cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stáit Aontaithe Mheiriceá
Cultúr
Tír ilchultúrtha is ea an Meiriceá agus cineál grúpaí eitneacha lena dtradisiúin agus luachanna féin ina gcónaí ann. Níl aon eitneach “Meiriceánach”; lasmuigh de dhaonra beag Meiriceánach dúchasach, tháinig beagnach gach Mericeánaigh nó a sinsir ar inimirce laistigh cúig céad. Is é an cultúr atá ag formhór na Meiriceánach ná príomhchultúr Meiriceánach – cultúr iartharach a thagann ó thraidisiúin imirceach Iarthar na hEorpa. Chuir na lonnaitheoirí Sasanacha agus Ollannacha tús leis an gcultúr sin. Bhí cultúr na Gearmáine, na hÉireann agus na hAlban tábhachtach chomh maith. Ghlac príomhchultúr an Mheiriceá le hairíona áirithe ó sclábhaithe Mandé agus Wolof a tháinig ó Iarthar na hAfraice; d’fhorbair cultúr sainiúil Meiriceánach Afracach a bhí bunaithe ar thraidisiúin na sclábhaí Bantu a tháinig ó Lár-Afraic agus chuaigh sé sin i bhfeidhm ar an bpríomhchultúr chomh maith. Chomhtháthaigh Creole agus Cajun na Louisiana agus Hispanos an iardheiscirt agus an náisiún ag fairsingiú siar. Mar sin tháinig siad i dtadhall le cultúr an Mheicsiceo. Tháinig eilimintí chultúrtha nua leis an inimirce mhór sa 19ú haois agus tús an 20ú haois. D’fhéadfadh corcán leáite aonclineálach a ghlaoch ar an meascán chultúrtha sin nó babhla sailéid ina choinníonn na hinimircigh agus a sinsir a dtréithí cultúrtha sainiúla féin.
Cé go ndeireann cultúr Meiriceánach gur sochaí gan aicme atá ann sna SA, shainaithin eacnamaithe agus socheolaithe go bhfuil difríochtaí chultúrtha ann idir aicme na tíre agus téann sé sin i bhfeidhm ar teanga, luachanna agus rudaí eile. Is foinse iad an mheánaicme agus an aicme phroifisiúnta do treochtaí sóisialta mar fheimineachas, timpeallacht agus ilchultúrachas. Tá féiníomhá, déarcaigh sóisialta agus dóchais chultúrtha na Meiriceánach conasctha go géar lena ngairm. Cé go bhfuil luach mór ag baint le héacht eacnamaíochta, meastar gur airí dimhneach é a bheith i do ghnáthdhuine. Cé go bhfuil léargas ann go bhfuil soghluaisteacht sóisialta ard ag Meiriceánaigh, ceapann roinnt anailísí go bhfuil soghluaisteacht sóisialta níos lú sna SA ná in Iarthar na hEorpa agus i gCeanada.
Na Meáin Chumarsáide
I 1878, d’úsáid Eadweard Muybridge ceamaraí iolracha chun gluaiseacht a tharraingt agus mar sin thaispeáin sé cumhacht na grianghrafadóireachta. I 1894, taispeánadh céad taispeántas scannáin tráchtála an domhain i Nua-Eabhrac ag baint úsáid as Kinetoscope Thomas Edison. Na blianta a leanas, bhí na Stáit Aontaithe ar thús cadhnaíochta an fhorais scannáin fuaime. Ó thús an fhichiú haois, bhí tionscal scannáin na SA suite i agus timpeall ar Hollywood, California. Bhí baint ag an stiúrthóir D. W. Griffith le forás na gramadaí scannáin.
Luaitear an scannán Citizen Kane (1941) le Orson Welles go minic i vótáilí criticeoirí mar an scannán is fearr riamh. Tá aisteoirí scannán mar John Wayne agus Marilyn Monroe ina n-íol, agus ba cheannaire é an léiritheoir/fiontraí Walt Disney i gcartúin agus earraí scannán. Rinneadh a lán scannán rathúla tráchtála mar Star Wars (1977) agus Titanic (1997) sna príomhstiúideonna in Hollywood agus mar sin, tá scannáin Hollywood i gceannas ar thionscal scannáin an domhain sa lá atá inniu ann.
Is iad na Meiriceánaigh na breathnóirí is mó ar domhan agus tá an meánam a chaitheann siad os comhair na teilifíse ag méadú (5 uair an lae i 2006). Is eagrais tráchtála iad na 4 mhórbhealach teilifíse go léir. Éisteann Meiriceánaigh leis an raidió, atá go mór tráchtála chom maith, ar feadh dhá huair go leith. Na suíomhanna idirlín is coitianta, lasmuigh de shuíomh tairsigh agus gléasanna cuardaithe, ná eBay, MySpace, Amazon.com, The New York Times, agus Apple. Coimeádann 12 milliún Meiriceánach blag.
Chuaigh stíl liriceach agus rithimeach an cheoil Afracaigh-Meiriceánaigh i bhfeidhm ar an gceol Meiriceánach. Glacadh eilimintí ó cheol mar na gormacha nó blues agus ceol seanaimseartha agus d’éirigh sé sin ina seánraí coitianta le lucht éisteachta domhanda. D’fhás snagcheol le ceoltóirí mar Louis Armstrong agus Duke Ellington ag tús an fichiú haois. Tháinig ceol tíre, R&B agus roc is roll chun cinn sna 1920idí agus 1950idí faoi seach. Le linn athbheochana an cheoil tíre, d’éirigh Bob Dylan ceann de na scríbhneoir cheoil is fearr i Meiriceá agus bhí James Brown ina cheannaire ar fhorás an cheoil funk. Ceann de na cruthú Meiriceánaigh nua is ea hip hop agus an ceol tí. D’éirigh popréaltaí Meiriceánacha mar Elvis Presley, Michael Jackson agus Madonna ina gceiliúráin domhanda.
Litríocht, fealsúnacht agus na healaíona
I rith an 18ú haois agus i dtús an 19ú haois, ba iad ealaíon agus litríocht na hEorpa a bhí i gcion ar ardchultúr agus mheon Mheiriceá. Ach i lár an 19ú haois tháinig scríbhneoirí mar Nathaniel Hawthorne, Edgar Allan Poe agus Henry David Thoreau ar an saol, agus mar sin bhí stíl liteartha shoiléir Mheiriceánach ann. Príomhphearsana sa litríocht a tháinig ar a sáile ab ea Mark Twain, aorthóir, agus Walt Whitman, file. File suntasach eile ab ea Emily Dickinson, file a bhí beagnach anaithnid i rith a saoil. Tugtar "Úrscéal Mór Meiriceánach" go minic ar úrscéal a chuireann síos ar ghné bhunúsach an charachtair agus an fhiontair náisiúnta, mar shampla: Moby-Dick le Herman Melville (1851), The Adventures of Huckleberry Finn le Mark Twain (1885) agus The Great Gatsby le F. Scott Fitzgerald (1925).
Tá Duais Nobel na Litríochta bronnta ar 11 saoránach Meiriceánach—an buaiteoir is déanaí ná Toni Morrison sa bhliain 1993. Ainmnítear Ernest Hemingway, a bhuaigh Duais Nobel i 1954, go minic mar dhuine de na scríbhneoirí is tábhachtaí sa 20ú haois. Tháinig seánraí liteartha coitianta mar leabhair buachaillí bó agus ficsean coir ar an saol. Chruthaigh scríbhneoirí an Beat Generation seánraí liteartha nua chomh maith le húdair iar-nua-aimseartha mar John Barth, Thomas Pynchon agus Don DeLillo.
Chruthaigh na transcendentalists a bhí treoraithe le Ralph Waldo Emerson agus Henry David Thoreau, an chéad phríomhghluaiseacht fealsúnachta i Meiriceá. Tar éis an chogaidh charthartha, ba é Charles Pierce, agus ansin ba iad William James agus John Dewey, ceannairí i bhforbairt an phragmatachais. I rith an 20ú haois, chabhraigh obair W.V. Quine agus Richard Rorty le fealsúnacht anailíseach a thabhairt chun tosaigh i gciorcail acadúla na SA.
Henllys
51.6391°N, -3.0586°W
Baile i Torfaen, an Bhreatain Bheag, is ea Henllys, 19.4 km ó Caerdydd agus 203 ó Londain. Tá daonra 2,601 ann, agus tá 304 (11.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Truailliú aeir i nDeilí na hIndia
mion|drochléargasː 31 Nollaig 2017; is ar éigean a d'fhéadfaí aon rud a fheiceáil Tá Deilí na hIndia ar cheann de na háiteanna is measa ar domhan ó thaobh truaillithe aeir de. Is é an trácht is cúis le go leor den truailliú aeir, ach tá an-tionchar ag an talmhaíocht ar leibhéil truaillithe chomh maith. mion|7 Eanáir 2010ː ní mó ná go bhféadfaí dada a fheiceáil Éiríonn na fadhbanna níos measa sa gheimhreadh gach aon uile bhliain. Ach sa bhliain 2021, bhí an toitcheo níos airde ná a bhí riamh. Mar gheall ar an dainséar, dúnadh scoileanna, oifigí agus monarchana. Bhí ar a lán daoine obair ón mbaile fiú.
Airgeadas
mion|Nóta cúig phunt eisitthe sa bhliain 1833 le Gibbons & Williams i Sasana. Airgeadas is ea an cleachtas a bhaineann le hairgead a láimhseáil agus a bhainistiú. Tá trí chatagóir  ann, deirtear go minicː
Uaireanta is é an caipiteal a bhíonn i gceist i dtionscadal, go speisialta an caipiteal is riachtanach a fháil chun gnó nua a thosú.
Uaireanta eiile, is é iasacht airgid a bhíonn i gceist, le haghaidh aidhme ar leith, go speisialta iasacht ó theach airgeadais.
Próiseálaí focal
Ríomhchlár is ea próiseálaí focal a dhéanann soláthar chun téacs a láimhseáil. Is féidir é a úsáid chun doiciméid a scríobh, chun focail, ailt, nó leathanaigh a chur isteach nó a athrú, agus chun doiciméid a phriontáil..
Clár ríomhaire atá ann a ritear de ghnáth ar ríomhaire pearsanta, a ligeann don ríomhaire feidhmiú mar chlóscríobhán casta.
Mar shampla
Coilíneachas
deas|250px|thumb|Coilíneachas Is polasaí nó cleachtadh smacht polaitiúil thar tír eile a ghabháil, á chur faoi le lonnaitheoirí, agus tar i dtír air go heacnamaíoch é coilíneachas.
Once Upon a Time in Springfield
Craoladh an deichiú heipeasóid, "Once Upon a Time in Springfield", den aonú sraith is fiche The Simpsons ar an 10 Eanáir 2010. Scríobh Stephanie Gillis an eipeasóid seo. D'fhéach 14.62 milliún duine ar an eipeasóid.
Baile an Luig
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Baile an Luig.
Lána Mhuire Mhaith
Is sráid thábhachtach i mBaile Átha Cliath í Lána Mhuire Mhaith.
Tadhg mac Diarmada Ó Máille
Rí Umhaill ba ea  Tadhg mac Diarmada Ó Máille  (bás 1467).
Sadhbh
I Miotaseolaíocht na nGael, máthair Oisín le Fionn mac Cumhaill ab ea Sadhbh (Sean-Ghaeilge Sadb). Nó iníon Bodhbh Dearg, rí Sidhe na Mumhan ab ea í, nó b'fhéidir go bhfuil sí gaolta le Sadb ingen Chuinn, iníon Choinn Chétchathaigh.
Sadhbh agus Fionn
Thit an draoi Fear Doirche i ngrá le Sadhbh ach dhiúltaigh sí é. Chuir an draoi mar dhíoltas dá bharr mallacht uirthi, trí bliana a chaitheamh i riocht eilite. Sa deireadh, ghlac ghiolla an Fhir Doirche trua di, agus dúirt sé léi dá leagfadh cos i ndún na bhFiann, nó bheadh cumhacht aige uirthi a thuilleadh. Chuaigh sí díreach i dtreo theach Fhionn ag Almhain, agus d'aimsigh Fionn í i mbun seilge. Cé gur i riocht ainmhí ab ea Sadhbh, duine daonna ab ea í marcas sin féin, agus dá bharr, ní dhearna cúnna Fhionn, Bran agus Sceolan, aon dochar di, óir go raibh iadsan, maraon le Sadhbh, daoine i riocht ainmhithe. Ar ais ag Almhain, rinneadh cailín álainn de Shadhbh, agus ar ball beag phós sise agus Fionn. Ghráigh Fionn í an oiread sin gur éirigh sé as dul ag seilg agus gach pléisiúr eile, agus d'éirigh sí go tapa torrach.
Bhí Fionn as láthair i mbun comhraic in éadan na Lochlannach nuair a tógadh Sadhbh uaidh. Nocht taispeánadh bréige d'Fhionn, Bhran agus Sceolan laistigh den dún, agus rith Sadhbh amach chun a céile, i ngan fhios di an baol. A luaithe agus a shroich sí an taispeánadh, d'athraigh sé agus nochtadh an Fear Doirche, a thóg amach slat draíochta déanta as coll. Bhuail sé í leis, agus rinneadh arís í ina heilit.
Fionn agus Oisín
Chaith Fionn seacht mbliana ag lorg Sadhbha, ach theip air. 'Séard a d'aimsíodh i mbun seilge san fhoraois ná buachaill fiáin. D'aithin Fionn ar an dtoirt dreacha Sadhbha in aghaidh an bhuachalla, agus thuig sé gurbh a mhac a bhí ann. Oisín an t-ainm a tugadh dó agus d'éirigh sé chomh cáiliúil lena athair.
Éamonn de Bhál
File Éireannach ab ea Éamonn de Bhál go luath sa 19ú haois.
Ba as Contae Chorcaí ó dhúchas de Bhál agus bhí Gaeilge ón gcliabhán aige. Bhí ról tábhachtach aige i dtaifeadadh agus i gcaomhnú Caoineadh Airt Uí Laoghaire le hEibhlín Dubh Ní Chonaill, a fuair sé ón amhránaí sean-nóis Nóra Ní Shíndile.
Tá cóipeanna dá chuid saothar i Leabharlann Náisiúnta na hÉireann.
Henryd
53.2558°N, -3.844°W
Liosta de charachtair Coronation Street (1994)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1994.
Blár-na-Gobhainn
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Blár-na-Gobhainn.
Henryd
Baile i Conwy, an Bhreatain Bheag, is ea Henryd, 202.6 km ó Caerdydd agus 318 ó Londain. Tá daonra 704 ann, agus tá 261 (37.1%) in ann Breatnais a labhairt.
Próiseas aidiabatach
Sa teirmidinimic, próiseas nach bhfaigheann aon teas isteach ann nó nach n-astaíonn aon teas. Tarlóidh a leithéid má bhíonn an córas ina bhfuil an próiseas ar siúl inslithe go han-mhaith, nó más próiseas an-tapa é ionas nach bhfuil dóthain ama ann d'aon mhalartú teasa. Ascaluithe aidiabatacha brú a bhíonn sa bhfuaimthonn. Mar an gcéanna maidir leis na buillí comhbhrúite is forbartha in inneall gluaisteáin.
