dtí gur bhásaigh Paisley sa bhliain 2014. Ba shaineolaí é Ian Adamson ar an gCéad Cogadh Domhanda agus Cath an Somme. mion|[[Ian Paisley]] clé|mion|[[Halla  na Cathrach, Béal Feirste]] Mar chomhartha ómóis dó, dúirt an tUachtarán Mícheál D. Ó hUiginn gur chuir an Dr. Adamson “i gcuimhne dúinn nach bhfuil ionainn ach imirceoirí ar feadh tamaill sa saol agus chuir sé béim ar ár stair chomhroinnte, ar ár bhféiniúlachtaí comhroinnte, ar ár leochaileachtaí agus ár bhfréamhacha imirceacha comhroinnte”.
Múnláil insteallta
Próiseas a úsáidtear i ndéanamh plaisteach. Téitear an plaisteach amh, i bhfoirm ghráinneach, go mbíonn sé bog a dhóthain chun é a bhrú trí bhuinne isteach i múnla den chruth céanna leis an earra atá le déanamh. Nuair is teirmeaplaisteach atá in úsáid, bíonn an múnla fuar. Nuair is plaisteach teirmithéachtach atá in úsáid, coimeádtar an múnla te chun an t-imoibriú téachta a bhrostú. Bíonn an próiseas déantúsaíochta seo uathoibríoch i gcónaí, beagnach.
Contae Livingston, Nua-Eabhrac
Is contae Meiriceánach é Contae Livingston atá suite i stát Nua-Eabhrac. Sa bhliain 2010, bhí daonra 65,393 duine ann. Is é Geneseo a phríomhbhaile contae.
Cuan Loch Garman
Is cuan suite i gContae Loch Garman é Cuan Loch Garman.
Aicme creidimh (reiligiún)
mion|400x400px|[[reiligiún|reiligiúin agus sainaicmí creidimh]] Foghrúpa daoine den aon reiligiún amháin, leis na traidisiúin agus féiniúlacht chéanna, is ea sainaicme creidimh, nó aicme creidimh. Mar shampla, laistigh den Chríostaíocht, faightear Caitlicigh, Anglacánaigh, Preispitéirigh agus mar sin de.
Peadar Mór
B'é Peadar Mór (Rúisis: Пётр I Алексеевич nó Pyotr I Alekseyevich) an chéad impire nua-aimseartha sa Rúis, agus meas mór ag go leor de mhuintir na tíre sin air i bhfianaise na n-iarrachtaí a rinne sé leis an tír a thabhairt chun nua-aoiseachais agus chun Iartharachais.
Óige
Rugadh Pyotr Alexeyevich Romanov, nó an t-impire Peadar Mór, sa bhliain 1672 (9 Meitheamh). Le linn a chéad óige ní rabhthas ar aon bharúil faoin gcomharbas. Bhí trioblóidí ar coipeadh sa chúirt, agus na daoine uaisle ag tógáil uisce faoi thalamh in aghaidh a chéile. Mar sin, ba chuid de shaoltaithí an bhuachalla bhig tiarnaí móra de chuid na tíre a fheiceáil báite ina gcuid fola le súile a chinn féin. Chun Peadar óg a choinneáil slán sábháilte ó chaimiléireacht na cúirte tógadh faoin tuath é, áit ar éirigh sé mór leis an gcosmhuintir agus—thar aon dream eile—le muintir Nemetskaya Sloboda.
I gComhluadar na gCoimhthíoch
Is é is brí le Nemetskaya Sloboda ná Saorcheantar na nGearmánach—déanta na fírinne, ní Gearmánaigh amháin a bhí ina gcónaí ansin, ach strainséirí ó thíortha eile freisin, ach i dtús báire d'úsáidtí an focal nemets a chiallaíonn "Gearmánach" i Rúisis an lae inniu—d'úsáidtí é le tagairt do strainséir ar bith a raibh teanga dhothuigthe á labhairt aige (tá an téarma seo gaolmhar leis an aidiacht a chiallaíonn "balbh"—nemoy (немой); Is minic a shíleann lucht labhartha aon teanga amháin gur balbh nó bodhar atá an té nach bhfuil in ann an teanga "cheart" a chanadh ná a thuiscint). Bhí dianseirfeachas i bhfeidhm ar an Rúis ar fad, agus b'éigean díolúine—saoirse speisialta—ón seirfeachas a bhronnadh ar na heachtrannaigh—ceardaithe, tráchtálaithe agus a leithéidí—a bhí ina gcónaí san áit. Sin é an tuige go dtugtaí "saorcheantar" ar an áit.
D'fhoghlaim Peadar óg léann nua-aimseartha an Iarthair agus go leor scileanna innealtóireachta ó mhuintir an tSaorcheantair. Ón taoibh eile de, ó tharla go raibh a fhios aige go raibh sé i ndán dó dul i gceannas ar an tír ab fhairsinge ar domhan, fágadh gan toilsmacht é. Ba dual dó ragairne rábach ó bhí sé ina dhéagóir óg aerach, agus é ag ól is ag bualadh craicinn ar nós an diabhail féin má bhuail an tallann é.
An Sár ina Chearpantóir
Gaireadh Sár de Pheadar nuair a bhí sé seacht mbliana d'aois. Nuair a bhí sé cúig bliana fichead, d'fhág sé Moscó in éineacht le lucht mór coimhdeachta le dul i dtaithí ar chultúr na hEorpa. Chaith sé seal san Ollainn, agus é ina phrintiseach cearpantóra sna longcheártana, nó bhí an-spéis aige riamh sna longa agus i gcúrsaí loingseoireachta. Lean sé air ag tógáil long i Sasana, agus é ag déanamh dianstaidéir ar an chineál saoil a bhíodh ag na daoine sna tíortha coimhthíocha, ar an gcineál sochaí agus forais shóisialta a bhí iontu. D'fhruiligh sé slua mór eolaithe is lucht léinn le haghaidh na Rúise agus chrom sé ar mhalairt cuma agus cumraíochta a chur ar shaol na tíre.
