cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lavandula
Saothraítear go leor speiceas mar phlandaí ornáideacha in aeráidí measartha, mar luibheanna cócaireachta, agus ar bhonn tráchtála chun blátholaí a eastóscadh. Úsáidtear labhandar sa leigheas traidisiúnta agus mar chomhábhar i gcosmaidí.
Is minic gurb é an speiceas coitianta Lavandula angustifolia atá i gceist nuair a úsáidtear an téarma lom “lus liath” nó “labhandar” i nGaeilge.
Liathán
Orgán bog íogair, réasúnta inghluaiste, is ea an liathán ar feidhm dó baictéir, prótasóin agus páirteagail nach bhfuil beatha iontu a ghlanadh amach as an gcolainn. Milleann sé cealla dearga fola, agus meitibilíonn iarann, saill is próitéiní. Faoi chosaint chás na n-easnacha ar an taobh clé den cholainn i dtreo na meánlíne ar chúl. Ní féidir é a bhrath ón taobh amuigh muna mbíonn sé ata suas le 3 oiread a mhéide normálta. Faigheann sé soláthar fola mór ón aorta, agus feidhmíonn mar thaiscumar chun gur féidir fuil a thabhairt ar ais don imshruthú ginearálta nuair is gá é. Is féidir é a bhriseadh le buillí láidre don chuid íochtarach ar clé den chás tóracsach. Má tharlaíonn a leithéid, cuireann sé fuil go trom, agus is gá é a thógaint amach go tapa nó líonfaidh an cuas boilg le fuil is gheobhaidh duine bás go tapa. Má chailleann duine fásta a liathán, ní tharlaíonn aon drochiarmhairtí dó de ghnáth.
Stormontgate, 2002
mion|[[Denis Donaldson]] Cuireadh an Feidhmeannas Thuaisceart Éireann agus Tionól Thuaisceart Éireann ar fionraí sa bhliain 2002, nuair a tháinig chun solais go raibh fáinne spiaireachta ag an IRA taobh istigh d'oifig Shinn Féin, an scannal Stormontgate. B'é an gníomhaire dúbailte Donncha Mac Dónaill, nó Denis Donaldson, a thosaigh an fáinne seo, mar a fuarthas amach ní ba dhéanaí.
Feallmharaíodh Donaldson ar 4 Aibreán 2006 sna Gleannta. Thángthas ar chorp Donaldson i dteach saoire sna Gleannta ina raibh sé ina chónaí le cúpla mí i ndiaidh dó ráiteas a léamh ar RTÉ inar admhaigh sé gur sceithire a bhí ann.
Montainéagró
Déimeagrafaic
mion|clé|Niksiç, an dara baile is mó in Montainéagró
JanSport
Is comhlacht  agus branda mór-éilimh as Seattle é Jansport a dhéanann agus a dhíolann malaí droma
Machaire Cluana Lis
Is baile suite i gContae an Dúin é Machaire Cluana Lis.
Sliabh Mis
Sliabh Mis. Sliabh i gContae Aontroma, Cúige Uladh, in Éirinn. Tá airde de 437 méadar ann. Iarsma seanbholcáin atá timpeall seasca milliún bliain d'aois. De réir traidisiúin, ba ann a bhí Naomh Pádraig ina thréadaí muc agus caoradh sa chúigiú haois. Bhí campa ann ag Na hÉireannaigh Aontaithe le linn Éirí Amach 1798.
Tá sliabh eile den ainm céanna i gCiarraí, suíomh an scéil 'Mis agus Dubhrois'.
1931 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1931.
An Cogadh Rúis-Turcach (1806-1812)
Bhí An Cogadh Rúis-Turcach (1806 – 1812) idir Impireacht na Rúise agus an Impireacht Ottomanach ar cheann de na Cogaí Rúis-Turcach. Bhí an Rúis i réim, ach bhí an dá thaobh ag iarraidh síocháin mar bhí faitíos orthu go n-aistreoidh Napoléon soir. [1]
Cúlra
Bhris an cogadh amach in aghaidh chúlra na gCogaí Napoléon. Sa bhliain 1806, chuir Sultan Selim III, spreagtha ag bua na Rúise ag Austerlitz agus comhairle ó Impireacht na Fraince, Constantine Ypsilantis a bhí ar son na Rúise mar Hospodar (Gaeilge: Tiarna) Phrionsacht Wallachia agus Alexander Mourousis mar Hospodar na Moldóive, an dá stát vasáilleach Otamánach, as oifig. Ag an am céanna, ghabh Impireacht na Fraince seilbh ar an Dalmáit agus bhagair sí briseadh isteach i bprionsacht na Danóibe ag am ar bith. D'fhonn teorainn na Rúise a chosaint ar ionsaí féideartha ón bhFrainc, chuaigh meithle de 40,000 Rúiseach ar aghaidh go dtí an Mholdóiv agus Wallachia. D'fhreagair an Sultan trí srianadh rochtanana ar an Dardainéil a chur i bhfeidhm ar longa na Rúise agus  d'fhógair sé cogadh ar an Rúis.
Seamaí
Gabharantalóp ó dheisceart na hEorpa is ea an seamaí (Rupicapra rupicapra). Tugadh isteach don Nua-Shéalainn é freisin. Donn le paistí mílítheacha ar an aghaidh nó an muineál, na hadharca gearr is na barra camtha ar gcúl. Áitríonn sé sléibhte achrannacha. Bhaintí feidhm as a chraiceann tráth chun leathar seamaí a dhéanamh, ach faightear é seo ó ghabhair is caoirigh anois.
Muine Sleanna
Is baile suite i gContae an Dúin é Muine Sleanna.
Oscar Kennedy
Is aisteoir Sasanach é Oscar Kennedy (rugadh 21 Meitheamh 1999).
George Eastman
Ceapadóir is daonchara a rugadh i Waterville, Nua-Eabhrac ab ea George Eastman (12 Iúil 1854–14 Márta 1932). I 1889 rinne sé an scannán trédhearcach ceallalóide a d'úsáid Edison is ceapadóirí eile i bhforbairt na grianghrafadóireachta, agus níos déanaí, sa chineamatagrafaíocht, siamsaíocht, is tionscal na scannán.
Urjala
mion|Loch Kortejärvi in Urjala Ceantar san Fhionlainn is ea Urjala (Urdiala as Sualainnis, cé nach n-úsáidtear an leagan Sualainnise go minic inniu). Tá Urjala suite i gcúige na Fionlainne Thiar, nó i gcúige traidisiúnta na Tabhastlainne. Tá 5540 duine ina gcónaí ansin. Tá Urjala ag críochantacht le Forssa, Humppila, Kylmäkoski, Kalvola, Tammela, Punkalaidun, Vesilahti, agus Vammala.
Is í an Fhionlainnis an t-aon teanga dhúchasach amháin a labhraítear in Urjala, agus ní bheifeá ag súil lena mhalairt sa Tabhastlann.
Nuutajärvi - Sráidbhaile na Gloine
Is é "sráidbhaile na gloine" (lasikylä), Nuutajärvi, an áit is mó le rá in Urjala inniu. Is iad na séiteoirí traidisiúnta gloine a thuill a clú do Nuutajärvi, agus is féidir earraí gloine a cheannach sa sráidbhaile a séideadh de réir na seanmhodhanna oibre. Tá radharc ag na daoine ar an gceárta gloineadóireachta, i gcruth is go bhfeiceann siad an dóigh a bhfuiltear ag séideadh gloine. Bunaíodh monarcha gloine Nuutajärvi sa bhliain 1793, agus is í an mhonarcha gloine is sine san Fhionlainn. Tá scoil séiteoireachta gloine san áit freisin.
Ritchie Torres
Is polaiteoir Meiriceánach as Nua Eabhrac é Ritchie John Torres (rugadh 12 Márta, 1988). Ball den Pháirtí Daonlathach, is é Torres ionadaí SAM don 15ú ceantar comhdhála i Nua Eabhrac. Clúdaíonn an ceantar an chuid is mó den Bronx Theas. Tá sé ar cheann de na ceantair is lú de réir ceantair sa tír, a chlúdaíonn ach cúpla míle cearnach. Déanann Torres ionadaíocht don cheantar Comhdhála is boichte i Stát Nua-Eabhrac.
Willard Frank Libby
Ceimicí a rugadh i nGrand Valley, Colorado ab ea Willard Frank Libby (1908-1980). Bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice i 1960 as a shaothar in úsáid carbón-14 chun dátú i seandálaíocht, geolaíocht, geoifisic agus earnálacha eile eolaíochta.
William Henry Gregory
Polaiteoir agus scríbhneoir ba ea Sir William Henry Gregory PC (Ire) KCMG (13 Iúil 1816 – 6 Márta 1892), de shliocht Angla-Éireannach. Tá cáil air inniu, go háirithe mar phós sé Lady Gregory, an drámadóir agus béaloideasóir.
Saol
Bhí oideachas an-mhaith ag Sir William agus bhí suim aige sna healaíona agus sa litríocht. Bhí leabharlann agus bailiúchán ealaíne ollmhór aige ina theach i bPáirc na Cúile, gar don Ghort.
Rinne sé cúpla téarmaí mar Theachta Parlaiminte i gcomhair Contae na Gaillimhe mar Choiméadach.
Bhí go leor taistil déanta aige agus sna 1870idí, bhí post aige mar Ghobharnóir ar an tSiolóin (Srí Lanca anois). Baintreach trí scór a bhí sé ag an am sin.
Phós Sir William agus Augusta Gregory ar an 4 Márta 1880 i Séipéal Naomh Matha i mBaile Átha Cliath, agus in aois 27 bliain di agus 63 dó (bhí Sir William 35 bliain níos sine ná Augusta).
Nuair a tháinig sí go Páirc na Cúile ar dtús, bhí ceist na talún go mór i mbéal an phobail.
Londain
Bhí teach ag Sir William i Londain chomh maith, agus chaith an bheirt acu go leor ama thall ansin sna 1880idí, nó ag taisteal.
A Million Lights
Is é A Million Lights an tríú halbam ó Cheryl. Scaoileadh é ar an 15 Meitheamh 2012.
Cairteacha
{|
Islwyn Ffowc Elis
Ba cheann de na scríbhneoirí Breatnaise ba mhó a raibh tóir air sa Bhreatain Bheag é Islwyn Ffowc Elis (17 Samhain 1924 - 22 Eanáir 2004).
Saol (idirdhealú)
Tá níos mó ná brí amháin leis an bhfocal Saol:
Islwyn Ffowc Elis
Rugadh Islwyn Ffoulkes Ellis i Wrecsam agus tógadh i Glyn Ceiriog é. Cuireadh oideachas ar Elis i gcoláistí Bangor agus Aberystwyth Ollscoil na Breataine Bige. Diúltóir coinsiasach ab ea é rith an Dara Cogadh Domhanda agus thosaigh sé ag scríobh filíochta agus próis, agus bhuaigh sé bonn an phróis ag Eisteddfod Náisiúnta 1951.. Rinneadh ministir Preispitéireach de i 1950, agus bhí a chéad tréadacht  ag Séipéal Moreia i Llanfair Caereinion. D’aistrigh sé Soiscéal Mhatha go Breatnais mar Efengyl Mathew - trosiad i gymraeg diweddar, a foilsíodh i gCernarfon i 1961.
Rinne sé a chéad léiriú mar úrscéalaí i 1953 le Cinn y Cryman (aistrithe go Béarla mar Shadow of the Sickle), a roghnófaí, i 1999, mar an leabhar Breatnaise is suntasaí sa 20ú haois.
Mar úrscéalaí léirigh Elis go raibh fonn mór air triail a bhaint as foirmeacha éagsúla, cinn a raibh tóir orthu ina measc. Ina dhiaidh Ceacht y Cryman rinne sé staidéar ar mheathlú intleachtúil, Ffenestri tua'r Gwyll (Windows to the Dusk 1955).Yn ôl i Leifior (1956; aistrithe go Béarla mar Return to Lleifior )  ag leanúint  Cysgod y Cryman agus iad araon suite ag an suíomh samhailteach  feirmeoireachta Lleifior. Sa bhliain 1957, d’fhoilsigh páirtí náisiúnach na Breataine Bige Plaid Cymru a scéal Wythnos yng Nghymru Fydd (Seachtain sa Bhreatain Bheag amach anseo), a chuir an Bhreatain Bheag neamhspleách, útóipeach i láthair agus "Iarthar Shasana" dystópach i leaganacha malartacha de 2033 ag cur an Bhreatain Bheag neamhspleách, útóipeach agus “Iarthar Shasana” dystópach i leaganacha malartacha den bhliain 2033. Lean aoir choilíneach Tabyrddau'r Babongo 1961 an leabhar Blas y Cynfyd  1958. Mar sin ba é an chéad daoine a bhain úsáid as seánraí nach raibh cur amach acu ar léitheoirí a labhraíonn Breatnais, ag cur prós an-inléite ar fáil dóibh a bhíonn suite go minic i suíomhanna comhaimseartha, agus rinne sé go leor chun seasamh an úrscéil a bhunú mar sheánra mór i litríocht na Breataine Bige. Ar feadh tréimhsí rinne sé iarracht maireachtáil as a chuid scríbhneoireachta, rud is ar éigean a rinneadh roimhe seo sa Bhreatnais nua-aimseartha.
Apollo 1 (1967)
mion|clé|Na spásairí Gus Grissom, Ed White, agus Roger B. Chaffee Misean den chlár Apollo ab ea Apollo 1, Sholáthair Saturn IB AS-204 Apollo 1, an roicéad ba chumasaí riamh ag an am sin. mion|clé|Tubaiste ar [[27 Eanáir 1967]] Faoi lár na 1960idí, spreag an ‘spásrás’ misean Apollo. Ba é an clár seo a chuirfeadh spásairí ar an Ghealach. In 1967 cuireadh an chéad fhoireann spásairí le chéile. Ach bhí tragóid mhór ann nuair a fuair triúr spásairí bás i dtine. Ar 27 Eanáir 1967, maraíodh na spásairí in Apollo 1, Gus Grissom, Ed White, agus Roger B. Chaffee nuair a bhí siad ag traenáil. Chuaigh an modúl ceannais le thine le linn tástála. Loisceadh na fir ina mbeatha.
Shíl cuid mhór daoine ag an am go raibh deireadh leis an mhisean mar gheall air sin. Ach lean NASA ar aghaidh leis. agus d'éirigh go breá leis an msean Apollo 5 ar 22 Eanáir 1968.
Sussex Thiar
Is contae i Sasana é Sussex Thiar atá suite in oirthear na tíre.
Plátáil chróimiam
mion|"cathaoir Wassily" le Eileen Gray, déanta as cróm Miotal geal gléigeal, plátáil i ndáiríre, nach dtagann smál ná meirg go réidh air, is ea cróm, nó níos cruinne fós, plátáil chróimiam.
Seamaisein
Liút Seapánach le muineál fada caol is 3 shreang síoda nó níolóin a bhaintear le figín eabhair. Úsáidtear de ghnáth é le canadh a thionlacan.
Liosta de Bharúntachtaí
mion|250px|Léarscáil de Bharúntachtaí na hÉireann sa bhliain 1899
Seo a leanas liosta de bharúntachtaí na hÉireann. Fo-aonaid de chuid na gcontaetha ba ea iad, go formhór cadastrach ach le roinnt feidhmeanna riaracháin roimh an ''Local Government (Ireland) Act 1898.
Liosta deiridh
I ndeireadh na dála, tá 331 barúntacht sa liosta, le hachar ar an meán de 255 km2, mar sin, 10 nó 11 barúntacht an chontae. Feictear freisin an uimhir 273, má thugtar le chéile na leath-bharúntachtaí.
D'aon turas, bhíodh gach áit in Éirinn laistigh de bharúntacht amháin. Idir an dá linn, ámh, tá limistéar bardasach na gceithre cathracha agus stádas barúntachta acu sa bhliain 1898 tar éis leathadh sna barúntachtaí thart timpeall orthu. Roimh an mbliain 1898, laghdaíodh na barúntachtaí that timpeall Chathair Átha Cliath agus an chathair féin á leathadh. Ach faightear anois talamh atá laistigh idir na bhun-bharúntachtaí agus an chathair. Go suntasach, tá Barúntacht Bhaile Átha Cliath go iomlán anois laistigh de Bharúntacht Chathair Átha Cliath, ach fós ar leith.
Tugtar dátaí cruthuithe de ghnáth le cuimsí íochtair nó uachtair:
Iar-bharúntachtaí
Tá ainmneacha na mbarúntachtaí díothaithe is déanaí caomhnaithe ina gcomharbaí. Mar shampla, roinneadh Mása Ríona ina Íochtarach agus Uachtarach, agus cumascadh "Cois Abha Móire" agus "Cois Bhríde" i gCois Abha Móire agus Cois Bhríde.
De réir Municipal Corporations (Ireland) Act 1840, scaradh roinnt Líbeartaí óna counties corporate, agus foráladh Counties and Boroughs (Ireland) Act 1840 go ndéanfaí barúntachtaí astu go dtí go gcuirfeadh i mbarúntachtaí reatha iad. Tharla seo idir go tapaidh, go mall agus ar chur ar bith i dtrí chás: barúntachtaí Corcaigh, Gaillimh agus Droichead Átha i gContae Lú. Ar thaobh na Mí, taobh ó dheas den Bhóinn, cumascadh  an talamh ann le Damhliag Íochtarach.
D'fhéadfadh é gurbh í leath-bharúntacht Varbo, a fheictear idir Triúcha an Aicme agus Corca Dhuibhne ar léarscáil den Suirbhé na Deasmhumhan don bhliain 1598, ná tríocha céad Uí Fhearba, agus ann caisleán agus críocha Lios Troim agus an Bhaile Nua.
An Comar
Is baile suite in oirthuaisceart Chontae an Dúin, i dTuaisceart Éireann é an Comar. Tá sé suite cúig mhíle ó dheas ó Bhaile Nua na hArda, ag ceann thuaidh Loch Cuan. Scríobhtar 'An Comar' sa lá atá inniu ann, ar leagan stairiúil de 'cumar' é, tagairt do dhá shruth ag teacht le chéile cóngarach do bhruacha thoir thuaidh an locha. Ritheann Abhainn an Chomair (a shíolraíonn ó fhoinsí éagsúla i gCnoic an Chaisleáin Riabhaigh i lár thuaisceart Chontae an Dúin) ó Dhún Dónaill aduaidh tríd an bhaile i dtreo Loch Cuan ó dheas agus tá an dobhar le feiceáil gar don phríomhchearnóg. Go deimhín tchítear an cumar féin céad slat soir ó Chill Mhuire, Eaglais na hÉireann. Tráth dá raibh, thugtaí Domnach Combair nó Domhnachcumbuir ar an áit, Ballemonestra (nó Baile Mainsistreach), agus Balle-Cumber (nó Baile an Chomair) air chomh maith. Tá an baile lonnaithe i bParóiste Dlí an Chomair atá mar chuid de Bharúntacht an Chaisleáin Riabhaigh Íochtarach. Anuas go 1973 riaradh an baile i gCeantar Tuaithe an Dúin Thuaidh, ach aistríodh an bhliain dár gcionn é go Comhairle Bhuirg Bhaile Nua na hArda. Mhair an Chomhairle Bhuirg sin ó 1974 go 2014, agus ó shin i leith tá An Comar faoi stiúir Chomhairle Bhuirg an Dúin Thuaidh agus Bhaile Nua na hArda. Bíonn iomrá ar an bhaile as siocair gur ann a dhriogtaí uisce beatha a ainmnítí ina ómós féin, mar a bhíodh Comber Whiskey. Ba ann fosta a rugadh Thomas Andrews, dearthóir na loinge ollmhóire daorluacha, an RMS Titanic, fear a cailleadh i measc na mílte de phaisinéirí eile nuair a chuaigh an long síos go tóin na farraige in Aibreán na bliana 1912. De réir daonáireamh na Ríochta Aontaithe 2011 tá cónaí ar 9,071 duine ar an bhaile.
Stair
Comar an dá ailt, as a ainmníodh an baile, mar a dtagann Abhainn an Ghleanna agus Abhainn Enler le chéile. Creditear go raibh eaglais anseo ó aimsir Phádraig. Bunaíodh mainistir Chistéirseach timpeall na bliana 1200 ar láthair na heaglaise reatha de chuid Eaglais na hÉireann. Ba chosúil gur roghnaíodh an suíomh toisc a chóngaraí is a bhí do Loch Cuan. I ndiaidh do Rí Anraí VIII na mainistreacha a dhíscaoileadh in 1541, thit an mhainistir ina fothracha agus úsáideadh roinnt de na clocha i dtógáil na bhfoirgneamh maguáird.
Le teacht na nAlbanach go luath sna 1600aidí, d'fhás lonnaíocht ag an Chomar. I dtosach cruinníodh fás an bhaile thart faoi mhíle de shiúl na gcos ó dheas ón áit a bhfuil an phríomhchearnóg anois i mbaile fearainn darb ainm Na Catóga. Dealraítear go mbaintí feidhm as an lonnaíocht mar phort báid is loinge i measc na gceannaithe is na n-iascairí. Faoin bhliain 1700 ámh, bhí fócas an bhaile tar éis bogtha beagáinín ó thuaidh, thiontaigh an baile ina chroílár tionsclaíochta agus cuireadh muillinn ar bun.
Ba mar gheall ar theaghlach Albanach amháin, clann Andrews, a rinneadh lárionad déantúsaíocht línéadaigh agus giniúint arbhair as baile an Chomair roimh theacht na 1750aidí. Tionscadal suntasach eile ar an bhaile ab é driogadh an uisce beatha faoin bhliain 1850. I measc na ndriogairí ba mhó le rá bhí John Miller, uncail de chuid Tiarna William James Pirrie agus Eliza (bean chéile Thomas Andrews mhóir). Thoil a mhacsa cáil mhór agus luaitear ainm an teaghlaigh go fóill le tógáil an RMS Titanic. Faoin bhliain 1841, bhí 1,400 duine ina gcónaí ar an bhaile. Le linn na fichiú haoise, chaill An Comar srian maith dá chuid tionsclaíochta, ach d'aiséirigh sé mar bhaile dórtúir do mhórcheantar Bhéal Feirste. Tá daonra an bhaile i ndiaidh atadh go mór ó 4,000 in 1961 go dtí 8,933 in 2001, agus uaidh sin go nuige 9,071 deich mbliana dár gcionn.
I gCearnóg an Chomair tchítear dealbh an Mhaorghinearáil Rollo Gillespie. Duine de bhunadh na háite ab é Gillespie, ar laoch áir ón naoú céad déag é, agus clú air sa dúiche as oirbhearta curata san Ind. Tógadh an dealbh faoi mhaoracht John Fraser, duine a bhí ina chéad Suirbhéir Chontae an Dúin, agus nochtadh an leacht ar 24ú Iúil 1845 (Lá Fhéile Eoin). Chruinnigh leathchéad de lóistí an Oird Mháisiúnaigh le chéile le go dtiocfadh leo nochtadh an leachta a fheiceáil, agus creidtear gurb é an t-ollchruinniú ba mhó riamh i stair an Oird in Éirinn. Ríomhadh gur tháinig idir 25,000 is 30,000 duine le chéile chun freastal ar an searmanas. Tá an colún 55 throigh in airde. Ag bun an cholúin is féidir roinnt siombail agus comharthaí a fheiceáil a bhfuil baint acu leis an Ord Mhaisiúnach, mar aon le focail scoir Gillespie féin, mar a bhí "One shot more for the honour of Down". Tá leac chuimhneacháin ann fosta dóibh siúd a fuair bás i mórthragóid an RMS Titanic, long a bhfuil dlúthcheangal aige leis an bhaile.
Bíonn tuilte in Abhainn Enler leis na ciantaibh. Mar gheall air sin, tógadh balla tuile an Chomair farais an abhainn tríd an bhaile anuas.
Éastras
An tréimhse soghabháltachta gnéasaí (adhall i gcás an mhadra, nó dárach i gcás na bó) sa mhamach baineann. De ghnáth freagraíonn sé d'fhuascailt na huibhe ón ubhagán.
Baile na hÁite Tí
Is baile suite i gContae an Dúin é Baile na hÁite Tí.
An Leabhar Muimhneach
Lámhscríbhinn ginealaigh is ea An Leabhar Muimhneach.
Caomhnaítear An Leabhar Muimhneach i roinnt lámhscríbhinní de chuid na 18ú haoise, agus an ceann is fearr le Richard Tipper as Áth Cliath, 1716-1717, bunaithe ar shaothair tiomsaithe ag Domhnall Ó Duinnín agus Tadhg mac Dáire Mheic Bhruaideadha go luath sa 17ú haois. Rinne Eugene O'Keeffe aistriúchán sa bhliain 1703, agus rinne Tadhg Ó Donnchadha eagrán scoláireachta iomlán sa bhliain 1940.
Licéar
Biotáille, driogtha ó ghráinne de ghnáth, measctha le síoróip is torthaí, luibheanna nó spíosraí chun boladh is blas láidir a insileadh ann. Bíonn toilleadh mór alcóil i licéir, agus óltar iad mar dheochanna beaga tar éis béile. Is licéir iad Cointreau, Bénédictine, Chartreuse, Cherry Heering, Tia Maria agus Drambuie.
Ruathar ar an gCaipeatól (2021)
Cé gur chaill Trump Toghchán Uachtaránachta na Stát Aontaithe in 2020 le breis is seacht milliún vóta, sheas sé leis an scéal gur aige a bhí an bua, bréag a spreag daoine chun ruathar a thabhairt faoin gCaipeatól na Stát Aontaithe i mí Eanáir 2021.
Rinne drong de lucht tacaíochta Donald Trump, Uachtarán Mheiriceá ag an am, ruathar ar Chaipeatól in Washington D.C. ar 6 Eanáir 2021. D'éirigh le cuid acu a slí a dhéanamh isteach san fhoirgneamh. Fuair cúigear bás le linn an ruaille buaille (ceathrar agóideoir agus póilín amháin). Gortaíodh 138 póilín. Chuir 4 póilín eile a bhí ann lámh ina mbás féin le linn na bliana 2021.
Imeachtaí
mion|clé|Washington DC, 6 Eanáir 2021 mion|clé|Deorghás
Bhí toradh thoghchán uachtaránachta na Stát Aontaithe ar tí a bheith deimhnithe ag polaiteoirí Chomhdháil na tíre. Ag an am céanna, thug Trump agus muintir Trump óráidí inar mhaígh siad gur toghchán calaoiseach a bhí i dtoghchán na Samhna 2020, maíomh bréige a rinneadh nuair a chaill Trump in aghaidh Joe Biden.
Roimhe sin, rinne Trump iarrachtaí brú a chur ar oifigigh phoiblí toradh an toghcháin a chur ar ceal.
Ansin thosaigh lucht Trump ag léirsiú taobh amuigh den fhoirgneamh, an Caipeatól, agus fearg orthu faoi thoradh an toghcháin sular thug siad rúid ar an áit. Thosaigh an agóid ag 2:15 p.m, tráth a raibh lucht Theach na Comhdhála agus an tSeanaid i mbun díospóireachta faoi iarracht a bhí á déanamh ag grúpa Poblachtánach toradh an toghcháin a chur ar ceal.
mion|clé|Ionadaithe|293x293px
Chuaigh na hagóideoirí thar lucht slándála, bhris siad fuinneog a, dhréim siad thar na ballaí agus d'éirigh le cuid acu dul chomh fada le seomraí tionóil na Comhdhála. Scaoil na póilíní le deorghás agus d’ardaigh siad a ngunnaí nuair a bhí lucht na círéib e ar tí briseadh isteach.
Bhásaigh cúigear le linn na caismirte. Chaith na póilíní féin duine acu; fuair an triúr eile bás de bharr éigeandálacha leighis agus bhásaigh póilín amháin. B'éigean deimhniú thoradh an toghcháin a chur ar fionraí de bharr na scliúchas. Tugadh baill na Comhdhála agus an tSeanaid slán ón bhfoirgneamh nuair a réab an drong isteach ann, bratacha ar foluain acu agus féiníní á nglacadh acu. Ansin ghabh na póilíní smacht ar áit ar deireadh agus d'fhill na polaiteoirí ar na seomraí tionóil.
mion|clé|Iarmhairt
Tar éis díospóireachta, deimhníodh go foirmiúil gur 306 coláiste toghcháin a bhí buaite ag Joe Biden i mí na Samhna 2020 agus 232 ag Donald Trump.
An rialtas
Thug Donald Trump “tírghráthóirí den scoth” ar a lucht tacaíochta ar dtús. Oíche Chéadaoin (6 Eanáir) chuir Trump tvuít amach inar iarr sé ar dhaoine an áit a fhágáil go síochánta mhol sé go hard iad agus dúirt sé gur daoine “speisialta” iad. Dúirt sé i gceann de na tvuíteanna sin gur “sciobadh” an toghchán ó “thírghráthóirí den scoth” agus gurb é sin ba chúis leis an ruathar ar an gCaipeatól. “Go home with love & in peace. Remember this day forever!” arsa Trump.
Agus tús á chur athuair le himeachtaí aige, dúirt an leasuachtarán Mike Pence, “Sibhse a chuir ár gCaipeatól trí chéile inniu; ní agaibhse a bhí an bua. Ní bhíonn an bua in am ar bith ag an bhforéigean. Ag an tsaoirse a bhíonn an bua. Agus seo Teach na nDaoine go fóill…Fillimis ar an obair.”
Ach an la dár gconn, dúirt Trump go raibh sé ag iarraidh aistriú socair cumhachta agus go mbeadh athmhuintearas i measc mhuintir na tíre, agus cháin sé iompar a lucht tacaíochta. Ar aon nós, níor ghéill Trump gur chaill sé an toghchán. mion|[[Cassidy Hutchinson |267x267px]] Thug roinnt daoine ina rialtas féin tabhairt le fios go raibh siad ag éirí as mar gheall ar an ruathar. Mhaígh siad go raibh siad ag éirí as a gcuid cúraimí mar nach bhféadfaidís leanacht orthu ag obair do dhuine a ghríosaigh a lucht tacaíochta le dul i mbun foréigin.
In áiteanna eile
Chuaigh an scéala i bhfeidhm go mór ar an bpobal,
Bhí an Taoiseach Micheál Martin i measc na gceannairí ar fud an domhain a bhí an-tógtha faoin scéala agus a cháin an méid a tharla.
Fianaise
Ar 29 Meitheamh 2022, thug Cassidy Hutchinson fianaise ar iompar agus meoin Trump sna laethanta thart ar an ionsaí ar an Capitol. Thug sí fianaise chomh maith ar iompar agus meoin Trump.
Ciontuithe
mion|Cassidy Hutchinson, Trump, srl ar Air Force One, 2021 Ar 22 Iúil 2022, fuarthas Steve Bannon ciontach i 2 chúis bainteach le dímheas a léiriú do Theach na Comhdhála. Bhí dlúthbhaint aige le Trump sna cúiseanna gur dhiúltaigh sé fianaise nó cáipéisí a chur ar fáil do choiste roghnach i dTeach na nIonadaithe.
Cúis coiriúil i leith Donald Trump
mion|Trump, Enda Kenny, agus Wilbur Ross, 16 Márta 2017.Ar 19 Nollaig 2022, bhí moladh déanta ag coiste comhdhála go gcuirfí ceithre chúis coiriúil i leith Donald Trump, an chéad uair gur mhol Comhdháil na Stát Aontaithe go gcuirfí an dlí ar iar-Uachtarán. Shocraigh baill an choiste le vóta d’aon ghuth gur cheart don roinn dlí agus cirt Trump a thabhairt os comhair na cúirte.
Ba iad na cúiseanna sin,
Gníomh ‘siombalach’ cuid mhór a bhí déanta ag an gcoiste. Ach b'é seo an chéad uair sa stair a ndearna an Chomhdháil iaruachtarán a tharchur le haghaidh cúisimh.
Déanfaidh an tArd-Aighne Merrick Garland a chinneadh féin ar chúisimh mar chuid d’imscrúduithe na Roinne Dlí agus Cirt. Bhí abhcóide speisialta, Jack Smith, ceaptha ag an Ard Aighne, Merrick Garland chun aon chúiseanna i leith Trump agus daoine eile a fhiosrú.
D’fhéadfadh tionchar a bheith ag toradh an imscrúdaithe sin freisin ar an bhféadfar Trump rith arís sa toghchán uachtaránachta sa bhliain 2024.
Caisleán Lios Tuathail
Tá Caisleán Lios Tuathail suite i Lios Tuathail i (i gContae Chiarraí in Éirinn).
Hazel Cosgrove, Lady Cosgrove
clé|mion|uaschúirteanna na hAlban Bhí Calltainn Bean MhicCosgraigh, An Bantiarna MhicCoscraigh, nó Hazel Cosgrove, Lady Cosgrove (a rugadh ar 12 Eanáir 1946) an chéad bhean a ceapadh ina breitheamh buan d'uaschúirteanna na hAlban.
Saol
Céimí de chuid Scoil Dlí Oilthigh Glaschú (LLB 1966) is ea Cosgrove. Sa bhliain 1968 ligeadh í isteach i nDàmh an Luchd-tagraidh. Sa bhliain 1991 a glaodh chun an bharra laistigh uirthi.
Bhí Cosgrove ina Siorraidh ó 1979 go 1996 agus ina breitheamh sealadach d'Àrd-Chùirt a 'Cheartais agus de Chùirt an t-Seisein ó 1992 go 1996.
Sa bhliain 1996 ceapadh Cosgrove ina Seanaiche de Cholaiste a' Cheartais agus sa bhliain 2003 ar an Taigh a-staigh de Chùirt an t-Seisein.
Chuaigh Cosgrove ar scor in 2006.
Meireang
Is milseog é meireang a dhéantar trí ghealacáin uibhe buailte agus siúcra a chumasc. Tá siad an-éadrom ar fad agus an-mhilis.
Stair
Tá tuairim ann gur ó bhaile Meiringen san Eilvéis a d'eascair an focal. Ach glactar leis nach bhfuil bunús ar bith leis an scéal seo. Luadh ainm na milseoga seo don chéad uair i leabhar cócaireachta François Massialot Nouvelle instruction pour les confitures, les liqueurs et les fruits sa bhliain 1692.
Cineálacha meireangaí
Tá cineálacha meireangaí éagsúla ann. Tá cinn ann nach bhfuintear na gealacáin bhuailte mhilis a dhéanann na hoileáin sa mhilseog 'Oileáin Ar Snámh'. Tá meireang atá breacbhruite a chuirtear ar barr an phióg mheireang le líomóid agus milseoga eile a chuirtear meireang orthu. Agus tá an meireang éadrom ann freisin. De ghnáth, déantar meireang as dhá ghealacáin uibhe bhuailte agus 113g de shiúcra mionaithe.
Sruth Chráfard
Is baile suite i gContae an Dúin é Sruth Chráfard.
Liosta de charachtair Emmerdale
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta é seo de charachtair Emmerdale.
Charlton Athletic Football Club
Is é Charlton Athletic Football Club club peile i Londain, Sasana. Imríonn an Charlton sa Coca-Cola Championship. Tá The Valley an t-ainm a bhfuil ar staidiam Charlton.
Mullach Coire a' Chuir
Is sliabh in Albain í Mullach Coire a' Chuir, atá suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Easuan
Codladh míshásúil, ó thaobh faid nó cineáil. Is féidir go mbeidh sé mar pháirt de neamhord fisiciúil nó meabhrach sa duine. Féadfaidh deacrachtaí a bheith ag duine titim ina chodladh nó an codladh a choinneáil ar siúl, nó b'fhéidir go mbeidh a intinn gafa lena easpa codlata agus réabadh iarmharach a shaoil shóisialta nó oibre.
Eddie Fullerton
Ba é Edward "Eddie" Fullerton (1935 – 25 Bealtaine 1991) an chéad Chomhairleoir Contae de Shinn Féin a toghadh ar Chomhairle Contae Dhún na nGall sa bhliain 1979. Dhúnmharaíodh é ag a theach cónaithe i mBun Crannacha, ar an 25ú Bealtaine 1991.
Dúnmharú
Ag ceathrú tar éis a dó ar maidin, bhris beirt fhear an doras isteach ar theach cónaithe Fullerton. De réir thuarascáil an phaiteolaí stáit, cuireadh sé philéar san uasal Fullerton, sa chloigeann, sa mhuineál, ina lámh dheis, ina cholainn, agus ina cholpa clé. Thabharfadh seo le fios go raibh deis ag Fullerton iarracht a dhéanamh é féin a chosaint sular maraíodh é. clé|mion|Ulster Freedom Fighters' Mhaígh an 'Ulster Freedom Fighters' (UFF) ag an am gurbh iad a bhí freagrach as an dúnmharú. mion|[[Constáblacht Ríoga Uladh (RUC)]]
Fiosrúchán
I Meitheamh 2003 bhronn aturnae mhuintir Fullerton comhad ar an Aire McDowell ina raibh fianaise úr ó fhinné nua, fianaise ní hamháin a chaith amhras ar iompar na nGardaí, ach fianaise a thacaigh leo siúd a chreid go raibh claonpháirteachas i gceist i ndúnmharú an Uasail Fullerton.
Trí na piléir a mharaigh Fullerton a scrúdú, bhí an RUC in ann a rá gur úsáid an UFF an gunna céanna chun ceathrar a mharú i gCarraig Ceasail i 1993. Ach i gclár teilifíse ar TG4 sa bhliain 2005, cuireadh fianaise chun tosaigh a léirigh gur éalaigh na dúnmharfóirí a mharaigh Fullerton i ngluaisteán neamh-mharcáilte de chuid an RUC. Thabharfadh seo le fios, deirtear, go raibh lámh ag baill de na seirbhísí slándála i marú an Uasail Fullerton.
Sa bhliain 2017, bhí fiosrúchán poiblí neamhspleách a lorg fós ag teaghlach Fullerton faoina bhás.
Blár Allt a' Phuill Sheilich
Troideadh Blár Allt a' Phuill Sheilich (Ciallaíonn 'Blár' 'Cath' i nGaeilge na hÉireann) ar an 11 Meitheamh, sa bhliain 1488, ar thaobh an Ailt, sé sin, an sruth thart ar dhá mhíle ó dheas de Shruighle na Albhan. Bhí 30,000 saighdiúir in arm Shéamais III, rí na hAlban agus tuairim is 18,000 earcaithe ag easaontóirí, gurbh aicmí uaisle na hAlban iad, lena n-áirítear Alexander Home, an 1ú Tiarna Home, agus bhí siad faoi stiúir ainmniúil ag mac an Rí, sé sin an Prionsa Séamas, Diúc Bhaile Bhóid.
Seamsóg
Planda ilbhliantúil atá dúchasach don Eoraip is réigiúin mheasartha san Áise. Na duilleoga le 3 dhuilleoigín croíchruthach. Blas aigéadach uirthi. Na bláthanna, ar ghais fhada, ar chruth tonnadóra, bán nó liathchorcra. Cuireann sí suas le scáth. Tugtar an tseamair coille uirthi freisin.
Réadlann Lick
Réadlann ar Shliabh Hamilton gar do San Jose i gCalifornia. Dhá phríomhtheileascóp inti: teileascóp athraonta 91 cm ar trastomhas (1888), a bhfuil James Lick (1796-1876), a mhaoinigh an réadlann ar dtús, adhlactha ag a bhun, agus teileascóp frithchaiteach (scáthánach) atá 3 m ar trastomhas (1959).
Alfred Freddy Krupa
Rugadh Alfred Freddy Krupa (Krūppa) ar an 4 Meitheamh in Karlovac na hIúgslaive, péintéir Crótach a bhfuil scata duaiseanna bronnta air, máistirlínitheoir, ealaíontóir leabhar, grianghrafadóir ealaíne, agus múinteoir ealaíne. Fórsa ceannródaíochta é sa ghluaiseacht Dúchealaíne Nua, dar le Aesthetica agus aitheantas idirnáisiúnta faighte aige dá réir.
Pierre Lévy
Is fealsamh Francach é Pierre Lévy a rugadh i Tunis sa bhliain 1956, teoiricí cultúrtha agus meáin scoláire atá ina shaineolaí ar na himpleachtaí cultúrtha agus cognaíocha teicneolaíochtaí digiteacha agus feiniméan na hintleachta comhchoiteann daonna. Thug sé isteach an coincheap faisnéis comhchoiteann ina leabhar 1994, L'intelligence collective: Pour une anthropologie du cyberspace (Faisnéise Comhchoiteanna: An cine daonna ar teacht chun cinn sa domhain Cyberspace.). Sa bhliain1995, Leabhar an Lévy, Qu'est-ce que le virtuel? (aistriú mar, A bheith Fíorúil: Réaltacht san Aois Dhigiteach) a fhorbraíonn tuiscint maith an fhealsamh Gilles Deleuze ar "an fíorúil" mar ghné na réaltachta go marthain leis an iarbhír ach atá dolaghdaithe dó. Sa bhliain 2001, scríobh sé an leabhar Cyberculture.
Faoi láthair múineann Pierre Lévy ag an roinn cumarsáide de chuid Ollscoil Ottawa (Ceanada), áit a bhfuil sé ina Chathaoirleach an Taighde, Canada maidir le Faisnéise Comhchoiteanna. Is Comhalta é Lévy i gCumann Ríoga Cheanada agus fuair sé roinnt duaiseanna agus gradaim acadúla.
Saol agus obair
Sa bhliain 1990 d'fhoilsigh Lévy leabhar faoi chumasc líonraí digiteacha agus cumarsáide hipirtéacsúla. Ba é Teoiric Lévy, ar spásanna eolais agus an “Cosmopedia”, ba chúis leis an eintiteas a tháinig Vicipéid, agus atá mar thoradh ar wikinomics, agus éifeachtúlacht na gcóras eolais dáilte roinnte.
Sa bhliain, 1993-1998, bhí Lévy ina ollamh in Ollscoil Pháras VIII, áit a ndearna sé staidéar ar choincheap na hintleachta comhchoiteann agus ar shochaithe eolasbhunaithe. Thug sé cainteanna léannta go leor maidir leis an gcibearchultúr.
Bhí sé ina bhall den bhord eagarthóireachta maidir leis an projet: “Revue virtuelle” san Ionad Pompidou i bPáras 1995-1997 agus ba é an t-údar a chuir le chéile tuarascáil ar an Cyberculture do Chomhairle na hEorpa sa bhliain 1996.
Sa chaibidil “Idirghníomhaíocht” óna leabhar Cyberculture (2001), is é tuairim Lévy go bhfuil difríocht idir an t-analógach cumarsáide (teileafón, post) agus an chumarsáid digiteach (r-phost, seomraí comhrá) i gcás an eagrúcháin ama agus rannpháirtíocht ábhartha a gcóras cumarsáide. Maíonn sé go bhfuil idirghníomhaíocht téarma doiléir. Tá sé níos mó a dhéanamh le teacht ar réiteach an fhadhb, go bhfuil gá “le bealaí nua a thabhairt faoi deara” a fhorbairt, a dhearadh, agus modhanna cumarsáide a mheas, ná mar a dhéanann sé le tréith simplí, uathúil, a aithint".  Henry Jenkins, i measc daoiní eile, luann Lévy mar tionchar tábhachtach ar teoiricí na hintleachta comhchoiteann atá “beo ar líne”.
Ag Éirí in nDáiríe: Réaltacht san Aois Dhigiteach Scrúdaíonn Lévy an bealach ina ndáiríreann sinn gach gné dár saol, ó bhfíor-am (meánábhair) go hidirghníomhú trí theanga, chun ár ngníomhartha trí theicneolaíocht, agus ár gcaidreamh sóisialta trí institiúidí. Agus i ngach cás tá an mheicníocht ina gcéanna: Cruthaimid roinnt lámhdhéantúsán, ábhar níos mó nó níos lú, a ligeann dúinn a athrú, cad é atá i gceist ar shiúl ó na láithreacha seo-agus-anois, agus i dtreo fadhbanna nuair atá féidearthachtaí nua a oscailt suas.
Tionscadal atá ann faoi láthair
Is sé an tionscadal atá ann faoi láthair ag Lévy, ná an Lab Faisnéise Comhchoiteanna. Díríonn sé ar fhorbairt Geilleagar Eolas Meta Teanga (IEML) chun críocha bainistíochta eolas a fheabhsú mar chuid dá shaothar maidir le dearadh córas uilíoch, a bheith in ann seoltaí shéimeantacha a chur ar fáil chun cháipéisí digiteacha.
Dámhachtainí
Sa bhliain 2004 tugadh aitheantas do Pierre Lévy mar chomhalta de Chumann Ríoga Cheanada.
Pádraig Delargy
Is múinteoir agus polaiteoir de chuid Sinn Féin i dTuaisceart Éireann é Pádraig Delargy (Pádraig Ó Duibhlearga). Is Comhalta den Tionól Reachtach é don Fheabhal, ó 2021 ar aghaidh.
Larus
Go leor dá speiceas flúirseach agus aitheanta go maith ina raonta. Go dtí thart ar 2005-2007, cuireadh formhór na bhfaoilán sa ghéineas seo, ach tá a fhios againn anois go bhfuil an socrú seo polaifíléiteach, as ar tháinig na géinis Ichthyaetus, Chroicocephalus, Leucophaeus, agus Hydrocoloeus (aithníodh an ceann deireanach seo níos minice ná na géinis eile) toisc go raibh roinnt speiceas go traidisiúnta san áireamh i Larus.
Go ginearálta, is éin mheánachais go mhóra iad, go hiondúil bíonn siad liath nó bán, go minic le  marcanna dubha ar an gcinn nó sciatháin. Bíonn goba téagartha fada agus troithe scamallacha acu.
Bíonn tacsanomaíocht na bhfaoileán i gcoimpléasc na  scadán agus na ndroimneach beag an-chasta, na húdaráis éagsúla ag aithint idir dhá agus ocht speiceas.
Tacsanomaíocht
Thug an nádúraí Sualannach Carl von Linné an ghéineas Larus isteach sa bhliain 1758, sa deichiú eagrán dá Systema Naturae. Tagann ainm n ghéinis ón tSean-Ghréigis laros (λάῥος) nó sa Laidin larus, a bhfuil an chuma air gur thagair sé d'fhaoileán nó d'éan mara mór eile. Is é Larus marinus (Gaeilge:an cóbach nó an droimneach mór.
Iontaisí
Tá iontaisí faoileáin Larus ar eolas ón Méicéineach Meánach, timpeall 20-15 milliún bliain ó shin; is gnách go ndiúltaítear leithdháileadh iontaisí níos luaithe don ghéineas seo. Tugann bithgheografaíocht an taifid iontaise le fios gur tháinig an ghéineas chun cinn san Atlantach thuaidh agus gur leathnaigh sé ar fud an domhain le linn an Phléicéinigh, nuair is cosúil go raibh éagsúlacht speiceas ar an leibhéal is airde, mar a bhí i bhformhór na n-éan mara.
Hóipigh
deas|250px|thumb|Hóipeach Is dream eitneach Meiriceánaigh Dhúchasacha iad na Hóipigh.
Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Tròisichean
deas|250px|thumb|Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Tròisichean Is páirc náisiúnta suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd í Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Tròisichean.
David Beckham
Imreoir sacair Sasanach is ea David Robert Joseph Beckham OBE (an 2 Bealtaine 1975 a rugadh é in Leytonstone, Londain).
Imríonn sé i lár na páirce don fhoireann Los Angeles Galaxy. Roimhe sin d'imir sé le Real Madrid sa Spáinn agus ba é captaen fhoireann náisiúnta peile Shasana.
Tá clú agus cáil air mar gheall ar an gcumas atá aige ciceanna saora agus cúinní a thógáil, go háirithe thar réimse fada, agus mar gheall ar a phósadh le duine de na Spice Girls, Victoria Adams.
Shínigh Beckham conradh le Manchester United i 1991 agus d’imir sé i bpríomhshraith sacair Shasana den chéad uair i 1995 agus é naoi mbliana déag d’aois. Tharraing sé aird an phobail air féin an bhliain ina dhiaidh sin agus é ag imirt i gcoinne Wimbledon (ar a dtugtar Milton Keynes Dons F.C. anois). Thug sé faoi deara go raibh cúl báire an fhreasúra tar éis teacht amach óna líne agus chiceáíl sé an liathróid ón line leathbhealach; chuaigh sí thar an gcúl báire isteach sa chúl.
Sa séasúr 1998-99, bhí sé páirteach san fhoireann de chuid United a bhuaigh na trí chomórtas mhóra, éacht a bhí gan réamhshampla i bpeil na tíre agus a thuill ridireacht d'Alex Ferguson, bainisteoir na foirne. Ag tús an tséasúir 2001-02 thosaigh an gaol a bhí idir Fergusson agus Beckham ag dul in olcas. Bhí baint ag an aighneas seo, ní le cuid oibre Beckham ar an bpáirc, ach leis an mbrú leanúnach óna iondaithe agus ó lucht urraíochta, chomh maith leis na scéalta go léir a bhí á sceitheadh ag a bhean Victoria, is cosúil.
An Páirtí Daonlathach (Éire)
Páirtí polaitíochta i bPoblacht na hÉireann é An Páirtí Daonlathach (Progressive Democrats i mBéarla). Glacadh le rún ag comhdháil speisialta ar 8 Samhain, 2008, chun an páirtí a scor, mar gheall ar thoradh uafásach an pháirtí in Olltoghchán 2007.
Stair
Bunaíodh an páirtí ag Deasún Ó Máille agus Máire Ní Áirne ar 21 Nollaig 1985. Bhuaigh an páirtí ceithre shuíochán déag i nDáil Éireann i 1987. Bhuaigh siad sé shuíochán i 1989, agus toghadh Pádraig Mac an Choiligh ina Fheisire Eorpach an bhliain chéanna. Chuaigh an páirtí i gcomhrialtas le Fianna Fáil go dtí 1992, agus arís ó 1997 go dtí an lá atá inniu ann.
Bliain Dheireanach agus Scor an Pháirtí
Bualadh an Páirtí Daonlathach go tubaisteach in Olltoghchán 2007, nuair a laghdaíodh líon na dTeachtaí Dála acu ó 8 go 2. Ba é seo an laghdú ba shuntasaí ar líon na suíochán ó bunaíodh an pháirtí. Bhí a gceannaire, Mícheál Mac Dubhghaill, ina measc siúd a chaill a suíochán agus d'éirigh sé as ceannaireacht an pháirtí ar an bpointe boise, rud a chuir olc ar go leor de lucht an pháirtí ina dhiaidh sin. Ceapadh Máire Ní Áirne mar cheannaire sealadach ar an bpáirtí arís go dtí gur toghadh an Seanadóir Ciarán Ó Canáin mar cheannaire nua a mbeadh sé d'ualach air eagraíocht an pháirtí a thógáil arís ón mbun. Cé gur gheall an Canánach gníomhartha móra chun staid an pháirtí a fheabhsú, ba léir do na boic mhóra sa pháirtí, Máire Ní Áirne ina measc, go raibh raibh sé ar an dé deiridh agus tionóladh comhdháil speisialta sa Mhuileann gCearr ar 8 Samhain, 2008, chun vóta a chaitheamh ar scor an pháirtí. Cé go raibh go leor ball ann a bhí ag maíomh roimhe seo nach raibh siad sásta le caint ar bith faoi dheireadh an pháirtí, glacadh le rún chuige sin le 201 vóta ar a shon agus 160 vóta ina choinne.
Only Human
Is é Only Human an ceathrú halbam ó Cheryl. Scaoileadh é ar an 7 Samhain 2014.
Eatán
C2H6, is ea eatán, le fiuchphointe -89 °C. An dara ball de shraith na n-alcán.
Justus Liebig
Ceimicí a saolaíodh i nDarmstadt na Gearmáine ab ea Justus Liebig (12 Bealtaine 1803 - 18 Aibreán 1873). Ollamh i nGiessen (1824-1852) agus München (1852-1873). Rinne sé taighde ar ghnéithe éagsúla den cheimic orgánach, ainmhíoch is talmhaíochta. Shaothraigh sé modhanna nua anailíse cosúil le comhdhlúthadán Liebig, gaireas driogtha.
Eatán
Gás gan bholadh atá ann, a úsáidtear mar chuisneán agus a dhéanann meascáin phléascacha le haer. Is sainiúil cruth an mhóilín, teitreahéadráin nasctha le chéile, do shraith na n-alcán.
Only Human
Cairteacha
{|
Francis Jobson (cartagrafaí)
Bhí Francis Jobson (fl. 1600) ar na suirbhéirí agus na cartghrafaithe a sholáthair léarscáileanna d’Éirinn do rialtas Shasana i ndeireadh an 16ú haois agus i dtús an 17ú haois. Rinneadh é seo chun go bhféadfadh lucht plandála an tír a shealbhú, ach tá a lán eolais le baint as léarscáileanna den saghas sin ar shaol na nGael agus ar dhreach na tíre ag an am.
Cúige Mumhan
Rinneadh coimisinéirí de chuid na Corónach suirbhé na Deasmhumhan agus suirbhé Peyton tar éis gur ceapadh iad sa bhliain 1584 chun scrúdú a dhéanamh ar na tailte a coigistíodh in Éirinn i ndiaidh an éirí amach i nDeasmhumhain. Bhí na chéad suirbhéanna seo críochnaithe faoin mbliain 1586, rud ab éigean a dhéanamh chun plandáil na Mumhan a chur ar bun.
An léarscáil is mó cáil den saghas seo is í “The Provence of Munster” (1589) í. Bhí Jobson ar an gceathrar suirbhéirí a bhí ag tomhas na dtailte coigistithe. (Ba iad Robins, Lawson agus Whiteacre na suirbhéirí eile.) Ar chiumhais na léarscáile tá litir ó Jobson chun Burghley: deir sé inti gur chaith sé beagnach trí bliana ag déanamh suirbhéireachta ar thailte coigistithe Chúige Mumhan. Cé go n-admhaíonn Jobson nach bhfuil an léarscáil gan locht, déanann sí na tiarnais a léiriú go soiléir.
Cúige Uladh
Bhí gá le léarscáileanna de Chúige Uladh faoin mbliain 1603, nuair a bhí an concas Eilíseach á chur i gcrích. Bhí Jobson páirteach sa tionscadal seo. Níor ghnó gan chontúirt é: thug Jobson cuntas ar “a most savage and rebellious people from whose cruelty God only by his divine power delivered me being every hour in danger to lose my head”. (Baineadh an ceann de Richard Bartlett, suirbhéir oilte, i dTír Chonaill sa bhliain 1609: mar a scríobh an tArd-Aighne an Ridire John Davies, “when he came into Tyrconnell the inhabitants took off his head, because they would not have their country discovered”.)
Bhí Davies ar choiste na bplandálacha i Londain. In Eanáir 1609 foilsíodh scéim a chuir síos ar roinnt na talún agus ar na coinníollacha a bheadh ag gabháil léi. Bhí gá, mar sin, le suirbhéanna. Rinneadh dhá cheann agus na suirbhéirí ag dul amach ag breacadh nótaí: “These surveyors, being returned to the camp, out of their notes drew up cards or maps wherein every ballibo [baile bó] is named and placed in his proper situation” (Davies). Cuireadh na léarscáileanna chun Londan agus chuir Rí Séamas I an-suim iontu.
Ba é Jobson a rinne an léarscáil i gColáiste na Tríonóide a dtugtar “The provence of Ulster” uirthi.
Tréithe na léarscáileanna
Taispeánann léarscáileanna Jobson agus na gcairtghrafaithe eile caisleáin, sléibhte, lochanna, aibhneacha agus áthanna, oileáin, coillte, portaigh agus eaglaisí. Tá íomhánna long, bád, cóstaí agus calaí le feiceáil ann freisin.
Lorin Morgan-Richards
Tá Lorin Morgan-Richards (16 Feabhra 1975) ina healaíontóir agus ina scríbhneoir i Stáit Aontaithe Mheiriceá, do pháistí den chuid is mó. Bhí a cuid sinsear ón mBreatain Bheag, ón Eilvéis agus ó Mheiriceá.
Scríobh sé go leor leabhar ar nós The Goodbye Family, A Boy Born from Mold, A Welsh Alphabet, Welsh in the Old West, agus bhí sé mar fhoilsitheoir de The Celtic Family Magazine.
Seachtracht
mion|Seachtracht dhiúltach agus [[soláthar agus éileamh, mar shampla, truailliú]] Is éard is seachtracht ann ná costas nó buntáiste a bhaineann le gníomhaíocht eacnamaíoch nach bhfuil corpraithe sa phróiseas cinnteoireachta den tosca eacnamaíoch a dhéanann an gníomh. Mar sin, bheadh gá le hidirghabháil chun iompraíochtaí a chur chun cinn a mbíonn seachtrachtaí dearfacha mar thoradh orthu agus chun seachtrachtaí diúltacha a dhíspreagadh.
Samplaː seachtracht dhearfach
Má nascann tomhaltóir le líonra cuirfear lena leasa, ach má nascann sé/sí, méadaíonn an líonra agus bíonn níos mó nasctha, a ardaíonn leas na n-úsáideoirí deiridh ar an líonra céanna (seachtrachtaí líonra dearfacha).
Réiteach na faidhbeː cáin nó rialacháin
B'fhéidir gur íocann 'údar an truaillithe" na damáistí. Mar shampla, ghlac Rialtas na hÉireann sa bhliain 2021 leis an bprionsabal an "truaillitheoir a íocann"; gheall Clár an Rialtais "sin á dhéanamh againn, díreoimid aon arduithe cánach ar na cánacha sin a ghearrann cáin ar seachtracht aí diúltacha, ar nós cáin charbóin, cáin ar shiúcra agus cáin ar phlaisteach".
Dancing with the Stars (sraith 2 na hÉireann)
Is comórtas damhsa teilifíse é Dancing with the Stars (Gaeilge: Ag Damhsa le na Réaltaí), a thosaigh in Éirinn sa bhliain 2017. Thosaigh an dara sraith ar an 7 Eanáir 2018 agus chríochnaigh sé ar an 25 Márta 2018.
Ba iad Loraine Barry, Brian Redmond agus Julian Benson ag filleadh don phainéal moltóirí don dara bhliain. D'fhill Amanda Byram agus Nicky Byrne mar láithreoirí. Níor fhill Sean Smullen don tsraith seo agus tháinig Robert Rowiński ina áit.
Cúlra
Fógraíodh ag RTÉ ar an 16ú Meitheamh 2017 go mbeadh an chlár ag filleadh don dara sraith.
Cúplaí
Deimhníodh ar 3 Nollaig 2017, go mbeadh Deirdre O'Kane in iomaíocht ar an tsraith. Nochtadh ar 4 Nollaig 2017, go mbeadh óstach Breakfast Republic ar RTÉ 2fm Bernard O'Shea in iomaíocht. Ar 6 Nollaig i lár agallamh le Ryan Tubridy ar a sheó bricfeasta ar RTÉ Radio 1, fógraíodh go mbeadh Maia Dunphy in iomaíocht ar an gclár. Ar an 8 Nollaig 2017, rinne Erin McGregor, Marty Morrissey agus Norah Casey cuma ar The Late Late Show ag deimhniú go mbeidh siad in iomaíocht ar an gclár. Bhí an cuigear iomaitheoir deimhnithe níos déanaí ar an gclár, an oíche céanna. Fógraíodh ar an 20 Nollaig 2017 go mbeadh Aoife Walsh ag tarraingt siar ón gcomórtas mar gheall ar gortú.
Seachtain a hAon: 7 Eanáir 2018
Mar gheall ar tinneas, sheas Darren Bennett in áit Julian Benson.
Seachtain a Dó: 14 Eanáir 2018
Mar gheall ar tinneas, sheas Darren Bennett in áit Julian Benson arís.
Seachtain a Trí: 21 Eanáir 2018
D'fhill Julian Benson tar éis easpa dhá sheachtain.