cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deasc
right|260px|thumb|Deasc nua-aimseartha churtha in oiriúint do [[ríomhaire.]] Is troscán é deasc a dhéantar obair uirthi (tugtar crinlín air uaireanta). Is cineál clár nó bord é deasc. Baintear feidhm as chrinlín chun léamh, scríobh nó dul i mbun ríomhaireachta. Is féidir deasc a bheith sa bhaile nó in oifig nó ionad oibre eile amhail óstán. De ghnáth bíonn tarraiceáin ag deasc chun rudaí a chur i dtaisce iontu. De ghnáth, suíonn daoine ar thaobh amháin den deasc. Dé ghnáth bíonn siad íseal ionas go mbeidh siad oiriúnach do dhaoine agus iad ina suí ach is féidir deasca arda a fháil freisin. Déantar d'adhmad deasc de ghnáth. Cuirtear deasca in oiriúint do ríomhairí sa lá atá inniu ann. Bíonn poill iontu chun sreanga a chur i bhfolach nó as an mbealach. Bíonn tarraiceán ann don méarchlár.
Ciarraí Locha na nAirní
Géag den dream Chiarraí ba ea Ciarraí Locha na nAirní (Sean-Ghaeilge Ciarraighe Locha na nÁirne), lonnaithe i gcúige Chonnacht, i lár oirthear Mhaigh Eo an lae inniu.
Stair
Meastar go raibh tuath amháin tráth ag trí Chiarraí na gConnacht – Ciarraí Aoi, Ciarraí Airtigh and Ciarraí Locha na nAirní – a scaradh le teacht chun cinn Uí Bhriuin sna 8ú agus 9ú haoiseanna.
Bhí Ciarraí Locha na nAirní suite sa bharúntacht den ainm Coistealaigh in oirthear Chontae Mhaigh Eo.
Sliochtaigh
Faoin 12ú haois déag, bhí an sloinne Ó Céirín glactha agus príomh-rítheaghlach Chiarraí Locha na nAirne. Lonnaigh géag amháin acu i gContae an Chláir sa 15ú haois. Tá géag eile le fáil i gContae Chiarraí.
Scil (planda)
Planda ilbhliantúil atá dúchasach don Eoraip, an Áise is deisceart na hAfraice. An bhleib beag; na duilleoga caol; na bláthanna croischruthach is clogchruthach, uaireanta cromtha, gorm nó corcra. Táirgeann scil an earraigh bláthanna is duilleoga san earrach. Táirgeann scil an fhómhair na bláthanna níos déanaí sa bhliain roimh theacht amach na nduilleog.
Reilig Ghlas Naíon
Is é Reilig Ghlas Naíon (nó Prospect Cemetery uaireanta) an reilig neamh-shainchreidmheach is mó i mBaile Átha Cliath, príomhchathair na hÉireann. Bunaíodh an reilig i rith an 19ú haois, agus tá roinnt mhaith de na daoine is tábhachtaí i stair na hÉireann curtha ann, mar shampla Charles Stewart Parnell, Dónall Ó Conaill, Mícheál Ó Coileáin, Éamon de Valera, Caoimhín de Barra agus Constance Markiewicz.
Bunú na reilige
Osclaíodh doirsí na reilige den chéad uair thiar sa bhliain 1832, tráth ina raibh na Péindlíthe fós i bhfeidhm go tréan fud fad na tíre. Ní raibh reiligí dá gcuid féin - ar bhun oifigiúil ar aon nós - ag Caitlicigh na tíre chun a mairbh féin a chur i gcré na cille, rud a ghríosaigh Dónall Ó Conaill chun feachtas a bhunú ina choinne. Sa deireadh thiar thall, chruthaigh mo dhuine nach raibh dlí oiriúnach ar bith i bhfeidhm a chuirfeadh a leithéid sin de bhac orthu, agus éilíodh áit chuí ina gcuirfeadh Caitlicigh agus Protastúnaigh in aon reilig le chéile.
Prospect Cemetery a baisteadh uirthi agus í á oscailt don phobal ar an 21 Feabhra 1832. Lonnaíodh an reilig ar naoi acra i nGlas Naíon, taobh thuaidh den chathair. An chéad duine a cuireadh ann ná buachaill óg ceithre bliana d'aois darbh ainm Michael Casey ó Shráid San Proinsias i lár Bhaile Átha Cliath.
Daoine cáiliúla atá curtha i Reilig Ghlas Naíon
deas|200px|thumb|Uaigh [[Ruairí Mac Easmainn|Ruairí Mhic Easmainn i Reilig Ghlas Naíon.]] deas|200px|thumb|Uaigh [[Éamon de Valera, agus a bhean chéile Sinéad in aice leis.]] deas|200px|thumb|Uaigh [[Charles Stewart Parnell.]]
Loch Goill
Is loch suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd na hAlban é Loch Goill.
Cianacóbalaimín
Ainm ceimiceach vitimín B12. Bíonn ról ag an vitimín seo i gcilldeighilt agus déanamh na truaille a bhíonn timpeall ar néarchealla. Faightear ó bhianna ainmhí é den chuid is mó, agus is annamh a tharlaíonn uireasa de ach i gcás fíorveigeán nach n-itheann aon bhia ainmhí. Is féidir go dtarlóidh uireasa thánaisteach má bhíonn uireasa den fhachtóir intreach ann, ábhar sa phutóg a chabhraíonn le hionsú vitimín B12. Daoine a bhfuil leibhéal íseal den fhachtóir intreach acu nó nach bhfuil sé i láthair iontu in aon chor, faigheann siad anaemacht mharfach.
27 Meitheamh
Is é an 27 Meitheamh an 178ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 179ú lá i mbliain bhisigh. Tá 187 lá fágtha sa bhliain.
Leictreinceifealagrafaíocht
Scrúdú ghníomhaíocht leictreach na hinchinne le leictreoidí a ghreamaítear leis an gcloigeann, a thaifeadtar de ghnáth mar rianú ar pháipéar a dtugtar EEG (leictreinceifealagram) air. Athraíonn an EEC le gníomhaíocht mheabhrach an duine, agus faightear patrúin shainiúla sa ghníomhaíocht dhromchlach leictreach (mar shampla, duine ina chodladh, i gcóma nó i dtaom titimeach). Faightear an alfa-rithim (timpeall 10 Hz) nuair a ligeann duine a scíth is a dhúnann a shúile, agus faightear an deilte-rithim (1-4 Hz) nuair a thiteann duine i gcodladh trom.
Château de Castelnaud
Is daingean meánaoiseach é Caisleán Castelnaud atá suite i gcomún Castelnaud-la-Chapelle na Fraince, i roinn Dordogne. I 1980, liostaíodh an caisleán agus a theach geata mar shéadchomharthaí stairiúla. .
Scileach
Carraig bhriste bhrait a scaradh ó fhaillte ag an aimsir, go mór mór ag an mbáisteach is an sioc. Carntha ar fhánaí is ag bun fánaí sléibhte.
Paitrígh (an tSean-Róimh)
mion| Romalas agus a dheartháir, Réamas, leis an mac tíre baineann. Chruthaigh Romalas aicme paitrígh. Ba aicme cheannais iad na paitrígh sa tSean-Róimh ar dtús. Bhí an t-idirdhealú an-suntasach sa Ríocht Rómhánach agus an Phoblacht luath ach mheath a thábhacht i ndiaidh an Coimhlint n-Aicmí (494 RCR go 287 RCR). Bhí ballraíocht ach tábhacht ainmniúil faoin am an Phoblacht dhéanach agus an Impireacht.
An Gearr Loch
Is loch suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd na hAlban é an Gearr Loch.
