cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Motilal Nehru
Polaitíocht
Bhí Motilal Nehru ina Uachtarán ar an gComhdháil sa bhliain 1919 agus sa bhliain 1928. Idir an dá linn, bhí sé ina phríomh-bhall de Pháirtí Swaraj (1923-26).
Níor aontaigh Nehru le Gandhi ar na teaicticí ar chóir a leanúint chun neamhspleáchas an náisiúin a bhaint amach agus ar an gceist ar chóir go mbeadh éileamh ar Stádas Tiarnais láithreach don India ar thús cadhnaíochta na n-éileamh a bhí á ndéanamh ag na náisiúnaithe. clé|mion|1931 Le linn dó a bheith ina cheannaire de chuid Pháirtí Swaraj, bhí sé ina Cheannaire ar an Fhreasúra san Ard-Chomhairle Reachtach. Tar éis dó ról lárnach sa Chomhdháil a bhaint amach arís, bhí páirt ríthábhachtach ag Nehry agus idirbheartaíocht á déanamh idir na daoine ar mian leo an Stádas Tiarnais a chur chun cinn mar phríomhéileamh agus na daoine (lena n-áiríodh a mhac féin Jawaharlal) a bhreathnaigh air mar bhealach le haird a tharraingt ón bhfíorfhadhb. clé|mion|2021 Bhí Motilal Nehru ina chathaoirleach ar "Choimisiún Nehru" sa bhliain 1928 a chuir amach treoirphlean i dtaobh Stádas Tiarnas don India, plean a raibh tionchar mór aige nuair a bhí Bunreacht na hIndia, lenar glacadh sa bhliain 1950, á dhréachtú. Céim thábhachtach sa deighilt a bhí ag fás idir an Comhdháil agus Léig Mhoslamach na hIndia a bhí ann freisin.
Bás agus tionchar
clé|mion|Motilal Nehru, Gandhi, and Jawaharlal Nehru sna 1940idí, scigphictiúr Cé gur chaith Nehru a am agus a dhúthracht uilig leis an bpolaitíocht den chuid is mó, ar feadh scór bliain sular éag sé, chuaigh sé ar ais leis an dlí ar uairibh agus thug sé chuairt deiridh fhada ar an Eoraip i 1927-28. Toisc go raibh a shláinte ag meath, ní raibh Nehru in ann mórán a dhéanamh i gcúrsaí poiblí idir 1929 agus 1931, go sonrach sa chéad Chomhdháil Roundtable a tionóladh i Londain i 1930-31. D'éag sé cúpla seachtain i ndiaidh a dúnta.
D'éag Motilal Nehru ar 6 Feabhra 1931 i Lucknow.
Bhí tionchar mór ag saibhreas agus dearcadh Motilal Nehru ar an oideachas a fuair a mhac Jawaharlal i Sasana, i Scoil Harrow, i gColáiste na Tríonóide, Cambridge agus sa Teampall Láir. Ba mhór an sásamh dó uachtaránacht na Comhdhála a chur ar aghaidh chuig Jawaharlal sa bhliain 1929, cé nár mhair sé lena mhac a fheiceáil mar an gceannaire ba thábhachtaí i nguaiseacht náisiúnta na hIndia, taobh amuigh de Gandhi féin, agus mar Phríomh-Aire ar an India idir 1947 agus 1964.
Gaeloideachas
Bunaíodh an eagraíocht Gaeloideachas Teo. (nó Gaeloideachas) mar Gaelscoileanna Teo. sa bhliain 1973. Tacaíonn sé le luathoideachais Gaeilge lasmuigh den Ghaeltacht, mar aon le scoileanna lán-Ghaeilge nó Gaelscoileanna agus Gaelcholáistí fud fad oileán na hÉireann. Athraíodh ainm na heagraíochta ó Gaelscoileanna Teo. go Gaeloideachas Teo. sa bhliain 2016. Is í Bláthnaid ní Ghréacháin atá mar Phríomhoifigeach Feidhmiúcháin POF/CEO na heagraíochta.
Loinnir na Gealaí
Níl aon fhoinse solais ar an nGealach, agus is é solas na Gréine í seo, frithchaite ag an nGealach.
Clocha fuail
deas|200px|thumb|Clocha fuail Cruthú calcalas sna duáin, sna húiréadair is/nó sa lamhnán. Salainn fosfáite, carbonáite is ocsaláit chailciam, maignéisiam is amóiniam is mó a bhíonn iontu. Bíonn claonadh ann iad a chruthú nuair a bhíonn an fual tiubhaithe, mar shampla i gcás díhiodráitithe. Fachtóirí eile a chuireann leis an gclaonadh seo is ea tiúchan ard cailciam is ocsaláite sa chothú agus fachtóirí géiniteacha clainne. Faightear clocha aigéid úraigh nuair a bhíonn gúta ag duine, agus clocha cistín i gcás an ghalar tearc cothaithe cisteanúire. Is féidir go ngreannóidh clocha mar seo an chonair úiríneach, go dtarlóidh rith fola dá mbarr agus ionfhabhtú sna duáin. Nuair a bhíonn clocha san úiréadra, bíonn pianta géara ag duine ina dhroim is na cliathán. Uaireanta tagann siad amach uathu féin, agus uaireanta eile is gá iad a bhriseadh le tonnta turrainge ultrafhuaime, próiseas a dtugtar lititripse air.
Dáithí Ó Coimín
Athbheochanóir Gaeilge as Cill Rois, Contae an Chláir ba ea  Dáithí Coimín  (nó  Dáithí Ó Coimín) (1854–1907). Bhí sé ina chomh bhunaitheoir agus ina eagarthóir Irisleabhar na Gaedhilge.
Beatha
John Comyn agus Keat Hassett ba ea tuistí Dháithí, agus baisteadh éi gCill Rois ar an 14ú Bealtaine 1854.
D'oibrigh Ó Coimín go díograiseach in ár sin athbheochan na Gaeilge. Ba bhall d'Acadamh Ríoga na hÉireann é, an chéad eagarthóir d'Irisleabhar na Gaedhilge, agus d'eagraíodh agus chuir sé gluaiseanna ar Foras Feasa ar Éirinn le Seathrún Céitinn, ar son an Irish Texts Society as Londain.
Faoin mbliain 1901, bhí cónaí air ag 43 Cearnóg Brighton i Ráth Maonais.
D'éag sé abhaile de cioróis ae ar an 22ú Eanáir 1907. Adhlacadh é i Reilig Ghlas Naíon. D'fhág sé eastát le luach £4,464 12s. 9d. D'fhág sé a chuid leabhar agus lámhscríbhinní ag Leabharlann Náisiúnta na hÉireann.
Tá Gaelscoil Uí Choimín ina pharóiste dúchais ainmnithe as.