Robert Sugden
Is carachtar ficseanúil é Robert Sugden-Dingle sa chlár teilifíse Emmerdale. Ghlac Richard Smith an pháirt mar Robert ó 1986 go 1989, Christopher Smith ó 1989 go 2001 agus Karl Davies an pháirt ó 2001 go 2009. Glacann Ryan Hawley an pháirt ó 2014. Bhí Robert ar an gclár den chéad uair ar an 22 Aibreán 1986. D'fhág Robert ar an 3 Deireadh Fómhair 2005 agus rinne sé cuma san eipeasóid ar an 10 Feabhra 2009. D'fhill Robert ar an 23 Deireadh Fómhair 2014.
Suíomhanna ríoga Éireann
mion|deis|300px|Eamhain Mhacha, dún ríoga de ríthe na nUladh
Feictear  suíomhanna ríoga Éireann  i dtéacsanna mheánaoiseacha a dhéanann cuir síos ar lárionadaí de ríthe Éireann, áiteanna a mbíodh tionóil, lúthchleasaíocht agus insealbhuithe á reáchtáil. Dar leis na foinsí, bhíodh nasc idir na suíomhanna agus na ríochtaí Gaelacha. Léiríonn seandálaíocht gur shuntasach iad na suíomhanna leis na mílte bliain réamhstairiúila trí fhianaise na dtuamaí, na ngallán agus na gcarn atá faighte ann.
Meastar go raibh suíomh éis ag gach ríocht Ghaelach, ach tá sé cinn tábhachtacha ann. Four of these served as the royal sites of the four major cúigí na hÉireann.
Tá na príomhshuíomhanna nasctha le roinnt mionsuíomhanna a raibh cuspóirí eile acu. Mar shampla, bhíodh ag rí na Teamhrach tionóil ag Tailtiu agus Tlachta le linn fhéile Lúnasa An Lúnasa.
Brúnghluaisne
Is éard is Brúnghluaisne (nó Gluaisne de Brún) ann ná gluaiseacht randamach na gcáithníní ar fionraí i sreabhach (leacht nó gás) a eascraíonn as an imbhualadh leis na hadaimh tapa nó móilíní sa ghás nó leacht. Is féidir leis an téarma "Brúnghluaisne" tagairt freisin don samhail mhatamaiticiúil a úsáidtear chun cur síos a dhéanamh ar ghluaiseachtaí randamacha den sórt sin.
Suíomhanna ríoga Éireann
Tá sé molta go gceapa na mórshuíomhanna, seachas Eamhain Mhacha i dTuaisceart Éireann, ina Suíomhanna Oidhreachta Domhanda UNESCO.
Brúnghluaisne
Tá an feiniméan iompair ainmnithe i ndiaidh Robert Brown, luibheolaí Albanach. Sa bhliain 1827, agus é ag breathnú trí mhicreascóp ar cháithníní a fhaightear i grán pailine san uisce, thug sé faoi deara gur bhog na cáithníní tríd an uisce, ach ní raibh sé in ann na meicníochtaí ba chúis leis an mbogadh céanna a fháil amach. Bhí sé mar theoiric le fada gurb iad adaimh agus móilíní bunús an ábhair, agus go leor blianta ina dhiaidh sin, d'fhoilsigh Albert Einstein an páipéar sa bhliain 1905 ina mhíníonn sé go mion beacht conas a bhí an ghluaiseacht a thug De Brún faoi deara ina thoradh ar an phailin a bheith á n-aistriú ag móilíní uisce aonair. Seo míniú ar Ghluaisne de Brún sheirbheáil dearbhú críochnaitheach a adaimh agus móilíní ann i ndáiríre, agus bhí a fhíorú tuilleadh turgnamhach Jean Baptiste Perrin sa bhliain 1908.
Suíomhanna ríoga Éireann
Gnéithe
Tá gnéithe coiteanna na suíomhanna ríoga tugtha faoi deara ag an staraí, Michael Herity. Tá tulaigh ag gach ceann acu, agus dúin chnoic agus ascaillí díreacha créafóige ag an chuid is mó acu. Tá cairn nó galláin ag roinnt acu, ach b'fhéidir gurb é laige na struchtúr úd is cúis le heaspa a leithéidí.
Tá struchtúr ar leith ann, déanta as tulach agus clós ciorclach le chéile, mar shampla An Forradh agus Teach Cormaic, a fhaightear beagnach ach amháin ar shuíomhanna ríoga. I measc gnéithe níos lú minice, tá bilí, cathaoireacha cloich, clocha insealbhaithe, stone basins agus cilli.
Brúnghluaisne
Is é treo an fhórsa ar bombardú adamhach atá ag athrú de shíor, agus ag amanna éagsúla go bhfuil an cáithnín bhuail níos mó ar thaobh amháin ná eile, as a dtiocfaidh an nádúr cosúil gcruthaíonn sé randamach de na tairiscint.
Suíomhanna ríoga Éireann
Gnéithe
Tugann Herity faoi deara fosta gur reiligí a bhíodh ann sna suíomhanna úd dar leis na foinsí, rud a chuireann b'fhéidir ómós na marbh in úil.
Brúnghluaisne
Tá go leor feidhmeanna praiticiúla ag an samhail mhatamaiticiúil Brúnghluaisne. Mar shampla, is minic a tharlaíonn 'uaineachtaí sa stocmhalartán, cé gur shéan Benoit Mandelbrot a infheidhmeacht maidir le praghas gluaiseachtaí stoic i bpáirt toisc go bhfuil siad neamhleanúnach.
Suíomhanna ríoga Éireann
Suíomhanna insealbhuithe
mion|Mion pháirt léarscáile [[Uladh le Richard Bartlett, 1602, ag léiriú insealbhú Uí Néill ag Tulaigh Óg. Feictear pearsa ar dheis, duine de chlann Uí Chatháin, agus bróg ina láimh aige thar chionn an rí mar chuid de dheasghnáth "bhróg aonair".]]
Brúnghluaisne
Tá Brúnghluaisne i measc an simplí de na stochastic leanúnach-am (nó probabilistic) próisis, agus tá sé teorainn dá bpróiseas stocastach níos simplí agus níos casta. Tá an uilíocht a bhaineann go dlúth leis an uilíocht an dáileadh gnáth. Sa dá chás, tá sé go minic áise matamaiticiúla seachas an cruinneas na samhlacha a spreagann a n-úsáid. Tá sé seo toisc go bhfuil Brúnghluaisne, a n-am díorthach atá i ngach áit gan teorainn, neastachán idéalaithe le próisis fhisiceacha iarbhír randamach, a bhfuil i gcónaí ar scála ama teoranta.
Suíomhanna ríoga Éireann
Suíomhanna insealbhuithe
Tharlaíodh deasghnátha insealbhuithe ag na suíomhanna ríoga. Bhaineadh na ríthe leas as an gceangail le stair agus tabhachtacht chultúrtha na suíomhanna. significance
Brúnghluaisne
Stair
Tá cur síos iontach ar Bhrúnghluaisne cáithníní deannaigh i ndán de chuid Lucretius, file Rómhánach, ar an eolaíocht: "Ar nádúr na rudaí nithiúla" (c. 60 RC). Úsáideann sé seo mar chruthúnas gur ann don adamh. Cé go bhfuil an tairiscint meascadh na gcáithníní deannaigh bharr den chuid is mó ag sruthanna aer, an glioscarnach, iomlasc tairiscint na cáithníní deannaigh beag é, go deimhin, de bharr go príomha ag dinimic Brown fíor.
Suíomhanna ríoga Éireann
Suíomhanna insealbhuithe
B'ionann na deasghnátha agus pósadh, banais nó feis idir an rí agus an talamh agus/nó bandia na talún. Bhíodh leathanradharc ar an talamh ón suíomh barr chnoic. Thit an analach phósta i laige in am trátha, nuair a d'éirigh an rí ina shealbhóir talún.