Fear cumasach, fear cruálach
Ag filleadh abhaile dó fuair sé a chuid saighdiúirí i mbun ceannairce. Ó bhí sé i ndiaidh dhá reisimint den chéad scoth a chur ar bun roimh imeacht ar an gcoigríoch dó, agus iad mionnaithe dó go pearsanta, chuaigh aige lucht na ceannairce—na Streiltsigh (nó na "Lámhachóirí"), lucht na seanreisimintí—a cheansú go gasta. Na tuathghríosóirí a chuir tús leis an éirí amach, básaíodh go sciobtha iad, ach ina dhiaidh sin féin, chrom Peadar ar na gnáthshaighdiúiri a chéasadh le h-"admháil a gcuid míghníomhartha is coireanna" a bhaint astu. B'iomaí súil a stoith sé agus b'iomaí srón a réab sé. Déanta na fírinne, ba mhór an t-ábhar suilt is saobhthaithnimh dó riamh príosúnaigh a chéasadh. Ba chuid é seo d'fhiántas is de bharbarthacht a charachtair, agus gach seans go raibh baint aige seo le chomh tugtha agus a bhí sé do chraiceann a chuid ban.
I ndiaidh an ródaigh seo rinne mo dhuine deimhin de nach dtitfeadh a leithéid amach arís. Chuir sé eagar agus inneall ar an arm, na Cosacaigh san áireamh, agus chuir sé coinscríobh i bhfeidhm ar aicmí nua den tsochaí. Mar a chonaic muid cheana, bhí a chroí sáite ina chuid long, agus é iontach gnóthach ag iarraidh cabhlach ceart a thógáilt don tír. Rinne sé téisclim mhór chogaidh ar bhealaí eile freisin, ag earcú is ag cóiriú reisimintí nua airm agus ag cur garastúin á dtógáil.
Cogaí Pheadair
Agus é chomh doirte sin don arm, ní díol iontais é gur iompaigh sé amach ina fhear mór cogaíochta. I mblianta deireanacha na seachtú haoise déag chuir sé cogadh ar an Tuirc agus bhain amach tailte nua theas. Sa bhliain 1700, áfach, chuir sé a ladar i gCogadh Mór an Tuaiscirt, coimhlint fhadaraíonach a raibh an tSualainn, an Danmhairg is an Pholainn in abar inti cheana féin. Mhair an cogadh áirithe seo an chéad scór bliain den ochtú haois déag. Chuaigh Rí na Sualainne, agus é i ndiaidh a arm ar fad a chailleadh i gcath Poltava sa bhliain 1710, chuaigh Rí na Sualainne ar lorg cuidiú ó Shabhdán na Tuirce. Ansin, d'éirigh in athuair idir an Rúis agus an Tuirc. Ba bheag a fuair Peadar de bharr an chogaidh seo, amach ó phíosa den Fhionlainn a bhí de dhíth air le cúl a phríomhchathrach úrbhunaithe a chosaint.
An Phríomhchathair Nua
Nó is amhlaidh gur le linn an chogaidh seo a thoisigh Peadar a thógáil na cathrach a bhfuil a ainm is a chuimhne ceangailte di: Cathair Pheadair. Déanta na fírinne, bhí cathair ann cheana féin, baile beag daingnithe de chuid na Sualannach: Nyen as Sualainnis, nó Nevanlinna as Fionlainnis. Scrios Peadar daingean Nyen (nó Nyen-Skans) agus chuir sé d'fhiacha ar bhunadh an cheantair thart ar an áit—an Ingearmanlann a thugtaí ar an gcúige ar na saolta sin—dul ag tógáil na cathrach nua dó. Bhí láithreán na n-oibreacha seo inchomórtais ar fad le sluachampaí géibhinn Stailín, agus na sclábhaithe chomh héigiontach le chéile sa dá áit. Lena cheart a thabhairt do Pheadar, áfach, ní mór dúinn a admháil gur éirigh leis rud fónta a chur i gcrích ar an mbealach gránna seo: ba bheag toradh úsáideach a bhíodh ar a raibh idir lámhaibh ag daoroibrithe Stailín, nó ní rabhthas go bunúsach ach á gcéasadh, gan aon chuspóir ceart a bheith lena streachailt. Maidir le Peadar, ní lena gcéasadh amháin a mhaslaigh sé na daoine, ach ar ndóigh, fuair an chuid ba mhó acu bás sa dá chás.
Leasaitheoir an Riaracháin is na Sochaí
Ós rud é go raibh Peadar chomh tugtha sin d'eolaíocht is do léann an Iarthair, agus é ag cur suim i gcóras riaracháin is rialtais na dtíortha Iartharacha fosta, ní hionadh gur chaith sé cuid mhór dá am ag iarraidh malairt crutha a chur ar a thír dhúchais ag déanamh aithrise ar an Iarthar. Is é an rud a theastaigh uaidh ná deireadh a chur leis na prikazy (приказы), na húdaráis lárnacha a raibh gach aon cheann acu bunaithe ar ordú ar leith ón Sár seo nó siúd fadó—déanta na fírinne, "ordú" is bunchiall leis an fhocal prikaz (приказ) féin—agus a gcuid dualgaisí ag teacht salach ar a chéile go mion minic. Bhí sé de rún ag Peadar córas ní ba solúbtha a chur in áit tranglam na bprikazy. San am céanna, lean Peadar ag cloí na sean-uasalaicme—na tiarnaí talún—le haicme nua de mhaorlathaigh oilte a chur ina hionad. D'aicmigh Peadar na maorlathaithe de réir tábla céimíochtaí in aithris ar chóras na gcéimeanna míleata: an duine a bhainfeadh amach céim sách ard ag dul suas an dréimire seo, bhronnfaí gradam uaisleachta air is ar shliocht a shleachta. Dá thoradh seo, tháinig uasalaicme nua—uasalaicme na maorlathaithe —in iomaíocht leis na seantiarnaí talún.
Fear Mór Tionsclaíochta agus Marsantachais
Chuir Peadar an chéad bhun leis an réabhlóid tionsclaíochta freisin, nó bhunaigh sé monarchana anseo is ansiúd le tráchtearraí déantúsaíochta a tháirgiú le haghaidh easpórtála, agus é ag iarraidh an margadh intíre a chosaint ar iompórtáil iasachta san am céanna trí dhleachtanna arda caomhnaitheacha a ghearradh is a thobhach—is é sin, bhí sé ag cleachtadh an chineál polasaí ar a dtugann na staraithe eacnamaíochta marsantachas (leis an seachtú haois déag is mó a bhaineann an marsantachas sa chuid is mó den Eoraip, nó tháinig na fiseacrataigh chun tosaigh san ochtú haois déag, agus iad ag cur níos mó béime ar shaoirse an ghnóthadóra ghustalaigh).