Loingseoireacht
Caoi a fháil an bealach a dhéanamh ó áit go háit eile go sábháilte. Baineann sí le taisteal ar an bhfarraige, san aer, agus ar tír. Tá loingseoireacht neamhaí ann le fada fada. Is féidir leis an loingseoir domhanleithead an árthaigh a thomhas ó uillinn na Gréine nó réaltaí eile os cionn bun na spéire le seiseamhán, agus an domhanfhad a ríomh ón am áitiúil, curtha i gcomparáid leis an am i nGreenwich ag 0° domhanfhaid. Tá an t-am bunaithe ar am rothlaithe an Domhain, agus thomhaistí go han-chruinn ar bord loinge é le cróiniméadar. Tugtar buille faoi thuairim ar an loingseoireacht is simplí. Déantar ionad na loinge nó an eitleáin amach ón eolas ar a luas, a threo ó léamh an chompáis (a threo-uillinn), is a fhad ama ag taisteal go rialta le linn an aistir, agus tarraingítear an cúrsa ar chairt. Is féidir an buille faoi thuairim a fheabhsú le hiarmhairtí na gaoithe is na dtaoidí a chur san áireamh chun an t-ionad a mheas roimh é a chur ar an gcairt. Loingseoireacht eile is ea an phíolótaíocht: baintear feidhm as airíonna cosúil le pointí suntasacha geografacha, foirgnimh arda, tithe solais is eile ar feadh an aistir. Tá míbhuntáiste le gach ceann acu seo, nach rómhaith iad nuair nach mbíonn léargas maith ann. Is féidir loingseoireacht leictreonach a úsáid beag beann ar aimsir nó oíche, agus córas den saghas seo is mó a úsáidtear anois. Tá satailítí loingseoireachta i bhfithisí fosaithe sa spéir, agus tarchuireann siad comharthaí raidió is féidir a úsáid chun ionad ar dhromchla an Domhain a aimsiú. Le córas suite domhanda i long, eitleán, nó gluaisteán, is féidir domhanleithead is domhanfhad an árthaigh a thomhas go leanúnach. Sa loingseoireacht radair, tarchuireann an t-árthach bíogchomharthaí an t-am ar fad agus faigheann comharthaí frithchaite ó bhaic is pointí suntasacha chun iad a léiriú go leanúnach ar chairt leictreonach ar scáileán. Sa loingseoireacht thámhúil, bíonn córas iomlán féinchuimsitheach ar bord a phróiseálann na comharthaí aschuir ó 3 luasghéaraiméadar is 3 ghíreascóp chun athruithe sna 3 thoisí in ionad is rothlú an árthaigh a ríomh go leanúnach. Buille faoi thuairim a thagann as, ach é lániontaofa, agus is córas é nach gcuireann drochaimsir, réimsí maighnéadacha, ná stoirmeacha leictreacha isteach air.
Clocha sneachta
Cnapanna oighir a thiteann thar réigiún réasúnta teoranta in aimsir the ag tús stoirm toirní. Séidtear braon báistí suas, reonn, agus déanann núicléas cloch sneachta. Iompraítear núicléis mar seo suas is síos ag gaotha clampracha, iad ag fás de réir a chéile go mbíonn trom a dhóthain chun titim ar an talamh.
Raidió na Life
thumb|alt=mion|Tá [[Raidió na Life lonnaithe in Áras na Gaeilge ar Shráid Amiens i gCathair Bhaile Átha Cliath]]
Is stáisiún raidió Gaeilge é Raidió na Life, atá lonnaithe i mBaile Átha Cliath, in oifigí Fhoras na Gaeilge 63-66 Sráid Amiens, Baile Átha Cliath 1. Tá an stáisiún pobail lán-Ghaeilge seo ag craoladh ó Fhómhar na bliana 1993. Bhí an stáisiún lonnaithe i gCearnóg Mhuirfean go dtí gur bhog an stáisiún in éineacht le Foras na Gaeilge chuig áras nua ar Shráid Amiens i mí Dheireadh Fómhair 2017.
Craolann an stáisiúin ó 7am go 4am ó Luan go hAoine agus 24 sa lá ag an deireadh seachtaine ar 106.4MM(FM).
Tá sceideal an stáisiúin mar aon le h-eolas cuimsitheach ar fáil ar an suíomh idirlíon www.raidionalife.ie atá acu agus is féidir éisteacht le beoshruthú ar an idirlíon. Tá an stáisiún ar fáil ar an Seinnteoir Raidió (Aip) chomh maith.
Stair
Nuair a tháinig an acht craolúcháin i bhfeidhm i 1988 tugadh feidhm reactaíochta don gCoimisiún um Raidió agus Teilifís Neamhspleách (CRTN/IRTC) ceadúnais a bhronadh ar stáisiuin pobail agus tráctála. Tháinig dream gníomhairí teangan le chéile chun féidireachtaí raidió pobail Gaeilge a bhunú. Bunaíodh Comharchumann Raidió Átha Cliath Teoranta (CRÁCT) ar 4 Iúil 1989 mar eagraíocht neamhbhrabúsach chun seirbhís chuimsitheach chraolacháin a sholáthar do mhórcheantar Bhaile Átha Cliath ar bhonn oideachasúil agus pobail. Thosaigh an comharchumann ag díol scaireanna ar ar £25 an ceann agus bunaíodh coiste bunaithe ina raibh Éamon Ó Ciosain mar cathaoirleach mar chathaoirleach air..
An Chéad Craoladh
Chuir an Comharchumann feachtas poiblíochta ar bun agus rinneadh siad taighde ar an éileamh a bheadh ann don tseirbhís. Cuireadh iarratas cuimsitheach ar cheadúnas craolacháin sainspéise faoi bhráid an CRTN i 1990 agus bronnadh ceadúnas coicíse orthu le linn Oireachtas na Gaeilge 1919 i mBaile Átha Cliath. Le cabhair an teicneoir Rónán Ó Fearaíl a bhí ag obair in RTÉ feistíodh dhá sheomra ar chúl Fhoras na Gaeilge le bheith mar stiúdeó raidió. Bronadh an cúram ar Rónán Ó Dufaigh a bhí ag obair do BLB (Bray local Broadcast) theacht ar craoltóirí agus an coicís craoladh a reáchtáil
Mar gur éirigh chomh maith leis an gcoicís seo cruthaíodh don choiste go bhféadfaí stáisiún Gaeilge don chathair a reáchtáil ar bhonn leanúnach. Chinn an coiste tabhairt fé iarratas chun ceadúnas lánaimseartha a lorg agus d'éirigh leo.
Ar an 25 Meán Fómhair 1993, thosaigh Raidió na Life ag craoladh  Tá Raidió na Life, fé stiúir CRÁCT agus le ceadúnas ó Údarás Craolacháin na hÉireann ó 1993 i leith. Bronnadh athnuachan ar cheadúnas Raidió na Life ar feadh deich mbliana eile ó Eanáir na bliana 2017. clé|mion|[[Sharon Ní Bheoláin ]]
Bainisteoirí
Rónán Ó Dubhthaigh 1993 - 1994.
Fionnuala Mac Aodha 1994 - 2005.
Maebh Ni Fhallúin 2005 - 2007.
Muiris Ó Fiannachta 2007 - 2020 >.
Foireann Deonach
De dheasca nádúr deonach na hoibre a dhéantar i Raidió na Life, chaith na mílte láithreoirí, iriseoirí, teicneoirí, agus taighdeoirí seal ag obair ann thar na mblianta. Le linn comóradh 10 mbliana den stáisiun mhaígh an bainisteoir Fionnuala Mac Aodha go raibh míle duine théis seal oibre a dhéanamh sa stáisiún,
Craoltóirí Cáiliúla
I measc na gcraoltóirí cáiliúla a fuair a gcleachtadh craoltóireachta i Raidió na Life tá Sharon Ní Bheoláin agus Sinéad Crowley ó Nuacht RTÉ, Aileen Gormley ó Lyric FM, Tom Ó Brannagáin ó 98 FM, Aoibhinn Ní Shúilleabháin (RTÉ), Aoife Nic Cormaic (RTÉ Raidió a hAon), Deirdre Ní Dhálaigh (RTÉ Raidió a hAon), Fachtna Ó Drisceoil (RnaG, RTÉ Raidió a hAon), Ciarán Leonach (Nuacht TG4/RTÉ), Ruairí Mac Con Iomaire (Nuacht TG4/RTÉ), Joe Reddington (Nuacht TG4/RTÉ), Brian Páircéir (Teilifís RTÉ), Michael McCormack (Léiritheoir Feidhmneachí RTÉ), Aedin Conlon (RTÉ), Seán Ó hÉanaí (RTÉ RnaG), Rossa Ó Snodaigh (láithreoir TG4), Cearbhall Ó Síocháin (RTÉ RnaG), Dónal Ó Maolfabhail (Léiritheoir neamhspléach teilifíse), Sonia Nic Giolla Easbuig (Léiritheoir neamhspléach teilifíse), neamhspléach), Rónán Ó Muirthile (NewsTalk, léiritheoir neamhspléach teilifíse), Gráinne Faller (Teilifís RTÉ/Irish Times), Diarmaid Mac Mathúna(léiritheoir Agtel), Róisín Saxe (MTV/VH1), Barbara Nic Dhonnchadha (Láithreoir raidió), Dáithí Ó Dáibhín (láithreoir Top 40 Oifigiúil na hÉireann), Daragh Ó Tuama (iriseoir), Colm Ó Mongáin (RTÉ), Clíona Ní Chíosáin (Aifric Tg4), Caoimhe Ní Chathail (Láithreoir BBC Blas), Laura Gaynor (BBC)  agus na sluaite daoine eile nach iad.
Gradaim
Tá go leor gradaim agus duaiseanna bainte ag Raidió na Life thar na blianta. Ina measc tá Gradam Bhord na Gaeilge 1999, Gradam na hAislinge 2003, Duaiseanna Oireachtas na Gaeilge, Eachtraí Nua sa Chraoltóireacht 2000/2005 agus gradam Stáisiún Raidió na Bliana ag an Fhéile na Meán Ceilteach in 2013. Le déanaí, faigheann an stáisiún maoiniú faoi scéim Sound & Vision an BAI.
Nicholas Winton
Baincéir agus daonchara Briotanach ab ea an Ridire Nicholas George Winton (a rugadh mar Nicholas George Wertheim; 19 Bealtaine 1909 – 1 Iúil 2015). Agus an Dara Cogadh Domhanda ag bagairt ar an Eoraip sa bhliain 1939, rinne Winton 669 páiste sa tSeicslóvaic, ar Ghiúdaigh iad a bhformhór mór, a tharrtháil ó na Naitsíocha. D'eagraigh sé traenacha speisialta a thug thar an nGearmáin agus an Ísiltír iad go calafort inar cuireadh ar bord bád iad go dtí an Bhreatain Mhór. I Sasana dóibh fuarthas teaghlaigh a ghlacfadh isteach iad.
mion|clé|Nicholas Winton i bPrág sa bhliain 2007
Alfred Nobel
Ceimiceoir, innealtóir, Sualannach agus an té a chéadcheap dinimít, ab ea Alfred Bernhard Nobel (21 Deireadh Fómhair 1833, Stócólm, an tSualainn - 10 Mí na Nollag 1896, San Remo, an Iodáil).
Na Duaiseanna Nobel
Bhronn Nobel suim ollmhór airgid chun duaiseanna bliantúla a mhaoiniú. Ar an 10 Nollaig 1901, bronnadh Duaiseanna Nobel den chéad uair (an fhisic, an cheimic, an fhiseolaíocht / míochaine, an litríocht, agus an síocháin ).
An Pheirsis
Is í an Pheirsis an ceann is tábhachtaí de na teangacha Iaránacha, a bhaineann leis an gcrann ginealais Ind-Eorpach. Teanga oifigiúil is ea an Pheirsis san Iaráin, áit a dtugtar fársí uirthi, agus san Afganastáin, áit a dtugtar darí uirthi. I dtréimhse na hImpireachta Mogalaí, bhí an Pheirsis ina teanga oifigiúil san India féin, agus fanann cuid mhaith daoine á foghlaim mar theanga iasachta san India agus sa Phacastáin sa lá atá inniu ann. Tá teangacha nua-aimseartha na dtíortha seo breac le hiasachtaí Peirsise freisin.
Inniu, tá an Pheirsis ó dhúchas ag 61 mhilliún duine, agus oiread eile in ann í a labhairt mar theanga choimhthíoch. Cé gurb í an Phaistis an teanga náisiúnta san Afganastáin, is í an Pheirsis is mó a labhraítear ansin mar fhrancbhéarla i gcumarsáid idir na treibheacha éagsúla, agus tá an Pheirsis níos tábhachtaí mar theanga liteartha agus chultúrtha, ós rud é nach bhfuil mórán saothrú ná caighdeánú déanta ar an bPaistis.
An tSean-Pheirsis
Téann stair na Peirsise siar a fhad leis an tséú haois roimh bhreith Chríost. Is í an inscríbhinn Peirsise is sine dá bhfuil ann ná an ceann ar thángthas air i mBehistun in aice le Kermanshah in Iarthar na hIaráine, agus baint aige leis an Rí Darius a hAon, a bhí beo sna blianta 522-486 RC. Bhaintí úsáid as na litreacha dingchruthacha leis an tSean-Pheirsis a scríobh, agus bhí gramadach na teanga i bhfad ní ba chasta ná inniu. Nó bhí ocht dtuiseal agus trí inscne (baininscne, firinscne agus insce neodrach) sa teanga san am - níl a dhath fágtha de na catagóirí gramadúla seo i bPeirsis an lae inniu.
An Mheán-Pheirsis
Níor tosaíodh ag scríobh Meán-Pheirsise ach sa tríú haois AD, cé gur léir go raibh sí á labhairt i bhfad roimhe sin. Dealraíonn sé gur thosaigh an tSean-Pheirsis ag claochlú go Meán-Pheirsis sé chéad bliain roimhe sin. Is í an difríocht is suntasaí eatarthu ná go raibh na tuisil agus na hinscní gramadúla imithe sa Mheán-Pheirsis. D'fhéadfá a rá go raibh an Mheán-Pheirsis sách cosúil leis an Nua-Pheirsis ó thaobh na gramadaí de, ach ní raibh na hIaránaigh iompaithe chun an Ioslaim go fóill, agus mar sin, ní raibh an stór focal breac le hiasachtaí Araibise, mar atá sé inniu. Tá saineolaithe áirithe den tuairim freisin nach raibh an Nua-Pheirsis bunaithe ar na canúintí céanna agus an Mheán-Pheirsis.
An Nua-Pheirsis
Sa tseachtú haois AD, d'fhorghabh na hArabaigh an Iaráin, agus tháinig deireadh le saothrú na Meán-Pheirsise mar theanga liteartha. De réir a chéile, áfach, d'fhás an Nua-Pheirsis anuas mar chaighdeán nua. Sa naoú haois AD, bhí sí á saothrú mar theanga ardchultúrtha cheana féin, agus i rith na gcéadta bliain chuaigh sí in úsáid ón Tuirc go dtí an India mar theanga litríochta agus filíochta. Na Sasanaigh féin, agus iad ag forghabháil na hIndia, bhí siad sásta i dtús báire úsáid a bhaint as an bPeirsis mar theanga oifigiúil riaracháin.
Inniu féin glactar leis go bhfuil an Pheirsis ar ceann de na teangacha is mó cultúir agus litríochta i sibhialtacht an Ioslaim. Scríbhneoirí tábhachtacha nua-aimseartha iad an t-úrscéalaí Sadeq Hedayat (1903-1951), an file mná Forough Farokhzad (1935-1967), an file Sohrab Sepehri (1928-1980), mar shampla.
Juho Kusti Paasikivi
Cuimhnítear ar Paasikivi mar phríomh-ailtire ar bheartas eachtrach na Fionlainne tar éis an Dara Cogadh Domhanda; ; mar shampla, rinne Cumann Paasikivi (Fionlainnis:Paasikivi-seura), a bunaíodh i 1958 faoi cheannaireacht Jan-Magnus Jansson, iarracht oidhreacht pholaitiúil Paasikivi a chothú, go háirithe le linn an Chogaidh Fhuair, trí mhachnamh ar pholasaí eachtrach bunaithe ar an bhfírinne a chur chun cinn san Fhionlainn agus beartas neodrachta na Fionlainne a chur ar eolas go hidirnáisiúnta.