Brúnghluaisne
Stair
Rinne Jan Ingenhousz cur síos ar ghluaisne neamhrialta na gcáithníní deannach guail ar dhromchla alcóil siar sa bhliain 1785. Mar sin féin, is do Robert Brown, luibheolaí, a chuirtear síos an fhionnachtain go minic de bharr an staidéir a rinne sé sa bhliain 1827 ar ghrán pailine ón phlanda úd Clarkia pulchella ar fionraí in uisce faoin micreascóp nuair a chonaic sé mioncháithníní, teilgthe amach ag an grán pailine, forghníomhaitheach gluaiseacht chorraithe. Trí athdhéanamh ar an turgnamh le cáithníní d'ábhar neamhorgánach bhí sé in ann a rialú a thabhairt amach go raibh an tairiscint saol a bhaineann, cé go raibh a thionscnamh go fóill a mhíniú.
Suíomhanna ríoga Éireann
Suíomhanna insealbhuithe
Is idir gann agus ilchineálach iad na cuir síos stairiúla ar na deasghnátha. Dar le foinse amháin, chúpláladh rí Cineál Chonaill le láir, dhéanadh sé í a mharú agus a bheiriú, agus théadh sé ar snámh san anraith fad is a d'óladh a ghéillsinigh as. Tá cáineadh géar déanta ar an gcur síos seo mar bholscaireacht in éadan na nGael págánach, ach bheadh sé de réir nóis Ind-Eorpaigh. Cuireadh taifeadta níos deireanaí in úil go mbíodh iontu idir rásaí, ól, filíocht, mórshiúlta agus bronnadh tslat na ríghe.
Brúnghluaisne
Stair
Ba é an chéad duine chun cur síos ar an matamaitic taobh thiar de tairiscint Brownian Thorvald N. Thiele i bpáipéar ar an modh a laghad cearnóga a foilsíodh i 1880. Ina dhiaidh sin bhí neamhspleách le Louis Bachelier i 1900 ina thráchtas PhD "An teoiric na tuairimíocht", ina chuir sé anailís stochastic ar an stoc agus margaí rogha. Albert Einstein (i gceann amháin de chuid 1905 páipéar) agus Marian Smoluchowski (1906) thug an réiteach ar an bhfadhb a chur in iúl fisiceoirí, agus chuir sé mar bhealach chun a dhearbhú go hindíreach go bhfuil adaimh agus móilíní. A n-cothromóidí gluaisne Brownian fhíoraigh ina dhiaidh sin ag an obair thurgnamhach de Jean Baptiste Perrin i 1908.
Meafar iomasach
Samhlaigh balún mór atá 10 méadar ar trastomhas. Samhlaigh é i staidiam peile. Tá an balún chomh mór sin go luíonn sé ar mhullach go leor daoine den lucht féachana. Toisc go bhfuil siad corraithe, buaileann an lucht leanúna seo an balún ag amanna éagsúla agus i dtreonna difriúla ar bhealach go hiomlán randamach. Sa deireadh, tá an balún brúite i dtreonna randamacha, agus mar sin níor chóir dó—ar meán—bogadh ar chor ar bith. Samlaigh anois ar an bhfórsa sin á oibríú ag am áirithe. B'fhéidir go mbeadh 20 duine ag brú ar dheis, agus 21 duine eile ag brú ar clé, gach duine díobh ag cur an méid fuinnimh céanna de (nó di). Sa chás seo, tá na fórsaí i dtreo na láimhe clé agus i dtreo na láimhe deise beagán as cothrom i bhfabhar na láimhe clé; bogfaidh an balún beagán ar clé. Tá an cineál seo éagothroime ann i gcónaí, agus cruthaíonn sé gluaisne randamach an bhalúin. Má fhéachann muid síos ar an radharc seo (is é sin, ar an staidiam) ó áit i bhfad os a chionn, ionas nárbh fhéidir linn an lucht tacaíochta a fheiceáil, d'fheicfimis an balún mór mar rud beag atá beoite ag gluaiseacht chorr.
Suíomhanna ríoga Éireann
Suíomhanna insealbhuithe
mion|Mionsonra de léarscáil le Bartlett, cathair insealbhaithe, [[Tulaigh Óg, Contae Thír Eoghain, le gradaim ag an mbun.|left]]
Brúnghluaisne
Meafar iomasach
Smaoinigh ar na cáithníní a d’astaigh grán pailine Brown agus iad ag gluaiseacht go randamach in uisce: Tá a fhios againn go bhfuil móilín uisce timpeall agus 0.1 ar 0.2 nm i méid, ach go raibh na cáithníní a bhí á n-iniúchadh ag Brown timpeall is cúpla micriméadar i méid (níor chóir iad seo a mheascadh suas leis an gcáithnín pailine féin, a bhí thart ar 100 micriméadar). Dá bhrí sin, is féidir le cáithnín de chuid na pailine a chur i gcomparáid leis an mbalún, agus na móilíní uisce leis an lucht leanúna, ach amháin go bhfuil an balún timpeallaithe ag an lucht leanúna. Mar sin, an bhrúnghluaisne atá faoi cháithnín i leacht tagann sé de bharr éagothroime mheandrach sna comhfhórsaí déanta ag imbhualadh an cháithnín leis na móilíní leachta (atá i bhfad níos lú ná é agus a bhfuil gluaisne theirmeach randamach fúthu).
Suíomhanna ríoga Éireann
Suíomhanna insealbhuithe
Tá ann ag go leor suíomhanna insealbhuithe tulaigh bheaga le háit leacaithe chun seasamh air agus chun breathnú ar daoine agus talamh is a comhair amach. Tá fianaise ann ar roinnt cathaoireacha insealbhuithe, ach is amhlaidh gur tógadh isteach na ríchathaoireacha a d'úsáidtí níos deireanaí sa mheánaois. Tharraing Richard Bartlett an ríchathaoir ar a léarscáil de Thulaigh Óg, suíomh insealbhaithe Uí Néill Thír Eoghain. Faightear an t-aon ríchathaoir Ghaelach, de chuid Cheann Aodha Bhuí, i Músaem Uladh anois.
Deimhniú taisce
mion|Deimhniú taisce eisithe ag an [[Comhlacht Dúitseach na hIndia Thoir ar 7 Samhain 1622]] Íocann deimhnithe taisce méid úis luaite agus aibíonn siad ar dháta luaite. Ach is féidir iad a dhíol agus a cheannach go laethúil ar mhargadh tánaisteach.
Brúnghluaisne
Meafar iomasach
Tá beochan ar choincheap na Brúnghluaisne ar fáil mar aipín Java.
Patrick Murray
Is aisteoir Sasanach é Patrick Murray a rugadh i nGreenwich, Londain ar an 17 Nollaig 1956.
Herbrandston
51.7268°N, -5.085°W
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Herbrandston, 134.7 km ó Caerdydd agus 343 ó Londain. Tá daonra 386 ann, agus tá 41 (10.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Albus Dumbledore
Draíodóir ficseanúil, a chruthaigh an scríbhneoir Sasanach, J. K. Rowling, is ea Albus Percival Wulfric Brian Dumbledore. Is é príomhoide ar Scoil Chomhoideachais Draíodóireachta Hogwarts é, sa tsraith scéalta faoi Harry Potter. Dumbledore a bhunaigh agus a bhí i gceannas ar Ord an Fhéinics, eagraíocht a throid i gcoinne Voldemort.
Dúirt J. K. Rowling sa bhliain 2007 gur smaoinigh sí i gcónaí ar Dumbledore mar homaighnéasach, agus gur thit sé i ngrá, tráth, le Gellert Grindelwald, carachtar eile, ach go raibh an eachtra sin críochnaithe roimh na scéalta sa tsraith.
Lána Nutley
Is sráid thábhachtach i mBaile Átha Cliath í Lána Nutley (nó Lána Nothaile).
Bruth rua
Is fungas seadánach é bruth rua, a thagann mar líonra snáithíneach idir cealla an phlanda óstaigh. Thar 4,000 speiceas ann, cuid acu seadánach ar ghránbharra tráchtálacha.
