cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Juan Manuel de Rosas
Ba mhac é le León Ortiz de Rosas y de la Cuadra agus Agustina Teresa López de Osornio. Bhain sé le ceann de na teaghlaigh ba shaibhre a bhí i réigiún Rio de la Plata, ach d’fhág sé an baile agus é ina stócach agus chuaigh ag obair sna cuibhrinn lena ghaolta. Sula raibh 20 bliain slánaithe aige phós sé María de la Encarnación de Ezcurra y Arguibel, a bhí cúpla bliain níos óige ná é ar an 16 Márta 1813, agus rugadh iníon amháin dóibh, Manuela Robustiana de Rosas y Ezcurra, i mí Bhealtaine 1817 i mBuenos Aires. Bhunaigh Rosas monarcha sailleadh feola nuair a bhí sé 22 bliain d’aois agus bhí rath ar an ngnó láithreach. Bhí ag éirí chomh maith sin leis gur chuir na rainséirí ina choinne agus gur cumadh dlíthe chun a mhonarcha a dhúnadh.
250px|left|thumb|Juan Manuel de Rosas Cheannaigh Rosas gabháltas mór talún ansin agus bhí ina rainséir é féin. In ionad dul i ngleic leis na gauchos mheall sé chuige iad agus bhí meas agus ómós acu dó. Nuair a bhris cogadh cathartha amach sa bhliain 1820, d’eagraigh Rosas reisimin gaucho agus bhain sé clú agus cáil amach ar son a chuid iarrachtaí chun síocháin agus ord a bhaint amach.
Nuair a mharaigh arm Lavalle Manuel Dorrego, a bhí i gceannas an rialtais i mBuenos Aires, toghadh Rosas mar ghobharnóir ina áit sa bhliain 1829. D’éirigh go maith lena chéad téarma ach dhiúltaigh sé seasamh arís cé go raibh an-tacaíocht aige ón phobal. Bhí Rosas i gcumhacht ó am go ham ina dhiaidh sin agus é ina cheannaire láidir i gcónaí.
Nuair nach raibh sé i gcumhacht (1832-1835) bhí Rosas i mbun feachtais mhíleata i gcoinne bundúchasaigh na tíre i ndeisceart na hAirgintíne.
Brampton
Is cathair Ceanadach i ndeisceart Ontario Brampton. De réir an daonáireamh i 2011 tá 523,911 ag maireachtáil sa chathair. Is í an naoú cathair is mó i Ceanada.
Juan Manuel de Rosas
Sa bhliain 1835 ofráladh “la suma del poder” do Rosas, rud a thug lánchumhacht gan mhaoirseacht dó agus ba ansin a thosaigh a réim mar dheachtóir.
Bunaíodh an Asociacion de Mayo – Cumann na Bealtaine — chun cur i gcoinne an deachtóra. Grúpa scríbhneoirí a bhí ann a chuaigh leis an bpolaitíocht mar gheall ar ghníomhartha Rosas.
Faoi dheireadh thiontaigh go leor dá lucht tacaíochta féin i gcoinne Rosas. D’eagraigh an Ginearál Urquiza, gobharnóir Cúige Entre Ríos, arm ina choinne. Chuidigh an Bhrasaíl agus Uragua leis an éirí amach. Cuireadh deireadh le réimeas Rosas nuair a chaill sé Cath Caseros ar an 5 Feabhra, 1852.
Chaith Rosa deireadh a shaoil ar imirce i Sasana, mar fheirmeoir i Southampton. Cuireadh ansin ar dtús é ach tugadh a chorp ar ais chun na hAirgintíne i 1989 agus cuireadh arís é i reilig La Recoleta.
Amhantraíocht
mion Tráchtearraí (tae, stán etc.), urrúis airgeadais (scair eanna etc.) agus airgeadraí eachtracha - nithe a mbíonn luaineacht shubstaintiúil ina bpraghsanna sa mhargadh ó am go chéile - a bheith á ndíol agus á gceannach ag daoine agus ag gnólachtaí (amhantraithe) is ea amhantraíocht, a bhfuil súil acu go ndéanfaidh siad brabús mór ar an toirt.
Trádálaí arb é a aidhm brabús a dhéanamh, trí theacht roimh athruithe praghsanna sa todhchaí, is ea amhantraí.
Conrad Hal Waddington
Sutheolaí is géineolaí a rugadh in Evesham Shasana ab ea Conrad Hal Waddington (8 Samhain 1905 – 26 Meán Fómhair 1975). Rinne sé forbairtí i dteoiric na héabhlóide. Chuidigh sé le tuiscint ar an eolaíocht a scaipeadh i measc an phobail le leabhair mar The Ethical Animal (An tAinmhí Eiticiúil, 1960). Shíothlaigh sé i nDún Éideann in Albain.
Gairbhéal
Clochanna scaoilte idir 2-75 milliméadar is ea gairbhéal. Úsáidtear gairbhéal go minic ar bhóthar ciúin.
thumb|right|250px|Gairbhéal ar [[thrá sa Ghréig.]]
Aino
Carachtar tábhachtach in eipic náisiúnta na Fionlainne, Kalevala, is ea Aino. Cailín óg álainn í, agus is deartháir di an laoch óg Joukahainen. Nuair a casadh Väinämöinen, an seandraoi, ar Joukahainen ar an mbealach mór, ní raibh ceachtar den bheirt sásta an tslí a ghéilleadh don fhear eile, agus sa deireadh, thosaigh siad ag canadh amhráin draíochta agus orthaí i gcomórtas le chéile. Sa deireadh, fuair Joukahainen é féin sáite istigh i bpoll portaigh ag an gcumhacht a bhí i gcuid amhránaíochta an tseanfhir. Le teacht slán as an gcruachás seo, gheall sé a dheirfiúr do Väinämöinen mar bhean chéile. Thaitin an smaoineamh go mór le máthair Aino, nó bhí sí barúlach gur fear mór tábhachtach ab ea Väinämöinen, agus go mbeadh sé onórach aici an cailín a phósadh ar a leithéid de ghróintín. Níor aontaigh Aino léi, nó b'fhearr léi í féin a bhá ná seanfhear a phósadh. Rinne Väinämöinen iarracht í a tharrtháil, ach in áit an chailín, ní bhfuair sé ach iasc. Nuair a d'fhéach sé leis an mbreac a mharú, d'éalaigh sé uaidh. Aino a bhí ann, i gclí an éisc.
Níltear cinnte, an raibh an t-ainm sin Aino ann ar aon nós sa bhéaloideas. Creideann go leor saineolaithe nach bhfuil ann ach athfhoirm fhileata den fhocal Fionlainnise ainoa a chiallaíonn "an t-aon cheann amháin". Mar sin, is dócha nárbh é "mo dheirfiúr Aino" a bhí i gceist ag Joukahainen ach "an t-aon deirfiúr amháin atá agam", agus gurbh é Elias Lönnrot, eagarthóir na heipice, an chéad duine a bhain ciall an ainm as an bhfocal.
Inniu, is gnáthainm mná é Aino san Fhionlainn. Is iomaí cailín a baisteadh as Aino nuair a bhí an náisiúnachas rómánsúil ag rith damhsa sa tír i dtús na fichiú haoise, agus bhí Aino ar an ainm ba choitianta ar na mná Fionlannacha sna 1920idí. Ansin, d'éirigh sé ní ba neamhghnáiche arís, ach inniu, i dtús na tríú mílaoise, tá an tseanráchairt ar an ainm arís, mar a bhí sna fichidí.
I bhféilire ainmneacha na Fionlainne, ceiliúrtar lá Aino ar an deichiú lá de Mhí Bealtaine.
101 (uimhir)
Is é 101 an uimhir nádúrtha tar éis 100 agus roimh 102.
Caisleán Conisbrough
Is caisleán suite i Yorkshire Theas é Caisleán Conisbrough.