Breith agus óige
Rugadh Paasikivi, leis an ainm Johan Gustaf Hellsten, sa bhliain 1870, ag an sána deataigh i dteach Kulma-Seppälä i sráidbhaile Koski Hl (Hämeenkoski inniu) i Päijänne Tavastia i nDeisceart na Fionlainne, a saolaíodh do cheannaí taistil ó Tamperean darbh ainm August Hellsten agus a bhean chéile, Karolina Wilhelmina, née Selin. Bhí tuismitheoirí Hellsten ina gcónaí i Tampere, ach rugadh an mac ar a dturas gnó go margadh Lahti. Tar éis dó filleadh abhaile, cláraíodh Hellsten go hoifigiúil i leabhair eaglaise Tampere.Fuair máthair Hellsten bás nuair a bhí sé ceithre bliana d'aois, agus fuair a athair bás i bhfiacha nuair a bhí Hellsten ceithre bliana déag d'aois. Fuair leathdheirfiúr Hellsten Karolina bás go luath ina dhiaidh sin. Ar bhás a athar, ghlac aintín Hellsten, Kaisa Hagman, freagracht as é a thógáil. D'aistrigh Hellsten a ainm go leagan Fionlainnise dá ainm 'Juho Kusti Paasikivi', sa bhliain 1885. Ciallaíonn a shloinne "cloch bhuí" go litriúil sa dá theanga.
Oideachas
Ba ghleacaí agus lúthchleasaí díograiseach é an Paasikivi óg. D'aithin a athair tallann acadúil a mhic agus chláraigh sé é ar bhunscoil den scoth in Hämeenlinna tar éis dó bheith ag freastal go gairid ar scoil i Hollola. Léirigh Paasikivi fonn léitheoireachta luath, agus ba é an dalta ab fhearr ina rang. Chuaigh sé isteach in Ollscoil Heilsincí sa bhliain 1890, agus bhain sé céim Bhaitsiléara amach i dteanga agus i litríocht na Rúise i mBealtaine 1892, cúrsa staidéir a bhí úsáideach ina dhiaidh sin sa saol. An geimhreadh ina dhiaidh sin, d'athraigh Paasikivi a chroí-ábhar go dlí, agus ghnóthaigh sé céim Mháistreachta sa Dlí agus sa deireadh, i 1902, a Dhochtúireacht s Dlí. Le linn a chuid scolaíochta, choinnigh Paasikivi é féin trí oibrithe go héagsúil mar mhúinteoir, léachtóir, báille cúirte, agus dlíodóir i gcleachtas príobháideach i Lahti. Ba le linn a chuid staidéir ollscoile, timpeall 1894, a d'éirigh sé gafa i ngluaiseacht Fennoman ar dtús, ag glacadh róil cheannaireachta ina eagraíocht mac léinn.
A chéad phósadh agus an teaghlach
Ar 1 Meitheamh 1897 phós Paasikivi Anna Matilda Forsman (1869–1931) a rugadh sa tSualainn. Le chéile, bhí ceathrar clainne acu, Annikki (1898–1950), Wellamo (1900–1966), Juhani (1901–1942), agus Varma (1903–1941). Tar éis dó a dhochtúireacht sa dlí a thuilleamh i 1901, ghlac Paasikivi le hOllúnacht Chomhlach sa Dlí Riaracháin in Ollscoil Heilsincí ó 1902 go 1903.
Céad taithaí ar an bpolaitíocht
D'fhág Paasikivi an post san Ollscoil Heilsincí le bheith ina Phríomh-Stiúrthóir ar an Státchiste d'Ard-Diúcacht na Fionlainne, post a choinnigh sé go dtí 1914. Ar feadh chóir a bheith a shaol fásta go léir, bhí Paasikivi bainteach leis an ciorcal órga laistigh de pholaitíocht na Fionlainne. Thacaigh sé le neamhspleáchas níos mó agus le Comh-Aireacht neamhspleách (Seanad) don Fhionlainn sé le níos mó neamhspleáchais sa Seanad agus agus le Comh-Aireachta neamhspleách (Seanad) don Fhionlainn, agus chuir sé in aghaidh rún pan-slavacha na Rúise, a bhí ag iarraidh na Rúisise a fhorchur mar an t-aon teanga oifigiúil amháin in Impireacht na Rúise. Bhain sé, áfach, leis an bPáirtí Fionlainne a bhí ní ba ghéilliúla, ag cur i gcoinne céimeanna radacacha a d’fhéadfadh a bheith fritorthúil agus a d’fhéadfadh na Rúisigh a fheiceáil mar ionsaitheach. D’fhóin Paasikivi mar fheisire de chuid Pháirtí na Fionlainne ó 1907 go dtí 1909 agus ó 1910 go dtí 1913. D’fhóin sé mar bhall den Seanad ó 1908 go dtí 1909, mar cheannaire ar an rannóg airgeadais.
An Cnoicín
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cnoicín air:
25 Bealtaine
Is é an 25 Bealtaine an 145ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 146ú lá i mbliain bhisigh. Tá 220 lá fágtha sa bhliain.
An Chomhairle um Oideachas Gaeltachta & Gaelscolaíochta
Is áisíneacht oideachais Gaeilge é An Chomhairle um Oideachas Gaeltachta & Gaelscolaíochta / COGG lonnaithe agus ag déanamh freastal ar oideachais trí mheán na Gaeilge ag an mbun agus ag an ndara-leibhéil i bPoblacht na hÉireann.
Bunaíodh COGG faoi fhorálacha Alt 31 den Acht Oideachais 1998 tar éis feachtais a chuir Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge, Gaelscoileanna Teo. agus Eagraíocht na Scoileanna Gaeltachta ar bun le go mbeadh sainstruchtúr ann le freastal a dhéanamh ar riachtanais oideachais na scoileanna Gaeltachta agus na scoileanna lán-Ghaeilge in Éirinn. Tá feidhmeanna maidir le múineadh na Gaeilge i scoileanna eile na tíre ag an gComhairle chomh maith.
Freastalaíonn COGG ar Phoblacht na hÉireann amháin go hoifigiúil. Freastalaíonn Comhairle na Gaelscolaíochta ar an nGaeloideachas de i dTuaisceart Éireann.
Sgraffito
Teicníocht san ealaín ina leagtar dath amháin anuas ar dhath eile agus a scríobtar dearadh tríd. Mhaisítí foirgnimh Meánaoise is Athbheochana le dhá chiseal plástair, ceann bán is ceann daite, agus chuirtí an maisiúchán scríobtha leis sin. Uaireanta dhéanadh ealaíontóirí meánaoiseacha péinteáil anuas ar órdhuille chun iarmhairtí den saghas céanna a bhaint amach.
An Chairéil Theas
Is í Lappeenranta an phríomhchathair agus an chathair is mó.
Bardais
Roinntear an Chairéil Theas ina naoi mbardas. Tá stádas cathrach ag péire dóibh (sa chló trom).
1959 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1959.
Lyudmila Ulitskaya
Scríbhneoir Rúiseach is ea Lyudmila Evgenyevna Ulitskaya (Rúisis: Людмила Евгеньевна Улицкая), a rugadh ar 21 Feabhra 1943. Tá sí ar na húrscéalaithe agus gearrscéalaithe is mó tóir ar a saothar sa Rúis le tamall de bhlianta anuas agus is í ceann de na scríbhneoirí Rúiseacha is mó a clú idirnáisiúnta chomh maith. Bronnadh Duais Stáit na hOstaire do Litríocht na hEorpa sa bhliain 2014. Tá clú ar Sonyechka, úrscéal léi, a foilsíodh sa bhliain 1995. Sa bhliain 2006 foilsíodh úrscéal suntasach eile uaithi, Даниэль Штайн, переводчик (Daniel Stein, aistritheoir) inar pléadh an tUileloscadh agus an gá atá le hathmhuintearas chreidimh mhóra an domhain an lá atá inniu ann.
Clarence Thomas
Is saineolaí dlí (jurist) Meiriceánach é Clarence Thomas (a rugadh ar an 23 Meitheamh, 1948) a fheidhmíonn mar bhreitheamh comhlach de Chúirt Uachtarach na Stát Aontaithe. D'ainmnigh an tUachtarán George H. W. Bush é chun teacht i gcomharbacht ar Thurgood Marshall agus tá sé ag obair ann ó 1991. Tar éis Marshall, is é Thomas an dara Meiriceánach Afracach a d'fhreastail ar an gCúirt agus a ball is faide ó scor Anthony Kennedy in 2018.
Is é Thomasa breitheamh a shealbhaigh an post ar feadh na tréimhse is faide.
Comhairle na Gaelscolaíochta
Is í Comhairle na Gaelscolaíochta (CnaG) an foras atá ionadaíoch thar ceann na gaelscolaíochta i dTuaisceart Éireann. Chuir an Roinn Oideachais ar bun í sa bhliain 2000 leis an ghaelscolaíocht a chur chun cinn, a éascú agus a spreagadh. Ceann de na príomhchuspóirí atá ag CnaG is ea, féachaint leis an teacht atá ar an ghaelscolaíocht a leathnú amach do thuismitheoirí ar mian leo í a thapú dá bpáistí. Tá breis is 7,000 dalta i dTuaisceart Éireann ag fáil a gcuid oideachais trí mheán na Gaeilge anois.
Grand Prix 1985
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1985 i leadóg ar an Grand Prix. Bhuaigh Ivan Lendl na craobhacha is mó le 11 agus na pointí is mó le 4459. Ba é Ivan Lendl imreoir na bliana agus Jaime Yzaga imreoir nua na bliana.
The X-Files (séasúr 6)
Craoladh an séú séasúr The X-Files idir 8 Samhain 1998 agus 16 Bealtaine 1999 ag tosú leis an eipeasóid "The Beginning".
Eipeasóidí
Tá eipeasóidí marcáilte leis an daigéar dúbailte (‡) eipeasóidí atá cuid den snáithe scéil Miotaseolaíocht eachtráin.
Féileacán 88
Is feithid é an Féileacán 88. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.
Eaglais Fhrancach
Is mainistir scriosta é  Eaglais Fhrancach i gCathair Phort Láirge, as Béarla, is é sin, French Church nó Greyfriars.
Bhí an mainistir seo ar cheann de na chéad cheann a tógadh in Éirinn. Ba é an Ridire Angla-Normannach Sir Hugh Purcell a bhunaigh é. Tháinig deireadh leis an saol sa mhainistir nuair a díscaoileadh an mhainistir.
Päijät-Häme
Ceann de réigiúin na Fionlainne is ea Päijät-Häme (Sualainnis: Päijänne-Tavastland). Tá sé ag críochantacht leis na réigiúin eile seo a leanas: an Nualainn, Bun na Tabhastlainne, Pirkanmaa, Lár na Fionlainne, an tSabhóin Theas agus Gleann Kymi.
Is í Lahti an phríomhchathair, agus í ar an gcathair is mó sa réigiún chomh maith.
Bardais
Roinntear Päijät-Häme ina naoi mbardas. Tá stádas baile/cathrach ag trí cinn acu (sa chló trom).
Sfumato
mion|Naomh Anne, de chuid [[Leonardo da Vinci|Léonardo de Vinci ]] mion|[[An Mona Lisa|Mona Lisa]] Teicníc i réimse na péintéireachta is ea sfumato, ag déanamh imlínte na bpictiúr doiléir le scáthanna doiléire. Mar shampla, tá an teicnic seo le feiceáil timpeall na súl agus an bhéil sa Mona Lisa nó Naomh Anne de chuid Léonardo de Vinci.
Ba dhul ar aghaidh teicniúil é seo ar na himlínte géara i bpéintéireacht an 15ú céad (mar shampla, i gcás Botticelli, Correggio is Mantegna), agus chabhraigh sé le sármháistrí an 16ú céad nádúrachas feabhsaithe a bhaint amach.
Eryri
Is í Eryri - nó Snowdonia - an pháirc náisiúnta is mó sa Bhreatain Bheag, an chéad pháirc náisiúnta a bunaíodh sa tír sa bhliain 1951. Tá achar 2,170 km2 cearnach aici.
Tá Yr Wyddfa (an tuaim sa Bhreatnais), nó Snowdon i mBéarla, an bhinn is airde sa Bhreatain Bheag, agus suite i lár na páirce. Tá sí 1,065 méadar ar airde. Tagann 400,000 siúlóir chuige gach bhliain.
Sa bhliain 2022, chaith Údarás na Páirce Náisiúnta vóta ar son an ainm Yr Wyddfa agus Eryri a úsáid, in aghaidh Snowdon agus Snowdonia, mar gheall ar achainí a rinne 5,000 duine ag impí ar son an athraithe.
Seoirse Ó Colla
clé|mion Ba pholaiteoir agus iar-Thánaiste na hÉireann é Seoirse Ó Colla nó George Colley (18 Deireadh Fómhair 1925 – 17 Meán Fómhair 1983)
Bhí sé ina Theachta Dála d'Fhianna Fáil ó 1961.
I 1967 rinne Coiste Dála Uilepháirtí faoi Chathaoirleacht Uí Cholla athbhreithniú ar an bhunreacht. Rinne an coiste seo scagadh leathan, cuimsitheach ar an Bhunreacht ach níor gníomhadh mórán ar na moltaí a rinne an coiste.
Fuair sé bás tobann (stad cairdiach) sa bhliain 1983 sa Guy's Hospital, Londain (agus in aois 57 dó). Toghadh a iníon, Anne Colley, mar TD níos déanaí.
Shah Jahan
Ardmhógal (impire) na hIndia (1628-1658) a rugadh i Lahore (i bPacastáin an lae inniu) ab ea Shah Jahan (1592-1666). I measc a chuid foirgneamh tá an Taj Mahal (1632-1654).
Contae Luimnigh
In iarthar Chúige Mumhan atá Contae Luimnigh. Tá Contae an Chláir suite lastuaidh de. Tá Contae Chorcaí suite ar an taobh ó dheas de Luimneach. Tá Contae Thiobraid Árann ar an taobh thoir de agus tá Ciarraí ar an taobh thiar de. Ritheann an tSionainn trí thuaisceart an chontae agus tá cathair Luimnigh suite ar bhruach na h-abhann. Tá Ollscoil Luimnigh suite sa chathair. Is é an Caisleán Nua Thiar an baile is mó sa chontae seachas an chathair féin.
Ciannachta Glen Geimin
Dream Gaelach in Éirinn na meánaoise ba ea Ciannachta Ghleann Geimhin (Sean-Ghaeilge Cianachta Glinne/Glenn Geimin), lonnaithe i gContae Dhoire. I dteannta le Ciannachta eile, mhaígh siad gur de shliocht Taidhg mhic Céin iad.
Uí Conchúir ba ea príomhchlann na gCiannachta úd. Bhí siad i gceannas ón 5ú haois go dtí gur tháinig Uí Catháin i gcomharbacht orthu sa dara haois déag.
Sa bhliain 681, maraíodh Ceann Faoladh, rí Chiannachta Ghleann Geimhin, i dteannta le Dúngal Eilne, rí na gCruithne agus an Dáil Araí, i Dún Ceithirinn ag Maol Dúin mac Maoil Fithrigh den Cineál mhic Earca.