Ricky Gervais
Is aisteoir Sasanach é Ricky Dene Gervais (a rugadh ar an 25 Meitheamh 1961).
Ceathracha mairtírigh an Sasana agus an Bhreatain Bheag
deas|thumb|[[Tyburn]] Ba dream fir agus mná Caitliceacha iad na ceathracha mairtírigh an Sasana agus an Bhreatain Bheag curtha chun báis le haghaidh tréas agus cionta bainte le chéile idir 1535 agus 1679. Bhí a lán acu daortha chun báis ag seóthriailacha, nó le triail ar bith.
Scothaicme
thumb|250px|Cartún polaitiúil ó Dheireadh Fómhair 1884, ag taispeáint plútacrathaí saibhre ag féasta ag bord agusag an am céanna, fúthu, tá teaghlach bocht ag iarraidh déirce
Is dream beag cumhachtacha iad an scothaicme (nó éilít) a bhfuil méid díréireach saibhris agus pribhléidí áirithe (Fraincis: élite, ón Laidin 'eligere', a roghnú nó a chur in ord). Baineann siad leas as a stádas gustalach chun a gcúis a chur chun cinn. Uaireanta is aicme bheag chumhachtach. lucht an rachmais b'fhéidir, an scothaicme a bhfuil fabhar acu a ritheann an tír.
Hirwaun
51.7393°N, -3.5096°W
Imirce (daonra)
San antraipeolaíocht agus sa tsocheolaíocht, is éard atá i gceist le imirce ná gluaiseacht daonra taobh istigh de thír nó idir tíortha is ea imirce.
Raison d'être
Gluaiseacht isteach i gcathracha is mó a bhíonn san imirce intíre, de thoradh fordhaonra is bochtanais faoin tuath agus deiseanna níos fearr a bheith ar fáil sna cathracha. Tarlaíonn imirce idirnáisiúnta de bharr na gcúiseanna céanna, bagairtí polaitiúla ar mhionlaigh, agus/nó cogaíochta.
Bíonn deacrachtaí ar leith nuair nach bhfaigheann inimircigh cead cur fúthu sa tír eile. I dtíortha forbartha, tarlaíonn iompú daonra, oiread inmheasta imirce daoine amach as cathracha isteach sa tuath máguaird.
An difríocht idir eisimirce agus imirce
Baineann an eisimirce le himeacht ó áit; baineann an inimirce le teacht go háit. An eisimirce ó Éirinn, bhain sí a buaic amach aimsir an Ghorta; i rith an Tíogair Cheiltigh, bhí go leor inimirce chun na hÉireann ón bPolainn. Agus baineann an imirce le gluaiseacht ó thír nó ó ilchríoch amháin go tír nó go hilchríoch eile; ní féidir imirce a dhéanamh ó Chorcaigh go Baile Átha Cliath, mar shampla.
Cúbar Aonghais
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Cúbar Aonghais.
Imirce (bitheolaíocht)
Sa bhitheolaíocht, gluaiseacht orgánach nó a staid scaipthe (i gcás síolta, spór nó larbhaí) ó réigiún amháin go réigiún eile. Cuimsíonn sí gluaiseacht aontreo isteach i réigiún nó amach as, ach den chuid is mó, gluaiseachtaí déthreócha tréimhsiúla a bhíonn i gceist, ar feadh fad mór ar bhealaí cinnte atá sainithe go leor. Tarlaíonn a leithéid d'imirce shéasúrach, mar shampla, idir réigiúin bheathaithe samhraidh is geimhridh, agus spreagann fadú nó giorrú an lae í.
Million Dollar Maybe
Craoladh an t-aonú heipeasóid déag, "Million Dollar Maybe", den aonú sraith is fiche The Simpsons ar an 31 Eanáir 2010. Scríobh Bill Odenkirk an eipeasóid seo. D'fhéach 5.11 milliún duine ar an eipeasóid.
Brúthomhsaire
deas|200px|thumb|Brúthomhsaire Feadán i bhfoirm crúca a dtugtar feadán Bourdon air. Nuair a bhíonn an brú taobh istigh den fheadán níos mó ná an brú taobh amuigh, tosaíonn an feadán ag díriú. Tarchuirtear an ghluaiseacht seo trí luamháin is giaranna chun snáthaid a chasadh timpeall diaile grádaithe. Tá braiteoir micreascópach brú ann, scannán sileacain, níos lú ná 10 μm ar tiús agus friotóirí bídeacha leabaithe ann. Nuair a athraíonn an brú ar thaobh amháin den scannán seo athraíonn friotaíocht na bhfriotóirí, agus is féidir an t-athrú friotaíochta seo a ghrádú in aonaid brú.
Liosta de charachtair Coronation Street (1995)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1995.
Suliformes
Ord éan is ea na Suliformes ar a dtugtar Phalacrocoraciformes uaireanta (baisteadh Christidis & Boles iad sa bhliain i 2008).
Ní mhaireann ach trí fhine: Pelecanidae, Balaenicipitidae, agus na Scopidae. Bogadh an fhine thrópaiceach Phaethontidae go dtí a n-ord féin: Phaethontiformes '. Taispeánann staidéar géineolaíochta go bhfuil dlúthbhaint ag an fhine Pelecaniformes leis na hArdeidae agus na Threskiornithidae. Agus tá baint ag na Suliformes go cianda leis na Pelecaniformes (na gainéid). .
De réir Hackett et al. (2008), tá na Gaviformes, na Sphenisciformes (na piongainí), na <a href="https://cy.wikipedia.org/wiki/Ciconiaid" rel="mw:ExtLink" title="Ciconiaid" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="69">Ciconiaid</a>, na Suliformes agus na Pelecaniformes, tagtha chun cinn ón sinsear céanna.Tá an t-ord seo agus go leor eile neamhréitithe agus d’fhéadfadh sé athrú. Cládagram bunaithe ar obair Gibb, CG et al. (2013)
12 Meán Fómhair
Is é an 12 Meán Fómhair an 255ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 256ú lá i mbliain bhisigh. Tá 110 lá fágtha sa bhliain.
Kim Tate
Is carachtar ficseanúil í Robert Sugden-Dingle sa chlár teilifíse Emmerdale. Glacann Claire King an pháirt mar Kim. Bhí Kim ar an gclár den chéad uair ar an 22 Aibreán 1986. D'fhág Kim i mí Eanáir 1999. D'fhill Kim ar an 8 Deireadh Fómhair 2018. Fillfidh sí go buan i 2019.
Ialtóg Botta
Is ainmhí í an ialtóg Botta. Mamach atá ann.
Páirc Hoirbeaird
Is sráid agus páirc thábhachtach i mBaile Átha Cliath í Páirc Hoirbeaird.
Karl Lueger
Saol
clé|mion|1900 Ba chéimí de chuid Ollscoil Vín é, áit a bhfuair sé dochtúireacht sa dlí sa bhliain 1870.
Volkspartei
Bhunaigh sé an Páirtí Sóisialach Críostaí idir 1891 is 1893.
Tá fréamhacha an Österreichische Volkspartei (Páirt Pobail na hOstaire, a bhí chun tosaigh i rialtas na tíre sna 2010idí) sa pháirtí a bhunaigh Lueger.
Méara ar Vín
Bhí Lueger ina Mhéara ar Vín ó 1897 go dtí gur éag sé sa bhliain 1910.
Ar feadh blianta fada, b'fhearr le muintir na hOstaire (agus le muintir Vín go háirithe) cuimhneamh ar Lueger mar an gcéad pholaiteoir Ostarach a bhí ina phobalóir agus a raibh meas ag an ngnáthphobal air, chomh maith leis an duine a thóg de chuid mhór den chathair atá anois ann. clé|mion|Karl-Lueger-Platz inniu
Biogóideacht
Ní mór aghaidh a thabhairt ar an dtaobh eile dá chuid polaitíochta: a ráitis gan staonadh ag maslú na nGiúdach agus a chuid ionsaitheachta páirtíní. Cé nár fhulaing na Giúdaigh mórán le linn do Lueger a bheith i réim agus cé go raibh cairde Giúdacha aige, thug sé inspioráid d'Adolf Hitler, rud a chaitheann scáil dhosheachanta ar a oidhreacht.
