cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Georgia O'Keefe
Tús a saoil
Rugadh Georgia O'Keeffe ar 15 Samhain, 1887, i dteach feirme i Sun Prairie, Wisconsin. Feirmeoirí déiríochta ab ea a tuismitheoirí, Francis Calyxtus O'Keeffe agus Ida (Totto) O'Keeffe. Ba de shliocht na hÉireann a hathair. Ungárach ab ea a seanathair ar thaobh a máthar, George Victor Totto, a tháinig go dtí na Stáit Aontaithe i 1848. As a seanathair sin a baisteadh í
Ba é O’Keeffe an dara duine as seachtar leanbh. D’fhreastail sé ar Scoil Halla an Bhaile i Sun Prairie. Agus in aois 10 di, bhí cinneadh déanta aici a bheith ina healaíontóir, agus lena deirfiúracha, Ida agus Anita, d’fhoghlaim sí ealaín ó uiscedhathanna áitiúla. D’fhreastail O’Keeffe ar an meánscoil Sacred Heart Academy i Madison, Wisconsin, mar scoláire cónaithe idir 1901 agus 1902. Níos déanaí sa bhliain 1902, bhog muintir O'Keeffe ó Wisconsin go dtí Peacock Hill i Williamsburg, Virginia. D’fhan O’Keeffe i Wisconsin lena haintín ag freastal ar Madison Central High School. clé|mion|1920, le Alfred Stieglitz
Oiliúint
clé|mion|1931, le Alfred Stieglitz.  D'úsáid Stieglitz í mar mhainicín go minic I 1905, chuir O’Keeffe tús lena hoiliúint fhoirmiúil in Institiúid Ealaíne Chicago, ag staidéar le John Vanderpoel. Chuir an tíofóideach iallach uirthi bliain a thógáil saor óna cuid oideachais. clé|mion|1933 Sa bhliain 1907, d’fhreastail sí ar an Art Student League i gCathair Nua-Eabhrac, áit a ndearna sí staidéar faoi William Merritt Chase agus péintéirí cáiliúla eile.
I 1908, bhuaigh sí duais neamhbheo William Merritt Chase as a olaphictiúr Dead Rabbit le Copper Pot. Ba í an duais a bhí aici ná scoláireacht chun freastal ar scoil samhraidh i Lake George, Nua-Eabhrac. Chuir an gailearaí saothar avant-garde chun cinn. Ansin fuair sí obair mar ealaíontóir tráchtála i Chicago.
Aansin mhúin sí in Achadh an Iúir, Texas, agus i Carolina Theas idir 1911 agus 1918. Le linn na tréimhse sin, rinne sí staidéar ar ealaín le linn na samhraí idir 1912 agus 1914 agus tugadh isteach prionsabail agus fealsúnachtaí Arthur Wesley Dow, a chruthaigh saothair ealaíne bunaithe ar stíl phearsanta, dearadh agus léirmhíniú ábhar, seachas iarracht a chóipeáil nó ionadaíocht a dhéanamh orthu. Ba chúis leis seo athrú mór ar an mbealach a mhothaigh sí faoin ealaín. clé|mion|1932
Ealaíontóir
Reáchtáil Alfred Stieglitz (1864-1946), déileálaí ealaíne agus grianghrafadóir, taispeántas dá cuid saothar i 1917. Sa chéad chúpla bliain eile, mhúin sí agus lean sí lena cuid staidéir i gColáiste na Múinteoirí, Ollscoil Columbia i 1914 agus 1915.
Bhog sí go Nua-Eabhrac i 1918 ar iarratas Stieglitz agus thosaigh sí ag obair go dáiríre mar ealaíontóir, agus phós siad i 1924, pósadh scannalach ag an am; bhí bearna aoise suntasach eatarthu (21 bliain) agus rinne Stieglitz pictiúirí de O'Keefe ina gcraiceann dearg.
Chuir an MoMA bailiúchán iardhearcach le chéile sa bhliain 1946.
Féach freisin
]]
Jared Fogle
Is teagascóir corpacmhainne agus pearsa theilifíse Meiriceánach é Jared Scott Fogle, a rugadh sa bhliain 23 Lúnasa 1977 in Indianapolis, Indiana.
Comhairle Lodainn an Iar
Contae de chuid na hAlban is ea Comhairle Lodainn an Iar.
Tinneas taistil
Tá níos mó ná brí amháin ann leis an bhfrása tinneas taistil:
Achadh Camán
Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Achadh Camán.
Good Food
Is stáisiún teilifíse é Good Food (iar: UK Food, UKTV Food) atá mar chuid de UKTV. Craoladh an chéad chlár ar an 5 Samhain 2001.
Geocroineolaíocht
Is eol dúinn rátaí meatha is leathréanna na ndúl radaighníomhach, mar úráiniam nó tóiriam, chun luaidhe a tháirgeadh faoi dheireadh. Trí mhéid na ndúl seo a thomhas i sampla carraige, is féidir a rá cé chomh fada is a bhí na próisis meatha ar siúl, agus uaidh sin aois na carraige a dhíorthú. Tugtar dátú radaiméadrach ar an bpróiseas seo freisin. Ar an mbealach seo, is féidir dátaí a leagan síos do na réanna is na tréimhsí geolaíocha éagsúla.
Contae Brookings, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Brookings atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 31,965 duine ann. Is é Brookings a phríomhbhaile contae.
Mike Lindell
Is fear gnó Meiriceánach é Michael James "Mike" Lindell, a rugadh sa bhliain 28 Meitheamh 1961 in Mankato, Minnesota.
Isaac Hayes
Amhránaí soul Meiriceánach ab ea Isaac Lee Hayes Jr. a rugadh ar an 20 Lúnasa, 1942 i gCovington, Tennessee, agus a fuair bás ar an 10 Lúnasa, 2008.
Alibi (bealach teilifíse)
Is stáisiún teilifíse é Alibi (iar: UK Arena (1997–2000), UK Drama (2000–2004), UKTV Drama (2004–2008)) atá mar chuid de UKTV. Craoladh an chéad chlár ar an 1 Samhain 1997.
Contae Brule, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Brule atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 5,255 duine ann. Is é Chamberlain a phríomhbhaile contae.
Iar-bhuaiteoirí Sárimreoirí Iománaíochta na Bliana
1963 Duais Chú Chulainn
mion|Martin Finn, 2011 Oilibhéar Breathnach (Cill Chainnigh), Tomás Ó Nia (Loch Garman), Aibhistín Ó Floinn (Port Láirge), Seán Ó Dúghaill (Tiobraid Árann), Séamus de Cléir (Cill Chainnigh), Liam Mac Riocaird (Loch Garman), Labhrás Ó Coinneáin(Port Láirge), Teádóir Inglis (Tiobraid Árann), Deasún Ó Foghlú (Baile Átha Cliath), Séamus Ó Dúghaill (Tiobraid Árann), Mícheál Ó Flannaile (Port Láirge), Éadbhard Ó Cathaoir (Cill Chainnigh), Liam Ó Dubhánaigh (Tiobraid Árann), Séamus Mac Gabhann (An Clár), Pilib Ó Gréacháin (Port Láirge)
1964 Duais Chú Chulainn
Oilibhéar Breathnach (Cill Chainnigh), Seán Ó Dúghaill (Tiobraid Árann), Pádraig Diolún (Cill Chainnigh), Tomás Ó Nia (Loch Garman), Séamus de Cléir (Cill Chainnigh), Antóin de Bhál (Tiobraid Árann), Pádraig Mac Éinrí (Cill Chainnigh), Mícheál de Róiste (Tiobraid Árann), Pádraig Ó Móráin (Cill Chainnigh), Séamus Ó Dúghaill (Tiobraid Árann), Mícheál Céitinn (Tiobraid Árann), Éadbhard Ó Cathaoir (Cill Chainnigh), Tomás Breathnach (Cill Chainnigh), Seán Mac Cionaoith (Tiobraid Árann), Dónal Ó Nialláin (Tiobraid Árann) clé|mion|Christy Ring, Corcaigh
1965 Duais Chú Chulainn
Seán Ó Donnchú (Tiobraid Árann), Tomás Ó Nia (Loch Garman), Aibhistín Ó Floinn (Port Láirge), Ciarán Ó Ciara (Tiobraid Árann), Donncha Ó Ríordáin (Corcaigh), Antóin de Bhál (Tiobraid Árann), Séamus Ó Duagáin (Gaillimh), Pilib Mac Liam (Loch Garman), Micheál de Róiste (Tiobraid Árann), Séamus Ó Dúghaill (Tiobraid Árann), Pádraig Ó Cearúill (Cill Chainnigh), Pádraig Ó Cróinín (An Clár), Dónal Ó Nialláin (Tiobraid Árann), Seán Mac Cionaoith (Tiobraid Árann), Seán Mac Lochlainn (Tiobraid Árann)
1966 Duais Chú Chulainn
Ainmníodh Saerbhreathach Mac Cárthaigh (Corcaigh) ina Iománaí na Bliana, ach níor bronnadh Duais Chú Chulainn air. mion|Eoin Murphy, Cill Chainnigh
1967 Duais Chú Chulainn
Oilibhéar Breathnach (Cill Chainnigh), Pádraig Mac Éinrí (Cill Chainnigh), Pádraig Diolún (Cill Chainnigh), Séamus Ó Treasaigh (Cill Chainnigh), Séamus de Cléir (Cill Chainnigh), Séamus Ó Cuileannáin (An Clár), Lionard Mag Fhionnbhairr (Tiobraid Árann), Micheál de Róiste (Tiobraid Árann), Pádraig Ó Móráin (Cill Chainnigh), Éadbhard Ó Cathaoir (Cill Chainnigh), Antóin de Bhál (Tiobraid Árann), Pádraig Ó Cróinín (An Clár), Dónal Ó Nialláin (Tiobraid Árann), Antóin Ó Deoráin (Loch Garman), Mícheál Céitinn (Tiobraid Árann) clé|mion|Leo Smith
1968-1970
Iománaí na Bliana 1968-70:
1972
Nollaig Ó Sceacháin (Cill Chainnigh), Antóin Ó Meachair(Corcaigh), Pádraig Ó hArtagáin (Luimneach), Séamus Ó Treasaigh (Cill Chainnigh), Pádraig Ó Leathlobhair (Cill Chainnigh), Mícheál Iácób (Loch Garman), Conn de Róiste (Corcaigh), Donncha Ó Cochláin (Corcaigh), Proinsias Mac Coimín (Cill Chainnigh), Proinsias Ó Lachtnáin (Tiobraid Árann), Pádraig Ó Dúláinne(Cill Chainnigh), Éadbhard Ó Cathaoir (Cill Chainnigh), Séarlas Ó Cárthaigh (Corcaigh), Réamann Mac Coimín (Corcaigh), Éamann Ó Criagáin (Luimneach)
1974
Nollaig Ó Sceacháin (Cill Chainnigh), Pilib Ó Lorcáin (Cill Chainnigh), Pádraig Ó hArtagáin (Luimneach), Seán Ó hArgáin (Corcaigh), Gearóid Ó Lachtnáin (An Clár), Pádraig Mac Éinrí (Cill Chainnigh), Conn de Róiste (Corcaigh), Liam Ó Briain (Cill Chainnigh), Seán Ó Gealbháin (Port Láirge), Seosamh Mac Cionaoith (Luimneach), Máirtín Ó Coigligh (Loch Garman), Mícheál Ó Crotaigh (Cill Chainnigh), Seán Ó Coigligh (Loch Garman), Ciarán Puirséil (Cill Chainnigh), Éadbhard Ó Cathaoir (Cill Chainnigh)
1976
Nollaig Ó Sceacháin (Cill Chainnigh), Pilib Ó Lorcáin (Cill Chainnigh), Liam Ó Murchú (Loch Garman), Seán Mac Mathúna (An Clár), Seosamh Mac Donncha (Gaillimh), Míchéal Iácób (Loch Garman), Donncha Ó Cochláin (Corcaigh), Proinsias de Búrca (Gaillimh), Pádraig Ó Maoileáin (Corcaigh), Mícheál Ó Maoileoin (Corcaigh), Máirtín Ó Coigligh (Loch Garman), Séamus de Barra-Ó Murchú (Corcaigh), Mícheál Ó Braonáin (Cill Chainnigh), Antóin Ó Deoráin (Loch Garman), Seán Ó Laoire (Corcaigh)
1977
Séamus Ó Dúraic (An Clár), Seán Mac Mathúna (An Clár), Máirtín Ó Dochartaigh (Corcaigh), Seán Ó hArgáin (Corcaigh), Gearóid Ó Lachtnáin (An Clár), Mícheál Iácób (Loch Garman), Donncha Ó Cochláin (Corcaigh), Tomás Ó Cíosáin (Corcaigh), M Ó Maolruanaidh (An Clár), Criostóir Mac Eochaidh (Loch Garman), Séamas de Barra-Ó Murchú (Corcaigh), P. S. Ó Maolmhuaidh (Gaillimh), Séarlas Mac Cárthaigh (Corcaigh), Réamann Mac Coimín (Corcaigh), Seán Ó Laoire (Corcaigh)
1978
clé|mion|Brian Lawton, 2016 Séamus Ó Dúraic (An Clár), Pilib Ó Lorcáin (Cill Chainnigh), Máirtín Ó Dochartaigh (Corcaigh), Seán Ó hArgáin (Corcaigh), Seosamh Ó hAonasa (Cill Chainnigh), Gearóid Ó hAonasa (Cill Chainnigh), Donncha Ó Cochláin (Corcaigh), Tomás Ó Ciosáin (Corcaigh), Eighneachán Ó Cléireacháin (Gaillimh), Séamas de Barra-Ó Murchú (Corcaigh), Nollaig Ó Cathasaigh (An Clár), Colm Ó hEoghanáin (An Clár), Séarlas Mac Cárthaigh (Corcaigh), Seosamh Mac Cionaoith (Luimneach), Tomás de Buitléir (Tiobraid Árann)
1979