An Cultúr Nua
Ní raibh moille ar Pheadar nuálacha a thabhairt isteach i gcúrsaí cultúir ach an oiread. Bhunaigh sé scoileanna le heolaithe mara agus loingseoireachta a oiliúint, agus téacsleabhair eolaíochta á bhfoilsiú sa cheimic is san fhisic, sa gheograife is sa réalteolaíocht, sa mhatamaitic is san innealtóireacht. Chrom na saineolaithe ar imeallchríocha na Rúise a léarscáiliú agus ar theangacha a muintire a fhoghlaim is a staidéar. Chuir Peadar deireadh leis na féasóga fada agus le nósanna seanbhunaithe eile nár áirigh sé oiriúnach agus an tír le cur i dtreo na haoise nua. Níor leasc leis, fiú, na féasóga a ghearradh dá chuid cúirteoirí lena láimh féin, rud a chuir an-mhíchompord ar an duine bocht a fuair é féin faoi rásúr an Impire, agus a fhios aige nósanna brúidiúla Pheadair.
Ós rud é nach raibh Peadar, an fear mór ragairne, craicinn agus pléaráca a thréig an chéad bhean chéile s'aige ar mhaithe leis an mbean luí ab ansa leis, — ós rud é nach raibh sé in ann aon tabhairt suas cheart a chinntiú dá mhac, ní bhfuair seisean—Alexey ab ainm dó, agus é ainmnithe as athair Pheadair—le hoidhreacht ach drochthréithe a athar. Bhí sé corrach guagach mar dhuine, agus é ag braiteoireacht ón gcráifeacht go dtí an ragairne óil. Bhain an freasúra coimeádach eaglasta a ngaisneas as an mac, nó bhí siad meáite ar Pheadar a ruaigeadh as an ríchathaoir agus Alexey a chur ina áit mar bhalbhán fannlag d'Impire, le go mbeidís féin ag rialú na tíre. Tháinig an chomhcheilg seo chun solais, áfach, agus thug an tImpire drochíde mhíthrócaireach dá mhac le hainmneacha na gcomhchealgairí eile a fháscadh as. Sa deireadh thiar thall, maraíodh Alexey sa phríosún.
Fuair Peadar Mór bás sa bhliain 1725 (8 Feabhra), agus é ag saothrú an bháis le tamall éigin cheana, leis na galair ghnéis agus ólacháin a d'fhág an saol sultmhar air.
Gealbhan binne
Éan beag, donn is liath, a itheann ar an talamh is ea an gealbhan binne. A cheann liath, prioslóir geal-liath ar an mbaineannach, dubh ar an bhfireannach. Dúchasach don Eoraip, an Áise agus tuaisceart na hAfraice. Maireann sé gar d'áiteanna a mbíonn daoine, den chuid is mó. Uiliteach, agus gob láidir air le síolta a bhriseadh. Déanann sé a nead as féar is tuí le líneáil cleití i bpoll, ach go míshlachtmhar. Tógann sé suas le 4 ál in aghaidh na bliana.
Millennium (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an ceathrú heipeasóid, "Millennium" den seachtú sraith The X-Files ar an 28 Samhain 1999. Scríobh Vince Gilligan agus Frank Spotnitz an eipeasóid seo. D'fhéach 15.09 milliún duine ar an eipeasóid.
Múnlach
Ábhar fuíll, fearadh daonna go háirithe, a iompraítear chun siúil ó thithe trí sheolphíopaí ar leith (fuálaithe). Tháinig úsáid córas uisce-iompartha chun múnlach a chur de láimh chun cinn go mór sna 1870idí, na fuálaithe ceangailte go díreach leis an bhfarraige trí shruth éalaithe (abhainn mar shampla), nó le feirm múnlaigh. Sa bhfeirm múnlaigh bíonn leapacha gainimh chun scannán geilitíneach baictéar a iompar, rud a fheidhmíonn mar scagaire chun na solaid a bhaint amach as an múnlach. Úsáidtear cóireálacha deasctha eile chun ábhair thuaslagtha a bhaint amach chun an t-eisilteach deiridh a bheith ina uisce glan inólta.
Gealbhruthaíl
Astaíocht solais a tharlaíonn nuair a théitear ábhar a dhóthain is ea gealbhruthaíl. Bhí lampaí gealbhruthacha ar na chéad lampaí leictreacha, agus feidhmíonn siad de bharr téamh an fhiliméad tungstain. Astaíonn a leithéid d'ábhar téite an-chuid teasa chomh maith leis an solas.
Caisleán Ó Bairrche
Is caisleán suite i gContae Loch Garman é Caisleán Ó Bairrche.
Sailchuach chumhra
Is planda í an sailchuach chumhra.
Alfredo Stroessner
Oifigeach airm agus deachtóir Phoblacht Pharagua ba ea Alfredo Stroessner. Rugadh é ar an 3 Samhain 1912 agus d'éag sé sa Bhreasaíl ar an 15 Lúnasa 2006. Mac le hinimirceach Gearmánach i bParagua a bhí ann.
Saighdiúireacht
Sa bhliain 1929 a chuaigh sé sna saighdiúirí. Chuaigh a thír chun cogaidh leis an mBolaiv agus tugadh ardú céime do Stroessner mar gheall ar a ghaisce le linn an chogaidh, is é sin, Cogadh Chaco 1932-1935. Faoin mbliain 1947, nuair a bhris cogadh cathartha amach, bhí Stroessner ina leifteanant-choirnéal, agus thug sé a thacaíocht don réimeas a bhí i gceannas ag an am. Bhí rialtas an-lag sa tír ar feadh na mblianta a bhí ag brath ar thacaíocht an airm.
Sa bhliain 1950 chuidigh Stroessner leis an Dr Federico Chavez teacht i gcumhacht mar uachtarán. Mar luach saothair cuireadh i gceannas ar an arm é.
