cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Swan Hill
Cathair in iarthuaisceart Victoria, san Astráil is ea Swan Hill (Gaeilge: Cnoc na nEalaí). Tá sí suite ar bhruach deisceartach na hAbhann Murray. De réir Daonáirimh na bliana 2006, bhí 9,684 duine ina gcónaí sa chathair.
Tigh na Naoi Míle
Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Tigh na Naoi Míle.
Stiúrthóir spórtúil
Is duine proifisiúnta a stiúrann club spóirt é stiúrthóir spórtúil. Cinneann an stiúrthóir ar struchtúir, straitéisí agus cuspóirí an chlub. I gcoitinne, sna spóirt aonair, bíonn an stiúrthóir spórtúil freagrach as ag cinneadh úsáid na lúthchleasaithe agus teaicticí freisin ach i spóirt foirne, traenálaí sonrach a chomhlíonann na tascanna seo.
Seitheadóireacht
deas|250px|thumb|Seitheadóireacht Is an ealaín craicne ainmhithe a ullmhú, stuáil, agus gléasadh le haghaidh cuma beo a chur orthu í seitheadóireacht.
Baile Uí Chaiside
Is baile i gContae Fhear Manach é Baile Uí Chaiside.
Cnoc na Fennaig
Is sráidbhaile ar an Muile, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain, é Cnoc na Fennaig.
Earaghaidh
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Earaghaidh.
Contae Castro, Texas
Is contae in iarthuaisceart Texas é Castro. Is é Dimmitt príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 8,062 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 8,285 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 51% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 48.8%.
An Sàilean (Muile)
Is sráidbhaile ar an Muile, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é an Sàilean.
Contae Cass, Texas
Is contae in oirthuaisceart Texas é Cass. Is é Linden príomhbhaile an chontae. Is é Atlanta an chathair is mó sa chontae. Bhí 30,464 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 30,438 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 96.2% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 3.2%.
Eugène Lanti
Ainm cleite ar Eugène Adam (19 Iúil 1879 i Normandy, an Fhrainc - 17 Eanáir 1947 i Meicsiceo) ab ea Eugène Lanti. Ba Easparantóir, sóisialaigh agus scríbhneoir é. Bhunaigh sé Sennacieca Asocio Tutmonda, agus bhí sé ina eagarthóir fadtréimhseach ar an iris shóisialach idirnáisiúnta Sennaciulo. Bhí Lanti i measc lucht cáinte an Stailíneachais agus ina teoiricí ar an teoiric nua 'neamhnáisiúnachas', a raibh sé mar aidhm aige deireadh a chur le coincheap an náisiúin mar threoirphrionsabal na heagraíochta sóisialta.
Gníomhréim pholaitiúil Lanti
Sa bhliain 1933 d'fhág Lanti, a gortaíodh trí ionsaithe pearsanta agus cáineadh ar a cheannaireacht, a phost mar uachtarán ar Choiste Lárnach SAT, post a raibh aige ó bunaíodh an eagraíocht. Lean sé air, áfach, agus ról a imirt aige san eagraíocht go príomha mar scríbhneoir. Sa bhliain 1935 bhunaigh Lanti an iris neamhspleách Herezulo inar cháin sé an réimeas Sóivéadach níos láidre ná mar a bhí i Sennaciulo.
Lanti mar fhoclóirí
Bhí Lanti féinoilte ó thaobh na Fraincise agus na Sparantaise liteartha de. D'oibrigh sé le Petit Larousse, agus rinne sé iarracht foclóir Esperanto den chineál céanna a chruthú. Bhí sé páirteach go lárnach sa tionscadal a bhí á reáchtáil ag SAT chun scríbhneoireacht agus dearadh an Plena Vortaro a rinneadh ina dhiaidh sin Plena Ilustrita Vortaro an lae inniu.
Níos déanaí
Tar éis dó dul ar scor sa bhliain 1937, chun bualadh le Sparantaiseoirí, d'fhág Lanti an Fhrainc go deo agus thaistil sé go dtí an Spáinn, an Phortaingéil, an Afraic Thuaidh, an tSeapáin, an Astráil, an Nua-Shéalainn agus Meiriceá Theas. Ag fulaingt ó bhreoiteacht nach féidir a leigheas, chroch sé é féin ina árasán i Meicsiceo an 17 Eanáir 1947.
Bealach na Leice
Is baile i gContae Fhear Manach é Bealach na Leice.
Pêr Denez
Is scríbhneoir Briotánach é Pêr Denez no Pierre Denis (3 Feabhra, 1921–30 Iúil, 2011). Rugadh i Rennes (Roazhon) sa Bhriotáin é. Ní raibh an Bhriotáinis labhartha go forleathan sa chathair agus tógadh le Fraincis é, ach thug sé faoin Bhriotáinis a fhoghlaim in aois a 13 bliana. Shaothraigh sé an teanga ó shin i leith. Chuidigh a chuid saothair go mór le gluaiseacht na Briotáinise. Fuair sé bás i Romillé, gar do Rennes sa bhliain 2011.
Easaich
Is ceantar suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Easaich.
Gailióin
I Miotaseolaíocht na nGael, fodhream de chuid na bhFear Bolg ab ea na Gailióin nó Gaileoin. Bhí cónaí orthu i gCúige Laighean, i dteannta leis na Laighin féin agus na Fir Domnann. Ainmnithe as a gcuid sleánna (gathanna) atá siad.
Sex Aetates Mundi (Cronic mheánaoiseach )
Croinic ghearr Mheán-Ghaeilge den 11ú haois is ea Sex Aetates Mundi. Déantar cur síos ann ar stair Shean-Tiomnach, i bhfilíocht agus prós i ndiaidh a chéile, eagraithe ar an scéimre i Sex Aetates Mundi. Caomhnaítear é i roinnt lámhscríbhinní, Leabhar na hUidhre san áireamh.
Lourdes
Is baile ar bunchnoic na bPiréiní é Lourdes. Tá clú agus cáil ar an baile mar áit oilritheachta (oilithreachta?) don Eaglais Chaitliceach. Tháinig an Mhaighdean Mhuire chuig cailín bocht (Bernadette Soubirous nó Naomh Bernadette) ocht uair déag san iomlán i Lourdes. Taispeánadh Muire i Lourdes don chéad uair do Bernadette Soubirous ar 11 Feabhra 1858.
clé|250px|thumb|Lourdes
Tagann idir cúig agus sé milliún duine gach bliain chuig Lourdes.
London Borough of Bexley
Tá buirg London Borough of Bexley suite i Londain Theas i Sasana. Tá sé ag críochantacht leis an London Borough of Bromley ar an taobh theas, an London Borough of Greenwich ar an taobh thiar agus an Tamais ar an taobh thuaidh. Tá an London Borough of Havering agus an London Borough of Barking and Dagenham ar an taobh eile den Tamais. San oirthear tá sé ag críochantacht le buirg Dartford in Kent.
Ní raibh mórán daoine sa cheantar roimh an 19ú céad ach sa lá atá inniu ann tá breis is 200,000 duine ina gcónaí sa bhuirg.
Gertrude Stein
Scoláire, bailitheoir ealaíne agus scríbhneoir Meiriceánach ba ea Gertrude Stein. Rugadh í ar an 3 Feabhra 1874 i Stáit Aontaithe Mheiriceá ach chaith sí an chuid is mó dá saol sa Fhrainc.
An Fhleadh Cheoil
Is cineál féile ceoil an Fhleadh Cheoil (Fleá Cheoil uaireanta). Ritheann Comhaltas Ceoltóirí Éireann (CCÉ) féilte éagsúla bliantúla de cheol, damhsa, amhránaíocht traidisiúnta agus Gaeilge ar a dtugtar ‘’’an Fleadh Cheoil’’’ - “Féile (nó féasta) ceoil”. Clúdaíonn an Fleadh féilte a tharlaíonn ag leibhéil áitiúla, cúigeacha agus uile-Éireann.
Bléinigh
Is baile i gContae Fhear Manach é Bléinigh.
An Fhleadh Cheoil
Sceideal
Fógraítear an t-ionad don bhFleadh Uile-Éireann bliantúil i Meán Fómhair na bliana roimhe. Meallann an Fhleadh na mílte de lucht ceoil gach bliain. Dar le Comhaltas Ceoltóirí Éireann “Is deacair fuinneamh na hócáide seo a chur i bhfocail; níor mhór duit a bheith i láthair go bhfeicfeá seisiúin cheoil faoi lánseoil i ngach pub agus óstán agus fiú ar chúinní sráide!”. Glacann suas le 12,000 ceoltóir agus oirfideach páirt sa bhFleadh agus bíonn tuairim is 200,000 de lucht éisteachta ann. Bíonn an-tóir ar dhuaiseanna na Fleadh ach thairis sin is cineál fuinneog í an Fhleadh a thaispeánann cultúr na hÉireann don domhan mór.
2011
Bhí Fleadh Cheoil na hÉireann 2011 ceiliúrtha sa Chabhán, ar feadh Lúnasa 2011. Tá na buaicpóintí fós le feiceáil ar RTÉ.
2012
Tá Fleadh Cheoil na hÉireann 2012 sa Chabhán, ar siúl ón 14 go dtí an 22 Lúnasa 2012. 'Cabhán na nIontas' mar a deirtear i gcontae an Chabháin.
Is é 2012 "Bliain na Gaeilge an Chomhaltais". Mar sin, tá Seachtain na Gaeilge, le hurraíocht ó Fhoras na Gaeilge, ar siúl ag an am céanna. Is cuid dhílis den Fhleadh Cheoil an clár imeachtaí Gaeilge seo anois trína spreagtar daoine de gach aoisghrúpa chun nithe a dhéanamh trí Ghaeilge. I measc na n-imeachtaí tá scéalta Gaeilge do leanaí, tráth na gceist boird, ranganna ceol rap trí Ghaeilge, léachtaí, turas oidhreachta agus staire agus céilí mór nach ceart a chailleadh.
"Is breá linn urraíocht a dhéanamh ar imeachtaí Sheachtain na Gaeilge ag an bhFleadh Cheoil arís i mbliana," a dúirt Éamonn Ó hArgáin. "Is é atá i gceist le Seachtain na Gaeilge taitneamh a bhaint as an gcuid is fearr den ealaín trí Ghaeilge agus tá na himeachtaí ar fad fite fuaite leis an réimse ilghnéitheach imeachtaí cultúir a bhíonn ar fáil ag an bhFleadh."
2013
Beidh Fleadh Cheoil na hÉireann 2013 i nDoire Cholm Chille. Is é an chéad uair Fleadh Cheoil na hÉireann suite i dTuaisceart Éireann. Cuirfidh an ceiliúradh ar Éireannachas Dhoire, mar is ‘UK City of Culture’ Doire sa bhliain 2013 chomh maith le mórchathair cultúrtha de chuid na hÉireann.
Sé Aois an Domhain
B'éard atá i gceist le Sé Aois an Domhain ná:
Eadrais
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Eadrais.
Coill na Manach Íochtarach
Is barúntacht suite i gContae Thiobraid Árann í Coill na Manach Íochtarach.
Crundmáel Erbuilc
Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Chinnsealaigh ba ea Crannmhaol Anbhoilg mac Rónáin (Sean-Ghaeilge Crundmáel Erbuilc mac Rónáin (bás 656).  Rónán mac Colmáin (bás 625), iar-rí de Síol Chormaic ba ea a athair.
Sinsear ba ea a mac Aodh Rón den dream leadership of the Uí Dhróna, agus sinsear na rá a mhac Fiachra den rí Laigen níos deireanaí, Aodh mac Colgan (bás 738). Lena bhean chéile Faoileann ní Shuibhne desna Déise Mumhan, bhí iníon Eithne aige a phós Failbhe mac Domhnaill Uí Bhairrche.
Tháinig a dheartháir Cumascach i gcomharbacht air mar rí Uí Chinnsealaigh.
Traralgon
Cathair i réigiún Gippsland, Victoria, san Astráil is ea Traralgon.
Mainistir Chill Rónáin
Mainistir i gContae Ros Comáin is ea Mainistir Chill Rónáin.
Deirtear gur tháinig Naomh Rónán agus a iníon Naomh Lasair ó Mhuineachán sa 6ú haois agus gur bhunaigh siad eaglais ar bhruach Loch Míolach. Thóg Fearghal Muimhneach Ó Duibhgeannáin an eaglais atá anois ann sa 14ú haois ach b’fhéidir go mbaineann an doras Rómhánach ar an taobh theas le heaglais eile a tógadh sa 12ú haois.
Marija Gimbutas
Seandálaí Liotuánach-Mheiriceánach ab ea Marija Gimbutas (Liotuáinis: Marija Gimbutienė; 23 Eanáir 1921 – 2 Feabhra 1994). Aithnítear í as a cuid taighde ar na cultúir Neoiliteacha agus Cré-umha san "Eoraip Ársa" agus as an hipitéis Kurgand a cheap sí, ina maíonn sí go raibh críoch dhúchasach na bPróit-Ind-Eorpach sa steip Phontach.
Mainistir Chill Rónáin
Annála na gCeithre Máistrí (1339):
Grand Est
Is réigiún in oirthear na Fraince é an  Grand Est, ag roinnt teorann leis an mBeilg, Lucsamburg, an nGearmáin agus an Eilvéis. Bhí 5,549,586 duine ina gcónaí sa Grand Est sa bhliain 2017. Is í Strasburg an mhaoracht.
Buirg Londan Havering
Is Buirg é London Borough of Havering in Londain Thoir, Sasana.
Mainistir Chill Rónáin
Thóg Fearghal an eaglais ag Tobar Lasrach, áit mhór oilithreachta. D’fhan sé féin agus a shliocht ann mar airchinnigh agus mar staraithe mhuintir Dhiarmada.
Marija Gimbutas
Rugadh Marija Gimbutas in Vilnius na Liotuáine. Theith sí ath-fhorghabháil na Sóivéadach sa bhliain 1942 agus an Dara Cogadh Domhanda faoi lánseol go fóill. Chaith sí tamall mar sin faoi na Sóivéadaigh agus na Naitsithe araon. Chuir sí fúithi sna Stáit Aontaithe sa bhliain 1949.
An Cnocan
Is sráidbhaile ar Mhuile, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Cnocan.
Mainistir Chill Rónáin
Dódh an eaglais in 1340, mar a deir Annála Connacht:
Le Corbusier
Ailtire agus dearthóir intí ba ea Charles-Édouard Jeanneret-Gris, nó Le Corbusier (6 Deireadh Fómhair 1887 – 27 Lúnasa 1965), ceannródaí an deartha agus na hailtireacht a sa 20ú haois.
Mainistir Chill Rónáin
Tógadh eaglais nua trí bliana ina dhiaidh sin agus tá binn di le feiceáil fós.
Le Corbusier
Ailtireacht
clé|mion|237x237px|1933 Tháinig forbairt ar a smaointe i bPáras i gcoinne an chúlra bríomhar ealaíonta sna 1920idí. I saol an deartha, bhí cur chuige nua aige maidir le cruth, líne, úsáid dathanna, ábhair agus uigeachtaí (Íonaíochas), ach tá íogaireacht dhaonna a saothair fós ag spreagadh dearthóirí sa lá atá inniu ann.
Mainistir Chill Rónáin
Bíonn pátrún ag an tobar Mí Mheán Fómhair agus Leac Rónáin mar cheann de na stáisiúin, leac mhór agus ceithre chos chloiche fúithi.
Contae Cherokee, Texas
Is contae in oirthuaisceart Texas é Cherokee. Is é Rusk príomhbhaile an chontae. Is é Jacksonville an chathair is mó sa chontae. Bhí 50,845 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 46,659 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 85.2% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 14.2%.
Clabaigh
Is baile i gContae Fhear Manach í Clabaigh.
Le Corbusier
Ailtireacht
Dhear sé roinnt mhaith foirgneamh san Eoraip, agus d'oibrigh sé ag pleanáil cathracha chomh maith.
Baineann a dhearadh dealbhach brúidiúil, mar a thugtar air, úsáid as comhcheangail neamhchoitianta ábhar: coincréit amh, miotal rioctha is a leithéid.
Ba ealaíontóir avant garde a bhí ann, agus bhí sé go síoraí ag obair le gluaiseachtaí ealaíne nua. Bhí sár-tionchar aige ar ailtireacht agus b'é gan dabht, an t-ailtire Eorpach ba cháiliúla sa 20ú haois. mion|1965|alt=|clé
Troscán
Dhear Le Corbusier troscán freisin. Thug sé a troscán nua-aimseartha agus maisiú inmheánach drámatúil, íostach le chéile trí úsáid a bhaint as coincheapa nuálacha maidir le dathanna, uigeachtaí agus ábhair.
Saol
Rugadh agus tógadh Charles-Édouard Jeanneret-Gris i La Chaux-de-Fonds, baile i dtuaisceart na hEilvéis e.
Sa bhliain 1908 bhog sé go Páras na Fraince agus d'oibrigh sé le Auguste Perret go dtí 1910.
D'oibrigh sé leis an ailtire Peter Behrens ansin i 1910-1911 agus d'fhoghlaim sé an Ghearmáinis.
Thaisteal sé timpeall na hEorpa sa bhliain 1911.
Sa bhliain 1917, bhunaigh sé féin agus a chol ceathrar, Charles Jeanneret, comhlacht ailtireachta san Eilvéis. mion|Villa turc (Schwob), La Chaux-de-Fonds 1916|alt=
Sa bhliain 1918 casadh sé le Amédée Ozenfant.
Bás
Bhí sé ag snámh san fharraige in aice le Monaco nuair a bhuail taom croí é, ar an 27 Lúnasa 1965. Bhí sochraid ollmhór air sa Louvre i bPáras.
In ómós dó
Bhí sé ar nóta bainc 10-franc na hEilbhéise. Tá dhá Place Le Corbusier ann, ceann amháin i bPáras gar do shuiomh a atelier ar an Rue de Sèvresagus agus ceann eile ina bhaile dúchais, La Chaux-de-Fonds. I Laval i Québec atá Boulevard Le Corbusier. Tá sráid Le Corbusier i mBrossard i Québec, agus tá ceann eile le fáil i Malvinas Argentinas i gCúige Buenos Aires na hAirgintine.
Fucking, an Ostair
Is sráidbhaile san Ostair é Fucking. Tá cáil air de bharr a ainm.
clé|250px|thumb|Fucking
Rodney King
Ba thiománaí tacsaí é Rodney Glen King, a rugadh ar an 2 Aibreán, 1965 agus a fuair bás ar an 17 Meitheamh, 2012 tar éis timpiste bá.
Don't Be Afraid of the Dark (American Horror Story)
Craoladh an dara heipeasóid, "Don't Be Afraid of the Dark" den seachtú sraith American Horror Story ar an 12 Meán Fómhair 2017. Scríobh Tim Minear an eipeasóid seo. D'fhéach 2.38 milliún duine ar an eipeasóid.
Ré Órga na bhFoghlaithe Mara
Tharla Ré Órga na bhFoghlaithe Mara sa Mhuir Chairib, san tAigéan Indiach chomh maith le cósta Mheiriceá agus cósta Iarthar na hAfraice den chuid ba mhó. Bhí roinnt cúiseanna leis an mborradh faoin bhfoghlaíocht. Bhí go leor mairnéalach díomhaoin mar gheall ar an tsíocháin a bhí tar éis teacht chun cinn san Eoraip. Chonaic na foghlaithe mara deis ann dóibh toisc go raibh cabhlaigh na dtíortha Eorpacha imithe i léig, agus go raibh méadú tar éis teacht ar an líon bád ag bhí taisteal chuig an Eoraip le lastais luachmhara. Anuas air sin bhí traenáil agus taithí faighte ag na foghlaithe mara sna cabhlaigh chéanna (i gCabhlach Ríoga na Breataine ach go háirithe). Cúis eile ná go raibh na rialtais Eorpacha a bhí thar sáile sna coilíneachtaí tar éis éirí lag.
Bunús
Cuireadh deireadh le Cogadh Chomharbas na Spáinne nuair a síníodh srath conarthaí sa bhliain 1713 ar a dtugadh Conradh Utrecht. Mar gheall air seo scaoileadh na mílte mairnéalaigh ó na fórsaí míleata. An toradh a bhí ar seo ná go raibh faic le déanamh ag na mairnéalaigh ag an am céanna is a bhí borradh ag teacht ar an trádáil tras-Atlantach. Freisin bhí mairnéalaigh ann a bhí bainteach leis an sclábhaíocht mar gheall ar dífhostaíocht ag iarraidh éirí as agus bheith ina bhfoghlaithe mara. Mar gheall ar seo bhí go leor foghlaithe mara ar fáil timpeall ar chósta Iarthar na hAfraice.
Trádáil Triantánach
right|thumb Tháinig borradh ar an trácht ar na lánaí loingseoireachta idir Muir Chairib, an Afraic, agus an Eoraip san 18ú haois. Glaodh an trádáil triantánach ar seo, agus b'áit luachmhar iad na lánaí seo d'fhoghlaithe mara. Seoladh longa ón Eoraip chuig an Afraic chun sclábhaithe a cheannach. Uaidh sin sheolaidís chuig Muir an Chairib chun iad a dhíol agus earraí ar nós siúcra agus cócó a cheannach. Is iad na sclábhaithe, siúcra, agus rum a hearraí is mó sa trádáil.
Thug an Spáinn cead don Bhreatain sclábhaithe a dhíoladh chuig a gcoilíneachtaí (glaodh an asiento ar seo). Chuir sé seo go mór le scaipeadh an píoráideacht in iarthar an Atlantaigh ag an am. Tháinig méadú mór ar an trádáil ón Afraic chuig na coilíneachtaí. Tharla sé seo ag an am céanna le líon mór mairnéalaigh bheith gan post. Lig sé seo do na fostóirí pá agus an caighdeán maireachtála ar a gcuid longa a ísliú. Bhí na riochtaí ar na longa go huafásach. Bhí ráta báis na sclábhaithe an-ard chomh maith le básráta na mairnéalach. Mar gheall air seo thiontaigh go leor mairnéalach ar shaol níos fearr mar fhoghlaí mara.
Mná a bhí ina foghlaithe mara
Bhíodh mná mar fhoghlaithe mara chomh maith, agus iad go minic faoi cheilt mar fhir. Beirt a bhí an-chlú orthu ná Mary Read agus Anne Bonney (uaireanta litrithe Bonny), a bhí mar chomhghleacaí le Calico Jack Rackham.
Éile Uí Fhógarta
Is barúntacht suite i gContae Thiobraid Árann é Éile Uí Fhógarta.
Ré Órga na bhFoghlaithe Mara
Mná a bhí ina foghlaithe mara
Bhí fás aníos crua ag Bonney a d'fhág a fear céile chun bheith le Calico Jack tar éis bualadh leis sna Bahámaí. Ghléas máthair Mary Read í mar bhuachaill a saol ar fad agus tréimhse caite aici in airm na Breataine. Chuaigh sí chuig an Muir Chairib tar éis bhás a fir chéile agus thosaigh sí a bheith mar chomhluadar ag Calico Jack agus Anne Bonney.
right|thumb
D'éirigh leis an mbeirt éalú ó phionós an báis nuair a gabhadh iad, mar gheall ar go ndúirt siad go raibh siad ag iompar. Fuair Read bás sa phríosún den fiabhras agus ní raibh trácht ar bith ar Bhonney arís.
Contae Childress, Texas
Is contae i dtuaisceart Texas é Childress. Is é Childress príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 7,041 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 7,688 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 80.7% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 19.2%.
Uisgean
Is sráidbhaile ar an Muile, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Uisgean.
Sceach
Is baile i gContae Fhear Manach é Sceach.
Finnsinis
Is sráidbhaile ar an Muile, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Finnsinis.
Pays de la Loire
Is réigiún in iarthuaisceart na Fraince iad Pays de la Loire nó Broioù al Lige sa mBriotáinis. Is é Naoned príomhchathair an réigiúin. Bhí cónaí ar 3,553,353 duine i bPays de la Loire ar lá an daonáireamh 2012. Tá cuid den réigiún (an tuaisceart agus an iarthar) sa mBriotáin go traidisiúnta.
Contae Clay, Texas
Is contae i dtuaisceart Texas é Clay. Is é Henrietta príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 10,752 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 11,006 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 96.7% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 1.9%.
The Front
Craoladh an naoú heipeasóid déag, "The Front", den ceathrú sraith The Simpsons ar an 15 Aibreán 1993. Scríobh Adam I. Lapidus an eipeasóid seo. D'fhéach 20.1 milliún duine ar an eipeasóid.
An Pháirc Thiar
Is ceantar gnó i ndeisceart Bhaile Átha Cliath í An Pháirc Thiar (Béarla: Park West, Dublin).
Brazzaville
Is é Brazzaville príomhchathair Phoblacht an Chongó. Tá an chathair suite ar bhruach Abhainn an Chongó san Afraic.
Madawaska, Maine
Is baile i gContae Aroostook, Maine é Madawaska. Is i dtuaisceart Maine ar an teorainn le Ceanada atá Madawaska lonnaithe. Is í an Fhraincis príomhtheanga an bhaile agus í á labhairt sa bhaile ag 83.5% de dhaonra an bhaile. Bhí cónaí ar 4,035 duine i Madawaska ar lá daonáirimh na bliana 2010.
Toirdhealbhach Ua Conchobhair
clé|mion|[[Cros Chongaː choimisiúnaigh Toirdhealbhach an bhachall a dhéanamh]] Ard-Rí ar Éirinn ó 1119 go 1156 ab ea Toirdhealbhach mac Ruaidhrí Ua Conchobhair. Chaith sé trëimhse fada mar ard-rí, 37 bliain go dtí 1156.
Ríocht Chonnachta
Rugadh Toirdhealbhach sa bhliain 1088 i gCúige Chonnachta. Ghabh sé an chumhacht i ríocht Chonnachta sa bhliain 1106, Tháinig sé i gcumhacht sa chúige trí chaisliú an tír agus polaitíocht glic. Rrinne sé socrú leis an ard-rí ag an t-am sin, Muircheartach Ua Briain ó Mumhan.
Nuair a tháinig tinneas ar Mhuircheartach sa bhliain 1114, bhí teideal an Ard-Rí le baint amach, agus rug Toirdhealbhach ar an bhfaill ag an am ceart. Mháirseáil sé ar Bhaile Átha Cliath sa bhliain 1118 agus ghabh sé an chumhacht le lámh láidir.
Árd Rí na hÉireann
mion|cuireadh Toirdhealbach i g[[Cluain Mhic Nóis|clé]] Tar éis bás Muircheartach Ua Briain in 1118, d’fhéach Toirdhealbhach chuige, ag Conradh Ghleann Maghair in 1118, go roinnfí Cúige Mumhan ina dhá chuid, Tuamhain agus Deasumhain. Mar sin, bhí Mumhan roinnte idir shliocht Ua Briain i dtuaisceart an chúige agus shliocht an Eógánacht i ndeisceart an chúige. Bhí Mumhain lagaithe dá bharr.
Choimisiúnaigh Toirdhealbhach Cros Chonga a dhéanamh sa bhliain 1123. Tá an bhachall ina sheoda iontach agus bhí an rí ag léiriú a shaibhreas agus a chumhacht trína hordú. Bhí sé ag maíomh gur chóir go mbeadh a hardeaspag féin ag Connachta, rud nach raibh ag an am sin. Trí phátrúnacht a thabhairt don eaglais ar an mbealach seo, d'fhéadfadh an rí a bheith ag súil le tacaíocht ón eaglais dá mhianta polaitiúla.
In 1124 a thóg sé an dún ag bun abhainn na Gaillimhe (abhainn na Coiribe anois), cóngarach don áit inar tógadh an chathair chloiche ina dhiaidh sin. Chuir Toirdhealbhach maoiniú ar fáil do go leor foirgneamh eile chomh maith, mar shampla an chéad ardeaglais i dTuaim agus mainistir Chonga.mion|Toirdhealbhach Ua Conchobhair, Ard Rí|cléSna blianta in a dhiaidh 1140, bhí sé i gcoimhlint le Muircheartach Mac Lochlainn, rí Chineal Eoghain i gcríocha na hUí Néill sa tuaisceart. Choimead Toirdhealbhach a héileamh ar an ríocht. Ach i ndáiríre bhí Mac Lochlainn chomh cumhachtach leis faoin am seo.
Meath
Sa bhliain 1154, briseadh fórsaí Toirdhealbach i gcogadh mara in aice Inis Eoghain, agus cailleadh ríocht Áth Cliath go Muircheartach Mac Lochlainn.
Cill Dealga
Is sráidbhaile i gContae na Mí in Éirinn í Cill Dealga (Béarla: ​Kildalkey).
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2015
Ba í Craobh Shinsear Iomána na hÉireann 2015 an 128ú heagrán den Chraobh Uile-Éireann ó bunaíodh an comórtas in 1887. Thosaigh an chraobh ar an 3 Bealtaine 2015 agus chríochnaigh sí ar an 6 Meán Fómhair 2015.
Foirne
Ghlac 14 fhoireann páirt sa chraobhchomórtas.
Whacking Day
Craoladh an fichiú heipeasóid, "Whacking Day", den ceathrú sraith The Simpsons ar an 29 Aibreán 1993. Scríobh John Swartzwelder an eipeasóid seo. D'fhéach 20 milliún duine ar an eipeasóid.
Eadaraig
Baile beag i ndeisceart na hAlban is ea Eadaraig (Béarla: Ettrick). Tá sé faoi smacht Comhairle nan Críochan. Seo iad na comhordanáidí: 55° 25′ 3.46″ T, 3° 9′ 8.54″ I.
Ba as Eadaraig James Hogg (1770 - 1835), fear ar tugadh an "Tréadaí Eadaraig" air. Tá leacht cuimhneacháin in ómós dó a bhí tógtha i 1898, timpeall is míle laistiar den bhaile.
Contae Coke, Texas
Is contae in iarthar Texas é Coke. Is é Robert Lee príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 3,320 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 3,864 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 85% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 14.7%.
Contae Cochran, Texas
Is contae in iarthuaisceart Texas é Cochran. Is é Morton príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 3,127 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 3,730 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 59.1% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 39.7% agus ba Gearmáinis an phríomhtheanga ag 1.2%.
Neighbors from Hell (American Horror Story)
Craoladh an tríú heipeasóid, "Neighbors from Hell" den seachtú sraith American Horror Story ar an 19 Meán Fómhair 2017. Scríobh James Wong an eipeasóid seo. D'fhéach 2.25 milliún duine ar an eipeasóid.
Cnagaire
Is éan dreapadóireachta é an cnagaire. Ball d'fhine na Picidae. Tochlaíonn sé isteach i gcrainn le gob géar, ag baint feithidí le teanga greamaithe. Eireaball dealgach air a chabhraíonn sa dreapadóireacht. Is sainiúil rithim a chnagtha ar stoc crainn. Suas le 198 speiceas a aítríonn coillte.
Hidetoshi Nakata
Iar-imreoir sacair de chuid na Seapáine é Hidetoshi Nakata (中 田 英 寿 sa tSeapáinis) (rugadh é ar an 22 Eanáir, 1977 i Kofu). Bhí sé mar imreoir lár na páirce le roinnt clubanna san Eoraip chomh maith, agus le Bell Mare Hiratsuka ina thír dhúchais. Thuill a chuid imeartha clú agus cáil dó mar cheann de na himreoirí is fearr sa tSeapáin.
Ba é Nakata an t-aon duine Seapáineach a roghnaigh FIFA dá ngrádú den 125 peileadóir ab fhearr riamh, sa bhliain 2004, agus vótáileadh mar Imreoir na Bliana san Áise é sna blianta 1997 agus 1998.
Bhuaigh Nakata an Serie A le MAR Roma sa bhliain 2001 agus an bhliain ina diaidh an Coppa Italia le Parma FC.
Gleann
Is áit íseal idir cnoic nó sléibhte é gleann.
Píotsa
mion|clé|250px|Píotsaí ag cócaireacht
Arán cothrom réidh is ea an píotsa (Iodáilis: Pizza) a gcuirtear táthchoda éagsúla sa mhullach air, cosúil le glasraí, feoil, iasc nó beacáin, in éineacht le trátaí, cáis agus spíosraí éagsúla. Tháinig an píotsa ón Iodáil, agus dealraíonn sé go n-itheadh na sean-Rómhánaigh féin arán a bhí cosúil leis an bpíotsa. Is léir nach raibh trátaí ar fáil san am sin, toisc gurb as an Oileán Úr a tháinig an tráta.
San Iodáil, b'é an píotsa príomhbhia na ndaoine bochta sa naoú haois déag, agus ba le Napoli thar aon áit eile a samhlaíodh é. Shroich an píotsa Meiriceá i ndeireadh na naoú haoise déag, nuair a bhí na mílte Iodálaigh ag dul ar imirce agus ag cur fúthu sna Stáit Aontaithe, agus iad ag tabhairt a gcuid bia leo, ar ndóigh. Níor thug na sluaite síoraí taobh amuigh de na pobail Iodálacha i Meiriceá taithneamh don phíotsa ach i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda, áfach. Na saighdiúirí Meiriceánacha a bhí ina n-arm forghabhála san Iodáil i ndeireadh an chogaidh, ní raibh siad sásta le bia an airm, agus b'fhearr leo dul ar lorg an bhia áitiúil Iodálaigh - agus is é an píotsa an cineál bia ba réidhe a bhí ar fáil. Nuair a d'fhill siad abhaile, lean siad leo ag ithe píotsaí, agus de réir a chéile, tháinig borradh mór ar an bpíotsadóireacht mar ghnó. Sa deireadh, scaip an píotsa ar fud an domhain le cuidiú na sreangshiopaí mearbhia Meiriceánacha.
Michael Balint
Ba shíocanailísí Ungárach é Michael Balint nó Bálint Mihály (3 Nollaig 1896 i mBúdaipeist – 31 Nollaig 1970 i mBriostó) agus bhíodh sé i bhfabhar na scoile teoirice Teoiric an Chaidrimh le Daoine agus Nithe (sé sin Object Relations Theory ).
Cíb cheanngheal
Is planda í an chíb cheanngheal.
Contae Piscataquis, Maine
Is contae i lár an stáit Maine é Piscataquis. Sa bhliain 2010 bhí 17,535 ag maireachtáil sa chontae. Bhí an daonra is lú ag contae Piscataquis as na contaetha ar fad i Maine. Tá dlús daonra íseal ag Piscataquis agus níl ach beirt i ngach kiliméadar cearnach. Ba é Béarla an phríomhtheanga do 96.9% agus ba í Fraincis an phríomhtheanga do 2%.
Aiseag Ulbha
Is sráidbhaile ar an Muile, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Aiseag Ulbha.
Raghnallach
Is ceantar cónaitheach i ndeisceart Bhaile Átha Cliath é Raghnallach (Béarla: Ranelagh). Tá sé lonnaithe i mBÁC a 6.
James Hogg
File agus scríbhneoir i mBéarla agus san Albainis ab ea James Hogg (1770 – 21 Samhain 1835). Nuair a bhí sé óg, bhí sé ag obair sa talmhaíocht mar aoire agus tréadaí, agus fuair sé a chuid oideachais ina aonar trí léamh pearsanta. Bhí sé ina chara ag mórán scríbhneoirí clúiteacha a bhí beo ag an am, Walter Scott ina measc. Fiú scríobh Hogg beathaisnéis neamhoifigiúil ar Scott. Bhí clú is cáil air mar an "Tréadaí Eadaraig" (Ettrick Shepherd), agus d'úsáid sé an leasainm sin nuair a foilsíodh a lán leabhar a scríobh sé. Ina theannta sin, d'úsáid sé an t-ainm sin mar ainm carachtair sa tsraith chlúiteach Noctes Ambrosianae, a bhí foilsithe san iris Blackwood's Magazine. Tá cáil air fós sa lá atá inniu mar gheall ar an úrscéal The Private Memoirs and Confessions of a Justified Sinner. I measc na rudaí eile a scríobh sé, tá dáin mar The Queen's Wake (1813), bailiúchán amhrán Jacobite Reliques (1819), agus dhá úrscéal eile, The Three Perils of Man (1822) agus The Three Perils of Woman (1823).
Bismarck, Dakota Thuaidh
Cathair in iarthar Dakota Thuaidh, sna Stáit Aontaithe is ea Bismarck. Tá an chathair suite ar bhruach thoir Abhainn na Missouri. Is é príomhchathair an stáit é, chomh maith le príomhchathair riaracháin Chontae Burleigh. Is é an dara cathair is mó in Dakota Thuaidh, i ndiaidh Fargo. Sa bhliain 2010, bhí 61,272 duine ina gcónaí sa chathair féin agus 129,517 sa cheanta uirbeach ar fad.
Bunaíodh an chathair sa bhliain 1872 faoin ainm Missouri Crossing, ainm a tugadh uirthi mar chuaigh Merriwether Lewis agus William Clark trasna na Missouri san áit sa bhliain 1805. Sa bhliain 1873 hathraíodh an t-ainm go Bismarck, in onóir Otto von Bismarck, seansailéir na Gearmáine, rud a rinneadh ag súil go dtarraingeofaí lonnaitheoirí ón tír úd chuig an áit. D'éirigh leo. An bhliain ina dhiaidh sin, fuarthas ór sa cheantar, agus tháinig borradh faoin daonra mar gheall air sin leis.
Sa bhliain 2010 ba de shliocht Gearmánach iad 57.9% de dhaonra na cathrach. Ba de shliocht Ioruach 18.2% de na daoine sa chathair, 7.7% de shliocht Rúiseach agus 7.2% de shliocht Éireannach. Is den chine geal iad 92.4% de lucht na cathrach, céatadán an-ard sna Stáit Aontaithe. Is iad Bundúchasaigh Mheiriceánacha an dara grúpa is mó ann—4.5% den daonra.
Aill
250px|thumb|Aillte an Mhothair
Raithneach bhriosc
Is planda í an raithneach bhriosc.
Aill
Is aghaidh carraige géar a fheictear go háirithe ar bhruach na farraige í an t-aill.
Ceann na Trágha
Is sráidbhaile ar an Muile, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Ceann na Trágha.
Ráth Cúil, Baile Átha Cliath
Is sráidbhaile i ndeisceart Bhaile Átha Cliath é Ráth Cúil (Béarla: Rathcoole). Dar le daonáireamh 2016, bhí 4,351 duine ina gcónaí ann.
Sniaul
250px|right|thumb|Sniaul
200px|left|thumb|Iarnród Sniaul ar an sliabh
Contae Coleman, Texas
Is contae i lár Texas é Coleman. Is é Coleman príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 8,895 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, síos ó 9,235 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 95.4% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 3.7%.
Contae Sagadahoc, Maine
Is contae i ndeisceart Maine é Sagadahoc. Sa bhliain 2010 bhí 35,293 ag maireachtáil sa chontae. Is í an contae is lú in Maine. Ba é Béarla an phríomhtheanga do 96.1% agus ba í Fraincis an phríomhtheanga do 2.2%.
Dúnchadh mac Murchadha
Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Dúnchadh mac Murchadha (Sean-Ghaeilge Dúnchad mac Murchada (bás 728). Murchadh mac Brain Buta (bás 727), iar-rí, ba ea a athair.  Bhí sé i réim ón mbliain 727 go dtí 728.
Bhí Dúnchadh ar an bhfód nuair a bhuaigh a athair in éadan an Ardrí Uí Néill, Fearghal mac Maoil Dúin (bás 722) ag Cath Alúine sa bhliain 722. Tháinig sé i gcomharbacht ar a athair sa bhliain 727. Cidh sé a chéile comhraic Uí Chinnsealaigh, Laidcnén mac Con Mella, a maraíodh ag Cath Maistean (Mullach Maistean, deisceart Contae Chill Dara) sa bhliain 727. An bhliain dár gcionn, ámh, chloígh agus mharaigh a dheartháir, Faolán mac Murchadha (bás 738), é ag Cath Aileann (Co. Chill Dara), a thóg an ríogacht agus a phós a bhaintreach.
Bhí Dúnchadh pósta le Taileflaith ní Chathail mhic Finghin (bás 742), rí Mumhan. Sinsear Uí Dhúnchadha clann Uí Dhúnlainge, is ea Dúnchadh, lonnaithe ag Cnoc Liamhna ar theorainn Áth Cliath-Cill-Cill Dara. Rinneadh rí Laigean dá mac, Ceallach (bás 776).
Vaileite
Is í Vaileite príomhchathair Phoblacht Mhálta. B'é Ard-Mháistir na Ridirí Máltacha, Jean Parisot de la Valette, a bhunaigh an chathair sa bhliain 1566, agus is as an ridire seo a ainmníodh an áit, leis.
Cé gurb í an phríomhchathair í, níl Vaileite ar an gcathair is mó sa tír, nó ní raibh ach seacht míle duine ina gcónaí ansin sa bhliain 2000, agus an daonra ag dul i laghad. Is í Birkirkara an chathair is mó i Málta.
Murchad mac Brain Mut
Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Murchadh mac Brain Buta (Sean-Ghaeilge Murchad mac Brain Mut) (bás 727). Bran Buta mac Conaill (bás 696), iar-rí, ba ea a athair. Bhí sé i réim ón mbliain 715 go dtí 727.
Feictear Murchadh ar dtús sna hannála agus é ar a ruathair insealbhaithe in éadan na Mumhain sa bhliain 715. Bhí cogadh aige in éadan Uí Néill. Sa bhliain 719, rinne siad ruathair réir chuig ar na Laigin. Bhí Murchadh i gcomhaontas le Cathal mac Finguine (bás 742), rí Mumhan, agus sa bhliain 721, rinne siadsan le chéile ruathair ar Bhreá. Sa bhliain 721 ámh, rinne Cathal suíocháin leis an Ardrí, Fearghal mac Maoil Dúin (bás 722) de Chineál Eoghain, agus d'ionsaigh Fearghal na Laigin chun an bhóramha a éileamh.
Bhris fir na Laigean an sos cogaidh, ámh, agus d'ionsáigh Fearghal arís mar chúiteamh. I Mí na Nollag 722, áfach, maraíodh Fearghal agus go leor uaisle Uí Néill ag Cath Alúine (Contae Chill Dara) ag na Laigin faoi cheannas Mhurchadha. Throid Murchadha son Dúnchadh (bás 728) agus Aodh mac Colgan (bás 738) Uí Chinnsealaigh ar aon Laighean. Cuir siad ceann Fhearghaile chuig Cathal chun a chuid feirge a shuaimhniú. Deirtear i nAnnála Tiarnaigh gur chloígh an Ardrí, Cinnéad mac Iorgalaigh (bás 728) de Shíol Aodha Sláine, na Laigin ag Cath Mhaíne sa bhliain 726 agus gur bhain sé a éilimh amach, ach ní thacaíonn annála eile leis an scéal seo.
Tháinig Uí Dhúnlainge chun cinn le cuidiú mheath Uí Mháil. Maraíodh beirt mhac a réamhtheachtaí, Ceallach Chualann (bás 715), le linn a réimis: maraíodh Aodh (bás 719) ag Cath Fhionnúirach (Fionnúir, Co. Cill Dara), ina raibh na Laigin ag troid eatarthu féin; agus mharaigh Criomhthann (bás 726) ag Cath Bhealach Lice agus é óg.
Duine dá mhná céile ba ea Concheann ní Cheallaigh (bás 743) Uí Mháil. Máthair Fhaoláin (bás 738) agus Mhuireadaigh (bás 760), ba ea í, ríthe Laigean beirt. I measc mac eile aige, bhí Dúnchadh (bás 728) agus Bran Beag (bás 738), ríthe Laigean beirt fosta.
Sacagawea
mion|Dealbh de Sacagawea in [[Bismarck, Dakota Thuaidh|Bismarck, Dakota Thuaidh]] Bean den treibh Shoshone i Meiriceá Thuaidh a chuidigh le Meriwether Lewis agus William Clark ar a dturas taiscéalaíochta siar go hOregon ab ea Sacagawea (Bealtaine 1788 – 1812 (a chreidtear)). Bhí sí pósta le trádálaí Franca-Cheanadach darbh ainm Toussaint Charbonneau. Bhí sí ina teangaire ag Lewis agus Clark, go mór mhór nuair a bhuail siad lena muintir Shoshone féin. Bhí eolas aici ar an tírdhreach, an fána agus an flóra, agus ar nósanna na mbundúchasach sa chuid sin den mhór-roinn. Ní ba thábhachtaí, b'fhéidir, thuig bundúchasaigh a casadh orthu gur cuspóirí síochánta a bhí acu, mar ní bheadh bean mar bhall de chompánacht chogaidh.
Príomhach
Tá príomhach (Laidin: príomh, sa chéad áit) ionadaitheach d'ord sna mamaigh plainteacha. De réir rangaithe fíliginitigh na linne seo, baineann na príomhaigh le na Euarchontoglires.
Marge in Chains
Craoladh an t-aonú heipeasóid is fiche, "Marge in Chains", den ceathrú sraith The Simpsons ar an 6 Bealtaine 1993. Scríobh Bill Oakley agus Josh Weinstein an eipeasóid seo. D'fhéach 17.3 milliún duine ar an eipeasóid.
Sacagawea
Rugadh Sacagawea i ngleann na hAbhann Lemhi, in aici Salmon, Idaho, inniu. Bhí Sacagawea ar ghrúpa ban óg a d'fhuadaigh fir ón treibh Hidatsa. "Éan-bhean" an chiall atá le Sacagawea sa teanga Hidatsa. Phós sise agus bean Shoshone eile Toussaint Charbonneau, a bhí ina chónaí i measc na Hidatsa. De réir na gcuntas comhaimseartha, cheannaigh sé iad nó fuair sé iad mar dhuais i mbabhta cearrbhachais.
Le linn uachtaránacht Thomas Jefferson, cheannaigh na Stát Aontaithe cuid mhór de iarthar Mheiriceá Thuaidh ó na Francaigh. Chuir Jefferson sluaíocht siar leis an gcuid sin den mhór-roinn a thaiscéaladh faoi Lewis agus William Clark. Mhair an turas taiscéalaíochta ó 1804 go 1806; chuaigh Sacagawea leo sa bhliain 1805, í ag iompar clainne agus rug sí mac, Jean-Baptiste, go gairid ina dhiaidh sin.
I ndiaidh an turais siar, chaith Sacagawea agus Charbonneau trí bliana leis na Hidatsa. Ansin, sa bhliain 1809, thug Clark cuireadh dóibh teacht chuig Saint Louis agus chuir siad fúthu ansin in éineacht lena mac. Rugadh iníon di i 1810 darbh ainm Lizette. Luaitear í seo cúpla bliain ina dhiaidh sin mar leanbh folláin ach creidtear go bhfuair sí bás go hóg mar ní luaitear arís í gcuntas ar bith. Faoin mbliain 1811 bhí Sacagawea agus Charbonneau ina gcónaí ag Fort Phost Trádála Manuel Lisa in aice críoch na Haditsa. Scríobh cléireach sa phost trádála sa bhliain 1812 go raibh Sacagawea i ndiaidh bás a fháil sa dhúnfort. D'uchtaigh William Clark Jean-Baptiste sa bhliain 1812, rud nach ndéanfaí dá mbeadh na tuismí beo agus tá a fhios go raibh Sacagawea tinn tamall roimhe sin. Chaith Jean-Baptiste tamall san Eoraip agus é ina fhear óg agus an chuid ba mhó dá shaol in áiteanna difriúla agus ag obair i bpostanna difriúla.
De réir foinsí áirithe, fuair sí bás i bhfad ní ba dhéanaí, sa bhliain 1884, i ndiaidh dul a chónaigh leis na Comanche ar feadh tamaill agus ansin filleadh ar ais go dtí na Lemhi Shoshone.
Limousin
Is iar-réigiún i ndeisceart na Fraince é Limousin nó Lemosin san Ocsatáinis. Bhí cónaí ar 742,771 duine i Limoisin ar lá an daonáireamh (Lá caille) 2010. Is í an réigiún leis an dara daonra is ísle sa Fhrainc Dhúthach. Is é Limoges príomhbhaile Limousin. Cé gurb í an Fhraincis príomhtheanga an réigiún, bhí an Ocsatáinis mar an príomhteanga in áiteanna áirithe faoin dtuath go dtí na seachtóidí. Tá an Ocsatáinis fós á labhairt ag daoine faoin tuath i Limousin atá caoga bhlian nó níos aosta.
Príomhach
Roinntear na príomhaigh, go traidisiúnta, ina dhá ghrúpaí, sé sin na strepsirrhiniens agus na haplorrhiniens, sé sin, rannóg na moncaithe, ina bhfuil an géineas Homo (nó an duine) agus na Hominidae (nó homainidí).
Saintréithe
Dealraíonn ainm na bPríomhach sa deichiú eagrán den leabhar 'Systema Naturae', le Carl von Linné, obair mhór a rinne iarracht ar na speicis beo a rangú de réir a bhfogasachtí fiseolaíocha.
De réir Linné, áirítear an duine agus speicis d'ainmhithe eile sna Príomhaigh. Go beacht, tá sé roinnte i gceithre speiceas: Homo, Simia (moncaithe), Lemur, agus Vespertilio (sciatháin leathair). Níos déanaí ar aghaidh, rinneadh athbhreithniúchán ar rangú Linné, agus anois níl na sciatháin leathair istigh ann níos mó, ach tá an t-ainm príomhach fágtha.
Athraíonn méid na bpríomhach ó 13 cm (léamar luchach, Microcebus murinus) agus 175 cm, agus an mhais ó 100 g go 275 kg (goraille,Gorilla gorilla).
Gnáthóg agus Dáileadh
Mórchuid na bpríomhach is i gcrainn a bhíonn cónaí orthu. Bíonn cuid de na speiceas ina n-ainmhithe páirt-talún, mar atá na babúin agus na Moncaithe Patas, agus tá roinnt speiceas ina n-ainmhithe lán-talún, mar atá na Gelada agus an Duine.
Cinedhíothú
mion|Ar an 6 Aibreán 1994, maraíodh Uachtarán Ruanda, Juvénal Habyariman. Tharla [[cinedhíothú ina dhiaidh.]] Is é is brí le Cinedhíothú ná iarracht grúpa mór daoine a mharú. Tá an grúpa seo dírithe, de bharr a gcuid difríochtaí, idirchultúrtha nó idirchreidmheacha de ghnáth (cine, náisiúntacht, reiligiún, srl). Tá na daoine seo neamhchiontach agus gan cosaint. mion|[[9 Nollaig gach bliain, ceiliúrtar an Lá Idirnáisiúnta Cuimhneacháin agus Dínite d’Íospartaigh Choir an Chinedhíothaithe agus um Chosc na Coire sin]] Ar an 9 Nollaig gach bliain, ceiliúrtar an Lá Idirnáisiúnta Cuimhneacháin agus Dínite d’Íospartaigh Choir an Chinedhíothaithe agus um Chosc na Coire sin.
An Ocsatáinis
Is teanga Ind-Eorpach í an Ocsatáinis. Tugtar lenga d'òc uirthi sa teanga féin, nó langue d'oc san Fhraincis. Mionteanga atá inti, á labhairt san Acatáin, Auvergne, Languedoc-Roussillon, Limousin, Midi-Pyrénées agus i bProvence i ndeisceart na Fraince. Ach cloistear an teanga freisin i réigiúin sa Spáinn, san Iodáil, agus i Monacó.
Cinedhíothú
Sainmhíniú
De réir an Choinbhinsiúin; bíonn cinedhíothú i gceist:
Beartanna
Sa bhliain 2014, chuir an tAontas Eorpach a thiomantas in iúl maidir le comhsheasmhacht agus comhleanúnachas a mbeartas seachtrach agus inmheánach a áirithiú agus é ag cur i gcoinne daoine bheith ag dul saor ó phionós i gcoir an chinedhíothaithe, coireanna in aghaidh na daonnachta agus coireanna cogaidh ('bunchoireanna idirnáisiúnta'). mion|International Criminal Court Act 2001, Ríocht Aontaithe
Paróistí Sibhialta in Éirinn
Tá timpeall 2,500 paróiste sibhialta in Éirinn. Baineadh úsáid as an bparóiste sibhialta mar limistéar riaracháin ag an Rialtas go dtí gur cruthaíodh an toghroinn ceantair sa bhliain 1838, ach amháin gur baineadh úsáid astu sna daonáirimh go dtí 1891. Ó 1901 ar aghaidh, baineadh úsáid as na toghranna ceantair sna daonáirimh.
Tá bunús an pharóiste sibhialta in Éirinn le fáil sa pharóiste eaglasta réamh-reifeirméisean. Bhain an Rialtas feidhm as na paróistí eaglasta réamh-reifeirméisean éagsúla agus suirbhéanna á riaradh ón 17ú aoise ar aghaidh. Leagadh amach teorannacha na bparóistí sibhialta ar léarscáileanna agus suirbhéireacht ordanáis na hÉireann ar siúl idir 1824 agus 1846.
Cé nach bhfuil aon stádas oifigiúil ag na paróistí sibhialta a thuilleadh i bPoblacht na hÉireann nó i dTuaisceart Éireann, níor cuireadh ar neamhní iad ach oiread.
Nashua, New Hampshire
Is cathair de chuid stát New Hampshire, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Nashua. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 86,494 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Augusta suite i gContae Hillsborough. Tá Donnalee Lozeau ina méara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1746.
Lá Samhna
mion|Tugadh na Ceiltigh sa Fhrainc fadó samonios ar an mhí ghealaí: Féilire Coligny, [[Lyon, An Fhrainc .]] Is é Lá Samhna an chéad mhí den geimhreadh in Éirinn. Bliain úr na SeanCheilteach a bhí ann fosta, an fhéile ba thábhachtaí sa bhliain ar fad. Inniu ceiliúrtar Lá na Naomh Uile ar 1 Samhain freisin.
Níl na teangeolaithe ar aon intinn faoin chiall cheart atá leis an fhocal Samhain. Creideann cuid de na saineolaithe gur samhfhuin atá ann, nó ‘deireadh an tsamhraidh’ ach ina éadan sin, tugadh na Ceiltigh sa Fhrainc fadó samonios ar an mhí ghealaí idir Mí Dheireadh Fómhair agus Mí na Samhna fosta.
Bliain úr
Ach ní gnáthfhéile a bhí i Samhain. Bliain úr na Sean-Cheilteach a bhí ann fosta, an fhéile ba thábhachtaí sa bhliain ar fad. Agus ní amháin sin, ach bhí Oíche Shamhna idir bliain amháin agus an bhliain dár gcionn. I gcreideamh na Sean-Cheilteach, bhí tábhacht ar leith ag baint le teorainneacha, le háiteanna (oileáin, portaigh) nó le hamanna (Oíche Shamhna) a bhí idir eatarthu, nach raibh i saol amháin ná i saol eile. clé|mion|[[Féilire, Cnóbha, Co na Mí]] Toisc Oíche Shamhna a bheith suite idir bliain amháin agus bliain eile, idir geimhreadh agus samhradh, bhí sí taobh amuigh den ghnátham ar fad, dar lenár sinsear. Ní raibh na gnáthrialacha i bhfeidhm ar chor ar bith, agus bhí saoirse ag spridí agus ag anam acha na marbh filleadh ar an saol seo ar Oíche Shamhna.
Nósanna
Is minic a bhíodh daoine óga ag déanamh fáistine nó asarlaíochta ar an oíche seo lena fháil amach cad é a bhí i ndán dóibh. Mar shampla, chuirtí dallamullóg orthu, agus bhíodh orthu rogha a dhéanamh idir thrí bhabhla. Bhíodh cré i gceann amháin de na babhlaí, uisce i gceann eile agus fáinne sa tríú ceann. Is é an bás a bhí i ndán don duine bocht a roghnaigh an chré, bhí eisimirce i ndán don duine a roghnaigh an t-uisce, agus bhí an duine a roghnaigh an fáinne ag dul a phósadh.
Fadó ó shin, bhíodh féasta trí lá ag Teamhair gach bliain leis an tSamhain a cheiliúradh. mion|[[tine chnámh, BÁC, 2006]] Tá cuid mhór sean-nósanna a bhaineann le hOíche Shamhna beo in Éirinn agus thar lear go fóill agus de réir cosúlachta, is ag dul i neart atá siad ó bhliain go bliain.
Bíonn páistí ag dul ó theach go teach agus iad i mbréagriocht ag déanamh ‘Bob nó Breab’. Itheann siad úll a, cístí, milseáin, toirtíní úll.
Bíonn tinte ealaíne agus féilte móra ar na sráid eanna sna cathracha móra in Éirinn, i Meiriceá agus i dtíortha nach iad. Tá clú ar Dhoire as an chóisir mhór a reáchtáiltear sa chathair sin gach bliain. De réir an scríbhneora Chonallaigh Seán Mac Meanmain, bhíodh nós ann fadó cál nó cabáiste a dháileadh ar gach teach ar an sráidbhaile Oíche Shamhna, ionas go mbeadh cál agus coirce acu don bhrot, an t-anraith traidisiúnta a dhéantaí Lá Samhna. D’fhágtaí cabáiste ar leac an dorais. Bhí ar an duine istigh ‘Síocháin Dé chugaibh! Seo chugainn an tSamhain!’ a scairteadh trí huaire as a chéile. Ach chuir an t-aos óg an nós seo as a riocht. Thosaigh siad a chaitheamh cabáiste leis an doras, nó isteach fríd an fhuinneog fiú! Is mar sin a tháinig ‘Bob nó Breab’ ar an saol, is dócha. clé|mion
Aigéad ribeanúicléasach
Aigéad núicléasach is ea aigéad ribeanúicléasach (nó ARN) a fhaightear ar fud na cille (is é RNA) an gnáthghiorrúchán i mBéarla). Difriúil ó ADN sa mhéid go gcuirtear úraicil (bun pirimidín) in ionad tímidín, agus comhábhar siúcra, riobós, in ionad dé-ocsairiobóis.
Baint lárnach aige in an-chuid próisis géibheannacha cille, sintéisiú próitéiní thar aon cheann eile. Sintéisítear an RNA mar dhual comhlántach de roinnt na mbunseicheamh sa ADN trí fheidhmiú rang einsímí a dtugtar polaimeiréisí ARN orthu. Déantar cóipeanna ARN (cóipeanna comhlántacha) de na géinte a chódaíonn don phróitéin (agus na hiontróin gearrtha amach ag próiseas casta ina mbíonn RNA ar leith gníomhach, RNA beag núicléach, ARNnb, i gcoimpléisc le próitéiní ar a dtugtar ARNnb), chun teachtaire ARN (tARN) aibí a tháirgeadh.
Iompraítear an tARN trasna an scannáin núicléach chuig na ribeasóim sa chíteaplasma. Déantar cóip iomlán den mRNA ar an ribeasóm, a fhanann ann mar RNA ribeasómach (tARN). Uaidh sin déantar cóipeanna RNA traschuir (tRNA) (giotaí ARN, cóipeáilte ó chódón amháin ar an ADN go bunúsach, is é códaithe d'aimíonaigéad amháin) ó na géinte ar an tARN, agus bailíonn an tARN aimíonaigéid chuí sa chíteaplasma is iompraíonn iad don ribeasóm.
Le cabhair an tARN ansin, cuirtear na giotaí tARN (is na haimíonaigéid ar leith atá ceangailte leo) i líne chun gur féidir leis na haimíonaigéid nascadh le chéile i líne, san ord cuí ceart, ina slabhra polaipeiptíde a dhéanann an phróitéin.
Cinsireacht sa Ghearmáin Thoir
Forálacha Bhunreacht na Gearmáine Thoir
Níor foráladh i leagan bunaidh bhunreacht na Gearmáine Thoir ó 1949 go ndéanfaí cinsireacht ar an bpreas, ach ráthaíodh in airteagal 9, alt 2 nach ndéanfar cinsireacht ar na meáin. Baineadh an fhoráil seo nuair a athcheartaíodh an doiciméad sa bhliain 1968, agus leathnaíodh an fhoráil chun bheith airteagal nua - airteagal 27. D'fhreagair an t-airteagal seo do nua-aoisiú na dteicneolaíochtaí: