cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Galar crúibe is béil
clé|250px|mion|Galar crúibe is béil Is é is cúis leis an ngalar crúibe is béil ná víreas a ionsaíonn ainmhithe crúbscoilte, (mar shampla caoirigh, eallaí agus muca) chomh maith le hainmhithe eile mar ghráinneoga agus eilifintí. Tagann spuaiceanna nimhneacha ar na beola, na pollairí, an teanga, na drandal, agus na |fíocháin thart ar na crúba. I ndiaidh cúpla lá, briseann na spuaiceanna agus tagann cneácha ina n-áit. Tagann fiabhras agus seile lena bhéal agus is deacair leis an ainmhí tinn siúl. Cailleann sé meáchan agus laghdaíonn an tairgeadh bainne in ainmhí baineann. Ní minic a mharaíonn an galar ainmhí ach bíonn sé lag agus míshláintiúil go dtí lá a bháis.
Ní bíonn mórán tionchair ag an ngalar ar an duine daonna. Ní minic a thagann sé ar dhuine agus ní bhíonn i gceist ach tinneas mar ulpóg éadrom.
Alastar Mór
Ba rí ar ríocht sean-Ghréigeach na Macadóine é Alastar III na Macadóine (Gréigis: Αλέξανδρος Γʹ ὁ Μακεδών, Aléxandros III ho Makedȏn; 20/21 Iúil 356 RC – 10/11 Meitheamh 323 RC), ar a dtugtar freisin Alastar Mór (Gréigis: Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας, Aléxandros ho Mégas). Ba mhac le Pilib II agus comharba air é. Tháinig sé i gcoróin nuair a bhí sé 20 sa bhliain 336 RCR agus bhí sé i mbun feachtas míleata ar fud an Iarthair na hÁise agus na hÉigipte ar feadh an chuid is mó de réimis.
Barúntacht (Éire)
In Éirinn, is foroinn stairiúil de chontae í barúntacht. ar aon dul leis na céadta inar roinneadh contaetha Shasana. Cruthaíodh barúntachtaí le linn athghabháil na dTúdarach ar Éirinn, in ionad na gtríocha céad a bhí ann roimhe seo, a tugadh isteach tar éis chéad-ionradh na Normannach. Rinneadh roinnt de na barúntachtaí luatha a fhoroinnt ina leathbharúntachtaí ina dhiaidh sin agus an seasamh céanna acu le barúntachtaí iomlána.
E.B.E. (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an seachtú heipeasóid déag, "E.B.E." den chéad sraith The X-Files ar an 18 Feabhra 1994. Scríobh Glen Morgan agus James Wong an eipeasóid seo.
Faoileoir crochta
Faoileoir le sciathán deilteachruthach a iompraíonn duine. Rinne Otto Lilienthal faoileoireacht chrochta cheannródaíoch sa Ghearmáin sna 1890idí. Shaothraigh NASA an faoileoir seo sna 1950idí mar pharaisiút faoileoireachta. Crochtar an píolóta in úim faoin bhfráma éadrom a bhfuil an sciathán greamaithe leis, agus stiúrann sé gluaiseacht an aerárthaigh le gluaiseachtaí a cholainne. Má choinnítear an uillinn ionsaithe i gceart, gintear ardú. Níos déanaí chuir NASA innill leis, agus méadaíodh réise na sciathán. Ina dhiaidh sin cuireadh sciatháin níos éifeachtaí in ionad an deilteascátháin chun an faoileoir fíoréadrom, nó micréadrom, a chruthú. Is féidir le micréadrom le réise 10 m luas 90 km san uair a bhaint amach.
Siotaróiné
mion|clé|Siotaróiné Is é is siotaróiné nó teorbó ann ná liút le muineál fada, a d'úsáidtí sa 16ú–17ú céad chun amhránaíocht a thionlacan. Bhíodh 6 phéire snáithe caoláin nó sreang miotail rite thar mhéarchlár le cipíní méire, agus 8 ndordsreang nach raibh stoptha is a rinne nóta amháin. Is féidir go mbeidh sé suas le 190 cm ar fhad.
Diarmait mac Tommaltaig
Rí na gConnacht de chlann Uí Bhriúin ba ea Diarmaid mac Tomaltaigh (Sean-Ghaeilge Diarmait mac Tommaltaig) (bás 833). Indreachtach mac Muireadhaigh Mhoilleathain (bás 723), iar-rí, ba ea a sheanathair. Tuairiscítear bás a athar Tomaltach mac Murghaile (bás 774) ina nglaoitear rex Cruachna Ai air. Tháinig Diarmaid i gcomharbacht ar a dheartháir Muiris (bás 815). Síol Mhuireadhaigh ba ea a mhuintir. Bhí sé i réim ón mbliain 815 go dtí 833.
Rí rathúil a bhí a dheartháir, agus cumhacht na gConnacht á fhorbairt aige. Rí go bhfreasúra é Diarmaid ag tús a réimis, ámh. Sa bhliain 816, chloígh sé he Uí Fhiachrach Mhuaidhe (nach raibh i gcoróin na gConnacht ón mbliain 773) agus chreach sé Foibrén i gcríocha Grecraige (aitheachthuath Uí Fiachrach Muaidhe). Deirtear sna hannála gur maraíodh go leor daoine den chosmhuintir (ignobiles) san ionsaí seo.
Sa bhliain 818, chur sé a cheannas ar Uí Maine (tríú dream na gConnacht faoin am seo, lonnaithe i gcontaetha na Gaillimhe agus deisceart Ros Comáin) nuair a bhain sé bua amach i gCath Forath i nDealbha Nuad (aitheachthuath of Uí Maine i ndeisceart Ros Comáin). Maraíodh a rí Cathal mac Murchadha. Feictear Maol Chothú mac Fógartaigh de Shíol Chathail mar bhuaiteoir agus glaoitear ríthe Uí Bhriúin (Reges Nepotum Briuin) orthu, rud a thugann le fios gur lear ríthe a bhí iontu beirt.
Sa bhliain 822, chloígh Diarmaid a chéilí comhraic Uí Bhriúin i gCath Tarbga. Throid fir Uí Mhaine ar son Diarmada sa chath úd. Tuairiscítear cath eile i measc na gConnacht don bhliain 824. Ní fhaightear sna hannála freasúra in aghaidh riail Dhiarmada tar éis an chatha seo.
Sa bhliain 818, tháinig easpag Ard Mhacha, Artrí mac Conchobair, chuig na Connachta le scrín Naomh Pádraig. Tháinig sé ar ais sa bhliain 825 chun Cáin Phádraig a chuir i bhfeidhm ann. Chuir na heachtraí riail Dhiarmada ar bun dlisteanachta.
Sa bhliain 829, rinne an tArdrí, Chonchúr mac Donnchadha (bás 833), le fir na Mí, ruathar ar na Connachta agus chloígh sé iad. Sa bhliain 830, chloígh Ríthe na Mumhan, Feilimí mac Criomhthainn (bás 847), Uí Briúin Seola. Tharla na heachtraí seo le linn comhaontais ghearrshaolaigh idir an bheirt, a bheadh go gairid i ndiaidh sin in achrann a chéile.