Deachtóireacht
D'eagraigh Stroessner éirí amach fuil teach in aghaidh Chavez sa bhliain 1954 agus rinne sé uachtarán de féin i mí Bealtaine 1954. Bhí bliain agus dhá scór slánaithe aige, nuair a bhain sé an chumhacht de Chaves sa bhliain 1954. Chuir sé bun leis an dara deachtóireacht is fadsaolaí i stair Mheiriceá Theas, nó bhí sé ag rialú Pharagua go dtí an bhliain 1989.
Chuaigh Stroessner i gceannas ar an bpríomhpháirtí polaitiúil, na Colorados nó na Dearg a, agus ruaig sé na ceannairí eile as an tír.
Chuir Stroessner staid éigeandála i bhfeidhm ar an tír. Ba é an leagan oifigiúil den scéal go raibh an daonlathas ann i gcónaí, ach amháin go raibh na cearta sibhialta curtha ar fionraí.
Chuireadh Stroessner cumannachas i leith gach duine a bhí ina éadan. Bhí Stáit Aontaithe Mheiriceá breá sásta tacú leis ar dtús. Deachtóireacht bhrúidiúil a chleacht sé a bhí beo ar an smuigléireacht.
Cé go raibh toghcháin ann, níor cheadaigh Stroessner aon fhreasúra. Atoghadh é ocht n-uaire mar uachtarán Pharagua.
Chuirtí an éigeandáil ar ceal ar na laethanta toghchán le craiceann na hinchreidteachta a choinneáil ar an bhficsean seo. Thairis sin, bhí dhá pháirtí eile seachas na Colorados ar an bparlaimint, ach má bhí féin, bhí an bunreacht cóirithe lena chinntiú nach bhfaigheadh ach na Colorados tromlach na suíochán. Bhí an dá pháirtí freasúra sásta comhoibriú leis na Colorados an chuid ba mhó den am, nó ní chuirfeadh Stroessner suas le haon fhíor-fhreasúra. Bhí géarleanúint chruálach á déanamh ar na heasaontóirí polaitiúla, agus d'imigh cuid mhór acu as an tír le teacht slán ó lámh thapaidh na bpóilíní rúnda. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Emblema%20Partido%20Colorado%20Paraguay.png|clé|mion|Asociación Nacional Republicana Partido Colorado Ó thaobh na heacnamaíocht a de, bhí an saol ag éirí cuíosach maith le Paragua, buíochas leis an smuigléireacht a bhí ina slí bheatha ag an tír go léir. D'fhéadfá gach sórt a cheannach i bParagua saor ó cháin, ó chustam agus ó dhleacht, agus muintir na hAirgintíne ag tonnadh isteach, abair, le gléasra leictreonaic e a cheannach ar sladmhargadh.
Lena cheart a thabhairt dó, ní raibh an deachtóir ag diomailt an státchíste, nó b'fhearr link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Anrflag.png|clé|mion|Bratach, Colorado leis bóithre a ghearradh agus scéimeanna fónta tógála eile a chur i gcrích. Mar sin, bhí cuid mhór de mhuintir Pharagua báúil leis, i ndiaidh an iomláin.
Sna hochtóidí, tháinig meath ar an Aontas Sóivéadach agus ar an mbagairt Chumannach a bhí mar shiocair ag Stroessner leis an éigeandáil a choinneáil i bhfeidhm. Mar sin, tháinig fórsaí an fhreasúra le chéile, agus páirtí na gColorados féin ag dul chun cearmansaíochta ar an deachtóir.Ní raibh an rialtas in ann ach an freasúra a ionsaí agus a smachtú le lámh láidir, cleas nach raibh ag obair go rómhaith a thuilleadh.
I mí Feabhra, 1987, d'ionsaigh na póilíní cruinniú freasúra le deorghás, gan aird a thabhairt air go raibh ambasadóir na Stát Aontaithe i láthair. Tharraing an eachtra seo na seantithe anuas ar Stroessner, nó d'iompaigh rialtas na Stát Aontaithe ina choinne, agus bagraíodh baghcat ar an tír.
Hubert Thomas Knox
Staraí Éireannach ba ea Hubert Thomas Knox MRIA FRSAI (1845–1921).
Teaghlach
An tríú mac ba ea é le Charles Knox as Baile an Róba,  a bhí ina Ard-Sirriam Mhaigh Eo sa bhliain 1860 agus coirnéal i Mílíste Thuaisceart Mhaigh Eo. Lady Louisa Browne, deirfiúr George Browne, 3ú Marcas Sligigh, ba ea a mháthair. Bhí a dheartháir is sine, Charles Howe Cuff Knox, ina Ard-Sirriam Mhaigh Eo sa bhliain 1873, coirnéal sa 3ú cathlán desna Fiannóglaigh Chonnacht agus captaen an 8ú Hussars. James Cuffe, 1d Bharún Thír Amhlaidh ba ea a shin-seanathair.
Alfredo Stroessner
Turnamh
I ndiaidh an toghcháin dheireanaigh inar vótáladh Stroessner isteach, chinn na fórsaí armtha agus na Colorados an deachtóir a chur as oifig faoi dheoidh. Faoi dheireadh, ar an 3 Feabhra 1989, chuir duine dá ghinearáil féin, Andrés Rodríguez, a bhí pósta lena iníon, an ruaig air. Chuir Rodríguez deireadh le tréimhse Stroessner le lámh láidir.
Hubert Thomas Knox
Gairm bheatha
Cuireadh oideachas air ag Windlesham House School agus Harrow School. Rinne sé Dlí ag Middle Temple ag tosú sa bhliain 1863 agus glacadh leis mar abhcóide sa bhliain 1868. Bhí sé ar feadh scaithimh sa Indian Civil Service ag Visakhapatnam, agus freisin sa Nilgiris district.
Scríobh sé roinnt leabhar fair stair na hÉireann. Toghadh é mar comhalta an Royal Society of Antiquaries of Ireland sa bhliain 1896.