Measadh go raibh comhaontas éigin idir Ciannacht Ghleann Geimhin, an Cineál Fearadaigh agus an Dál nAraidi ciontach as bás Eochach mhic Dhomhanghairt, rí an Chineáil Ghabhráin den Dál Riada san Albain sa bhliain 697. Rinne [[Fiannamail ua Dúnchado, a bheadh in am trátha rí an Dáil Riada, an feall seo.  Sa bhliain 700, ámh, maraíodh mar chúiteamh eisean agus Flann mac Cinn-Faoladh den Chiannacht Ghleann Geimhin.
Tar éis di bheith clóite ag Uí Chathaín, lonnaigh sna tailte a gcomhghuaillithe, Uí Mhaoláin, agus Mhic Giollagáin. Faoin the 17ú haois, bhí an dara dóibh i gceannas ar "thír Mhic Giollagáin" mar a ghlaoití uirthi, feadh an chósta thuaidh. Faightear an inniu Aird Mhic Giollagáin.
Feictear Ó Coinn éigin i nAnnála na gCeithre Máistrí don bhliain 1218, ina thiarna Mhaigh Lughadh, a bhí de réir Leabhar Mór Leacáin agus Leabhar Bhaile an Mhóta suite i gcríocha na gCiannacht.
Tagairtí Annál
Faightear Cianachta Gleann Geimhin sna hannála faoi litrithe éagsúla.
Roger Rees
B'aisteoir Breathnach é Roger Rees (a rugadh ar an 5 Bealtaine 1944 agus a fuair bás ar an 10 Meitheamh 2015).
Machaire Fíolta
Is baile atá suite i gContae Dhoire é Machaire Fíolta.
Clóchuradóireacht
Ullmhú cló (téacs) le haghaidh a chlóbhuailte. Ba réabhlóid i dtáirgeadh leabhar é ceapadh an chló inghluaiste sa 15ú céad san Eoraip. Chuireadh clóchuradóirí na carachtair aonaracha miotail in eagar de láimh (ag roghnú na gceannlitreacha ó chás uachtair os a gcomhair, na litreacha beaga ó chás íochtair). Ba cheird oilte ardomóis í. Sa 19ú céad tháinig modhanna a bhí bunaithe ar mhiotal te chun cinn, línechló is aonchló. Próisis uathoibríocha den chuid is mó ab ea iad, agus dhéantaí an cló a roghnú is a eagrú le méarchlár a rialaigh teilgean an mhiotail leáite chun gach líne cló a dhéanamh, líne i ndiaidh líne, agus na spásanna á gceartú an t-am ar fad. Sa chóras nua-aoiseach, liteaghrafaíocht aischló, déantar íomhánna le litreacha, siombailí, pictiúir is dearaí a leagan amach ar dtús i ríomhaire agus ansin a aistriú chuig páipéar nó scannán fótamhothálach. Sa ríomhaire a bhíonn na roghanna cló, siombailí is eile, agus dearadh an leathanaigh le breathnú, le ceartú nó le modhnú ar an scáileán go luath sa phróiseas.
Jody Freeman
Is Ollamh Archibald Cox i Scoil Dlí Harvard í Jody Freeman (rugadh 1964) agus is saineolaí ceannródaíoch í ar an dlí riaracháin agus ar an dlí comhshaoil. D’fhreastal sí mar Chomhairleoir um Fhuinneamh agus Athrú Aeráide sa Teach Bán, nuair a bhí Barak Obama ina uachtarán in 2009 -2010. Tá sí ina ball den American Academy of Arts and Sciences, ina Comhalta den American College of Environmental Lawyers, agus ina ball den Council on Foreign Relations. D’fhreastal Freeman mar Counselor for Energy and Climate Change sa Teach Bán de chuid Obama in 2009–2010.
Is príomhscoláire í Freeman ar an dlí riaracháin agus ar an dlí comhshaoil, agus tá go leor scríofa aici faoi athrú aeráide, rialú comhshaoil agus cumhacht feidhmiúcháin. Tá cáil uirthi freisin as a luath oibre ar " rialachas comhoibríoch ," a chabhraigh le réimse a bhunú dírithe ar chur chuige nó modh príobháideach-poiblí i leith fadhbanna rialála. D’fhreastal sí mar bhall den Administrative Conference of the United States, comhlacht saineolaithe a thugann comhairle don rialtas feidearálach maidir le conas an próiseas rialála agus riaracháin a fheabhsú.
Foilsítear Freeman go forleathan in athbhreithnithe dlí Mheiriceá agus ainmníodh í mar an dara scoláire is mó a luaitear sa dlí poiblí ar fud an náisiúin. D’fhoilsigh sí féin agus Michael Gerrard Climate Change and U.S. Law in 2015, agus tá dhá leabhar shuntasacha eile curtha le chéile aici: Moving to Markets in Environmental Regulation, Lessons after Twenty Years of Experience (2006, leis an eacnamaí Charles Kolstad) agus Government by Contract: Outsourcing and American Democracy (2009, le Déan Scoil Dlí Harvard Martha Minow). Tá Freeman ina chomhúdair freisin ar phríomhchásleabhar dlí riaracháin. Foilsíodh a saothar i roinnt teangacha; foilsíodh roinnt dá hailt faoin dlí riaracháin sa tSínis in 2010..
Sa bhliain 2006, scríobh Freeman mionteagasc amicus thar ceann iar-Rúnaí Stáit na Stát Aontaithe Madeleine Albright i Massachusetts v. Environmental Protection Agency, an cás maidir le téamh domhanda a chinn an Supreme Court in 2007; i 2015, scríobh sí féin agus a comhghleacaí Richard Lazarus  mionteagasc amicus thar ceann William D. Ruckelshaus agus William K. Reilly, iar-Riarthóirí na Gníomhaireachta um Chaomhnú Comhshaoil, ag tacú leis an rialtas sa dlíthíocht maidir le "Clean Power Plan" san riaracháin Obama.
D’fhás Freeman aníos i Vancouver, British Columbia, agus bhain sí céim amach ó Ollscoil Stanford (BA, 1985), áit a ndearna sí máistreacht i mbitheolaíocht dhaonna agus a d'imir sí eitpheil ollscoile, d'fhreastail sí ar Ollscoil Toronto (LL.B. 1989), agus Scoil Dlí Harvard (LL.M., 1991; SJD 1995).áit ar oibrigh sí mar  chléireach ag an Ontario Court of Appeal do phainéal breithiúna lena n-áirítear Louise Arbour Breitheamh Cúirte Uachtaraí Cheanada amach anseo agus Ard-Choimisinéir na NA. Ó 1995 go 2005, bhí Freeman ina Ollamh le Dlí ag UCLA, áit ar chomhbhunaigh sí an Environmental Law Program agus ba mhúinteoir a bhain gradaim amach a bhí inti. Ó 2001 go 2004, mhúin Freeman dlí comhshaoil freisin agus bhí sí ina Associate Dean for Law and Policy ag an Bren School of Environmental Science & Management ag UCSB.
Sa bhliain 2005, chuaigh Freeman isteach i scoil Dlí Harvard. Bhí sí ar dhuine de roinnt fostaithe mór le rá a fostaíodh le linn thréimhse an Déan Elena Kagan. In 2006, bhunaigh sí clár Dlí agus Beartais Comhshaoil Harvard, "meitheal smaointe" dlíthiúil le haghaidh anailíse ar an aeráid agus ar bheartas fuinnimh, a bhfuil ceann de phríomhchlinicí dlí comhshaoil an náisiúin ann freisin. Bhí sí ina hollamh cuairte in Ionad Dlí Georgetown, Scoil Dlí Ollscoil Nua-Eabhrac, agus Scoil Dlí Stanford..
Sa Teach Bán, bhí Freeman i gceannas ar iarracht riarachán Obama caighdeáin éifeachtúlachta breosla a dhúbailt, ag táirgeadh an chomhaontaithe stairiúil leis an tionscal gluaisteán chun na chéad chaighdeáin cónaidhme gáis cheaptha teasa an náisiúin a leagan síos, agus ag seoladh clár rialaithe gáis cheaptha teasa faoin Clean Air Act. Mar Ionadaí agus Leas-Chomhairleoir le Carol Browner, Stiúrthóir ar an "White House Office of Energy and Climate Change Policy", chuir Freeman le tionscnaimh bheartais éagsúla maidir le saincheisteanna fuinnimh agus athrú aeráide Mheiriceá, lena n-áirítear rialáil gáis cheaptha teasa, éifeachtúlacht fuinnimh, fuinneamh in-athnuaite, druileáil ola agus gáis, agus reachtaíocht chuimsitheach a dhearadh chun teorainn bunaithe ar an margadh a chur ar charbón. Tar éis di an riarachán a fhágáil, bhí sí ina comhairleoir neamhspleách do Choimisiún dépháirteach an Uachtaráin ar an BP Deepwater Horizon Oil Spill, ag tabhairt comhairle ar athchóirithe struchtúracha ar dhruileáil amach ón gcósta.
Tá Freeman ina stiúrthóir seachtrach ar "ConocoPhillips" ,ceann de na cuideachtaí neamhspleácha fuinnimh is mó ar domhan. Tá sí ina cathaoirleach ar choiste beartais phoiblí an Bhoird agus feidhmíonn sí ar a choiste feidhmiúcháin. Tá Freeman ina bhall freisin de chomhairle chomhairleach an Electric Power Research Institute, a thugann comhairle don earnáil leictreachais maidir le bearnaí teicneolaíochta agus riachtanais shóisialta níos leithne ar féidir aghaidh a thabhairt orthu trí thaighde ceannródaíoch. Téann sí i gcomhairle go rialta le páirtithe rialtais agus neamhrialtasacha, ag tabhairt comhairle maidir le dlíthíocht agus straitéis rialála. Tá léachtaí tugtha ag an Ollamh Freeman ar fud an domhain, lena n-áirítear ag an Institiúid Nobel, agus san Áise agus san Eoraip. Bíonn sí le cloisteáil go rialta ar National Public Radio agus ar phodchraoltaí éagsúla ar chúrsaí poiblí, tá sí le feiceáil ar CNN agus MSNBC, agus scríobh sí do The New York Times, Wall Street Journal, Guardian, Los Angeles Times, Politico, Vox agus Gnóthaí Eachtracha.
Gleann Kymi
Ceann de réigiúin na Fionlainne is ea Gleann Kymi (Fionlainnis: Kymenlaakso; Sualainnis: Kymmenedalen). Tá sé ag críochantacht leis na réigiúin eile an Nualainn, Päijät-Häme, an tSabhóin Theas agus an Chairéil Theas.
Is í Kouvola an phríomhchathair agus an chathair is mó.
Bardais
Roinntear Gleann Kymi ina seacht mbardas. Tá stádas baile/cathrach ag trí dóibh (sa chló trom).
Foréigiún Kotka-Hamina:
Gairdíní Shalimar
Gairdín cáiliúil a dhear ardmhógal na hIndia, Nur Jahan, dá bhean chéile i 1616. Leagtha amach ar 4 lochtán taobh le loch Dal i gCaismír na hIndia.
27 Samhain
Is é an 27 Samhain an 331ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 332ú lá i mbliain bhisigh. Tá 34 lá fágtha sa bhliain.
Contae Phort Láirge
I ndeisceart Chúige Mumhan atá Port Láirge nó Contae Phort Láirge. Is é Port Láirge an 21ú contae is mó in Éirinn, leis an 20ú daonra is mó. An contae is lú, leis an daonra is lú, i gCúige Mumhan atá ann. Is é an t-ainm Sean-Lochlainnise Veðrafjǫrðr nó Vedrarfjord bunús ainm Béarla an chontae, Waterford.
Tíreolaíocht
Tá dhá shliabhraon suite i gContae Phort Láirge, Sléibhte Chnoc Mhaoldomhnaigh agus Sléibhte an Chomaraigh. An áit is airde sa chontae ná Cnoc Mhaoldomhnaigh (794 méadar). Is iomaí abhainn atá ann freisin, ina measc an tríú habhainn is faide in Éirinn, an tSiúir (194 ciliméadar), agus an ceathrú habhainn is mo in Éirinn, an Abhainn Mhór (168 ciliméadar). Tá breis is 30 trá suite ar chósta bolcánach an chontae.
Barúntachtaí
Tá naoi mbarúntacht i gContae Phort Láirge (an bharúntacht go léir nó cuid di). Seo iad na barúntachta, i mBéarla agus i nGaeilge.
An chathair
Is í Port Láirge an chathair is tábhachtaí in oirdheisceart na tíre í, agus í ar an séú ceann is mó sa tír. B'iad na Lochlannaigh a bhunaigh í sa bhliain 914, agus mar sin, an chathair is sine in Éirinn atá ann.
Is é Túr Raghnaill i bPort Láirge an foirgneamh cathrach is sine in Éirinn, agus é ainmnithe as bunaitheoir na cathrach, Raghnall nó Rögnvaldur as Íoslainnis.
Sa bhliain 2006, bhí cónaí ar 49,240 duine sa chathair. Bhí 45,775 duine acu ina gcónaí laistigh de chríocha na cathrach féin, agus 3,465 lonnaithe sna bruachbhailte atá suite ar thaobh Chontae Chill Chainnigh.
Gaeltacht na nDéise
Tá Gaeltacht na nDéise suite ar chósta Chontae Phort Láirge sé mhíle siar ó dheas ó bhaile Dhún Garbhán. Cuimsíonn sí dhá pharóiste, an Seanphobal agus paróiste na Rinne. Tá giota beag de pharóiste na hAirde Móire mar chuid di freisin. Is í Gaeltacht na nDéise an dara Gaeltacht oifigiúil is lú in Éirinn: clúdaíonn sí achar de 6,110 heicteár (23.59 míle cearnach). Tá traidisiún láidir Gaelainne, ceoil, amhránaíochta, ealaíona agus spóirt sa cheantar.
Iomáint
Tá an-suim ag muintir Chontae Phort Láirge san iomáint. Bhain foireann na sinsear Craobh na hÉireann sna blianta 1948 agus 1959, agus ghnóthaigh siad Craobh na Mumhan sna blianta 1938, 1948, 1957, 1959, 1963, 2002, 2004, 2007 agus 2010.
Foclach (Wordle)
Is cluiche focal ar líne é Wordle, nó Foclach as Gaeilge. Séard atá ann ná tábla atá sórt cosúil le gréasán sudoku agus caithfidh daoine focal an lae a thomhas chun an cluiche a chríochnú. clé|mion
Contae Phort Láirge
Peil
Níl an pheil chomh fairsing leis an iomáint sa chontae. Ghlac foireann an chontae páirt i gcluiche ceannais na hÉireann sa bhliain 1898 ach buaileadh iad i gcoinne Átha Cliath.
Foclach (Wordle)
Rialacha
Tá na rialacha sách simplí: bíonn sé sheans ag an imreoir focal cúig fhocal a aimsiú. Má bhíonn an litir cheart san áit cheart agat, cuirtear tíl ghlas taobh thiar di.
Contae Phort Láirge
Sacar
I measc na n-imreoirí cáiliúla a rugadh nó a tógadh sa chontae tá Jim Beglin, John O'Shea, Daryl Murphy, Stephen Hunt agus Noel Hunt.