Woke
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Marcia_Fudge_with_Stay_Woke_Vote_t-shirt_in_2018.jpg/220px-Marcia_Fudge_with_Stay_Woke_Vote_t-shirt_in_2018.jpg|mion| Comhartha na Stát Aontaithe Marcia Fudge le T-léine ag léamh "Stay Woke: Vote" in 2018 Aidiacht Bhéarla is ea Woke (Gaeilge: bhóc) a chiallaíonn “airdeall ar chlaontacht chiníoch agus ar idirdhealú” a d’eascair as Béarla Dúchais Afracach-Mheiriceánach. Ag tosú sna 2010í, tháinig sé chun feasacht níos leithne ar éagothroime shóisialta a chuimsiú, amhail gnéasachas, agus baineadh úsáid as freisin mar luathscríbhneoireacht do smaointe Clé Mheiriceá a bhaineann le polaitíocht na féiniúlachta agus ceartas sóisialta, mar shampla coincheap phribhléid na ndaoine geala agus cúiteamh in éiric na sclábhaíochta do Mheiriceánaigh Afracacha.
Proinsias Ó Riain
Eagarthóir agus saighdiúir poblachtach sóisialach a bhí i bProinsias Ó Riain nó Frank Ryan.
Timely Comics
Stair
Thosaigh Marvel mar 'Timely Comics' i 1939. Tháinig an chéad eagrán de Marvel Mystery Comics amach i mí Dheireadh Fómhair 1939. Rinne Human Torch, The Angel, Namor the Sub-Mariner, Masked Raider agus Ka-Zar the Great a gcéad cumaí sa chéad eagrán. Sa bhliain 1947, d'athraigh an comhlacht go 'Atlas Comics' agus ansin go Marvel sa bhliain 1961.
1994 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1994.
25 Iúil
Is é an 25 Iúil an 206ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 207ú lá i mbliain bhisigh. Tá 159 lá fágtha sa bhliain.
Siréineach
Téarma a úsáidtear d'aon bhall den ord Sirenia (an bhó mhara is an dugang). Bhíodh an rosualt is an dobhareach luaite san ord seo.
Sony
Is ilchomhlacht ilnáisiúnta Seapánach é Sony Group Corporation, nó Sony mar is fearr aithne air, atá ceanncheathrú i Minato i dTóiceo. Bunaíodh an comhlacht sa bhliain 1946. Tá sé ar cheann de na comhlachtaí meán is mó ar domhan.
Sléibhte Cugais
Is sliabhraon suite san Eoraip iad Sléibhte Cugais.
Joe Sugg
Saol pearsanta
Tá deirfiúr amháin aige, Zoe Sugg. Déanann sí vlaganna ar YouTube freisin. Tá sí aithnid ar YouTube mar Zoella. Sular thosaigh sé ag déanamh fístéipeanna ar YouTube, d'oibríodh sé mar thuíodóir díon. Cónaíonn sé i Londain le Youtubálaí eile, Caspar Lee.
Gairm
Tá níos mó ná 8 millún de lucht leanúna ar YouTube aige agus níos mó ná 340 millún a bhfuil a chuid físeán feicthe acu.
Siring
Orgán a dhéanann an guth sna héin, cosúil leis an laraing sa mhamach. Suite sa phíobán garbh, mar a roinneann sé ina dhá phíobán. Tá scannáin chreathacha ann, cochall aisfhuaimnithe (an tiompán), agus matáin áirithe. Baintear feidhm as struchtúr is suíomh na siringe chun éin a rangú ina ngrúpaí gaolmhara.
Joe Sugg
Ceol
Ghlac sé páirt sa "Youtube Boyband", agus bhailiigh siad airgead do Comic Relief.
Ghlac sé páirt freisin san amhrán "Do they know it's Christmas?" don Band Aid 30. Bhailigh siad airgead don troid i gcoinne Ebola san Afraic.
Scannáin
Rinne sé guthú mar fhaoileán lena chomrádaí seomra, Caspar Lee, i scannán sa Bhreatáin, The Spongebob Movie: Sponge out of Water.
Chomh maith leis sin, rinne sé scannán eile le Caspar Lee, darb ainm, "Joe and Caspar: Hit The Road".
Teilifís
Beidh Sugg ag glacadh páirte sa séú sraith déag Strictly Come Dancing, a tosóidh ar an 8 Meán Fómhair, 2018.
Oileáin Åland
Ceann de réigiúin na Fionlainne is ea Åland, nó Oileáin Åland (Sualainnis: Åland, Fionlainnis: Ahvenanmaa). Oileánra atá ann agus é suite ar bhéal na murascaille sa Mhuir Bhailt. Réigiún féinrialaitheach atá ann agus an t-aon cheann ina labhraítear Sualainnis amháin.
Is í Mariehamn an phríomhchathair agus an chathair is mó.
Bardais
Cuimsíonn na h-oileáin sé bhardas déag.
Meitreo Baku
mion|clé|Léarscáil Meitreo Baku le faduithe pleanáilte
Is córas iompair poiblí atá suite in Bakı na hAsarbaiseáine é Meitreo Baku (Asarbaiseáinis: Bakı metropoliteni). Osclaíodh an Meitreo sa bhliain 1967. Tá fad iomlán de 40.3 km ag an Meitreo, lena n-áirítear 3 líne agus 27 stáisiún. Aithnítear gach aon líne le hinnéacs alfa-uimhriúil (de ghnáth ní bhíonn ach uimhir ann), ainm, agus dath. Taispeántar treo an taistil le hainm an stáisiúin ceann aistir. Taistealaíonn 629,000 paisinéir ar an meitreo gach lá (2019) agus breis is 229 milliún paisinéir san iomlán gach bliain (2019). Is cuideachta faoi úinéireacht an stáit é Meitreo Baku.
Éirí Amach na Spartacach
Ceannairc armtha a tharla i mBeirlín ón 5 go dtí an 12 Eanáir 1919, a bhí in Éirí Amach na Spartacach (Gearmáinis: Spartakusaufstand), ar a dtugtar Éirí Amach Eanáir (Januaraufstand) freisin. Bhí baint ag an eachtra seo le Réabhlóid na Samhna, a bhris amach tar éis bhua na gComhghuaillithe sa Chéad Chogadh Domhanda agus an chliste Ghearmánaigh. Bhí an t-éirí amach go príomha ina streachailt cumhachta idir Páirtí Daonlathach Sóisialta na Gearmáine (SPD) faoi cheannas Friedrich Ebert, a bhí i bhfabhar an daonlathais shóisialta, agus Páirtí Cumannach na Gearmáine (KPD), faoi cheannas Karl Liebknecht agus Rosa Luxemburg, a bhí ag iarraidh poblacht chomhairle, cosúil leis an gceann a bhunaigh na Boilséivigh sa Rúis, a chur ar bun. Sa bhliain 1914, bhunaigh Liebknecht agus Luxemburg 'Léig na Spartacach' (Gearmáinis: Spartakusbund), agus as sin a tháinig ainm na ceannairce.
Cumadh an cheannairc ar an láthair, agus ar scála beag agus brúdh síos í go tapa, ag neart níos fearr na dtrúpaí rialtais agus paraimíleata, in eachtra ar a dtugtaí 'Seachtain na Fola'. Bhí líon na marbh thart ar 150-200, i measc na gceannairceach den chuid is mó. Ba iad na básanna is suntasaí ná básanna Karl Liebknecht agus Rosa Luxemburg, a dúnmharaíodh go seachbhreithiúnach, beagnach cinnte le cead ó cheannairí an rialtais shealadaigh faoi stiúir an SPD. Chuir rannpháirtíocht an pháirtí bac ar a sheasamh ar feadh shaolré Phoblacht Weimar, cé gur cheadaigh an t-éirí amach a chur ar neamhní toghcháin don Tionól Náisiúnta, mar a bhí sceidealta ar 19 Eanáir. Lean an Tionól ar aghaidh ag scríobh Bunreacht Weimar a chruthaigh an chéad daonlathas Gearmánach a bhí ag feidhmiú.
Farad
Aonad SI an toillis leictrigh, leis an tsiombail F. Ainmnithe as Michael Faraday. Sainmhínítear é mar thoilleas toilleora le dhá pláta chomhthreomhara a bhfuil difríocht poitéinsil 1 V eatarthu agus lucht leictreach cúlóim amháin stóráilte air. Bíonn an micreafarad (1 μF = 10 -6 F) agus an piceafarad (1 pF = 10 -12 F) in úsáid choiteann.
William Paterson (breitheamh)
Saol
clé|mion|Ollscoil William Paterson I gContae Aontroma a rugadh é. Ach bhog a theaghlach, Preispitéireach, go Cúige New Jersey agus é dhá bhliain d'aois. Céimí de chuid Ollscoil Princeton, glacadh isteach sa Bharra leis sa bhliain 1768 agus níorbh fhada go raibh páirt ghníomhach aige i bpolaitíocht New Jersey. clé|mion|Uaimh Bhí Paterson ina Ard-Aighne ar an stát ó 1776 go 1783 agus ina thoscaire don Choinbhinsiún um Bhunreacht a dhéanamh, sa bhliain 1787.
Bhí Paterson ina Sheanadóir as New Jersey ó 1789 go 1790 agus bhí sé ina chomhúdar ar Judiciary Act 1789.
D'éirigh sé as an Seanad chun a bheith tofa ina Ghobharnóir i Nua Jersey, post a bhí aige go dtí 1793, tráth a raibh suim mhór aige in athchóiriú a dhéanamh ar dhlíthe agus nós imeachta breithiúnach an stáit. clé|mion Ina dhiaidh sin bhí Paterson ina Bhreitheamh Comhlach de chuid Chúirt Uachtarach na Stát Aontaithe ar feadh breis is trí bliana déag.
Cuimhne
Déantar Paterson a chomóradh trí Ollscoil William Paterson de chuid New Jersey agus trí ainm na cathrach, Paterson, NJ.
Léigear Ard na Caithne, 1580
Sa bhliain 1580, tháinig trúpaí ón Róimh agus an Spáinn chun cabhair a thabhairt d’Éirí Amach i nDeasumhain. clé|mion
Imeachtaí
clé|mion|Droichead Garfinny Ar an 10 Meán Fómhair 1580, tháinig 600 saighdiúir ón Spáinn agus ón Vatacáin isteach in Ard na Caithne.nó Smerwick in Iarthar Chiarraí. Ba é Sebastiano San Giuseppe a bhí i gceannas orthu. Rinne ceannairí Dheasumhan iarracht teagmháil a dhéanamh leo ach bhlocáil fórsaí Shasana iad faoi cheannas Iarla Grey. Bhlocáil cabhlach Shasana longa an Phápa freisin ag béal chuan Smerwick. clé|mion|[[Dún an Óir]] Ní raibh an dara rogha ag San Giuseppe ach teitheadh go ceantar a dtugtar Dún an Óir air.
Ar an 5 Deireadh Fómhair, d’fhill fórsa cabhlaigh ar chuan Smerwick agus rinne siad léigear ar fhórsaí na Spáinne agus an Phápa. Ní raibh na Spáinnigh agus a gcomhluadar in ann teitheadh in aon áit.
Bhí Cnoc Bhreandáin ar thaobh amháin dóibh agus arm Shasana ar an taobh eile. D’ionsaigh na Sasanaigh iad ar an 8 Deireadh Fómhair agus ní fada ach go raibh an fórsa cloíte.
Ghéill San Giuseppe ar an 10 Deireadh Fómhair agus d’ordaigh Grey go marófaí gach duine ach amháin na ceannairí. Thóg sé dhá lá ar na Sasanaigh iad a mharú mar ghearr siad na cinn uathu agus ansin chaith siad na coirp d’fhaill Cheann Sibéal.
Cuimhneachán
Inniu, tugtar Gort a’ Ghearradh ar an bpáirc inar tharla sé seo. Tugtar Gort na gCeann ar an bpáirc a cuireadh cinn na bhfear.
Stair na Poblachta Éireannaí
mion|Armas Ar an 18 Aibreán 1949, d’éirigh Éire ina Phoblacht. Tháinig Acht Phoblacht na hÉireann i bhfeidhm ar Luan Cásca 1949, 33 bhliain díreach tar éis Éirí Amach na Cásca.
Éirí amach agus céimeanna i dtreo na saoirse
Sa bhliain 1919, shocraigh an chuid is mó de Fheisirí Parlaiminte Éireann, a toghadh in ollthoghchán na Breataine, 1918, a suíocháin i bParlaimint na Breataine a dhiúltú. In áit dul go Londain bhunaigh siad parlaimint Éireannach, Dáil Éireann. I Mí Eanáir 1919, d'eisigh an Dáil seo Fógra Neamhspleáchais Aontaobhach in ainm Poblachta Éireannaigh. Níor tugadh aitheantas idirnáisiúnta don phoblacht seo. Chuir Rialtas na Breatain an Dáil faoi chois, agus cuireadh go leor de na Teachtaí Dála i bpríosún. Thosaigh Cogadh na Saoirse, a mhair go dtí 1921, nuair a thosaigh rialtais na Breataine agus Aireacht na Poblachta Éireannaigh ar idirbheartaíocht, a chríochnaigh le síniú an Chonartha Angla-Éireannaigh i 1921. Chruthaigh sé seo córas iomlán nua rialtais in Éirinn, a bhí dleathach i súile na Breataine agus féinrialaitheach faoi stádas chríochach (dominion status).
Cruthaíodh stát nua Éireannach, "Saorstát Éireann" (as Béarla: Irish Free State). Bhí sé ar intinn an oileán go léir a chur faoin Saorstát, ach ba é rogha "Thuaisceart Éireann" (a cruthaíodh de réir Acht Rialtais na hÉireann 1920, agus ina raibh 6 des na 9 chontaetha in Ulaidh) fanacht laistigh den Ríocht Aontaithe. Sa chaoi sin, is le Saorstát Éireann a bhí na 26 chontaetha eile; monarcacht bhunreachtúil faoi smacht ríocht na Breataine (ach leis an dteideal Rí Éireann tar éis 1927). Ag an stát seo bhí Fear Ionaid an Rí (i mBéarla, Governor-General), parlaimint le dhá sheomra, aireacht ar a raibh an teideal Executive Council (Comhairle Gnóthaí), agus príomh-aire leis an teideal Uachtarán na Comhairle Gnóthaí (President of the Executive Council). Bunreacht Shaorstáit Éireann a thugtar ar bhunreacht an stáit seo.
Bunreacht na bliana 1937
mion|357x357px|[[Forógra na Poblachta|Forógra na Cásca, 1916]] Tháinig deireadh leis an Saorstát sa bhliain 1937. Ar an 29 Mí na Nollag 1937 tháinig bunreacht nua, Bunreacht na hÉireann, i bhfeidhm. Cruthaíodh stát nua, ar a dtugadh 'Éire', in áit Saorstáit Éireann. Sa bhunreacht, bhí áis ann i gcomhair oifig nua, Uachtarán na hÉireann, in áit an rí. Ina ainneoin seo, ní poblacht a bhí sa stát seo. De réir an dlí, bhí an príomhphost atá ag ceann an stáit; ionadaíocht a dhéanamh ar son an stáit go hidirnáisiúnta – fós ag an Rí.
Poblacht na hÉireann, 1949
Ar 7 Meán Fómhair 1948, d'fhógair John A. Costello (Taoiseach, Fine Gael) in Ottawa (!) aisghairm an Achta Údaráis Fheidhmiúcháin (Caidreamh Coigríche), 1936 agus na feidhmeanna a bronnadh ar mhonarc na Breataine. Cinneadh thar a bheith conspóideach a bhí ann ag an am.
Briseadh an nasc deiridh le Monarcacht na Breataine le hAcht Phoblacht na hÉireann, a ritheadh sa bhliain 1948. Ar an 1 Aibreán 1949 d'fhógair an Comhrialtas a bhí i gcumhacht Acht Poblachta na hÉireann Éire mar phoblacht, leis na postanna a bhí ag Rí na hÉireann roimhe sin tugtha do Uachtarán na hÉireann.
Ar an 18 Aibreán 1949, d’éirigh Éire ina Phoblacht. Tháinig Acht Phoblacht na hÉireann i bhfeidhm ar Luan Cásca 1949, 33 bhliain díreach tar éis Éirí Amach na Cásca.
D'aisghair an tAcht nua an tAcht Údaráis Fheidhmiúcháin (Caidreamh Coigríche), 1936 agus d'aistrigh sé chuig Uachtarán na hÉireann na feidhmeanna a bronnadh ar mhonarc na Breataine ag an Acht roimhe sin. Ina theannta leis sin, leag Acht 1948 síos gur Poblacht na hÉireann is "gnéthuairisc" ar an Stát.
Cé go raibh Éire fós mar ainm oifigiúil ag an stát (Airteagal 4, "Éire is ainm don stát nó, sa Sacs-Bhéarla, Ireland" ) tháinig an téarma The Republic (gan ann ach cur síos oifigiúil ar an stát nua) in úsáid mar a hainm as Béarla. Agus Stát na hÉireann ag baint úsáide as an téarma Ireland chun cur síos uirthi féin as Béarla, go háirithe le hábhair taidhleoireachta (mar shampla President of Ireland agus Constitution of Ireland). Chomh maith, d'fhógair Bunreacht 1937 gur pháirt dleathach den stát í Tuaisceart Éireann.
Leasaíodh an chuid sin den bhunreacht, Airteagal 2 agus 3, i 1999 mar chuid de Chonradh Aoine an Céasta.
Ba bhallstát den Comhlathas Briotanach Saorstát Éireann/Éire fós, go dtí gur fógraíodh an Phoblacht i mí Aibreán 1949. De réir rialacha an Chomhlathais ag an am sin, chuir fógairt na poblachta deireadh le ballraíocht sa Chomhlathas. Tharla sé seo roimh athrú na rialacha chun poblacht nua na hIndia a choimeád sa Chomhlathas. Fiú má chuaigh ballraíocht na hÉireann chun deiridh gan aon iarratas ar bhallraíocht nua, choimeád sí roinnt mhór de bhuntáistí na ballraíochta. Inniu féin, is féidir le saoránach Éireannach atá ina chónaí sa Ríocht Aontaithe gach ceart atá ag saoránach Bhriotanach a éileamh, fiú amháin seasamh i dtoghcháin áitiúla agus parlaiminte agus páirt a ghlacadh in airm na Breataine.
Poblacht an lae inniu
Ghlac Éire a ballraíocht sna Náisiúin Aontaithe i 1955 agus sa Chomhphobal Eacnamaíoch Eorpach (an Aontas Eorpach anois) i 1973. Tá athaontú na hÉireann iarrtha go síochánta ag rialtais Éireannacha agus iad ag cabhrú leis an mBreatain i gcoinne na gcaismirtí foréigneacha idir ghrúpaí paraimíleatacha i dTuaisceart Éireann a dtugtar Na Trioblóidí orthu. Tá na rialtais ag cur aontú síochána do Thuaisceart Éireann, Comhaontú Bhéal Feirste, lenar aontaigh an Phoblacht agus an Tuaisceart i 1998 i reifrinn, i bhfeidhm faoi láthair, cé go bhfuil moilliú air de bharr easaontais, go háirithe i measc na nAontachóirí.
Faraidé
Is éard is faraidé ann ná an lucht leictreach ar mhól (6.02 × 10 23 ) leictreon, arb ionann é is 9.65 × 10 4 cúlóm. Ainmnithe as Michael Faraday. An lucht is gá chun mól ian airgid (108 g) a dhí-ocsaidiú san imoibriú Ag + + e - → Ag.
Sisige
Riocht réalteolaíochta í an tsisige (ó Ghréigis: σύζυγος / sýzygos, “cuingrithe dá chéile”) ina bhfuil an Ghrian, an Domhan is an Ghealach nó pláinéad éigin ailínithe. Seans maith go dtarlóidh uruithe más í an Ghealach atá i gceist.
Maintis chrábhaidh
Maintis mhór ghlas is ea an mhaintis chrábhaidh (Mantis religiosa). Luíonn sí gan chorraí ag feitheamh ar a creach agus a cosa tosaigh le chéile amhail is go raibh sí ag urnaí. Faightear san Eoraip í.
Enjoy Incubus
Is gearralbam é Enjoy Incubus a bhí seolta amach le hIncubus. D'fhoilsigh Sony é agus b'é a gcéad seoladh ar mhórlipéad. Bhí ath-taifeadí amhráin air a bheith ar a iar-seoladh neamhspleách, Fungus Amongus, chomh maith le dhá amhráin neamhsheolta, Version agus Azwethinkweiz. B'é an chéad uair a bhí DJ Lyfe ar sheoladh Incubus, chuir sé scríobanna casbhorda leis na hamhráin Fungus Amongus.
Eochaid ua Flannacáin
Cléireach agus file Éireannach ba ea  Eochaidh ó Flannagáin  (935–1004).
Beatha
Chum Eochaidh dánta leath-stairiúla, ginealacha agus topagrafacha, níos mó ná fiche acu ar marthain. Tá go leor acu le fáil i Leabhar Gabhála na hÉireann.
Clann Sinaich ba ea a mhuintir, clann eaglasta as Ard Mhacha. Ina thásc, deirtear gurbh é ina prióir Chluain Fiacal agus Lios Aoigheadh (anaithnid). Rinneadh abb Ard Mhacha dá mhac agus roinnt dá shliochtaigh.
Fuair Eochaidh, 'airchinneach agus saoi filíochta agus seanchais,' bás sa bhliain 1004 agus é naoi mbliana is seasca d'aois Cumadh rann ina onóir, ina nglaoitear 'Eochaidh an fheasa shíoraí' air.
The Killers
Is banna ceoil iad The Killers as Las Vegas i Meiriceá. Is iad Brandon Flowers, Dave Keuning, Mark Stoermer, agus Ronnie Vannucci Jr. baill an ghrúpa. Tháinig an grúpa le chéile sa bhliain 2002 agus tá cúig albam eisithe acu: Hot Fuss, Sam's Town, Day & Age (2008), agus Battle Born (2012). Tá a lán singlí rathúla acu, mar shampla, "Somebody Told Me"; "Mr. Brightside", "Smile Like You Mean It", agus "When You Were Young". Is rac-cheol a sheinneann an banna. Scair siad óna chéile ar feadh tamaill ach tá caint ar albam uathu luath go leor.
Bitter Pill (albam)
Is é Better Pill an chéad albam ó Gavin James. Bhí sé scaoilte ar an 20 Samhain 2015.
Teicneolaíocht
Craobhacha den eolaíocht a bhfuil feidhmeanna fóinteacha ag baint leo.
An Teicneolaíocht - An féidir í a chur faoi smacht na ndaoine?
Is gné shuntasach de nádúr an duine bheith ag iarraidh uirlisí a fháil chun a bhunchumais a mhéadú an t-am ar fad d’fhonn ualach níos mó a iompar, tuilleadh rudaí a chur i gcrích, agus, más féidir é, níos mó luach saothair a ghnóthú ná duine nó daoine eile. Thar na mílte bliain is trí theicneolaíochtaí a shaothrú—uirlisí, ionstraimí agus gléasanna den uile chineál—is mó a d’éirigh le daoine barr feabhais ar ghnéithe den nádúr a bhaint amach agus fiú sibhialtachtaí a chruthú. Faoi seo cuireann teicneolaíochtaí le cumais na lámh agus na hinchinne i ngach cuid de shaol an duine—sa bhaile, san obair, san aíocht, sa chogaíocht agus eile.
De ghnáth tuigtear teicneolaíochtaí mar fheidhmeanna den eolaíocht nó aon ghléasanna atá bunaithe ar eolaíocht a thagann le bheith ar fáil do chomhlachtaí agus ginearálta go leor don phobal.
Is léir go bhfuilimid daoine sa tír seo báite go hiomlán i dteicneolaíochtaí a bhíonn ag cur len ár mbeatha agus ag cur isteach ar ár mbeatha an t-am ar fad. Tionchar iontach forásach a bhíonn ag teicneolaíochtaí áirithe ar dhaoine áirithe, ach, ar an drochuair, a mhalairt ar fad de thionchar a bhíonn ag na teicneolaíochtaí céanna ar dhaoine eile.
Is fiú smaoineamh ar conas is féidir dea-thorthaí na dteicneolaíochtaí a bhéimniú agus ar an gcosaint atá agus a d’fhéadfadh a bheith againn ar na droch-thorthaí. Nuair a thagann teicneolaíocht nua chun cinn, agus arís de réir mar a fhorbraíonn sí le himeacht ama, tugann sí idir dúshlán agus deiseanna don phobal, maidir lena feidhmiúcháin agus a himpleachtaí. Conas is féidir an pobal i gcoitinne a ullmhú chun an t-idirdhealú idir dea-thorthaí agus droch-thothaí a dhéanamh go heolach agus smacht éigin a bheadh inghlactha ag formhór na ndaoine—smacht a bheadh daonlathach—a leagan ar na teicneolaíochtaí? Is fadhbanna atá práinneach go leor iad seo i láthair na huaire.
Na teicneolaíochtaí san am atá thart agus a dtionchar ar an sochaí
mion|Samplaí d’uirlisí ón [[Neoiliteach|Aois Neoliteach, cinn tua, siséil, braisléid, gléasanna snasta ina measc. Dá shimplí an chuma atá orthu chuaigh an cine daonna i líonmhaireacht mar gheall orthu.]] Ba deacair a shéanadh gur mhúnlaigh teicneolaíochtaí éagsúla cultúr na ndaoine agus fiú an tsochaí ina hiomláine, thar na cianta fada.
Mar shampla, smaoinigh ar smachtú tine agus na teicneolaíochtaí a d’éirigh uaidh. Tháinig an mhiotalóireacht as sin, agus an chré-umhaois, agus ina dhiaidh sin an iarannaois. Tháinig an chócaireacht as freisin, agus réimse leathan de mhodhanna ullmhaithe bia. D’éascaigh smachtú na tine leathnú an chine dhaonna ar fud na gcreasanna measartha agus fuara ar domhan. Ach rinne smachtú na tine agus cuid de na teicneolaíochtaí a lean é, an chogaíocht i bhfad níos millteanaí agus níos marfaí ná mar a bhí roimhe sin. Smachtaíodh an tine ar dtús ag am éigin, ach d’athraíodh agus feabhsaíodh an smachtú céanna thar na mílte bliain, agus tá sé á fheabhsú an t-am ar fad. Le cúpla céad bliain ó d’fhionnadh an t-inneall gaile, agus arís le céad bliain nó mar sin ó d’fhionnadh an t-inneall dócháin inmheánaigh is féidir obair mheicniúil a dhéanamh as dó breoslaí. De réir a chéile léirigh an bunsmachtú réabhlóideach tine an iliomad féidearthachtaí nua eile don chine daonna. Is próiseas leanúnach an léiriú seo, próiseas nárbh fhéidir a chonair fhadtéarmach a réamhinsint ag am ar bith—agus nach féidir a chonair san am atá romhainn a réamhinsint ach an oiread. Ach is féidir a rá go raibh, go bhfuil agus go mbeidh an próiseas céanna ag imirt a thionchair go trom ar shaol agus shochaí, ar chultúr agus shíce na ndaoine go deireadh ama. Ba réabhlóideach an fhionnachtain í ceansú plandaí agus ainmhithe i gcomhair bia agus éadaí chomh maith. D’éascaigh sé seo leathnú an chine dhaonna ar fud an domhain, agus forbairt na chócaireachta. Tháinig an talmhaíocht agus na slite beatha agus raon de theicneolaíochtaí eile as freisin. Agus nár tháinig an réabhlóid shóisialta agus chultúrtha ó shaol fáin na sealgairí-chnuasaitheoirí go saol seasta na bhfeirmeoirí, mar thoradh air seo freisin?
D’fhéadfaí an iliomad samplaí eile a lua de fhionnachtana bunúsacha agus de theicneolaíochtaí a tháinig astu, agus atá ag teacht astu fós, atá ag múnlú an tsaoil in ár dtimpeall.
Caoga bliain ó shin bhí an buama adamhach mar bhagairt mharfach ar dhaoine agus fiú ar an mbeatha féin ar domhan. Lean an bhagairt mar scamall dubhach orainn i rith an Chogaidh Fhuair, agus tá fós ann, bíodh go bhfuil sí maolaithe oiread éigin le blianta beaga anuas. Chuir an teicneolaíocht chogaíochta sin cruth ar leith ar pholaitíocht an leath-chéid sin agus ar shaol na milliúin daoine.
I rith an ama chéanna tháinig forbairtí teicneolaíochta eile a mhúnlaigh agus a d’athraigh meon agus tuiscint agus síce na ndaoine a thuilleadh fós. Ina measc siúd bhí an próiseas Haber-Bösch chun amóinia, leasuithe niotráite talún (agus ábhair phléasctha) a dhéanamh trí fhosú ó nítrigin an aeir, an ríomhaire agus an ríomhaireacht, an piolla frithghiniúna, vaicsíní, frithbheathaigh agus drugaí éagsúla, an innealtóireacht ghéiniteach, an t-íomháú sa leigheas, an piolla ginmhillte, ionchlannú órgán sa chorp daonna agus réiteach an ghéanóim dhaonna agus an iliomad forbairtí sa leigheas atá ag teacht uaidh sin.
Nuair a athbhreithnítear na teicneolaíochtaí seo go fuarchúiseach, is deacair a shéanadh nach bhfuil gach cultúr á shuaitheadh go smior agus na gnásanna agus na béasa a bhíodh ag daoine cúpla glún ó shin athraithe ó bhun go barr nó fiú caite i dtraipisí. Mar shampla, déan machnamh ar thionchar an phiolla fhrithghiniúna agus eolaíocht na haitheanta géinití ar an gclann. Ós rud é go bhfuil fáil leathan ar an bpiolla frithghiniúna, is féidir le beagnach gach bean a torthúlacht féin a riaradh anois, beag beann ar a fear céile (nó ar an bhfear a mbíonn comhriachtain aici leis). Tá an t-eolas seo ag an bhfear céanna freisin. Is athrú ó bhonn é seo ar fhoshuímh na mná agus an fhir maidir lena gcomhriachtain ghnéasúil, i gcomparáid leis an scéal cúpla glún ó shin. Is léir go laghdaíonn sé troime an ghnímh chomhriachtana. Athraíonn sé, nó is féidir go n-athróidh sé amach anseo, dearcadh na mná agus an fhir i leith aon pháiste a chruthaítear. Agus nuair a chuirtear leis seo gur féidir atharthacht pháiste a chruthú go dearfach anois le haithint ghéiniteach, nach n-athróidh sé seo a thuilleadh fós nádúr an naisc agus an chonartha phósta? Nach bhfuil gá leis an gconradh idir bean agus fear a mbíonn comhriachtain eatarthu, agus an conradh pósta san áireamh, a iomlánú agus na himpleachtaí a bheith scríofa amach go mion? Ar aon chuma ní féidir bheith ag brath a thuilleadh ar an seanchonradh a bhí réasúnta neamhsainiúil. Agus cad mar gheall ar thionchar na n-athraithe seo ar an bpobal ina iomláine agus ar an sochaí? Ní mór na fadhbanna dlí agus eitice a oibriú amach, agus tuiscint a shaothú ar na himpleachtaí pearsanta agus sóisialta, clainne agus sealúchais.
Is iontach an tairbhe a dhéanann an-chuid de theicneolaíochtaí do dhaoine, an chuid is mó den am. Ach ag an am céanna, is fada an liosta de shamplaí inar chuir teicneolaíochtaí, a mí-úsáid nó a bhfor-úsáid, le fadhbanna sábháilteachta, moráltachta, eitice, agus mearaithe intinne.
An ardteicneolaíocht sa ré seo - éabhlóid/réabhlóid nua na heolaíochta
mion|225px|An ardteicneolaíocht: lámh róbait Shadow, bolgán solais ina ghlac Le blianta anuas, b’fhéidir gurb iad siúd na teicneolaíochtaí atá bunaithe ar an ríomhaire agus an teileachumarsáid, agus iad siúd a bhaineann le cúrsaí leighis agus biteicneolaíochta is mó atá ag athrú ó bhliain go bliain agus ag cur isteach ar dhaoine mar indibhidí agus ar an bpobal i gcoitinne.
Tugtar ardteicneolaíochtaí ar na teicneolaíochtaí suntasacha is nuaí atá tagtha chun cinn sna réimsí seo le deich mbliana nó mar sin. Sainchomhartha amháin na hardteicneolaíochta is ea athrú leanúnach an-tapa. Feictear an feiniméan céanna seo i ngach uile réimse a dtagann na teicneolaíochtaí seo san áireamh iontu.
Tá na córais ríomhaireachta/theileachumarsáide eolais, córais a dhéanann an t-úafás eolais a stóráil, a phróiseáil agus a chur ar fáil, agus é sin go pras ar fud an domhain go léir nuair a bhíonn siad ceangailte leis an nGréasán Domhanda, chomh h-uileghabhálach sin go bhfuil "ré an eolais" mar leasainm ar an ré seo. Tagann sé seo san áireamh sa tionsclaíocht, san oideachas, i gcúrsaí leighis, agus fiú i gcúrsaí aíochta. Le déanaí tá úsáid chórais ríomhaireachta/theileachumarsáide sa tráchtáil, tráchtáil leictreonach nó tráchtáil dhigiteach mar a thugtar uirthi, á tuar mar réabhlóid sa siopadóireacht chomh mór le teacht na n-ollmhargaí tríocha nó daichead bliain ó shin. Mar an gcéanna tá cianfhoghlaim, cianbhaincéireacht, seirbhísí cianchomhairleoireachta agus a lán eile á bhforbairt.
Teicneolaíocht an eolais san am atá díreach amach romhainn
Tá dhá phróiseas fhorbartha ar siúl i láthair na huaire maidir leis an idirlíon agus leis na córais a bhaineann leis, a mbeidh tionchar an-láidir acu ar thionsclaíocht agus ar obair, ar shochaí agus ar dhaoine na nglún atá ag éirí aníos anois.
Is é an chéad phróiseas díobh seo ná bandaleithead an idirlín a bheith á mhéadú an t-am ar fad, chun gurbh fhéidir sonraí a tharchur ag minicíocht an-ard ar fud an ghréasáin dhomhanda. Go dtí seo, nuair a bhíonn móideim in úsáid sa bhaile ag duine, is minicíocht nó bádráta de 56 kHz a bhíonn i gceist, agus uasluach de 56 míle giotán in aghaidh an tsoicind a bhíonn á láimhseáil ag an gcóras. Is é an sprioc atá ag na soláthróirí ná 300 MHz, nó níos mó, de bhandaleithead a bheith i bhfeidhm taobh istigh de dheich mbliana. Is gá le 30 MHz i gcomhair cainéal amháin teilifíse mar shampla, agus le 300 MHz de bhandaleithead d’fheadfaí níos mó ná deich gcainéal chomhuaineacha theilifíse a sholáthar, nó raon leathan de sheirbhísí cosúil le raidió, teileafón, ceol, teilifís, scannáin, íomhánna eile eolais le haghaidh mhúineadh scoile nó ollscoile, cumarsáid dhéthreoch idir tomhaltóir agus soláthróir, agus a lán eile, a bheith ar fáil ar fud an domhain.
Is é an dara phróiseas atá faoi lánseol anois ná an chomhchlaontacht idir na teicneolaíochtaí digiteacha a sholáthraíonn cláracha teilifíse, teileafóin, ceangail leis an idirlíon, scannáin, ilmheáin, oideachas, agus a lán seirbhísí eile, agus na comhlachtaí a dhéanann freastal orthu siúd. De réir a chéile tá an t-idirlíon ag teacht le bheith níos oiriúnaí do na comharthaí éagsúla sin. Agus tá comhlachtaí á gcruthú a bhfuil na gnóthaí go léir seo mar chúram agus mar tháirgí le díol acu.
Isaac Asimov
Scríbhneoir ficsin eolaíochta agus bithcheimiceoir ab ea Isaac Asimov (2 Eanáir 1920 - 6 Aibreán 1992) a chuir cor i stair an fhicsin eolaíochta lena chuid scéalta faoi róbait, chomh maith leis an tríológ a scríobh sé faoin bhFundúireacht thiar sna 1950idí.
Teicneolaíocht
Teicneolaíocht an eolais san am atá díreach amach romhainn
Gné shuntasach de na forbairtí seo is ea gur faoi stiúir agus faoi chinneadh comhlachtaí ollmhóra príomháideacha idirnáisiúnta atá siad, agus ní faoi rialtais, bíodh siad daonlathach nó eile. Nuair a dhéanann boird na gcomhlachtaí seo, Microsoft, IBM, Google, SUN agus eile, cinneadh maidir le teicneolaíocht a fhorbairt agus a chur ar an margadh, is leas a gcomhlachta féin agus ní machnaimh dhaonlathacha nó machnaimh ar leas an phobail i gcoitinne na clocha is mó a bhíonn ar a bpaidríní. Fothoradh fíorshuntasach is ea cur isteach forleathan ar phríomháideachas an ghnáthdhuine.
Cobra
mion|Cobra Indiach den chineáal a thugtar naja naja air. Tá a "chochall" leata aige. Nathair nimhiúil, dúchasach do dheisceart na hÁise is an Afraic is ea an cobra. Tugtar cobra ar a lán speiceas, an chuid is mó díobh san fhine Elapidae. Faightear iad san Afraic agus i ndeisceart na hÁise. Is é "cobra" an focal sa Phortaingéilis ar nathair.
Teicneolaíocht
Réiteach an ghéanóim dhaonna agus an bhitheolaíocht
mion|An Ghéanóm Daonna i bhfoirm leabhar—100 imleabhar ar fad, 1,000 leathanach i ngach ceann díobh agus an cló beag doléite, nach mór—ag an Wellcome Centre i [[Londain]] Foilsíodh an cód géiniteach daonna, leagan amach na ngéinte ar na 46 crómasóm dhaonna, sna hirisí údarásacha Nature na Breataine agus Science na Stát Aontaithe i mí Feabhra 2001. Déanadh amach an t-eolas seo ag foirne comhoibritheacha agus foirne iomaíocha ar fud an domhain. Bhí foirne comhoibritheacha maoinithe go poiblí ag rialtais i sé thír i dTionscadal an Ghéanóim Dhaonna agus bhí foireann eile sa chomhlacht phríobháidach Celera Genomics Corporation. Meastar gur fionnachtain bhunúsach stairiúil don chine daonna uile an chéim seo san eolaíocht.
Isaac Asimov
Sloinne
Eascraíonn an sloinne Asimov ón chéad chuid de озимый хлеб (ozímyj khleb), rud a chiallaíonn 'grán geimhridh' (seagal go sonrach) inar dhéileáil a sin-sin- sin-seanathair leis an ainm athartha Rúiseach -ov leis. Litrítear Azimov mar Азимов san aibítir Choireallach. Nuair a tháinig an teaghlach go dtí na Stáit Aontaithe sa bhliain 1923, b'éigean a n-ainm a litriú san aibítir Laidineach, litrigh a athair Asimov le S, ag creidiúint gur chóir an litir seo a fhuaimniú cosúil le Z (mar atá sa Ghearmáinis), agus mar sin rinneadh Asimov de. Spreag sé seo ceann de ghearrscéalta Asimov ina dhiaidh sin, "My Spell with an S ."
Teicneolaíocht
Réiteach an ghéanóim dhaonna agus an bhitheolaíocht
Tá 100 milliún milliún cill i gcorp gach duine agus, istigh i núicléas gach cille acu sin, tá na crómasóim chéanna. Tá 46 crómasóm i ngach chill neamh-ghnéasach sa chorp, dhá chóip de gach cheann de 23 díobh, agus dhá X-chrómasóm i gcás na mná agus, i gcás an fhir, X-chrómasóm amháin agus Y-chrómasóm amháin. Oll-mhóilíní de DNA (aigéad dí-ocsairibeanúicléasach) atá cornaithe go dlúth orthu féin atá i ngach chrómasóm. Cruth dé-héilicse atá ar an móilín DNA agus tá ceimiceáin ar a dtugtar buin dáilte fan gach héilicse díobh sin. Iompraíonn ord na mbun seo an cód géiniteach. Ciallaíonn gach trírín de na buin seo i ndiaidh a chéile géin i gcomhair aimíonaigéid ar leith i gcomhdhéanamh próitéine. Ansin iompraíonn sraith leanúnach de thríríní fan an DNA plean iomlán chun próitéin amháin a thógáil.
Iompraíonn na crómasóim ina n-iomláine na pleananna chun próitéiní go léir an choirp a chruthú. Feidhmíonn na próitéiní i struchtúr an choirp, agus i meitibileacht ghinearálta gach cuid ar leith den chorp. Sonraíocht an choirp, mar sin, atá sa ghéanóm.
Isaac Asimov
Scéal a Bheatha
Saolaíodh Isaac Asimov i dtús Mhí na Nollag sa bhliain 1920 - is é an dara lá de Mhí na Nollag an dáta oifigiúil, ach níl sé cruinn - i bPetrovichi in aice le Smolensk san Aontas Sóivéadach (inniu: An Rúis). Ba iad Anna Rachel Berman agus Judah Asimov a thuismitheoirí. Muilleoirí Giúdach a ab ea iad.
Teicneolaíocht
Réiteach an ghéanóim dhaonna agus an bhitheolaíocht
Bíodh is go bhfuil an géanóm daonna déanta amach, ní hionann é sin agus feidhmiú cruinn gach géine a bheith ar eolas fós—níl a leithéid d’eolas ach ar mhionchuid díobh. Níl ach tús curtha leis na feidhmiúcháin a bhainfear as an eolas nua seo, ach cuirfidh sé le hinnealtóireacht ghéiniteach san duine. Leanfaidh an taighde ar an mbunchód agus ar a impleachtaí i gcúrsaí sláinte agus galar thar na céadta bliain. Ach tá an dóchas ann go ndéanfaidh an dul chun cinn seo diagnóisiú agus leigheas na ngalar géiniteacha agus na ngalar tógálacha i bhfad níos éasca amach anseo.
Meastar nach bhfuil ciall fhollasach ach le timpeall 3% den chód, agus an-chuid géinte ann arís agus arís eile. De réir dealraimh níl ach idir 30,000 agus 40,000 géin, bíodh is go mheastaí go raibh timpeall 100,000. Mar chomparáid, tá 13,000 géin ag an gcuileog. Maidir leis an DNA daonna, níl ach 0.2% de dhifríocht ann idir daoine, agus 4% de dhifríocht ann idir daoine agus simpeansaithe, na mamaigh is gaire dúinn daoine. Is deacair a rá cén chiall agus cén fheidhm a bhainfear as na léargais seo agus léargais eile a thiocfaidh amach le himeacht ama.
Isaac Asimov
Scéal a Bheatha
Nuair a bhí sé trí bliana d'aois, chuaigh an teaghlach ar imirce go dtí na Stáit Aontaithe. Mar sin, níor fhoghlaim Isaac óg Rúisis riamh, nó ba iad an Béarla agus an Ghiúdais an t-aon dá theanga a chuala sé sa bhaile i mBrooklyn i Nua-Eabhrac. D'fhoghlaim sé léamh agus scríobh as a stuaim féin nuair a bhí sé cúig bliana d'aois, agus bhí sé riamh ábalta Giúdais a labhairt chomh maith le Béarla.
Bhí irisí ficsin eolaíochta ar díol i siopa a thuismitheoirí, agus chuir sé spéis iontu. Nuair a bhí sé aon bhliain déag d'aois, thosaigh sé ag scríobh scéalta dá chuid féin, agus i gceann sraith de bhlianta, bhí na hirisí lónléitheoireachta á gceannach uaidh agus á bhfoilsiú.
Teicneolaíocht
Réiteach an ghéanóim dhaonna agus an bhitheolaíocht
De réir a chéile léireofar géanóim ainmhithe eile agus plandaí agus frídíní éagsúla. Osclófar deiseanna chun innealtóireacht ghéiniteach a imirt orthu uile, chun gnéithe inmhianaithe a chothú iontu, torthúlacht mhéadaithe, frithsheasmhacht i gcoinne bhaictéar, éileamh laghdaithe ar uisce, agus a lán eile.
Dúiseofar an-chuid ceisteanna nua eitice agus morálta don chine daonna—ceisteanna nár pléadh riamh roimhe seo. Féach chomh doiléir agus atá an t-aighneas polaitiúil maidir le húsáid na hinnealtóireacht géinití chun athrú géiniteach a dhéanamh agus a thástáil i mbarra trátaí agus biatais sa tír seo agus i dtíortha eile. Nach údar mór díomá é cé chomh rúnda a bhíonn na comhlachtaí ábhartha agus na húdaráis stáit, agus cé chomh heasnamhach agus a bhíonn aon eolas a eisíonn siad ar an obair seo? Agus nach údar mór díomá é cé chomh tostach agus a bhíonn lucht eolach na dteicneolaíochtaí seo?
Dearcadh an rialtais in Éirinn maidir le hardteicneolaíochtaí
Le deich mbliana anuas is tionsclaíocht atá bunaithe ar an ardteicneolaíocht leictreonach is mó a chuir le fás agus forbairt na fostaíochta sa tír seo. I láthair na huaire, is tionscail mar seo a tháirgeann níos mó ná trí cheathrú de dhéantúsaíocht na tíre. Ní haon ionadh mar sin go bhfuil an Rialtas faoi cheangal an bóthar céanna seo a leanúint agus an tír ina hiomláine a chur faoi cheangal glacadh go hoscailte le ré an eolais agus a todhchaí a thógáil ar an mbunsraith sin.
Isaac Asimov
Scéal a Bheatha
Bhain Asimovː amach céim ollscoil e in Ollscoil Columbia sa bhliain 1939. Naoi mbliana ina dhiaidh sin, rinne sé a dhochtúireacht ansin sa bhithcheimic. Idir an dá linn, chaith sé trí bliana ag obair do Stáisiún Aerthástála an Chabhlaigh in Philadelphia.
Nuair a bhí an cogadh thart cheana féin, coinscríobhadh san Arm é, agus chaith sé naoi mí ansin sular scaoileadh chun siúil "faoi onóracha" é. Botún maorlathach a bhí ann i ndáiríre agus bhí an t-ádh dearg ar Asimovː sheachain sé an tástáil adamhach mar sin in atall Bikini sa bhliain 1946.
Teicneolaíocht
Dearcadh an rialtais in Éirinn maidir le hardteicneolaíochtaí
Bhunaigh an Rialtas Comhairle na hÉireann um Eolaíocht, Theicneolaíocht agus Nuálaíocht in 1996, le cabhair a thabhairt don stát chun impleachtaí an chinnidh seo a dhéanamh amach, agus chun dul i ngleic leis an ardteicneolaíocht agus chun na forbairtí is suntasaí a thagann chun cinn sa teicneolaíocht ó thaobh deiseanna tionsclaíochta de a aithint go luath chun sochar a bhaint astu thar cheann an phobail. Maidir leis seo, is spéisiúil agus is tábhachtach gur cheangail an Rialtas an nuálaíocht agus an tionscalaíocht nua le heolaíocht agus le teicneolaíocht i dtodhchaí na tíre. Creideann an Rialtas gur fearr don tír nuálaíocht agus tionscail nua a bhunú ar an ardteicneolaíocht ná ar teicneolaíochtaí eile—agus cuirfear béim na hinfheistíochta Rialtais sa treo sin amach anseo.
Isaac Asimov
Scéal a Bheatha
thumb|left|280px|Asimov (ar dheis) le L. Sprague de Camp agus [[Robert Anson Heinlein (ar clé) i Pennsylvania 1944]] Nuair a fuair sé an dochtúireacht, chuaigh Asimovː ag obair in Ollscoil Bhostúin. Ón mbliain 1958 ar aghaidh, áfach, ní raibh dualgas léachtóireachta air a thuilleadh, nó faoin am sin, bhí sé ní ba mhó i dtuilleamaí na scríbhneoireachta ná na bithcheimice mar shlí bheatha. Mar sin féin, bhí sé ina chomhollamh i gcónaí, go dtí go ndearnadh ollamh oinigh de sa bhliain 1979.
Phós sé Gertrude Blugerman (1917, Ceanada–1990, Bostún) ar an 26ú lá de Mhí Iúil, 1942, agus rugadh beirt chlainne dóibh, David (sa bhliain 1951) agus Robyn Joan (sa bhliain 1955). Fuair siad colscaradh sa bhliain 1973, ach bhí siad dealaithe ó chéile sa saol laethúil i bhfad roimhe sin. Sa bhliain chéanna, phós Asimov Janet O. Jeppson.
Ba mhaith le hAsimov seomraí beaga cluthara. Ní fhéadfá clástrafóibe a chur ina leith. Sa chéad chuid dá bheathaisnéis, cuimhníonn sé ar an aisling a bhí aige ina bhuachaill beag dó: theastaigh uaidh, ansin, seastán nuachtán a bheith aige ar stáisiún an iarnróid faoi thalamh, i gcruth is go bhféadfadh sé a chuid léitheoireachta a dhéanamh i mboth beag seascair agus na traen acha ag dul thart leis.
Bhí eagla ar Asimov roimh eitilt, agus ní dheachaigh sé ar bhord eitleáin ach faoi dhó, nuair a bhí sé ar fiannas san arm, ionas nach bhféadfadh sé é a sheachaint. Dá thoradh sin, ní minic a chuireadh sé turais fada taistil de, rud a d'fhág a lorg ar a chuid scríbhneoireachta, go háirithe ar na scéalta faoin mbleachtaire Wendell Urth agus na scéalta faoi Elijah Baley.
Teicneolaíocht
Cad is féidir a dhéanamh mar sin?
Ar slí is intuigthe polasaithe an Rialtais maidir le hardteicneolaíochtaí. Ag an am céanna is gá a admháil agus a thuiscint gur beag an tionchar atá agus a bheidh ag an tír seo ar a saothrú siúd. Le fírinne, bíonn siad ag teacht isteach ina dtonnta tuilteacha gan staonadh agus, le geilleagar oscailte, is mar sin a bheidh amach anseo. Ní mór dúinn glacadh leis sin, agus an deis a thapú chun bheith réidh an oiread leasa agus is féidir a bhaint as agus aon droch-thorthaí ar an tír a sheachaint an oiread agus is féidir. Is annamh, áfach, gur go cothrom a dháiltear na dea-thorthaí nó a fhulaingítear na droch-thorthaí. Má tá ceacht le baint ón stair, den chuid is mó is iad siúd a bhfuil d’acmhainní acu cheana féin a bhfaigheann na dea-thorthaí, agus is lú ar fad aon bhuntáiste a bhfaigheann siad siúd atá ar an ngannchuid roimh ré. Tá an baol ann go leathnófar an scoilt aicmeach idir na saibhre agus na daibhre, nách aon dóithín anois é.
Trofim Denisovich Lysenko
Bitheolaí agus fiseolaí plandaí a rugadh i gKarlovka na hÚcráine ab ea Trofim Denisovich Lysenko (29 Meán Fómhair [Seanstíl: 17 September] 1898 – 20 Samhain 1976). Stiúrthóir ar Acadamh na nEolaíochtaí Talmhaíochta san Aontas Sóivéadach i 1938-1956 is 1958-1962. Tharraing sé míchlú air féin agus rinne dochar fadtréimhseach don talmhaíocht san Aontas Sóivéadach nuair a d'fhógair go raibh géinitic Mendel mícheart, ag cur an-chuid eolaithe Sóivéadacha den scoth ina dtost agus cosc ar a dtaighde.
Teicneolaíocht
Cad is féidir a dhéanamh mar sin?
Mar sin, ar bhealaí éagsúla, tá an ardteicneolaíocht ina bagairt don tír seo agus dár ndaonlathas. Táimid beagnach go hiomlán spleách ar ardteicneolaíochtaí a shaothraítear ag comhlachtaí príobháideacha i dtíortha eile, gan mórán cumais, go dtí seo ar aon chuma, tionchar ar fiú trácht air a imirt orthu. Tá na hardteicneolaíochtaí ag athrú ár sochaí agus an baol ann nach bhfuilimid ag ullmhú a dhóthain chun na droch-thorthaí sóisialta is measa a sheachaint. Agus d’fhéadfadh deacrachtaí doimhne sóisialta sa tír a dhéanamh níos measa fós le héabhlóid na hardteocneolaíochta in Éirinn. Téann na baoil agus na fadhbanna seo go croí an daonlathais agus cuireann dúshlán trom faoin gcóras polaitíochta anseo.