Cardiobacterium
Bachaillín (slatchruthach) Gram-dhiúltach is ea an géineas Cardiobacterium, rangaithe go coitianta le baictéir eile istigh sa ghrúpa HACEK. Cuimsíonn speicis an ghéinis an méid seo a leanas; Cardiobacterium hominis agus Cardiobacterium valvarum.
Ealaín na Róimhe
mion|deas|[[Freascó ón bhliain 80 RC]] Is éard atá i gceist le healaín na Róimhe ná an dual is tábhachtaí i dtraidisiún ealaíne an Domhain ársa thiar, agus stair na n-ealaíon san iarthar ó shin. Tharla athbheochan uirthi arís is arís eile ón luath-Mheánaois suas go dtí an 18ú céad.
Leictreoin chroíleacáin
Na leictreoin san adamh atá níos gaire don núicléas ná na leictreoin fiúsachta. De ghnáth, ní bhíonn aon pháirt acu in imoibreacha ceimiceacha.
Luchtaire cadhnra
thumb|right|Is féidir leis an luchtaire Ionhub gléasanna agus aibhléisí éagsúla a luchtú in aon dreas amháin: [[iPod Nano, Razr, Nintendo DS Lite, BlackBerry, seinnteoir DVD iniompartha, agus gléas bearrtha.]] Is gléas é an luchtaire cadhnra a bhaintear feidhm as chun fuinneamh a chur nó a luchtú i gcadhnra trí sruth aibhléiseach a chur tríd. Baineann an-chuid daoine leas astu chun cadhnraí a luchtú i gcóir gutháin, aibhléisí amhail gléas bearrtha, gléas clamhaireachta, scuab fiacla aibhléiseach, seinnteoir ceoil, lóchrann agus a lán lán gléasanna eile. Is féidir cadhnra a luchtú i bhfoirgneamh ó slocán nó is féidir luchtaire a sháigh isteach sa pholl ina mbíonn an lastóir toitíní i ngluaisteán. Bíonn luchtaire faoi leith de dhíth i gcóir seo.
Ospidéal Réigiúnach an Mhuilinn Chearr
Is ospidéal poiblí é Ospidéal Réigiúnach an Mhuilinn Chearr (English: Regional Hospital Mullingar) atá lonnaithe sa Mhuileann gCearr i  gCo. na hIarmhí. Déanann Grúpa Ospidéal Oirthear na hÉireann (Ireland East Hospital Group) bainistiú air.
Dúnmharú Guillem Agulló
mion|Passatge de Guillem Agulló i Salvador de Vic (Osona,[[An Chatalóin)]] Fear óg Vaileinseach ab ea Guillem Agulló i Salvador (6 Meán Fómhair 1974 - 11 Aibreán 1993), gníomhaí i ngluaiseachtaí ar chlé, ar son neamhspleáchas na Catalóine, agus i SHARP. Mharaigh grúpa gníomhaithe antoisceach ar dheis é sa bhliain 1993.
Ospidéal Réigiúnach an Mhuilinn Chearr
Osclaíodh an t-ospidéal mar Westmeath County Hospital / Ospidéal Chontae na hIarmhí ar 27 Aibreáin 1936. Ina dhiaidh seo bhí sé ainmnithe General Hospital, Mullingar / Ospidéal Ginearálta, An Muileann gCearr.
Dúnmharú Guillem Agulló
Dúnmharú
Breacadh an lae 11 Aibreán 1993 a bhí ann nuair a tháinig grúpa faisistithe óga suas in aice le Guillem Agulló, a bhí i Montanejos lena chairde ar feadh saoire na Cásca. Thosaigh na faisistithe óga seo ag scairteadh ‘Sieg Heil’ agus ‘Viva España’. Mharaigh duine amháin díobh Guillem le sá sa chroí. Nuair a d’fhág siad, bhí na dúnmharfóirí ag canadh an iomainn fhaisistigh ‘Cara al Sol’.
Ospidéal Réigiúnach an Mhuilinn Chearr
Tá caidreamh oideachasúil ag an ospidéal le UCD agus Coláiste Ríoga na Máinlianna in Éirinn (RCSI) agus tá naisc acadúla ag an ospidéal le hOllscoil Teicneolaíochta TUS Bhaile Átha Luain agus Ollscoil na hÉireann, Gaillimh freisin.
Tá 210 leaba san ospidéal.
Dúnmharú Guillem Agulló
Dúnmharú
Mhaígh an teaghlach, agus eagraíochtaí ar chlé, go raibh cúis pholaitiúil leis an gcoir, mar gur ghníomhaí faisisteach cáiliúil é an dúnmharfóir agus bhí a fhios aige gur frithfaisistí é Guillem. Cháin na páirtithe polaitiúla go léir seachas Páirtí an Phobail, Falange Española agus Unió Valenciana an dúnmharú.
Gabhadh Gerardo Mora, Juan Manuel Sánchez, José Cuñat, Francisco Garcia agus Pedro Cuevas, an duine deireanach an té a rinne an t-ionsaí sceana. Bhí gach duine acu ina mbaill de chuid an ghrúpa áitiúil antoiscigh ar dheis "Komando Marchalenes IV Reich", ainmnithe in onóir don Tríú Reich Naitsíoch.
Triail
Tharlaigh an thriail in 1995 agus gearradh pianbhreith i mBealtaine 1996. Níor dhaor an breitheamh ach duine amháin, Pedro Cuevas, a d'admhaigh gurb é féin a rinne an sá. Fuair sé ceithre bliana déag sa phríosún. De réir an bhreithimh, ba scliúchas ba chúis leis an mbás i measc daoine óga agus ní coir polaitiúil a bhí i gceist.
Le linn an phróisis bhreithiúnaigh, rinne an nuachtán áitiúil feachtas ‘Las Provincias’ coirpeach den íospartach agus de na grúpaí frithfhaisisteacha agus scarúnaíocha a raibh Guillem gníomhach iontu. Bhíothar ag iarraidh a shéanadh go raibh aon chúis pholaitiúil laistiar den chás, agus é a chur i láthair mar scliúchas gan choinne i measc grúpaí radacach óg, nach mór.
Ina ionad sin, d’fhiosraigh agus mhaígh an irisleabhar ‘El temps’ na naisc idir an príomhghrúpa nua-Naitsíoch a bhí ag feidhmiú i Valencia agus na grúpaí antoisceacha ar dheis a bhaineann le foireann pheile Valencia CF agus an grúpa nua-Naitsíoch Spáinneach ‘Acción Radical’.
Saoirse
Cé gur daoradh chun ceithre bliana déag i bpríosún é, níor chaith Cuevas ach ceithre bliana ann: saoradh é ón bpríosún in 1997 as dea-iompar.
Gabhadh Pedro Cuevas in 2005 arís le timpeall fiche duine eile mar chuid d'eachtra ar a dtugtar “Oibríocht Panzer” a rinneadh in aghaidh grúpa nua-Naitsíoch foréigneach a bhí ag feidhmiú i gComhphobal Vaileinseach agus thug sé air féin Frente Antisistema (FAS). Bhí saighdiúirí Arm na Spáinne i measc bhaill an ghrúpa. Bhí an grúpa sin ag pleanáil ionsaithe in aghaidh inimirceach, gníomhaithe i bpáirtithe cléigh agus páirtithe ar son neamhspleáchais na Catalóine. Cuireadh ina leith go raibh cruinnithe mídhleathacha, seilbh agus monarú arm ar siúl acu. Tagann "Panzer" mar ainm ón ainm a thug Pedro Cuevas ar na miotóga práis, a bhí déanta acu, i gcuimhne ar na tancanna Naitsíocha.
