cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pádraig Ó Siochfhradha
Gníomhaíochas
Bhí sé ina Bhreitheamh Dúiche freisin, agus, idir 1920 agus 1923, ina chathaoirleach ar Chomhairle Chontae Chiarraí.
I 1926 bhí sé ar bhoird sláinte Chontae Ros Comáin agus Chontae an Longfoirt, agus ceapadh ina choimisinéir ag stiúrú Chontae Liatroma é nuair a cuireadh an chomhairle contae ansin ar ceal faoin Saorstát.
Sa bhliain 1926 tugadh go Baile Átha Cliath é agus cuireadh sa Roinn Oideachais é. Bhí baint aige ag an am sin le bunú na gColáistí Ullmhúcháin, agus ina le bunú Choláiste Mhuire na mBráithre Críostaí i mBaile Átha Cliath. Thug sé tamall ina eagarthóir ag an Ghúm freisin.
D'éirigh sé as an státseirbhís i 1932 agus chuaigh sé ina eagarthóir agus ina chomhstiúrthóir ar Chomhlacht Oideachais na hÉireann agus ar Clólucht an Talbóidigh.
D'éirigh sé as a phost i 1965 agus gradam Phríomhchigire bainte amach aige. Ba Sheanadóir é (1946–48, 1951–54, 1957–64, ceaptha ag an Taoiseach).
Fuair sé bás ar an 19 Samhain 1964.
George Barnett (staraí)
Staraí, béaloideasaí, file, luibheolaí agus seandálaí Éireannach ab ea George "Geordie" Barnett (11 Feabhra 1876 – 10 Aibreán 1965). Rugadh Barnett in Abhainn Riabhach, na Sé Bhaile, Baile na Croise, Contae Dhoire, i dTuaisceart Éireann. Gí nach raibh aon mhúinteoir aige ach é féin d'éirigh leis eolas ollmhór ar shléibhte na Speiríní a bhaint amach as a stuaim féin, ag síor-staidéar, breathnóireacht agus tastáil. D'aimsigh sé a lán láithreán ón réamhstair, ach thar aon ní eile, tá aithne air as liagchiorcail na Beithí Móire a aimsiú. D'fhorbair sé teoiric gur fheidhmigh an láithreán mar réadlann ghealaí. Scríobh sé dán a chuir an teoiric seo os comhair an tsaoil, mar atá, The Beaghmore Stone Circles.
Pádraig Ó Siochfhradha
An Seabhac, ainm cleite
mion|upright|Seabhac Ba ghá ainm cleite le haghaidh chomórtais an Oireachtais. Mar sin ‘sé an t-ainm cleite ba mhó a d'úsáidtí san Oireachtas. Lean an nós an-fhada-isteach sna 1920idí agus sna 1930idí. Ach b'annamh scríbhneoir Gaeilge san am úd gan ainm cleite a bheith in úsáid go poiblí féin aige. Agus níl aon ainm cleite a sheas chomh fada ná chomh buacach le hainm cleite Phádraig Uí Shiochfhradha - "An Seabhac."
George Barnett (staraí)
A shaothar
Bhí idir aithne agus meas ag lucht na n-ollscoileanna ar Barnett de bharr an méid eolais a bhí aige ar a cheantar dúchais agus ar na Speiríní. Bhí sé páirteach i saothar taiscéalaíochta agus tochailte go minic, agus aithnítear é sna scríbhinní acadúla. Aige seo síos a scríobh an tOllamh E. E. Evans, chéad ollamh le tíreolaíocht in Éirinn, faoi Barnett ar ócáid a bháis:
Pádraig Ó Siochfhradha
An Seabhac, ainm cleite
Go deireadh a shaoil ba mhinice a thráchtfaí airsean i ngach treo baill mar "An Seabhac" ná mar Phádraig Ó Siochfhradha.
George Barnett (staraí)
A shaothar
Ina bhaile dúchais a fuair Barnett bás. Tá sé curtha sa reilig in aice eaglais St. Anne.
Máire Ní Chochláinn
Is polaiteoir Éireannach de chuid an pháirtí Fianna Fáil í Máire Ní Chochláinn (Béarla: Mary Coughlan, a rugadh ar an 28 Bealtaine sa bhliain 1965). Ba Theachta Dála í, agus roghnaíodh í mar Thánaiste ar an 7 Bealtaine 2008 i gcomh-aireacht Bhriain Uí Chomhain.
Rugadh i nDún na nGall í. Ba Theachta Dála de chuid Fhianna Fáil é a h-athair, Cathal Coughlan.
Elizabeth Allen (file)
File agus scríbhneoir próis ón Astráil is ea Elizabeth Allen.
Tá Allen ina cónaí in Sydney. Fuair sí céim onórach den chéad ghrád i litríocht na hAstráile agus Baitsiléir Ealaíon sa Mhúinteoireacht (Bunscoil) ó Ollscoil Sydney.
Cyndi Lauper
Amhránaí Meiriceánach í Cynthia Ann Stephanie "Cyndi" Lauper . Ar 22 Meitheamh 1953 a rugadh í.
Elizabeth Allen (file)
Tá a cuid filíochta, gearrscéalta agus léirmheastóireachta liteartha le fáil ina lán irisí agus díolamaí. Orthu sin tá Cordite, Journal of Poetics Research, Bodega, Overland, Australian Book Review (ABR), Southerly, Otoliths, HEAT, Ajar, Rabbit Poetry Journal, Mascara Literary Review, Contemporary Australian Poetry (Puncher & Wattmann, 2016), agus the Best Australian Poems (Black Inc. 2012 agus 2014).
Burlington, Vermont
Is í Burlington an chathair is mó sa stát Vermont, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 42,417 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Burlington suite i gContae Chittenden. Tá Miro Weinberger ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1783.
Cyndi Lauper
Tá íomhá faoi leith ag Lauper idir an iomad dathanna éagsúla ar a cuid gruaige agus na héadaí as an ngnách a chaitheann sí. , chomh maith le réim chumhachtach ceithre ochtach a cuid amhránaíochta. Tá clú uirthi mar gheall ar a gníomhaireacht shóisialta, go mór mhór ar son cearta do dhaoine LADT.
Elizabeth Allen (file)
Tá dhá chnuasach filíochta foilsithe aici, Body Language (Vagabond Press, 2012) agus Present (Vagabond Press, 2017). Tá a lán duaiseanna gnóthaithe aici, agus is iomaí rang filíochta a reáchtáil sí do pháistí agus do dhaoine fásta.
Tá sé ráite faoina saothar go bhfuil greann deas féinmhaguil ann ach gur féidir leis sinn a tharraingt i bhfad níos doimhne, i dtreo go dtagaimid aníos agus a fhios againn nach féidir an crá a sheachaint ach go bhfuil gá le sult agus gur aisteach an mac an saol. Tá tagairt déanta chomh maith do mhire chriostallach a cuid dánta, d’úsáid na gnáthchainte, agus don chumas atá acu do chroí a bhriseadh beagnach.
Sleachta
( Sliocht as “Walking to Greenwich Baths, for JG” )
Dé-atlan ag Cluichí Oilimpeacha 2018
Níl aon athrú ar an gclár ó Chluichí 2014.
Oileán sa Tuaidh
Is oileán agus baile fearainn atá suite ar an gcósta in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo é Oileán sa Tuaidh. Tá teach solais ann.
Máirtín Ó Muilleoir
Iriseoir Gaeilge as Béal Feirste é Máirtín Ó Muilleoir(rugadh 1 Eanáir, 1959 ). Foilsítear a altanna go minic in Lá Nua. Is comhairleoir cathrach agus iarardmhéara de chuid Sinn Féin é i mBéal Feirste. Is fear gnó rathúil é le baint mhór aige le cúrsaí foilsitheoireachta. clé|mion|2018, i lár
Cúrsaí gnó
Sa bhliain 1997, cheannaigh Ó Muilleoir cuid den Andersonstown News, comhlacht a cheannaigh an Irish Echo i gCathair Nua-Eabhrac go gairid ina dhiaidh sin. Tá lámh aige fosta i ngnólachtaí eile in Éirinn agus i Meiriceá. Bhí sé ina stiúrthóir ar Northern Ireland Water ar feadh tamaill chomh maith.
Jarno Trulli
mion| Jarno Trulli
Is tiománaí Foirmle a hAon Iodálach é Jarno Trulli. Rugadh é i bPescara, Iodáil é ar an 13 Iúil, 1974. Chuaigh sé in iomaíocht i gCraobh Dhomhanda Foirmle a hAon ó 1997 go 2010. Thiomáin sé le Minardi, Prost, Jordan, Reanult, Toyota agus Lotus.
Saol Pearsanta
Tá sé pósta le Barbara. Tá beirt pháistí acu.
Georgetown
Is é Georgetown (daonra measta 213,705 sa bhliain 2002) príomhchathair na Guáine, agus an chathair is mó sa tír. Tá sí suite ar an Aigéan Atlantach ar béal abhann Demerara agus feidhmíonn sí mar ionad riaracháin agus tráchtála. Bhunaigh an Leifteanant Cornal Robert Kingston baile ar bhéal an Demerara nuair a ghabh an Bhreatain seilbh ar an gcóilíneacht sa bhliain 1781. Ach ba iad na Francaigh a d'fhorbair an baile nuair a thóg siad an choilíneacht ón mBreatain bliain ina dhiaidh sin. La Nouvelle Ville a thug na Francaigh ar an mbaile agus cuireadh bonn maith daingean faoi fhoirgnimh an bhaile ionas nach ndéanfadh tuilte dochar dóibh.
Cúpla bliain ina dhiaidh sin (1784) tugadh an choilíneacht ar ais do na hOllanaigh agus thug siad sin Stabroek mar ainm air, ach athainmníodh arís eile é nuair a tugadh Georgestown air in ómós don Rí Seoirse III na Breataine. Bronnadh stádas oifigiúil cathrach ar Georgetown sa bhliain 1842 nuair a bhí an Bhanríon Victoria i réim. Léiríonn ainmneacha na sráideanna tionchar na dtíortha éagsúla a bhí i gceannas ar an gcóilíneacht ó cuireadh ar bun í.
Tá teach an rialtais agus príomhionaid riaracháin agus gnó na tíre i Georgetown.
Takashi Miike
Is stiúrthóir scannán Seapánach é Takashi Miike (Seapáinis: 三池 崇史 Miike Takashi), a rugadh ar 24 Lúnasa 1960 in Yao, in Osaka. Ó chuaigh sé leis an gceird, tá breis is 100 léiriúchán déanta aige, idir scannáin, dhrámaí sa téatar, fhíseáin agus chláracha teilifíse. Déanann sé ábhar greannmhar agus drámata araon, oiriúnach don teaghlach ar fad go minic. Tástálann sé teorainneacha na cinsearachta freisin, áfach, le foréigin, gnéas agus scéalta osnádúrtha. Is minic na drongadóirí yakuza mar ábhar aige.
Jackie Healy-Rae
Ba pholaiteoir Éireannach as Ciarraí é Jackie Healy-Rae (Rugadh é 9 Márta 1931, bhásaigh 5 Nollaig 2014. D'éirigh sé as Fianna Fáil sa bhliain 1997, agus ghníomhaígh sé faoi scáth "Fhianna Fáil Neamhspleách." B'athair é leis an TD Michael Healy-Rae. Cailleadh é i Mí na Nollag 2014, tamall tar éis dó fógairt nach rithfeadh sé sa chéad olltoghchán eile.
Nereabolls
Is sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Nereabolls.
Insí Gé
Is oileáin atá suite ar an iarthuaisceart cósta Contae Mhaigh Eo iad Insí Gé. Aon duine ina chónaí ar na hoileáin níos mó.
Seo iad na hoileáin:
Bujumbura
Is í Bujumbura príomhchathair na Burúine ar bhruacha thoir thuaidh Loch na Tangainíce. Is í Bujumbura an chathair is mó sa tír, agus príomhionad eacnamaíochta agus riaracháin na tíre. Is calafort tábhachtach í chomh maith agus báid fharantóireachta ag taisteal idir í agus Kigoma sa Tansáin. Tá tionscail suiminte, icstíl]]e agus gallúnaí sa chathair.
Rinneadh forbairt ar shráidbhaile beag mar cheanncheathrú míleata le linn d'Impireacht na Gearmáine a bheith i gceannas ar an tír. Nuair a bhí an Chéad Chogadh Domhanda thart ghabh an Bheilg seilbh ar an tír agus d'úsáid siad Bujumbura mar lárionad riaracháin ar Ruanda-Urundi.
Athaimníodh mar Usumbura í nuair a ghnóthaigh an Bhurúin a neamhspleáchas sa bhliain 1962.
Dominic Raab
Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea Dominic Rennie Raab. (a rugadh i mBuckinghamshire ar an 25 Feabhra 1974), go mór i bhfách leis an eite dheas agus fear mór Breatimeachta.
Radacaí de chuid na heite deise
Ceapadh Raab mar Státrúnaí an Bhreatimeachta, agus ansin Rúnaí Gnóthaí Eachtracha Bhí droch-chaidreamh idir é féin agus rialtas na hÉireann sna 2010idí.
Éirí as
Leas-Príomhaire na Breataine ba ea Dominic Raab, idir Deireadh Fómhair 2022 - Aibreán 2023,
Ar 21 Aibreán 2023, d'éirigh Raab as a phost, i ndiaidh d'fhiosrúchán neamhspleách a léiriú go ndearna sé bulaíocht ar chomhghleacaithe. Tugadh fianaise le linn an fhiosrúcháin maidir le hiompar an Uasail Raab go ndearna sé bulaíocht ar oifigigh éagsúla i dtrí roinn éagsúla. Mar a bheifeá ag súil leis, d'fhan Raab neamhleithscéalach. Thug sé le fios gur, cé go bhfuil dualgas air glacadh le torthaí an fhiosrúcháin, go bhfuil seisean den bharúil nach ndearna sé tada as bealach. "Baineann sé dár gcumas rialú éifeachtach a chur i gcrích an tairseach a bheith chomh híseal ar shainmhíniú bulaíochta", a dúirt sé.
Bhí Raab ar an tríú haire sinsearach le héirí as rialtas Sunak idir Samhain 2022-Aib. 2023 de bharr drochiompair phearsanta. B'údar náire é seo do Sunak, a ghlac oifig mar Phríomh-aire na Breataine i mí Dheireadh Fómhair 2022 faoi ghealltanas go mbeadh ionracas agus macántacht ag baint lena rialtas.
Virginia Thiar
Is stát i Stáit Aontaithe Mheiriceá í Virginia Thiar, arb í Charleston a phríomhchathair agus an chathair is mó ansin. Fuair Virginia Thiar scaradh ó Virginia le linn Chogadh Cathartha Mheiriceá, agus chuaigh sí san Aontas mar stát ar leith sa bhliain 1863.
Naisc sheachtracha
mion|250 px|clé|Tírdhreach Virginia Thiar
David Koresh
Bhí David Koresh (rugadh Vernon Wayne Howell; 17 Lúnasa, 1959 – 19 Aibreán, 1993) ceannaire Meiriceánach na Branch Davidians seict chreidimh, ag creidiúint é féin a bheith a fháidh deireanach.
Asmara
Príomhchathair na hEiritré is ea Asmara, agus é suite in lár na tíre sa chúige Maekel. Sa bhliain 2015 bhí 804,000 duine ina gcónaí ann.
Ghabh na hIodálaigh an baile sa bhliain 1889, agus d'aistrigh siad a rialtas ó Massawa, ar an gcósta, go hAsmara sa bhliain 1897. D'fhan siad i gceannas ar an Eiritré go dtí 1941 nuair ghabh na Briotanaigh an chathair agus an tír sa Dara Cogadh Domhanda. D'fhan siadsan ann go dtí 1952, bliain ar cuireadh an Eiritré isteach san Aetóip. Bhain an Eiritré neamhspleáchas amach agus rinneadh príomhchathair na tíre nua de.
An teanga Tigrinya is mó a labhraítear in Asmara.
Lorg
Is barúntacht i gContae Fhear Manach é Lorg.
An Leacainn
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é an Leacainn.
35 (uimhir)
Is é 35 an uimhir nádúrtha tar éis 34 agus roimh 36.
Luis Manuel Rodríguez
Dornálaí Cúbach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea Luis Manuel Rodríguez, a rugadh ar 17 Meitheamh, 1937 i gCamagüey agus a fuair bás ar an 8 Iúil, 1996.
Maol Leathan
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Maol Leathan.
Áird Talla
Is sráidbhaile ar Íle na hAlban, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Áird Talla (Béarla: Ardtalla).
Kirsty MacColl
Ba amhránaí agus scríbhneoir amhrán í Kirsty Anna MacColl, a rugadh ar an 10 Deireadh Fómhair 1959 agus a bhásaigh ar an 18 Nollaig 2000.
D'éirigh le MacColl roinnt cnaganna popcheoil a bheith aici ó thús na 1980idí go dtí tús na 1990idí. I rith na tréimhse seo ba mhinic di ag canadh ar thaifeadtaí a léirigh a fear céile Steve Lillywhite, ina measc seo amhrán de chuid The Smiths agus an t-amhrán "Fairytale of New York" le Shane MacGowan agus na Pogues.
Maraíodh MacColl in eachtra chonspóideach, ag bádóireacht i Quintana Roo i Meicsiceo sa bhliain 2000.
Cócaireacht na hÉireann
mion|[[Cál ceannann sa chorcán]] Is éard is Cócaireacht na hÉireann ann ná an chócaireacht mar a dhéantar í go traidisiúnta in Éirinn. Baintear úsáid as táirgí na tíre mar uaineoil agus muiceoil, éanlaith, uibheacha, im agus táirgí déiríochta eile, muisiriúin agus bradán. Tá glasraí agus préamhacha—cál agus prátaí, mar shampla—tábhachtach freisin. Is é sin le rá gur fhorbair an chócaireacht as na barra agus ainmhithe a shaothraítear in aeráid shéimh an oileáin.
Rinne concas na dTúdarach dochar d'fhorbairt chócaireacht na tíre sa 17ú haois luath mar d'fhág díshealbhú an talaimh formhór muintir na tíre bocht agus cuireadh fócas ar onnmhairiú táirgí bia go Sasana agus fórsaí armtha na tíre úd, chomh maith le himeacht ama chuig margaí thar lear. Ar na leibhéil níos saothraithe den chócaireacht Éireannach thóg nósanna na Sasanach áit na cócaireachta traidisiúnta. San 18ú haois tháinig an práta isteach mar bhunscamhard na ngnáthdhaoine. Cuirtear an práta le chéile le hÉirinn i samhlaíocht go leor daoine mar gheall air sin. Cailleadh a lán gnéithe de chócaireacht na hÉireann san am úd, ó aimsir an Ghorta Mhóir go lár an 20ú haois go háirithe. Táthar ag cur suime in n-athbheochan anois, áfach. Ar mhiasa Éireannacha tipiciúla an lá inniu tá stobhach Éireannach, bagún agus cabáiste, bacstaí, coddle agus cál ceannann.
Daibhidh MacDhùnleibh
Misinéir, dochtúir agus taiscéalaí as Albain ba ea Daibhidh MacDhùnleibh (Béarla: David Livingstone)(19 Márta 1813 - 1 Bealtaine 1873). Ba é Livingstone an chéad Eorpach a leag súil ar Mosi-oa-Tunya nó Easanna Victoria mar a bhaist sé orthu in ómós do Bhanríon Shasana na linne. Spreagadh é chun foinse na Níle a lorg agus chaith sé na blianta fada i mbun misinéireachta taiscéalaíochta san Afraic.
Rugadh é sa bhliain 1813 agus d'éag sé ar Lá Bealtaine 1873.
Proinsias II, Impire Naofa Rómhánach
Ba é Proinsias II (Gearmáinis:Franz II.; 12 Feabhra 1768 - 2 Márta 1835) an tImpire Rómhánach Naofa deireanach, a bhí i gceannas ó 1792 go dtí 6 Lúnasa 1806, nuair a dhíscaoil sé an Impireacht Rómhánach Naofa tar éis dó a bheith buailte ag Céad Impireacht na Fraince faoi stiúir Napoléon ag Cath Austerlitz. Sa bhliain 1804, bhunaigh sé Impireacht na hOstaire agus rinneadh Proinsias I de, an chéad Impire na hOstaire, a bhí i gceannas ó 1804 go 1835, agus mar sin ina dhiaidh sin ainmníodh é mar an chéad Doppelkaiser (impire dúbailte) sa stair. Tugadh Impire Impireacht Naofa na Róimhe agus na hOstaire air. Bhí sé ina Rí Aspalda na hUngáire, na Cróite agus na Boihéime mar Proinsias I. D’fhóin sé freisin mar chéad uachtarán Chónaidhm na Gearmáine tar éis a bhunaithe sa bhliain 1815.
Gleann Maghair
Baile in oirthear chontae Chorcaí is ea Gleann Maghair.
Berengar I na hIodáile
Ba rí na hIodáile é Berengar I (Laidin:Berengarius Foroiuliensis; Iodáilis: Berengario; circa 845 - 7 Aibreán 924 ). Bhí sé ina Impire Naofa Rómhánach idir 915 agus a bhás i 924. Tugtar Berengar de Friuli air de ghnáth, ó rialaigh sé tailte teorann na Friuli ó 874 go dtí 890 ar a laghad, ach bhí smacht caillte aige ar an réigiún faoi 896.
Pearóivscít
300px|thumb|Pearóivscít Is éard is Pearóivscít ann, ná aon ábhar leis an gcineál céanna struchtúr is a bhíonn sa chriostail ocsaíd tíotáiniam chailciam (CaTiO3), ar a dtugtar an struchtúr pearóivscíte, (nó XIIA2+VIB4+X2−3), leis an ocsaigin sna haghaidhionaid. Faigheann na pearóivscítí a n-ainmneacha ó mhianra, a aimsíodh den chéad uair i Sléibhte na hÚraile sa Rúis ag Gustav Rose sa bhliain 1839 agus tá sí ainmnithe i ndiaidh mhianreolaí Rúiseach Lev Perovski (1792-1856).
Léigear Waco
Ba Léigear Waco léigear an campún a bhaineadh leis an dream Branch Davidians le oifigigh forfheidhmiú feidearálach Meiriceánach agus oifigigh forfheidhmiú Texas stáit agus S.A.M míleata idir 28 Feabhra agus 19 Aibreán, 1993. Thug David Koresh ceannaireacht na Branch Davidians, seict a scartha as an Eaglais Ateachtach an tSeachtú Lá i 1955, agus bhí ina gcónaí ag Mount Carmel Center rainse sa phobal Elk, Texas, 14 ciliméadair, thoir-thoir thuaidh Waco.
An Longman
Is ceantar suite i gComhairle na Gàidhealtachd é an Longman.
Oileán Dhromainn na Meathán
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Oileán Dhromainn na Meathán.
Mórar
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Mórar.
Kauhajoki
Cathair bheag in iarthar na Fionlainne is ea Kauhajoki. Ar an 31ú lá de Mhí Bhealtaine 2008, bhí 14,411 duine ina gcónaí ann.
Bhí rialtas na tíre suite sa chathair nuair a bhí Cogadh an Gheimhridh ar siúl idir 1939 agus 1940.
John Heard
B'aisteoir Meiriceánach é John Matthew Heard Jr. (7 Márta, 1946 – 21 Iúil, 2017).
Curtis Cokes
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea Curtis Cokes, a rugadh ar 15 Meitheamh, 1937 i nDallas, Texas.
Gluais de théarmaí seoltóireachta
Ag seo téarmaí seoltóireachta a bhaineann le longa adhmaid agus le báid.
Ní bhíodh de cheangal idir Éire agus tíortha eile ach na longa, agus tá Éire féin lán de lochanna agus d’aibhneacha. Fágann seo go bhfuil an teanga breac le téarmaíocht seoltóireachta agus loingseoireachta agus cuid di tugtha isteach ón Lochlainnis agus ón mBéarla trí lonnaitheoirí ón iasacht.
Tá tagairt déanta in Adamnani Vita S. Columbae (“Beatha Cholm Cille”), saothar Laidine de chuid an 7ú haois, do “longa fada” a bhí déanta d'adhmad giúise agus d'adhmad darach agus do choití agus do churacha a thug adhmad chun Oileán Í chun soithí a thógáil. Nuair a chuir na Lochlannaigh fúthu in Éirinn sa 9ú haois bhunaigh siad bailte móra ar an gcósta agus lean siad orthu ag déanamh a gcuid long féin. I measc na bhfocal a thug na Lochlannaigh don Ghaeilge tá ancaire <akkeri, scód <skaut agus stiúir <stýri.
Bhí trádáil mhara ar siúl ag na hÉireannaigh ar feadh na meánaoiseanna agus longa ag dul siar is aniar idir Éire, Sasana agus áiteanna eile: faoin 15ú haois bhí ceannaithe i mBriostó agus in Chester ag trádáil le Port Láirge, Loch Garman, Cionn Sáile, Corcaigh agus Baile Átha Cliath. Bhí iascaireacht mhara ar siúl timpeall chósta na hÉireann riamh agus tá úsáid éigin á baint as an bpúcán agus as an gcurach fós. Théadh báid Éireannacha chomh fada le Talamh an Éisc.
Bhíodh Éireannaigh ina mairnéalaigh ar longa Sasanacha agus Meiriceánacha, agus admhaíodh i ndeireadh an 18ú haois go raibh na táinte acu le fáil i gCabhlach na Breataine.
Ón stair seo a d’eascair na téarmaí seoltóireachta atá le fáil thíos.
Trá agus farraige
thumb|deas|300px|Göke (1495), long cheannais Kemal Reis, aimiréal Turcach Bristeach fir1, gu: bristigh, iol: bristeacha nó bristí – tonnta móra coipthe a bhriseann ar an gcósta. Breakers.
Cé bain4 – ardán adhmaid nó caladh cuain a shíneann amach san fharraige mar áit díluchtaithe agus feistithe ag báid nó ag longa. Quay, wharf, pier, jetty.
Caladh fir1 – áit chun teacht i dtír. Landing place.
Clagfharraige bain4 – farraige atá corraithe nó coipthe. Lumpy, choppy sea.
Lag fir1 trá – an leibhéal taoide is ísle. Low tide.
Lamairne bain4 – cé bheag, caladh beag. Jetty, landing.
Lán fir1 trá – an leibhéal taoide is airde. High tide.
Maoltaoide fir4 – uisce ciúin den saghas a bhíonn ann nuair a chasann an taoide agus lag trá ann. Slack water.
Mórtas fir1 farraige – tonnta a bhfuil oibriú mór iontu; farraige shuaite nó bhainte. Swell.
Taoide fir4 – ardú agus ísliú na farraige de bharr tharraingt na gealaí agus na gréine. De ghnáth bíonn dhá lán mara agus dhá lag trá ann gach lá gealaí. Tide.
Cabhail
Adharc bain2 an gheaifil – ladhar i sáil an gheaifil a ligeann dó siúd greim a fháil ar an gcrann. Jaw.
Barr – tairne a bhualadh isteach ón taobh amuigh de chlár agus a bharr a bhualadh ar ais ar an taobh istigh. Clinch/clench.
Barrchaidhp bain2 – clúdach adhmaid os cionn na gunaile a chlúdaíonn na strácaí uachtair, an fráma agus na maidí ceangail/rungála. Capping.
Bíoma fir4 rungála – clár a théann ar fhad na deice go dtí haiste, etc.. Carling.
Buinne fir4 – maide a nascann na heasnacha feadh an stráca uachtair. Wale, inwale.
Bulcaid – spiara i gcabhail soithigh. Bulkhead.
Bun fir1 baill – an ceann tosaigh den chíle. Forefoot.
Caipín fir4 na stiúrach – barr an phosta stiúrach. Rudderhead.
Calc – siúnta a shéalú le hócam agus pic leáite. Caulk.
Ceannphláta fir4 an chrainn íochtair – pláta iarainn atá ceangailte de bharr crainn íochtair agus méara (cróbhloic) nasctha leis chun rigín an chrainn uachtair agus barra na scriútaí meáneasnacha a dhaingniú. Futtock plate.
Ceap fir1 ancaire – clár adhmaid a iompraíonn ancaire lasmuigh den ghualainn. Cat.
Ceap fir1 treo – bonn láidir a bhfuil bun an chrainn suite air. Mast step.
Ceivil bain2 – bíoma a ghobann thar taobh amach mar áit feistithe. Cavil.
Cíle bain3 – bíoma fada ar a fhad faoi bhun soithigh agus maidí ceangailte de. Keel.
Cílbhanna fir4 – bíoma ar a fhad os cionn na cíle lena daingniú. Keelson.
Clár fir1 boinn – féach clár scriútaí.
Clár fir1 ancaire – clár fána ar chúl na croiche ancaire. D’iompraíodh sé bosa na seanancairí. Billboard.
Clár fir1 scriútaí – clár cothrom ar an taobh amuigh den long chun na scriútaí íochtair a leathadh. Chain wale/channel.
Cléata fir4 – crúca ar dhealramh T a gceanglaítear áilléir, táclaí, téada feistithe etc. de. Cleat.
Clinse fir4 – cláir rádail agus iad daingnithe le tairní barrtha. Clinker.
Croch bain2 – deiric nó craein bheag chun báid, ancairí agus eile a thógáil. Davit.
Croch bain2 ancaire – ceap adhmaid a iompraíonn ancaire. Cathead.
Creatlach bain2 – fráma agus é déanta de na heasnacha agus den chíle. Frame.
Cuitéir fir4 - bád a bhfuil seol cleithe uirthi, in éineacht le barrsheol, seol tosaigh agus jib. Cutter.
Cuntar – an chuid den deireadh a shíneann siar os cionn an uisce. Counter.
Deireadh fir1 - an chuid is faide siar den soitheach. Stern.
Dual fir1 – pionna adhmaid a úsáidtear in áit tairne. Trenail.
Earrainne bain4 – an chuid den tosach atá os cionn an uisce. Cutwater.
Easna bain2 – maide a théann síos ón deic i leith na cíle mar chuid den fhráma. Rib.
Fáschíle bain4 – bíoma fada atá leagtha os cionn na cíle. False keel.
Fásghunail bain2/garda fir4 – stráca a chosnaíonn an chabhail ar chuimilt na cé. Rubbing strake. thumb|right|250px|Cuitéir faoi sheol geaifil.
Fuiteac fir4 – féach meáneasna.
Géarmhaidí fir4 – maidí i dtosach agus ndeireadh loinge agus iad ar fiar leis an gcíle. Cant frames.
Gualainn bain2 – an taobh is faide ar aghaidh den chabhail. Bow.
Gustún fir1 – lúb ar thransam a bhfuil pionna stiúrach sáite inti. Gudgeon.
Halmadóir fir3 - maide atá feistithe ar phosta stiúrach chun an stiúir a chasadh. Tiller.
Ladhar bain3 an gheaifil – féach adharc an gheaifil.
Líméar fir1 - poill i gclais sa chreatlach agus san urlár mar a gcruinníonn uisce chun go dtaoscfar le caidéal é. Limber.
Lispin fir4 crainn – pionna mór adhmaid i sáil an chrainn bhairr. Fid.
Lorga bain4 ancaire - lann ar ghéag ancaire. Shank.
Luiseag bain2 - féach lorga.
Maide fir4 - bíoma a théann síos ón ngunail go dtí an ruma nó an chíle. Déanann roinnt maidí creatlach. Rib.
Maide fir4 stiúrach - tiller: féach halmadóir.
A’ Mhormhaich
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é a’ Mhormhaich.
Gluais de théarmaí seoltóireachta
Cabhail
Meáneasna bain4 – maide cuar atá ina chuid íochtair d’easna. Futtock.
Míndéanta - cláir chabhlach atá ar chothrom a chéile. Carvel.
Naprún fir1 - píosa adhmaid atá le fáil taobh thiar den tosach agus a bhfuil ceann tosaigh na gclár ceangailte de. Apron.
Planc fir1 fuiteac - planc i dtóin na broinne, in aice an chílsin. Futtock plank.
Posta fir4 stiúrach - posta ar chiumhais tosaigh na stiúrach. Rudderpost.
Ráille fir4 béalbhaí – ráille timpeall crainn chun pionnaí ceangail a choinneáil. Fiferail, pinrail.
Ráille fir4 bun crainn – féach ráille béalbhaí.
Rangás fir1 – stráca caol atá ina theanntán ar fhad na loinge. Stringer.
Rungáil bain3 sparrach – maidí ar fhad na loinge atá ina gcuid de chreatlach na deice. Carlings.
Sáil bain2 - sáil crainn, cíle nó stiúrach. Heel.
Seanal fir1 - féach clár scriútaí.
Stopadóir fir3 crúcach – ladhar agus scriúnasc ar shlabhra ancaire chun an t-ancaire a choinneáil sa hásphiopa. Devil’s claw.
Stráca fir4 – ceann de shraith clár ar thaobh loinge. Strake.
Taca fir4 tochta – taca a iompraíonn tochta. Rising.
Teanntán fir1 crann seoil – píosa adhmaid a thacaíonn le crann os cionn ceap treo. Mast fish.
Tile fir4 tosaigh - urlár os comhair an phríomhthochta. Foresheets.
Ernest Shackleton
Taiscéalaí Gall-Ghaelach ab ea Sir Ernest Henry Shackleton, Kt., CVO, OBE (15 Feabhra 1874 – 5 Eanáir 1922) a rugadh i gContae Chill Dara in Éirinn.
Gluais de théarmaí seoltóireachta
Cabhail
Tochta fir4 – suíochán nó maide trasna loinge nó báid. Thwart.
Tosach fir1 – gob soithigh. Stem, prow.
Ernest Shackleton
Idir na blianta 1901 agus 1922, thug Shackleton faoi cheithre thuras taiscéalaíochta san Antartach. Is mar gheall ar an bpáirt a ghlac sé, ina cheannaire ar an Turas Impiriúil Taiscéalaíochta Treas-Antartach ó 1914-1916 is mó atá clú agus cáil ar Shackleton sa lá atá inniu ann.
Gluais de théarmaí seoltóireachta
Cabhail
Transam fir1 – deireadh soithigh, é déanta de chlár nó de roinnt clár agus é ingearach nó beagnach ingearach. Áit a mbíonn an stiúir. Transom.
Treorán fir1 - ding a dtugtar téada feistithe tríthi chun na ceivile; píosa cruinn adhmaid ar deic agus poll ann chun scód a threorú chun cléata. Fairlead.
Uchtán fir1 – glúine tiubha trasna an taoibh istigh de thosach báid nó loinge idir na bindeanna chun an tosach a neartú. Cuma thriantánach air, a bheag nó a mhór. Breast-hook.
Ernest Shackleton
Le linn an aistir a thug Shackleton faoi ar bord an Nimrod, thaistil sé níos faide ó dheas ná aon duine de lucht a chomhaimsire. Mar aitheantas ar an éacht seo a bronnadh ridire acht air.
Sheas Shackleton i dtoghchán i 1906 ar son Pharlaimint Shasana, gan toradh. Bhí baint aige le fiontair ghnó, a raibh mar chuspóir acu airgead a ghnóthú ar son taiscéalaíochta sa Mhol Theas.
Gluais de théarmaí seoltóireachta
Cabhail
Urlár fir1 - bíomaí a nascann bun na bhfuiteacaí clé agus deasa le chéile. Floor.
Seol
thumb|right|300 px|Flying Fish, clipéar Meiriceánach faoi choirneoga agus sheol geaifil.
Aighre bain2 - téad atá fite i gciumhais seoil ar eagla go stróicfí an canbhás. Bolt rope.
Coirneog bain2 – seol cearnógach. Square sail.
Ernest Shackleton
A chúlra
clé|mion|Cill Chá, Cill Dara Is i gContae Chill Dara, in Éirinn a rugadh Ernest Shackleton, de shinsearacht Ghall-Ghaelach. Ernest an mac ba shine as deichniúr clainne a bhí ag Henry Shackleton agus Henrietta Sophia Graven, a bhean chéile. Tógadh i gCill Dara é go dtí go raibh sé sé bliana d’aois, nuair a bhog an teaghlach go Baile Átha Cliath. Ceithre bliana ina dhiaidh sin, d’fhágadar Éirinn ar fad, agus chuireadar fúthu i Londain. mion|Shackleton Mills, Lucan, Co. BÁC|clé Fuair sé post mar phrintíseach ar long trádála agus é sé bliana déag d’aois, le cabhair óna athair. Faoi 1898, bhí sé cáilithe mar Mháistir-Mhairnéalach, a chuir ar a chumas a bheith i gceannas loinge.
An tAntartach
clé|mion|Rinne athair Shackleton staidéar i TCD nuair a bhí Ernest óg Rás na Réigiún Polach. In aimsir Shackleton, bhí cuid mhór daoine as tíortha éagsúla ag iarraidh a bheith ar na chéad daoine a bhainfeadh an Pol
Gluais de théarmaí seoltóireachta
Seol
Cringleach fir1 – fáinne téide in aighre seoil. Cringle.
Leithead fir1 tosaigh – an chiumhais den seol is gaire don ghaoth. Luff.
Leithead fir1 deiridh – an chiumhais den seol is faide ón ngaoth. Leach.
Píce fir4 – an cúinne uachtair de sheol atá ceangailte de gheaifil nó de shlat atá crochta ar fiar ar an gcrann. Peak.
Ribín fir4 cluaise – láinnéirín atá ceangailte de chluas seoil. Clew gasket.
Seol fir1 cleithe – seol ceathairshleasach gan bhumaile a bhfuil a íochtar níos leithne ná a bharr. É ceangailte de chleithe atá crochta ar fiar. Lugsail 280px|thumb|Macasamhail loinge Lochlannaí. Seol fir1 cleithe seasta - seol ceathairshleasach gan bhumaile a bhfuil a íochtar níos leithne ná a bharr. É ceangailte de chleithe atá crochta ar fiar agus an taca feistithe i ngar don chrann. Standing lug.
Seol fir1 cinn – seol triantánach atá feistithe chun tosaigh ón gcrann tosaigh. Jib.
Seol fir1 deiridh – seol ar fhad na loinge ar an gcrann deiridh. Mizzen sail.
Seol fir1 geaifil - seol ceathairshleasach ar fhad loinge. Tá taca agus trót an tseoil ceangailte den cheann den gheaifil is gaire don chrann, agus an cluaisín agus an stuaic ceangailte den cheann amuigh. Tógtar an seol le háilléar píce agus le háilléar tróit. Gaff sail.
Seol fir1 lug - féach seol cleithe.
Seol fir1 mór – an seol is mó atá ar chrann. Mainsail.
Seol fir1 púcáin - seol cleithe gan bhumaile. Caithfear an tslat a tharraingt timpeall an chrainn agus bordáil á déanamh, mar a leanas: an háilléar a scaoileadh; an taca a scaoileadh; an tslat a thabhairt síos go dtí go bhfuil sí ina seasamh agus a stuaic ar an deic; an téadán cluaise a bhaint den scód agus an seol a thabhairt timpeall an chrainn. Ansin déantar an scód a nascadh, an háilléar a aistriú, an tslat a thógáil arís agus an stuaic ag dul in airde, an taca a athnascadh agus an háilléar a theannadh. Dipping lug.
Seol fir1 spreoide - coirneog a bhíodh á hiompar ar shlat faoi lár an bhuma jibe ar longa anuas go dtí an 19ú haois. Spritsail
Spangaire fir4 – seol fad loinge ar an gcrann deiridh. Spanker.
Tácla fir1 cluaise – tácla atá ceangailte de fhrídeoir chun cluas an tseoil a tharraingt aníos. Clew garnet.
Leagan amach na seolta
thumb|deas|280px|Leagan amach na seolta Is beag nach féidir bunphatrún na seolta ar gach crann a dhéanamh amach ó phatrún na seolta ar an gcrann mór:
Coirneog bain2 mhór – an choirneog is ísle. Main course.
Barrsheol fir1 mór – an dara coirneog is ísle. Main topsail.
Seol fir1 mór mullaigh – an choirneog atá os cionn an bharrsheoil. Main topgallent.
Rísheol fir1 mór – an seol is airde. Royal.
Staghsheol fir1 mór – seol triantánach atá feistithe ar an stagh mór. Main staysail.
Ernest Shackleton
An tAntartach
Agus, ar ndóigh, bhí Shackleton
Gluais de théarmaí seoltóireachta
Leagan amach na seolta
Seol fir1 (mór) geaifil. Main gaffsail.
Tír Cheannada
Is barúntacht i gContae Fhear Manach í Tír Cheannada. Siar uaidh tá Loch Éirne Íochtarach agus Loch Éirne Uachtarach ó dheas, agus suite in aice le seach mbarúntacht eileː Clanawley agus Machaire Buí ar an taobh thiar;  Lurg agus an Ómaigh Thoir sa tuaisceart; Clochar ar an taobh thoir; agus Machaire Stiabhna agus Cnoc Ninnidh ó dheas.
Gluais de théarmaí seoltóireachta
Leagan amach na seolta
Coirneog bain2 chinn – an choirneog is ísle. Fore-course.
Ernest Shackleton
An tAntartach
Bhí turas taiscéalaíochta Antartach arna eagrú ag Robert Falcon Scott sna 1900idí, agus fuair Shackleton post leis mar oifigeach sóisearach ar an long Discovery. Seo an rud a chuir tús lena chuid aistear go dtí an tAntartach. I 1902, roghnaigh Scott beirt, Shackleton agus Edward Wilson, le teacht leis chun iarracht a dhéanamh an Mol Theas a aimsiú. D’éirigh leo dul níos mó ná 412 ciliméadar níos cóngaraí don Mhol ná a d’éirigh le duine ar bith rompu, ach b’éigean dóibh iompú ar ais. Bhuail drochaimsir, easpa bia agus tinneas iad. Cuireadh Shackleton abhaile go luath ós rud é go raibh sé breoite leis an scorbach agus cuireadh fáilte mhór roimhe nuair a shroich sé Londain arís.
Gluais de théarmaí seoltóireachta
Leagan amach na seolta
Seol fir1 cinn mullaigh. Main topgallent.
Rísheol fir1 cinn. Royal.
Banc um Shocraíochtaí Idirnáisiúnta
Institiúid is ea an Banc um Shocraíochtaí Idirnáisiúnta (Bank for International Settlements) a éascaíonn comhoibriú idir thíortha atá ag gabháil do bheartaíochtaí idirnáisiúnta agus a sholáthraíonn cúnamh do thíortha a bhfuil fadhbanna acu le híocaíochtaí idirnáisiúnta.
Ernest Shackleton
An tAntartach
Idir 1903 agus 1907, d’iompaigh Shakleton ar chúrsaí gnó, le hairgead a ghnóthú ar son turais eile chun an Antartaigh. Le tacaíocht ó fhir gnó agus ón gCumann Ríoga Geografach, sheol long Shackleton, an Nimrod, ón Nua-Shéalainn i dtreo an Antartaigh. Is ar an turas seo a tugadh an leasainm, “Boss” ar Shackleton, de bharr a chumais mar cheannaire, a bhí bunaithe go mór ar chairdeas agus ar ómós. mion|circa 1900|clé Chuireadar fúthu i gcampa bunaidh in Oileán Ross agus thugadar aghaidh ar an Mol Theas uaidh sin. I 1909, shroich Shackleton pointe nach raibh ach 97 míle ón Mol Theas, sular éigean dó iompú ar ais. Bheartaigh Shackleton iompú ar ais. Chinn sé ar chomhairle nach bhféadfadh an fhoireann uile filleadh slán dá leanfaidís ar aghaidh. Cé go raibh bia gann, dhreap an fhoireann Mount Erebus, d’aimsigh siad suíomh an Phol Maighnéadach Theas. Ba iad an chéad ghrúpa a trasnaigh an sliabhraon Treas-Antartach agus a leag cos ar Ardchlár an Antartaigh Theas. Nuair a tháinig an grúpa ar ais chuig an gcampa bunaidh i mí Feabhra 1909, fuaireadar litir ón Nimrod ag rá gur fhág sí dhá lá roimhe sin. Chuir Shackleton agus a fhoireann an campa trí thine chun go bhfeicfeadh criú na loinge iad. D’éirigh leo agus bhí an fhoireann go léir ar bord loinge ar an mbealach abhaile laistigh de chúpla lá.
thumb|Shackleton sa bhliain 1916|clé
Taiscéalaíocht an Endurance
Cé gur shroich Amundsen an Mol Theas i 1911, thosaigh Shackleton ag pleanáil turais eile – an Turas Impiriúil Taiscéalaíochta Treas-Antartach. Ar an turas seo, a nglaoitear “Aistear Shackleton” nó “Taiscéalaíocht an Endurance” air go minic, bhí sé de sprioc ag Shackleton siúl trasna na hIlchríche Antartaí agus an Mol Theas a aimsiú ar an mbealach.
Bás
In ainneoin na ndeacrachtaí a bhí aige ar thuras taiscéalaíochta an Endurance, d’eagraigh Shackleton turas eile i 1922. Tugtha don ól. bhuail taom croí é in Rio de Janeiro ar an mbealach ó dheas. Ach lean an turas ar aghaidh.
Bhuail taom croí eile é go luath ina dhiaidh sin ar bord loinge amach ó chósta Oileán Georgia Theas, taom marfach. Tá sé curtha in Grytviken ar an oileán.
Vicipéid na Hiondúise
Is é an cuspóir atá ag Vicipéid na Hiondúise na ciclipéid shaor ar chur ar fáil do chainteoirí na Hiondúise ina dteanga féin. Tionscadal de chuid na Fondúireachta Viciméid atá inti. Ar 13 Eanáir 2018, bhí beagán breis is 122,919 alt aici.
Cuireadh Vicipéid na Hiondúise ar siúl ar 11 Iúil 2003. Sa bhliain 2008 thosaigh cuid vicipéideoirí ag obair le Google chun ailt a aistriú ó Vicipéid an Bhéarla ag baint úsáide as Google Translation Toolkit faoi iniúchadh eagarthóirí de chuid Vicipéid na Hiondúise. Cuireadh 600,000 giotán le téacs na Vicipéide úd agus ar 30 Lúnasa 2011 foilsíodh an 100,000ú alt in Hiondúis. Tá breis is 20,000 alt curtha leis an tionscadal ó shin.
Gluais de théarmaí seoltóireachta
Leagan amach na seolta
Staghsheol fir1 mór – seol triantánach atá feistithe ar an stagh cinn. Main staysail.
Staghsheol fir1 an chrainn bhairr chinn – seol triantánach atá feistithe ar stagh an chrainn bhairr chinn. Fore-topmast staysail.
Seol fir1 an chrainn deiridh/seol beag – coirneog ar an gcrann deiridh. Mizzen (sail).
Seol fir1 mullaigh an chrainn deiridh. Main topgallent.
Rísheol fir1 an chrainn deiridh. Royal.
Seol fir1 deiridh laidineach – seol triantánach ar shlat atá crochta ar bharr crann íseal. Mizzen lateen.
Seol fir1 deiridh cleithe. Mizzen lug.
Eiteagán fir1 – an jib is faide amach. Flying jib.
Jib bain2 amuigh. Outer jib.
Jib bain2 istigh. Inner jib.
Crainn agus sparraí
Banda fir4 fuiteac - banda iarainn timpeall an chrainn íochtair, é cothrom leis an tslat íochtair agus coiléar na slaite ceangailte de. Daingníonn sé bun na scriútaí meáneasnacha. Futtock band.
Bobstagh fir4 - téad/sreang/slabhra a ritheann ó bharr an chrainn spreoide go dtí an taobh tosaigh den tosach ag an tslat. Bobstay.
Boghspriot fir4 – féach crann spreoide.
Bum fir3, bumaile fir4 - slat a choinníonn íochtar seoil teann agus a bhfuil an ceann istigh di ceangailte de chrann. Boom.
Ceannphláta fir4 an chrainn íochtair - pláta iarainn timpeall bharr an chrainn íochtair. Ceann íochtair rigín an bharrchrainn agus ceann uachtair na scriútaí meáneasnacha ceangailte de. Futtock plate.
Cleith bain2 uachtair – geaifil seoil.
Coiléar fir1 – fáinne chun slat a tharraingt isteach leis an gcrann. Téad ar a chúl agus í ag rith síos chun na deice. Parrel, truss.
Crann fir1 – cuaille nó cleith ingearach chun slata nó rigín a iompar. Mast.
Crann fir1 bairr – an crann atá díreach os cionn an chrainn íochtair agus arb é an crann is airde é le rigín fad loinge. Topmast.
Crann fir1 mór – príomhchrann báid nó loinge a bhfuil dhá chrann nó níos mó inti. Mainmast.
Crann fir1 mullaigh – an crann atá díreach os cionn an chrainn bhairr. Topgallant mast.
Crann fir1 spreoide - slat atá ag síneadh amach ón tosach agus taca na jibe ceangailte di. Bowsprit.
Crannóg bain2 – léibheann thuas ar chrann le haghaidh fear faire. Crow’s-nest.
Geaifil fir4 – bumaile atá crochta siar ón gcrann agus seol fad loinge air. Ladhar agus teanga air. Gaff.
Giordán – féach slat .
Gúsnaic fir4 – alt uilíoch i sáil bumaile. Gooseneck.
Lúb bain2 chleithe - fáinne timpeall crainn agus téad ceangailte de ar a chúl atá ag rith síos go dtí an chrannóg nó an deic: ar an dóigh seo is féidir an lúb a theannadh nó a scaoileadh. Truss-parrel.
Rádal fir1 – an áit a luíonn an crann íochtair agus an crann uachtair thar a chéile idir na garmana crainn. Doubling.
Rámh fir3 – sáfach fada agus lann air a thumtar san uisce chun bád a chur ag imeacht. Oar.
Rige fir4 geaifil – slat ar crochadh laistiar de chrann agus seol ceathairshleasach air. Gaff rig. thumb|deas|260px|"Fifie" - bád iascaireachta de chuid de hAlban a bhfuil seol púcáin ar an gcrann mór agus seol púcáin seasta ar an gcrann deiridh.
Rige fir4 púcáin – slat ar crochadh laistiar de chrann, seol ceathairshleasach gan bhumaile uirthi agus í in ann bogadh timpeall an chrainn. Dipping lug rig.
Scrogall fir1 – féach gúsnaic.
Sparra fir4 – cleith a úsáidtear mar shlat, geaifil etc.. Spar.
Sparra fir4 deilfe - sparra gearra ingearach faoin mbum jibe a shíneann saorscód an sparra deilfe agus a chúitíonn claonadh an bhuma jibe chun ardú. Dolphin striker.
Sparra fir4 lochlannach – beitass, nó slaitín a choinníonn cúinne seoil sínte amach.
Rigín
Coiléar fir1 stagh – fáinne téide ar bharr crainn a chosnaíonn na staghanna ar chuimilt na ngarmana crainn. Collar.
Cróbhloc fir1 - frídeoir cruinn a bhfuil banda téide nó miotail ina thimpeall agus trí pholl ann le haghaidh láinnéir. Tá sé sin nasctha leis na poill i gcróbhloc eile mar thácla chun scriútaí agus staghanna a choinneáil teann. Tá an cróbhloc uachtair nasctha le bun scriúta agus an ceann íochtair nasctha leis an gceannphláta. Deadeye.
Cúlstagh fir4 - téad atá ag dul ó bharr crainn go dtí an post deiridh nó go dtí an trasnán. Má théann an bumaile thar trasnán amach, baintear feidhm as péire cúlstaghanna atá ceangailte de chúinní an trasnáin agus táclaí orthu. Backstay.
Iarann fir1 scriúta – slabhra nó slat iarainn a cheanglaíonn an mhéar den chabhail. Chainplate.
Lúbóg bain2 - píosa téide nó miotáil atá socraithe chun go gceanglófaí téad de. Becket.
Pláta scriúta – féach iarann scriúta.
Scód fir1 coirneoige – féach téad ghraidhpe.
Scriúta fir4 – téad láidir a thacaíonn le taobh an chrainn. Shroud.
Scriútaí fir4 meáneasnacha – scriúta a ritheann ó imeall na crannóige síos chun ball ar an gcuid uachtair den chrann nó ar na scriútaí íochtair agus a dhaingníonn na scriútaí a éiríonn ó imeall na crannóige suas. Futtock shrouds.
Seac fir1 – treorán i mbéalbhach nó i ráille le haghaidh hás. Chock.
Stagh fir4 – téad láidir a thacaíonn le crann ar fhad na loinge. Stay.
Téad bain2 ghraidhpe - téad atá ceangailte de chiumhais na gaoithe de choirneog chun an chiumhais a choinneáil teann. Bowline.
Téadán fir1 pléimeannach – coistéad gearr ag ceann slaite. Flemish horse.
Teanntóg bain2 scriútaí – téad ghearr a theannann na scriútaí isteach leis an gcrann chun nach mbacfaidís na slata. Catharpin.
thumb|deas|330px|Lugair ó Étretat na Fraince
Bloc fir1 agus tácla – bloc/frídeoir agus téada áirithe a úsáidtear chun rudaí a thógáil. Block and tackle.
Bloc fir1 ulóige – féach frídeoir.
Bráille fir4 - téada a bhailíonn bun agus cúinní seoil aníos. Brails.
Ceannrópa fir4 - an chuid uachtair den aighre. Headrope.
Cnó fir4 fáinne cleithe - ceann de na píosaí cruinne adhmaid a éascaíonn gluaiseacht an fháinne chleithe. Parrel truck.