Glacann Port Láirge Aontaithe, foireann atá lonnaithe i gcathair Phort Láirge, páirt sa chéad roinn i Sraith na hÉireann. Bunaíodh an cumann mar Waterford Football Club sa bhliain 1930, agus is ansin a d'imir siad i Sraith na hÉireann den chéad uair. Athraíodh an t-ainm chuig Waterford United sa bhliain 1982.
Foclach (Wordle)
Rialacha
Má bhíonn an litir cheart san áit mhícheart, is tíl oráiste a leagtar taobh thiar di. Ach mura a bhfuil an litir san fhocal ar chor ar bith, is dath liath a bhíonn taobh thiar di.
Stair
Chruthaigh Josh Wardle ón mBreatain Bheag an cluiche sa bhliain 2021. Innealtóir bogearra a dhear an cluiche ó thús mar bhronntanas dá bhean. Scaoil siad amach an cluiche go poiblí ina dhiaidh sin.
Tá a lán daoine ag imirt Wordle ar fud an domhain ó 2021 ar aghaidh agus iad ag roinnt na dtorthaí ar na meáin shóisialta, Twitter go háirithe.
Gaeilge
Sa bhliain 2022, chruthaigh Linda Keating leagan Gaeilge den chluiche, 'Foclach'. Tógadh bunchloch liosta na bhfocal ón liosta desna focla is coitianta i nGaeilge, le Michal Měchura. Tá an cluiche ar fáil ar líne.
Sanasaíocht
Ní hé gur focal ná téarma nuachumtha é ‘foclach’ a chuireann síos ar rud nua-aimseartha ná nua-aimsithe. Go deimhin, is féidir é a aimsiú i bhfoclóir Phádraig Uí Dhuinnín a foilsíodh beagnach 120 bliain ó shin.
Cuirtear síos ar an bhfocal ar An Foclóir Beag mar seo: aid1, a úsáideann an iomarca focal. Ar na comhchiallaigh a luaitear at theasáras An Phota Focal tá: briathrach, fadchainteach, fadálach, teangach, agus fiú leadránach.
Naisc sheachtracha
Is féidir Foclach a imirt anseo.
Tinder (aip)
Is ardán cleamhnais, nó seirbhís geandála (nó seirbhís déanta coinní) ar líne é Tinder, ar fáil ar Android agus iOS. Tháinig an aip ar an bhfód ar an 12 Meán Fómhair 2012.
Bíonn daoine ag svaidhpeáil leo, ar chlé agus ar dheis, an t-eiteach á thabhairt acu do dhaoine nó ag tabhairt ugaigh dóibh de réir mar a thaitníonn nó nach dtaitníonn a gcuid grianghraf leo.
Bíonn seirbhís sa bhreis ann, Tinder Plus, a ligeann daoine líon níos mó ‘Super Likes’ a úsáid, svaidhpeáil a chur ar ceal agus ceangal le daoine áit ar bith ar domhan.
Éileamh
Baineann duine as gach ceathrar a bhfuil guthán cliste acu úsáid as a leithéid, nó duine as gach triúr i gcás na glúine ar a dtugtar na mílaoisigh.
Sa bhliain 2017, bhí Tinder ar an aip is brabúsaí i siopa Apple tar éis gur cuireadh gné bhreise leis a ligeann d’úsáideoirí breathnú ar dhaoine atá cheana féin i ndiaidh suim a léiriú iontu.
Creidtear go bhfuil ar a laghad cúpla céad míle duine in Éirinn a úsáideann Tinder ar bhonn rialta, sa bhliain 2017. Dar leis an aip féin go ndéantar svaidhpeáil ar 1.6 billiún próifíl in aghaidh an lae ar fud na cruinne. ’.
Conspóidí
Táthar ann a deir nárbh fhéidir lena leithéid de chaidreamh fás ó shíol a chuirtear chomh éadomhain agus a chuirtear le Tinder: níl ach cuma fhisiciúil an duine tábhachtach ar an áis.
Aipeanna eile
Sa bhliain 2017, tháinig ‘Loinnir’ ar an bhfód, le fáil ar Google Play Store, a chabhraíonn le cainteoirí Gaeilge i bhfad is i gcóngar nasc a dhéanamh lena chéile. Forbraíodh ‘Loinnir’ i ndiaidh an Hackathon Gaeilge a reáchtáladh in COBÁC.
John Bunyan
Scríbhneoir Sasanach a rugadh in Elstow i mBedfordshire ab ea John Bunyan (30 Samhain 1628 – 31 Lúnasa 1688).
Tinder (aip)
Naisc
Cac an ghandail bháin
'Le Ceangal' de chuid TG4
Frank Santopadre
Is scríbhneoir agus léiritheoir Meiriceánach é Frank Santopadre, a rugadh ar an 7 Feabhra 1961. Scríobhann sé faoi láthair don seó teilifíse Meiriceánach úd The View (ABC).
Míleac
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Míleac air:
Long chogaidh
mion|clé|Long New Jersey An long is cumasaí, atá in ann cath a chur ar namhaid.
Bíonn gnóthaí cúnta ag na soithigh eile sa chabhlach, ag cabhrú leis an long chogaidh sa chath.
Is í an long New Jersey (58,000 tonna) an ceann is mó dá bhfuil ann ag an am seo, armtha le 9 ngunnaí 16 orlach, agus roinnt batairí diúracán cúrsála. clé|mion|Musashi, [[An tSeapáin|Seapáin]] Ba iad na longa cogaidh ba mhó riamh an dá long Sheapánacha Musashi agus Yamato, 72,800 tonna an ceann le gunnaí 18.1 orlach: bádh sa dara cogadh domhanda iad.
Cuimhne randamrochtana
Séard is cuimhne randamrochtana (Random Access Memory - RAM, i mBéarla) ná an príomhstóras a úsáidtear i ríomhaire le haghaidh sonraí a stóráíl faoi na ríomhchláir atá ag rith ag an am sin (téarma eile a úsáidtear dó ná stóras príomhúil nó primary storage i mBéarla nó amanna díreach cuimhne nó memory).
Is féidir cuimhne ríomhaire a shamhlú mar sheicheamh cealla inár féidir beart amháin eolais a stóráil i ngach cill. Tá seoladh ar leith ag gach cill. Spás stórála fíor-scioptha atá inti agus bíonn ceangal díreach aici leis an máthairchlár. Coinnítear eolas inti faoi na cláir atá ag rith ar an ríomhaire faoi láthair ach níl sí buan mar áit stórais - cailltear an méid atá inti nuair a mhúchtar an ríomhaire. Is fiú codarsnacht a dhéanamh idir an chuimhne (stóras príomhúil) agus stóras tánaisteach (stóras maighnéadach, optúil agus soladstaid) a úsáidtear le sonraí a choinneáil go buan).
Gabhlán creige
Is ceithre speiceas d'éin bheaga pasaireacha iad na gabhláin créige sa ghéineas Ptyonoprogne den fhine Hirundinidae. Is iad; an gabhlán creige Eoráiseach (P. rupestris ), an gabhlán creige bán (P. obsoleta), an gabhlán carraige (P. fuligula ) agus an gabhlán creige breacdhorcha (P. concolor ). Tá dlúthbhaint acu lena chéile, agus roimhe seo measadh uaireanta gur speiceas amháin iad. Tá dlúthbhaint acu le na Hirundo (na fáinleoga sciobóil) agus cuireann údaráis áirithe iad sa ghéineas sin. Is fáinleoga beaga iad seo le codanna uachtaracha donn, na codanna íochtaracha níos gile gan banda cíche, agus eireaball cearnach le paistí bána. Is féidir iad a idirdhealú óna chéile ar mhéid, dath na gcodanna uachtaracha agus na gcodanna íochtaracha, agus mionsonraí cluimhrí cosúil le dath na bpíob. Tá siad cosúil leis an gabhlán gainimh, ach tá siad níos dorcha faoi bhun, agus easpa banda cíche acu.