Nuair a cuireadh ar a dtriail iad i 2013, fuarthas neamhchiontach na cosantóirí go léir. Ní raibh na taifid teileafóin inghlactha mar fhianaise sa chúirt agus nuair a chinneadh an armlann a rialú, bhí sí imithe ar chúis éigin nach dtuigtear. De réir Comhairle Ghinearálta na mBreithiúna, "oibríocht aimhrialta riaracháin an cheartais" a bhí ann. I ndáiríre bhí na hairm scriosta ag póilín éigin de chuid an Guardia Civil, roimh an triail. Ag deireadh na trialach d’éiligh na cosantóirí a n-airm a fháil ar ais, agus ó tharla go raibh siad scriosta, lorg siad cúiteamh agus ghlac an breitheamh lena n-iarratas.
In 2007 bhí Pedro Cuevas mar iarrthóir sa toghchán chathrach le páirtí antoisceach ar dheis Alianza Nacional sa chathair bhardais Vaileinseach Xiva, ach ní bhfuair sé ach 23 vóta, 0,34% de vóta iomlán.
I gcuimhne ar Guillem
Ar an 11 Aibreán gach bliain, cuimhnítear ar Guillem mar chuid de léirsithe éagsúla sa Chomhphobal Vaileinseach agus sa Chatalóin.
Tá grúpaí ceoil líonmhara a chum amhrán in ómós dó, mar shampla: "No tingues por" (Ná bíodh eagla ort) le Obrint Pas, "Guillem Agulló" le Cagant Melodies, "No sé què sent" (Níl a fhios agam cad a mhothaíonn sé) le Feliu Ventura, "Company Guillem" (Compánach Guillem)  le Opció k-95, "11 d'abril" le Greska, "11 d'abril del 93" le Odi, "Soldats catalans" (Saighdiúirí Catalónacha) le Orgull Roig,  "Sangre por sangre" (Fuil le haghaidh fola) le Non Servium.
Tá sráideanna agus cearnóga tiomnaithe do Guillem Agulló i gcathrach bardais, mar Burjassot, Simat, Quart de les Valls, Sallent, Cerdanyola del Vallès, Vic, Arbúcies, Molins de Rei.
Scim chaol
Raithneach ilbhliantúil le riosóim dreaptha a fhaightear i ngach áit, beagnach. Go minic eipifíteach. Na froinn ina n-aonair, go domhain maothánach, nó roinnte. Na sórais gan iondúisiam, i 1-3 líne ar thaobh íochtarach an fhroinn.
Dúnmharú Guillem Agulló
I gcuimhne ar Guillem
Ar an 23 Eanáir 2019, cheadaigh Seanad na Spáinne cruthú ciste Guillem Agulló, ciste eacnamaíoch stáit chun íospartaigh as coireachta fuatha do theaghlaigh.
Ar an 28 Samhain, 2019, cuireadh "La lluita continua" (Leanann an troid ar aghaidh), atá ina thionscadal uaillmhianach i gcuimhne Guillem Agulló, le húrscéal le Núria Cadenes, scannán le Carlos Marqués-Marcet, ceolchoirmeacha, comhdhálacha agus leathanach gréasáin ionas nach ndearmadfar é mar shiombail frithfhaisisteacha.
Ealaín na Rúise
D'fhás an ealaín seo ar feadh i bhfad faoi anáil Bhiosántach go dtí an 18ú céad. Sampla is ea Ardeaglais Shóifia i gCív ón 11ú céad. Ón 18ú céad tháinig tionchair ón iarthar chun cinn, agus bhí ealaíontóirí Rúiseacha páirteach go suntasach i ngluaiseacht na teibíochta.
Charles Trevelyan
Státseirbhíseach agus riarthóir coilíneachta Briotanach ab ea Charles Edward Trevelyan (2 Aibreán 1807 – 19 Meitheamh 1886). D'oibrigh sé leis an rialtas coilíneach i gCalcúta na hIndia nuair a bhí sé ina fhear óg. D’fhill sé ar an mBreatain agus ghlac sé le post mar Rúnaí Cúnta an Státchiste. Lena linn sin, bhí sé freagrach as polasaí tubaisteach an rialtais ar an nGorta Mór. Bhí Trevelyan lárnach sa phróiseas athchóirithe ar Státseirbhís na Breataine sna 1850idí.
Nuair ba mheasa an gorta, bhí Trevelyan mall ag tabhairt amach cúnamh bia agus airgid do mhuintir na hÉireann mar gheall ar a chreideamh láidir in eacnamaíocht laissez-faire agus sa gheilleagar saormhargaidh. Scríobh sé faoin Ghorta Mór i dtéarmaí ciníocha agus cinedhíothacha: “Sheol breithiúnas Dé an tubaiste chun ceacht a mhúineadh do na hÉireannaigh, níor chóir an tubaiste sin a mhaolú rómhór. … Ní hé olc ábhartha an Ghorta an fíorolc a gcaithfimid cur ina choinne, ach an t-olc morálta a bhaineann le nádúr leithleach claonach clamprach an phobail.”
Bunús eitneach
Ba de shliocht uasal ársa de Chorn na Breataine, rugadh é i dTaunton, Somerset, mac leis an Urramach George Trevelyan, an tráth úd ina shagart Cornach, ina dhiaidh sin Ard-deagánach Taunton, 3ú mac Sir John Trevelyan Bt FP de Nettlecombe Court i Somerset. Ba í Harriet Neave, iníon an Bhairnéid Sir Richard Neave FP, Gobharnóir Bhanc Shasana, a mháthair. mac leis an Urramach George Trevelyan, ministir Cornach ag an am sin, agus Ard-Déagánach Taunton níos déanaí. Ba í Harriet Neave a mháthair, iníon le Richard Neave, an 1ú Bairnéad.
Díorthaíodh cuid mhaith de shaibhreas an teaghlaigh ó shealbhú sclábhaithe i nGreanáda.
Oideachas
D'fhreastail sé ar Blundell's School in Devon, ar Charterhouse School, agus ansin ar Choláiste Chomhlacht na nIndiacha Thoir (East India Company College) ag Haileybury in Hertfordshire. Bhí Trevelyan ina mhac léinn de chuid an eacnamaí Thomas Malthus ag Haileybury. Deirtear go minic gurb é seo an fáth ar chloígh sé chomh docht sin le teoiricí daonra Mhalthus le linn an Ghorta Mhóir.
An India
Sa bhliain 1826, ghlac sé post le Comhlacht na nIndiacha Thoir mar scríbhneoir tar éis dó cumas maith i dteangacha agus i gcanúintí na hÁise a léiriú ó bhí sé óg. Ar an 4 Eanáir 1827, ceapadh Trevelyan mar chúntóir do Charles Theophilus Metcalfe, an coimisinéir i nDeilí, áit ar cuireadh de chúram air roinnt misean tábhachtach a chur i gcrích. Ar feadh tamaill, bhí sé ina chaomhnóir ar an ógánach Madhu Singh, an Ráiseá Bhurtpore. D’oibrigh sé freisin chun cóir mhaireachtála an phobail dhúchasaigh a fheabhsú. Chuir sé deireadh leis na dleachtanna iompair a bhí ina mbac ar thrádáil inmheánach na hIndia le fada an lá. As na seirbhísí seo, fuair sé buíochas ón Ard-Ghobharnóir. Sular fhág sé Deilí, bhronn sé airgead dá chuid féin chun sráid leathan a thógáil trí bhruachbhaile nua, ar tugadh Trevelyanpur air ón am sin amach.
Ról s'aigesan sa Ghorta Mór
Thosaigh an Gorta Mór in Éirinn mar thubaiste nádúrtha ar scála ollmhór, ach chuaigh na héifeachtaí in olcas mar gheall ar ghníomhartha agus easpa gníomhaíochta an rialtais Fuig, faoi cheannas an Tiarna John Russell sna blianta ríthábhachtacha ó 1846 go 1852. Chreid go leor ball d’uasaicme agus de mheánaicme na Breataine gur foiche Dé é an gorta. Rinne Trevelyan a dhícheall an dearcadh seo a chur chun cinn, agus bhí cumhacht ar leith aige toisc gurbh é a bhí freagrach as polasaí fóirithinte na hÉireann a riaradh ar feadh blianta an ghorta. Ina leabhar The Irish Crisis, a foilsíodh in 1848, rinne Trevelyan cur síos ar an ngorta mar “bhuille díreach ó Dhia uilefheasach uilethrócaireach”, buille a nocht “fréamh dhomhain dhaingean an olcais shóisialta”. Dúirt sé gurb é an gorta “an cógas géar, ach éifeachtúil, lenar féidir an leigheas a chur i gcrích... Go dtuga Dia don ghlúin dár tairgeadh an deis iontach seo a páirt a dhéanamh i gceart…” Is de bharr an mheoin seo a chuir Trevelyan ina luí ar an rialtas gan tada a dhéanamh chun srian a chur ar dhrochéifeachtaí an ghorta.
Le linn an Ghorta Mhóir, go háirithe sa bhliain 1846, bhí Rialtas Fuig-Liobrálach i gcumhacht sa Bhreatain, agus Trevelyan i gceannas ar an Státchiste. Sa phost seo, bhí tionchar nach beag aige ar chinntí na Parlaiminte, go háirithe na pleananna i gcomhair fóirithinte in Éirinn. Mar aon leis an rialtas Fuig, chreid sé go raibh ar Éirinn í féin a chur ina ceart agus gurbh é dearcadh laissez-faire an réiteach ab fhearr. Chreid sé dá dtabharfadh Rialtas na Breataine gach a raibh ag teastáil d’Éirinn, go rachadh muintir na hÉireann i muinín Rialtas na Breataine in ionad a gcuid fadhbanna féin a réiteach. Dá bharr seo, i samhradh na bliana 1846, thug Trevelyan ordú Cláir Fóirithinte Peel, a bhí i bhfeidhm ó bhlianta tosaigh an ghorta, a dhúnadh. Rinne Sir Charles Wood é seo an 21 Iúil 1846.
Tar éis deireadh Chláir Fóirithinte Peel, rith an rialtas an tAcht um Rátaí Saothair, a sholáthair cúnamh do na ceantair ba mhó a bhí buailte ag an ngorta amháin. Thóg sé go leor ama an tAcht seo a chur i bhfeidhm, de réir mar a bhí beartaithe ag Trevelyan, rud a lig do rialtas na Breataine a laghad airgid agus is féidir a chaitheamh chun teacht i bhfóir ar dhaoine a bhí fáil bháis leis an ocras. Chreid Trevelyan gur cheart go bhfeicfeadh an lucht oibre gur cúis áthais an gorta, mar dheis a bhfómhar féin a chur isteach, agus pá a fháil trí fómhar a dhéanamh ar son feirmeoirí móra freisin. Ach mar gheall ar dhúchan na bprátaí, ní raibh aon fhómhar le cur isteach, agus ní raibh na feirmeoirí in ann oibrithe talmhaíochta a fhostú.
An Loch Sianta
Is loch suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd na hAlban é an Loch Sianta.
Charles Trevelyan
Ról s'aigesan sa Ghorta Mór
Chuir Trevelyan a thuairimí in iúl i litreacha chuig an Tiarna Monteagle Bhréanainn agus in alt in The Times. Ach sa bhliain 1846, bhí níos mó ná nócha faoin gcéad den bharr prátaí scriosta. Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara nár cuireadh isteach ar na barra móra coirce agus gráin, agus dá ndéanfaí na barra sin a dháileadh ar mhuintir na hÉireann seachas iad a onnmhairiú, d’fhéadfaí an t-ollocras a sheachaint.
Scríobh Trevelyan chuig an Tiarna Monteagle Bhréanainn, iar-Sheansailéir an Státchiste, go raibh an gorta ina “mheicníocht éifeachtach chun daonra iomarcach a laghdú”, agus gur “breithiúnas Dé” a bhí ann. Ina theannta sin, scríobh sé “Ní hé olc ábhartha an Ghorta an fíorolc a gcaithfimid cur ina choinne, ach an t-olc morálta a bhaineann le nádúr leithleach claonach clamprach an phobail”.
Ina litir chuig an Tiarna Monteagle ar an 9 Deireadh Fómhair 1846, dúirt Trevelyan go raibh “bunaíochtaí an rialtais ag déanamh a ndíchill an mórthubaiste seo a mhaolú agus an chontúirt seo a sheachaint” mar a bhí ar a gcumas déanamh amhlaidh. Mhol Trevelyan an rialtas, ach cháin sé na huaisle Éireannacha ina litir, ag cur an mhilleáin orthu as an ngorta. Chreid sé go raibh na tiarnaí talún freagrach as na oibrithe a bheathú agus táirgiúlacht na talún a mhéadú. D'aontaigh The Times le Trevelyan, ag cur locht ar na huaisle toisc nár thugadar treoir dá gcuid tionóntaí an talamh a fheabhsú agus barra seachas prátaí a chur. Ina litir chuig an Tiarna Monteagle, cheangail Trevelyan na huaisle leis “an gcuid lochtach den charachtar náisiúnta” acu agus cháin sé iad as a bheith ag súil go gcuirfeadh an rialtas gach rud ina cheart, “amhail is nach bhfuil aon pháirt acu féin sa ghéarchéim mhór seo.” Trí mhilleán a chur ar na huaisle, bhí Trevelyan ag cosaint gníomhartha, agus easpa gníomhaíochta, Rialtas na Breataine. Ar ndóigh, bhí na huaisle céanna ag saothrú barra coirce agus gráin chomh maith le feoil — bia a bhí á easpórtáil go Sasana de réir an tonna, faoi gharda armtha.
In am, scaip dúchan na bprátaí chuig Garbhchríocha na hAlban, agus ba chúis anró agus bháis é thall ansin freisin. Sa bhliain 1851, mar fhreagra ar an ngéarchéim sin, bhunaigh Trevelyan agus Sir John McNeill an Highland and Island Emigration Society. Ó 1851 go dtí gur cuireadh deireadh leis in 1858, rinne an cumann urraíocht ar imirce timpeall 5,000 Albanach go dtí an Astráil, agus mar sin mhéadaigh sé an dochar a rinne “Fuadach nan Gàidheal”.
Fort Lauderdale
Cathair is ea Fort Lauderdale atá suite in oirdheisceart Florida i Stáit Aontaithe Mheiriceá. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, bhí 165,521 duine ina gcónaí sa chathair. Sa bhliain measadh go raibh an figiúr sin ardaithe go breis is 182,000. Tugtar Veinéis Mheiriceá ar Fort Lauderdale go minic mar gheall ar an gcóras canálacha sa chathair. Tá Fort Lauderdale suite ar an Aigéan Atlantach. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1911.
The Hemlock Cup
Is leabhar staire é The Hemlock Cup: Socrates, Athens, and the Search for the Good Life foilsithe sa bhliain 2011 faoi shaol Socrates agus dá bharr sin stair daonlathais na linne sin. Bettany Hughes a scríobh agus d'fhoilsigh Vintage Books an leabhar.
The X-Files
Is sraith theilifíse Meiriceánach é The X-Files a bhíonn ag plé leis na ábhar a bhaineann leis na t-osnádúr, ábhair an fhicsin eolaíochta, agus go háirithe ábhar na beatha eachtardhomhanda. Cruathaíodh an chláir le Chris Carter, thosaigh é sa bhliain 1993, agus chríochnaigh é go seadalach sa bhliain 2002 (le 202 eipeasóidí le linn na tréimhse seo). Sa bhliain 2002, rinneadh an chéad scannán a bhaineann leis The X-Files, leis an ainm céanna. Níos déanaí, rinneadh an dara scannán a bhainneann leis an tsraith sa bhliain 2008, darb ainm The X-Files: I Want To Believe. I ndiaidh an scannán seo, chraoladh borradh an deichiú séasúir sa bhliain 2016, le 6 eipeasóidí breise san áireamh. Sa bhliain 2017, fógraíodh go hoifigiúil Fox a d'fhillfeadh an tsraith le haghaidh aonú séasúr déag le 10 eipeasóidí, agus ag cur amach ar feadh an séasúr teilifíse 2017-2018.
Ceol agus sraitheog tosaigh
Tosaíonn gach uile eipeasóid leis an ceol téama (amhrán oscailte), The X-Files. Cumadh an t-amhrán le Mark Snow, agus mar aon chumaigh sé ceol eile ar son na sraithe.
Eisribitheoir
thumb|220px|right|Aghaidh an eisribitheora. Is gléas aibhléiseach é eisribitheoir chun gruaig agus clúmh a bhaint den chorp. Beireann an gléas ar chuircín (lear mór ruainní) agus tarraingíonn sé amach iad. Baineann mná feidhm astu ach go háirithe nuair a bhíonn siad ag iarraidh clúmh a bhaint dá gcorp agus cruth a chur ar a stothóga.
Cuireadh an chéad eisribitheoir ar fáil sa bhliain 1986. Epilady ab ainm an ghléis sin.
Cianaigin
clé|200px|mion|Cianaigin n-C-C-N, gás gan dath, inlasta nimhiúil, le boladh searbh almóinne. Fiuchphointe -21 °C. Is ionann a gaol leis an ian ciainíde CN - is gaol clóirín Cl2 leis an ian clóiríde Cl -.
An Linne Dhubh
deas|250px|thumb|An Linne Dhubh Is loch suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd na hAlban é an Linne Dhubh.
American Idol (sraith 17)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh i Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Craolann sé ar ABC. Thosaigh an seachtú sraith déag American Idol ar 3 Márta 2019 agus chríochnaigh se ar an 19 Bealtaine, 2019.
B'é seo an dara sraith American Idol ó shin go raibh sé curtha ar ceal ar Fox sa bhliain 2016.
Manchester United
Club peile atá suite i Manchain, Sasana é  Manchester United Football Club. Ainmneacha eile ag an bhfoireann na United nó Man Utd agus Manchain Aontaithe as Gaeilge. Ceann de na clubanna is mó agus is rathúla i Sasana, agus ar domhan, is ea é. Glacann an fhoireann páirt sa Premier League. Is é isteach sa staid ‘Old Trafford’ a imríonn an fhoireann inniu. Is é ‘The Red Devils’ an leasainm atá ar an bhfoireann. Bunaoíodh an fhoireann sa bhliain 1878, agus ar dtús an ainm a bhí ag an bhfoireann ná ‘Newton Heath LYR foireann Peil’ agus ansin sa bhliain 1902 fuair siad an t-ainm ‘Manchester United’. Is é dearg an príomh-dáth ag an bhfoireann agus caitheamh siad bán-dearg nuair atá siad as bhaile. Is é an diabhail an siombail atá ag an suaitheantas atá ar an geansaí peil Manchester United. Tá dhá fhoireann ag imirt sa chathair, Manchester United agus Manchester City.
Is foireann lán le stair é Manchester United agus is iomarca rath ag an bhfoireann tríd na blianta. Inniu, tá an cumann níos mór ná foireann peil, mar inniu is é Manchester United branda agus gnó mór timpeall an domhain. Tá bonn-leantóir mór an i ceangailte leis an foirenn i beagnach gach tír timpeall an domhain. Tá níos mó ná dhá chéad earnáil aitheanta go hoifigiúil timpeall an domhain. Tá an cumann ar uimhir a trí sa liosta leis na deisceabal meain-shoisialta idir na foireann peil timpeall an domhan. Na dhá fhoireann eile na Real Madrid agus Barcelona. Ó bhí an Nollaig 2019 bhí 75 milliúin deisceabal ag an bhfoireann ar ‘Facebook ’.
Tá iomaíocht mór ag Manchester United leis a lán foireann i Sasana. Na iomaíocht is mó atá ag an bhfoireann na le; Liverpool, Manchester City, Leeds United agus Arsenal. Is iad na iomaíocht idir Manchester City agus Liverpool na iomaíocht is mó.
Na Blianta Tosaigh (1878-1945)
Bunaíodh Manchain Aontaithe sa bhliain 1878 mar Chlub Sacair ILY Newton Heath ag an roinn Carráiste agus Vaigín de chuid iosta Iarnród Lancashire agus Yorkshire (ILY) ag Newton Heath. Tá bród mór ag daoine atá i ceangailte leis Manchain Aontaithe i dtaca le cúrsaí stair.
Éachtanna
Bhuaigh an fhoireann a lán comórtas difriúil tríd na blianta agus mar sin tá siad an cumann is rathúil i stair Sasana.
Tar éis Busby (1969-1986)
Bhí blianta deacair í a shárú tar éis é seo. Bhí cúigear bainisteoir difriúil idir na bhliain 1969 agus 1986. Tháinig Sir Matt Busby ar ais le bhliain amháin ach ní raibh an réiteach agatsa. Idir na bhlianta 1968 agus 1990, ní raibh ach trí corn  ag an bhfoireann, an Corn FA i 1977, 1983 agus 1985, i 1977 in aghaidh le Liverpool faoi an bainisteoir Tommy Docherty. Caill sé a post tar éis é sin i ceangailte le scannal pearsanta. Bhí a lán fadhbanna ann agus bhí troid mór dícháiliú as an céad roinnt.
Sir Alex Ferguson
mion|Sir Alex Ferguson (Bainisteoir 1986-2013) Rugadh Alex Ferguson sa bhliain 1941 ar 31ú lá de mí Nollaig i nGovan i Glaschú. Thosaigh bainisteoir Alex Ferguson sa bhliain 1986 agus críochnaithe siad sa haon-dhéag áit sa céad sraith ina céad bhliain. Tháinig sé as an fhoireann Aberdeen as Albain lena cúntóir Archie Knox. Tar éis cúpla droch-blianta bhí Manchain Aontaithe ag smaoineadh i diúltaigh do Ferguson, ach ag deireadh an bhliain sin bhuaigh siad an corn FA. Ansin sa bhliain 1993, bhuaigh siad a céad Sraith Premier ó 1967. Bhuiagh siad an Corn FA an bhliain céanna. Ansin i 1996 bhuaigh siad an dá corn sin arís agus d’éirigh siad  mar an céad foireann sa tír a bhuaigh an dá corn sa bhliain chéanna ar dhá ocáid. Ansin i 1998/1999 tháinig na trí chraobh; An Sraith Premier, An Corn FA agus an Corn Eorpach. Go dtí seo, is iad an fhoireann amháin a bhuaigh na trí chraobh. Bhí sé seo éacht mór ar aon foireann. Bhí an buaigh is rathúil na an ceann in aghaidh le Bayern Munich i an tríú craobh sa séasúr sin. Bhí siad caillteach le cúil amháin le ceathair nóiméad fhaca ach i tréimhse ar mire fuair Manchain Aontaithe dhá cúil a bhuí le Teddy Sheringham agus an bainisteoir anois Ole Gunnar Solskjaer. Anois bhí ainm Alex Ferguson a bheith greanta i gloch stair Manchain Aontain. Fuair Alex Ferguson ridearacht tar éis an éacht seo, agus teideal nua, Sir Alex Ferguson. Sa seacht bhliain tar éis sin bhuaigh siad Ceathrar sraith Premier, corn FA agus Corn Sraith Peil. Tar éis sin sa séasúr 2007/2008 bhuaigh siad dhá craobh, An Sraith Premier agus an Corn Eorpach, an tríú ceann i stair Manchain Aontaithe agus an dara ceann ag Alex Ferguson. Tar éis sin, bhuaigh an fhoireann an Corn Cumann Domhain, an chéad uair leis an bhfoireann. Bhí Cristiano Ronaldo imreoir mór leis an bhfoireann ach sa bhliain 2009, tar éis a tríú Sraith Premier i ndiaidh a chéile chuaigh an imreoire seo go dtí Real Madrid le táille churiarracht dhomhanda £80 milliún. Tar éis sin bhuaigh Ferguson agus Manchain Aontaithe dhá Sraith Premier eile i 2011 agus 2013. Ansin bhí fiche teideal ag an leibhéal is airde i Sasana, stair eile ag an fear agus an fhoireann. Tar éis an séasúr i 2013 téigh Ferguson ar scór mar bhainisteoir Manchain Aontaithe. Inniu tá Ferguson fós stiúrthóir sa cumann.