Made of Bricks
Rianliosta
Gach amhrán scríofa ag Kate Nash; "Foundations" agus "Pumpkin Soup" comhscríofa ag Paul Epworth, "Nicest Thing" comhscríofa ag Jay Malhotra.
Diarmaid Ó Máille
Rí Umhaill agus Ceann na Fine ba ea  Diarmaid Ó Máille  (bás 1415).
Teilgean na céarach caillte
Teicníocht an-ársa é teilgean na céarach caillte a úsáidtear chun figiúir nó struchtúir chasta mhiotalacha a theilgean. Déantar an cruth atá le teilgean as céir, agus imchlúdaítear é sin le hábhar teasdíonach, cosúil le gaineamh, taobh istigh de bhosca. Déantar cainéal isteach sa mhúnla seo don chruth céiriúil chomh maith le cainéil chaola eile chun gás a ligean amach as. Ansin téitear an múnla, rud a ghalaíonn an chéir chun cuas den chruth cuí a fhágáil sa mhúnla. Teilgtear an cóimhiotal leáite isteach sa mhúnla folamh seo go bhfeictear cuid de ag teacht amach trí na cainéil sceite. Tar éis an múnla uile a fhuarú, bristear amach an obair, gearrtar na píosaí breise ionchuir is sceite, agus críochnaítear an struchtúr.
Patricia Scotland
Is taidhleoir, abhcóide and polaiteoir Briotanach í An Banbharún Scotland of Asthal PC AB, nó Patricia Scotland (a rugadh ar 19 Lúnasa 1955).
Gairm
Glaodh chun Bharra Shasana agus na Breataine Bige uirthi sa bhliain 1977 (agus chun Bharra Dhoiminice sa bhliain 1978.)
Holt
53.0779°N, -2.881°W
Patricia Scotland
Gairm
Is í an chéad bean ghorm a ndearnadh Abhcóide na Banríona de, sa bhliain 1991. Sa bhliain 1997 a toghadh ina Binseoir de chuid An Teampaill Láir í agus a tugadh tiarnas saoil di.
Ó 1999 go 2007, bhí sraith post mar aire sóisearach aici, in Oifig Gnóthaí Eachtracha agus Comhlathais na Breataine, i Roinn an Ard-Seansailéara agus san Oifig Gnóthaí Baile. Ghlac sí mar chúram, den chuid is mó, cúrsaí dlí a raibh baint acu le gach roinn, ar nós na reachtaíochta a chuir ar chumas na Ríochta Aontaithe dul isteach sa Chúirt Choiriúil Idirnáisiúnta, an Land Registration Act 1992 agus sraith athchóirithe ar an gcóras ceartais choiriúil. clé|mion|2012 Ó 2007 go 2010 bhí sí ina hArd-Aighne ar Shasana agus An Bhreatain Bheag. Mar sin, bhí sí ina Ard-Aighne ar Thuaisceart Éireann freisin. Tar éis cumhachtaí póilíneachta agus ceartais a chineachadh, ina hAbhcóide Ginearálta ar Thuaisceart Éireann, an chéad sealbhóir den phost sin.
Holt
Baile i Wrecsam, an Bhreatain Bheag, is ea Holt, 178.7 km ó Caerdydd agus 256 ó Londain. Tá daonra 1,492 ann, agus tá 124 (8.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Patricia Scotland
Comhlathas na Náisiún
Sa bhliain 2016 toghadh mar an séú Ard-Rúnaí ar Chomhlathas na Náisiún í (an chéad bhean san oifig sin).
Cuireadh fad lena téarma oifige mar gheall ar an bpaindéim reatha. mion|Patricia Scotland, 2018|clé Tharraing sí conspóid go leor sa phost sin agus cáineadh a ceannasaíocht ar an gComhlathas go minic (cairdeas fabhair, liúntais agus costais taistil srl).
Imlíne
Imeall, nó fad imill, cuair iata, ciorcail de ghnáth. Is é 2 π r imlíne ciorcail de gha r. Ní féidir imlíne éilips a scríobh ach i bhfoirm suimeálaí.
Liosta de charachtair Coronation Street (1996)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1996.
An Céachta agus na Réaltaí
Léiríodh an dráma An Céachta agus na Réaltaí (Béarla: The Plough and the Stars) de chuid  Sheáin Uí Chathasaigh den chéad uair in Amharclann na Mainistreach ar 8 Feabhra 1926. Ainmníodh é i ndiaidh an Chamchéachta, an bhratach shóisialach de chuid Arm Cathartha na hÉireann. mion|clé|Sean O'Casey, National Wax Museum, BÁC
Plota
Caitear súil sa dráma ar dhearcadh na ngnáthdhaoine i leith Éirí Amach 1916. Is é is ábhar don dráma ná an dóigh a ndeachaigh an pholaitíocht réabhlóid each i gcion ar mhuintir na slumaí i mBaile Átha Cliath.
Glacadh
Bhí uafás sa lucht féachana ag an am mar gheall ar an léiriú a thug sé ar Éirí Amach na Cásca. Lean círéib eacha an léiriú. Bhí an Plough and the Stars ceaptha mar dhráma frithchogaidh. Ach is é an chiall a bhain an lucht féachana as ná gur dráma frithnáisiúnaíoch a bhí ann.
Bhí an scliúchas cosúil leis na círéibí a lean an Playboy of the Western World le John Millington Synge sa bhliain 1907.
Ach chuaigh an scéala i bhfeidhm go mór ar an bpobal níos déanaí. Mar sin, d'éirigh an Cathasach as a jab le cromadh ar an scríbhneoireacht go lánaimseartha.
Marlon Dingle
Is carachtar ficseanúil é Marlon Dingle sa chlár teilifíse Emmerdale. Glacann Mark Charnock an pháirt mar Marlon. Bhí Marlon ar an gclár den chéad uair ar an 17 Deireadh Fómhair 1996.
Bolcán
thumb|deas|220px|Léaráid de bholcán ag brúchtaíl
Is éard is bolcán ann ná briseadh i screamh phláinéid, cosúil leis an domhain, a ligeann laibhe the, luaithreamhán bolcánach, agus gáis amach ó sheomra magma bolcáin faoin dromchla.
Is iad ceann de na hiontais is cumhachtaí agus is contúirtí ar domhan.
Plátaí teicteonacha
Eascraíonn bolcáin de ghnáth in áiteanna ina bhfuil scoilt idir phlátaí teicteonacha, amhail idir an Eoraip agus an Afraic.
Tarlaíonn bolcáin an domhain toisc go bhfuil a screamh briste ina 17 plátaí teicteonacha móra dochta, a bhíonn ag snámh ar shraith an mhaintlín a bhíonn níos boige agus níos teo. mion|Na plátaí Dá bhrí sin, ar an domhan, faightear bolcáin de ghnáth san áit ina mbíonn plátaí teicteonacha ag eisréimniú nó ag inréimniú. Mar shampla, is cúis le plátaí dibhéirseacha atá ag tarraingt óna chéile na bolcáin a bhíonn ag droim láraigéan ach, mar shampla Droim an Atlantaigh Láir; plátaí teicteonacha coinbhéirseacha ag teacht le chéile is cúis leis na bolcáin ag Fáinne Tine an Aigéin Chiúin.
mion|Katla, Mýrdalsjökull, 1918Chruthaítear bolcáin freisin san áit ina mbíonn síneadh agus tanú ar phlátaí taobh istigh na screimhe, m.sh., i Scoiltghleann na hAfraice Thoir agus sa bhlárum bholcánach Wells Gray-Clearwater agus i Scoiltghleann an Rio Grande i Meiriceá Thuaidh. Tagann an cineál seo bolcánachais faoi scáth na bolcánachais "hipitéis phláta". I gcónaí, mínítear an bholcánachas, ar shiúl ó teorainneacha plátaí, mar chleitíní an mhaintlín. mion|Bolcán Arenal Tugtar "baill the" orthu, mar shampla Haváí, agus samhlaítear go dtagann siad chun cinn ó thonnadh aníos diaipirí le magma ó theorainn an chroí is an mhaintlín, 3,000 km faoi dhromchla an domhain. De ghnáth, ní chruthaítear bolcáin nuair a shleamhnán dhá phláta teicteonach thar a chéile.mion|[[8 Bealtaine 1902 - Maraíodh 30,000 duine nuair a bhrúcht Mont Pelée i Martinique. Scriosadh príomhbhaile an oileáin.]]