Gailseach
Is feithid í an ghailseach. Tugtar ceilpeadóir, ciaróg lín, gearr gabhláin, Síle an phíce agus ailseach uirthi freisin. Is iad na gailseacha na baill den ord úd Dermaptera.
Monk Bretton Priory
Mainistir suite i Yorkshire Theas ab ea Monk Bretton Priory.
Barney Mellows
Polaiteoir Éireannach ab ea Barney Mellows (29 Márta 1896 - 25 Feabhra 1943). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
An Taobh Siar, Leódhas
Is ceantar ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é an Taobh Siar.
Cus D'Amato
Traenálaí dornálaithe agus fear cúinne Meiriceánach ab ea Cus D'Amato a rugadh ar an 17 Eanáir, 1908 i Nua-Eabhrac agus a fuair bás ar an 4 Samhain, 1985.
Wisbech
Is baile suite in oirthear Shasana, in Eanaigh Cambridgeshire, é Wisbech. Sníonn an abhainn Nene tríd. Seanbhaile margaidh é Wisbech agus tá roinnt mhaith tithe ann sa stíl Sheoirseach. Bhí 31,573 duine ina gcónaí i Wisbech i 2011.
Rugadh an Ridire Harold Kroto, duaiseoir Nobel i gceimic, i Wisbech sa bhliain 1939. Tá Wisbech nasctha le Arles na Fraince.
102 (uimhir)
Is é 102 an uimhir nádúrtha tar éis 101 agus roimh 103.
Coleoptera
Is feithidí iad Coleoptera (Gaeilge: coiléipteirí nó ciaróga ). Bíonn siad ar fáil i ngach chuid den domhan beagnach. Tá na milliúin speiceas ann.
1887
Tarluithe
mion|Thosaigh Anne Sullivan ar Helen Keller a mhúineadh sa bhliain 1887. (Seo iad sa bhliain 1898.)
Eadar Dhá Fhadhail
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Eadar Dhá Fhadhail.
Néifinn
Sliabh in oirthear Chontae Mhaigh Eo is ea Néifinn (806 m), gar do Chrois Mhaoilíona. Is í an dara sliabh is airde i gCúige Chonnacht.
Yaxley
clé|150px|mion|Yaxley Is baile suite i gCambridgeshire é Yaxley. Bhí 10,413 duine ina gcónaí i Yaxley.
Paramaribo
Príomhchathair Suranam agus an chathair is mó sa tír is ea Paramaribo. Tá sé suite ar bhruach thoir na hAbhainn Suriname, timpeall is 14 míle ón aigéan, i dtuaisceart na tíre. Sa bhliain 2002 d'ainmnigh UNESCO lár Pharamaribo mar Shuíomh Oidhreachta Domhanda mar gheall ar an méid seantithe adhmaid atá ann ó na laethanta coilíneacha faoi na Dúitseach. Tá thart ar 240,000 duine ina gcónaí sa chathair, leath dhaonra na tíre nach mór.
103 (uimhir)
Is é 103 an uimhir nádúrtha tar éis 102 agus roimh 104.
Sheffield Halla na Cathrach
Is foirgneamh suite i Sheffield, Yorkshire Theas é Sheffield Halla na Cathrach.
Otto Wagner
Ailtire a rugadh i bPenzing na hOstaire, bunaitheoir Scaradh na Víne in 1897 ab ea Otto Wagner (13 Iúil 1841 - 11 Aibreán 1918). Cosantóir suntasach na hailtireachta feidhmithí, go háirithe lena leabhar Moderne Architektur (Ailtireacht Nua-Aoiseach, 1895).
mion|clé|Hosenträgerhaus i [[Vín, foirgneamh a dhear Wagner]]
Baile an Chuainín
Is baile suite i gContae Chorcaí é Baile an Chuainín.
Póilíní Chathair Átha Cliath
Ba é Póilíní Chathair Átha Cliath (PCÁC) (nó i mBéarla Dublin Metropolitan Police (DMP) ) fórsa póilíneachta Chathair Átha Cliath, Éire, ó 1836 go 1925, nuair a chónascadh é leis an nGarda Síochána nua.
19ú haois
Bhí mór-athchóirithe ar phóilíní Chathair Átha Cliath sa bhliain 1786 agus 1808. Thosaigh póilíneacht tuaithe in Éirinn nuair a chruthaigh Robert Peel, Príomh-Rúnaí na hÉireann, an Fórsa um Chaomhnú Síochána i 1814. Dearadh an fórsa bunúsach póilíneachta seo chun póilíneacht a chur ar fáil i gceantair thuaithe na hÉireann, in áit chóras faireadóirí, constablaí barúnacha, oifigigh ioncaim agus fórsaí míleata na Breataine den 18ú haois. Ina dhiaidh sin bhunaigh Peel Póilíní Chathrach Londain.
Sa bhliain 1822, chruthaigh Acht nua ceithre Chonstáblacht "Contae" feabhsaithe, a raibh a n-eagraíocht bunaithe ar chúigí traidisiúnta na hÉireann.
1836: athchóiriú
Sa bhliain 1836, nascadh na constáblachtí contae a isteach i gConstablacht na hÉireann nua, agus cuireadh deireadh leis an bhFórsa um Chaomhnú Síochána. Ag an am céanna, bunaíodh fórsaí neamh-pharaimíleatacha ar leith sna cathracha is mó: Áth Cliath, Béal Feirste, agus Doire. Braitheadh go raibh easpa neamhchlaontachta ag fórsaí póilíneachta Bhéal Feirste agus Dhoire, tar éis círéibeacha sna cathracha sin, agus dá bharr sin slogadh an dá cheann acu isteachi san bhfórsa náisiúnta i 1865 agus 1870 faoi seach, agus níor choinnigh ach Baile Átha Cliath a fhórsa ar leithligh. Bunaíodh PCÁC faoi Acht Póilíneachta Bhaile Átha Cliath 1836 mar fhórsa neamharmtha agus gan faoi éide de mhíle chonstablaí lae agus oíche. Bhí an eagraíocht, a bhí faoi rialú an Chaisleáin, níos freagraí ná na constáblaí  agus lucht faire oíche neamhoilte a tháinig ina n-ionad. mion| Tá an póilín ar tí an carr atá ag druidim a sheiceáil gearr do [[Baile Phib|Bhaile Phib. ]]
Éire (idirdhealú)
Is oileán í Éire atá suite amuigh ó chósta iarthuaisceart mhórthír na hEorpa, siar ón mBreatain Mhór, in oirthear an Aigéin Atlantaigh thuaidh.
Seachas sin, b'fhéidir gur ceann de na hailt seo a leanas atá á lorg agat:
Ollbhéar Meiriceánach
Ainmhí feoiliteach is ea an t-ollbhéar Meiriceánach. Mamach atá ann, agus is ball den fhine Ursidae é. Is é Ursus arctos horribilis an t-ainm eolaíoch. Is fospeiceas de chuid Ursus arctus (an béar donn) é.
John Doe (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an seachtú heipeasóid, "John Doe" den naoú sraith The X-Files ar an 13 Eanáir 2002. Scríobh Vince Gilligan an eipeasóid seo. D'fhéach 8.7 milliún duine ar an eipeasóid.
An Chacáis
right|thumb|180px Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea an Chacáis (Khakassia). Tá sí suite i lár na Sibéire.
Muintir an réigiúin
Tá breis is leath-mhilliúin duine ina gcónaí sa réigiún. Chuir go leor Rúisigh fúthu sa Chacáis in aimsir Impireacht na Rúise agus an USSR. Mar sin, is Rúisigh iad tuairim is 80% de mhuintir na Cacáise agus ní bhaineann ach 12% leis an bpobal dúchasach.
Príomhchathair
Is í Abakan, atá suite cois Yenisei ar an taobh deas de dhamba Krasnoyarsk, príomhchathair na Cacáise.. Tá sé tuairim is 4200 km slí ó Mhoscó. Tá breis is 150,000 duine ina gcóaní sa chathair.
Caisleán Sandal
Is caisleán suite i Yorkshire Thiar é Caisleán Sandal.