Earl Sweatshirt
Is rapálaí, cumadóir amhrán agus léiritheoir ceirnín Meiriceánach é Thebe Neruda Kgositsile nó Earl Sweatshirt, atá mar ainm stáitse aige. Rugadh é ar 24 Feabhra 1994, i Siceagó i Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Alfredo Stroessner
Turnamh
Dhíbir sé an deachtóir go dtí an Bhrasaíl, agus chóirigh Rodríguez toghcháin nua Uachtaránachta faoi dheifir. De réir a chéile tugadh an daonlathas ar ais sa tír.
Chaith Stroessner agus a theaghlach an chuid eile dá saol sa Bhreasaíl. Bhain sé slat a bhuail é féin. Ba é a chuid sotail fód a aimhleasa.
Earl Sweatshirt
Bhí aithne air mar Sly Tendencies sular thug Tyler, the Creator cuireadh dó chun a bheith páirteach sa ghrúpa hip-hop malartach Odd Future i 2009.
Teilifís mháistiraeróige
Úsáid aeróige amháin le haghaidh roinnt teilifíseán. Is féidir í a insealbhú go díreach, mar shampla in áraslann nó ó stáisiún lárnach trí sheirbhís cáblaí dáileacháin.
Contae Monroe, Nua-Eabhrac
Is contae Meiriceánach é Contae Monroe atá suite i stát Nua-Eabhrac. Sa bhliain 2010, bhí daonra 747,642 duine ann. Is é Rochester a phríomhbhaile contae.
Earl Sweatshirt
Saol
Tháinig a chéad albam eile, I Don’t Like Shit, I Don’t Go Outside, amach i Márta 2015. Lean a tríú halbam, Some Rap Songs, i ndiaidh sin i Samhain 2018.
Tá ardmholadh faighte ag achan tionscadal atá déanta aige. mion|Earl i Márta 2013.Faoi láthair, is leis an lipéad neamhspleách Tan Cressida atá sé sínithe, a bhí eisithe ag Columbia Records tráth. Ar 1 Samhain, 2019, chuir Kgositsile EP amach darbh ainm Feet of Clay. clé|mion|Earl Sweatshirt i 2012
Heartbreak on Hold
Is é Heartbreak on Hold an dara halbam ó Alexandra Burke. Scaoileadh é ar an 1 Meitheamh, 2012.
Rath Cairt
Chuaigh an t-albam seo díreach go uimhir a hocht sna RA ag díol 6,731 cóipeanna sa chéad seachtain agus díreach go 27 in Éirinn.
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Córas dathanna Munsell
deas|250px|thumb|Córas dathanna Munsell Córas chun dathanna a thomhas is a ainmniú a shaothraigh an t-ealaíontóir Meiriceánach Albert Munsell (1858-1918). Cuimsíonn an Munsell Book of Color (Leabhar Dathanna Munsell, 1929 ar aghaidh) 1,200 sampla, rangaithe de réir na n-idirchéimeanna is lú fordhatha, sáithithe is gléigile.
Beathnua sraoilleach
Is planda é an beathnua sraoilleach (Hypericum humifusum). Dúchasach in iarthar na hEorpa.
Asarbaiseánaigh
deas|250px|thumb|Airméanaigh Is grúpa eitneach Áiseach iad na Asarbaiseánaigh. Is í an Asarbaiseáinis a bpríomhtheanga.
Sailchuach chorraigh
Is planda í an sailchuach chorraigh.
Teilifís faire
Teilifís chiorcaid iata le cuid mhaith feidhmeanna sábháilteachta, ó mhaoirseacht limistéir na gcustaiméirí in ollsiopaí go dtí monatóiriú ionad éagsúil i bhfad amach ó oifig lárnach. Bíonn ceamaraí in úsáid a bhíonn íogair do leibhéil ísle solais agus lionsaí leathanuillinneacha orthu chun an t-uasmhéid den radharc os a chomhair a ghabháil. Uaireanta bíonn treoshuíomh an cheamara faoi chianrialú ón oifig lárnach breathnaithe. Bíonn fístaifeadán ag taifeadadh an radhairc an t-am ar fad, nó nuair a lasctar ann é le comhartha ó bhrathadóir gluaiseachta.
Contae Madison, Nua-Eabhrac
Is contae Meiriceánach é Contae Madison atá suite i stát Nua-Eabhrac. Sa bhliain 2010, bhí daonra 73,442 duine ann. Is é Wampsville a phríomhbhaile contae.
Bones
Sraith theilifíse Mheiriceánach is ea Bones. Craoladh an chéad eipeasóid ar an Fox Broadcasting Company ar 13 Meán Fómhair, 2005. Is iad David Boreanaz, Emily Deschanel, Michaela Conlin, Eric Millegan, T. J. Thyne agus Tamara Taylor an fhoireann aisteoirí rialta. Léiríonn Josephson Entertainment, Far Field Productions agus 20th Century Fox an tsraith freisin. Tá an tsraith bunaithe go neamhchruinn ar shraith úrscéalta faoi antraipeolaíocht fhóiréinseach le Kathy Reichs.
Rush (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an cúigiú heipeasóid, "Rush" den seachtú sraith The X-Files ar an 5 Nollaig 1999. Scríobh David Amann an eipeasóid seo. D'fhéach 12.71 milliún duine ar an eipeasóid.
Comhartha focalbhá
Is éard is comhartha focalbhá ann (An tSean-Ghréigis: ἔλλειψις, élleipsis, "ar lár" nó "faoi bhun") ná sraith de phoncanna a léiríonn de ghnáth, gur fágadh focal, abairt, nó alt ar fad ó théacs ar lár, d'aon ghnó, gan a bhunbhrí a athrú. Ag brath ar a gcomhthéacs agus a n-áit san abairt, is féidir le comharthaí focalbhá smaoineamh neamhchríochnaithe, sos beag, agus ciúnas neirbhíseach nó ciotógach a chur in iúl. Tugtar apaisipéis ar úsáid an chomhartha focalbhá i gcomhair bhriste thobann i lár abairte, mar shampla: "Ach shíl mé go raibh sé …", Is féidir úsáid a bhaint as comhartha focalbhá, ag tús nó deireadh abairte, le haghaidh mothúcháin dhubhach nó tnúthánach a spreagadh.
Contae Montgomery, Nua-Eabhrac
Is contae Meiriceánach é Contae Montgomery atá suite i stát Nua-Eabhrac. Sa bhliain 2010, bhí daonra 50,219 duine ann. Is é Fonda a phríomhbhaile contae.