Pádraig Mac Lachtna (Tiobraid Árann), Brian Ó Murchú (Corcaigh), Máirtín Ó Dochartaigh (Corcaigh), Tadhg Ó Conchúir (Tiobraid Árann), Diarmaid Mac Curtáin (Corcaigh), Gearóid Ó hAonasa (Cill Chainnigh), Eighneachán Ó Cléireacháin (Gaillimh), Seán Ó Conghaile (Gaillimh), Seosamh Ó hAonasa (Cill Chainnigh), Seán Ó Callanáin (An Clár), Proinsias de Búrca (Gaillimh) Liam Ó Briain (Cill Chainnigh), Mícheál Ó Braonáin (Cill Chainnigh), Seosamh Mac Cionaoith(Luimneach), Éamonn Ó Bogaigh (Loch Garman) clé|mion|Lester Ryan, 2015
1980
Pádraig Mac Lachtna (Tiobraid Árann), Niall Mac an Airchinnigh (Gaillimh), Lionard Mac Ionnrachtaigh (Luimneach), Séamus Ó Cuana (Gaillimh), Diarmaid Mac Curtáin (Corcaigh), Seán Ó Síoda (Gaillimh), Eighneachán Ó Cléireacháin (Gaillimh), Joachim Ó Ceallaigh (Uíbh Fhailí), Mossie Breathnach (Port Láirge), Seosamh Ó Conghaile (Gaillimh), Pádraig Ó hArgáin (Corcaigh), Pádraig Ó Cearúill (Uíbh Fhailí), Bearnard Mac Giollarnáth (Gaillimh), Seosamh Mac Cionaoith (Luimneach), Éamann Ó Criagáin (Luimneach)
1981
Séamus Ó Dúraic (An Clár), Brian Ó Murchú (Corcaigh), Lionard Mac Ionnrachtaigh (Luimneach), Séamus Ó Cuana (Gaillimh), Liam Ó Donnchú (Luimneach), Seán Stac (An Clár), Gearóid Ó Cochláin (Uíbh Fhailí), Stiofán Mac Mathúna (Gaillimh), Liam Currams (Uíbh Fhailí), Seán Ó Callanáin (An Clár), Seoirse Ó Conchúir (Loch Garman), Marcus Ó Corragáin (Uíbh Fhailí), Pádraig Ó Cearúill (Uíbh Fhailí), Seosamh Mac Cionaoith (Luimneach), Seán Ó Flaitheartaigh (Uíbh Fhailí)
1982
Nollaig Ó Sceacháin (Cill Chainnigh), Seán Ó Gealbháin (Port Láirge), Briain Mac Óda (Cill Chainnigh), Pádraig Ó Fíobhra (Uíbh Fhailí), Aodhán Ó Fógartaigh (Uíbh Fhailí), Gearóid Ó hAonasa (Cill Chainnigh), Pádraig de Priondragás (Cill Chainnigh), Taidhgín Ó Crualaoich (Corcaigh), Proinsias Mac Coimín (Cill Chainnigh), Antóin Ó Súilleabháin (Corcaigh), Pádraig Ó hArgáin (Corcaigh), Risteard de Paor (Cill Chainnigh), Liam Mac Giolla Phádraig (Cill Chainnigh), Críostóir Ó hIfearnáin (Cill Chainnigh), Seámus Ó hUaine (Port Láirge) mion|Kenneth Burke, 2015
1983
Nollaig Ó Sceacháin (Cill Chainnigh), Seán Ó hAonasa (Cill Chainnigh), Lionard Mac Ionnrachtaigh (Luimneach), Risteard Ó hEára (Cill Chainnigh), Seosamh Ó hAonasa (Cill Chainnigh), Gearóid Ó hAonasa (Cill Chainnigh), Tomás Ó Cíosáin (Corcaigh), Seán Ó Fiannachta (Corcaigh), Proinsias Mac Coimín (Cill Chainnigh), Nioclás Inglis (Tiobraid Árann), Gearóid Ó Fionnalaigh (Cill Chainnigh), Nollaig Ó Laighin (Gaillimh), Liam Mac Giolla Phádraig (Cill Chainnigh), Séamus de Barra-Ó Murchú (Corcaigh), Liam Ó Fionnalaigh (Cill Chainnigh)
1984
Gearóid Mac Cuinneagáin (Corcaigh), Pádraig Mac Muiris (Luimneach), Eoghan Ó Cochláin (Uíbh Fhailí), Pádraig Ó Fíobhra (Uíbh Fhailí), Seosamh Ó hAonasa (Cill Chainnigh), Seán Ó Crualaoich (Corcaigh), Diarmuid Mac Curtáin (Corcaigh), Seán Ó Fiannachta (Corcaigh), Joachim Ó Ceallaigh (Uíbh Fhailí), Nioclás Inglis (Tiobraid Árann), Ciarán Ó Braonáin (Cill Chainnigh), Pádraig Ó Ceallaigh (Luimneach), Tomás Ó Maolcatha (Corcaigh), Nollaig Ó Laighin (Gaillimh), Seán Ó Laoire (Corcaigh)
1985
Gearóid Mac Cuinneagáin (Corcaigh), Séamus Ó Cadhain (Gaillimh), Eoghan Ó Cochláin (Uíbh Fhailí), Sailbheastar Ó Linneáin (Gaillimh), Peadar Ó Fiannachta (Gaillimh), Pádraig Ó Dúláinne (Uíbh Fhailí), Gearóid Ó Cochláin (Uíbh Fhailí), Seán Ó Fiannachta (Corcaigh), Pádraig Critchley Laois, Nioclás Inglis (Tiobraid Árann), Breandán Ó Loinscigh (Gaillimh), Seosamh Ó Cuana (Gaillimh), Pádraig Ó Cléirigh (Uíbh Fhailí), Pádraig Ó hArgáin (Uíbh Fhailí), Liam Ó Fionnalaigh (Cill Chainnigh)
1986
Gearóid Mac Cuinneagáin (Corcaigh), Donncha Ó Maolchatha (Corcaigh), Conchúr Ó hAodha (Gaillimh), Sailbheastar Ó Linneáin (Gaillimh), Peadar Ó Fiannachta (Gaillimh), Antóin Mac Céadaigh (Gaillimh), Roibeard Ó Riain (Tiobraid Árann), Seán Ó Fiannachta (Corcaigh), Richie Power (Cill Chainnigh), Antóin Ó Súilleabháin (Corcaigh), Tomás Ó Maolchatha (Corcaigh), Seosamh Ó Cuana (Gaillimh), Daithí Mac Giolla Chaoin (CLG Coiste Chontae na hIarmhí), Séamus de Barra-Ó Murchú (Corcaigh), Caoimhín Ó hAonasa (Corcaigh)
1987
Cainneach Ó hÓgáin (Tiobraid Árann), Seosamh Ó hAonasa (Cill Chainnigh), Conchúr Ó hAodha (Gaillimh), Oilibhéar Mac Giolla Chainnigh (Gaillimh), Peadar Ó Fiannachta (Gaillimh), Gearóid Mac Éinrí (Cill Chainnigh), Seán Ó Conaráin (Loch Garman), Stiofán Mac Mathúna (Gaillimh), Seán Ó Fiannachta (Corcaigh), Máirtín Mac Crath (Gaillimh), Seosamh Ó Cuana (Gaillimh), Aodhán Ó Riain (Tiobraid Árann), Pádraig Ó Sionnaigh (Tiobraid Árann), Nioclás Inglis (Tiobraid Árann), Liam Ó Fionnalaigh (Cill Chainnigh)
1988
Seán Mac Coimín (Gaillimh), Sailbheastar Ó Linneáin (Gaillimh), Conchúr Ó hAodha (Gaillimh), Máirtín Ó hAinmidh (Uíbh Fhailí), Peadar Ó Fiannachta (Gaillimh), Antóin Mac Céadaigh (Gaillimh), Roibeard Ó Riain (Tiobraid Árann), Colm Bonner (Tiobraid Árann), Seoirse Ó Conchúir (Loch Garman), Déaglán Ó Riain (Tiobraid Árann), Ciarán Ó Bairr (CLG Coiste Chontae Aontroma), Máirtín Ó Neachtain (Gaillimh), Máirtín Mac Craith (Gaillimh), Nioclás Inglis (Tiobraid Árann), Antóin Ó Súilleabháin (Corcaigh)
1989
Seán Mac Coimín (Gaillimh), Aodhán Ó Fógartaigh (Uíbh Fhailí), Éamann Ó Cléirigh(Loch Garman), Deasún Ó Donnaile (CLG Coiste Chontae Aontroma), Conal Bonner (Tiobraid Árann), Roibeard Ó Riain (Tiobraid Árann), Seán Ó Treasaigh (Gaillimh), Mícheál Ó Colmáin (Gaillimh), Déaglán Mac Giolla Arraith (Tiobraid Árann), Éanna Ó Riain (Gaillimh), Seosamh Ó Cuana(Gaillimh), Olcan Mac Pheadrais (CLG Coiste Chontae Aontroma), Pádraig Ó Sionnaigh (Tiobraid Árann), Cormac Bonner (Tiobraid Árann), Nioclás Inglis (Tiobraid Árann)
1990
Gearóid Mac Cuinneagáin (Corcaigh), Seán Mac Consaidín (Corcaigh), Nollaig Mac Síthigh (Tiobraid Árann), Seán Ó Gormáin (Corcaigh), Peadar Ó Fiannachta (Gaillimh), Séamus Ó Ciosáin (Corcaigh), Liam Ó Duinn (Loch Garman), Mícheál Ó Colmáin (Gaillimh), Seán Pilineach (Uíbh Fhailí), Mícheál Ó Cléirigh (Tiobraid Árann), Seosamh Ó Cuana (Gaillimh), Antóin Ó Súilleabháin (Corcaigh), Éamann Ó Muireasa (Cill Chainnigh), Brian Mac Mathúna (Baile Átha Cliath), Seán Mac Giobúin (Corcaigh)
1991
Mícheál Breathnach (Cill Chainnigh), Pól Ó Dúláinne (Tiobraid Árann), Nollaig Mac Síthigh (Tiobraid Árann), Seán Ó Treasaigh (Gaillimh), Conal Bonner (Tiobraid Árann), Séamus Ó Ciosáin (Corcaigh), Cathal Ó Casthasaigh (Corcaigh), Toirealach Ó Neachtain (CLG Coiste Chontae Aontroma), Seán Ó Laocha (Tiobraid Árann), Mícheál Ó Cléirigh (Tiobraid Árann), Gearóid Ó Ciarba (Luimneach), D. S. Ó Ciara (Cill Chainnigh), Pádraig Ó Sionnaigh (Tiobraid Árann), Cormac Bonner (Tiobraid Árann), Seán Mac Giobúin (Corcaigh)
1992
Tomás Mac Uaid (Luimneach), Brian Ó Corcáin (Corcaigh), Pádraig Ó Dubhuir (Cill Chainnigh), Liam Mac Shim (Cill Chainnigh), Brian Ó Faoileacháin (Uíbh Fhailí), Ciarán Ó Ciara (Luimneach), Liam Ó Conchúir (Cill Chainnigh), Mícheál Ó Faoláin (Cill Chainnigh), Seán Mac Cárthaigh (Corcaigh), Gearóid Mag Reachtain (An Dún), Seán de Paor (Cill Chainnigh), Antóin Ó Súilleabháin (Corcaigh), Mícheál Ó Cléirigh (Tiobraid Árann), Liam Ó Fionnalaigh (Cill Chainnigh), D. S. Ó Ciara (Cill Chainnigh)
1993
Mícheál Breathnach (Cill Chainnigh), Éamann Ó Conchúir (Cill Chainnigh), Seán Ó Gormáin (Corcaigh), Liam Mac Shim (Cill Chainnigh), Liam Ó Duinn (Loch Garman), Pádraig Ó Néill (Cill Chainnigh), Pádraig Ó Ceallaigh (Gaillimh), Pádraig Ó Maoileoin (Gaillimh), Pól Mac Coilín (CLG Coiste Chontae Aontroma), Máirtín Ó Stoirín (Loch Garman), Seán de Paor (Cill Chainnigh), D. S. Ó Ciara (Cill Chainnigh), Mícheál Ó Cléirigh (Tiobraid Árann), Seosamh Ó Coinín (Gaillimh), Barra Mac Aogáin (Corcaigh)
1994
Seosamh Mac Uaid (Luimneach), Antóin Ó Dálaigh (An Clár), Caoimhín Ó Coinneacháin (Uíbh Fhailí), Máirtín Ó hAinmidh(Uíbh Fhailí), Daithi Ó Cléireacháin (Luimneach), Hoibeard Ó Roigne (Uíbh Fhailí), Caoimhín Ó Máirtín (Uíbh Fhailí), Mícheál Ó hUallacháin (Luimneach), Ciarán Ó Ciara (Luimneach), Seán Ó Dúlaoich (Uíbh Fhailí), Gearóid Ó Ciarba (Luimneach), Seán Ó Laocha (Tiobraid Árann), Liam Ó Dúlaoich (Uíbh Fhailí), D. S. Ó Ciara (Cill Chainnigh), Damien Ó Coigligh (Luimneach)
1995
Daithí Mac Gearailt (An Clár), Caoimhín Ó Coinneacháin (Uíbh Fhailí), Brian Ó Leocháin (An Clár), Liam Ó Dúghaill (An Clár), Brian Ó Faoileacháin (Uíbh Fhailí), Seán Mac Mathúna (An Clár), Antóin Ó Dálaigh (An Clár), Mícheál Ó Colmáin (Gaillimh), Oilibhéar Báicéir (An Clár), Seán Ó Dúlaoich (Uíbh Fhailí), Gearóid Ó Ciarba (Luimneach), Séamus Ó Conchúir (An Clár), Liam Ó Dúlaoich (Uíbh Fhailí), D. S. Ó Ciara (Cill Chainnigh), Gearóid Ó Lochlain (An Clár)
1996
Seosamh Mac Uaid (Luimneach), Tomás Helebert (Gaillimh), Brian Ó Leocháin (An Clár), Labhrás Ó Gormáin (Loch Garman), Liam Ó Duinn (Loch Garman), Ciarán Ó Ciara (Luimneach), Marcas Ó Foghlú (Luimneach), Adrian Ó Fionnalláin (Loch Garman), Mícheál Ó hUallacháin (Luimneach), Ruairí Mac Cárthaigh (Loch Garman), Máirtín Ó Stoirín, (Loch Garman), Labhrás Ó Murchú (Loch Garman), Liam Ó Cathail (Tiobraid Árann), Gearóid Ó Ciarba (Luimneach), Tomás Ó Díomasaigh (Loch Garman)
1997
Damien Mac Éinrí (Loch Garman), Pól Shelley (Tiobraid Árann), Brian Ó Leocháin (An Clár), Liam Ó Conchúir (Cill Chainnigh), Liam Ó Dúghaill (An Clár), Seán Mac Mathúna (An Clár), Liam Mac Eochagáin (Cill Chainnigh), Coilín Ó Liongsigh (An Clár), Tomás Ó Doinn (Tiobraid Árann), Séamus Ó Conchúir (An Clár), Déaglán Ó Riain (Tiobraid Árann), Seán Ó Laocha (Tiobraid Árann), Caoimhín Ó Bruadau (Gaillimh), Gearóid Ó Lochlain (An Clár), D. S. Ó Ciara (Cill Chainnigh)
1998
Stiofán Ó Broin (Uíbh Fhailí), Liam Ó Conchúir (Cill Chainnigh), Caoimhín Ó Coinneacháin (Uíbh Fhailí), Máirtín Ó hAinmidh (Uíbh Fhailí), Antóin Ó Dálaigh (An Clár), Seán Mac Mathúna (An Clár), Caoimhín Ó Máirtín (Uíbh Fhailí), Antóin de Brún (Port Láirge), Oilibhéar Báicéir (An Clár), Mícheál Ó Duigeannáin (Uíbh Fhailí), Máirtín Ó Stoirín (Loch Garman), Séamus Ó Conchúir (An Clár), Seosamh Ó Dúlaoich (Uíbh Fhailí), Brian Ó Faoileacháin (Uíbh Fhailí), Séarlas Mac Artúir (Cill Chainnigh)
Ajuga reptans
Planda ilbhliantúil le stólain dreaptha fhréamhaithe, dúchasach don Eoraip, an Mheánmhuir agus iardheisceart na hÁise is ea an Ajuga reptans nó an ghlasair choille. Na gais bhláfara cearnach, díreach in airde. Na duilleoga i bpéirí urchomhaireacha. Na bláthanna buí déliopach, an liopa uachtarach an-ghearr, an liopa íochtarach trímhaothánach, i bhfáinní a dhéanann spící scaoilte. An planda uile le himir cré-umha go minic.