105 (uimhir)
Is é 105 an uimhir nádúrtha tar éis 104 agus roimh 106.
Iarmhairt Coriolis
thumb|200px|Figiúr 1: San bhfráma támhúil tagartha (cuid uachtarach den phictiúr), bogann an réad dubh i líne dhíreach, gan cuimilte suntasach leis an diosca. Mar sin féin, feiceann an breathnóir, (ponc dearg) atá ina seasamh i bhfráma (neamh-támhúil) tagartha rothlach (cuid íochtarach den phictiúr) an réad ag leanúin conaire cuartha mar gheall ar na fórsaí Coriolis agus [[fórsa lártheifeach|lártheifeacha i lárphointe an fhráma.]]
Conor Hogan
Polaiteoir Éireannach ab ea Conor Hogan (1 Aibreán 1892 - 29 Eanáir 1951). Bhí sé ina bhall de Pháirtí na bhFeirmeoirí.
Iarmhairt Coriolis
San fhisic, is éard is éifeacht Coriolis ann ná an sraonadh dealraitheach ar réad luaileacha nuair a bhfeictear orthu ó fhráma tagartha rothlach. I bhfráma tagartha le rothlú deiseal, bíonn an sraonadh ar an taobh clé de ghluaisne an réada; agus i gceann le rothlú tuathalach, bíonn an sraonadh ar dheis. Nochtaíodh an slonn matamaiticiúil d'fhórsa Coriolis i bpáipéar sa bhliain 1835 scríofa ag an t-eolaí Francach Gaspard-Gustave Coriolis i ndáil le teoiric na rothaí uisce, agus freisin i cothromóidí taoide de chuid Pierre-Simon Laplace sa bhliain 1778. Go luath sa 20ú haois, d'úsáidtí an téarma fórsa Coriolis i dtaca le meitéareolaíocht.
Árnol
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Árnol
Corn Mhic Dhonnacha 2018
Is é Corn Seosamh Mhic Dhonnacha 2018 an 1ú eagrán den Corn Mhic Dhonnacha ó bunaíodh an comórtas in 2018. Thosaigh an corn ar an 5 Bealtaine 2018.
Ralph Vaughan Williams
Ba chumadóir Sasanach é Ralph Vaughan Williams (12 Deireadh Fómhair, 1872 – 26 Lúnasa, 1958).
Marie Henri d'Arbois de Jubainville
Cáilíodh mar dhlíodóir é in 1850 ach a shuim i stair na Fraince a thiomáin i dtreo na cartlannaíochta é. Ar feadh tamaill freisin bhí sé ag smaoineamh ar dhul le sagartacht agus chaith bliain i gCliarscoil Nancy sula ndúradh leis nach raibh glaoch ó Dhia aige. Ocht mbliana is fiche a chaith sé mar chartlannaí in Aube gur éirigh sé as in 1880. D’fhoilsigh sé cuid mhaith leabhar faoi stair agus faoi chartlanna Champagne idir 1853 agus 1880. Tábhacht na gCeilteach i stair na Fraince a d’adhain a spéis i dteangacha. Bhí leabhair i dtaobh sheanlitríocht na hÉireann foilsithe aige chomh fada siar le 1878. Deir Joseph LothRevue Celtique II, 1911) gur thug sé turas ar an mBreatain agus ar Éirinn in 1881 agus le teann spéise i seanlitríocht na hÉireann gur chaith sé a dhúthracht ar fad ag foghlaim Gaeilge agus go háirithe an tSean-Ghaeilge. Bhí sé tar éis an Bhriotáinis a fhoghlaim agus nuair a bunaíodh cathaoir an Léinn Cheiltigh (Teanga agus Litríocht) sa College de France in 1882 ba é a ceapadh ina ollamh. Trí bliana ina dhiaidh sin ghabh sé stiúradh an Revue Celtique faoina lámh agus lean sé air sa chúram sin go dtí gur cailleadh é. Toghadh é ina bhall de chomhairle Chumann Buanchoimeádta na Gaeilge (Fáinne an Lae 1 Aibreán 1899). Ainmníodh é ina oifigeach de la Legion d’Honneur i 1901. Bhronn Ollscoil Koningsberg céim oinigh air agus ainmníodh ina bhall oinigh de Acadamh Ríoga na hÉireann é i 1904. Nuair a bhí sé 78 bliain d’aois foilsíodh Mélanges H. d’Arbois de Jubainville..., 1906 le hómós dó. D’éag sé i bPáras ar 26 Feabhra 1910. Bhí an Táin aistrithe go Fraincis aige le tamall beag (An Claidheamh Soluis 5 Márta 1910). Phós sé Melanie de Plante-Wildentag in 1857 agus nuair a cailleadh í phós sé in 1863 Charlotte de Pinterville de Cernon agus bhí sliocht orthu. Gheofar cuntas cuimsitheach ar a bheatha agus ar a mhuintir in Dictionnaire de Biographie Francaise, [1939]. Chuir a mhac Paul leabharliosta dá shaothar ar fáil in Revue Celtique XXXII.
Chuir irisí náisiúnta na hÉireann spéis ann. Bhí alt, ‘M. d’Arbois De Jubainville and Irish in the new University’, in An Claidheamh Soluis 19 Meitheamh 1909; bhí cur síos air in Bean na hÉireann Uimhir 8 agus Uimhir 18 1909; agus in The Irishman 13 Márta 1916 cuireadh i gcló giotaí as alt le ‘N.D.E.P’. B’fhéidir gurbh í an chaoi a ndeachaigh sé i gcion ar Éireannaigh i bPáras an fáth is mó a bhfuil cuimhne air. In Bean na hÉireann Uimhir 23 (1911) scríobh M. Barry Delaney: ‘His great delight was to find an Irish-speaking Irishman. One of these, the late lamented Mr Synge, for some time aided him in his Irish cours in the College de France’. Bhí Synge ag freastal in 1898 ar ranganna Sean-Ghaeilge a bhí aige faoi dhó sa tseachtain agus d’iarradh Arbois de Jubainville air focail a rá de réir fhuaimeanna na Nua-Ghaeilge. Is mar gheall ar an spéis a bhí ag an scoláire i gcúrsaí na hÉireann i gcoitinne a chuir sé aithne ar Maud Gonne; ba í a chuir in aithne do Synge é. Tá aiste air ag Joseph Loth, ‘Le Celtique au Collège de France: Henri d’Arbois de Jubainville’ in La Collège de France (1530-1930), 1932. Is iad na leabhair leis is minice a luaitear: Introduction a l’étude de la littérature celtique, 1883; Essai d’un catalogue de la littérature épique de l‘Irlande, 1883; Le cycle mythologique irlandais et la mythologie celtique, 1884 (aistrithe ag R.I. Best faoin teideal The Irish Mythological Cycle and Celtic Mythology, 1903);L’épopée celtique en Irlande, 1892; La civilisation des celtes et celle de l’épopée homérique, 1899; Elements de grammaire celtique, 1903; Les druides et les dieux celtique en forme d’animaux, 1906; Táin Bó Cúalgne..., 1912.
Siorc
Is iasc é an siorc a aimsítear in aigéin an domhain. Úsáidtear an focal cearban i nGaeilge na hAlban chomh maith. Is é Selachimorpha an t-ainm eolaíoch.
Itamar Ben-Avi
B'é Itamar Ben-Avi (31 Iúil, 1882 go 8 Aibreán, 1943) - céad mhac Eliezer Ben Yehúda. B'é Itamar Ben-Avi an chéad chainteoir dúchais Eabhraise le beagnach 2,000 bliain, de réir gach cosúlachta. Ainm eile a thugtar air ná Ben-Zion Ben-Yehúda. Rugadh é i gCathair na Sean-Iarúsailéime. Deborá a bhí ar a mháthair. Is ionann Itamar agus ainm an chrainn pailme, siombail an tSiónachais. Thosaigh sé ag baint feidhm as an leagan seo dá ainm i ndiaidh bhás a mháthar. Is ainm é a theastaigh uaithi a thabhairt air nuair a rugadh é ach ní raibh glacadh ag daoine timpeall uirthi leis mar ainm ag an am. Bhain sé feidhm as an ainm seo agus é i mbun chúrsaí liteartha go príomha. Níor labhair a thuismitheoirí ach Eabhrais leis ó lá go lá, rud fíor-neamhchoitianta san am sin, uathuil i ndairire. De réir sheanchas an teaghlaigh, níor labhair Itamar aon fhocal in aon teanga go dtí go raibh sé in aois a 4 bliana. Tá scéal ann gur chan a mháthair amhrán Rúisise leis tráth trí thimpiste nó trí dhearmad b'fhéidir agus nuair ba léir dá athair céard a tharla gur phléasc sé le fearg. Bhí tionchar mór ag an eachtra seo ar Itamar agus thosaigh sé ag caint ó shin amach.
106 (uimhir)
Is é 106 an uimhir nádúrtha tar éis 105 agus roimh 107.
Maurizio Micheli
Is aisteoir agus stiúrthóir é Maurizio Micheli. Saolaíodh Micheli ar an 3 Feabhra 1947 san Iodáil.
A saol
Rugadh in Livorno é sa bhliain 1947, ach d'fhás sé aníos in Bari. D'fhreastail sé ar Scoil Drámaíochta an Piccolo Teatro i Milan. Bhí rath mór air mar aisteoir clasaiceach ina dhiaidh sin. Sa bhliain 1999 fuair sé an gradam Ufficiale Ordine al Merito Della Repubblica Italiana.
Sa bhliain 2002 d'fhoilsigh sé an t-úrscéal Garibaldi amore mio, le Baldini Castoldi Dalai mar eagarthóir.
Bhí sé pósta ar Daniela Nobili agus mac amháin acu, Guido. Scar siad, áfach.
Oirthear Maí
Is baile agus paróiste sibhialta suite i gContae Aontroma é Oirthear Maí. Bhí 1,122 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2013.
clé|mion|An teampall Preisbitéireach in Oirthear Maí Thart ar an bhliain 460, chuir Naomh Olcán mainistir ar bun san áit. Deisceabal de chuid Naomh Pádraig é agus bhain tábhacht réigiúnda leis an mhainistir san am. Is é bun an chloigthí an t-aon rian den mhainistir atá fágtha. Tá sé suite in aice le Teach Pobail Naomh Pádraig agus é timpeall ar 11 m ar airde agus trí húrlár ann. Tá sé ina shéadchomhartha sceidealaithe (SMR, uimhir ANT 013-010). Tá teampall breá Preisbitéireach ar an bhaile chomh maith.
Tá clú ar Oirthear Maí inniu mar gheall ar imeachtaí gluaisrothaíochta a thionóltar ann.
An Choróin Mhuire
deas|thumb|175px|an Paidrín Deabhóidí shacraiminteach agus Mhuire de chuid na hEaglaise Caitlicí is ea an Choróin Mhuire (ón Laidin 'rosarium', brí "rós-ghairdín" nó "bláthfhleasc") nó an Paidrín dírithe ar urnaí agus ar chomóradh na n-eachtraí a tharla le linn d'Íosa Críost bheith beo​​.
Stair
De réir traidisiúin fuair Naomh Dominic an phaidir seo díreach ón Maighdean Mhuire i Languedoc na Fraince sa bhliain 1206. Scaip na Doiminicigh an deabhóid ar fud na hEaglaise.
I lár an séú aois déag d'eagraigh an Pápa N. Píus V, Doiminiceach é féin, feachtas paidreoireachta, agus an Phaidrín go h-airithe, ar son an Léig Naofa a bhí ag troid i  gcoinne fhórsaí Otamánach an Oirthair. Tharla cath mór Lepanto a thosaigh meath ar Impireacht na Moslamach san Eoraip. Mar cheiliúradh ar sin bhunaigh sé féile "Beantiarna na Bua" agus tar éis tamaill athraíodh é go "Féile an Phaidrín Ró-Naofa" mar atá againn go dtí an lá atá inniu ann. Is ar an 7ú lá Deireadh Fómhair 1571 lá an chatha agus ar an lá sin atá an fhéile inniu.
Cré na nAspal
Creidim i nDia, an tAthair Uilechumhachtach, Cruthaitheoir Neimhe agus Talún, agus in Íosa Críost a Aonmhacsan ár dTiarna, a gabhadh ón Spiorad Naomh, a rugadh ó Mhuire ógh, a d'fhulaing páis faoi Phointeas Píolóid, a céasadh ar an gcrois, a fuair bás agus a adhlacadh, a chuaigh síos go hIfreann, a d'aiséirigh an treas lá ó mhairbh, a chuaigh suas ar Neamh, atá ina shuí ar dheasláimh Dé an tAthair Uilechumhachtach, as sin tiocfaidh sé chun breithiúntas a thabhairt ar bheo is ar mhairbh. Creidim sa Spiorad Naomh, sa naomh-Eaglais Chaitliceach, i gComaoin na Naomh, i Maithiúnachas na bPeacaí, in Aiséirí na Colainne agus sa Bheatha Shíoraí. Áiméin.
Ár nAthair
Ár nAthair, atá ar Neamh, go naofar d'ainm, go dtaga do ríocht, go ndéantar do thoil ar an dtalamh mar a dhéantar ar neamh. Ár n-arán laethúil tabhair dúinn inniu, agus maith dúinn ár bhfiacha mar a mhaithimídinne dár bhfiacha féin, agus ná lig sinn i gcathú, ach saor sinn ó olc. Áiméain.
Bail' Úr Tholastaidh
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Bail' Úr Tholastaidh
An Choróin Mhuire
Is é do Bheatha, a Mhuire
Sé do bheatha, a Mhuire, atá lán de ghrásta, tá an Tiarna leat. Is beannaithe thú idir na mná agus is beannaithe toradh do bhroinne, Íosa. A Naomh-Mhuire, a Mháthair Dé, guígh orainn na peacaigh,anois agus ar uair ár mbáis. Áiméin.
Glóir don Athair
Glóire don Athair is don Mhac is don Spriod Naomh, mar a bhí ar dtús, mar atá anois, agus mar a bheidh go brách, trí shaol na saol. Áiméin.
Is é do Bheatha, a Bhanríon Naofa
A Athair Shíoraí, gur cheannaigh t'Aonmhac dúinn, lena bheatha, lena bhás, is lena aiséirí, aoibhneas síoraí na bhFlaitheas, tabhair dúinn, achnaímíd ort, do ghrásta, ionas ag machnamh dúinn ar na rúndiamhra seo na Corónach Mhuire, go dtiocfadh linn do thoil naofa a dhéanamh agus an t-aoibhneas síoraí sin do shroichint, trí Íosa Críost ár dTiarna. Áiméin.
Náisc
http://pourlerosaire.free.fr/
James Cosgrave
Polaiteoir Éireannach ab ea James Cosgrave ( - 18 Aibreán 1936). Bhí sé ina bhall de Pháirtí Náisiúnta an Conradh.
Dánlann Leeds
deas|250px|thumb|Dánlann Leeds Is dánlann suite i Yorkshire Thiar é Dánlann Leeds.