Cnoc Fhiodh na gCaor
Is cnoc suite i gContae Loch Garman é Cnoc Fhiodh na gCaor.
Goirmín searraigh
Is planda é an goirmín searraigh (Viola tricolor). Bláth fiáin atá ann. Dúchasach don Eoraip.
Donnchadha Ó Máille
mion| meánscoil Íosánach i Luimeach Polaiteoir Éireannach, Aire Rialtais agus Teachta Dála ab ea Donnchadha Ó Máille nó Donogh O'Malley (1 Eanáir 1921-10 Márta 1968). Ba bhall de pháirtí Fhianna Fáil é.
Óige
Saolaíodh é i gCathair Luimnigh sa bhliain 1921, díreach nuair a fógraíodh sos-chomhraic le linn Chogadh Saoirse na hÉireann. Ba dhlíodóirí iad a mhuintir ach ní raibh spéis ar leith ag éinne díobh i bpolaitíocht náisiúnach na linne. clé|mion| [[Ollscoil na hÉireann, Gaillimh|Coláiste Ollscoile na Gaillimhe i ]] Chuaigh Ó Máille ar mheánscoil Íosánach Choláiste an Chorráin sa chathair agus d’fhreastail sé ar Choláiste Ollscoile na Gaillimhe ina dhiaidh sin. Bronnadh an chéim innealtóireacht a BE air sa bhliain 1943.
Comhairleoir agus Cúlbhinseoir
D’fhill Ó Máille ar Luimneach, ag obair mar innealtóir ann agus toghadh mar chomhairleoir cathrach é. D’fhreastail sé bliain amháin mar mhéara na cathrach, an tríú deartháir as an gclann céanna a tháinig san oifig sin, sular toghadh mar Theachta Dála é i ndáilcheantar Luimneach Thoir sa bhliain 1954 i gcomharba Domhnaill de Búrca a bhí tar éis éirí as Dáil Éireann. mion|[[Dáil Éireann.]] Ba chúl-bhinseoir an fhreasúra ar dtús é, cul-bhinseoir rialtais i ndiaidh a ath-thoghacháin i 1957 agus fuair sé a chéad phost Stáit nuair a cheapadh mar Rúnaí Parlaiminte an Aire Airgeadais Shéamuis Uí Riain é sa bhliain 1961.
Aire Rialtais
Ghnóthaigh Ó Máille vóta ábhal-mór in olltoghchán 1965 agus, ós rud é go raibh glún nua ag teacht i réim i bhFianna Fáil ag an am ná raibh baint díreach acu le Cogadh na Saoirse, cheap an Taoiseach Seán Lemass mar Aire Sláinte é sa rialtas nua. Bhunaigh sé an Irish National Council on Alcoholism (INCA).
Nuair a lean Seán Ó Loinsigh Lemass mar Thaoiseach sa bhliain dár gcionn, aistríodh Ó Máille go dtí an Roinn Oideachais.
Laistigh de dhá bhliain, Ba réabhlóid bun go barr é i gcóras oideachais na hÉireann. Tháinig na hathruithe i bhfeidhm d’ainneoin naimhdeas na Roinne Airgeadais agus dílsithe an sean-chórais. Mar sin bhí gnaoi na ndaoine ar Ó Máille.
Bás agus teaghlach mór
mion|[[Droichead Abhann Ó gCearnaigh]] B’fhear bríomhar i gcónaí é agus thaitin go mór leis bheith ag rith is ag rás. Is cuid de bhéaloideas polaitíochta na hÉireann éachta Uí Mháille, Cathail Uí hEochaidh agus Bhriain Uí Luineacháin le linn blianta na 1960idí. Ach bhuail taom croí é i nDroichead Abhann Ó gCearnaigh ar an 10 Márta 1968 agus é gan ach 47 mbliana d’aois. Bhí corrthoghchán ar siúl ag an am. Thug Ó Máille óráid agus thit sé de phleist ina dhiaidh.
Bhain an eachtra an anáil de mhuintir ag an am. Mar sin, bronnadh sochraid stáit air i ndiaidh a bháis.
Is garneacht í Fiona Ní Mháille, iar-TD an Pháirtí Daonlathaigh Dhún Laoghaire, le Donnchadha Ó Máille..
Is aisteoir stáitse agus scannán é a mhac Darach Ó Máille.
Gealóg bhuachair
Is éan de ghné na ngealóg é an ghealóg bhuachair. Tugtar buíóg uirthi seo freisin. Dúchasach don Eoraip. Clúmh dubh is buí, agus an t-eireaball donn. Áitríonn sí talamh féaraigh is feirmeoireachta, agus itheann síolta is feithidí. Tugtar an ghealóg bhuí uirthi freisin.
Contae Niagara, Nua-Eabhrac
Is contae Meiriceánach é Contae Niagara atá suite i stát Nua-Eabhrac. Sa bhliain 2010, bhí daonra 216,469 duine ann. Is é Lockport a phríomhbhaile contae.
Ríocht Navarre
Ba ríocht í Ríocht Navarre Bascais: Nafarroako Erresuma, Spáinnis: Reino de Navarra,Fraincis: Royaume de Navarre,Laidin: Regnum Navarrae), ar a dtugtar ar dtús Ríocht Phamplona, a bhí lonnaithe ar thailte ar dhá thaobh na bPiréiní, taobh leis an   Aigéan Atlantach idir an Fhrainc agus an Spáinn, mar atá siad  san am i láthair
Bunaíodh Ríocht Navarre nuair a toghadh nó a dearbhaíodh an taoiseach Bascach Íñigo Arista ina Rí ar Phamplona (go traidisiúnta sa bhliain 824) agus treoraigh sé éirí amach i gcoinne  na bhFranc a bhí i réim sa réigiún riaracháin. Chloigh Coróin na Caistíle an chuid ó dheas den ríocht sa bhliain 1512 (go buan sa bhliain 1521), agus comhcheanglaíodh í isteach i Ríocht na Spáinne. D’fhan an chuid ó thuaidh den ríocht neamhspleách, ach chuaigh sí leis an bhFrainc trí aontais phearsanta sa bhliain 1589, nuair a fuair an Rí Anraí III de Navarre ríchathaoir na Fraince mar Anraí IV na Fraince, agus sa bhliain 1620 bhí sé comhcheanglaíodh í isteach i Ríocht na Fraince. Ghlac monarcaí an stáit aontaithe seo leis an teideal "Rí na Fraince agus Navarre" go dtí gur briseadh an rialtas sa bhliain 1792, agus arís i rith Athchóirithe  na mBúrbónach ó 1814-1815 / 1815-1830.