Contúirt
D'fhéadfadh bolcáin, atá ag brúchtadh, a bheith contúirteach go leor, ní hamháin i ngarchomharsanacht an bhrúchta.
Mar shampla, d'fhéadfadh a leithéid agus luaithreamhán bolcánach a bheith ina bhagairt ar aerárthaí, go háirithe  scairdeitleáin; mar is féidir luaithcháithníní a leáigh ag ardtheocht na n-inneall, agus ansin is féidir le cáithníní leáite cloí chuig lanna an tuirbín agus a gcruth a athrú, rud a d'fhéadfadh cur isteach ar oibriú an tuirbín. D'fhéadfadh brúchtaí móra tionchar a imirt ar an aertheocht, mar is féidir le luaithreach agus braoiníní d'aigéad sulfar ach an ghrian a chur i bhfolach agus an atmaisféar an domhain (nó trópaisféar) a fhuarú; mar sin féin, ionsúnn siad an teas radaithe ag teacht aníos ón domhan, ar an dóigh sin téitear an atmaisféar uachtarach (nó strataisféar). Go stairiúil, 'bolcánacha Geimhrí' a ghlaoití orthu siúd agus bhí siad freagrach as gortaí tubaisteacha.mion|225px|dheis|[[3 Eanáir 1983: Thosaigh an bolcán Kīlauea in Hawaii ag brúchtadh. Níor tháinig stad air go fóill.]]
Scaradh cumhachtaí
mion Go minic timpeall an domhain, bíonn cumhacht an Stát roinnte ina dtrí chumhacht ar leith, an chumhacht reachtach, an chumhacht feidhmiúcháin agus an chumhacht bhreithiúnach. Tugann 'scaradh cumhachtaí ' (separation of powers) ar an eagraíocht seo. mion Táthar ag súil go bhfuil an córas polaitíochta níos láidre mar sin. Má éiríonn brainse amháin róláidir, smachtaíonn na brainsí eile é (tá súil againn). Seo iad na srianta agus na ceartúcháin a ndéantar tagairt dóibh go minic. mion|an fealsamh [[Montesquieu – De l'esprit des lois, 1749]]
Na Meáin Shóisialta
Is éard atá i gceist leis na Meáin Shóisialta ná teicneolaíochtaí idirghníomhacha a éascaíonn do dhaoine ábhar téacs, físe agus closamhairc a chruthú agus a chomhroinnt, chomh maith le smaointe a roinnt, sainspéiseanna a phlé agus go leor eile i bpobail agus líonraí fíorúla. Is aipeanna nó suímh ghréasáin a bhíonn i gceist leis na Meáin Shóisialta go minic.
A' Cheannmhor
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é a' Cheannmhor.
Don Williams
Amhránaí ab ea Donald Ray Williams (a rugadh ar an 27 Bealtaine, 1939 i bhFloydada, Texas, agus a fuair bás ar an 8 Meán Fómhair, 2017 i Mobile, Alabama, na Stáit Aontaithe).
Erwin Bumke
Bhí Erwin Bumke (7 Iúil 1874 – 20 Aibreán 1945) i gceannas na mbreithiúna Naitsíocha, mar an uachtarán deireanach ar an Reichsgericht (1929-45).
Thug Bumke lámh ina bhás féin ar 20 Aibreán 1945 (breithlá Hitler). Seachas sin, bheadh sé os comhair na cúirte i dTriail na mBreithiúna i 1947.
Saol
Chleamhnaigh Bumke leis an SS sa bhliain 1933 agus chuaigh sé isteach sa pháirtí Naitsíoch ceithre bliana ina dhiaidh sin.
Bhí baint ar leith ag Bumke le forálacha "Rassenschande" (nó "náire chiníoch") de chuid Dlíthe Nurnberg a fhorfheidhmiú agus leis an gclár eotanáis éigeantach Aktion T4 a chur i bhfeidhm.
Gadhar stoic Flóndrach
thumb|240px|Gadhar stoic Flóndrach Is madadh de bhunadh Flóndras é gadhar stoic Flóndrach.
Erwin Bumke
Saol
Chuir Hitler fad lena théarma oifige sa bhliain 1939.
Féinmharú
Chuir Bumke lámh ina bhás féin ar lá breithe Hitler, 20 Aibreán 1945, go gairid tar éis d'fhórsaí de chuid na Stát Aontaithe Leipzig (ceannáras an Reichsgericht) a ghabháil.
Ba chosantóirí i dTriail na mBreithiúna ag Nurnberg roinnt de na príomhbhreithiúna Naitsíocha sa bhliain 1947. Ceapadh cuid de chomhghleacaithe Bumke ar an Reichsgericht ina mbaill den Bundesgerichtshof (an chúirt chomhionann i bPoblacht Chónaidhme na Gearmáine) nuair a tháinig ann di sa bhliain 1950, lena n-áirítear a chéad Uachtarán (1950-60), Hermann Weinkauff, a ghlac páirt i roinnt cinntí i gcásanna "Rassenschande", cé nach raibh páirt aige sa pháirtí Naitsíoch.
Hook
51.7636°N, -4.9304°W
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Hook, 125.2 km ó Caerdydd agus 333 ó Londain. Tá daonra 803 ann, agus tá 106 (13.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Aodh Ó Máille
Rí Umhaill agus Ceann na Fine ba ea  Aodh Ó Máille  (bás 1415).
Insítear i nAnnála na gCeithre Máistrí a chinniúint:
Plás Íle
Is sráid thábhachtach (Béarla: Ely Place) í Plás Íle i lár Bhaile Átha Cliath. Leagadh amach an tsráid sa bhliain 1768 agus tá a lán ailtireachta Seoirsí le feiceáil ann go fóill. Bhí George Moore, scríbhneoir, ina chónaí ag 4 Plás Íle go luath sa 20ú haois.
Cluainidh
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Cluainidh.
An Chéad Chogadh Domhanda
Is éard a bhí i gceist leis an gCéad Chogadh Domhanda nó an Cogadh Mór ná coimhlint dhomhanda a mhair ón mbliain 1914 go dtí an bhliain 1918. Sháraigh sé na cogaí go léir roimhe sin, agus inniu féin glactar leis go raibh sé ar an gcogadh ba mhó agus ba scriosúla i stair an chine dhaonna roimh an Dara Cogadh Domhanda. Cuireadh an chuid ba mhó den chogadh san Eoraip. Fágadh na milliúin marbh, agus tháinig domhan nua chun saoil de thoradh an chogaidh.
Is gnách na Comhghuaillithe agus na Cumhachtaí Láir a thabhairt ar an dá thaobh sa chogadh seo.
Hundleton
51.6672°N, -4.9489°W
An Chéad Chogadh Domhanda
An "cogadh a chuirfeadh deireadh le gach cogadh" ... b'shin a chreid daoine a bhí thart nuair a tháinig an sos cogaidh i bhfeidhm, ar an 11 Samhain 1918. An 11ú uair, ar an 11ú lá den 11ú mí. Bhí breall orthu; tá cogaí níos uafásaí tarlaithe ó shin.