Terence O'Neill
Ba pholaiteoir Aontachtach i dTuaisceart na hÉireann é Terence O'Neill nó Tarlach Ó Néill (10 Meán Fómhair 1914 - 12 Meitheamh 1990). Bhí sé ina Phríomh-Aire ar Thuaisceart Éireann sna 1960idí
D'fhéach an Príomh-Aire Terence O'Neill le cothrom na Féinne a thabhairt do na Caitlicigh, ach ansin, thosaigh na Dílseoirí, ar nós Ian Paisley, ag cur ina aghaidh. Bhí dearcadh forásach nua-aimseartha ag O'Neill ag an am, ach d'éirigh leis na sceimhlitheoirí é a chur amach as oifig faoi dheireadh. Bhí folús polaitiúil ann agus thosaigh na Trioblóidí i ndáiríre.
mion|clé|O'Neill ag oscailt an "Wilson homestead", anois an Ulster American Folk Park, Dearg Alt (Dergalt), An [[An Srath Bán Íochtarach|Srath Bán Íochtarach, Tír Eoghain |alt=|288x288px]]
Príomh-Aire ar Thuaisceart Éireann
Ar an 25 Márta 1963, d’éirigh Terence O'Neill ina cheannaire ar na hAontachtóirí. D'áitigh Terence O'Neill ar Basil Brooke, an tríú Phríomh-Aire ar Thuaisceart Éireann.
Chonacthas feabhas mór san eacnamaíocht sna 1960idí. Thug Seán Lemass cuairt thábhachtach ar Terence O'Neill i 1965, cuairt a thosaigh ré nua caidrimh idir an dá chuid den oileán. clé|mion|Sean Lemass (1966) Sna 1960idí, bhí an chuma ag teacht ar an scéal go raibh leasuithe suntasacha polaitiúl a ar na bacáin, nuair a bhain Terence O'Neill amach oifig Phríomh-Aire an Tuaiscirt. Chrom an Niallach ar leasuithe sóisialta a chur i gcrích le sochaí a chur ar bun a thabharfadh cearta do na Caitlicigh féin. Bhí sé ag caint faoin rathúnas ábhartha mar leigheas ar an scoilt sheicteach, agus é sásta dul i dteagmháil le Seán Lemass, taoiseach Phoblacht na hÉireann san am céanna, a raibh dearcadh cosúil aige. Sa deireadh thiar thall, áfach, ní dhearna iarrachtaí Uí Néill ach an lasair a chur sa bharrach.
Freasúra
Ní raibh na hAontachtóirí go léir sásta leis na polasaithe seo, áfach. Fuair an Niallach é féin faoi ionsaí ag na dearg-Dhílseoirí, cosúil le William Craig agus Ian Paisley, agus iad ag cur feillbhirt ina leith. Chuaigh siad chun cogaidh ar O'Neill, faoi cheannas Ian Paisley, seanmóirí bunúsaíoch a chuaigh le polaitíocht.
Go bunúsach, bhí cuid mhór de na hAontachtóirí barúlach go raibh an Niallach ag iarraidh iad a dhíol ar shladmhargadh leis an lucht tréasa a bhí ag rialú i mBaile Átha Cliath, agus na Caitlicigh míshásta leis nach raibh na leasuithe cuimsitheacha polaitiúla ag teacht sách luath. Bhí Paisley ar thús cadhnaíochta ag cur in aghaidh an dóigh a raibh O'Neill ag iarraidh comhréiteach a shocrú agus spiorad dea-chomharsanachta a chothú le Poblacht na hÉireann.
1969
mion|clé|[[Teach na dTiarnaí]]
Dá thoradh sin, bhí scliúchais bhrúidiúla i nDoire agus i mBéal Feirste sa bhliain 1969. Phléasc an foréigean seicteach amach arís. Thosaigh na Dílseoirí agus na péas ó Chonstáblacht Ríoga Uladh ag ionsaí na mórshiúlta a bhí ag éileamh cearta sibhialta do na Caitlicigh. Nuair a maraíodh daoine de lucht na máirseála, chrom an tIRA ar na Protastúnaigh a imeaglú chomh maith.
Thosaigh Óglaigh Protastúnach Uladh ar fheachtas buamála sa bhliain 1969. Phléasc buamaí ar an 30 Márta, agus 4, 20, 24 agus 26 Aibreán chun brú a chur ar rialtas Terence O'Neill. Thit an locht ar an IRA ar dtús. D'éirigh leis an Ó.P.Ú. rialtas O'Neill a scriosadh faoi dheireadh agus dúirt O'Neill go raibh sé ag éirí as an rialtas ar an 28 Aibreán. Ar an 1 Bealtaine 1969, d'éirigh O'Neill go hoifigiúil as a phost mar phríomh-aire agus mar cheannaire ar na hAontachtóirí.
Deireadh a shaoil
D'éirigh O'Neill as an pholaitíocht i dTuaisceart na hÉireann i mí Eanáir 1970 agus d'éirigh sé ina Lord ag an am céanna.
Chaith sé an chuid eile dá shaol ar scor i Lymington, Hampshire, áit a d'éag sé ó ailse ar an 12 Meitheamh 1990.
Romford
Is baile mór é Romford, suite i Havering, Londain Thoir, 22.7km ó Charing Cross i gContae Essex. Bhí córas bóthar maith aige. D'oscail an stáisiún traenach i 1839.
In éineacht le fás na mbruachbhailte i Londain sa 20ú haois, mhéadaigh an daonra go suntasach i Romford freisin.
Logainmníocht
Tá Romford luaite i 1177 mar Romfort, as na focail sean-Bhéarla 'rūm' agus 'ford'. Ciallaíonn sé sin ná "áth leathan".
Diptera
Is feithid í an chuileog. Is iad na cuileoga na baill den ord úd Diptera. Ord mór is ea Diptera.
Romford
Stair
D'oscail an stáisiún traenach i 1839. Tháinig an Star Brewery ansin. Ar dtús bhí seirbhísí ag Eastern Counties Railway idir Mile End agus Romford, fiú go Brentwood agus go Shoreditch i 1840. D'oscail South Street i 1892 ar an líne Londain, Tilbury and Southend go Upminster agus Grays, go dugaí i dTilbury.
Tógadh The Liberty Shopping Centre sna 1960idí. D'oscail The Mall i 2006; agus The Brewery i 2000, ar an suíomh an sean Star Brewery.
Carn Uí Néid
Is ceann tíre suite i gContae Chorcaí é Carn Uí Néid.
Baile an Truiseil
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Baile an Truiseil
Brampton Wood
Is coill suite i gCambridgeshire é Brampton Wood.
John David Jackson
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea John David Jackson a rugadh ar an 17 Bealtaine 1963 i nDenver, Colorado.
Thun
Cathair san Eilvéis is ea Thun. Ag tús 2014 bhí 43,783 ina gcónaí sa chathair.
Sylvia (géineas)
Is géineas d'éan pasaireach iad na ceolairí (Sylvia), agus is ball den fhine Sylviidae iad. Cuimsíonn an ghéinis seo 28 speiceas.
Frederick Douglass
Daonuasclóir, leasaitheoir sóisialta, údar, agus óráidí Meiriceánach ab ea Frederick Douglass (a rugadh mar Frederick Augustus Washington Bailey i mí Feabhra, 1818 – 20 Feabhra 1895). Rugadh Douglass mar sclábhaí i gContae Talbot i Maryland. Scríobh sé roinnt dhírbheathaisnéisí a raibh an-tóir orthu. Fuair sé bás i Washington, D.C..
Bhí úinéirí agus maoir éagsúla ar Douglass, agus cuireadh é ag obair d'fhir eile fós uaireanta, freisin. I ndiaidh drochíde a fhulaingt uathu go léir agus le cuidiú bean ghorm shaor a thit sé i ngrá léi, d'éirigh le Douglass éalú.
Thug Douglass cuairt ar an mBreatain agus ar Éirinn sna blianta 1845–47. D;éirigh sé mór le Daniel O'Connell.
Tús a shaoil
Rugadh Frederick Douglass ar phlandáil i Maryland ar an mbruach thoir den Bhá Chesapeake. Ní raibh lá ná bliain a bhreithe lánchinnte ach rugadh é am éigin i mí Feabhra. Glactar leis gur sa bhliain 1818 a rugadh é. Maidir le dáta a bhreithe chinntigh sé é a cheiliúradh ar an 14ú lá de mhí Fheabhra. Thug a mháthair, Harriet Bailey, a sloinne féin dó. D'éirigh Douglass as úsáid an dá ainm láir a tugadh air sách luath ina shaol, agus thosaigh sé ar Douglass a úsáid in áit Bailey i ndiaidh dó a shaoirse a bhaint amach ní ba dhéanaí sa tuaisceart.