Tar éis (2013-Inniu)
D’éirigh Ferguson as a post mar bhainisteoir Manchain Aontaithe sa bhliain 2013. Tar éis Ferguson tháinig isteach David Moyes as an bhfoireann Everton. Bhí Sir Alex Ferguson i ceangalta leis próiseas ag pioc an Moyes. Ní raibh rath ar Moyes agus bhí míshochracht ag na leantóirí Manchain Aontaithe. Caill sé a post an bhliain ina dhiaidh sin agus bhí Ryan Giggs mar bhainisteoir airíoch tar éis sin. Tá Giggs an imreoir is rathúil i stair peil i Sasana. Ansin tháinig isteach Louis Van Gaal as an Ollainn. Fuair sé an cumann ar ais sa Corn Eorpach, ach tar éis dhá bhliain brisead an cumann Van Gaal as a post é. Tháinig isteach an José Mourinho ansin. Ina céad bhliain críochnaigh sé sa séú áit ach bhuaigh sé an Corn EFL agus An Corn Sraith Europa. An bhliain tar éis sin chaill Mourinho tar éis a lán torthaí gruama agus tháinig isteach an iarimreoir Ole Gunnar Solskjaer. Bhí an dtús iontach le Solskjaer agus bhuaigh sé ceithre chluiche dhéag i naoi dhéag. Tar éis sin fuair sé an post go buan.
Urraíocht
lár|mion|Siombail Adidas Inniu is é airgead gné mór i sacair agus tá go leor urraíoch mór i ceangailte le Manchain Aontaithe. Is é an Adida, Chebrolet agus Kohler na priomh-urraíocht ag Manchain Aontaithe. Margadh mór iad seo. Leis Chevrolet tá margadh is fiú $559 milliún ó seacht mblianta agus margad le Adidas is fiú £750 milliún ó deich mblianta.
An scuaid
Is é scuaid le tríocha is a haon imreoirí sinsearach é Manchester United. Tá an scuaid lán le imreoirí as a lán tíortha difriúil timpeall an domhain. Seo é an scuaid sa bhliain 2021/22.
Foireann Mná
Thosaigh an fhoireann Mná Manchain Aontaithe cúpla bliain sa caite i 2018. Anois tá siad ag imirt sa dara roinnt i bpeil sacair i Sasana.
Ludwig II na Baváire
Bhí Ludwig (Laoiseach) Friedrich Wilhelm II (25 Lúnasa 1845 – 13 Meitheamh 1886), ina Rí ar an Bhaváir ó 1864 go dtí go bhfuair sé bás. Tugadh na leasainmneacha Mad King Ludwig (Laoiseach Craiceáilte) air as Béarla agus Märchenkönig (Rí na bhFinnscéalta) air as Gearmáinis.
thumb|left|NeuschwansteinTá clú agus cáil air mar gheall ar an mbealach aisteach a bhí leis, agus mar go raibh an-suim aige i gcaisleáin ar stíl na Meánaoise, amhail Neuschwanstein, a spreag an tsamhlaíocht don chaisleán in 'Sleeping Beauty' ag Disney.
Pátrún na gceoltóirí ba ea Ludwig. Mar shampla, nuair a bhí Wagner báite i bhfiacha ar fhilleadh ón deoraíocht, chuir sé aithne ar Ludwig. clé|mion|281x281px
Is é a bhí ina Rí ar an mBaváir nuair a aontaíodh an Ghearmáin in aon tír amháin sna 1870idí, agus ní róshásta a bhí sé faoi ach oiread.
Feallmharaíodh Ludwig ar 13 Meitheamh 1886, is cosúil (tá roinnt tuairimí faoi ag dul thart).
Tar éis a bháis, thángthas ar phleananna dá lán caisleán eile nár thóg sé.
Aibhistín de Staic
Saol
Saolaíodh Aibhistín de Staic i dTrá Lí i gContae Chiarraí. Fuair sé a chuid oideachais ó na Bráithre Críostaí i dTrá Lí. Nuair a bhí sé ceithre bliana déag d'aois, thréig sé an scoil agus chuaigh sé ag obair ina chléireach in oifig dlíodóra. Bhí sé ar fheabhas ina pheileadóir, agus é i gceannas ar fhoireann Chiarraí nuair a bhain siad an chraobh uile-Éireann sa bhliain 1904. Bhí sé freisin ina Uachtarán ar Bhord Chontae Chiarraí don Chumann Lúthchleas Gael.
Sa bhliain 1908, chuaigh sé san IRB. Ní raibh sé gníomhach i bpolaitíocht roimhe sin. Sa bhliain 1916, bhí sé ina cheannfort ar na hÓglaigh i gCiarraí, agus é le teacht in araicis na n-arm Gearmánach a bhí Ruairí Mac Easmainn a thabhairt go hÉirinn. Ghabh na Sasanaigh é, áfach, agus daoradh chun báis é. Ina dhiaidh sin, áfach, maolaíodh an pionós sin go pianseirbhís saoil. Scaoileadh saor é i Mí an Mheithimh, 1917, de bharr an phardúin ghinearálta, agus vótáladh isteach ina Fheisire do Shinn Féin i gCiarraí é in olltoghchán na bliana 1918.
Pauline Bewick
Ealaíontóir ba ea Pauline Bewick (4 Meán Fómhair 1935 i Northumberland – 28 Iúil 2022 i gCo Chiarraí). Thug pobal leathan daoine i gcéin is i gcóngar taitneamh dá saothar ildaite álainn.
Saothar
Chuir Bewickspéis ar leith i léaráidí agus íomhánna de mhná agus gnéithe den nádúr, bláthanna, éanlaith agus ainmhithe.
Bhí rian láidir an dúlra ar go leor de na saothair a thagann ó stiúideo Bhewick. Chuir sí spéis mhór i scéalta miotaseolaíochta na hÉireann agus tharraing íomhánna dá réir.
Beatha
Cé gur saolaíodh i Sasana í, is in Éirinn a chaith Bewick formhór a saoil, nuair a thug a máthair anall í agus í an-óg. Spreag múinteoir í tabhairt fé phictiúirí a tharrac agus a dhathú, mar gur measadh go raibh sí disléicseach.
Bhí tréimhse taistil ag Pauline agus í ag fás aníos - bhog sí féin agus a máthair ó Chiarraí go Tír Chonail l go Baile Átha Cliath agus go háiteanna eile i Sasana. Agus í fásta suas, thaistil sí chuig an Iodáil agus an Ghréig, agus chaith sí dhá bhliain ar na hoileáin sa Mhuir Theas: Tahiti, Aitutaki agus a leithéid.
I nGleann Chárthaigh i gCiarraí láir a lonnaigh sí formhór a saoil.
Bás agus oidhreacht
Buail ailse í agus d'éag 28 Iúil 2022. D’fhág sí mórchuid dá saothar le huacht ag muintir na hÉireann. D’fhág sí mórchuid dá saothar le huacht ag muintir na hÉireann.
Scinneadh ar uisce
Feiniméan is féidir tarlú nuair a bhíonn bonn feithicle ag feidhmiú ar bhóthar fliuch. Faoi chúinsí áirithe, idirshuítear ding uisce idir bonn is bóthar, cailleann an bonn greamú, agus scinneann sé. Éiríonn an stiúradh is an coscánú neamhéifeachtach dá thoradh.
Aibhistín de Staic
Saol
Ní bhfuair sé biseach ceart riamh i ndiaidh an chéalacain fhada. Shíothlaigh sé in ospidéal i mBaile Átha Cliath i Mí Aibreáin sa bhliain 1929, gan ach naoi mbliana is dhá scór d'aois aige.
Gairdíní Stairiúla Chontae Chorcaí
mion|Ard na gCaisealGairdíní Stairiúla Chontae Chorcaí in Éirinn.
Gairdíní Annes Grove
Ba é Richard Grove Annesley a chuir tús leis na gairdíní seo, ar thailte tí mhóir in aice le Mainistir Fhear Maí ag tús an ochtú haois déag. Tá go leor Ródaidéandran Himiléach ann, cuid acu ó shíolta a bhailigh an Captaen Frank Kingdon-Ward i Maenmar agus sa Tibéid sa bhliain 1924. Tá gairdín uisce ann freisin, luaite ag William Robinson ina leabhar The English Flower Garden.
Eastát Ard na gCaiseal
Tá Eastát Ard na gCaiseal ar chladach thuaidh Bhá Bheanntraí. Ba é baile mhuintir Hutchins. Mhúnlaigh Ellen Hutchins an Arboretum ar Kew Gardens. D’fhill Samuel Hutchins (1834-1915) ón Astráil sa bhliain 1858 le síolta de phlandaí na hAstráile. Scríobh John Bevan faoi: Ardnagashel-A Hidden Treasure.(1980).
Teach Ashbourne
Leag R.H. Beamish amach a chuid gairdíní alpacha agus fothrópaiceacha sa bhliain i 1900. Thug an Captaen Dorrien Smith plandaí ón Nua-Shéalainn trí Mhainistir Tresco ar Oileáin Scilly. Tugadh isteach freisin an Pinus ayacahuite (Péine Bán neamhchoitianta) as Meicsiceo, an péine is airde in Éirinn agus sa Bhreatain. Feictear Haplocartha scaposa ón Afraic Theas.
Baile an Tobair
Is diméin caillte é Baile an Tobair (Ballintober as Béarla) in aice le Cionn tSáile.
Teach Bheanntraí
Ba é an Tiarna Beanntraí a rinne an leagan amach idir 1791 agus 1795. Lean a mhac is sine Risteard (Bíocunta Berehaven) leis an obair idir 1844 agus 1868.
Béal Gráidhte
Bhunaigh William Edward Gumbleton (1840–1911) Gairdíní Belgrove ar an Oileán Mór gar don Chóbh. Fuair sé plandaí ó institiúidí luibheolaíocha ar fud an domhain. Cros idir thailte trialach agus gairdín luibheolaíoch a bhí sa ghairdín. Ní mhaireann an gairdín a thuilleadh.
Besborough
Ba é Teach Besborough baile Ebenezer Pike, suite sa Charraig Dhubh lasmuigh de Chorcaigh.
Baile na Martra
Go luath sa 19ú haois, leag Richard Boyle, 4ú Iarla na Sionainne, gairdín amach le camellias agus pinetum.
Gairdíní Lus Chorcaí
Bunaíodh Institiúid Ríoga Chorcaí sa bhliain 1803 agus fuair sé deontas de dhá mhíle punt. Chinn na gobharnóirí gairdín luibheolaíoch a bhunú. In 1808, d’fhostaigh siad an tAlbanach James Drummond (1787–1863) chun na gairdíní a leagan amach. Sa bhliain 1822, cuireadh síos ar an ngairdín (i Power's 1845 Botanist's Guide to the County of Cork ) go raibh tuairim is sé acra aige agus teach gloine ann. Ba luibheolaí allamuigh é Dromainn a chaith tamall i gCorcaigh agus níos déanaí in Iarthar na hAstráile. Tarraingíodh siar deontas an rialtais sa bhliain 1830.. Ansin ligeadh na tailte ar cíos agus tógadh reilig. Is é an t-aon fhianaise atá fágtha de na gairdíní ná crann cedar.
Creagh
Bhunaigh an teaghlach Harold-Barry ar chladach Chuan Dhún na Séad, gar don Sciobairín. Tá meascán de phlandáil dúchasach agus coimhthíocha sa ghairdín seo, lena n-áirítear 'The Ho Che Min Trail'. Ar oscailt don phobal roimhe seo mar chuid de Shlí Ghairdín Iarthar Chorcaí, níl sé amhlaidh a thuilleadh tar éis athrú úinéireachta.
Teach Drombrow
Dhá mhíle ó Bheanntraí i nGleann Mhíle. Bhí an mhaoin i seilbh an teaghlaigh White ó na 1790í go dtí 1853 nuair a cheannaigh Maor Arthur Wilkinson é. Tar éis 1880 roghnaíodh Drombow Lake mar thaiscumar; thug sé seo spreagadh d'Arthur Berkeley Wilkinson sraith gairdíní uisce a thógáil, atá tiomnaithe do shaothrú lilies uisce. Bhí raon bláthanna cois bealaigh a soláthraíodh ó Ghlas Naíon sna gairdíní freisin, agus sholáthair Drombrow bambú, lile uisce, phlox agus lus an phiobair do Ghlas Naíon. Tar éis bhás Wilkinson rinneadh faillí ar an eastát agus thit an gáirdín uisce as a riocht.
Oileán Fota
Baile do theaghlach Smith-Barry, tá Fota suite ocht míle (13 km) ón gCóbh ar Chuan Chorcaí. D’éirigh le Hugh Smith-Barry (1816–57) corrlaigh taoide} ón bhfarraige agus chuir sé criosanna foscaidh giúise, ag bunú 4 acre. gairdín torthaí agus 15 acre  Crannlann. Lean a mhac, an Tiarna Barrymore agus a gharraíodóir William Osborne ar aghaidh le plandáil na n-eachtraí coimhthíocha lena n-áirítear Nordmann Fir (Abies nordmanmaniana ) ón gCaucas sa bhliain 1838. Leanadh le traidisiún an phlandála faoi úinéireacht Choláiste na hOllscoile, Corcaigh. Tá an teach, an crannlann agus na gairdíní á mbainistiú ag iontaobhas anois, agus an chuid eile den oileán roinnte idir páirc fiadhúlra agus cúrsa gailf.
Oileán Garnish
Deartha ag Harold Peto don úinéir Annan Bryce i 1910, tiomnaíodh an gairdín oileán seo, ar a dtugtar Ilnacullin ó am go chéile (nó Oileán Garinish uaireanta) nó The Italian Gardens, do mhuintir na hÉireann i 1953. Le micrea-aeráid fabhrach, tá raon de phlandaí fothrópaiceacha i nGarnish i suíomh iontach. I measc na struchtúr tá cloigthúr, Teampall Grecian, Túr Martello, Teach Tae na hIodáile nó “ Casita ” agus Teampall Iodálach. Is féidir bád beag a  a fháil ón nGleann Garbh.
Teach Hollybrook
An Sciobairín. Gairdín uisce Seapánach leagtha amach in 1903 ag beirt garraíodóirí Seapánacha do Mrs. Morgan O'Donovan. Is é Teach Hollybrook suíomh mhuintir O'Donovan.
Tailte Locha
Baile William Horatio Crawford (1812–1888), Baile an Iúir, taobh amuigh de Chorcaigh ar leithinis Machain. Deirtear gur tháinig bláth Magnolia campbelli don chéad uair i saothrú anseo. Níl an teach ann a thuilleadh, agus ritheann an débhealach a théann go dtí Tollán Jack Lynch thar an áit ina raibh an teach. Tá sé sin faoin droichead.
Myrtle Grove
Ba é Myrtle Grove áit chónaithe Sir Walter Raleigh, Méara Eochaill (1588-9), áit ar tugadh an práta go dtí an Eoraip, de réir dealraimh.
An Coláiste, Eochaill
Arna leagan amach ag Iarla Chorcaí c1612-14, tá na gairdíní seo suite taobh le teach Raleigh ag Myrtle Grove agus tá dhá ardán 160 yd. gearrtha fada isteach sa chnoc os cionn an bhaile mhóir. Tá ballaí bunaidh an ghairdín agus na sraithe fós ann.
10ú milaois RC
mion| Ealaín ó Anakom, an [[An Nígir|Nígir.]] Cuimsíonn an 10ú mílaois RC na blianta 10,000 RC go 9001 RC (c. 12 ka go c. 11 ka).
Cianmhothú
deas|250px|thumb|Cianmhothú Bealach éigin chun tréithe réada a thomhas gan teagmháil a dhéanamh leis is ea cianmhothú. Luaitear é i gcás íomhánna an Domhain a thógtar le satailítí nó ó eitleán a bhíonn in ann feiniméin éagsúla a mhapáil. Samplaí is ea Meteosat a íomhánn an clúdach scamall, agus Landsat a íomhánn patrúin úsáid na talún.
Joe Slovo
Dlíodóir agus polaiteoir san Afraic Theas ab ea Joe Slovo (a rugadh Yossel Mashel Slovo; 23 Bealtaine 1926 – 6 Eanáir 1995). Bhí sé ar na daoine is mó tionchair in aistriú na hAfraice Theas ón apairtéid go dtí an daonlathas ilchiníoch.
Saol
clé|mion|Bhí na Slovo ina gcónaí i g[[Camden idir 1966-1978.]] Fuair Slovo céim sa dlí (le gradam) de chuid Ollscoil Witwatersrand (áit a raibh sé in aon rang le Nelson Mandela).
Bhí Slovo ansin ar thús cadhnaíochta na ndlíodóirí a bhí ag troid i gcoinne dhaingniú an réimis apairtéid sna 1950idí agus sna 1960idí. Dúirt sé nár ullmhaigh a chéim go maith é le dlí a chleachtadh ach go bhfuair sé deis ar "creativity and some self-expression" tríd an ghairm.
Bhí Slovo ar deoraíocht ó 1963 go dtí 1990. Bhí sé ina chónaí i gCamden idir 1966-1978.
Feallmharaíodh a bhean, Ruth First, i Maputo sa bhliain 1982, Giúdach chomh maith.
Mar ardrúnaí (1986-91) agus cathaoirleach ar Pháirtí Cumannach na hAfraice Theas, bhí sé go mór chun cinn san idirbheartaíocht ba chúis leis an aistriú go dtí an daonlathas. Bhí sé ina Aire Tithíochta i gcomh-aireacht Nelson Mandela ó 1994 go dtí go bhfuair sé bás le hailse ar an 6 Eanáir 1995. clé|mion|Uaimh Joe Slovo, [[reilig Avalon, Soweto]]
7 Deireadh Fómhair
Is é an 7 Deireadh Fómhair an 280ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 281ú lá i mbliain bhisigh. Tá 85 lá fágtha sa bhliain.
Ciaróg ambróise
Ciaróg bheag dhorcha a thochlaíonn isteach in adhmad. Colainn shorcóireach ag an gciaróg fhásta le hadharca gearra cleitheacha. Itheann na larbhaí feolmhara gan chosa na fungais a líneálann na tolláin san adhmad.
Croithlí (Uisce Beatha)
Is uisce beatha déanta ag Comhlacht Drioglann Thír Chonaill, i nDún na nGall, é Croithlí.
Luainíocht Larmor
Más réimse maighnéadach ailtéarnach an réimse claonta, braitheann a éifeacht chun luainíochta ar a mhinicíocht. Má bhíonn a mhinicíocht cothrom le minicíocht Larmor, tarlaíonn luainíocht athshondach do na núicléis ag minicíocht sin Larmor.
Bíonn an luainíocht i réim ar feadh tréimhse tar éis don mhaighnéad claonta lascadh ann, agus tar éis é a lascadh as. Is féidir an dá iompraíocht seo a bhrath le corna suite taobh leis na núicléis atá á suaitheadh, de bhrí go n-ionduchtaítear comhartha voltais sa chorna seo de bharr luainíocht na maighnéad núicléach.
IOS
Is córas oibriúcháin de chuid Apple é iOS (nó iPhone OS roimhe sin) atá deartha le rith (go príomha) ar fóin póca cosúil leis an iPhone, agus táibléid cosúil leis an iPad.
Ealaín na Seapáine
Gaolmhar on tús le stíl is modhanna oibre na Síne, ach tugtha do phatrúin dhromchlacha, rímháistreacht theicniúil, agus dathanna láidre. Rinneadh éachtaí i gclónna daite, a mbaineann na hainmneacha Utamaro, Hokusai is Hiroshige leo, scrollaí péinteáilte, potaireacht, laicear is miotalóireacht mhaisithe. Shroich Búdachas an tSeapáin sa 6ú céad, agus tháinig ceardaithe Cóiréacha leis a d'fhorbair scoil thábhachtach dealbhóireachta reiligiúnda faoina dtionchar. Ar an dul céanna bhí tionchar láidir ar an bpéintéireacht ag an mBúdachas Zen a tháinig ón tSín ina dhiaidh sin.
1917 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1917.
Dún Seachlainn
Scoileanna sa cheantar
Tá trí scoil i nDún Seachlainn. Dhá bhunscoil (Gaelscoil na Ríthe and St. Seachaills) agus meánscoil amháin darb ainm Coláiste Pobail Domhnach Seachnaill. Tá breis is míle dálta ag freastail ar an scoil seo.
Yersiniaceae
Is fine de bhaictéir Gram-dhiúltacha iad na Yersiniaceae, a chuimsíonn roinnt pataiginí coitianta. Mar shampla, cuimsíonn an géineas tíopa Yersinia Yersinia pestis, oibreán cúiseach na plá. Tá an fhine seo ina ball den ord Enterobacterales san aicme Gammaproteobacteria den fhíleam Pseudomonadota.
Díorthaítear an t-ainm Yersiniaceae ón téarma Laidine Yersinia, ag tagairt don ghéineas tíopa den fhine agus don iarmhír "-aceae", críoch a úsáidtear chun fhine a léiriú. Le chéile, tagraíonn Yersiniaceae d'fhine arb í a hainmníocht tíopa an ghéineas Yersinia.
Saintréithe bithcheimiceacha agus móilínsínithe
Tá na baictéir seo gluaisteach, cataláis-dearfach, agus ní tháirgeann siad déshuilfíd hidrigine.
D'aithin anailísí ar sheichimh ghéanóim ó speicis Yersiniaceae trí ionsánna nó scriostaí sínithe caomhnaithe (nó 'CSIs' sa Bhéarla) atá i láthair go sainiúil san fhine seo, i rialtán tras-scríbhinn d'fhine na bpróitéiní TetR agus próitéin hipitéiseacha. Soláthraíonn na CSIs seo modh móilíneach iontaofa chun baill den fhine seo a idirdhealú ó fhinte eile laistigh den ord Enterobacterales agus na baictéir eile go léir.
Suarachas morálta
Is coincheap dlí sna Stáit Aontaithe agus roimh 1976 i gCeanada é an suarachas morálta (Béarla: moral turpitude) a thagraíonn do "ghníomh nó iompar a sháraíonn go mór meon nó caighdeán glactha an phobail". Tá an téarma seo le feiceáil i ndlí inimirce SAM ag tosú sa 19ú haois.