Iar-bhuaiteoirí Sárimreoirí Iománaíochta na Bliana
1999
Dónal Óg Cíosóg (Corcaigh), Fearghal Ó Riain (Corcaigh), Diarmuid Ó Súilleabháin (Corcaigh), Proinsias Ó Leocháin (An Clár), Brian Ó Faoileacháin (Uíbh Fhailí), Brian Ó Corcáin (Corcaigh), Peadar de Barra (Cill Chainnigh), Aindriú Mac Cumascaigh (Cill Chainnigh), Tomás Ó Duinn (Tiobraid Árann), D. S. Ó Ciara (Cill Chainnigh), Seán Ó Troithigh (Uíbh Fhailí), Brian Mac Fhíobhuí (Cill Chainnigh), Seán Mac Craith (Corcaigh), Seosamh Ó Déin (Corcaigh), Niall Ó Giollagáin (An Clár)
2000
Breandán Ó Coimín (Tiobraid Árann), Nollaig Ó hÍcí (Cill Chainnigh), Diarmuid Ó Súilleabháin (Corcaigh), Liam Ó Conchúir (Cill Chainnigh), Seán Ó Cearúil (Tiobraid Árann), Éamann Ó Cinnéide (Cill Chainnigh), Peadar de Barra (Cill Chainnigh), Seán Ó Dúlaoich (Uíbh Fhailí), Aindriú Mac Cumascaigh (Cill Chainnigh), Donncha Ó Broin (Cill Chainnigh), Seosamh Ó Coinín (Gaillimh), Anraí Ó Sibhleáin (Cill Chainnigh), Séarlas Mac Artúir (Cill Chainnigh), D. S. Ó Ciara (Cill Chainnigh), Seosamh Ó Déin (Corcaigh)
2001
Breandán Ó Coimín (Tiobraid Árann), Dara Ó Riain (Loch Garman), Pilib Ó Meachair (Tiobraid Árann), Oilibhéar Ó Cainin (Gaillimh), Éamann Ó Corcáin (Tiobraid Árann), Liam Mac Hoisticín (Gaillimh), Marcas Ó Foghlú (Luimneach), Tomás Ó Doinn (Tiobraid Árann), Éamann Mac Ionnrachtaigh (Tiobraid Árann), Marcas Ó Laoire (Tiobraid Árann), Séamus Ó Conchúir (An Clár), Caoimhín Ó Bruadau (Gaillimh), Séarlas Ó Cárthaigh (Cill Chainnigh), Eoghan Mac Giolla Eoin (Gaillimh), Eoin Ó Ceallaigh (Tiobraid Árann)
2002
Daithí Mac Gearailt (An Clár), Mícheál Caomhánach (Cill Chainnigh), Briain Ó Leocháin (An Clár), Pilib Ó Lorcáin (Cill Chainnigh), Fearghal Ó hArtaile (Port Láirge), Peadar de Barra (Cill Chainnigh), Pól Ó Ceallaigh (Tiobraid Árann), Coilín Ó Liongsigh (An Clár), Derek Ó Loinn (Cill Chainnigh), Eoin Ó Ceallaigh (Port Láirge), Anraí Ó Sibhleáin (Cill Chainnigh), Cainneach Mac Craith (Port Láirge), Eoin Ó Ceallaigh (Tiobraid Árann), Máirtín Mac Cumascaigh (Cill Chainnigh), D. S. Ó Ciara (Cill Chainnigh)
2004
Damien Mac Éinrí (Loch Garman), Wayne Scorlóg (Corcaigh), Diarmuid Ó Súilleabháin (Corcaigh), Tomás Breathnach (Cill Chainnigh), J. J. Ó Dúláinne (Cill Chainnigh), Rónán Ó Corráin (Corcaigh), Seán Óg Ó hAilpín (Corcaigh), Cainneach Mac Craith (Port Láirge), Gearóid Ó Conchúir (Corcaigh), Dónal Ó Sheancháin (Port Láirge), Niall Ó Cárthaigh (Corcaigh), Anraí Ó Sibhleáin (Cill Chainnigh), Eoin Ó Ceallaigh (Tiobraid Árann), Briain Ó Corcáin (Corcaigh), Pól Ó Floinn (Port Láirge)
2005
Daithí Mac Gearailt (An Clár), Pádraig Ó Maolchluiche (Corcaigh), Diarmuid Ó Súilleabháin (Corcaigh), Oilibhéar Ó Cainin (Gaillimh), Derek Ó hArgadáin (Gaillimh), Seán Gairnéir (Corcaigh), Seán Óg Ó hAilpín (Corcaigh), Gearóid Ó Conchúir (Corcaigh), Pól Ó Ceallaigh (Tiobraid Árann), Beircheart Ó Conchúir (Corcaigh), Anraí Ó Sibhleáin (Cill Chainnigh), Tomás Breathnach (Cill Chainnigh), Gearóid Ó Fearchair (Gaillimh), Eoin Ó Ceallaigh (Tiobraid Árann), Damien Ó hAodha (Gaillimh)
2006
Dónal Óg Cíosóg (Corcaigh), Eoin Ó Murchú (Port Láirge), J. J. Ó Dúláinne (Cill Chainnigh), Brian Ó Murchú (Corcaigh), Antóin de Brún (Port Láirge), Rónán Ó Corráin (Corcaigh), Tomás Breathnach (Cill Chainnigh), Gearóid Ó Conchubhair (Corcaigh), Séamas Mac Giolla Phádraig (Cill Chainnigh), Dónal Ó Sheancháin (Port Láirge), Anraí Ó Sibhleáin (Cill Chainnigh), Éamann Ó Braonáin (Cill Chainnigh), Eoin Ó Ceallaigh (Tiobraid Árann), Máirtín Mac Cumascaigh (Cill Chainnigh), Antóin Mac Dhuifinn (An Clár)
2007
Brian Mac Muirí (Luimneach), Mícheál Caomhánach (Cill Chainnigh), Déaglán Ó Fainín (Tiobraid Árann), Seán Tirial (Cill Chainnigh), Tomás Breathnach (Cill Chainnigh), Cainneach Mac Craith (Port Láirge), Antóin de Brún (Port Láirge), Mícheál Breathnach (Port Láirge), Séamas Mac Giolla Phádraig (Cill Chainnigh), Dónal Ó Sheancháin (Port Láirge), Oilibhéar Ó Moráin (Luimneach), Stiofáin Ó Maolanfaidh (Port Láirge), Aindriú Ó Seachnasaigh (Luimneach), Anraí Ó Sibhleáin (Cill Chainnigh), Éamann Ó Braonáin (Cill Chainnigh)
2008
Breandán Mac Coimín (Tiobraid Árann), Mícheál Caomhánach (Cill Chainnigh), Nollaig Ó hÍcí (Cill Chainnigh), Seán Tirial (Cill Chainnigh), Tomás Breatnach (Cill Chainnigh), Conchúr Mac Mathúna (Tiobraid Árann), J. J. Ó Dúláinne (Cill Chainnigh), Séamas Mac Giolla Phádraig (Cill Chainnigh), Seán Mac Craith (Tiobraid Árann), Beircheart Ó Conchúir (Corcaigh), Anraí Ó Sibhleáin (Cill Chainnigh), Eoin Ó Lorcáin (Cill Chainnigh), Éamann Ó Braonáin (Cill Chainnigh), Eoin Ó Ceallaigh (Port Láirge), Seosamh Ó Cainín (Gaillimh)
Buaiteoirí in iomlán
{|
2016
Bliain bhisigh ab ea an bhliain 2016 (MMXVI). Thosaigh bliain Shíneach an Mhoncaí (猴) ar an 8 Feabhra.
Teinisín
Is dúil cheimiceach é an teinisín. Is é an uimhir adamhach atá aige ná 117 agus is é Ts an tsiombail a sheasas dó sna foirmlí ceimiceacha.
2016
Feabhra
26 Feabhra – Thóg Olltoghchán na hÉireann, 2016 ar siúl
Teinisín
Tháinig eolaithe Rúiseacha agus Meiriceánacha ar an teinisín in éineacht i lárionad taighde na fisice in Dubno in aice le Moscó sa bhliain 2010. Fuair an dúil a hainm ó eagraíochtaí idirnáisiúnta na gceimiceoirí (Aontas Idirnáisiúnta na Glancheimice is na Ceimice Feidhmí, IUPAC) agus na bhfisiceoirí (Aontas Idirnáisiúnta na Glanfhisice is na Fisice Feidhmí, IUPAP) sa bhliain 2016. Is é stát Tennessee sna Stáit Aontaithe is bunús leis an ainm.
Cosúil leis na dúile troma trasúránacha eile is dúil radaighníomhach é an teinisín a dtagann meath radaighníomhach uirthi go tiubh. San am chéanna áfach deir na fisiceoirí go bhfuil an teinisín cuíosach cobhsaí i gcomparáid leis na dúile eile ar aon mheáchan, a bheag nó a mhór, leis. Deirtear go bhfuil an teinisín suite in "oileán na cobhsaíochta", is é sin, i ngrúpa na ndúl trom nach bhfuil ag cloí le gnáthchlaonadh na ndúl seo ó thaobh na leathré de. Mar sin féin, níl an t-iseatóp is cobhsaí atá ag an teinisín, Ts-294, ach 51 mhilleasoicind ar leathré.
Tá an teinisín suite in aon ghrúpa leis na halaiginí i dtábla peiriadach na ndúl, ach is deacair a rá an bhfuil a iompar ceimiceach cosúil leis na halaiginí. Ar an gcéad dul síos, cuireann iarmhairtí coibhneasaíocha (iarmhairtí a bhfuil baint acu le teoiric coibhneasachta Einstein) an córas peiriadach as a riocht ag dúile atá chomh trom seo, agus ar an dara dul síos, tá an teinisín chomh héagobhsaí is nach féidir eiseamal de a aonrú a chuirfeadh ar chumas na gceimiceoirí turgnaimh a dhéanamh leis an teinisín.
Glasán geimhridh
Ball de chlann phlandaí ilbhliantúla síorghlasa, dúchasach do réigiúin mheasartha is Artacha sa leathsféar thuaidh. Ríosómach. A dhuilleoga ubhchruthach, a bhláthanna cromtha clogchruthach, le 5 pheiteal bhána nó bhándearga.
Caramal
clé|250px|mion|Caramal Is siúcra nó síoróip teasa go dtí a thiontaíonn sé donn, úsáidte mar bhlasóir nó dathúchán i gcomhair bia nó deoch é caramal.