Scaradh Douglass óna mháthair agus é an-óg. Thug a sheanmháthair aire dó. Fuair a mháthair bás nuair a bhí sé 10 mbliana d'aois. Cuireadh é chuig Plandáil Theach Wye, plandáil mhór chlúiteach i Maryland, nuair a bhí sé 7 mbliana d'aois. Ansin d'oibrigh sé faoi mhaor darbh ainm Aaron Anthony. Ní ba dhéanaí tugadh é do Lucretia Auld. Thug a fear céile, Thomas Auld, an buachaill dá dheartháir, Hugh, i mBaltimore, Maryland.
Thosaigh Sophia Auld, bean Hugh, ag múineadh na haibítre do Douglass nuair a bhí sé 12 bhliain d'aois ach chuir Hugh Auld stad leis sin chomh luath agus a chuir sé faoi deara a bhí ar siúl acu. Lean an buachaill ag foghlaim as a stuaim féin agus ó pháistí geala sa chomharsanacht. Tugadh léasadh dó babhta amháin nuair a chonacthas é ag léamh páipéir nuachta. mion|Anna Murray-Douglass, bhean chéile Frederick Douglass|clé|upright
Éalú ón sclábhaíocht
Rinne Frederick Douglass iarrachtaí éalú, an chéad uair ó fhear darbh ainm Freeland ar tugadh Douglass ar iasacht dó. Ansin rinne sé iarracht éalú an dara huair ó úinéir nua, Edward Covey, sa bhliain 1836. Theip air sa dá iarracht.
Sa bhliain 1837 casadh Ann Murray air, bean ghorm shaor as Baltimore a bhí 5 bliana ní ba shine ná é. Ar 3 Meán Fómhair 1838, d'éirigh leis éalú ar bord traenach le cuidiú Murray agus duine eile. D'imigh sé ón traein agus é i Maryland go fóill. Bhí sé feistithe mar mhairnéalach agus, le cuidiú cáipéisí bréagacha, rinne sé a bhealach ó thuaidh go hindíreach trí Delaware, stát eile ina raibh sclábhaíocht ar siúl, agus ansin go Philadelphia agus Cathair Nua-Eabhrac. Sa chathair seo mhothaigh sé go raibh sé saor. Le cabhair ó dhaonuasclóir ansin thug sé faoi shaol nua. Phós seisean agus Ann Murray ar 15 Meán Fómhair 1838, agus chuir siad fúthu i New Bedford, Massachusetts.mion|clé|upright|Frederick Douglass, agus é timpeall 29 bliana d'aois
Sa ghluaiseacht i gcoinne na sclábhaíochta dó
Chuaigh Douglass leis an Eaglais Afracach Modhach agus sa bhliain 1839 bronnadh ceadúnas dó mar sheanmóirí. Chuidigh a chuid oibre san eaglais sin lena scileanna óráide a líomh. Tháinig Douglass faoi anáil an daonuasclóra úd William Lloyd Garrison, agus d'aithin Garrison gur duine cumasach é Douglass chomh maith. Thug Douglass a chéad óráid in aghaidh na sclábhaíochta in Elmira, Nua-Eabhrac i 1840, stad ar an "Iarnród faoi Thalamh".
D'éirigh go maith le Douglass arís nuair a hiarradh air labhairt ón stáitse ag cruinniú frithsclábhaíochta eile. Labhair sé ag cruinniú bliantúil Chumann Frithsclábhaíochta Massachusetts i Nantucket go gairid ina dhiaidh sin agus as sin amach bhí éileamh rialta air mar chainteoir ag cruinnithe den chineál sin.
Dírbheathaisnéisí
mion|[[Scannán "Frederick Douglass and the White Negro"|clé|upright]]Foilsíodh an chéad chuntas ar a shaol óna pheann féin sa bhliain 1845 faoin teideal Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave. Cuireadh fáilte roimhe cé go rabhthas ann a raibh amhras orthu go mbeadh iarsclábhaí nó duine gorm ar bith ábalta cuntas a scríobh ar chaighdeán chomh hard sin.
Taobh istigh de 3 bliana díoladh 11,000 cóip den leabhar agus bhí 9 gcló de dhíth chun an t-éileamh a shásamh. Foilsíodh an leabhar san Eoraip chomh maith agus aistríodh é go Fraincis agus go hOllainnis. Tháinig dhá eagrán athcheartaithe agus méadaithe amach sna blianta níos déanaí ina shaol.
Foilsíodh The Life and Times of Frederick Douglass i 1881 (eagrán athcheartaithe i 1892).
An turas go dtí an Bhreatain Mhór agus go hÉirinn
Bhí an Drochshaol ag tosnú in Éirinn ag an am. Chuir an tréimhse sin aige in Éirinn athrú ar dhearcadh Douglass féin. As sin amach, "bhí an choimhlint in aghaidh na daoirse i Meiriceá mar chuid de choimhlint níos leithne chun an ceartas soisalta a bhaint amach do chách ar fud an domhain", dar le Christine Kinealy.
Guairne dóiteáin
right|thumb|250px|Guairne dóiteáin le lasracha sa chuilithe Is éard is guairne dóiteáin, ar a dtugtar freisin tine an diabhail, nó tornádó an diabhail, ná camfheothan spreagtha de bharr tine, agus is minic é a bheith déanta suas de lasair. Nuair a comhtharlaíonn dian-ardú teasa agus aer suaite, is féidir leis na coinníollacha seo teacht le chéile chun sruthanna guairneáin san aer a chur i gcruth. Is féidir leis na guairneáin seo éirí níos doichte isteach i struchtúr ar nós tornádó, a tharraingíonn smionagar ar lasadh agus gáis indóite. Is annamh, áfach, go n-éiríonn guairní dóiteáin ina bhfíor-thornádónna, sé sin le rá, camfheotháin dianrothlacha a nascann an dromchla le bonn scamaill chumalais (mar shampla pireachumulas nó pirachumalainimbeas.)
Harewood House
Is teach mór suite i Yorkshire Thiar é Harewood House.
109 (uimhir)
Is é 109 an uimhir nádúrtha tar éis 108 agus roimh 110.
Ardeaglais Sevilla
Ardeaglais Chaitliceach atá suite i lár Sevilla na Spáinne í Ardeaglais Sevilla.
Gilmore Girls
Sraith theilifíse Meiriceánach de chuid The WB is ea The Gilmore Girls. (2000 - 2007)
The Fens
deas|250px|thumb|The Fens Is ceantar riascach suite i gCambridgeshire é The Fens.
Fáidh
thumb|An Fáidh Abrahám Is duine le aird aige mar múinteoir inspioráidithe nó craoltóir Toil Dé i gCríostaíocht é fáidh.
Ardeaglais Wells
Ardeaglais Anglacánach atá suite i Wells, Somerset, Sasana í Ardeaglais Wells.
Sionnach Artach
Ainmhí feoiliteach is ea an sionnach Artach. Mamach atá ann, agus is ball de gheineas na Vulpes é. Tá na hainmhithe seo flúirseach go maith san Artach.
Córas matánchnámharlaigh an duine
Is éard is córas matánchnámharlaigh ann (ar a dtugtar freisin an córas gluaisluaile) ná córas orgáin a thugann d'ainmhithe (lena n-áirítear an duine) an cumas chun gluaiseacht, ag baint úsáide as an córas cnámhra-mhatánachna. Soláthraíonn an córas matánchnámharlaigh foirm, tacaíocht, cobhsaíocht, agus gluaiseacht don chorp.
Tá sé comhdhéanta de chnámha (an cnámharlach), mhatáin, loingeán, teannáin, ballnaisc, ailt, agus fíochán tacaíochta (an fíochán a thacaíonn agus táthaíonn fíocháin agus orgáin le chéile). I measc na príomhfheidhmeanna a bhíonn ag an gcóras matánchnámharlaigh tá; tacaíocht a thabhairt don chorp, deis a thabhairt don chorp gluaiseach, agus orgán a ríthábhachtach a chosaint. Feidhmíonn an cnámharlach mar príomh-chórais stórála an choirp faoi choinne chailciam agus fhosfair agus coinníonn sé comhpháirteanna chriticiúil den chóras fuilghinte.
Kirkstall Abbey
Mainistir Chistéirseach suite i Yorkshire Thiar ab ea Kirkstall Abbey.
Borghastan
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Borghastan.
John Walker
Ceimicí a saolaíodh i Halifax Shasana is ea John E. Walker (7 Eanáir 1941). Rinne sé taighde, lena chomhghleacaí Paul Boyer, ar mheicníocht na heinsíme faoi bhun sintéis trífhosfáit adanóisín (ATP). Roinn an bheirt Duais Nobel sa cheimic le Jens Skou i 1997 dá thoradh.
Cúirt Mhic Shéafraidh
Is baile suite i gContae Chorcaí é Cúirt Mhic Shéafraidh.
Abhainn Great Ouse
deas|250px|thumb|Abhainn Great Ouse Is abhainn suite i gCambridgeshire í Abhainn Great Ouse.
Léigear Vín
An chéad iarracht de chuid na hImpireachta Otamánaí i 1529 chun Vín a ghabháil ab ea Léigear Vín.
Hellbound (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an t-ochtú heipeasóid, "Hellbound" den naoú sraith The X-Files ar an 27 Eanáir 2002. Scríobh David Amann an eipeasóid seo. D'fhéach 7.8 milliún duine ar an eipeasóid.
Claíomh (feamainn)
Is feamainn í claíomh (Saccorhiza polyschides).
Foiche
Is feithid í an fhoiche nó an bheach chapaill. Is foiche í feithid ar bith san fho-ord Apocrita nach beach ná seangán í, agus tá na céadta míle speiceas san áireamh. Tugtar beach chapaill ar an gcreabhar capaill chomh maith.
Middelburg
Is í Middelburg príomhchathair na cúige Zeeland san Ísiltír. Tá sí suite i gceartlár an iar-oileáin Walcheren (ciallaíonn an logainm 'Middelburg' 'Caisleán an Láir'.) Le daonra de 40,600 duine, tá an chathair ar an gceann is lú de phríomhchathracha chúigí na tíre. Sa 16ú hAois, áfach, bhí Middelburg chomh tábhachtach le hAmsterdam. Tá a rian sin ar lár stairiúil na cathrach, a mheallann na céadta míle turasóir in aghaidh na bliana. Tá cáil ar leith ar choimpléasc na mainistreach lena túr ard 'Lange Jan' ('Seán Ard'.) Tá iarsmalann chúige Zeeland suite sa choimpléasc seo.
Carraig an Ime
Is baile suite i gContae Chorcaí í Carraig an Ime.
Middelburg
Aerbhuamáil
Rinne aerfhórsa na Gearmáine aerbhuamáil ar Middelburg ar an 17 Bealtaine 1940. Fuair 22 duine bás sa ghníomh cogaidh seo agus scriosadh os cionn 600 foirgneamh ársa, túr cáiliúil an 'Lange Jan' ina measc. Thosaigh muintir na cathrach ar an atógáil le linn an chogaidh féin.
Turasóireacht
Sa lá atá inniu ann, tá Middelburg ag brath go mór ar an turasóireacht. Tagann an cheathrú chuid de theacht isteach shiopaí na cathrach ó thurasóirí. Tarraingíonn go leor de mhuintir na Gearmáine ar an gcathair agus i rith an tsamhraidh is beag nach mó Gearmáinise a chloistear á labhairt ar shráideanna na cathrach ná Ísiltíris.
Fyodor Dostoyevsky
Údar Rúiseach a scríobh úrscéalta, gearrscéalta agus aistí ba ea Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky (Фёдор Миха́йлович Достое́вский) (11 Samhain 1821 – 9 Feabhra 1881 de réir an tseanfhéilire, nó 30 Deireadh Fómhair 1821 – 29 Eanáir 1881). Is iad na saothair is mó clú dá chuid Coir agus Pionós (Преступление и наказание), An tAmadán (Идиот) agus Deartháracha Karamazov (Братья Карамазовы). Thug sé an-léargas ar intinn shuaite an duine agus ar cheisteanna crua na beatha, agus tugtar aitheantas dó mar dhuine de scríbhneoirí móra na Rúise.
Óige an údair
Bhíodh a athair, Mikhail Andryeyevich, fear diaga crua a fuair céim uasal sa bhliain 1828, ag obair mar dhochtúir in Ospidéal Marinski do na bochtáin i Moscó. Ba de shliocht lucht trádála í Mariya Fyodorovna, a mháthair. Bhí Fyodor ar an dara duine de sheachtar clainne a mhair. Faoin mbliain 1832 bhí eastát beag ceannaithe ag Mikhail Andryeyevich, agus é dian ar na seirfigh a bhí ann. Ach b’annamh ann é agus na páistí ar saoire ann, agus bhainidís an-sult as an am a gcaithidís ann.
Nuair a bhí D. cúig bliana déag d'aois fuair Mariya Fyodorovna bás den eitinn, agus chuir a athair an bheirt mhac ba shine chun Cathair Pheadair, áit a chuaigh Dostoyevsky ar Institiúid Innealtóireachta Niocláis Anseo fuair sé idir cheird ghairmiúil agus dheis scríbhneoireachta. Sa bhliain 1843 d'fhoilsigh sé aistriúchán de Eugénie Grandet, úrscéal de chuid Balzac. An bhliain dár gcionn d'fhoilsigh sé Bochtáin (Бедные люди - Byednýye lyudi), úrscéal óna lámh féin a tharraing clú air. Thaitin an leabhar go mór le B.G. Byelinsky, criticeoir mór le rá, agus le daoine eile, ach ba bheag orthu An Scáil (Двойник - Dvoinik), scéal cléirigh atá sáraithe ag a scáil féin, agus mheath iomrá an údair.
Fuair athair Dostoyevsky bás sa bhliain 1839. Deirtí gurb iad a chuid seirfeach féin a mharaigh é.
Proinsias Mac an Bheatha
Scríbhneoir Gaeilge ab ea Proinsias Mac an Bheatha. Ní raibh an Ghaeilge ó dhúchas aige ach thug sé faoi í a fhoghlaim is bhain úsáid as leagan Gaeilge a ainm. Rugadh is tógadh sna Sé Chontae é go dtí go raibh sé ina dhéagóir. Bhí lámh aige i mbunú an nuachtáin Ghaeilge Inniu i 1943, agus é ina dhuine de bhunaitheoirí Ghlúin na Buaidhe freisin, i ndeireadh na bliana 1942. Bhí baint aige le bunú Foilseacháin Náisiúnta Teoranta sa bhliain 1947. Is iad beathaisnéis Shéamuis Uí Chonghaile Tart na Córa (1962), an díolaim aistí Seosamh Mac Grianna agus cúrsaí eile (1970) agus an t-úrscéal stairiúil Cnoc na hUamha na leabhair is tábhachtaí a tháinig óna pheann. Scríobh sé leabhair dírbheathaisnéise freisin, Téid focal le Gaoth (1967) agus Téann buille le cnámh(1983), chomh maith le I dTreo na Gréine (1988), leabhar aistí dírbheathaisnéiseacha ina dtugann sé cur síos ar stair na hirise Inniu agus ar an dóigh ar tháinig deireadh léi. Is é is ábhar don leabhar staire Dóchas Aduaidh ná bunú na nÉireannach Aontaithe. Rinne sé taighde ar dhuine de laochra an Éirí Amach sa bhliain 1798, Jemmy Hope, agus tháinig an leabhar Jemmy Hope - an Chéad Sóisialaí Éireannach i gcló sa bhliain 1985. Bhí an-mheas aige ar scríbhneoirí Thír Chonaill mar Shéamus Ó Grianna, agus ar feadh tamaill, bhí sé mór lena dheartháir Seosamh Mac Grianna. Bhí sé ag iarraidh aithris a dhéanamh ar stíl scríbhneoireachta na beirte sin ina chuid saothar féin.
Fyodor Dostoyevsky
Óige an údair
D’fhulaing Dostoyevsky pianseirbhís ceithre bliana. Ansin cuireadh iachall air seirbhís mhíleata a dhéanamh ar feadh cúig bliana ina shaighdiúir singil agus ina leifteanant sa Reisimint Shibéarach sa Chasacstáin. D’éirigh sé mór le Mariya Dmitriyevna Isayeva, bean chéile duine aitheantais sa tSibéir, agus phós siad sa bhliain 1857 tar éis bhás fhear Mariya. thumb|upright|clé|Dostoyevsky (ar thaobh na láimhe deise) agus Shokan Walikhanuli, scoláire Casactach, sa bhliain 1859.
Proinsias Mac an Bheatha
Tá cartlann de chuid Mhic an Bheatha le fáil do scoláirí "bona fide" i Leabharlann Shéamuis Uí Argadáin, Ollscoil na hÉireann, Gaillimh.
Fyodor Dostoyevsky
I ndiaidh an phríosúin
Tháinig athrú mór ar mheon agus ar thuairimí Dostoyevsky agus é ina chime. Dhiúltaigh sé do na fealsúnachtaí Iartharacha a bhí ann lena linn agus chuaigh i leith aigne dhúchasach na Slavbhách. Rud eile de, d’iompaigh sé ina Chríostaí dílis mar bhall den Eaglais Cheartchreidmheach Rúiseach. Chuir sé i gcoinne an Nihileachais agus an tSóisialachais agus rinne scigaithris ar scríbhneoirí agus intleachtóirí ar nós Ivan Turgyenyev a bhí faoi anáil an Iarthair. Léiríonn saothar déanach Dostoyevsky díospóireacht bhríomhar bhuartha idir a cuid pearsana faoi chúrsaí spioradáltachta agus faoin gcoimhlint idir seanaigne na Rúise agus tionchar an Iarthair. thumb|upright|clé|Dostoyevsky in 1863 Sa bhliain 1859 d’fhill Dostoyevsky ar Chathair Pheadair, mar ar fhoillsigh sé féin agus a dheartháir Mikhail Mikhailovich dhá iris liteartha: Vryemya (Aimsir) agus Epokha (Ré). Druideadh Vryemya de bharr na dtuairiscí a thug sí ar Éirí Amach Polannach na bliana 1863.
D’éalaigh Dostoyevsky chun na hEorpa arís. Dhiúltaigh Suslova é a phósadh, rud a ghoill air, ach casadh Anna Grigoryevna Snitkina, luathscríobhaí óg, air. Dise a dheachtaigh sé An Cearrbhach, agus phós siad sa bhliain 1867. Sa bhliain 1872 rinneadh príomheagarthóir den iris Grazhdanin (Saoránach) de, agus thosaigh sé ag foilsiú “Dialann scríbhneora” uirthi, sraith scéalta agus alt a raibh an-ghlaoch uirthi.
Mhéadaigh ar an moladh agus ar an aitheantas a tugadh dó. Sa bhliain 1877 toghadh é ina bhall d’Acadamh na nEolaíochtaí. Sa bhliain 1879 ghlac sé le cuireadh chun comhdhála móire liteartha i Londain, cathair ar fhreastail sé ar a lán cóisireacha agus é ag léamh sleachta as a scéalta féin agus as filíocht Pushkin, file a raibh meas an domhain aige riamh air.
Dostoyevsky agus na Giúdaigh
Is minic Dostoyevsky á chur in iúl gur dream santach míthrócaireach iad na Giúdaigh agus go mbíonn siad ag déanamh dochar mór don phobal – tuairimí frith-Sheimíteacha a bhí coitianta go leor ag an am. Deir sé gur dona an scéal é mura gcuimhníonn bunadh (neamh-Ghiúdach) na tíre - “narod” (народ) - ar a gcás féin, mar tiocfaidh siad faoi bhois an chait ag na Giúdaigh, agus gan cabhair le fáil ó na hintleachtóirí. “Ólfaidh na Giúdaigh fuil na muintire...” (Жидки будут пить народную кровь…)
Os a choinne sin, is dócha go raibh gearradh éigin coinsiasa air faoina ndearcadh i leith na nGiúdach. Scríobh sé féin agus Arcady Kovner, iriseoir Giúdach, go croíúil chun a chéile, agus chuaigh tuairimí Kovner go mór i bhfeidhm air. Ní mór a chuimhneamh, maidir leis seo, go raibh Dostoyevsky den tuairim gur chóir lánchearta sibhialta a thabhairt do Ghiúdaigh agus do thuataigh araon (dhá dhream a bhí faoi leatrom riamh), agus gur mhol sé don tSár Alasdar II go dtabharfaí poist cheannasacha do Ghiúdaigh, ar nós ollúnachtaí. Shíl sé, mar sin, go raibh fuascailt na “faidhbe” le fáil in aontú an dá phobail – Giúdaigh agus Críostaithe.
Borgh
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Borgh.
Dánlann
deas|250px|thumb|Dánlann Is seomra nó foirgneamh i gcomhair taispeántas nó díol saothar ealaíne í dánlann.
71 (uimhir)
Is é 71 an uimhir nádúrtha tar éis 70 agus roimh 72.
Gwen Stefani
Is amhránaí Meiriceánach í Gwen Renée Stefani (a rugadh ar 3 Deireadh Fómhair 1969). Is breitheamh í ar The Voice.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 48 gradam buaite ag Stefani. Tá 126 ainmniúchán faighte aici.
Rufa
Is feamainn í an rufa nó madraí rua (Laminaria saccharina; Béarla: sea belt).
Maksim Sidorov
Lúthchleasaí Rúiseach is ea Maksim Viktorovich Sidorov (Rúisis: Максим Викторович Сидоров; rugadh an 13 Bealtaine, 1986), a bhfuil iomrá air mar chaiteoir meáchain. An t-urchar is fearr a rinne sé 21.45 méadar. .
Gairm
Bhuaigh Sidorov a chéad bonn idirnáisiúnta craobhchomórtais nuair a chaith sé 20.55m don bhonn cré-umha ag Craobhchomórtais na hEorpa faoi dhíon i bPáras. Chaith sé 21.45m ar an 22ú Iúil chun Comórtas Náisiúnta na Rúise a bhuachan. . Chiallaigh sé seo gur thóg sé áit David Storl agus Aleksandr Lobynya mar an lúthchleasaí is fearr san Eoraip agus sa Rúis sa bhliain 2011.
Theip go dona ar Shidorov áit a fháil sa chluiche ceannais i gcur an mheáchain ag an 13ú IAAF Craobh Domhanda Lúthchleasaíochta, nuair a chríochnaigh sé sa 7ú háit sa ghrúpa cáilíochta, agus sa 14ú háit as an iomlán le hurchar 19.88m
Dami Im
Is ceoltóir í Dami Im (Cóiréis: 임다미). Rugadh í i Seoul, sa Chóiré Theas, ar 17 Deireadh Fómhair 1988. D'aistrigh a tuismitheoirí a gclann go dtí an Astráil agus ise óg. Chuir siad fúthu in Daisy Hill, Queensland, in aice le Brisbane. Bhuaigh Im an chúigiú sraith de The X Factor Australia.
Tháinig Im sa dara háit ag an gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2016 leis an amhrán "Sound of Silence" in Stócólm ar an 14 Bealtaine 2016.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 10 ngradam buaite ag Im. Tá 18 n-ainmniúchán faighte aici.
Wicken Fen
deas|250px|thumb|Wicken Fen Is bogach suite i gCambridgeshire é Wicken Fen.