Sailchuach shléibhe
Is planda í an sailchuach shléibhe.
Caldercruix
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath é Caldercruix.
Balla na hUngáire
mionsamhail|An Pápa Proinsias mionsamhail|Príomh-aire na hUngáire Viktor Orbán Tá obair tosaithe ar bhalla nua ar an teorainn theas idir an Ungáir agus an tSeirbia chun inimircigh a thagann ar an mbealach Balcánach a choimeád amach. Beidh an balla seo ceithre mhéadar ar airde agus 110 míle ar fad. D´fhógair Promh-aire na hUngáire Viktor Orbán tógaíl an bhalla i Mí an Mheithimh 2015.Tá Príomh-aire na Seirbia, Aleksander Vucic go láidir i gcoinne an bhalla. 'Ní réiteoidh an balla seo fadhb ar bith,' a dúirt sé. Dúirt Seansailéir na Gearmaíne Angela Merkel nach ndéanann an balla ciall ar bith.
Anuraidh ghlac an Ungáir le níos mó inimircigh in aghaidh an duine ná aon tír eile san Aontas Eorpach seachas an tSualainn. De réir figiúirí rialtaise tá 60,000 tar éis teacht chun na hUngáire go dtí seo i mbliana, 80% díobh as an tSiria, An Iaráic agus An Afganastáin. Don chuid is mó iarann siad tearmann agus ansin bogann siad ar aghaidh go tíortha eile san Aontas Eorpach ar nós an Ghearmáin nó an tSualainn.
Tá saighdiúirí, priosúnaigh agus daoine ar shochair stáit ag obair ar an mballa, rud a cháin an AE go láidir.
' Leagamar ballaí le déanaí san Eoraip. Níl sé ceart nó cóir go bhfuilimid á dtógáil arís.' a dúirt úrlabhraí de chuid an AE. Cháin urlabhraí de chuid na Náisiúin Aontaithe, Kitty McKinsey tógáil an bhalla. ´Tá ceart dosháraithe ag gach duine tearmann a lorg agus tearmann sábháilte a ghlacadh i Stát eile, ´a dúirt sí, ´Táimid buartha go gcruthódh an balla seo bac suntasach i gcoinne an chearta seo.´ I Mí an Mheithimh d´éiligh an Pápa Proinsias níos mó measa dár ´deartháireacha agus deirfiúracha atá ag lorg tearmainn i bhfad óna dtíortha féin´. Cháin sé go hindíreach na daoine agus instidiúidí a dhúnann an doras in éadan éinne atá ag lorg clainne, éinne atá ag lorg cosanta. Mar bhall den Aontas Eorpach, tá an Ungáir suite sa Limistéar Schengen murab ionann is an tSeirbia. Níl gá le pas chun taisteal idir an 26 thír sa Limistéar Schengen agus mar sin nuair a shroicheann inimircigh an Ungaír is féidir leo taisteal go héasca ó thír go tír. Tá an Bhulgáir ag obair ar bhalla den saghas céanna ar an teorainn leis an Tuirc.
William Murdock
Innealtóir is ceapadóir gás guail i gcomhair soilsithe ab ea William Murdock. (litrithe mar Murdoch freisin; 21 Lúnasa 1754 – 15 Samhain 1839) Rugadh gar do Shiorrachd Inbhir Àir an Earna in Albain é. Thosaigh a thionscal chun gual a dhriogadh le gás guail a dhéanamh i Resrudh sa Chorn i 1792.
Ferid Murad
Cógaseolaí Meiriceánach a rugadh i Whiting, Indiana, ar 14 Meán Fómhair 1936, is ea Ferid Murad. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1998 lena chomhghleacaithe Robert Furchgott is Louis Ignarro as a gcúnamh i léiriú feidhm ocsaíd nítrigine mar mhóilín comharthaíochta sa chóras cardashoithíoch.
Albánach ón Mhacadóin a athair. Meiriceánach Críostaí a mháthair, agus tógadh mar Chríostaí é. Cógaseolaí Meiriceánach a rugadh i Whiting, Indiana, ar 14 Meán Fómhair 1936, is ea Ferid Murad. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1998 lena chomhghleacaithe Robert Furchgott is Louis Ignarro as a gcúnamh i léiriú feidhm ocsaíd nítrigine mar chomharthamhóilín sa chóras cairdifeadánach.
581
Bhí an bhliain 581 (DLXXXI) coitianta ag tosú ar Dé Chéadaoin an fhéilire Julian''. ''Tá an ainmníocht 581 na bliana seo a bheith in úsáid ón tréimhse meánaoiseach.
Chiaroscuro (gealdorcha)
mion|Naomh Peadar le Caravaggio Sa phéintéireacht, úsáid solas láidir is scáth is ea chiaroscuro, nó gealdorcha, chun foirmeacha a shainiú i spás. Shaothraigh Leonardo da Vinci is Caravaggio an teicníocht san Iodáil, ach thug Rembrandt chun foirfeachta í san Ollainn sa 17ú céad.
Bhí Caravaggio aitheanta mar mháistir críochnúil de chiaroscuro, a chiallaíonn “éadrom-dorcha” go liteartha in Iodáilis. Tagraíonn an téarma don chothromaíocht de thoin éadroma agus dorcha i saothar agus go háirithe i gcás cumas an ealaíontóra chun scáthanna a láimhseáil.
Clealand
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath é Clealand.
Murlach
mion|deas|Murlach Balos in iarthuaisceart na Créite Is éard is murlach ann ná corp tanaí sáile, scartha ón bhfarraige oscailte ag baic oileán. Tarlaíonn a leithéid in áiteanna nach bhfuil mórán uisce ag taomadh ón talamh isteach sa bhfarraige. Is féidir go gcruthóidh sé sceireacha orgánacha murlaigh freisin, mar a dhéanann ataill choiréalacha is lionáin.