Hundleton
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Hundleton, 124.4 km ó Caerdydd agus 334 ó Londain. Tá daonra 877 ann, agus tá 98 (11.2%) in ann Breatnais a labhairt.
An Chéad Chogadh Domhanda
Rás na nArm
Deirtear gurb as aontú na Gearmáine sa bhliain 1870 a d'eascair an Cogadh Mór, nó nuair a tháinig na mion stáit Ghearmánacha le chéile in aon mhór stát amháin, b'ionann sin agus cothromaíocht na gcumhachtaí san Eoraip a chur ag guagaíl.
Polasaithe in aghaidh drugaí
deas|mion|267x267px|Faireachán drugaí na gCustaim in Éirinn Is éard atá i gceist le beartais in aghaidh drugaí (Béarlaː drug policy) ná srianta agus rialaithe curtha ar drugaí ag rialtais nó údaráis eile. Cothaíonn drugaí difriúla fadhbanna éagsúla do dhaoine éagsúla agus úsáideann daoine éagsúla drugaí difriúla ar chúiseanna éagsúla. Mar sin bíonn réitigh éagsúla de dhíth ar na fadhbanna seo agus níl aon fhreagra simplí ar na fadhbanna a bhfuil úsáid drugaí ina n-údar orthu, Ach nuair atá na fíricí ag daoine, tá sé níos fusa déileáil le saincheisteanna a bhaineann le drugaí.
An Chéad Chogadh Domhanda
Rás na nArm
Ar dtús, ní raibh cuma ró-dhona ar na cúrsaí, nó bhí Otto von Bismarck, Seansailéir na Gearmáine, meáite ar an tsíocháin a choinneáil le tíortha eile na hEorpa, agus é ag dul i muinín taidhleoireacht a agus conarthaí éagsúla leis an gcuspóir seo a bhaint amach.
Polasaithe in aghaidh drugaí
Polasaithe
Ní foláir an difríocht idir díchoiriú drugaí agus dleathú nó dlisteanú a shoiléiriú.
Is ionann díchoiriú agus polasaí faoina mbeadh lánrogha ag na póilíní gan daoine a mbeadh drugaí mídhleathacha ina seilbh acu i gcomhair úsáid phearsanta a chúiseamh. Dá dtabharfaí a gcás chun cúirte, ní cion coiriúil a chuirfí ina leith ach cion a bheadh ar aon chéim le cion páirceála.
An Chéad Chogadh Domhanda
Rás na nArm
Sa bhliain 1888, áfach, ba é an tImpire Uilliam a Dó a tháinig chun cumhachta sa Ghearmáin. Ní raibh sé sásta le polasaithe ciallmhara measartha Bismarck, agus thug sé bata is bóthar don tSeansailéir sa bhliain 1890. Bhí dearcadh náisiúnaíoch impiriúlach ag Uilliam, agus é dianbharúlach go raibh sé daite dó "áit faoin ngrian" a bhaint amach don Ghearmáin. Ní raibh mórán suime aige sa taidhleoireacht ná sna conarthaí arbh iad for agus fónamh Bismarck iad. mion|Feachtas bolscaireachta, cárta phoist, Carruthers & Batsford, Winnipeg Canada 1916 Chuir stiúir nua bhagrach na Gearmáine míchompord ar na Sasanaigh, go háirithe an dóigh a raibh loingeas cogaidh na Gearmáine ag dul i méadaíocht. Ba iad na long a Sasanacha a bhí "ag rialú na dtonnta" ar fud an domhain. Ba dóigh le lucht rialtais na Ríochta Aontaithe go raibh na Gearmánaigh ag tabhairt a ndúshláin lena gcuid longa nua cogaidh. Mar sin, thosaigh na Sasanaigh féin ag tógáil longa láidre cogaidh de chineál nua - dreadnoughts, a fuair a n-ainm ón gcéad long chogaidh den chineál seo, an HMS Dreadnought.
Chuir an rás armála idir an Bhreatain Mhór agus an Ghearmáin spreagadh i dtíortha eile na hEorpa téisclim a dhéanamh do chogadh mhór, agus an caiteachas míleata ag dul i méadaíocht ar fud na hilchríche.
Vanessa Hudgens
Is ban-aisteoir agus amhránaí Meiriceánach í Vanessa Anne Hudgens (14 Nollaig 1988 a rugadh í).
Polasaithe in aghaidh drugaí
Polasaithe
Chiallódh dleathú (nó dlisteanú) go mbeadh úsáid agus seilbh ar dhrugaí, nó drugaí áirithe, lándleathach. Is féidir drugaí dleathacha a chur "faoi smacht an stáit", b'fhéidir.
An Chéad Chogadh Domhanda
Míleatachas agus uathlathas
thumb|right|Saighdiúirí [[Éireannacha ag ligean scíth le linn Chath na Somme, 1 Iúil, 1916]]
Polasaithe in aghaidh drugaí
Polasaithe
D’fhéadfaí an dá pholasaí a chur i bhfeidhm i gcás gach druga nó i gcás druga amháin (cannabas mar shampla) nó raon teoranta drugaí.
Polasaithe in Éirinn
Bunaíodh tionól saoránach chun drugaí a phlé sa bhliain 2023.
An Chéad Chogadh Domhanda
Míleatachas agus uathlathas
Chuir Uachtarán na Stát Aontaithe, Woodrow Wilson, agus daoine eile an pobal i dtreo an mhíleatachais. Cheap siad go raibh an cogadh ina iarmhairt ar an méid cumhachta a bhí cruinnithe ag an aicme uachtarach. Bhí Wilson ag súil go gcuirfí Conradh na Náisiún ar bun agus cheap sé dá bhfaigheadh na Stáit réidh lena n-airm go mbeadh síocháin ar domhan.
Bertie Ó hEachthairn
Is polaiteoir Éireannach é Pádraig Parthalán Ó hEachthairn (Patrick Bartholemew Ahern as Béarla), nó Bertie Ahern mar a thugtar air de ghnáth, a rugadh ar an 12 Meán Fómhair 1951. D'ob é an 10ú agus 11ú Taoiseach (ceann Rialtais na hÉireann) ó 26 Meitheamh 1997 go dtí 6 Bealtaine 2008. Tháinig sé i gcomharbacht ar Sheán de Briotún i 1997. D'fhógair sé go n-éireodh sé as a phost mar Thaoiseach agus mar cheannaire Fhianna Fáil ar 2 Aibreán 2008 de bharr an bhrú a bhí ag teacht air ó Bhinse Fiosraithe Mahon. Tháinig Brian Ó Comhain i gcomharbacht air.
An Chéad Chogadh Domhanda
Impiriúlachas eacnamaíochta
Cheap Vladimir Lenin go raibh cúis an chogaidh ag baint leis an impiriúlachas domhanda. Mar fhianaise d'úsáid sé tuairimí Karl Marx agus John A. Hobson, a dúirt níos luaithe go mbrisfeadh cogadh domhanda amach dá leanfaí ar aghaidh leis an impiriúlachas. Chuir sé an argóint chun tosaigh go raibh na bainc shaibhre taobh thiar den rialtas i stáit áirithe. An rud faoin tuairim seo ná: Cén fáth nach raibh cogadh idir an Fhrainc agus Sasana? Bhí an bheirt acu ag leathadh amach a n-impireachtaí san Aifric agus san Áise, agus ba bheag nár thosaigh cogadh i Fashoda. Chun an fhírinne a rá, thosaigh impiriúlachas na hOstair-Ungáire agus na Rúise i dtaobh na mBalcán.
Bertie Ó hEachthairn
Níos túisce, chaith sé sealanna ag feidhmiú mar an Aire Airgeadais agus an Aire Saothair. clé|mion|Address by the President of the Council of the European Union' at the World Economic Forum in Davos, Switzerland, 24 Eanáir 2004.