Insecta
Artrapód a bhaineann leis an rang orgánach is mó éagsúla atá beo ar Domhan is ea an Insecta (Gaeilge:Na feithidí).
Tréithe
De réir cineáil,
Gnáthóg
Meastar go bhfuil 1,000,000 speiceas ar a laghad ann.
Fuarthas iontaisí feithidí ón tréimhse Dheavónach, timpeall 345-400 milliún bliain ó shin. Bíonn gnáthóg a éagsula ag feithidí, agus tá siad tábhachtach chun plandaí a phailniú, mar lotnaidí, is mar iompróirí galar.
Is iad na ciaróga na feithidí is coitianta agus is forleithne ar domhan, an ceathrú cuid de speicis bheo an domhain ar fad. Is beag cineál a mhaireann sa bhfarraige ach tá siad beagnach gach áit eile. Bíonn a lán acu níos lú ná 1 milliméadar ar fhad. Bíonn siad uafásach líonmhar: Thomhais saineolaí sa Bhreatain go raibh 400 milliún feithidí ina gcónaí ar acra amháin talún in aice le Cambridge i 1943.
Dave (bealach teilifíse)
Is stáisiún teilifíse é Dave (iar: UK Gold Classics (1998–1999), UK Gold 2 (1999–2003), UKG² (2003–2004), UKTV G2 (2004–2007)) atá mar chuid de UKTV. Craoladh an chéad chlár ar an 2 Deireadh Fómhair 1998.
Dátú potaisiam/argóin
Modh radaiméadrach chun carraigeacha níos mó ná 100,000 bliain d'aois a dhátú. Bunaithe ar an bhfíoras go meathann an t-iseatóp potaisiam-40 go dtí argón-40 le leathré atá ar eolas, má thomhaistear an méid den dá iseatóp seo sa charraig is féidir aois na carraige a ríomh. Bhí an tomhas seo an-áisiúil chun aois iontaisí is cnámh daonna luath a fuarthas sa Scoiltghleann Mór in oirthear na hAfraice (in Olduvai, Laetoli, Hadar is Koobi Fora) a dhéanamh amach.
Dátú radacharbóin
Modh dátaithe ábhar orgánach atá suas le 80,000 bliain d'aois, a d'fhorbair Willard Libby i 1948-1949. Ionsúnn ainmhithe is plandaí beo carbón, cuid de an t-iseatóp radaighníomhach C-14. Nuair a fhaigheann an t-orgánach bás ní thógann sé tuilleadh carbóin isteach, agus de réir mar a mheathann an C-14 ann, laghdaíonn a chodán den charbón iomlán ann. Bíonn an codán seo intomhaiste i sampla an-bheag, fiú, agus díreach i gcomhréir leis an bhfad ama ó bhás an orgánaigh. An-tábhachtach i ndátú seandálaíoch. Tá sé feidhmiúil go 40,000-50,000 bliain ó shin.
Glantóir
B'éasca éadaí is gréithre a ní is a ghlanadh dá dtuaslagfadh gach salachar is smál san uisce. Tarlaíonn sin i gcás ábhar polach, salainn is siúcraí mar shampla, ach ní tharlaíonn i gcás ábhar neamhpholach, ola is saill mar shampla. I ngallúnach bíonn móilíní fada líneacha, agus ceann polach is ceann neamhpholach ar gach móilín acu. Greamaíonn na cinn neamhpholacha le salachar neamhpholach, ionas go mbíonn na cinn pholacha ag gobadh amach agus an ghallúnach ag clúdach an tsalachair. Micile a thugtar ar struchtúr seo na gallúnaí thart ar phíosa salachair. Bíonn an micile seo intuaslagtha san uisce, agus mar sin cabhraíonn an ghallúnach chun an salachar a bhaint chun siúil. Maidir le huisce crua, uisce ina mbíonn iain chailciam, iarainn is maignéisiam tuaslagtha, cuireann na hiain seo isteach go mór ar fheidhmiú na gallúnaí agus milleann an micile glanta seo. San uisce seo, feidhmíonn glantach chun micile intuaslagtha eile a dhéanamh timpeall ar an salachar. Uaireanta, bíonn smál greamaithe chomh docht sin nach féidir é a thuaslagadh. Sa chás sin tagann tuarthóir i gceist. Éiríonn éadaí bána pas beag buí le himeacht ama de bhrí go n-asúnn siad solas gorm ón solas bán a thiteann orthu. Bíonn gilirí mar bhreiseáin i nglantóirí chun déileáil leis an bhfadhb seo.
Drama (bealach teilifíse an RA)
Is stáisiún teilifíse é Drama atá mar chuid de UKTV. Craoladh an chéad chlár ar an 8 Iúil 2013.
Joseph Needham
Bithcheimicí is staraí eolaíochta a rugadh i Londain ab ea Joseph Needham (9 Nollaig 1900 – 24 Márta 1995).
D'fhoilsigh sé leabhar ceannródaíoch, History of Embryology (Stair na Sutheolaíochta, 1934), agus rinne taighde ar thraidisiún na Síne san eolaíocht, an teicneolaíocht is an mhíochaine.
Ó 1956 d'fhoilsigh sé sraith ilchodach imleabhar, Science and Civilization in China (Eolaíocht is Sibhialtacht sa tSín). Tá 27 imleabhar den tsraith seo foilsithe go nuige seo.
Neifeanailís
Staidéar scamall, méid is minicíocht foirmeacha éagsúla scamall. Úsáidtear íomháú satailíte den chlúdach scamall go minic i réamhaisnéis na haimsire.
Glasar
Carbónáit bhunata chopair, Cu3(CO3)2(OH)2 a bheag nó a mhór, a chruthaítear trí chreimeadh dromchlaí copair san atmaisféar. Dath glas air.
Glasáin Darwin
Meastar gur de shliocht speicis amháin 14 speiceas díobh atá ar eolas anois, a bhfuil cothú difriúil (le cumaí difriúla goib), gnáthóga difriúla is dáiltí difriúla acu.
Thug a ndifríochtaí cabhair do Charles Darwin i saothrú a theoirice faoin roghnú nádúrtha.
Jamie Dornan
Is aisteoir, mainicín agus ceoltóir é Jamie Dornan. Rugadh é i gContae an Dúin, Tuaisceart Éireann, ar 1 Bealtaine 1982.
Tagairtí
mion|clé|Jamie Dornan, 2014
Yuval Ne'eman
Fisicí, spiaire is polaiteoir a rugadh i dTel Aviv ab ea Yuval Ne'eman (14 Bealtaine 1925 – 26 Aibreán 2006). Rinne sé taighde ar shiméadracht i bhfisic na gcáithníní. Le Murray Gell-Mann chuir sé The Eightfold Way (An tSlí Ochtfhillte, 1964) in eagar. Toghadh ina bhall den Knesset i 1981 é, agus bhí sé ina aire eolaíochta is forbartha.
Contae Clark, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Clark atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 3,691 duine ann. Is é Clark a phríomhbhaile contae.
Achadh na Cranncha
Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Achadh na Cranncha.
Contae Charles Mix, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Charles Mix atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 9,129 duine ann. Is é Lake Andes a phríomhbhaile contae.
Dátú rubaidiam/strointiam
Modh radaiméadrach dátaithe i gcomhair carraigeacha atá níos mó ná 10 milliún bliain d'aois. Meathann an t-iseatóp Ru-87 go dtí Sr-87 le leathré atá ar eolas. Mar sin, is féidir aois na carraige a dhíorthú ó mhéid an dá iseatóp seo inti.
Tinniteas
Fuaimeanna samhalta — píoparnach, siosarnach, clingíneach — a chloiseann duine, ginte mar chomharthaí leictreacha taobh istigh den inchinn féin, gan aon bhaint leis an gcluas. Coitianta ag duine a mbíonn éalang aireachtála air, agus is ainnis bail an duine sin, gan a bheith ábalta fuaimeanna réadacha ón timpeallacht a chloisint i gceart is ag aireachteáil fuaimeanna samhalta ag an am céanna. Buaileann sé timpeall 10% de sheandaoine freisin. Roinnt tuisceana go mbíonn fo-chodanna ar leith den inchinn ciontach as giniúint na gcomharthaí leictreacha.