Contae Oneida, Nua-Eabhrac
Is contae Meiriceánach é Contae Oneida atá suite i stát Nua-Eabhrac. Sa bhliain 2010, bhí daonra 234,878 duine ann. Is é Utica a phríomhbhaile contae.
The Goldberg Variation (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an séú heipeasóid, "The Goldberg Variation" den seachtú sraith The X-Files ar an 5 Nollaig 1999. Scríobh Jeffrey Bell an eipeasóid seo. D'fhéach 14.49 milliún duine ar an eipeasóid.
Grianrós
Is planda é an grianrós.
Cnoc na Croise
Is baile suite i bhFìobha é Cnoc na Croise.
Peadar de Bhulbh
Ba cheimiceoir agus mianreolaí Éireannach é Peadar de Bhulbh (1727-1803) (Peter Woulfe as Béarla) agus is ina onóir a thugtar an t-ainm ar an mianra wolfraimít.
Rugadh i Luimneach é sa bhliain 1727 de shliocht Normannach a chuir fúthu in iarthar an Chontae sa 12ú haois. Chuaigh sé i mbun staidéir ar an eolaíocht i gColáiste na Tríonóide i mBaile Átha Cliath agus chuaigh sé go Sasana agus go dtí Mor-Roinn na hEorpa i mbun oibre ina dhiaidh. Chaith sé seal ag obair i Maidrid na Spáinne.
Bhí an tuairim aige go raibh dúil neamhaitheanta sa wolfraimít, rud a chabhraigh le fionnú an mhiotail tungstan. Chomh maith le sin, chum sé próiseas nua chun fosfar a scagadh. mion|buidéal bhulbach Sa bhliain 1779, chuir sé tuairisc síos faoi chruthú dathaigh buí nuair a measctar indigo le aigéad nitreach. Ba é sin aigéad picreach a úsáideadh sa 19ú haois mar bhunús an chéad dathaigh sintéiseach sa bhliain 1849, mar ábhar pléascadh ag Jean-Baptisite Dumas sa bhliain 1885 agus mar ábhar antaiseipteach i gcoinne dóiteán craicinn.
Chum sé an Buidéal Bhulbhach, gléas folcadh ceimiceach le trí mhuineál air lenar féidir gás a scagadh trí leacht.
Bhí an-suim aige i rith a shaoil san ailcheimic (conas ór a dhéanamh as miotail eile ar nós luaidhe).
Ceapadh mar bhall den Royal Society (An Cumann Ríoga) é agus bronnadh Bonn Copley air. Cailleadh i Lonndain é sa bhliain 1803.
Teilifíseán teilgthe
Córas teilifíse ina dteilgtear na híomhánna trí lionsaí leathanchró ar scáileán mór seachtrach, de ghnáth le 3 fheadán ga-chatóideach ardghile sa 3 phríomhdhath, dearg, glas is gorm. Le rialú leictreonach, is féidir an 3 íomhá a chlárú go cruinn ar a chéile chun íomhá dhaite amháin a tháirgeadh. Ach bíonn an raon gile teoranta, ionas nach féidir íomhánna níos mó ná 4 m a theilgean. Tá leaganacha aonlionsa ina mbíonn scátháin dhéchrómacha chun na léis a chumascadh nó feadáin solais de dhéanamh dé-óide leachtchriostalta. Más mian íomhánna níos mó a theilgean, is gá lampa xeanóin le modhnú físíomhá a úsáid, mar atá i gcóras Eidophor.
An Cró
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath é an Cró.
Rinn Duáin
Is ceann tíre suite i gContae Loch Garman é Rinn Duáin. Tá an ceann tíre seo lonnaithe taobh leis an inbhear de chuid Cumar na dTrí Uisce. Tá Teach Solais lonnaithe ar an ceann tíre seo.
Geolaíocht
Is éard atá sa bhuncharraig ná dhá chineál carraige dríodraí: sean-ghaineamhchloch rua agus aolchloch. Tá sraith sean-ghaineamhchloch rua ag dul trasna na leithinise idir Broomhill agus Carnivan. Baineadh í seo as cairéal ag Herrylock ar feadh na gcéadta agus úsáideadh í chun clocha muillinn, trachanna uisce agus nithe eile a dhéanamh. Tá aolchloch charbómhar atá déanta as iontaisí ag ceann tíre Rinn Duáin féin. Dódh an aolchloch i go leor de na haitheanna aoil is féidir a fheiceáil ar fud na leithinise. Baineadh leas as an bpúdar aolchloiche chun caighdeán na hithreach a fheabhsú. Ina theannta sin, meascadh í le gaineamh chun moirtéal aoil a dhéanamh ar mhaithe le ballaí agus tithe a thógáil.
Contae Onondaga, Nua-Eabhrac
Is contae Meiriceánach é Contae Onondaga atá suite i stát Nua-Eabhrac. Sa bhliain 2010, bhí daonra 467,026 duine ann. Is é Syracuse a phríomhbhaile contae.
Géanóm
Cód géiniteach le heolas géiniteach uile an orgánaigh. Sa chuid is mó d'orgánaigh, i seichimh DNA taobh istigh de chrómasóim a bhíonn an t-eolas seo. Tá víris bunaithe ar RNA ann, agus ina gcás siúd is sa seicheamh iomlán RNA a bhíonn an t-eolas seo. Tá raon iontach mór i méid an ghéanóim, ó chúpla míle bunphéire i víreas simplí go dtí beagnach milliún milliún bunphéire i bplandaí áirithe. Is féidir go mbeidh comhdhéanaimh dhifriúla ag géanóm (géinitíopaí) baill éagsúla orgánaigh, ach cuireann géanóm an orgánaigh síos ar sheichimh choitianta shainiúla an orgánaigh.
Lus na Tríonóide
Is planda é lus na Tríonóide.
An Asarbaiseáin i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Ghlac An Asarbaiseáin páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 2008.
Iomaitheoirí
mion|Chingiz ag cur i láthair i 2019
Pointí
Seo iad na cúig thír ba mhó a thug pointí, sa teileavóta, don Asarbaiseáin i mbabhtaí ceannais idir 2016 agus 2019:
An Trian Láir
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Trian Láir air: