cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teangacha Slavacha
Stair agus Forbairt
Maidir leis an tSean-Slaivis Eaglasta, a bhí in úsáid ag an Eaglais Ortadocsach ar feadh i bhfad le freastal ar riachtanaisí reiligiúnda na Slavach, teanga a bhí ann, agus tá sé sábháilte a rá gur sórt Sean-Bhulgáirise a bhí ann go bunúsach.
Comhar Teoranta
Teach foilsitheoireachta Gaeilge Éireannach is ea Comhar Teoranta a chuireann an iris liteartha Comhar agus leabhair i gcló.
Risteard I Shasana
Bhí cáil na calmachta air, agus chaith sé tamall fada ag troid sna Crosáidí. clé|mion|corónú (ó na 1200idí)
Comhar Teoranta
Tá Comhar lonnaithe i mBaile Átha Cliath.
Risteard I Shasana
Comharbacht
Tháinig deartháir níos óige leis, Eoin I, i gcomharbacht air.
Yongle
An 4ú mac ag an Impire Hongwu a bhí in Zhu Di. Tháinig Zhu Yunwan, nia le Hongwu, i gcomharba ar Hongwu nuair a fuair sé seo bás, ach nuair a thosaigh sé ag marú a chuid uncailí thapaigh Yongle an deis chun teideal an impire a bhaint amach dó féin, rud a rinne sé. Nuair a chuir na scoláirí-mhaorlathaigh sa tSín ina choinne (mar cheap siad nach raibh sé i dteideal na ríchathaoireach), chuir sé roinnt díobh agus a gclann chun báis agus, agus d'atheagraigh sé an córas scrúdaithe trínar earcaíodh oifigigh na himpireachta chun iad a choinneáil faoi smacht.
Bhí oideachas den scoth faighte ag Yongle agus é óg. Tógadh an Túr Poircealláin in Nanjing le linn réimeas Yongle, agus ba faoi Yongle freisin a tiomsaíodh an Chiclipéid Yongle. Faoi Yongle a rinne Zheng He a dturais thaiscéalaíochta luatha fud an Aigéin Indiaigh. Fuair Yongle bás agus é i gceannas ar shluaíocht mhíleata i gcoinne na Mongólach. mion|An Túr Poircealláin in [[Nanjing, a tógadh faoin Impire Yongle agus a áiríodh uaireanta mar cheann de iontaisí an Domhain san am. Scrios na reibiliúnaigh Taiping é sna 1850idí.]] mion|Tuama Yongle ag Changling
The Hurt Locker
Rinneadh an scannán The Hurt Locker sa bhliain 2008. Is iad Jeremy Renner, Anthony Mackie agus Brian Geraghty na réaltaí atá sa scannán. Ba í Kathryn Bigelow an stiúrthóir den scannán. Scríobh Mark Boal an script scannáin. Scaoileadh é ar an séú lá is fiche de mhí Meitheamh. Bhuaigh The Hurt Locker sé Oscar. Ghinn sé $50 milliún dollar sa díoloifig sna Stáit Aontaithe.
Tá an scannán seo suite san Iaráic. Is é ábhar an scannáin ná saol triúr fear ar fhoireann diúscartha buamaí. Is é Jeremy Renner an príomhcharachtar ann. Sa scannán tugtar William James ar a charachtar. Thosaigh William James mar bhall nua den fhoireann sa chogadh san Iaráic. Tá J.T Sanborn (Anthony Mackie) agus Owen Eldridge (Brian Geraghty) ar a fhoireann freisin. Is duine feargach agus contúirteach é William James. Tá an triúr fear chun dul ag troid i gcoinne Arabaigh ag baint úsáide as raidhfil a dtugtar 50.cal Barrett uirthi. Bhuail Jamesw le buachaill sa chathair agus réitigh siad go maith lena chéile. Tar éis tamaill tháinig Jamaes ar chorp na buachalla i dteach stóir. Maraíodh an buachaill sular cuireadh buama i bhfolach ina chorp. Chinn James dul i dtóir na daoine a mharaigh an buachaill agus téann sé le Sanborn agus Eldrige. Nuair atá siad ag chuartú na buachalla, fuadaíodh Eldridge. Tarrtháladh James agus Sanborn Eldrige le linn an eachtra scaoileadh pilléar sa cos ag Eldridge. D'fhág Eldridge an fhoireann mar gheall ar a ghortú. Cúpla lá ina dhiaidh sin, téann James agus Sanborn ar a misean deireanach. Tháinig fear dóibh le buama ceangailte dó agus rinne James iarracht an buama a bhaint dó agus bhí an rud ceangailte do dochr daingean. Ní raibh ach dhá mhandar aige leis an mbeart a chur i gcrích agus theip ar James is d'imigh leis ansin. Phléasc an buama agus fuair an fear seo bás. D'fhill James agus Sanborn go Meiriceá. Bhuail an leadrán James agus bheartaigh sé bliain eile a chaitheamh i mbun oibre sa Íaraic.
Tony Zale
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Tony Zale a rugadh Anthony Florian Zaleski ar an 29 Bealtaine, 1913 i nGary, Indiana agus a fuair bás ar an 20 Márta, 1997.
Easóg an bhoilg bhuí
Is mamach beag í easóg an bhoilg bhuí (Mustela kathiah).
Áiléar Lewis Glucksman
Is dánlann suite i gContae Chorcaí é Áiléar Lewis Glucksman.
Móinfhéar garbh
Is planda é an móinfhéar garbh.
Àird Tògha
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Àird Tògha.
Université Bordeaux I
Institiúid teicneolaíochta agus ollscoil phoiblí Fhrancach is ea Université Bordeaux I, a bhfuil aithne níos fearr uirthi ar fud an domhain faoina acrainm Bordeaux I. Bunaíodh í sa bhliain 1441 i mBordeaux, Aquitaine.
St Paul's Church, Birmingham
Eaglais Anglacánach is ea St Paul’s Church atá suite i mBirmingham i Sasana. Bhí an foirgneamh á dhearadh ag Roger Eykyn. Coisriceadh an eaglais sa bhliain 1779.
Joey Tribbiani
Carachtar is ea Joseph Francis "Joey" Tribbiani, Jr. sa tsraith theilifíse Mheiriceánach Friends agus Joey. Tá sé léirithe ag Matt LeBlanc. Duine de seisear phríomhcharachtar (Monica Geller, Phoebe Buffay, Rachel Green, Chandler Bing agus Ross Geller na cúig charachtar eile). Chonacthas é ar an teilifís den chéad uair nuair a craoladh Friends den chéad uair ar 22 Meán Fómhair, 1994.
Páirc Richmond
Is staid peile í Páirc Richmond (Richmond Park as Béarla) in Inse Chór i mBaile Átha Cliath theas. Tógadh agus osclaíodh an staid sa bhliain 1925. Imríonn an club peile St Patrick's Athletic sa staid. Is é 5,500 acmhainn an staid. D'imir Shamrock Rovers sa staid freisin ó 2001 go dtí 2004 agus d'imir Dublin City deich gcluiche ann sa bhliain 2005.
Buirg Matanuska-Susitna, Alasca
thumb|280px|Suíomh sa stát [[Alasca]] 237x237px|deas|mion|Suíomh Alasca sa SAM Is buirg in Alasca é Buirg Matanuska-Susitna. Tá sé suite i lár an stáit, agus is é 1 duine sa chiliméadar cearnach (1/km²) an dlús daonra ann. Is é Palmer príomhbhaile na buirge, ach is Knik-Fairview an lonnaíocht is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 104,365 daoine ina gcónaí ann.
Tá sé ag críochantacht leis na buirgí seo leanas:
Cuimsíonn an bhuirg na páirceanna seo leanas:
Stair
Bunaíodh Buirg Matanuska-Susitna ar 1 Eanáir 1964.
Buaf chána
Tá an buaf chána (Bufo marinus) le fáil ó dhúchas i Meiriceá Láir agus i Meiriceá Theas, ach tugadh isteach ina lán oileán san Aigéine agus i Muir Chairib í. Baineann sé le Rhinella, foghéineas den ghéineas Bufo. Síolraíonn sí go flúirseach: beirtear sceathrach aonchuail agus na mílte ubh inti. Ní bhíonn easpa bia uirthi: itear chuile shórt, idir bheo agus mharbh. D'fhéadfadh an ghnáthbhuaf chána a bheith cúig cheintiméadar ar fad agus í i mbun a méide. Bhí meáchan 2.65 cileagram sa cheann ba mhó a taifeadadh agus é 38 ceintiméadar ar fad.
Tá dúil ina béile ag an mbuaf seo agus dá bhrí sin tugadh isteach ina lán áiteanna í chun péistí díobhálacha a scrios. Tagann a gnáthainm ón gciaróg chána (Dermolepida albohirtum).
Tá faireoga nimhe sa bhuaf chána, agus is mór an baol í, mar sin, d'aon ainmhí a d'íosfadh í. Dá bhrí sin meastar gur ainmhí díobhálach í agus speiceas ionrach i gcuid mhaith de na háiteanna a bhfuil sí le fáil.
Tacsanomaíocht
Bhí an bhuaf chána i measc na speiceas ar thug Linnaeus cuntas orthu in Systema Naturae (1735). Bhain sé an aidiacht marinus ó léaráid leis an míoleolaí Ollannach Albertus Seba, fear a chreid go raibh an bhuaf ina cónaí ar tír agus san uisce. thumb|left|alt=A large, adult cane toad, showing the light colouration that is present in some specimens of the species.|Buaf chána dathéadrom
San Astráil ní furasta an bhuaf chána a aithint thar fhroganna móra dúchasacha de na géinis Limnodynastes, Cyclorana and Mixophyes. Is féidir na froganna úd a aithint toisc nach bhfuil faireoga móra paróitideacha acu agus nach bhfuil iomaire idir an polláire agus an tsúil acu. Uaireanta ní aithnítear an bhuaf chána thar Fhrog Mhór na n-Uachaisí (Heleioporus australiacus) toisc go bhfuil toirt iontu araon agus cuma fhaithneach orthu; ach tá imreasc ingearánach ag an bhfrog agus inteachán airgeata (seachas órga). Is féidir buafa óga agus speicis den ghéineas Uperoleia a thógáil in ábhraíocht a chéile, ach is féidir buafa fásta a aithint toisc nach bhfuil dath geal ar an mbléin ná ar na ceathrúna. Sna Stáit Aontaithe tá cosúlacht mhór idir an bhuaf chána agus a lán speicis eile. Is furasta í a thógáil in ábhraíocht na buaife deisceartaí (Bufo terrestris), ceann a bhfuil dhá mheall os comhair na bhfaireog paróitideach aige.
Cuntas
thumb|right|A young cane toad (Bufo marinus)|Buaf chána óg. Í cosúil le buaf fhásta ar a lán slite. Tá an-toirt sa bhuaf chána agus is mó go mór an bhuaf bhaineann ná an bhuaf fhireann. Is minic na cinn is mó le fáil in áiteanna nach bhfuil an oiread sin buaf ann. Is féidir leo maireachtáil idir deich mbliana agus cúig bliana déag agus tig leo maireachtáil i bhfad níos faide i ngéibheann – chomh fada le cúig bliana is tríocha.
Tá craiceann na buaife cána tirim agus faithneach. Tá iomairí air os cionn na súl agus iad ag síneadh síos an smut. . Is féidir le buafa a bheith liath, i leith an bhuí, ruadhonn nó ar dhath na holóige, agus gréasa éagsúla orthu. Tá faireog mhór pharóitideach ar chúl gach súile. Tá imrisc chothroma sna súile agus tá dath an óir ar na hinteacháin. Níl na méara tosaigh scamallach murab ionann bun mhéara na gcos.
Is lú go mór an bhuaf óg ná an bhuaf fhásta, craiceann mín dorcha uirthi de ghnáth agus imir rua ann uaireanta. Ní mór iad faireoga paróitideacha na buaife óige, agus dá bhrí sin is annamh méid mór nimhe iontu. Bíonn na torbáin dubh agus beag, iad ag cloí le grinneall agus claonadh acu chun imeacht ina scuainí. Bíonn siad idir 10 mm agus 25 mm ar fad.
Éiceolaíocht agus iompar
Fásann na buaifíní go tapa, rud is gá dóibh agus iad gan an chosaint atá ag buafa fásta. Meastar nach dtagann slán ach timpeall 0.5% de na buafa óga.
I réigiúin thrópaiceacha síolraíonn an bhuaf chána ar feadh na bliana, ach i limistéir fhothrópaiceacha ní shíolraíonn sí ach i rith tréimhse níos teo mar an séasúr fliuch. Tig leis an mbuaf teacht slán agus neart uisce caillte aici, rud a chuidíonn léi maireachtáil lasmuigh de na réigiúin thrópaiceacha.
Bia
Dealraíonn sé gur leis na súile is mó a aimsíonn an bhuaf chána a creach, ach gur féidir léi freisin feidhm a bhaint as an mboladh chuige. . Itear creimirí beaga, reiptílí, débheathaigh eile, éin, inveirteabraigh, plandaí, bia madra agus bruscar. Slogtar an chreach ina hiomláine.
SS
Seasann na litreacha SS do Schutzstaffel der NSDAP, is é sin, Scuad Cosanta Pháirtí na Naitsithe. Bhí an SS ar an eagraíocht ba mhíchlúití i stát coiriúil na Gearmáine Naitsíche, agus an-pháirt acu san Uileloscadh. Ar dtús, is mar gharda cosanta d'Adolf Hitler a bunaíodh an eagraíocht. Nuair a ghabh na Naitsithe an chumhacht, d'iompaigh an SS ina "stát taobh istigh den stát féin", eagraíocht ilchraobhach a raibh forais éagsúla chultúrtha agus eolaíochtúla dá cuid féin aici.
Cuireadh an SS ar bun ar an 4 Aibreán 1925. Ar Ard-Fheis an Pháirtí Naitsíoch sa bhliain 1926, fágadh an SS faoi smacht an SA. Is éard a bhí i gceist leis an SA, nó Sturmabteilung, ná "trúipéirí ruathair" an pháirtí agus iad ní ba neamhspleáiche ar Hitler ná an SS. Sa bhliain 1934, áfach, chuir Hitler an SA faoi chois agus maraíodh cinnirí na heagraíochta seo - is gnách "Oíche na Scian Mór" a thabhairt ar na himeachtaí seo. I ndiaidh na h-"Oíche", hiompaíodh an SS ina eagraíocht neamhspleách.
Bothanach
Is liagchiorcal suite i gContae Chorcaí é Bothanach.
Lon dubh
Is éan é an lon dubh. Is baill d'fhine na Turdidae iad. Póraíonn sé san Eoraip, san Afraic Thuas, agus san Áise Theas ó dhúchas. Tugadh iad isteach fosta san Astráil agus sa Nua-Shéalainn, ina bhfuil anois freisin daonraí a phóraíonns. I roinnt codanna a réimse, is éan cónaitheach atá ann, fad is i gcodanna eile bíonn sé ag imirce, nó fiú bíonn éin chónaithigh agus éin imircigh san áit céanna. Tugtar céirseach ar an éan baineann.
Bá Port Phillip
thumb|right|325px|Leirscáil ceantar Port Phillip Is í Bá Port Phillip bá mhór i ndeisceart Victoria, san Astráil; is lonnaíocht chathair Melbourne í.
Bhí an ceantar timpeall na bá talamh na mBundúchasaigh Wathaurong (thiar), Wurundjeri (thuaidh) agus Boonwurrung (theas agus thoir) ar dtús. Cruthaíodh an bhá thart ar 7,000 go dtí 10,000 bhliain ó shin, sa dheireadh an Oighearaoise déanach, nuair a bhí an chuid níos ísle den Abhainn Yarra, machairí móra agus lochanna báite le ardú an tsáile.
Caipín dubh
thumb| Sylvia atricapilla
Is éan é an caipín dubh (Sylvia atricapilla). Is baill d'fhine na Sylviidae iad.
Ceann Rois
Contae de chuid na hAlban is ea Ceann Rois nó Siorrachd Cheann Rois.
Monica Geller
Carachtar is ea Monica E. Geller sa tsraith theilifíse Mheiriceánach Friends. Tá sí léirithe ag Courteney Cox. Duine den seisear phríomhcharachtar (Rachel Green, Phoebe Buffay, Joey Tribbiani, Chandler Bing agus Ross Geller na cúig charachtar eile). Chonacthas é ar an teilifís den chéad uair nuair a craoladh Friends den chéad uair ar 22 Meán Fómhair 1994.
Deadmau5
Rugadh Joel Thomas Zimmerman i Mí Eanáir 1981, agus tá clú air faoina ainm stáitse Deadmau5. Is cumadóir ceoil Progressive House é. Is as Ceanada é. Táirgeann Zimmerman réimse stíleanna as an seánra, agus uaireanta foirmeacha eile de cheol damhsa leictreonach. Sheol sé cúpla albam aonair agus d'oibrigh sé in éineacht le DJanna eile: Kaskade, MC Flipside, Rob Swire, Knife Party, Pendulum, Wolfgang Gartner agus Bighorse ina measc.
Rugadh Zimmerman i Niagara Falls, Ontario. Tháinig a shinsir ón nGearmáin, Sasana agus ón Eilvéis. Fuair sé a chéad mhéarchlár don Nollaig nuair a bhí sé ina dhéagóir. Thosaigh a ghairm bheatha ag deireadh na fichiú haoise.
Ar an 1 Bealtaine, 2008, bhuaigh Zimmerman cúpla Gradam Ceoil ó Beatport. Bhí sé ar an ngearrliosta don cheoltóir progress house is fearr.
Múinteoir
Go neamhfhoirmiúil, féadfaidh duine ar bith ról an mhúinteora a ghlacadh (e.g. nuair a thaispeánann sé/sí do chomhghleacaí conas tasc faoi leith a dhéanamh). I roinnt tíortha, féadtar daoine óga in aois scoile a theagasc i suíomh neamhfhoirmiúil, mar shampla laistigh den teaghlach (scolaíocht bhaile), seachas i suíomh foirmiúil mar scoil nó coláiste. D’fhéadfadh go mbeadh méid suntasach teagaisc i gceist le roinnt gairmeacha eile (e.g. oibrí óige, sagart).
Siorrachd Shruighlea
Is contae (nó siorrachd ) stairiúil agus contae clárúcháin na hAlban é Siorrachd Shruighlea (Contae Shruighlea). Is é Sruighlea a baile contae.
Tá teorainn aige le Siorrachd Pheairt ó thuaidh, Siorrachd Chlach Mhanannsoir ar an taobh thoir, Lodian Thiar soir ó dheas, Siorrachd Lannraig ó dheas, agus Siorrachd Dhùn Breatann ó dheas agus san iardheisceart (roinntear an teorainn dheireanach seo ina dhá cheann de bharr na iamhchríche 'Comar nan Allt' Dhún Breatúin.
Stair
Sa bhliain 1130, chruthaigh an Rí Daibhidh I na h-Alba, ceann de phríomhdhaingne ríoga Ríocht na hAlban, Sruighlea ina bhuirg ríoga.
Ar an 11 Meán Fómhair 1297, chuir fórsaí Andreu de Moray agus Uilleam Uallas an ruaig ar chomhfhórsaí Sasanacha John de Warenne, 6ú Iarla Surrey, agus Hugh de Cressingham in aice le Sruighlea, ar an Uisge For, ag Blàr Drochaid Shruighlea (cath de Chogadh Saoirse na hAlban) le linn Chéad Chogadh Saoirse na hAlban.
Ar an 22 Iúil 1298 fuair an Rí Éadbhard I Shasana an ceann is fearr ar a chéilí comhraic Uilleam Uallas i gCath na hEaglaise Brice.
Contae de chuid Siorrachd Dhùn Breatann.
Maura Higgins
Is mainicín, tionchaire, agus réalta teilifíse réaltachta í Maura Higgins. Bhain sí cáil amach mar iomaitheoir sa chlár teilifíse réaltachta darb ainm Love Island in 2019 agus is fearr aithne uirthi as a bheith ina bean mhuiníneach, fhíorghreannmhar agus cheanúil, atá an-mhórtasach as a dúchas Éireannach. Tá blas láidir Éireannach ar a cuid cainte agus tharraing a canúint aird na ndaoine le linn a cuid ama sa villa, d’insíodh sí d’aon duine a bhí sásta éisteacht gur as Contae an Longfoirt di. Rugadh í i Longfort ar an 25 Samhna 1990 agus tógadh í i bhForgnaí. Is é Sagittarius a réaltchomhartha agus rugadh í i mbliain an chapaill. D’fhreastail Maura ar Ghairmscoil Bhaile Uí Mhatháin agus chinn sí staidéar a dhéanamh ar an ngruagaireacht tar éis di an scoil a chríochnú, d’fhág sí an ghairm seo ina diaidh nuair a thosaigh sí ag obair mar mhainicín in Éirinn agus sa Ríocht Aontaithe.
Sa chlár teilifíse Love Island, ina raibh sí páirteach, bhain sí féin agus a stócach Curtis Pritchard an ceathrú háit amach. D’éirigh an lucht féachana doirte do Maura agus a béasa agus mar sin níorbh aon ionadh é go bhfuair sí dhá mhilliún leantóir roimh dheireadh na sraithe. Ina theannta sin, tugadh ardmholadh di mar “mhórphearsa fheimineach nua-aoiseach” mar gheall ar a dearcadh díreach ionraic, agus a dílseacht dá cairde. Fad is a bhí siad sa villa, tharraing siad clú orthu féin mar lánúin dheas, álainn agus ba léir do gach breathnóir gur réitigh siad go breá le chéile. Is damhsóir bálseomra é Curtis agus bhain sé an anáil de Maura le linn a gcuid ama sa villa. Lean siad ar aghaidh ag dul amach lena chéile ar feadh ocht mí go dtí gur chinn siad scaradh ó chéile i mí an Mhárta 2020. D’fhógair siad é seo ar Instagram agus bhí go leor leantóirí in ísle brí an drochscéala a chloisteáil.
Bhain Maura sult as toradh a saothair ó d’fhág sí an villa agus bíonn go leor tionscadail oibre ar siúl aici. Bhí sí ina hiomaitheoir ar chomórtas scátála oighir do cheiliúráin, Dancing on Ice in 2020. Níor leag sí cos ar oighear riamh agus ní raibh aon taithí aici mar rinceoir ach an oiread, mar sin bhí lúcháir an domhain uirthi an séú háit a bhaint amach. Ina theannta sin, bhí a clár féin aici ar Virgin Media darb ainm You’re joking me! agus chomh maith leis sin chuir sí Gradaim Theilifíse Náisiúnta i láthair in 2020, lena buachaill Curtis.
Bhain sí post amach freisin mar chomhairleoir croí chráite ar chlár a bhfuil an-chlú agus cáil air sa Ríocht Aontaithe, This Morning. Ar an gclár, thug sí comhairle ionraic, dhíreach do dhaoine, díreach mar a rinne sí nuair a bhain sí cáil amach ar an gclár Love Island. Ina theannta sin, chomhoibrigh Maura le go leor lipéad agus tithe faisin, tá sí tar éis a réimse féin d’éadaí a sheoladh le déanaí freisin. Lainseáil sí a bailiúchán smididh le mórchomhlacht scéimhe Inglot agus bhain sí neart socruithe urraíochta amach le brandaí móra eile. Creidtear gurb é glanfhiúchas Maura ná £1 milliún. Tá cónaí uirthi anois in árasán galánta, sómasach i lár Londan.
Dochtúir Diadhachta
mion|Prionta uiscimire de Dhochtúir [[Uiscimir|Diadhachta in Ollscoil Oxford, sna róbaí acadúla scarlóideacha agus dubha a fhreagraíonn dá phost. (Tá an dochtúir le feiceáil anseo ina haibíd chomhghairme, seachas a chulaith searmanais iomlán. )]] Sealbhóir ardchéime nó oinigh acadúil sa diagacht is ea Dochtúir Diadhachta (DD; Doctor Divinitatis).
Codarsnacht le céimeanna reiligiúnacha eile
Níor chóir Dochtúir Diadhachta (DD) a mheascadh le Dochtúir Diagachta, (DTh) sealbhóir dochtúireachta taighde sa diagacht a bhronnann ollscoileanna agus scoileanna diagachta, mar shampla Ollscoil Roehampton Sasana agus a leithéid eile. Mar sin féin, bronnann a lán ollscoileanna PhD seachas DTh ar chéimithe clár ardleibhéil staidéir reiligiúnaigh.
An Eaglais Chaitliceach
San Eaglais Chaitliceach, is gnách go mbíonn céim oinigh ag Dochtúir Diadhachta, go minic ag léiriú ordaithe mar easpag. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2018)">lua ag teastáil  ]
Àrasaig
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Àrasaig.
An Danmhairg i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Ghlac An Danmhairg páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1957.
Iomaitheoirí
alt=|mion|287x287px|Emmelie de Forest ag cur i láthair i [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2013|2013 (1ú).]]
A' Mharconaich
Is sliabh Albanach é A' Mharconaich (Gaeilge na hÉireann: Áit an chapaill nó an mhairc) atá suite 29 km siar siar ó thuaidh de Bhlár Athall, i limistéar Chomhairle na Gàidhealtachd. Is cuid den ghrúpa sléibhte é a luíonn siar ón mbóthar A9 in aice le Bhealach Druim Uachdairan agus dá réir sin tugtar Beanntach Dhruim Uachdairan orthu (Béarla: Drumochter Hills.). Tá an slaibh díreach taobh istigh de Pháirc Náisiúnta a' Mhonaidh Ruaidh, cé nach chuid den Monadh Ruadhna é.
Faisean
thumb|Siopa haitéireachta i b[[Páras, arna dtarraingt ag Chalon sa bhliain 1822; tá an bhean (ag caitheamh fallainge) ag tabhairt treoracha maidir le déanamh a bhoinéid nua, cé go bhfuil a fear céile ag stanadh go drúisiúl ar an bhfreastalaí (atá ag caitheamh naprúin dubh).]] Téarma ginearálta le haghaidh na stíle nó an chleachtais reatha, go háirithe in éadaí, i mbróga nó in oiriúintí, is ea faisean. Tagraíonn an téarma d'aon treocht atá ann faoi láthair i gcuma agus i ngléasadh suas an duine.
Am Fàsach
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Am Fàsach.
Haem
mion|420x420px| Móilín ocsaigine ag ceangal le haemghrúpa próistéiteach. Coimpléasc comhordanáidithe is ea haem d'ian iarainn comhordanáidithe le porfairin ag gníomhú mar liogann theitridhéadach, agus le ceann amháin nó dhá cheann de lioganna aiseacha. Tá an sainmhíniú scaoilte, agus fágann go leor léirithe na lioganna aiseacha a fhágáil ar lár. Tá go leor meitileapróitéiní a bhfuil porfairin iontu mar a ngrúpaí próistéiteacha ; tugtar haemaphroteiní orthu seo. Is gnách go n-aithnítear haeim mar chomhpháirteanna de haemaglóibin, an lí dearg san fhuil, ach tá siad le fáil freisin i roinnt haemapróitéiní eile atá tábhachtach ó thaobh na bitheolaíochta de amhail mióglóibin, cíteacróim, cataláisí, heme sárocsaíodáise,  agus siontáis ocsaíde nítrí intéilí.
Faightear an focal haem ón nGréigis αἷμα haima a chiallaíonn "fuil". deas|mion|207x207px| Múnla líonta spáis den fho-aonad Fe-prótaphorfairin IX de heme B. lioganna aiseacha fágtha  ar lár. Scéim dathanna: liath = iarann, gorm = nítrigin, dubh = carbón, bán = hidrigin, dearg = ocsaigin
Feidhm
deas|mion| An haemghrúpa de sucsainéit dihidrigionáise  atá ceangailte le histidín, [[slabhra iompar leictreon|iompróir leictreon sa slabhra iompar leictreon mhiteacoindrigh. Léiríonn an sféar mór leath-trédhearcach suíomh an ian iarainn.  ]]
Scúnc
Ainmhí is ea an scúnc.
Droim Samhna
deas|250px|thumb|Droim Samhna Is baile fearainn suite i gContae Dhoire é Droim Samhna.
Feirmeoir
Is duine a oibríonn ar fheirm é Feirmeoir.
Fíniúin shionnachúil
Speiceas fíniúna is ea an fhíniúin shionnachúil nó Vitis labrusca agus í sa ghéineas Vitis i bhfine na bplandaí blátha ar a dtugtar Vitaceae. Tá sí dúchasach d'oirthear Mheiriceá Thuaidh. Ar an líon mór saothróga di áirítear Catawba, Concord, Delaware, Isabella, agus Niagara, chomh maith lena lán caora fíona cros-síolracha leithéidí Agawam, Alexander agus Onaka. Ní hionann leis an bhfíonchaor Eorpach, Vitis vinifera, bíonn an craiceann inscartha go héasca ón gcaor agus bíonn teannóga ar gach nód den ghas. Táthar beagnach cinnte gurb í an fhíniúin shionnachúil a dtáinig na hUiginnigh uirthi nuair a chuir siad fúthu sa Domhan Úr faoi Leif Ericsson timpeall na bliana 1000. Cheap na hEorpaigh go raibh boladh na gcaor cosúil le boladh an tsionnaigh agus sin fáth a ainm.
Chrétien de Troyes
Is iad Érec et Énide (Gaeilge: 'Érec agus Énide'), Cligès, Lancelot ou le Chevalier de la charrette (Gaeilge: 'Lancelot, nó Ridire na cairte'), Yvain ou le Chevalier au lion (Gaeilge: 'Yvain, nó Ridire an Leoin'), agus Perceval ou le Conte du Graal (Gaeilge: 'Perceval, nó Scéal an tSoithigh Naofa'), saothar neamhchríochnaithe, na saothair is tábhachtaí de chuid Chrétien de Troyes.
Tugann na saothair a chum Chrétien de Troyes léargas iontach dúinn ar dhearcadh na ndaoine ar scríobh sé dóibh, ar idéil an niachais, ar an ngrá cúirtéiseach, agus ar chúrsaí creidimh ag an am.
Leabhar Ard Mhacha
Stair
'' The manuscript was once reputed to have belonged to Naomh Pádraig and, at least in part, to be a product of his hand. Research has determined, however, that the earliest part of the manuscript was the work of a scribe named Ferdomnach (bás 845 nó 846). Ferdomnach wrote the first part of the book sa bhliain 807 nó 808, for comarba Phádraig, Torbach abb Ard Mhacha. Two other scribes are known to have assisted him.
Árnasdal
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Árnasdal.
Leabhar Ard Mhacha
Stair
Faoin mbliain 1707,'' it was in the possession of clann Brownlow as An Lorgain. It remained in the Brownlow family go dtí an bhliain 1853, when it was sold to the Irish antiquary, William Reeves. Sa bhliain 1853, Reeves sold the Book to John Beresford, Ardeaspag Ard Mhacha, who presented it to Coláiste na Tríonóide, where it can be read online from the Digital Collections portal of the Trinity College library.
Lámhscríbhinn
Tá an leabhar 195 le 145 le 75 mm ar tomhas. Bhí ann ó thús 222 fóilió de phárpháipéar, ach tá 5 ar iarraidh inniu. Tá dhá cholún téacs ann scríofa le mionchló na n-oileán. Tá ceithre mhionsamhail ann d'abhatáir na Soiscéalaithe. Tá dathanna dearg, buí, glas nó dubh curtha ar roinnt litreacha. Tá tiachóg leathair a bhaineann leis an lámhscríbhinn, a rinneadh a meastar sa chúigiú haois déag.
mion|200px|Foilio 32v le habhatáir na soiscéalaithe
Tá téacs ann sa Leabhar as an Vulgáid, ach feictear freisin Vetus Latina i nGníomhartha na nAspal agus eipistilí Phóil.
Dathmhaisiú
Tá ann sa lámhscríbhinn trí líníocht lánleathanaigh manuscript has three full-page drawings, and a number of decorated initials in typical ealaín na nOileán. Ar fhóilió 32v feictear abhatáir na ceithre Soiscéalaí. Tá iolar Eoin cosúil le Leabhar Dhioma. In áiteanna eile, feictear buí, dearg, gorm agus glas.
Dáta
Is a bhuí le Rev. Charles Graves dáta an lámhscríbhinn, a bhain sa bhliain 1846 brí as ainmneacha leath scriosta le feiceáil sna colafain, .i. Ferdomnach scríobhaí agus Torbach easpag, a choimisiúnaigh an leabhar. Dar le hAnnála na gCeithre Máistrí, fuair Torbach bás sa bhliain 807 agus Feardhomhnach sa bhliain 844. Ní dhearnadh easpag de Thorbach ach sa bhliain 807, agus is léir dá bharr gur scríobhadh an leabhar timpeall an ama seo. Go tútach, bhain Graves úsáid as tuaslagán ceimiceach chun na litríochta a dhéanamh soléite, le tairbhe ámh go bhfuil na hainmneacha dofheicthe anois.
Ábhar
Is féidir an lámhscríbhinn a rinneadh ina dá leath.
Naomh Pádraig
Tá ann sa saothar luath-théacsanna tábhachtacha maidir maidir le Naomh Pádraig. San áireamh, tá dhá Bheatha ann, ceann amháin le Muirchú moccu Machtheni agus ceann eile le Tírechán. Scríobhadh iad dís sa 7ú haois.
Tá ann fosta roinnt saothar ilchineálach faoin naomh, ina measc Liber Angueli, ina mbronntar ar Phádraig a sainchearta mar easpag Ard Mhacha ag aingeal. Tá roinnt desna téacsanna scríofa as Sean-Ghaeilge, na samplaí is luaite dá leithéid atá ar marthain (seachas sanais easpacha).
Gleann Sheáin
Is baile fearainn suite i gContae Dhoire é Gleann Sheáin.
Leabhar Ard Mhacha
Tiomna Nua
Tá ann sa lámhscríbhinn codanna suntasacha den Tiomna Nua, bunaithe ar an Vulgáid, ach le hathruithe ar nós téacsanna na n-oileán. I dteannta sin, tá san áireamh: réamhráite ar eipistilí Póil (le Pelagius den chuid is mó); na Táblaí Canóna le hEusebius; agus litir Jerome chuig Pápa Damasus.
Beatha Naoimh Mháirtín
Ag deireadh na lámhscríbhinn, faightear Beatha Naoimh Martín de Tours le Sulpicius Severus.
Flaiseader
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Flaiseader .
Chandler Bing
Carachtar is ea Chandler Muriel Bing sa tsraith theilifíse Mheiriceánach Friends. Tá sé léirithe ag Matthew Perry. Duine de seisear phríomhcharachtar (Monica Geller, Phoebe Buffay, Joey Tribbiani, Rachel Green agus Ross Geller na cúig charachtar eile). Chonacthas é ar an teilifís den chéad uair nuair a craoladh Friends den chéad uair ar 22 Meán Fómhair 1994.
Abhainn Yarra
thumb|Leirscáil Abhann Yarra agus a gcraobh-aibhneacha eile Is í Abhainn Yarra (nó Birrarung ar dtús) abhainn i lár Victoria, san Astráil. Tá Melbourne suite ar an chuid níos ísle den abhainn. Tá sí thart ar 242 km ar fhad óna foinse sa Shliabhraon Yarra go dtí Bá Port Phillip.
Ba iad na Wurundjeri a thug Birrarung ar an abhainn, na Bundúchasaigh a raibh ina gcónaí sa Ghleann Yarra agus cuid mór Victoria Lárnach roimh thíocht do na hEorpaigh. Ceaptar gur tháinig an t-ainm Birrarung óna focail Wurundjeri a chiallaíonn "sruthaigh go deo".
Córas bainistíochta bunachar sonraí
Is éard is córas bainistíochta bunachar sonraí (CBBS nó DBMS as Béarla) ná feidhmchlár a úsáidtear chun bunachar sonraí a chruthú agus a bhainistiú.
Seirbhísí
Cuireann CBBS ar bith na bunseirbhísí seo a leanas ar fáil:
CBBSanna Coitianta ar an Margadh
Datenbank
Leyton
Is baile é Leyton atá suite sa bhuirg Waltham Forest, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 14,184 duine ina gcónaí ann.
Scúnc mucshrónach Patagónach
Ainmhí is ea an scúnc mucshrónach Patagónach.
James Collins
Polaiteoir Éireannach ab ea James Collins (30 Deireadh Fómhair 1900 – 1 Meán Fómhair 1967). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
An Oiséit Theas
Réigiún is ea an Oiséit Theas sa Chugas. Ba chuid den tSeoirsia san APSS í ach fuair an chuid is mó di neamhspleáchas de facto ón tSeoirsia go luath sna 1990í. Tugtar Tskhinvali ar phríomhchathair an réigiúin.
Inse Orc
Is oileánra agus comhairle rialtais áitiúil amach ó chósta thuaidh na hAlban é Inse Orc. Is é Bágh na h-Eaglaise ("bá na heaglaise") an príomhbhaile sna hoileáin. Tá timpeall is 20,000 duine ina gcónaí in Inse Orc.
An Oiséit Theas
Stair
Ba chuid d'Impireacht na Rúise agus den APSS í an Oiséit Theas. Nuair a tháinig deireadh leis an APSS, bhí cogadh ann agus fuair an Oiséit Theas neamhspleáchas de facto ón tSeoirsia. Thosaigh cogadh eile sa bhliain 2008. Rinne an rialtas Seoirseach ionsaí ar an Oiséit Theas. Fuair an Oiséit Theas cabhair ón Rúis agus bhí sos comhraic ann.
Inse Orc
Bailte
mion|Inse Orc
An Oiséit Theas
Cultúr
Labhraítear Oiséitis, Rúisis agus Seoirsis sa réigiún. Teanga Iaránach is ea an Oiséitis, agus í á labhairt ag seacht gcéad míle duine san Oiséit
Eacnamaíocht
Tar éis an chogaidh leis an Seoirsia, bhí eacnamaíocht an-lag ag an Oiséit Theas. Tá feirmeoireacht leorchothaitheach á chleachtadh ag formhór na ndaoine.
Strictly Come Dancing (sraith 9)
Is comórtas damhsa teilifíse é Strictly Come Dancing, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Tá sé ar BBC One. Thosaigh an naoú sraith ar an 10 Meán Fómhair 2011 agus chríochnaigh sé ar an 21 Nollaig 2011.
B'iad Len Goodman, Bruno Tonioli, Craig Revel Horwood agus Alesha Dixon na breithiúna don sraith seo.
Binn na Leacht
Is liagchiorcal i gContae Chorcaí é Binn na Leacht (nó An Seisear, nó Beenalaght as Béarla). Tá sé 0.5km (547 slat) siar ó na Boinn, agus 13.6km (8.5 míle) siar ó dheas ó Mhala, ar chnoc siar ón tsráid idir Mala agus Áth an Chóiste.
Tá sé ghallán sa chiorcal (ceann amháin acu ina luí).
Ross Geller
Carachtar is ea Ross Geller sa tsraith theilifíse Mheiriceánach Friends. Tá sé léirithe ag David Schwimmer. Duine de seisear phríomhcharachtar (Monica Geller, Phoebe Buffay, Joey Tribbiani, Chandler Bing agus Rachel Green na cúig charachtar eile). Chonacthas é ar an teilifís den chéad uair nuair a craoladh Friends den chéad uair ar 22 Meán Fómhair, 1994.
Galtraigil
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Galtraigil.
Port Mearnóg
Baile chois farraige i dtuaisceart Chontae Bhaile Átha Cliath i bPoblacht na hÉireann is ea Port Mearnóg. Tá stáisiún traenach sa bhaile le seirbhís DART agus traenacha idirchathracha ann. Tá cúrsa gailf cáiliúil ann freisin. Dar le daonáireamh 2016, bhí 9,466 duine ina gcónaí ann.
Léana Dhearg
Is baile fearainn suite i gContae an Dúin é Léana Dhearg.
Sláinte in Éirinn
mion|Seirbhís otharchairr i mBÁC Is éard atá i gceist le Sláinte in Éirinn ná sláinte an phobail ar oileán na hÉireann.
Má chuirtear i gcomórtas le hionchas saoil ag breith dóibh agus rátaí báis tá sláinte na hÉireann i measc na dtíortha is fearr ar domhan. Sa bhliain 1996 ba é 73.3 bhliain an t-ionchas saoil a bhíodh ag fir, agus 78.7 mbliain do mhná.
Cúiseanna
clé|mion|Savita Halappanavar Príomhchúiseanna an bháis ná galar croí agus ailse. mion|An Roinn Sláinte Chaith isteach is amach le 20% den phobal toitíní timpeall ar 2010, figiúr a laghdaigh tar éis cosc ar chaitheamh i dtithe tábhairne agus clubanna oíche sa bhliain 2004, agus a raibh súil ann go dtitfidh sé tuilleadh. níl ach galar amháin, galar croí, a mharaíonn níos mó daoine ná an ailse
Tá fadhb na hotrachta ag dul i méid agus Éire ar na tíortha is measa ó thaobh róraimhreachta ar domhan. mion|an Ghníomhaireacht Sláinte Poiblí Is cúiseanna báis eile iad an féinmharú agus básanna i dtimpistí bóithre a mbíonn an rialtas agus an pobal ag iarraidh dul i ngleic leo.
Fuath ban
mion|link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Women's_March_Chicago_(32084960150).jpgIs dearcthaí atá réamhchlaonta ar bhonn ghnéas é fuath ban (sa Sacs-bhéarla: Misogynism) nó fuath ar na mná (nó cailíní). Tagann di leithcheal ar bhonn gnéis, foréigean in aghaidh na mban agus oibiachtú (sa Sacs-bhéarla: objectfication) do mhná, agus mar sin de.
mion|[[Malala Yousafzai, 2015]]
Hu Jintao
Ba é Hu Jintao (Pinyin: Hú Jǐntāo; rugadh 21 Nollaig 1942) Ceannaire Fíorthábhachtach Dhaon-Phoblacht na Síne. Bhí na teidil Ard-Rúnaí Pháirtí Cumannach na Síne (2002–2012), Uachtarán Dhaon-Phoblacht na Síne (2003-2013), agus Cathaoirleach Choimisiún Ceannais Míleata (2004–2013) aige. Tháinig sé i gcomharbas ar Jiang Zemin mar ard-cheannaire na ceannaireachta ceathrú glúin de Pháirtí Cumannach na Síne. Xi Jinping a tháinig i gcomharbas ar Hu Jintao.
Is é Jixi Xian (Contae Jixi), i gCúige Anhui, baile traidisiúnta a shinsir. Rugadh Hu Jintao i dTaizhou, i gCúige Jiangsu. D'fhás sé aníos ansin agus rinne sé a chuid ardscolaíochta ann. D'aistrigh a mhuintir go Jiangyan, i Jiangsu, i ré a sheanathar. Ba as Taixian, i Jiangsu, a mháthair.
Ceannaí tae ab ea a athair. Múinteoir scoile a bhí ina mháthair. Fuair sise bás nuair a bhí Hu Jintao seacht mbliana d'aois.
Dobharchú (osnádúrtha)
alt=amhailt cosúil le madra ach é lannach agus le crúba scamallacha|clé|mion|Dobharchú mar [[Araltas|armas]]
Cineál ainbheithígh is ea an dobharchú. Is san uisce a dhéanann sé a áitreamh agus deirtear go mbíonn sé chomh mór sin gur nós leis beithígh agus capaill a alpadh.
alt=Ainmhí slim sleamhna ag stróiceadh rud éigin as a chéile|mion|[[Dobharchú|Madra uisce mór i Meiriceá Theas]]
An Garradh Fada
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Garradh Fada .
Gormphíb
Is éan é an ghormphíb. Is baill d'fhine na Muscicapidae iad. Éan imirceach feithiditeach atá ann. Caitheann an ghormphíb an samhradh san Eoraip, i dtuaisceart na hÁise agus i gcuid bheag d'Alasca, agus aistríonn sé go dtí an Afraic agus áiteanna eile soir go foroinn na hIndia leis an ngeimhreadh a chaitheamh. Tá deich fospeiceas ann. Ó dhathanna an bhrollaigh a aithnítear iad ó chéile.
Daddy's Home
Scannán ón bhliain 2015 is ea Daddy's Home.
Caisleán Charraig an Phúca
Is caisleán suite i gContae Chorcaí é Caisleán Charraig an Phúca.
Jiang Zemin
Is "Croí den tríú glúin" de cheannairí Pháirtí Cumannach na Síne é Jiang Zemin (Rugadh ar 17 Lúnasa, 1926 - 30 Samhain 2022), ag fónamh mar Ard-Rúnaí Pháirtí Cumannach na Síne ó 1989 go 2002, mar Uachtarán Dhaon-Phoblacht na Síne ó 1993 go 2003, agus mar Chathaoirleach ar an gCoimisiún Ceannais Míleata 1989-2004.
Martin
Tá níos mó ná ciall amháin leis an bhfocal martin:
Leamhan sionnaigh
Is leamhan é an leamhan sionnaigh. Ball d'fhine na Lasiocampidae atá ann.
Caisleán Chúirt an Bharraigh
Is caisleán suite i gContae Chorcaí é Caisleán Chúirt an Bharraigh. Is é Caisleán Chúirt an Bharraigh an ceanncheathrú a bhí ag clann Angla-Normannach de Barra sa cheathrú haois déag. Bhí clann de Barra ar thaobh Dheasumhan le linn na reibiliún ag deireadh an séú haois déag. Ionas nach ngabhfadh Sir Walter Raleigh agus a chuid fear é, rinne clann de Barra iad féin cuid den chaisleán a scriosadh.
Rinneadh athchóiriú air ina dhiaidh sin ach d’ionsaigh Tiarna Inse Uí Chuinn é le linn Chogaí Comhdhála na hÉireann. Is féidir na marcanna a d’fhág caora ordanáis a chuid saighdiúirí ar bhallaí an chaisleáin a fheiceáil go fóill.
Jimmy Cliff
Amhránaí agus aisteoir is ea Jimmy Cliff a rugadh James Chambers ar an 1 Aibreán, 1948 i Saint James Parish, Iamáice.
Jeremiah Ryan
Polaiteoir Éireannach ab ea Jeremiah Ryan (30 Iúil 1891 – 3 Márta 1960). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Caisleán Deasmhumhan
Is caisleán suite i gContae Chorcaí é Caisleán Deasmhumhan.
Buirg Fána Taobh Thuaidh, Alasca
thumb|280px|Suíomh sa stát [[Alasca]] thumb|280px|Suíomh Alasca sa SAM Is buirg in Alasca é Buirg Fána Taobh Thuaidh. Tá sé suite i lár an stáit, agus is é níos lú ná 1 duine sa chiliméadar cearnach (0/km²) an dlús daonra ann. Is é Barrow príomhbhaile na buirge agus an lonnaíocht is mó daonra freisin. Sa bhliain 2016 bhí 9,606 daoine ina gcónaí ann.
Tá sé ag críochantacht leis na buirgí seo leanas:
Cuimsíonn an bhuirg na páirceanna seo leanas:
Stair
Bunaíodh Buirg Fána Taobh Thuaidh ar 2 Iúil 1972.
Palandróm
Tá struchtúr palandróim sna uimhreacha chomh maith, mar shampla, 11/11/11 "An tAonú hUair Déag,  An tAonú Lá Déag,  An tAonú Mí Déag"
Búistéir
250px|thumb|Búistéirí i mbun oibre Is ceardaí a ghearraíonn agus a dhíolann feoil é búistéir.
Heasta
Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Heasta.
An Oiséit
thumb|300px|Léarscáil thumb|right|250px Réigiún is ea an Oiséit sa Chugas. Ba chuid den tSeoirsia san APSS í an Oiséit Theas ach fuair an chuid is mó di neamhspleáchas de facto ón tSeoirsia go luath sna 1990idí. Is poblacht sa Rúis í An Oiséit Thuaidh-An Aláin. Labhraítear Oiséitis san Oiséit.
Stair
Ba chuid den APSS í an Oiséit. Nuair a tháinig deireadh leis an APSS, thosaigh na hOiséitigh agus na hIongúisigh ag troid le chéile san Oiséit Thuaidh. D'fhógair an Oiséit Theas neamhspleáchas ar an Seoirsia. Bhí cogadh ann ach níor chaill an Oiséit Theas a neamhspleáchas de facto. Thosaigh cogadh eile leis an Seoirsia sa bhliain 2008. Thug an Rúis cabhair don Oiséit Theas agus bhí sos comhraic ann.
Ar an 3 Meán Fómhair 2004 tháinig deireadh leis an léigear 3 lá i scoil i mBeslan inar maraíodh 385+ duine
Bá Portland
Is bá bheag ar chósta Victoria san Astráil í Bá Portland. Tá sí suite 360km siar ó Melbourne. Tugtar Portland ar phríomhchathair na bá chomh maith.
Maraíodh na scórtha Bundúchasach (clann Kilcarer gundidj Gunditjmara) sa bhá sa bhliain 1833 nó 1834, le linn an Convincing Ground Massacre.
Martin (cathair sa tSlóvaic)
Cathair sa tSlóvaic atá i Martin, nó Turčiansky Svätý Martin ("Naomh Máirtín chois Turiec"), mar a bhí ar an áit go dtí an bhliain 1950. Tugann na hUngáraigh Turócszentmárton ar an gcathair, agus is é Turz-Sankt-Martin an seanainm Gearmáinise. Bhí timpeall 60 míle duine ina gcónaí ansin sa bhliain 2006. Dearctar ar an áit mar lárionad tábhachtach cultúrtha, ós ansin a bunaíodh forais cosúil le Músaem Náisiúnta na Slóvaice agus Matica Slovenská ("An Mháthairthír Shlóvacach"), eagraíocht athbheochana na teanga, thiar sa naoú haois déag. Inniu féin, tá leabharlann náisiúnta na Slóvaice ag oibriú i Martin, chomh maith le ceanncheathrú Matica.
Labhaidh Láir
mion|Labhaidh Láir Contae de chuid na hAlban is ea Labhaidh Láir.
Páirtí Cumannach na Síne
Is é Páirtí Cumannach na Síne (PCS), an páirtí polaitíochta a bhunaigh agus a rialaíonn Daon-Phoblacht na Síne. Cé go bhfuil sé ann go hainmniúil taobh leis an bhFronta Aontaithe go hiarbhír, is é an PSC an t-aonú pháirtí amháin sa tSín, ag cothabháil rialtas aonadach. Rathaíonn bunreacht an PCS cumhacht dlíthiúil an Pháirtí Chumannaigh.
Ceannaire an Fhreasúra (Tuaisceart Éireann)
Go teoiriciúil ba é Ceannaire an Fhreasúra i dTuaisceart Éireann ceannaire an pháirtí ba mhó i dTeach na dTeachtaí i dTuaisceart Éireann nárbh é an rialtas é. Cuireadh deireadh leis an bpost i 1972 nuair a cuireadh deireadh le Parlaimint Stormont agus cuireadh riail dhíreach as Londain ina áit.
Gealbhan sionnaigh
Is éan é an gealbhan sionnaigh (Passerella iliaca).
Ciclipéid Yongle
Ciclipéid Shíneach den chineál ar a dtugtar "lèishū" ab ea an Chiclipéid Yongle (Sínis thraidisiúnta: 永樂大典; Sínis shimplithe: 永乐大典; pinyin: Yǒnglè Dàdiǎn). An tImpire Yongle a choimisiúnaigh an saothar sa bhliain 1403. "Canóin mhór Yongle" an chiall atá leis an teideal i Sínis. Cuireadh an chiclipéid i gcló sa bhliain 1408. An chiclipéid ghinearálta ba mhó riamh ar Domhan a bhí inti gur tháinig an Vicipéid ar an saol sna 2000idí.
Stáisiún an Láir Béal Feirste
Is stáisiún traenach é Stáisiún an Láir Béal Feirste atá suite ag Sráid an Droichid Thoir i mBéal Feirste.
Grianghraf
deas|250px|thumb|An chéad ghrianghraf, 1827 Is éard is grianghraf ann ná íomhá a chruthaítear nuair a thiteann solas ar dhromchla fóta-íogair, de ghnáth scannán grianghrafadóireachta nó braiteoir leictreonach íomhánna, mar shampla CCD nó slis CMOS. Sa lá atá inniu ann, úsáidtear fóin póca chun formhór na ngrianghraf a chruthú. Úsáideann siad lionsa chun tonnfhaid solais infheicthe a dhíriú agus an méid a d’fheicfeadh an tsúil dhaonna a atáirgeadh. Tugtar “grianghrafadóireacht” ar an bpróiseas seo.
Michael Colbert
Polaiteoir Éireannach ab ea Michael Colbert (9 Iúil 1899 – 1 Aibreán 1959). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Caisleán Chill Bhláin
Is caisleán suite i gContae Chorcaí é Caisleán Chill Bhláin. Tógadh an caisleán sa 15ú nó 16ú haois ar bharr Chnoc Chill Bhláin. Scrios arm Chromail é sa bhliain 1642. Ní raibh fágtha ach na túir. Tá iarsmaí an chaisleáin suite leathchiliméadar ó Áth an Mhuilinn, gar do theorainn Chontae Luimnigh.
Naomh Claire
Naomh is ea Claire (16 Iúil 1194 – 11 Lúnasa 1253), a rugadh í Chiara Offreduccio in Assisi san Iodáil.
Rosbróg
Contae de chuid na hAlban is ea Rosbróg.
Huamúl Patagónach
Is ainmhí é an huamúl Patagónach. Mamach atá ann.
