cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Clann Rurik
Clann Rurik
Chuir Rurik bun le rítheaghlach a ainmnítear as féin - na Rurikovichy nó Clann Rurik. Fuair Rurik bás sa bhliain 879, ach má fuair féin, chrom a mhuintir ar obair an chogaidh ar áit na mbonn le tuilleadh tailte a ghabháil don tír a bhí bunaithe ag mo dhuine. Bhí luí ar leith ag Oleg (Helgi as Íoslainnis, Helge i Sualainnis an lae inniu) le cogaíocht, agus d'éirigh leis bás an bheirt taoiseach a thabhairt a bhí i seilbh Chíév. Rinne sé a phríomhchathair féin de Chíév agus d'fhág sé mac Rurik, Igor (Ingvar i dteanga na Lochlannach) ag rialú Novgorod le cleachtadh a fháil ar ghnóthaí an taoisigh.
B'iad na hUigingigh seo a bhaist a hainm ar an Rúis. Rus a thugann Croinic Neastóir ar an treibh ar leith de Lochlannaigh a hiarradh isteach leis na Rúisigh a rialú, agus deirtear go gcaithfidh sé go bhfuil baint ag an ainm seo le Roslagen, ceantar i dtuaisceart na Sualainne. Thairis sin, tugtar Ruotsi ar thír na Sualainne i dteanga na Fionlainne, agus tá go leor tuairimíochta á dhéanamh thart timpeall ar an dóigh a mbaineann an focal áirithe seo leis an dá cheann eile.
Charlotte's Web (scannán 2006)
Scannán is ea Charlotte's Web ón bhliain 2006, atá bunaithe ar an leabhar le E.B. White.
Patrick Kinane
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Kinane (3 Iúil 1892 – 15 Iúil 1957). Bhí sé ina bhall de Chlann na Poblachta.
Fromage frais
mion|clé+WD|300px|Fromage frais ón Ghearmáin Is ábhar a dhéantar de bhainne é fromage frais (air a ghlaoitear fromage blanc agus maquée freisin). Is sa Bheilg agus tuaisceart na Fraince a rinneadh ar dtús é. 'Séard is brí le fromage frais ná cáis úr. (Ciallaíonn fromage blanc "cáis bhán").
Is ar éigin atá saill ar bith le fáil i bhfromage frais. Cumasctar uachtar leis go minic chun an blas a fheabhsú agus méadaíonn sé sin an mhéid saille a bhíonn ann. Scaití, bíonn an mhéid saille chomh ard le 8% den toirt iomlán.
Is féidir fromage frais a ithe mar iógart, de ghnáth le torthaí cumaiscthe leis, nó é a bheith mar chuid de bhia neamh-mhilis.
B.o.B
Is rap-cheoltóir Meiriceánach é B.o.B, a rugadh faoin ainm Bobby Ray Simmons, Jr. ar 15 Samhain, 1988.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá dhá ghradam buaite ag B.o.B. Tá 45 ainmniúchán faighte aige.
Fred Elliott
Is carachtar ficseanúil é Frederick Handel "Fred" Elliott ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac John Savident an pháirt mar Fred idir 1994 agus 2006.
Mónica Oltra
Dlíodóir agus polaiteoir Spáinneach is ea Mónica Oltra, a rugadh 20 Nollaig, 1969 i Neuss (Iarthar na Gearmáine).
Pixie Lott
Is ceoltóir, aisteoir agus amhránaí Sasanach í Victoria Louise Lott, nó Pixie Lott de ghnáth. (rugadh 12 Eanáir, 1991) Tháinig sí sa séú háit ar an dara sraith déag Strictly Come Dancing. Is breitheamh í ar The Voice Kids.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 7 ngradam buaite ag Lott. Tá 18 n-ainmniúchán faighte aici.
Frédéric Chopin
Ba chumadóir Polannach agus pianódóir virtuoso é Frédéric François Chopin (Polainnis: Fryderyk Franciszek Chopin; 1 Márta 1810 - 17 Deireadh Fómhair 1849). Scríobhtar a shloinne mar Szopen as Polainnis ó am go céile. Meastar gur ceann de phríomhmháistrí an cheoil Rómánsúil is ea é.
200px|clé|thumb|Chopin sa bhliain 1849
Ruaraidh MacThòmais
File cáiliúil Albanach ab ea an tOllamh Ruaraidh MacThòmais MA, BA, Dlitt, FRSE, FBA (5 Lúnasa, 1921 - 21 Márta, 2012) ar a dtugtar Derick S. Thomson i mBéarla. Ba as Eilean Leòdhais é ar dtús, ach chaith cuid mhaith dá shaol i nGlaschú, áit a raibh sé ina Ollamh le Ceiltis in Ollscoil Ghlaschú 1963-1991. Chuir sé an chuideachta fhoilsitheoireachta Gairm, in éineacht lena hiris, a raibh ian thréimhseachán go hiomlán i Gaeilge na hAlban is faide ar siúl riamh, i gcló le breis agus caoga bliain faoina eagarthóireacht. Tá Gairm tar éis scor ó shin, agus ina háit tá Gath. Bhí sé ina Uachtarán Oinigh ar Leabharlann Filíochta na hAlban (Béarla: Scottish Poetry Library), agus ina Chomhalta de Chumann Ríoga Dhún Éideann (Béarla:The Royal Society of Edinburgh ) agus Acadamh na Breataine (Béarla: The British Academy). I Meitheamh 2007, fuair sé céim oinigh ó Ollscoil Ghlaschú.
Saol
Ba as Pabail Uarach, i Leòdhas ó dhúchas Ruaraidh MacThòmais, an áit chéanna a tháirgeadh dhá scríbhneoirí tábhachtacha Gaeilge eile: Iain Mac a' Ghobhainn agus an Dr. Anne C. Frater.
Thomas Haden Church
Is aisteoir, stiúrthóir agus scríbhneoir Meiriceánach é Thomas Haden Church, a rugadh mar Thomas Richard McMillen sa bhliain 1960 in Woodland, California. Tógadh in Laredo agus Harlingen, Texas é. Aithnítear é as a rólanna sa tsraith theilifíse Wings, in Sideways agus in Spider-Man 3 mar Sandman. Thosaigh sé ag stiúradh scannáin le Rolling Kansas.
Tá sé pósta le Mia Zottoli, iar-mhainicín. Tá cónaí orthu ar rainse in Kerrville, Texas.
Bran Beag mac Murchadha
Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Bran Beag mac Murchadha (Sean-Ghaeilge Bran Becc mac Murchado) (bás 738). Murchad mac Brain (bás 727), iar-rí, ba ea a athair. Bhí sé i gcoróin ach le tamall gairid sa bhliain 738.
Maraíodh Bran agus Aodh, i dteannta le hiliomad eile, i gCath Átha Seanaigh, ag troid in éadan Aodh Allán mac Fearghaile de Chineál Eoghain sa bhliain 738. Tá cuir síos fada le fáil sna hannála Éireann faoin chath seo, aitheanta mar 'Cath na nOch'. Insítear i nAnnála Uladh:
Hamilton, Victoria
Cathair i Victoria Thiar, san Astráil, is ea Hamilton.
Stair
Tógadh Hamilton in áit a raibh trí chríoch Bhundúchasacha teorainn ar theorainn le chéile - críoch na nGunditjmara agus í ag síneadh ó dheas chun an chósta, críoch na dTjapwurong thoir thuaidh agus críoch na mBunganditj thiar. B'fhearr leis na treibheanna sin fanacht ina aon áit amháin ná a bheith ar an bhfán. Talamh méith a bhí ann agus neart uisce ann, rud a d'fhág go raibh teacht gan dua ar bhia. Thug na chéad Eorpaigh cuntas ar na háiteanna lonnaithe a bhí ann, scéal a gcuireann an béaloideas Bundúchasach údarás leis, gan trácht ar a bhfuil de choraí agus de ghaistí éisc i Loch Condah.