Dátú teirmealonrach
Bealach chun aois cré-earraí ársa a dhéanamh amach trí fhuinneamh atá bailithe i laitís chriostalta iniamh grianchloiche de bharr meath úráiniam nádúrtha a thomhas. Déantar é seo trí shampla an-bheag den chré-earra a théamh, rud a fhuasclaíonn an fuinneamh i bhfoirm solais. Ó speictream an tsolais seo, is féidir aois an tsampla a aimsiú.
Contae Campbell, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Campbell atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 1,466 duine ann. Is é Mound City a phríomhbhaile contae.
Gold (bealach teilifíse an RA)
Is stáisiún teilifíse é Gold (iar: UK Gold (1992–2004), UKTV Gold (2004–2008), G.O.L.D. (2008–2012)) atá mar chuid de UKTV. Craoladh an chéad chlár ar an 1 Samhain 1992.
Irgun
Bhí an an Irgun freagrach as go leor ionsaithe sceimhlitheoireacht a, mar shampla Buamáil Óstáin Rí Daithí sa bhliain 1946.
Tugadh an Ghluaiseacht Frithbheartaíochta na nGiúdach, scátheagraíocht agus an eite pholaitiúil de chuid an Irgun agus sceimhlitheoirí eile. clé|mion|póstaer sa bhliain 1931 in Oirthear na hEorpa, "Erez Yisrael"
Dátú úráiniam/luaidhe
Modh radaiméadrach chun seancharraigeacha a dhátú. Bunaithe ar an bhfíoras go meathann úráiniam(Ur)-238 go dtí luaidhe(Pb)-206 le leathré amháin atá ar eolas, agus Ur-235 go dtí Pb-207 le leathré eile atá ar eolas. Má thomhaistear méid nó gníomhaíocht gach iseatóip díobh seo i sampla carraige, is féidir dearbhaois na carraige a dhéanamh amach.
Baile Mhic an Aba
Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Baile Mhic an Aba.
Póiseard ceannrua Meiriceánach
Is éan é póiseard ceannrua Meiriceánach. Is baill d'fhine na Phasianidae é. .
Contae Clay, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Clay atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 13,864 duine ann. Is é Vermillion a phríomhbhaile contae.
Rós Thrá Lí (Féile)
Is mórócáid idirnáisiúnta cúig lá í Féile Idirnáisiúnta Rós Thrá Lí a cheiliúrtar gach bliain i mí Lúnasa. Bíonn an fhéile ar siúl i dTrá Lí, Contae Chiarraí, ón Aoine go dtí an Máirt, nuair a fhógraítear an buaiteoir beo ar an teilifís. Is ceiliúradh í an fhéile ar chultúr agus oidhreacht na hÉireann, agus ar ndóigh, ceiliúradh ar Mhná na hÉireann chomh maith.
Home (bealach teilifíse)
Is stáisiún teilifíse é Home (iar: UK Style (1997-2004), UKTV Style (2004-2009)) atá mar chuid de UKTV. Craoladh an chéad chlár ar an 1 Samhain 1997.
Rós Thrá Lí (Féile)
Déantar na hiomaitheoirí a mheas ar a bpearsantacht seachas ar a n-áilleacht amháin. Bíonn orthu a gcuid buanna a thaispeáint, ar nós canadh, damhsa, agus ag seinm ceol. Is ról ambasadóir bliana í an duais, a léiríonn an fhéile in Éirinn agus ar fud an domhain. Tá an fhéile bunaithe ar an amhrán grá, ar a bhfuil an t-ainm céanna, Rós Thrá Lí.
Tá an comórtas buaite ag Baile Átha Cliath níos mó ná aon ionad eile, tá an duais buaite cúig huaire aige; 1959, 1962, 1969, 1989 agus 2003.
mion|[[Dáithí Ó Sé]]
mion|Megan Gallagher - 2007 Rose of Tralee
Stair
Bhuaigh Alice Ní Shúilleabháin, an Rós as Baile Átha Cliath, an teideal Rós Thrá Lí den chéad uair riamh i 1959. An tráth úd, 'Féile Chiarraí' a thugtar mar ainm ar an bhféile. Ní raibh sé go dtí deireadh na seachtóidí a tugadh Féile idirnáisiúnta Rós Thrá Lí uirthi.
Ag an am, bhí na feilte ‘An Tóstal’ ar siúl in Éirinn. Ba shraith féilte é An Tostál, a bunaíodh i 1953 chun cultúr agus saol na hÉireann a cheiliúradh. Spreag An Tostál bunú Fhéile Chiarraí. Bhí an comórtas áilleachta "Carnival Queen" cuid den fheile sin. Ach i 1959, tháinig grúpa fear áitiúil teacht le chéile i dteach tábhairne i dTrá Lí chun teacht ar bhealaí tionscal na turasóireachta a mhúscailt, agus cultúr na hÉireann a chur chun cinn. Mhol Séamus McConville, eagarthóir The Kerryman, an teideal "Rose of Tralee", agus thosaigh leis an bhfeachtas margaíochta ag dul ó neart go neart.
Bhí buiséad IR£750 ann sa bhliain 1959, le hionadaithe as Londain, Baile Átha Cliath agus Nua Eabhrac. I dtosach báire, bhí sé riachtanach go mbeadh na mná de bhunadh Thrá Lí. Ach i lár na seascaidí, athraíodh na critéir go mbeadh na mná de bhunadh Chiarraí, agus i 1967, d’athraigh na critéir arís, agus bhí cead a tugadh ar mhná de bhunadh Éireannach a chuir isteach ar an gcomórtas.
I 1973, tógadh an Cruinneachán Rós ar chostas thar cuimse IR£17,500 (ba é seo buiséad iomlán na féile i 1972). Scriosadh an bhun-chruinneachán le linn stoirme ar an lá deireanach den fhéile i 1983.
Inniu
Inniu, tá an fhéile ar cheann de na féilte is clúití in Éirinn, le hIonaid Róis lonnaithe ar fud an domhain, i Meiriceá, sa Mheánoirthear agus an Nua-Shéalainn san áireamh. Seolann gach ionad ionadaí chuig an gcomórtas, chun páirt a ghlacadh sna babhtaí cáilithe. I ndeireadh na dála, roghnaítear 32 Rós le feiceáil sna babhtaí ceannais ar an teilifís ar RTÉ a hAon. mion|[[Maria Walsh in 2018, buaiteoir 2014 & Feisire de Pharlaimint na hEorpa in 2019]] Is é an Rós a bhuaigh ná an Rós atá ag teacht leis an gcur síos is fearr a thugtar san amhrán, "galánta agus bruinneall". Roghnaítear an buaiteoir bunaithe ar a pearsantacht seachas a scéimh. Caithfidh an buaiteoir a bheith ina eiseamláir mhaith don fhéile agus d’Éirinn agus í ag taisteal i rith na bliana seo chugainn. Cothaíonn an fhéile í féin mar cheiliúradh ar "spriocanna, uaillmhianta, intleacht, freagracht shóisialta agus oidhreacht na hÉireann" atá ag mná na hÉireann an lae inniu.
I gcaitheamh na cúig lá, glacann na Rósanna páirt i bParáid Rós, agus in imeachtaí éagsúla eile. Le linn an dá oíche dheireanacha, cuireann an láithreoir an 32 cailín ó áiteanna éagsúla ar domhain i láthair agus tugann na cailíní léiriú breá dá chumas don lucht éisteachta, ar nós canadh, damhsa, agus ag seinm ceol i measc rudaí eile.
Bíonn a lán imeachtaí ar siúl san fhéile thar na cúig lá agus oíche, ceol beo, 3 Pharáid Rós, taispeántas tinte ealaíne, agus seó faisin san áireamh. Bíonn dhá oíche de theilifís bheo ann freisin, a chraoltar ar RTÉ. Meallann an fhéile na mílte go dtí an baile Thrá Lí gach uile bhliain. I measc na siamsaíochta sráide, bíonn bannaí rac-cheoil bheo ann, gan trácht ar ghrúpaí mar The Wolfe Tones, Westlife, agus Phil Coulter. mion|Seanadóir [[Katherine Zappone le buaiteoir Rós Thrá Lí 2013, Maria Walsh]] mion|Jocelyn McGillian, Philadelphia Rose of Tralee 2010 agus [[Máire Ní Ainifín|Mary Hanfin]] Bíonn páirt ag fir san fhéile freisin mar Compánach Rós, chun cúnamh a thabhairt do na Rósanna. Gach bliain, bronntar ‘Compánach na Bliana’ ar chompánach amháin, an té a d’oibrigh is deacra.
Sa bhliain 2014, nocht an Rós Maria Walsh go raibh sí aerach, agus bhí sí ar an gcéad bhean aerach go hoscailte a bhuaigh Rós Thrá Lí.
I 2020, cuireadh an fhéile ar ceal mar gheall ar an bpaindéim Covid-19., agus seo an chéad uair ó tosaíodh an Fhéile 61 bliain ó shin gurbh éigean í a chur ar ceal. Tugann an fhéile na milliúin isteach sa cheantar, agus deirtear gur chaill an geilleagar áitiúil os cionn €10 milliún in ioncam mar gheall ar an gcealú.
Critéir Cháilitheachta
Ní mór critéir dhochta a chomhlíonadh chun iarratas a dhéanamh. I measc na critéir, caithfidh mná a bheith faoi bhun fiche a naoi bliana d'aois agus ní cheadaítear do mhná pósta páirt a ghlacadh. Níor tugadh cead do mháithreacha neamhphósta dul isteach san fhéile den chéad uair go dtí 2008.
Craoladh beo
Craoladh an seó den chéad uair i 1967 ag Teilifís Éireann, agus chuir Joe Lynch (Gleann Rua) an ócáid i láthair. Ó shin i leith, i measc na láithreoirí bhí Terry Wogan, an chraoltóra Gay Byrne, Kathleen Watkins agus Marty Whelan. Is é Gay Byrne an láithreoir is faide a sheasann, ag cur na seónna beo i láthair ar feadh 17 mbliana sular chuir sé a bheannacht le Trá Lí, agus a ndeir sé "tooraloo le Trá Lí".
Is í Kathleen Watkins, a bhí pósta le Gay Byrne, an t-aon bhean a chuir an seó i láthair ina stair 60 bliain. Ó 2010 i leith, is é Dáithí Ó Sé láithreoir na féile Rós Thrá Lí.
Tá fás as cuimse tagtha ar an lucht féachana le blianta beaga anuas agus bíonn lucht féachana mór ag an gclár gach uile bhliain ar RTÉ. Tuairiscítear gur 553,900 duine a bhí ag féachaint ar an gclár teilifíse ar roghnaíodh Rós Thrá Lí na bliana 2019 ar RTÉ a haon.
I 2016, bhí gearáin faighte ag Údarás Craolacháin na hÉireann maidir le jóc faoin Aifreann a rinne Daithí Ó Sé le linn an chraolta bheo. Rinneadh gearáin eile leis an Údarás faoi Chomórtas Rós Thrá Lí a bhain le caint Rós Sydney, Brianna Parkins, faoin Ochtú Leasú ar an mBunreacht. Ach, dhiúltaigh Údarás do gach aon cheann de na cúig ghearán a rinneadh faoin jóc, agus faoin gcaint le Rós Sydney freisin.
An t-amhrán
D'fhág sé go gearr ina dhiaidh sin chun na hIndia, nuair a d'fhág a chuid amaidí san fhaopach é. Ach dúirt sé le Mary go mbeadh sé abhaile go luath. Tar éis sé bliana ag feitheamh, d'fhill sé ar Thrá Lí ach nuair a tháinig sé ann fuair sé amach go bhfuair Mary bás. Bhí sé croíbhriste ag an scéala, agus chuir sé a ghrá in iúl san amhrán Rós Thrá Lí. Ba í Mary O’Connor céad Rós Thrá Lí.
Is féidir dealbh de Mary agus William a fháil i bPáirc an Bhaile i dTrá Lí, in aice leis an ‘'Balla Rós, ar a bhfuil ainmneacha na Rósanna go léir ó 1959-inniu ann."
Conspóid
Tá go leor conspóide ann faoi cé a scríobh an t-amhrán i ndáiríre. Luaigh foinsí éagsúla gur chum Edward Mordaunt Spencer an fhocail amhráin, agus an ceol le Charles William Glover. Mar sin féin, i 2019 d’fhostaigh 'Féile Idirnáisiúnta Rós Thrá Lí' an Dr. Andrea Nini, teangeolaí fóiréinseach, chun an fíor-údar a fháil amach. Dar le Dr. Nini, scríobh Mulchinock an dán Smile for me Mary darling, agus thug Edward le fios gur leis féin iad na focail. Tugadh an chreidiúint as an tséis do Charles W. Glover.
Bringing Up Baby
Scannán Meiriceánach is ea Bringing Up Baby a rinneadh sa bhliain 1938.
Mionlacha iascán
Is éan í mionlacha iascán (Aythya affinis). Is baill d'fhine na Anatidae é. .
Dátú varbh
Modh chun aois na sceallaí Pléistiséineacha a dhéanamh amach. 2 mhilliún - 10,000 bliain ó shin, díreach roimh dheireadh na móroighearaoise seo caite, a bhí an ré Phléistiséineach ann. Trí na cisil (na vairbh) i bhfosuithe míne ar bhun locha a chomhaireamh a dhéantar an dátú. Leagadh síos na vairbh seo ag an uisce a rith amach as na hoighearshruthanna, agus tharla na vairbh de bharr ailtéarnú an ábhair mhín is an ábhair ghairbh ó gheimhreadh go samhradh gach bliain.
Chick Corea
Cumadóir snagcheoil Meiriceánach, méarchláróir, máistir banna, agus cnagcheoltóir ó am go chéile ab ea Armando Anthony " Chick " Corea (12 Meitheamh 1941 - 9 Feabhra, 2021). Meastar go forleathan gur caighdeáin shnagcheoil iad a chuid cumadóireachta "Spain ", " 500 Miles High ", "La Fiesta", "Armando's Rhumba" agus " Windows ". Mar bhall de bhanna Miles Davis ag deireadh na 1960idí, ghlac sé páirt i mbreith chomhleá an snagcheoil. Sna 1970idí bhunaigh sé Return to Forever. In éineacht le Herbie Hancock, McCoy Tyner, Keith Jarrett agus Bill Evans, meastar go raibh sé ar cheann de na pianódóirí snagcheoil is mó tionchair sa ré iar- John Coltrane.
Neiréid
Satailít sheachtrach de chuid Neiptiúin, a fionnadh i 1949. Trastomhas 340 km aici. Fithis éalárnach an-chlaonta timpeall an phláinéid, agus is dóchúil gur réad gafa é.
Contae Codington, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Codington atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 27,227 duine ann. Is é Watertown a phríomhbhaile contae.
Ollie Watkins
Is imreoir sacair Sasanach é Oliver George Arthur Watkins (rugadh 30 Nollaig 1995) a imríonn mar thosaí d'Aston Villa agus d’fhoireann náisiúnta Shasana.
Tháinig Watkins chun suntasachta i dtús báire le hAcadamh Exeter City, agus bhuaigh sé gradam Imreoir Óg na Bliana san EFL leo sular imigh sé do Brentford in 2017. Chaith sé tréimhse rathúil trí bliana leis an gclub; ba é an comhscórálaí is fearr sa Chraobhchomórtas 2019–20, agus ainmníodh mar Imreoir Chraobhchomórtais na Bliana é in 2020. Shínigh sé conradh le hAston Villa i Meán Fómhair 2020.
Really (bealach teilifíse)
Is stáisiún teilifíse é Really atá mar chuid de UKTV. Craoladh an chéad chlár ar an 19 Bealtaine 2009.
Buamáil Óstáin Rí Daithí
Ionsaí sceimhlitheoireachta ab ea Buamáil Óstáin Rí Daithí (King David Hotel Bombing) ar an 22 Iúil 1946, ceanncheathrú an rialtais Bhriotanaigh in Iarúsailéim ag an am. Maraíodh 93 san ionsaí ar an óstán.
Cúlra
mion|clé|Óstán Rí Daithí
Sna 1940idí, rinne an Irgun, mílíste Síónach de chuid Menachem Begin (príomh-aire Iosrael níos déanaí) feachtas sceimhlitheoireachta i gcoinne na bPalaistíneach agus na mBriotanach,
De thoradh gníomhaíochtaí mar seo, bunaíodh an stát Giúdach sa bhliain 1948, bunús na coimhlinte idir Arabaigh agus Iosraelaigh níos déanaí.