Eolaíocht nádúrtha
mion|Rogha iomhá ón réimse eolaíocht nádúrtha Is é atá i gceist le heolaíocht nádúrtha ná staidéar ar na nithe neamhdhaonna nó fisiciúil den domhan is den chruinne go léir.
Manchain
Is cathair in iarthuaisceart Shasana í Manchain (Béarla: Manchester). Tháinig borradh gasta ar an chathair i rith na Réabhlóide Tionsclaí san ochtú aois déag, agus is cathair thionsclaíoch í fós. Tá cáil idirnáisiúnta ar Mhanchain mar bhaile dhúchais fhoireann sacair Manchester United agus Manchester City.
Caisleán Charraig an Easa
Is caisleán suite i gContae Chorcaí é Caisleán Charraig an Easa.
Manchain
Ceantair
mion|clé|Manchester, 1947
Riosca airgeadas
mion|samplaː [[V̊̊̊̊̊̊̊̊̊̊̊@R]] An méid a chuireann sócmhainn le luaineacht punainne. is ea riosca airgeadas.
Is ea aicme rioscaí deighilt a dhéantar san uilethacar de thomhais riosca, ionas gur féidir tionscadail atá san aicme chéanna rioscaí a bheith comparáideach.
Daddy's Home 2
Scannán ón bhliain 2017 is ea Daddy's Home 2.
Seantrabh
mion|Diméin Seantrabh Is bruachbhaile i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath é Seantrabh (Santry as Béarla). Is mar chuid de Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath é Seantrabh. Tá an t-ionad siopadóireachta darbh ainm Omni ann agus tá Diméin Sheantraibh lonnaithe ann. Tá sé ar an mbealach go dtí Aerfort Bhaile Átha Cliath. Tá sé timpeallaithe ag Baile Munna, Fionnbhrú agus An Chulóg.
Stair
As Béarla ciallaíonn Seantrabh old tribe, agus i 836 scrios na Lochlannaigh an pobal a tháinig ón treibh seo. Tar éis ionradh na Normannach ar Éirinn a tharla le linn an 12ú haois, thug Rí Anraí II paróiste Sheantraibh chuig Hugh de Lacy. Thug de Lacy Seantrabh go dtí an ridire Adam de Feypo. Timpeall 1620, bhí an t-eastát bronnaithe ar an gclann Protastúnach 'Barry'. Bronnadh teideal barúin ar an Ridire James Barry i 1661. Bhí sé mar an chéad bharún de Sheantrabh. Tar éis an chlann Barry, bhí an chlann Domville i gceannas ar Sheantrabh agus iad ina gcónaí i ‘Santry House’ (mainéar mhór a bhí ann). Bhí siad i gcumhacht ar 5,000 acra de thalamh i gcomhair thart ar 200 bliain (1751-1935). Chuir an chlann Domville an sráidbhaile Swiss leis an gceantar Seantrabh. I 1935 athraíodh ‘Santry House’ go teach cónaithe i gcomhair daoine le míchumas foghlama. Is dócha go raibh tionchar mór ag an sráidbhaile Swiss ar stair Sheantraibh go dtí an lá atá inniu ann mar bhí teach tábhairne darbh ainm an ‘Swiss Cottage’ ar Bhóthar Shoird i Seantrabh, ach dúnadh é ag tús mí an Mheithimh i 2019.
Bhí coillte cáiliúla ann i Seantrabh chomh mhaith a raibh in aice le ‘Santry House’. I 1969, bhí clann leis an ainm ‘Harris’ orthu agus cheannaigh siad an choill a raibh ann i Diméin Sheantraibh (a bhfuil fós ann sa lá atá inniu ann), thosaigh siad ag cur amach na tionóntaí a raibh ina gcónaí sna tithe beaga i stráidbhaile ‘Swiss’ ag an am. Le seo, bhí damáiste déanta do na crainn san fhoraois, bhí fear ann agus bhí cead faighte aige, an mhéid crann gur mian leis a leagan. Bhí feachtas curtha le chéile ag muintir Sheantraibh agus Baile Munna i 1985, glaodh ‘Sábháil Coillte Sheantraibh’ air. Bhí ordú caomhnaithe curtha ar na crainn a raibh fágtha. Anois tá páirc na Coille Thuaidh ann laistigh de fharasbarr na foraoise, sa Choill Thuaidh tá siopaí, óstán, ionad aclaíochta agus árasáin.
Diméin Sheantraibh
Glaotar 'Páirc Sheantraibh' ar Diméin Sheantraibh. Tá sé mar pháirt de Chomhairle Contae Fine Gall. Is gné mór é de Sheantrabh. Ritheann abhainn Sheantraibh tríd an pháirc. Tá gairdín an phobail ann i Diméin Sheantraibh. Bunaíodh an gairdín i 2010, chun léas nua a chur air agus tá sé fós a fheidhmiú inniu. Tá gach duine atá páirteach leis an gníomhacht ag déanamh obair dheonach. Bhí sé mar garraí daingean roimhe seo. Tá an phobal in ann urraíocht a chur ar chrann nó is féidir leo airgead a bhronnadh go dtí an gairdín.
Coras Iompair
Is é Bus Átha Cliath an modh iompair is cáiliúla i Seantrabh. Téann an uimhir a haon (1) an bealach ó Dhumhach Thrá go Seantrabh, téann an bus seo trí lár na cathrach chomh maith. Freisin tá an 41, 41c, 33 agus an 16 a téann tríd Seantrabh ón cathair ar an bhealach go dtí Baile Shoird, an Aerfort agus Na Sceirí. Tá an 104 atá mar pháirt de 'Go Ahead Ireland' freisin a théann ó Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath go gCluain Tarbh agus ritheann sé trí sráidbhaile Sheantraibh.
Freisin tá an 41 mar cheann amháin den dá bhus a feidhmíonn 24 uair sa lae i mBaile Átha Cliath ó mhí na Nollag 2019.
Áiseanna
Tá roinnt mhaith áiseanna ann i Seantrabh.
Siopadóireacht
I dtéarmaí siopadóireachta de, tá ionad mhór siopadóireachta ann darbh ainm 'Omni' ann. D'oscail an Omni i 1991. Tá dhá stór ann agus tá níos mó ná 80 siopaí ann mar shampla: New Look, Tesco, Penneys agus Lidl. Tá roinnt mhaith bialanna ann mar shampla: Nandos agus Eddie Rockets. Tá pictiúrlann 'IMC Santry' ann le 11 scáileán atá oscailte seacht lá sa tseachtain. Anuas ar sin, tá roinnt siopaí áitiúla scaipthe timpeall an cheantair.
Spórt
Tá club sacar, 'Naomh Caoimhín' lonnaithe i Seantrabh. Bunaíodh é i 1959 ag an athair Desmond Williams. Tá club lúthchleasaíochta ann ar Bhóthar Shoird i staid Morton, darbh ainm 'Clonliffe Harriers'. Tá staid Morton suite i Diméin Sheantraibh agus tá raon 400 méadar le ocht lána ann. Tá áis spóirt ag Coláiste na Tríonóide ar Ascaill Sheantraibh i gcomhair rugbaí, sacar, haca, peil Gaelach agus iománaíocht.
Reiligiún
Tá Seantrabh mar chuid den pharóiste Caitliceach Fionnbhrú-Cnoc na Fuiseoige-Seantrabh. Tá séipéal amháin i Seantrabh, is é sin Séipéal ‘Mhaighréad de Bhál Beannaithe’, ach tugann Séipéal an Linbh Naofa i bhFionnbhrú seirbhís do mhuintir Sheantraibh.
Oideachas
Níl aon bhunscoil nó meánscoil suite go díreach i Seantrabh. Bíonn daltaí as Seantrabh ag freastal ar 'Scoil an Linbh Naofa, Chnoc na Fuiseoige', 'Gaelscoil Cholmcille' agus 'Scoil Aodháin'.