Comhrac
Thug an Gobharnóir Charles La Trobe cuairt ar an limistéar sa bhliain 1841 agus thóg ceann den achrann, rud a thug air Acheson French a cheapadh mar ghiúistis póilíneachta ann. Tugadh constábla agus roinnt marc-phóilíní isteach, agus thóg daoránaigh ó Phortland teach don ghiúistís agus beairic do na póilíní san áit a bhfuil an teach cúirte agus an stáisiún póilíneachta anois ar Shráid Martin agus Shráid Thompson.
Cuireadh tearmann ar bun do na Bundúchasaigh, rud a chuir colg ar na grásaeirí, agus níor cuireadh deireadh leis an gcomhrac nó gur ordaigh La Trobe do Choimisinéir Portland, do na póilíní teorann agus do na póilíní Bundúchasacha The Grange a bhaint amach. Dá bhrí sin agus de bharr galracha Eorpacha agus dhíláithriú na mBundúchasach, lagaigh an chuid ba mhó den troid.
Bunú an bhaile mhóir
D'fhás an baile mór toisc go raibh The Grange chomh gar sin do réimsí caorach eile agus do bhealaí móra idir Portland agus New South Wales. Bhí óstán ann, gabha, siopa beag, roinnt gnólachtaí eile agus roinnt bothán. Thagadh na grásaeirí le chéile ann agus bhíodh rásaí capall ar siúl ar réileán Grange Burn. D'oscail oifig an phoist ann ar 1 Iúil 1844 faoi ainm The Grange agus tugadh Hamilton Post Office air ar 1 Eanáir 1854.
Bhí gá le scoil agus tosaíodh ag déanamh suirbhé dá bharr sa bhliain 1849. Fógraíodh bunú Hamilton sa bhliain 1851. Tháinig Henry Wade ó Shydney chun suirbhéireacht a dhéanamh sa cheantar go léir, agus eisean a leag amach an baile mór, áit a d'ainmnigh sé as muintir Hamilton, cairde leis, ag Bringalbert.
Shroich an bóthar iarainn Hamilton sa bhliain 1877, agus tógadh stáisiún, áit a bhí ina nasc ag a lán craobhlínte ina dhiaidh sin.
Nuachtán
Tá The Hamilton Spectator, nuachtán a fhoilsítear trí huaire sa tseachtain, ar fáil ar fud an cheantair. An Spectator Observer, grúpa nuachta, a chuireann amach é. Bunaíodh é sa bhliain 1859 mar an Hamilton Observer agus tugadh an Hamilton Spectator and Grange District Advertiser air sa bhliain 1860. Ina dhiaidh sin tugadh The Hamilton Spectator air.
Raidió
Tá dhá stáisiún raidió áitiúla ar fáil in Hamilton, 3HA agus Mixx FM.
Is le Ace Radio, gréasán a bhfuil stáisiúin eile aige in Iarthar Victoria, an bheirt acu.
Tá stáisiúin eile le cloisteáil ann, leithéidí an ABC agus stáisiúin réigiúnacha i mbailte móra eile ar nós Warrnambool, Portland agus Ballarat.
Áiteanna agus ócáidí
Sa bhliain 1881 cuireadh William Guilfoyle, stiúrthóir Luibhghairdíní Ríoga Melbourne, ag dearadh Luibhghairdíní Hamilton. Tá speicis neamhchoitianta ann, zú beag, cruinnteach breá agus scairdeán fíorálainn.
Tá cáil ar Dhánlann Hamilton mar mhórchnuasach réigiúnach ealaíne. Tá pictiúir Astrálacha agus Eorpacha ann agus samplaí den mhaisiúlacht Shíneach, Sheapánach agus Chóiréach a mbaineann a bhformhór leis an 18ú haois nó leis an tréimhse ina dhiaidh sin. Rud suntasach eile é bailiúchán dhá phictiúr guaise is fiche ó lámh Paul Sandby (1731-1809). Is iomaí taispeántas ar siúl ann. Tá an dánlann ar oscailt ar feadh na seachtaine agus ligtear daoine isteach le tabhartas.
Bíonn Sheepvention, seó olla, ar siúl i bPáirc Thaispeántais Hamilton an chéad Luan agus Mháirt de Mhí Lúnasa agus tugann na mílte cuairt air. Bíonn Taispeántas Talmhaíochta Hamilton ann i Mí na Samhna de ghnáth.
Iarsmalann bheag agus ionad staire beo is ea The Keeping Place, áit atá á stiúradh ag grúpa Bundúchasach.
Mabinogi
thumb| An Dá Rí (dealbhóir Ivor Robert-Jones, 1984) in aice le Caisleán Harlech, sa Bhreatain Bheag. Iompraíonn Bendigeidfran corp a nia Gwern. Is éard is an Mabinogi ann ná an teideal a thugtar do bhailiúchán na haon déag scéalaíochta próis ó lámhscríbhinní meánaoiseacha Breatnaise. Tarraingíonn na scéalta ar an mhiotaseolaíocht Cheilteach réamh-Chríostaí, móitífeanna na seanscéalta idirnáisiúnta, agus traidisiúin luath-stairiúil na meánaoiseanna. Cé gur féidir go dtéann roinnt sonraí ar ais go dtí traidisiúin na hIarannaoise, is táirge gach ceann de na scéalta de thraidisiún reacaireachta an-fhorbartha meánaoiseacha na Breataine Bige, idir labhartha agus scríofa. Ba í an bhantiarna Charlotte Guest i lár an 19ú haois an chéad duine a d'fhoilsigh aistriúchán Béarla den bhailiúchán, agus bhain úsáid as an t-ainm "Mabinogion" ag an am céanna.
Carón
Is é Carón nó Carán an ceann is mó den trí shatailít nádúrtha atá ag Plútón. Is féidir dearcadh ar Charón mar ghealach, ach le fírinne, bheadh sé níos cruinne a rá gur córas dhá abhacphláinéad iad Carón agus Plútón, agus iad ag timpeallú mheáchanlár (nó baralár) an chórais. Tá an lárphointe sin suite in aice le Plútón, taobh amuigh de. Ar mhaithe leis an gcomparáid, is fíor nach bhfuil an Ghealach s'againn féin ag timpeallú an Domhain ach oiread, ach meáchanlár ár gcórais-ne, ach tá an meáchanlár sin suite glan taobh istigh den Domhan. Tá Plútón agus Carón ag dul timpeall an mheáchanláir go sioncronach, is é sin, tá glas imtharraingteach acu ar a chéile, agus iad ag drannadh na haghaidhe céanna le chéile an t-am ar fad.
Fionnadh Carón sa bhliain 1978, agus fuair an t-ainm faomhadh oifigiúil Aontas Idirnáisiúnta na Réalteolaíochta sa bhliain 1985. Tá Carón 1207 gciliméadar ar trastomhas, agus é ar aon mhéid, a bheag nó a mhór, le Dione (gealach de chuid Shatarn).
Tagairtí
{{Síol-grianchóras}
Bell X1 (banna)
Grúpa rac-cheoil is ea Bell X1 a bunaíodh i gCill Dara in Éirinn. Is iad Paul Noonan, David Geraghty agus Dominic Philips baill an ghrúpa faoi láthair.
Stair an ghrúpa
Bunaíodh an banna ceoil Bell X1 i gCill Droichid, Co. Chill Dara sa bhliain 1999. Bhíodh na ceoltóirí Paul Noonan, David Geraghty, Brian Crosby agus Dominic Philips mar bhaill den bhanna ceoil Juniper mar aon le Damien Rice roimhe sin. Nuair a d’fhág Rice, chruthaigh na baill eile an banna nua Bell X1. Roghnaíodar an t-ainm Bell X1 in ómós don mBell X-1, an chéad eitleán a bhris an fuaimbhac. Tá Paul Noonan ina phríomhamhránaí agus seinneann sé an giotár. Tá David Geraghty ar an bpríomhghiotár, Brian Cosby ar an ngiotár agus ar an méarchlár agus Dominic Philips ar an dordghiotár. Go dtí seo, tá 6 albam eisithe acu ón mbliain 2000 go dtí 2013. Is iad sin Neither Am I (2000), Music in Mouth (2003), Flock (2005), Blue Lights on the Runway (2009), Bloodless Coup (2011), Field Recordings (2012) agus Chop Chop (2013). Níor éirigh go rómhaith le Neither Am I. Níor eisíodh é lasmuigh d’Éirinn. In ainneoin sin, d’éirigh go hiontach leis na ceolchoirmeacha agus thosaigh líon na leantóirí a bhí acu ag fás. Bhí níos mó ratha orthu leis an dara halbam, Music in Mouth in Éirinn agus sa Bhreatain. Tugadh an-aitheantas don dhá phríomhshingil “Tongue” agus “Eve, The Apple of my Eye”.
Ba dhul chun cinn dochreidte é eisiúint an tríú halbaim Flock. Shroich sé uimhir a haon ar chairt na n-albam in Éirinn. Bhí clú agus cáil air agus bhí an-rath ag Bell X1 leis na singlí “Bigger Than Me”, “Rocky Took A Lover” agus “Flame”. D’éirigh lena gcéad albam eile, “Blue Lights on the Runway” an chéad áit a bhaint amach ar chairt na n-albam in Éirinn freisin. Tháinig an singil is cáiliúla go dtí seo ón albam sin. Is é sin “The Great Defector”. Bhain an t-amhrán sin amach an tríú áit i gcáirt na hÉireann agus bhí sé mar bhall den liosta de na deich príomh-amhrán i Meiriceá ag an am sin.
D’eisigh Bell X1 an t-albam “Bloodless Coup” sa bhliain 2011 agus d’eagraíodar ceolchoirm san Amharclann Olympia i mBaile Átha Cliath l’airgead a bhailiú don ionad lae Capuchin. Bunaíodh an ionad lae sin le tacaíocht a thabhairt do na ‘bochtáin nua’ a bhí a líon a méadú le linn an chliste eacnamaíochta. Cloistear tagairt don chultúr nua dúshlánach sin i gcuid mhaith de liricí Bell X1. Nuair a eisíodh an t-albam is déanaí, “Chop Chop”, bhrúigh sé an banna ceoil Kodaline ón gcéad áit ar chairt albam na hÉireann len é a thógáil don tríú huair.
Is banna ceoil é Bell X1 a bhfuil meascán mór de stíleanna ceoil acu ach tá liricí tarraingteacha, suimiúla, éirimiúla agus beo bríomhar fite fuaite síos tríd na n-amhráin acu. Tá aitheantas bainte amach acu ní amháin in Éirinn ach thar lear chomh maith. Chruthaíodar dlúth-chaidreamh le cultúr na Gaeilge in Éirinn nuair a d’aistríodh an t-amhrán “Flame” go dtí “Bladhm” don dlúthdhiosca Ceol 07, a taifeadadh do Sheachtain na Gaeilge 2007. Ó shin ar aghaidh, tá cúpla amhrán eile uathu aistrithe go Gaeilge, “Seasamh Fóid” (Built to Last) don dlúthdhiosca RíRá agus “Eve” (Eve, the Apple of my Eye), aistrithe agus seinnte ag Mo Hat Mo Geansaí. Leis an albam nua “Chop Chop” ag dul ó neart go neart agus ceolchoirm mhór na Nollag san Amharclann Olympia fós le teacht ag Bell X1, níl a shéanadh air ach go mbeidh a thuilleadh rath ós comhair Bell X1 san athbhliain.
Vicipéid na Sínise
Leagan as Sínis (Mandairínis) den chiclipéid phoiblí ilteangach Vicipéid is ea Vicipéid na Sínise (Sínis, scríofa le carachtair shimplithe: 维基百科 ; le carachtair thraidisiúnta : 維基百科 ; le pinyin : wéi jī bǎi kē). Is í Vicipéid na Sínise an 15ú Vicipéid is mó atá ann, cé gurb í an tSínis an teanga is mó ar domhan. An fáth leis sin ná gur cuireadh bac ar Vicipéid na Sínise agus (ar gach tionscadal eile de chuid na Vicipéide) ar feadh tamaill sna 2000idí i nDaonphoblacht na Síne. Thug sin deis do dhreamanna eile sa tSín dul i gcomórtas léi, ag cur trí chiclipéid Sínise ar bun atá eagraithe mar thionscadail dheonacha ar line cosúil leis an Vicipéid, mar atá an Baike.com (Hudong roimhe seo), an Baidu baike agus an Sogou baike (Soso). An t-aon difear eatarthu agus an Vicipéid ná gur eagraíochtaí ar son brabúis iad sin. Ar an 13 Eanáir 2018, bhí 985,921 alt ann.
Stair
Tháinig Vicipéid na Sínise ar an bhfód i nDeireadh Fómhair 2002. I gcomparáid leis sin, bhí breis is 6.4 milliún alt ag an gCiclipéid Hutong faoi mí Meitheamh, 2012, agus breis is 5.4 milliún alt ag an Baidu Baike faoi Dheireadh Fómhair, 2012. Tá 3.9 milliún alt ag an Sogou baike. Ceann de ghníomhaíochtaí de chuid an comhlacht Soso í an chiclipéid Sogou. (Ciallaíonn baike "ciclipéid".) Ar an 12 Lúnasa 2015, bhí 836,072 alt ann.
Córais scríbhneoireachta
Bhí fadhbanna ón tús a bhain le córas scríbhneoireachta na Sínise. Sa chéad áit bhí ar dhaoine comhéadan na Vicipéide a chur in oiriúint dó. Ansin, bhí ar lucht Vicipéid na Sínise dul i ngleic leis an dá chaighdeán scríofa atá sa tSínis. Shocraigh siad ar aon tionscadal amháin den Vicipéid a bheith acu sa tSínis ach rogha an dá chaideáin a thabhairt do léitheoirí. Sa deireadh bhí ceithre rogha le fáil do na léitheoirí le freastail freisin ar na stíleanna agus stór focal atá in úsáid i Hong Cong/Macau agus sa Mhalaeisia/Singeapór.
Vicipéidí Síneacha eile
D'iarr cainteoirí canúintí nó teangacha Síneacha eile cead a Vicipéidí féin a chur ar siúl. Nuair a chinntíodh go mbeadh a ndóthain suime ann, fuair siad cead sé chinn a bhunú, mar atá, Vicipéid na Cantainise, Minnan (an Téaváinis mar chaighdeán), Mindong, Wu, Hakka, agus Gan. Scríobhtar Vicipéid na Cantainise le carachtair thraidisiúnta, an leagan Wu (canúint Shanghai le carachtair shimplithe, agus na cinn eile le litreacha laidineacha. Chomh maith leis seo ceadaíodh Vicipéidí sa tSínis Chlasaiceach (wenyan), í scríofa le carachtair thraidisiúnta. Tá na leaganacha seo go léir neamhspleách ar Vicipéid na Sínise.
Iarracht ar coup d'état san APSS i 1991
Rinneadh iarracht ar coup d'état san Aontas Sóivéadach (APSS) ar 19 Lúnasa 1991. Bhí na réabhlóidí ag iarraidh sóisialachas lomtheagascach a chur i bhfeidhm.
mion|clé|Tancanna T-80 le linn an coup
Cúlra
Sa bhliain 1985, ghlac Míchail Gorbaitseov ceannaireacht an pháirtí. B'iad na focail 'peireastráice" (perestroika, "atógáil, athstruchtúrú") agus "gleasnast" (glasnost', "neamhbhailbhe") a tharraing Gorbachev chuige ag iarraidh a chuid leasuithe a shainmhíniú. Ní raibh Gorbachev féin ag súil leis an seachthoradh, áfach, gur thosaigh na poblachtaí Sóivéadacha éagsúla ag éileamh forlámhais ar a gcuid tailte, nó fiú neamhspleáchas, de réir mar a cheadaigh Alt a 72 i mBunreacht an Aontais Shóivéadaigh, cé nár ghlac aon duine an fhoráil sin dáiríre roimhe sin. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:1991-Barrikad-BelyDom.jpg|mion|clé|Bhí na daoine i mbun na mbaracáidí, Is iomaí poblacht a chóirigh an chéad toghchán saor leis an bparlaimint náisiúnta a vótáil isteach sa bhliain 1990. Na parlaimintí a toghadh san am sin, thosaigh siad ag achtú dlí the nach raibh ag teacht le reachtaíocht an Aontais Shóivéadaigh, agus thosaigh "Cogadh na nDlíthe" idir an tAontas agus na poblachtaí seo.
Sa bhliain 1989, tháinig Comhdháil nua Ionadaithe an Phobail le chéile i bPoblacht Shóisialach Fheidearálach Shóivéadach na Rúise. Toghadh Boris Yeltsin ina Chathaoirleach ar an gComhdháil seo. Ar 12 Meitheamh 1990, d'fhógair an Chomhdháil seo forlámhas na Rúise ar thailte na Rúise.
Mhair an éiginnteacht dhlíthiúil seo ar feadh na bliana 1991.
Coup
Sa bhliain 1991, bhí an geilleagar go fóill i ngéarchéim agus ba chosúil go raibh an tsochaí ag titim as a chéile. Bhí an Rúis roinnte idir iad siúd a shíl go raibh barraíocht athruithe ann agus an mhuintir a shíl nach raibh go leor ann go fóill. clé|mion|Bhain [[Boris Yeltsin|Yeltsin dea-cháil amach]]
Ar 19 Lúnasa 1991, thug dochtairí nó antoiscigh pholaitiúla iarraidh Gorbaitseov a chur dá bhuille. Chuir trúpaí a bhí dílis do Ghorbaitseov an coup faoi chois agus ba ghairid gur insealbhaíodh ar ais in oifig é.
Theip ar na ceannaircí. D'fhógair Boris Yeltsin ar an 22 Lúnasa 1991 go raibh an coup thart. Bhain sé dea-cháil amach. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Commonwealth%20of%20Independent%20States%20Organization%20of%20Central%20Asian%20Cooperation.svg|clé|mion|[[Comhlathas na Stát Neamhspleách]]
Iarmhairtí
Laistigh de cheithre mhí eisreachtaíodh an Páirtí Cumannach sa Rúis agus Thit an rialtas Sóivéadach as a chéile. Bhí a neamhspleáchas fógartha ag gach ceann de na 15 poblacht san APSS. Chruthaigh triúr de na stáit ba mhó, an Rúis, an Úcráin agus an Bhealarúis aontas nua darb ainm Comhlathas na Stát Neamhspleách.
Patrick O'Reilly (polaiteoir neamhspleách)
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick O'Reilly (9 Eanáir 1893 – 25 Aibreán 1972). Bhí sé ina pholaiteoir neamhspleách.
Amedeo Avogadro
Beathaisnéis
Rugadh Amedeo Avogadro i Torino do theaghlach uasal de Ríocht na Sairdíne (atá mar chuid den Iodáil anois) sa bhliain 1776. Bhain sé céim amach sa dlí Canóna ag aois a fiche agus thosaigh sé i mbun oibre. Go luath ina dhiaidh sin, thiomnaigh sé é féin don fhisic agus don mhatamaitic (ar a tugadh an fhealsúnacht dhearfach, ag an am sin), agus sa bhliain 1809 chuaigh sé ag múineadh le múinteoireacht; theagasc sé an fhisic agus an mhatamaitic i liceo (ardscoil) i Vercelli, áit a raibh cónaí ar a mhuintir agus a raibh maoin éigin acu.
Sa bhliain 1811, d’fhoilsigh sé alt leis an teideal Essai d’une manière de déterminer les maise gaolta des molécules élémentaires des corps, et les comhréireanna selon lesquelles elles entrent dans ces combinaisons ("Aiste ar bhealach chun maiseanna coibhneasta mhóilíní bhunúsacha de réada a chinneadh agus na comhréireanna trína dtéann siad isteach sna  cuingreacha seo"), ina bhfuil hipitéis Avogadro luaite ann. Chuir Avogadro an aiste seo faoi bhráid an Journal de Physique, de Chimie et d'Histoire naturelle de Physique de chuid Jean-Claude Delamétherie, ("Iris na Fisice, na Ceimice agus Stair an Dúlra").
Faoi dheireadh, dheonaigh an Rí Carlo Alberto di Savoia Bunreacht (Statuto Albertino) do Ríocht na Sairdíne sa bhliain 1848. I bhfad roimhe seo, fuair Avogadro cuireadh chun filleadh ar ais ón ollscoil i Torino sa bhliain 1833, áit ar theagasc sé ar feadh fiche bliain eile.
Níl mórán ar eolas faoi shaol príobháideach Avogadro, ar cosúil go raibh sé stuama agus cráifeach. Phós sé Felicita Mazzé agus bhí seisear clainne acu.
Bhí poist ag Avogadro ag déileáil le staitisticí, meitéareolaíocht, agus meáchain agus tomhais (thug sé an córas méadrach isteach i bPiedmont) agus bhí sé ina bhall den Reale Concilio Superiore sulla Pubblica Istruzione) An Chomhairle Uachtarach Ríoga um Threoir Poiblí).
D’éag sé ar an 9ú Iúil, 1856.
Sciáil Saorstíle ag Cluichí Oilimpeacha 2018
Tá an Sciáil Saorstíle ar cheann de na spóirt a bheidh ar siúl ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018 in Pyeongchang. Beidh na comórtais ar siúl san Bokwang Phoenix Park.
Pixie McKenna
Is dochtúir agus láithreoir raidió Éireannach í Bernadette Anne "Pixie" McKenna (a rugadh ar 20 Eanáir 1971).
Bhuia, Sgitheanach
clé|250px|mion|Bhuia Is oileán é Bhuia, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd.
Josefina Pla
File, drámadóir, scéalaí, aisteoir, scríbhneoir aistí, léirmheastóir ealaíne, péintéir agus iriseoir ón Spáinn ba ea Josefina Plá  (Lobos, an Spáinn, 9 Samhain 1903 - Asunción, Paragua, 11 Eanáir 1999).
Bhí tionchar mór ag Pla ar na glúnta intleachtacha de chuid Paragua. Chosain sí chomh maith cearta an duine agus an comhionannas idir fir agus mná. Le linn a saoil ​​fuair Pla go leor duaiseanna agus gradam as a cuid oibre liteartha.
Blianta tosaigh
Tugann garbhaill dá teaghlach le fios gur rugadh í sa bhliain 1903. Deir an tOllamh Raúl Amaral, ceann dá beathaisnéisí is mó, gur rugadh í ar 9 Samhain sa bhliain 1903. Is cosúil gurb é Mary Josefa Teodora Plá Guerra a hainm, de réir an taifid baiste.
Chaith sí a hóige i gcathracha éagsúla sa Spáinn in éineacht lena hathair, oifigeach sna cúigí.
Sa bhliain 1924 bhuail sí le Villajoyosa (Alicante) an t-ealaíontóir Paraguach Andrés Campos Cervera, a chruthaigh a ainm bréige ealaíne neamhbhásmhaireacht Julián de la Herrería, agus an té leis ar phós sí dhá bhliain ina dhiaidh sin. Thug Rialtas na Spáinne an t-idirdhealú “Dama de la Orden de Isabel la Católica” di, an bhliain chéanna a bhfuair sí dámhachtain «Mujer del Año».
Saol i bParagua
Sa bhliain 1926 tháinig Pla go Paragua agus shocraigh sí síos i gcomharsanacht Villa Aurelia agus ansin i lár Asunción. An bhliain chéanna, chuir sí a céad fhógraí i dtimpeallacht na healaíne, mar a bheadh a dtír dhúchais, ansin chuir sé a scríbhinní i láthair san iris Juventud, a léirigh tuairimí na nglúnta scríbhneoirí Paraguacha iar-nua-aoiseacha.
Ón am sin go dtí 1938 thaistil sí faoi dhó go dtí an Spáinn lena fear céile agus, sa dá linn, chuir sí dánta, ailt agus téacsanna liteartha eile i roinnt nuachtán agus irisí i bParagua.
Fo-aicme
deas|250px|thumb|Aicmí Is an rang sóisialta is ísle i dtír nó pobal, na bochtáin agus daoine dífhostaithe i gceist í meánaicme.
Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure
Scannán de chuid Paramount Pictures is ea Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure a seoladh (mar fhíseán) sa bhliain 2003. Leanann sé ar aghaidh le scéal Charlotte's Web (1973).
Anne Foster
Is carachtar ficseanúil í Anne Foster sa chlár theilifíse Coronation Street. Ghlac Gwen Taylor an pháirt mar Anne idir 2011 agus 2012.
Patrick Lehane
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Lehane ( - 1 Iúil 1976). Bhí sé ina bhall de Chlann na Talmhan.
Meáchanlár
Maidir le grúpa réad, cosúil leis an nGrianchóras nó braisle réaltaí, an pointe inar féidir an mhais iomlán a shamhlú comhchruinnithe (an maislár nó an baralár) chun a iarmhairt imtharraingthe ar réada eile a ríomh. Léiríonn gluaiseacht an mheáchanláir gluaiseacht an ghrúpa réad ina iomláine. Is ionann iolrú luas an phointe seo is na maise iomláine le suim mhóimintim chodanna uile an réada, nó an ghrúpa read. Mar shampla, is é maislár blúirí buama phléasctha ionad an bhuama roimh an bpléasc. Nuair a fheidhmíonn fórsa ar an gcóras (ar an réad nó an grúpa réad), luasghéaraítear an mhaislár, díreach mar a tharlódh dá mbeadh an mhais iomlán comhchruinnithe ann.
Tobias Smollett
Úrscéalaí agus file Albanach ab ea Tobias George Smolett. Rugadh é in Dalquhurn (ceantar ar chuid de Renton anois é) agus baisteadh é ar 19 Márta 1721. Fuair sé bás in Livorno, san Iodáil, ar 17 Meán Fómhair 1771. Bhí tóir lena linn ar a chuid úrscéalta rógaireachta mar The Adventures of Roderick Random (1748), The Adventures of Peregrine Pickle (1751), agus The Expedition of Humphry Clinker (1771). Chuaigh na leabhair seo i gcion ar Charles Dickens agus úrscéalaithe eile a tháinig i ndiaidh Smolett.
Míol mór
Ainm coitianta ar ainmhithe san ord Cetacea é míol mór. Is mamaigh iad a mhaireann i ngach aigéan ar Domhan cé gurbh ainmhithe talaimh iad a sinsir. Tá cineálacha éagsúla ann, orthu sin an míol gorm, an t-ainmhí is mó dár mhair ariamh.
Alec Gilroy
Is carachtar ficseanúil é Alexander "Alec" Gilroy sa chlár teilifíse Coronation Street. Ghlac Roy Barraclough an pháirt mar Alec.
Diùirinis
Is leithinis é Diùirinis (nó Diùranais ), ar an Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain.
Bangor, Maine
Is cathair de chuid stát Maine, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Bangor. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 33,039 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Bangor suite i gContae Penobscot. Tugadh stádas mar chathair do Bangor sa bhliain 1834.
Muc mhara
Ainmhí mara is ea an mhuc mhara, nó an tóithín.
Aerfort Bhaile Átha Cliath
mion|clé|260px|Aerfort Bhaile Átha Cliath Is é Aerfort Bhaile Átha Cliath an t-aerfort is mó in Éirinn. Tá Údarás Aerfort Bhaile Átha Cliath (Dublin Airport Authority nó an DAA) i bhfeighil ar an aerfort.
Stair
mion|clé|Aer Lingus DC-3, c. 1950|alt=
Aerlínte agus cinn scríbe
Is féidir eitilt ó Bhaile Átha Cliath chuig an chuid is mó de phríomhaerfoirt na hEorpa, chomh maith le príomhaerfoirt Mheiriceá Thuaidh, Áise agus an Mheánoirthir. mion|clé|200px|Airbus A320 de chuid [[Aer Lingus ag tuirlingt san aerfort]] mion|clé|200px|Airbus A320 de chuid Aer Lingus mion|clé|200px|Eitleáin Boeing 737-800 de chuid [[Ryanair]] mion|clé|200px|Boeing 757 de chuid US Airways
Middlesbrough Football Club
Club peile atá suite i Middlesbrough, Sasana is ea Middlesbrough Football Club. Tá an fhoireann ag imirt sa Championship i Sasana, agus is é Riverside Stadium a staid bhaile. Bhuaigh an fhoireann an Corn League i 2004.
Imreoirí
Ó Meitheamh, 2009:
Liosta trófaí
Corn Sraithe: 1
Domhnach Mór
Tá níos mó ná baile amháin ann leis an ainm Domhnach Mór:
Patrick Maguire
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Maguire ( - 4 Iúil 1970). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Minginis
clé|250px|mion|Minginis Is leithinis é Minginis, ar an Eilean Sgitheanach sna hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd.
Maseru
Is é Maseru príomhchathair Leosóta i ndeisceart na hAfraice. Is é an chathair is mó sa tír. Tá Maseru suite in iarthuaisceart na tíre. Sa bhliain 2006 bhí 227,880 duine ina gcónaí ann.
Tá Maseru ar an abhainn Caledon (nó Mohokare) ar an teorainn leis an Afraic Theas. Tá droichead idir an chathair agus an Afraic Theas. Tá Maseru 1,600 méadar (5,200 troigh) os cionn cothrom farraige, agus tá aeráid fhothrópaiceach ardchríche (Cwb de réir catagórú aeráide Köppen).
Téann stair Maseru siar go campa beag a chuir póilíní Briotanacha ar bun san 19ú haois. Nuair a ghabh na Briotanaigh seilbh ar an tír amach is amach sa bhliain 1869, chuir siad a bpríomhbhaile riaracháin ar siúl san áit chéanna. Nuair a bhain Leosóta neamhspleáchas amach arís sa bhliain 1966, lean Maseru mar phríomhchathair na tíre.
"Gaineamhchlocha dearga" an chiall le Maseru i Súitis, teanga Leosóta. Tá 100 bean ar gach 83 fear sa chathair.
Cheryl Gray (Coronation Street)
Is carachtar ficseanúil í Cheryl Gray ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac Holly Quin-Ankrah an pháirt mar Cheryl idir 2010 agus 2011.
Bran Mut mac Conaill
De réir an tsága 'Bóramha', insítear go ndearna an tArdrí, Fíonsneachta Fleách (bás 695) de Shíol Aodha Sláine feachtas in aghaidh fir na Laigean, nuair a dhiaidh iadsan an buanna a íoc. Bhailigh Bran arm Laighneach, ach chuir sé Naomh Moling (bás 697), abb Fhearna, chun idirbheartaíocht a dhéanamh. Bhuail Moling bob ar Fhíonsneachta insan bóramha a loghadh.
Bhí Bran pósta le hAlmaith ní Bhlathmhac de Chineál Loairn den Dál Riata. Bhí mac amháin acu, Murchadh (bás 727), rí Laigean.
Mionsimpeansaí
Ainmhí is ea an mionsimpeansaí (Pan paniscus). Ceann de na hapaí móra atá ann. Ainm eile a thugtar air in go leor teangacha ná bonobo, mílitriú a cheaptar de Bolobo, baile beag sa Chongó. Tá siad dúchasach don dufair i bPoblacht Dhaonlathach an Chongó i lár na hAfraice.
Cornfhoiche
Is feithid í an chornfhoiche. Is ball d'fhine na Vespidae í.
Ben Haenow (albam)
Is é Ben Haenow an chéad albam ó Ben Haenow. Bhí sé scaoilte ar an 13 Samhain, 2015.
Camchuairt
Thosaigh One Night Tour ar an 7 Aibreán 2016 i Manchain agus chríochnaigh sé ar an 23 Aibreán 2016 i Sheffield.
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Willie Pep
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda, ab ea Willie Pep  (rugadh Guglielmo Papaleo ar 19 Meán Fómhair 1922 agus a fuair bás ar 23 Samhain 2006). Rug sé an craobhchomórtas cleitmheáchain leis sna blianta 1942–1950.
Moe
Cathair sa Ghleann LaTrobe agus i réigiún Gippsland is ea Moe (fuaimniú: /ˈmoʊ.i/). Tá sí suite thart ar 135 km thoir ón phríomhchathair Melbourne, agus de réir Daonáirimh sa bhliain 2006, bhí 15,582 ina gcónaí sa chathair. Is í ceantar Moe mar chuid de Chomhairle Chathair LaTrobe. Tugadh ‘The Mowie’ ar Moe ar dtús, agus ‘Little Moi’ ina dhiaidh sin. Creidtear gur tháinig an t-ainm ón fhocal Bundúchasach Kurnai, a chiallaíonn ‘talamh na corcaí’.
Stair
Fuarthas ór sa cheantar seo sa bhliain 1852, ach le linn an ama ba mhó, d’fhreastail an lonnaíocht bheag seo mar lóistín ar bhealach ar cheantracha óir Walhalla. Osclaíodh Oifig an Phoist ar 17 Márta 1862. Rinneadh suirbhé ar an cheantar sa bhliain 1879, tar éis thíocht an iarnróid agus cruthú Shír Narracan.
Lios Ruanach
Sráidbhaile i gContae Thiobraid Árann is ea Lios Ruanach. Tá 12.4 ciliméadar cearnach ann agus seacht mbaile fearainn ag baint leis: Carraig an Mhuilinn, Cathair Chloch, An Chill Mhóir, Lios Ruanach, An Mhóin Rua, Muileann an Fhraincigh, An Seanbhaile. Is éard atá i “Ruanach” ná leagan díshamhlaithe (r-r- > r-n-) de Ruarach (< Ruadhrach), foirm ghinideach an ainm Ruaraí (< Ruadhraí). Ón bhliain 1493 atá an tagairt in *-n- is luaithe. Tá “Lisrodrach” (Lios Ruadhrach) luaite in 1260.
Bambi
Scannán de chuid Disney ón bhliain 1942 is ea Bambi. Ghlac Bobby Stewart, Donnie Dunagan, Hardie Albright, John Sutherland, Paula Winslowe, Peter Behn, Tim Davis, Sam Edwards, Cammie King, Will Wright, Ann Gillis, agus Sterling Holloway páirt ann. Tá sé bunaithe ar an leabhar Bambi, A Life in the Woods le Felix Salten. Eisíodh scannán leantach Bambi II, mar fhíseán, i mí Feabhra 2006.
Lios Ruanach
Gaeilge
Tá Lios Ruanach suite i mBarúntacht Uíbh Eoghain agus Uíbh Fhathaidh Thoir. Bhí an Ghaeilge láidir i gContae Thiobraid Árann san 18ú haois, ach bhí meath ag teacht uirthi sa 19ú haois, agus sa bharúntacht úd agus in áiteanna eile i ndeisceart an chontae ba láidre í. I nDaonáireamh 1851 dúirt 10,976 duine (28.2%) i mBarúntacht Uíbh Eoghain agus Uíbh Fhathaidh Thoir go raibh Gaeilge acu. In 1891 bhí Gaeilge ag 3,402 duine (15.9%) ann.
Hard Promises
Is albam ón bhanna Tom Petty and the Heartbreakers é Hard Promises, a eisíodh ar an 5 Bealtaine 1981.
Lios Ruanach
Stair
Tá daoine ina gcónaí i Lios Ruanach ó na luathmheánaoiseanna ar a laghad agus bhí sé i seilbh muintir de Burgh ó aimsir Anraoi II amach. Tá cáipéis uathúil ó 1333 ann, liosta tionóntaí mhainéar Lios Ruanach, agus cur síos ann ar thailte an tiarna, ar an gcíos a íocann tionóntaithe agus ar chearta mhuintir an tsráidbhaile. Thóg na Buitléaraigh caisleán sa sráidbhaile sa 16ú haois agus é ar marthain fós ina fhothrach. Tá stair múrach le feiceáil fós ann agus iarsmaí pholl an uafáis.
Faoi thús an 19ú haois bhí 981 duine ina gcónaí ann.
Auburn, Maine
Is cathair de chuid stát Maine, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Auburn. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 23,055 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Auburn suite i gContae Androscoggin. Tá Jonathan P. LaBonté ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1842.
Alma Halliwell
Is carachtar ficseanúil í Alma Marie Halliwell (roimhe sin Sedgewick agus Baldwin) ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac Amanda Barrie an pháirt mar Alma idir 1981 agus 1982 agus 1988 agus 2001.
Sandy Saddler
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churada domhanda, ab ea Joseph "Sandy" Saddler (rugadh ar 23 Meitheamh, 1926 - 18 Meán Fómhair 2001).
Majella O'Donnell
Is ceoltóir Éireannach í Majella O'Donnell (a rugadh ar an 14 Aibreán 1960) ó Dhúrlas Éile i gContae Thiobraid Árann. Tá sí pósta le Daniel O'Donnell.
Leimín
Saghas ainmhí is ea leimín. Mamach atá ann.
Soweto
Tá Soweto ag críochantacht le crios mianadóireachta na cathrach ar an taobh theas.
Cathal Ó hEochaidh
Ba é Cathal Séamas Ó hEochaidh (16 Meán Fómhair, 1925 - 13 Meitheamh 2006) an 6ú Taoiseach na hÉireann ar feadh trí théarma agus an cheathrú cheannaire ar Fhianna Fáil.
Soweto
Bhíodh Soweto ina bhardasacht féin, ach cuireadh isteach é i mBardasacht Meitreapholaiteach Chathair Johannesburg.
Cathal Ó hEochaidh
Tús a shaoil
Saolaíodh Ó hEochaidh i gCathair na Mart, Contae Mhaigh Eo sa bhliain 1925, an tríú páiste de sheachtar ag Sarah McWilliams agus Seán Ó hEochaidh (an bheirt acu ón Suaitreach i nDoire ó dhúchas). Bhí athair Ó hEochaidh in Óglaigh na hÉireann i rith Cogadh na Saoirse, agus ansin in Arm Náisiúnta Saorstát Éireann. Bhog an teaghlach go Contae na Mí sa bhliain 1928, agus ansin go nDomhnach Cearna i mBaile Átha Cliath.
Soweto
Bhí 1,271,628 duine ina gcónaí in Soweto sa bhliain 2011. Zulu an teanga dhúchasach is coitianta in Soweto agus í mar mháthairtheanga ag 37% den phobal. Sotho a bhí ag 16%, Tswana ag 13%, Tsonga ag 9%, agus teangacha eile ag 26%. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Soweto_township.jpg|clé|mion|bailecheantar Soweto
Giancarlo Fisichella
Is tiománaí Iodálach Foirmle a hAon é Giancarlo Fisichella. Rugadh é ar an 14 Eanáir, 1973 sa Róimh, Iodáil. Chuaigh sé in iomaíocht i gCraobh Dhomhanda Foirmle a hAon ó 1996 go 2009. Thiomáin sé le Minardi, Jordan, Benetton, Sauber, Renault, Force India agus Ferrari.
Soweto
Stair
Sa bhliain 1976 d'éirigh daltaí gorm a meánscoil e amach in Soweto mar agóid i gcoinne úsáid na hAfracainise mar theanga theagaisc in áit an Bhéarla. Ach b'agóid pholaitiúil í sin, agus is beag baint a bhí aici le labhairt na teanga sna ceantair ar láidre í. Maraíodh breis is 176 in Soweto ar 16 Meitheamh 1976.
Cathal Ó hEochaidh
Tús a shaoil
Fuair Ó hEochaidh a oideachas i Meánscoil Naomh Iósaf na mBráithre Críostaí i bhFionnradharc. Le linn a óige, d'imir sé Peil Ghaelach le Parnell C.L.G. i nDomhnach Cearna.
Giancarlo Fisichella
Saol Pearsanta
Tá sé pósta le Luna Castellani. Tá triúr páistí acu.
Soweto
Stair
Bhí an cath in aghaidh na cinedheighilte i gcomhfhios don saol mór ón lá sin amach. Tháinig ardú tuisceana dá bharr, agus theip ar an Apartheid de bharr dhásacht an phobail sna blianta ina dhiaidh sin.
Cathal Ó hEochaidh
Tús a shaoil
Chuir Ó hEochaidh spéis sa pholaitíocht in UCD.
Chuaigh sé isteach san F.C.A (Fórsa Cosanta Áitiúil) i rith "Ré na Práinne" i 1941. D'fhan sé ann go dtí gur toghadh é go Dáil Éireann sa bhliain 1957. clé|mion|266x266px|1977
T.D. agus Aire
Phós Ó hEochaidh Maureen Lemass i 1951. B'iníon í seo le Seán F. Lemass, a bhí ina Thaoiseach ag an am. Toghadh go Dháil é don chéad uair sa bhliain 1957. Atoghadh é i ngach toghchán go dtí 1992 (i mBaile Átha Cliath Thoir Thuaidh, Baile Átha Cliath Ard Aidhin agus Baile Átha Cliath Thuaidh-Láir). clé|mion|237x237px|1990 Bhí ceathrar clainne acu; Emer Mulhern, Seán (Teachta Dála anois), Conor agus Ciarán.
Rinne Ó hEochaidh seirbhís mar
Triail na n-Arm
Ag deireadh na seascaidí, bhris foréigean amach i dTuaisceart na hÉireann. Bhí Ó hEochaidh ina Aire Dlí i gcaibinéad Sheáin Uí Loingsigh ag an am.
Ní fhacthas Ó hEochaidh mar taobhaitheoir leis an bhfeachtas foréigin ó thuaidh. Mar sin, bhí ionadh ann nuair a sacáladh Ó hEochaidh agus Niall Blaney ón gcaibinéad mar gheall ar líomhaintí gur úsáideadh airgead Stáit le airm a iompórtáil don IRA.
Tógadh an bheirt chun triail in éineacht leis an gCaptaein James Kelly, agus fear gnó ón mBeilg darbh ainm Albert Luykx. Éigiontaíodh an ceathrar agus ceapadh go raibh saol polaitíochta Uí Eochaidh thart. Chaith sé roinnt blianta ar na cúlbhinsí ag iarraidh tacaíocht a ghineadh dó féin ón mbonn aníos.
Tréimhsí mar Thaoiseach
mion|1987 D'éirí Jack Lynch as mar Thaoiseach agus mar cheannaire Fhianna Fáil sa bhliain 1979. Toghadh Ó hEochaidh i gcomharbacht air nuair a bhuaigh sé comórtas don cheannaireacht i gcoinne Seoirse Ó Colla a bhí ina Thánaiste ag an am. Chaith sé ceithre théarma mar Thaoiseach - (1979-1981; 1982 (Feabhra-Samhain); 1987-1989; 1989-1992).
Conspóidí
mion|Nighthawks, 1992 D'éirigh Ó hEochaidh as an bpolaitíocht sa bhliain 1992 mar gheall ar ábhair chonspóideacha a tháinig chun solais. Tharla scannal cúléisteachta agus ní raibh aon rogha ag Ó hEochaidh ach éirí as mar Thaoiseach agus as an bpolaitíocht go hiomlán. Bhí an chonspóid mar chuid lárnach dá shaol (ghnóthaigh sé an leasainm 'The Great Houdini') go háirithe tar éis dó éirí as.
D'ardaíodh roinnt ceisteanna thar na blianta maidir le foinse maoinithe a shaol rachmasach. Tháinig sé chun solais i mBínse Fiosruithe McCracken agus i mBinse Fiosruithe Uí Mhuircheartaigh go raibh ard-chaimiléireacht ar bun ag Ó Eochaidh trí íocaíochtaí neamh-fhógartha a bhfuair sé ó lucht ghnó na tíre a phróiseáil i gcuntais thar sáile, chomh maith le mí-úsáid a bhain sé as cuntas costaisí an Taoisigh.
Bás
D'éag Ó hEochaidh ar an 13 Meitheamh 2006 (le hailse phróstataigh) sa bhliain 2006. Cuireadh é i Reilig Naomh Fionntán i gCill Fhionntáin i dtuaisceart chathair Átha Cliath.
Patrick O'Gorman
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick O'Gorman. Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Luasghéarú
San fhisic, ach go háirithe san chinéimitic, is ionann an téarma Luasghéarú agus an ráta athraithe treoluais i leith an ama. Toisc gur chainníocht veicteoireach is ea treoluas, is féidir leis athrú in dhá slí: athrú méide agus/nó athrú i dtreo.
Tá foirmle ar fáil leis an chainníocht a oibriú amach mar atá: nó
Áit a bhfuil na siombail
Sé na haonaid a ghabhann le luasghéarú ná meadar san soicind nó ciliméadair san uair mar atá m/s agus km/h.
Il Milione
Sé Il Milione (nó Leabhar Mharco Polo, nó an Eachtra) an teideal ar leabhar a scríobh Marco Polo faoina chuid eachtraíochta san oirthear, san Áis (sa tSín go háirithe). Rinne sé an taisteal in éineacht lena athair agus a dheartháir siúd idir 1271 agus 1295. De réir an leabhair, bhí cumhacht nach beag ag an údar i gcúirt Kublai Khan.
Scríobhadh an leabhar i gceithre i saghas breac-Laidine agus i bhFraincis bhunúsach. Bhreac Rustichello da Pisa an sliocht i bhFraincis síos agus an bheirt díbh faoi ghlas le chéile. Níl cóip den bhunleagan le fáil anois ach braitheann scoláirí ar roinnt aistriúchán a gceaptar a bhfuil botúin iontu.
Ainmníodh an leabhar as sloinne Marco Polo, Emilione. Ach táthar ann a deireann gur de bharr an mhiliúin cur i ngcéill a chuirtear i leith an údair a ainmníodh é. Cibé, ba é ceann de na leabhair ar a raibh an tóir is mó air i rith na meánaoiseanna, go háirithe sa cheathrú haois déag.
Irelande Douze Pointe
Rinneadh go leor cáineadh ar an amhrán toisc go raibh puipéad ag canadh in áit duine. Ach ina ainneoin sin, bhí na geallghlacadóirí ag tabhairt corrlach 5-1 air ag an am.
Rnne an slua faíreach faoi ar 20 Bealtaine 2008. clé|mion
Toradh
Chan Dustin an t-amhrán i mBéalgrád ar 20 Bealtaine 2008, sa chomórtas leathcheannais. Ach theip ar an amhrán cáiliú don chomórtas ceannais.
An Fhionlainn i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Ghlac An Fhionlainn páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1961.
Iomaitheoirí
alt=|mion|275x275px|Lordi ag cur i láthair i [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2016|2016 (an sos)]]
Samantha Mumba
Is amhránaí, cumadóir, rinceoir, aisteoir, mainicín agus láithreoir teilifíse Éireannach í Samantha Tamania Anne Cecilia Mumba (a rugadh 18 Eanáir, 1983). Bhain sí cáil amach i 2000 agus a céad singil "Gotta Tell You" a scaoileadh aici, a éirigh leis chomh fada leis an gcúigiú singil ar bharr na gcairteacha in Éirinn, sa Ríocht Aontaithe agus sna Stáit Aontaithe. Tá sé ainmnithe ar '100 Catchiest Choruses of the 21st Century' de chuid Billboard.
Go déanach sa bhliain 2000, agus í 17 bliain d'aois, scaoileadh Mumba a céad albam darb ainm Gotta Tell You. D'éirigh leis an albam uimhir 4 a bhaint amach in Éirinn agus uimhir a naoi sa RA. Tá seacht ceirníní mórdhíola aici a bhain an 5ú spota amach sna cairteacha in Éirinn agus sé ceirníní mórdhíola aici a bhí ag uimhir a 10 sa Ríocht Aontaithe.
Lady Gregory
Drámadóir, béaloideasóir agus bainisteoir amharclainn e Angla-Éireannach ba ea Isabella Augusta, Lady Gregory, nó An Bantiarna Gregory uaireanta (15 Márta, 1852 - 22 Bealtaine, 1932), née Isabella Augusta Persse.
In éineacht le W. B. Yeats agus daoine eile, bhí sí ar dhuine acu siúd a bhunaigh Amharclann Liteartha na hÉireann sa bhliain 1899, agus Amharclann na Mainistreach sa bhliain 1904.
Scríobh Lady Gregory a lán drámaí do na hamharclann a nua, agus í ag tarraingt ar thobar mhiotaseolaíocht na hÉireann le haghaidh inspioráide. Bhí baint nach beag ag an ábhar seo le féiniúlacht mhuintir na hÉireann a mhúnlú sa 20ú haois. clé|mion|1910idí
Tús a Shaoil
Saolaíodh Gregory i mBaile an Róistigh (Creig an Róistigh), Contae na Gaillimhe. Ba í an iníon is óige don teaghlach uasalaicme Angla-Éireannach Persse. Bhí a máthair, Frances Barry, gaolta leis an Viscount Guillamore agus is eastáit 6,000 acra a bhí ina teach teaghlaigh, Baile an Róistigh agus é suite idir an Gort agus Baile Locha Riach. (Loscadh an teach go talamh níos déanaí i rith Cogadh Cathartha na hÉireann).
Tógadh Augusta i dteaghlach Protastúntach den uas-mheánaicme. Fuair Gregory a cuid oideachas sa bhaile. ach is beag aird a tugadh uirthi le hais a deartháireacha agus chaitheadh sí uaireanta fada ag léamh léi féin. Nuair nach mbíodh sí ag léamh, d’éisteadh sí go géar leis na scéalta béaloidis agus miotaseolaíochta a d’insíodh a feighlí Caitliceach, Mary Sheridan, di. Bhí tionchar mór ag an buime teaghlaigh seo, Caitliceach agus Gaeilgeoir dúchasach, ar Gregory. Chuir Mary í ar an eolas faoi stair agus finscéalta an ceantar áitiúil. Bhí Mary amach sna blianta agus cuimhne aici ar bheith ag bualadh le Raiftearaí an file nuair a bhí sí óg.
Ba mhinic a théadh sí go dtí an Gort chun paimfléid Fiannaíochta a cheannach ann agus dánta is amhráin de chuid na Young Irelander s a léamh. Ba mhór idir an t-ábhar sin agus saothar na bhfilí móra Sasanacha, saothar a léadh sí le fonn chomh maith céanna. clé|mion|[[William Henry Gregory (le James Tissot, Vanity Fair, 30 Nollaig 1871.)]]
Pósadh
Phós sí an Ridire William Henry Gregory (1816-1892), le eastát i bPáirc na Cúile, gar don Ghort. Baintreach fir trí scór a bhí ina pholaiteoir i Sasana ab ea é.
Bhí oideachas an-mhaith aige agus bhí suim aige sna healaíona agus liteartha. Bhí leabharlann agus bailiúchán ealaíne ollmhór aige ina theach i bPáirc na Cúile, agus bhí an Bhantiarna Gregory ar bís iad seo a fheiceáil.
Phós siad ar an 4 Márta 1880 i Séipéal Naomh Matha i mBaile Átha Cliath, agus in aois 27 bliain di agus 63 dó (bhí Sir William 35 bliain níos sine ná Augusta).
Bhí Sir Williiam díreach tar éis éirigh as a phost mar Ghobharnóir ar an tSiolóin (Srí Lanca anois) agus bhí sé tar éis cúpla téarmaí a dhéanamh mar Theachta Parlaiminte i gcomhair Contae na Gaillimhe.
Nuair a tháinig sí go Páirc na Cúile ar dtús, bhí ceist na talún go mór i mbéal an phobail agus thuig sí sula i bhfad go raibh sí ar thaobh na dtionóntaí bochta, rud a d’fhágfadh go gcaithfeadh sí snámh in aghaidh easa ó thaobh a haicme féin agus tuairimí na haicme sin. mion|1903
Londain
Bhí teach ag Sir William i Londain chomh maith, agus chaith an bheirt acu go leor ama thall ansin.
D'eagraigh siad salón liteartha chuile seachtain sa teach agus d'fhreastail go leor pearsa lárnach sna healaíona agus liteartha ar na salóin, ar nós Robert Browning, Lord Tennyson, John Everertt Millais agus Henry James.
Saolaíodh an t-aon pháiste a bhí ag Lady Gregory agus Sir William, Robert Gregory, sa bhliain 1881.
Nuair a cailleadh a fear sa bhliain 1892, cheannaigh sí teach i Sasana le go bhféadfadh sí a bheith in éineacht lena mac, Robert, a bhí ar scoil ann.
Thart faoin am seo a thosaigh sí ag cur suime san ealaín, sa pholaitíocht agus san fhilíocht. Dá shaibhre a saol dá mbarr, ní foláir nó chuimhnigh sí ar a feighlí Mary Sheridan agus ar a cuidse scéalta, óir bheartaigh sí dul abhaile chun béaloideas agus miotaseolaíocht a bhailiú ó mhuintir na tuaithe.
Luathscríbhneoireachta
Thaisteal an teaghlach Gregory timpeall an domhain. Chuaigh siad ar cuairt go dtí an tSíolóin (Srí Lanca), an India, an Spáinn, an Iodáil agus an Éigipt. Agus iad san Éigipt, bhí caidreamh rúnda ag an Bhantiarna leis an bhfile Sasanach Wilfred Scawen Blunt agus scríobh sí sraith de dhánta grá, A Women's Sonnets, mar thoradh ar seo.