cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Feiniméaneolaíocht (fealsúnacht)
Is éard atá san fheiniméaneolaíocht staidéar fealsúnach ar struchtúir an eispéiris agus an chomhfheasa. Chuir Edmund Husserl ar bun í sa chéad chuid den fichiú haois agus rinne scata dá lucht leanúna í a shaothrú in olscoileanna Göttingen agus München sa Ghearmáin. Ansin scaipeadh í sa Fhrainc, sna Stáit Aontaithe agus in áiteanna eile, go minic ar shlite a bhí scartha amach ó shaothar luath Husserl féin.
Ní gluaiseacht aontaithe í an fheiniméaneolaíocht. Tá idir chosúlachtaí agus dhifríochtaí idir na húdair a scríobhann ina taobh. Deir Gabriella Farina:"A unique and final definition of phenomenology is dangerous and perhaps even paradoxical as it lacks a thematic focus. In fact, it is not a doctrine, nor a philosophical school, but rather a style of thought, a method, an open and ever-renewed experience having different results, and this may disorient anyone wishing to define the meaning of phenomenology."
I dtuairim Husserl, is é príomhchúram na feiniméaneolaíochta machnamh cruinn agus staidéar a dhéanamh ar struchtúir an chomhfheasa agus ar na feiniméin a nochtann i ngníomhartha comhfheasa. Is féidir an fheiniméaneolaíocht a dhealú amach ó mhodh Cartesiach na hanailíse, modh a deir gurb éard atá sa saol rudaí, tacair rudaí agus rudaí atá ag dul i bhfeidhm ar a chéile agus ag freagairt dá chéile.
Tá an fheiniméaneolaíocht mar a chum Husserl í scagtha agus curtha chun cinn ag Husserl féin agus ag leithéidí Edith Stein agus Roman Ingarden, ag fealsúna heirméineotacha ar nós Martin Heidegger, ag eisithe ar nós Nicolai Hartmann, Gabriel Marcel, Maurice Merleau-Ponty agus Jean-Paul Sartre, ag fealsúna eile leithéidí Max Scheler, Paul Ricoeur, Jean-Luc Marion, Michel Henry, Emmanuel Levinas agus Jacques Derrida, agus ag na socheolaithe Alfred Schütz agus Eric Voegelin.
Contae Mississippi, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Mississippi. Is iad Blytheville agus Osceola príomhbhailte an chontae, agus is é Blytheville an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 42,835 duine ina gcónaí ann.
Feiniméaneolaíocht (fealsúnacht)
Sa leagan is bunúsaí, féachann an fheiniméaneolaíocht le dála a chumadh chun staidéar oibiachtúil a dhéanamh ar thopaicí a déarfadh mórán atá suibíochtúil: an comhfhios agus ábhar eispéireas comhfhiosach ar nós breithe, léirstine agus mothúchán. Cé gur mian leis an bhfeiniméaneolaíocht bunús eolaíoch a chur léi féin, ní fhéachann sí le staidéar a dhéanamh ar an gcomhfhios ó thaobh na síceolaíochta cliniciúla ná na néareolaíochta de. Déanann sí iarracht ar thairbhe a bhaint as an meabhrú chun airíonna agus struchtúir an eispéiris a dhéanamh amach.
Tugann roinnt buntuairimí léargas ar bhunús na feiniméaneolaíochta:
Bhain Husserl a lán smaointe tábhachtacha a bhaineann le feiniméaneolaíocht as saothar a mhúinteoirí, na fealsúna agus síceolaithe Franz Brentano agus Carl Stumpf. Fuair Husserl bunsmaoineamh na ‘hintinniúlachta” ó Brentano; tá le tuiscint as gur “comhfhios ruda éigin” an comhfhios i gcónaí. Tugtar “oibiacht intinniúil” ar oibiacht an chomhfheasa. Cuirtear an oibiacht seo in iúl don chomhfhios ar a lán slite, trí bhraistint, mar shampla, trí chuimhne agus réamhaisnéis, trí shuntas, srl. Tá struchtúir éagsúla ag na hintinniúlachtaí seo agus bealaí difriúla acu chun an oibiacht a aithint, ach tuigtear gurb í an oibiacht chéanna atá i gceist; dírítear an comhfhios ar an oibiacht intinniúil chéanna trí i mbraistint dhíreach, tríd an oibiacht a choinneáil san intinn agus trí chuimhne a bheith uirthi.
Bhain Georg Wilhelm Friedrich Hegel feidhm as an téarma in Feiniméaneolaíocht an Spioraid, ach ba é Husserl a rinne ainm scoile fealsúnaí de nuair a d’úsáid sé é timpeall na bliana 1900.
Mike Baldwin (Coronation Street)
Is carachtar ficseanúil é Mike Baldwin ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Ghlac Johnny Briggs an pháirt mar Mike. Bhí Mike ar an gclár den chéad uair ar an 11 Deireadh Fómhair 1976 agus den uair dheireanach ar an 7 Aibreán 2006.
Ollscoil Columbia
Ollscoil phríobháideach i Nua-Eabhrac, sna Stáit Aontaithe is ea Ollscoil Columbia nó Columbia University in the City of New York. Tá an phríomhchampas suite i dtuaisceart Manhattan, in Morningside Heights.
Reilig Mhíleata Chnoc an Arbhair
TáReilig Mhíleata Chnoc an Arbhair suite i bPríosún Chnoc an Arbhair i gCnoc an Arbhair i gContae Bhaile Átha Cliath. Is i mBaile Átha Cliath a 7 atá sé. Is ann atá uaigh 14 cheannairí Éirí Amach 1916 a cuireadh chun báis. I measc an dreama atá curtha ann tá Pádraig Mac Piarais, Séamas Ó Conghaile agus an Maor Seán Mac Giolla Bhríde. Ar bhalla an phríosúin ar an taobh eile de láthair na huaighe tá leac ar ar greanadh ainmneacha daoine eile a fuair bás i 1916.
Ollscoil Columbia
Bunaíodh Ollscoil Columbia sa bhliain 1754. Is í an cúigiú ollscoil is sine sna Stáit Aontaithe í agus is ceann de na "Coláistí Coilíneacha" í, is é sin go bhfuil Columbia ar na naoi scoil tríú leibhéil a bunaíodh sa tír úd sular bhain na Stáit Aontaithe a neamhspleáchas ó Shasana amach. Inniu bíonn timpeall 29,250 duine ag déanamh staidéir go lánaimseartha ag Columbia, idir fhochéimithe, chéimithe agus iarchéimithe. Tá 101 duaiseoirí Nobel ar an saol a bhfuil baint éigin acu le Columbia, bíodh ollaimh, iar-ollaimh nó iarmhic léinn de chuid Columbia iad. Bronnann coiste ag Ollscoil Columbia na duaiseanna Pulitzer.
Uí Bhreacáin
Is barúntacht suite i gContae an Chláir iad Uí Bhreacáin.
Ward End
Is ceantar suite i mBirmingham é Ward End.
Asamat
deas|200px|thumb|Asamat Treo réada, tomhaiste i gcéimeanna deiseal tímpeall na léaslíne ón bpointe thuaidh go dtí an pointe ar an léaslíne go hingearach faoin réad. Baintear feidhm as an tomhas seo sa réalteolaíocht, an loingseoireacht, an ghunnadóireacht, agus cásanna eile a bhfuil gá le heolas ar an treo-uillinn chomh maith leis an airde.
The Ebony Falcon
Craoladh an ceathrú heipeasóid déag, "The Ebony Falcon", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 21 Eanáir, 2014. Scríobh Prentice Penny an eipeasóid seo. D'fhéach 4.55 milliún duine ar an eipeasóid.
Fíochán
Is éard is fíocháin ann ná grúpaí cealla a bhfuil struchtúr comhchosúil acu agus a fheidhmíonn le chéile chun feidhm ar leith a chomhlíonadh sa cholainn. Tagann an focal fíochán ó fhoirm de sheanbhrí na Fraince a chiallaíonn "a fhí". Tá ceithre chineál fíochán in ainmhithe: fíochán tacaíochta, fíochán matánach, néarfhíochán, fíochán eipitéiliach. I bplandaí, roinntear fíocháin i dtrí chineál: fíochán soithíoch, fíochán talún, agus fíochán eipidéimeach. Tá orgáin sa cholainn comhdhéanta de ghrúpaí d'fhíocháin amhail an inchinn agus an croí.
Contae Tioga, Pennsylvania
Is contae i oir thuaisceart bPennsylvania é Tioga. I 2010 bhí cónaí ar 41,981 duine i gcontae Tioga suas ó 41,373 duine sa bhliain 2000. Is é Wellsboro príomhbhaile an contae. Tá an contae 2,940 km2 san iomlán(uisce+talamh). Is é an contae leis an cúigiú achar(uisce+talamh) is mó i bPennsylvania.
Teangacha
De réir daonáireamh S.A.M. 2000 is í Béarla an teanga is comónta i gcontae Tioga agus í an phríomhtheanga do 37,950(97.54%) duine sa chontae. Bhí Spáinnis an dara teanga is comónta sa chontae agus í an phríomhtheanga do	409(1.05%) duine, bhí Gearmáinis an tríú teanga is comónta agus í an phríomhtheanga do 218(0.56%) duine sa chontae.
San Luis Potosí
Is ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo é San Luis Potosí atá suite i lár na tíre. San Luis Potosí a thugtar ar an bpríomhchathair freisin agus is é sin an chathair is mó sa stát. Bhí 2,638,693 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012. mion|An Ardeaglais i San Luis Potosí
Oliver Napier
Polaiteoir agus iarcheannaire Pháirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann ab ea Oliver Napier (11 Iúil 1935 - 2 Iúil 2011). Chaith sé tamall mar Aire Dlí agus Cheannaire an Oifig Leasaithe Dhlíthiúil sa bhliain 1973 nuair a bhí an feidhmeannas comhroinnte cumhachta a socraíodh i Sunningdale i bhfeidhm.
Tús a Shaoil
Caitliceach ab ea Napier agus oileadh é i gColáiste Naomh Maeleachlainn i mBéal Feirste agus in Ollscoil na Banríona, Béal Feirste sular thosaigh sé ag obair mar aturnae.
A Shaol Polaitiúil
Chuaigh Napier isteach sa Páirtí Liobrálach Uladh agus sa bhliain 1969 ceapadh é mar Chomhchathaoirleach ar Choiste Polaitiúil an Feachtas Uladh Nua (an New Ulster Movement sa bhéarla). Ag comhoibriú le Bob Cooper, an Comhchathaoirleach eile, bhain sé úsáid as a phost chun páirtí nua, an Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann, a bhunú, páirtí a dhéanfadh iarracht tacaíocht a fháil ón dá phobal, Náisiúnach agus Aontachtach, i dTuaisceart Éireann. An aidhm a bhí ag an bpáirtí, de réir Napier, ná rogha eile a chur ar fáil in áit seicteachtas an Pháirtí Aontachtaigh.
clé|mion
Ba é Napier ceannaire an pháirtí ó 1972 go 1984 agus i rith an tréimhse sin ghlac an páirtí páirt i roinnt tionól a toghadh chun réiteach a fháil ar fadhbanna Thuaisceart Éireann. Ba Aire é i bhfeidhmeannas comhroinnte cumhachta ar feadh tréimhse sa bhliain 1973. Sheas sé i ndáilcheantar Bhéal Feirste Thoir in olltoghcháin na Ríochta Aontaithe fad is a bhí sé ina cheannaire ach níor éirigh leis. Ní raibh ach míle vóta níos lú aige ná an buaiteoir Peter Robinson in olltoghchán na bliana 1979.
Moladh go mór é tar éis dó éirí as mar cheannaire sa bhliain 1984 agus bronnadh ridireacht air an bhliain ina dhiaidh. D'éirigh sé as mar chomhairleoir ar Chomhairle Cathrach Bhéal Feirste sa bhliain 1989 agus ceapadh go raibh sé tar éis éirí as an bpolaitíocht go h-iomlán ach sheas sé arís as son an pháirtí sa bhliain 1995 i bhfothoghchán i ndáilcheantar An Dúin Thuaidh. Sheas sé in olltoghchán na bliana 1997 freisin.
Toghadh é don Fhóram Thuaisceart Éireann um Shuíochán sa bhliain 1997.
Dúmharú James Bulger
Buachaill dhá bhliain d'aois as Kirkby, Merseyside, Sasana, ba ea James Patrick Bulger (Jamie Bulger uaireanta) (a rugadh ar 16 Márta 1990). Fuadaíodh, céasadh agus dúnmharaíodh é ar 12 Feabhra 1993. Mharaigh beirt bhuachaillí, deich mbliana d'aois ag an am, an lapadán, Robert Thompson (a rugadh ar an 23 Lúnasa 1982) agus Jon Venables (a rugadh ar an 13 Lúnasa 1982). clé|mion|Strand Shopping Centre, Bootle, áit a fuadaíodh Bulger
Imeachtaí
clé|mion|Leeds and Liverpool Canal i mBootle, áit a céasadh James Bhí James Bulger lena mháthair i siopalann i mBootle, an New Strand Shopping Centre, ag 15.40 ar 12 Feabhra 1993. Ag an gcuntar amach, d'imigh sé ó radharc uirthi sa ruaille buaille go léir.
Dhá nóiméad níos déanaí, bhí James le feiceáil ar CCTV, ag súil amach in éineacht le Thompson agus Venables. Bhí aithne mhaith sa cheantar ar an bheirt mar ógchiontóirí. Shiúil siad anseo is ansiúd, 4km in iomlán. Chuaigh an triúr isteach i siopa peataí ach caitheamh amach iad. Chonaic 38 duine iad ar feadh an lae, sa siopalann nó amuigh faoin aer, daoine a bhí ag dul an bealach. Stopadh iad dhá uair agus cuireadh ceist orthu, ach ghlac na daoine a bhí ag dul thar bráid an leithscéal a thug Thompson agus Venables ('cailleadh James agus bhí siad ag dul chuig na póilíní').
Contae Montgomery, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Montgomery. Is é Mount Ida príomhbhailte an chontae, agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 8,879 duine ina gcónaí ann. Is contae tirim é.
Deirdre Barlow
Is carachtar ficseanúil í Deirdre Anne Barlow (née Hunt; iar Langton agus Rachid) ar an gclár teilifíse Briotanach úd Coronation Street. Ghlac Anne Kirkbride an pháirt mar Dheirdre. Bhí Deirdre le feiceáil den chéad uair ar an 20 Samhain 1972 agus den uair dheireanach ar an 8 Deireadh Fómhair 2014.
Dúmharú James Bulger
Imeachtaí
Bhí an céasadh agus an dúnmharú fuilteach amach is amach. Lig na gasúir orthu féin gur timpiste a bhí ann. Chuir siad an corp ar líne traenach agus bhuail traein é. Níor thángthas ar an gcorp ach dhá lá níos déanaí, nuair a d'aimsigh cúpla gasúir taisí daonna ar an líne traenach.
Díospóireacht
Tá díospóireacht ann fós ar conas déileáil le hógchiontóirí nuair a dhaortar iad nó nuair a scaoiltear iad ó chúram an stáit. Tharraing an cás Bulger agus a chuid iarmhairtí leanúnacha aird an phobail ar an gcaoi ar chóir don dlí dul i ngleic le leanaí a dhéanann dúnmharú, an seans a bhíonn ann go n-athshlánófar a leithéid sin de chiontóir agus an méid is féidir a n-aitheantas agus a sábháilteacht a chosaint ar chur isteach, go mór mór i ré na meán sóisialta.
Julius Pokorny
Ba scoláire é Julius Pokorny (12 Meitheamh 1887– 8 Aibreán 1970) a raibh an-chur amach aige ar na teangacha Ceilteacha, agus ar an nGaeilge go háirithe. Thacaigh sé le náisiúnachas na hÉireann.
Rugadh i bPrág, san Ostair-Ungáir é agus d’fhreastail sé ar Ollscoil Vín, áit ar theagasc sé ón mbliain 1913 go dtí 1920. Bhí sé na ollamh le focleolaíocht Cheilteach ag Ollscoil Friedrich Wilhelm i mBeirlín ó 1920 go dtí 1935, sular fhionn na Naitsithe, d’ainneoin gur thacaigh sé leis an náisiúnachas Gearmánach a bhí ann, gur den chine Giúdach é.
D'éalaigh sé go dtí an Eilvéis sa bhliain 1943, áit ar theagasc sé ar feadh cúpla bliain ag Ollscoil Bherne agus ag Ollscoil Zürich go dtí gur éirigh sé as i 1959. Sa bhliain 1954, bronnadh ollúnacht oinigh air ag Ollscoil Ludwich-Maximillian, München, mar ar mhúin sé go páirtaimseartha i 1956 agus arís ó 1960 go dtí 1965. Ba é a scríobh Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (Foclóir Sanasaíochta Ind-Eorpacha, 1956), saothar atá in úsáid go forleathan fós inniu. D’éag sé in Zürich ar an 8 Aibreán 1970, beagnach trí seachtaine tar éis do thram é a leagan i ngar dá bhaile féin.
Warstock
Is ceantar suite i mBirmingham é Warstock.
Mícheál Ó Brolacháin
Ba scríbhneoir Gaeilge Éireannach é Mícheál Ó Brolacháin. Fuair sé bás ar 31 Deireadh Fómhair 2009. Bhí baint aige le lucht tacaíochta Ruagairí na Seamróige (Shamrock Rovers). Bhí cónaí air i mBaile na Manach i mBaile Átha Cliath. Sa bhliain 2005 rinneadh cur síos ar a úrscéal Pax Dei mar an t-aon úrscéal lánfhada ficsin eolaíochta le daichead bliain, agus dúradh gur úrscéal é a d'fhan dlúth le dúchas Orwell agus é ag caint ar dheachtóireacht agus táirchéim na todhchaí. Is Ó Riain, Ní Ghráda, agus Cathal Ó Sándair roimhe a bhí tar éis gort seo an fhicsin eolaíochta a threabhadh.
Jules Laforgue
File siombalaíoch Francach ab ea Jules Laforgue. Do rugadh é i Montevideo, príomhchathair Uragua, ar an 16ú lá de Lúnasa sa mbliain 1860, agus do fuair sé bás i bPáras na Fraince ar an 20ú lá de Lúnasa sa mbliain 1887. Tá clú ar Laforgue mar dhuine dóibh siúd a chum an vers libre (Gaeilge: saormheadaracht) agus a chuir an tsaormheadaracht seo chun cinn i bhfilíocht na Fraince. Ina chuid filíochta, meascann Laforgue dearcadh doirbh ar an saol, doilbhe, greann agus ceol na gnáth-theanga labhartha.
Is cosúil gurb é an cnuasach filíochta Les Complaintes (Gaeilge: 'Na Caointe') an saothar is cáiliúla de chuid Laforgue. Anuas ar an gcnuasach san, do scríobh sé scéalta i bprós - Moralités légendaires (Gaeilge: 'Ceachtanna Finscéalacha'), leabhar nár foilsíodh é ach tar éis do Laforgue bás a fháilt - agus do chuir sé Fraincis ar Leaves of Grass, an saothar mórcháiliúil de chuid Walt Whitman. Ba í an Nouvelle revue française (Gaeilge: 'Nua-Iris Fhrancach') a d'fhoilsigh an t-aistriúchán san sa mbliain 1918 agus Feuilles d'herbe an teideal a bhí air.
Peter Barlow (Coronation Street)
Is carachtar ficseanúil é Peter Barlow ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Ghlac John Heannau (1965 go 1970), Christopher Dormer (1970 go 1971), Mark Duncan (in 1971), Linus Roache (1973 go 1975), Joseph McKenner (1977 go 1978), David Lonsdale (1986) agus Chris Gascoyne (2000 ar aghaidh) an pháirt mar Peter.
Cúlslais
Is éard is cúlslais (\) ann, ná marc cló (glif) a úsáidtear go príomha i ríomhaireacht, agus tá sí ina íomhá scáthánach den slais choiteann. San Unicode, tá sé ionchódaithe ag U+005C \ reverse solidus (HTML: &#92;).
Stair
Thug Bob Bemer an carachtar "\" isteach chuig ASCII ar 18 Meán Fómhair, 1961, mar thoradh ar anailís mhinicíochta carachtair. Go háirithe, tugadh isteach an "\" ionas gur féidir na hoibritheoirí ALGOL Boole ∧ (AND) agus ∨ (OR) a bheith comhdhéanta in ASCII mar "/ \" agus "\ /" faoi seach. Bhí an dá oibritheoir seo san áireamh i luath-leaganacha den teanga ríomhchlárúcháin C a bhí seolta leis an Unix V6, Unix V7 agus an leagan reatha BSD 2.11.
Asamtóit
deas|200px|thumb|Asamtóit Sa mhatamaitic, líne (líne dhíreach de ghnáth) a ndruideann cuar ina leith. Is féidir é seo a léiriú le graf ina ndruideann an cuar y = 1/x i leith na líne y = 0 nuair a éiríonn x mór: is asamtóit an líne y = 0 sa chás seo.
Múscraí
Dream tábhachtach na nÉrann as Mumhain ab ea an Múscraí (Sean-Ghaeilge Músgraige), síolraithe ó Chairbre Músc mac Chonaire Chaoimh, Ard-Rí na hÉireann.
Sinsearacht
Tá dlúthghaol acu leis an Síol Chonaire, mar atá an Chorca Dhuibhne, an Chorca Bhaiscinn, as Mumhain araon, agus an Dál Riada as Ulaidh agus Albain. Sinsear níos faide amach ab ea an rí seanscéalach Conaire Mór mhic Eidirscéil mhic Íair mhic ''Dedad mhic Shin.
Faightear ginealaigh thaoisigh na treibhe sa Leabhar Laighneach.
Cumhacht pholaitiúil
Go suntasach, bhí siad ina n-íochtaráin agus áisitheoirí ar son na nEoghanacht.
Ba é Flaithbertach mac Inmainén ina Rí na Mumhan de shliocht an Mhúscraí.
Tailte
Cé go mbíodh mion-ríochtaí an Mhúscraí anseo is ansiúd ar fud Cúige Mumhan, d'fhaightí na cinn is mó sna barúntachtaí de Mhúscraí (Thoir agus Thiar) an lae inniu, i lár Chontae Chorcaí. Réamh-Eoghanachta ab ea na treibhe nó clanna, 'sé sin, roimh an 6ú haois. Ag an am sin, ní théadh críocha Múscraí Mittaine ó dheas den Laoi (cé go dtéann an abha tríd na barúntachtaí inniu).
Is iad a leanas príomhchlanna an Mhúscraí:
Weoley Castle
Is ceantar suite i mBirmingham é Weoley Castle.
Contae Nevada, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Arkansas. Is é Prescott príomhbhailte an chontae, agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 8,398 duine ina gcónaí ann.
Zhuji
Is cathair í Zhuji (Sínis: 诸暨市) i nDaon-Phoblacht na Síne. Tá sé suite i Zhejiang, cúige in oirthear na tíre. Tá clú agus cáil ar an áit mar táirgeoir péarlaí agus stocaí.
Les Battersby
Is carachtar ficseanúil é Les Battersby ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Ghlac Bruce Jones an pháirt mar Les idir 1997 agus 2007.
Sonora
Is ceann de 31 stát Mheicsiceo é Sonora atá suite in iarthuaisceart na tíre. Is é Hermosillo an phríomhchathair agus an chathair is mó. Bhí 2,755,258 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012. mion|[[Puerto Peñasco i Sonora]]
Contae Newton, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Newton. Is é Jasper príomhbhailte an chontae, agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 7,936 duine ina gcónaí ann. Is contae tirim é.
Operation: Broken Feather
Craoladh an cúigiú heipeasóid déag, "Operation: Broken Feather", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 2 Feabhra, 2014. Scríobh Dan Goor & Michael Schur an eipeasóid seo. D'fhéach 15.07 milliún duine ar an eipeasóid.
Quintana Roo
Is ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo é Quintana Roo, agus é suite in oirdheisceart na tíre. Is é Chetumal an phríomhchathair agus is é Cancún an chathair is mó. Bhí mion|Quintana Roo 1,468,469 duine ina gcónaí sa stát sa bhliain 2012.
Stair
D'fhógair an t-uachtarán Porfirio Díaz go raibh Quintana Roo ina chríoch de chuid Mheicsiceo ar an 24ú Samhain 1902. Ainmníodh an chríoch i ndiaidh Andrés Quintana Roo, tírghráthóir i luathstair Mheicsiceo. Ghlac arm Mheicsiceo seilbh ar Quintana Roo arís sna 1910idí agus cuireadh an áit isteach i stát Yucatán arís.
Thosaigh an daonra ag fás sna 1940idí, agus ar an 8ú Deireadh Fómhair 1974, rinneadh stát ar leith de. Fágann sin gurb é Quintana Roo an stát is nua de chuid Mheicsiceo. Tháinig fás agus forbairt an-mhór ina dhiaidh sin a leanann go dtí an lá inniu.
Geilleagar
Is í an turasóireacht bunchloch na heacnamaíochta in Quintana Roo. Cancún an baile saoire is mó sa stát. Tarraingíonn fothracha Indiacha, an aeráid, na tránna agus an dúlra fairsing na turasóirí ina sluaite ann.
Fremont, California
Cathair i gContae Alameda, i dtuaisceart Chalifornia, is ea Fremont. Tá sé suite sa chuid thoir theas de Cheantar Bhá San Francisco ar na bruacha thoir den bhá. Tá amuigh is istigh le 230,000 duine ina gcónaí in Fremont. Is é Fremont an ceathrú cathair is mó i gCeantar Bhá San Francisco, agus an ceann is mó a áirítear mar bhruachbhaile. Is é an chathair i gCeantar an Bhá Thoir is giorra do Ghleann an tSileacain agus uaireanta glactar mar chuid den ghleann é.
Asarlaíocht
Creideamh i gcumhachtaí nó eolaíochtaí osnádúrtha, cosúil le draíocht, astralaíocht, ailceimic, diasúnacht, is spioradachas, le cumhacht an duine a mhéadú is é a chosaint ar dhrochfhórsaí, nó leis an todhchaí a réamhinsint. Bhí an t-am ann a bhíodh na heolaíochtaí nádúrtha leathbhainteach le hasarlaíocht, agus na heolaithe faoi amhras de bharr a rúndachta.
Anamcheol
Seánra ceoil le fréamhacha i Stáit Aontaithe Mheiriceá sna 1950idí é anamcheol nó ceol sól. Meascán idir ceol gaspal agus ceol rithim agus gormacha atá ann, agus é curtha chun cinn ag pobal gorm na tíre seo sa chéad dul síos.
Luaitear Ray Charles mar chruthaitheoir an tseánra seo go minic, ag tosú lena rian I Got a Woman ón bhliain 1954.
Putóg mhór
clé|mion|Anatamaíocht Is ionann an phutóg mhór, nó an stéig mhór, agus an chuid den chóras díleáite ón bputóg bheag ar aghaidh go dtí an reicteam.
Contae Ouachita, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Ouachita. Is é Camden príomhbhailte an chontae, agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 24,098 duine ina gcónaí ann.
Putóg mhór
Is sa stéig mhór a íonsúitear na leictrilítí is an t-uisce as an sreabhán a thagann isteach inti, chomh maith le sintéisiú vitimín K is cuid de vitimíní B, agus déanamh an fhaecais roimh é a eisfhearadh amach as an gcolainn. Bíonn an stéig mhór timpeall 1 m. clé|mion|[[Galar athlasta putóige agus galar Crohn]]
The Party (Brooklyn Nine-Nine)
Craoladh an séú heipeasóid déag, "The Party", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 4 Feabhra, 2014. Scríobh Gil Ozeri & Gabe Liedman an eipeasóid seo. D'fhéach 3.22 milliún duine ar an eipeasóid.
Garmachán deich gclipe
Is iasc é an garmachán deich gclipe (Pungitius pungitius). Tugtar garmachán naoi gclipe ar an iasc seo freisin, cé go mbíonn idir ocht gclipe agus dhá chlipe dhéag ar a dhroim de ghnáth.
Asbheirt
Sa loighic, aon chonclúid a infeirítear go bailí riachtanach ó na réamhleaganacha, is cuma an fíor na réamhleaganacha nó nach fíor. Mar shampla, is bailí an argóint: Is slánuimhreacha A agus B, agus mar sin is slánuimhir B, ach ní bailí an argóint Is slánuimhir A nó B, agus mar sin is slánuimhir B.
Sinaloa
mion|Sinaloa Is ceann de na 31 stát de chuid Mheicsico é Sinaloa, agus é suite in iarthar na tíre, ar chósta Mhurascaill California. Is é Culiacán Rosales an phríomhchathair agus an chathair is mó. Bhí 2,806,664 duine ina gcónaí sa stát sa bhliain 2012. Is iad na Cahíta an pobal bundúchasach is mó i Sinaloa. Áirítear Cártel de Sinaloa mar an cartel drugaí is mó sa Domhan Nua. mion|clé|Teampall an phobail in Copala, baile i Sinaloa
Tabasco
Is ceann de na 31 stát de chuid Mheicsiceo é Tabasco agus é suite in oirdheisceart na tíre. Is é Villahermosa an phríomhchathair agus an chathair is mó. Príomhbhaile na nOilmiceach, luath-sibhialtacht Mheisiceach, ab ea La Venta, in Tabasco. Bhí 2,309,369 duine ina gcónaí in Tabasco sa bhliain 2012. mion|[[Tacotalpa, baile beag in Tabasco]]
Janice Battersby
Is carachtar ficseanúil í Janice Bernadette Dean (née Lee, iar Clegg Battersby Hopwood Stringer Stiles agus Huffen) ar an gclár teilifíse RA Coronation Street. Ghlac Vicky Entwistle an pháirt mar Janice idir 1997 agus 2011.
Catsúileach ballach
Is iasc é an catsúileach ballach. Is baill d'fhine na Scyliorhinidae iad.
Áth an Choite
Is baile suite i gContae Luimnigh é Áth an Choite.
Ryan Connor
Is carachtar ficseanúil é Ryan Connor ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Ghlac Ben Thompson (2006 go 2010), Sol Heras (2012 go 2013) an pháirt mar Ryan. Glacann Ryan Prescott an pháirt anois. Chonacthas Ryan ar an gclár den chéad uair ar an 30 Lúnasa 2006 agus d'fhág sé ar an 8 Deireadh Fómhair 2010. D'fhill sé ar an 18 Iúil 2012 agus d'fhág sé arís ar an 2 Deireadh Fómhair 2013. D'fhill sé arís ar an 23 Bealtaine 2018.
Cilla Battersby-Brown
Is carachtar ficseanúil í Cilla Petunia Aurelia Battersby-Brown (née Brown) ar an gclár teilifís e Coronation Street. Ghlac Wendi Peters an pháirt mar Cilla idir 2003 agus 2007 agus 2014.
Mikhail Lermontov
Duine de scríbhneoirí clúiteacha na Rúise a bhí i Mikhail Yuryevich Lermontov, a tháinig chun saoil i Moscó ar an 15 Deireadh Fómhair 1814, agus a fuair bás sna sléibhte i gcóngar do Pyatigorsk ar an 27 Iúil 1841. Bhí sé ina shaighdiúir i sléibhte Chugais, agus na téamaí Cugasacha an-tábhachtach ina chuid scríbhneoireachta. Chum sé úrscéalta freisin, ach ba é Geroy nashego vremeni ("Laoch ár Linne") an t-aon cheann a chríochnaigh sé. Úrscéal tragóideach é faoi shaighdiúir Rúiseach, fear uasal a mhothaíonn nach bhfuil áit cheart ar fáil dó sa saol. Tugann an t-úrscéal cur síos dúisitheach ar Shléibh te Chugais freisin, idir radharcra, nósanna, agus mhuintir.
Saol
Saolaíodh Mikhail Lermontov i Moscó do lánúin uasal as cúige Tula, agus d'fhás sé aníos i mbaile beag i gcúige Penza. Tá cuma choimhthíoch neamh-Rúiseach ar an sloinne sin Lermontov, agus deirtear gur sliocht sleachta iad muintir Lermontov do shaighdiúir Albanach - Gallóglach, go bunúsach - a shocraigh síos sa Rúis sa seachtú haois déag. Tá an scéal ann freisin gur duine den mhuintir chéanna a bhí i Thomas Learmonth, an file Albanach, nó Thomas the Rhymer, a bhí beo sa tríú haois déag. Ní féidir an ráiteas seo a bhréagnú ná a dheimhniú inniu, áfach.
Oifigeach in arm an Impire ab ea athair Mhikhail, an Captaen Yuri Lermontov. Ní raibh i máthair an fhile, Mariya Arsyenyeva ach déagóir mná nuair a phós an Captaen í, agus ní raibh a máthair-se sásta leis an gcleamhnas seo. Deir an seanchas go mbíodh Elizaveta, máthair Mhariya, agus an Captaen Lermontov riamh in achrann a chéile, agus gur luigh an síor-easaontas sa bhaile chomh dona ar néaróga Mhariya is gur buaileadh breoite í agus go bhfuair sí bás nuair nach raibh an buachaill ach trí bliana d'aois. Ina dhiaidh sin, rinne Elizaveta úillín óir de Mhikhail óg, agus í síorbhuartha go mbogfadh an Captaen leis agus go sciobfadh sé an mac uaithi. Ní dheachaigh an pheataireacht agus an teannas sa bhaile go rómhaith i bhfeidhm ar charachtar an bhuachalla, agus rinneadh ógánach idir eaglach agus shotalach de. Bhíodh sé ag déanamh loitiméireachta i ngairdín a mháthara móire fosta.
Nuair a bhí sé óg, ba mhaith leis a bheith ag éisteacht le scéalta faoi eachtraí na heisreachtaithe chois abhainn Volga. In aois a dheich mblian dó thóg sé tinneas scamhóg, agus ansin, thug Elizaveta go dtí Cugas é, áit a raibh an aeráid níos fabhraí dó. Ghlac sé grá don réigiún, agus bhí an-ról ag Cugas ina chuid scríbhneoireachta.
D'fhoghlaim Mikhail Fraincis, Béarla agus Gearmáinis sa bhaile ó mhúinteoirí príobháideacha. Bhí an Béarla agus saothar Byron díreach ag éirí faiseanta, agus thaitin Byron go mór mór le Mikhail óg. Sa bhliain 1828 a thosaigh sé ag staidéar sa mheánscoil, agus san am sin bhí sé "pósta ar leabhar filíochta Byron", mar a dúirt Yekatyerina Khvostovaya, bean a raibh nóisean ag Mikhail di san am. (Thiomnaigh Mikhail cúpla dán ón tréimhse seo d'Yekatyerina.) San am seo, d'éirigh an fear óg ina ghoineadóir déanta a raibh nimh ina chuid cainte don duine nár thaitin leis. Thosaigh sé ag tarraingt scigphictiúr fosta, agus ba mhinic a chuireadh sé nath gonta greannmhar leis an scigphictiúr a rinne sé de dhuine éigin.
Ailse
An ailse a thugtar ar ghrúpa de ghalair áirithe ina mbíonn cealla ag fás agus ag táirgeadh cóipeanna as smacht. Galar is ea an ailse a fhéadfaidh a bheith marfach ina dtarlaíonn atáirgeadh neamhrialta i bhfíochán ar leith ionas go gcruthaítear siad sa cholainn.
Nuair is mall fás is leathadh an tsiada, is siad éadrom é, cosúil le faithní is baill dobhráin. Is siad urchóideach siad a leathann trí insíothlú isteach i bhfíocháin eile nó a théann isteach in imshruthú na fola, a neadaíonn is a fhásann siada (meiteastáiseanna) in áiteanna eile ar fud na colainn e.
Is iomaí saghas ailse atá ann, agus is galair mharfacha iad cuid mhaith díobh. Tá níos mó ná 100 saghas ann, agus is cúis í le níos mó ná 30% de na básanna in Éirinn sa bhliain 2017. Is é ailse ionrach an cineál ailse a d'fhéadfadh leathadh ón áit ar aimsíodh é i dtosach go dtí codanna eile den chorp.
mion|clé|[[Cill (bitheolaíocht)|cealla ag fás agus ag táirgeadh]] clé|mion|físeán (Cancer Research UK)
Mikhail Lermontov
Saol
Níor fhan Mikhail óg i bhfad i mbun staidéir ach an oiread. D'fhreastlaíodh sé go dílis ar na léachtanna, ach ní thugadh sé aird ar na hollúna - bhíodh sé ag léamh leabhar le linn an léachta. Ní raibh sé páirteach i saol caidreamhach na mac léinn ach an oiread. D'éirigh sé as i ndiaidh dhá bhliain a chaitheamh in ainm a bheith ag foghlaim léinn.
D'éirigh ní b'fhearr leis sa scoil mhíleata, agus bhain sé amach coimisiún oifigigh sa deireadh. San am chéanna bhí sé ag scríbhneoireacht go dúthrachtach freisin. Nuair a fuair Aleksandr Pushkin, file mór na linne, bás i gcomhrac aonair sa bhliain 1837, scríobh Lermontov dán fíochmhar faoi chinniúint an cheannródaí filíochta, ag milleánú an Impire agus lucht a chúirte faoi bhás Pushkin. Bhí an tImpire an-mhíshásta leis an dán, agus thug sé ar an bhfile aghaidh a thabhairt ar Chugas agus cogadh a chur ar na bundúchasaigh ansin. Bhí Lermontov breá sásta leis an díbirt seo, áfach, chomh doirte is a bhí sé do Chugas ó bhí sé ina bhrín óg.
Ailse
Cúiseanna
mion|[[Ailse chíche]]
Contae Perry, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Perry. Is é Perryville príomhbhailte an chontae, agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 10,132 duine ina gcónaí ann. Is contae tirim é.
Ailse
Cúiseanna
Tá go leor cúiseanna éagsúla ann.
Mikhail Lermontov
Saol
Ceadaíodh dó filleadh ón díbirt leis na blianta 1838-39 a chaitheamh i Moscó agus i gCathair Pheadair, ach níor thaitin caidreamh éadrom na maithe is na móruasal leis. Thit sé i ngrá le bean uasal darbh ainm Varvara Lopukhina, ach níor fhreagair sise a chuid mothúchán. Sa deireadh, bhí comhrac aonair aige le mac an ambasadóra Fhrancaigh, agus gearradh tréimhse nua deoraíochta dó. Mar sin, chuaigh sé ar ais go Cugas, agus ghlac sé páirt sa chogaíocht ansin arís.
Ailse
Cúiseanna
Maraíonn an ailse duine trí fhíocháin riachtanacha a mhilleadh, cur isteach ar a bhfeidhmeanna (trí othrasú, rith fola is ionfhabhtú), nó cur isteach ar chothú na colainne. Is údar ailse nó carcanaigin aon ghníomhaí a chuireann tús le hailse.
Mikhail Lermontov
Saol
Comhrac aonair ba thrúig bháis do Lermontov freisin. Bhí sé ag scríobh dánta scigiúla i gcónaí, agus ghoill ceann acu ar dhuine de na hoifigigh eile chomh dona agus gur thug sé cuireadh chun comhraic don fhile. Níor dhruid Lermontov ó spairn lann ná ó chomhrac aonair riamh, agus mar sin, mharaigh an fear eile - an Maor Nikolay Martynov - é i bPyatigorsk ar an 25 Iúil 1841. Deirtear gurbh í rúnseirbhís an Impire a mhol do Martynov an cuireadh comhraic a thabhairt do Lermontov.
Ailse
Cúiseanna
mion|[[Ailse chraicinn]]
Mikhail Lermontov
Sliocht as saothar Lermontov
Seo an brollach a chuir Lermontov lena úrscéal:
Ailse
Cúiseanna
Tá an-chuid carcanaiginí ar eolas, ina measc caitheamh tobac, deatach tionsclaíoch, X-radaíocht, gámaradaíocht, radaíocht ultraivialait, agus an-chuid ábhair datha, mar shampla aispeist.
Sa bhliain 2023, thug staidéar de chuid Imperial College London rabhadh go bhféadfadh gnáth-bhianna próiseáilte (mar shampla, arán, gránach, liamhás, brioscáin, uachtar reoite srl) an baol ailse a mhéadú.
Anailís
mion|Ailse ghoile
Déantar anailísiú micreascópach ar chealla an tsiada urchóidigh, agus léiríonn sé sin airíonna is bunús na gceall.
Má bhíonn airíonna bunúsacha na gceall caillte, deirtear go bhfuil siad neamhdhifreáilte (anaplaisteach), agus de ghnáth bíonn siad mar seo an-urchóideach, ag fás meiteastáiseanna go tapa.
Go hiondúil ligeann anailís mhicreascópach na gceall ailseach don dochtúir an chóireáil is fearr a phleanáil chun teacht sa mhullach ar an ailse: máinliacht, radaiteiripe le X-radaíocht nó gámaradaíocht, nó ceimiteiripe le drugaí éagsúla.
Tíopeolaíocht
Rangaítear ailsí i 4 ghrúpa mar seo: Is éard aþa i gceist le ailse ionrach ná an cineál ailse a d'fhéadfadh leathadh ón áit ar aimsíodh é i dtosach go dtí codanna eile den chorp.
Cúram ailse in Éirinn
De réir na bhfigiúirí sa bhliain 2022 ón gClárlann Náisiúnta Ailse, bhí os cionn 200,000 duine a bhfuil nó a raibh ailse ionrach orthu fós ina mbeatha; sin duine as gach 24 de dhaonra iomlán an Stáit. Bhí an líon daoine a tháinig slán ó ailse ardaithe 50% idir 2011-2021. Is é an ailse scamhóg - thar aon chineál ailse eile - is mó is cionsiocair le hothair ag fáil bháis.
Féach freisin
mion| [[an liomfóma|liomfóma]]
Suíúigh
clé|250px|mion|Suíúigh
Is dream eitneach Meiriceánaigh Dhúchasacha iad na Suíúigh.
Full Boyle
Craoladh an seachtú heipeasóid déag, "Full Boyle", den chéad sraith Brooklyn Nine-Nine ar an 11 Feabhra, 2014. Scríobh Norm Hiscock an eipeasóid seo. D'fhéach 2.88 milliún duine ar an eipeasóid.
Tlaxcala
Ceann de 31 stát Mheicsiceo is ea Tlaxcala agus é suite i lár na tíre. Is é an stát is lú sa tír. Is é Tlaxcala de Xicohténcatl an phríomhchathair agus is é Vicente Guerrero an chathair is mó. Bhí 1,213,757 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2012. mion|An phríomhchearnóg nó plaza in [[Apizaco, Tlaxcala]]
Stair
D'éirigh leis na Tlaxcalteque, pobal dúchasach Tlaxcala, iad féin a choimeád neamhspleách ar impireacht na nAstacach go dtí teacht na Spáinneach agus chuidigh siad leo i gcoinne na nAstacach. I gcúiteamh a gcuid dílseachta dóibh, bhronn na Spáinnigh pribhléidí ar na Tlaxcalteque. Bhí cead acu airm a iompar agus marcaíocht capall a dhéanamh. Choimeád siad a gcultúr agus a bhféiniúlacht ó shin i leith.
Geilleagar
Tá an talmhaíocht tábhachtach i ngeilleagar an stáit. Tá a lán daoine fostaithe sna tionsclaíocht cheimiceach, agus i ndéantúsaíocht teicstílí agus drugaí chomh maith.
Smior
Is fíochán leathsholadach é smior (nó smúsach) a fhaightear laistigh den chuid spúinseach (nó “líontánach”) de chnámh. In éin agus i mamaigh, is é an smior an phríomháit ina dtáirgtear fuilchealla nua (próiseas ar a dtugtar “fuilghiniúint” nó “haematapóéis”).
Cuimsíonn smior buí cealla saille, fuileadáin is mionchreatlach ceall eangachúil is snáithíní. Cuimsíonn smior dearg an iliomad cealla fola de gach saghas, chomh maith leis an mbunábhar a ndéantar na cealla sin as. Ag an mbreith bíonn smior dearg an-cheallach i ngach cnámh. Le dul in aois éiríonn an smior níos saillí go dtí nach mbíonn smior dearg ach i veirteabraí, na heasnacha, an steirneam, cnámha leata bhlaosc an chinn is an pheilbhis, agus foircinn uachtaracha an fhéimir is an húiméiris. Dhá fheidhm ar a laghad ag an smior dearg: cruthú chealla dearga na fola (na heiritricítí), na bpláitíní fola, na ngranalaicítí, is ar shlí níos lú, na monaicítí is na limficítí; agus milleadh na seaneiritricítí ídithe (thar 120 lá d'aois).
Cuimsíonn smior thart ar 5% de mhais iomlán an choirp i ndaoine fásta sláintiúla, sa chaoi is go mbeadh thart ar 3.7kg smeara i bhfear a bhfuil 73kg meáchain ann.
Rudolf Thurneysen
Ba theangeolaí Eilvéiseach agus scoláire i réimse an Léinn Cheiltigh freisin é Eduard Rudolf Thurneysen (14 Márta 1857 – 9 Lúnasa 1940).
Saolaíodh é i mBasel san Eilvéis agus rinne Thurneysen staidéar ar an bhfocleolaíocht chlasaiceach i mBasel, i Leipzig, i mBeirlín, agus i bPáras. I measc a chuid múinteoirí bhí Ernst Windisch agus Heinrich Zimmer. Bronnadh promotion (ionann is dochtúireacht) air sa bhliain 1879 agus bronnadh habilitation (céim níos airde ná dochtúireacht) sa Laidin agus sna teangacha Ceilteacha air i 1882 ag Ollscoil Jena.
Theagasc sé Laidin ag Ollscoil Jena ó 1885 go dtí 1887. Ina dhiaidh sin, ghlac sé le hOllúnacht na focleolaíochta comparáidí ag Ollscoil Fhreiburg-im-Breisgau mar chomharba ar Karl Brugmann, saineolaí mórchlúiteach ar an teangeolaíocht Ind-Eorpach.
Foilsíodh a mhórshaothar Handbuch des Alt-Irischen sa bhliain 1909. D’fhorleathnaigh agus d’aistrigh D. A. Binchy agus Osborn Bergin go Béarla é leis an teideal A Grammar of Old Irish. Tá an leabhar i gcló go fóill chomh deireanach le 2006. Bhog Thurneysen go dtí Ollscoil Bhonn i 1930. Is sa tréimhse seo a bhí cáil air mar an saineolaí Shean-Ghaeilge ab fhearr ina ré.
D’éirigh sé as a phost sa bhliain 1923 agus fuair sé bás i mBonn in 1940. Tugtar Léacht Cuhimhneacháin Rudolf Thurnseysen (Gearmáinis: Vortrag in Memoriam Rudolf Thurneysen) i mBonn mar chomhartha na hurraime dó.
Guagán Barra
Tá Guagán Barra (Béarla: Gougane Barra), nó carraig Bharra, in Iarthar Chorcaí in Éirinn. mion mion
Stair
Tá séipéal beag san áit anois a tógadh nuair a chuaigh an sagart Donchadh Ó Mathúna ar a theitheadh go dtí an ceantar iargúlta seo, thart fán bhliain 1700 nuair a bhí géarleanúint á dhéanamh ar Chaitlicigh na hÉireann.
Bhí Guagán Barra ina ionad tábhachtach oilithreachta in aimsir na bPéindlithe. Is ann a ceiliúradh an tAifreann ar feadh na mblianta nuair a bhí na sagairt ar a gcoimeád.
Sa bhliain 1938 cuireadh tús le scéim foraoiseachta. Tá páirc foraoise ann anois a mheallann cuid mhór cuairteoirí.
Emmanuel Macron
Polaiteoir Francach, iarbhaincéir marsantach agus Uachtarán ar an Fhrainc, is ea Emmanuel Macron. Rugadh é ar an 21 Nollaig 1977 i gcathair Amiens na Fraince. Is é Emmanuel Macron an tUachtarán is óige dá raibh ar phoblacht na Fraince riamh.
Tús a shaoil
Bhain Macron dochtúireacht amach i réimse na fealsúnacht a sa bhliain 2002. Bhain sé céim amach ansin ó École nationale d'administration sa bhliain 2004.
Sa bhliain 2008, chuaigh Macron ag obair le banc Rothschild, áit ar tugadh post sinsearach bainistíochta dó in 2010. clé|mion|a bhean [[Brigitte Macron, a rugadh in 1953, sa bhliain 2017]]
Polaitíocht
Sa bhliain 2012, ghlac Macron le le post comhairleoireachta san eacnamaíocht i rialtas na Fraince, ar chuireadh ón Uachtarán Hollande.
I mí Aibreáin sa bhliain 2016, nuair a bhí sé fós ina aire i rialtas Mhanuel Valls, bhunaigh Macron a pháirtí polaitíocht a féin: "En marche !" (Gaeilge: 'Ar aghaidh!'), feachtas polaitíochta dar sprioc athnuachan a dhéanamh ar an gcóras. D'éirigh Macron as a phost i mí Lúnasa 2016. Trí mhí ina dhiaidh sin, d'fhógair sé go mbeadh sé ina iarrthóir i dToghchán uachtaránachta na Fraince den mbliain 2017.mion|An tUasal Macron & Le Pen, 2017|clé
Toghchán 2017
clé|mion|Lá vótaíochta, [[7 Bealtaine 2017]]
Is beag a síleadh gur maith a chruthódh Macron i dtoghchán na huachtaránachta. Ní raibh dintiúirí an pholaiteora aige, agus bhí sé gan páirtí aitheanta.
Tharla dhá ní áfach a réitigh an bealach dó: Ar an 23 Aibreáin 2017, an lá na chéad céime an toghcháin uachtaránacha, bhain sé 24% na nguthanna, é seo á chur i gcéad áit agus amhlaidh á chur isteach sa dara chéim.
clé|mion|Macron, Putin agus [[Volodymyr Zelenskyy sa bhliain 2019 ]]
Loch Gréine, Contae an Chláir
Is loch suite i gContae an Chláir é Loch Gréine.
Emmanuel Macron
Toghchán 2017
Is sa díospóireacht teilifíse idir Macron agus Marine Le Pen ar an 3 Bealtaine ba shoiléire an difríocht idir an bheirt iarrthóirí. Labhair Macron go stuama, sothuigthe, socair. Cuid den phort a bhí ag Macron ná dlús a chur leis an gcomhoibriú idirnáisiúnta, an euro a neartú, agus fáilte thar teorainn isteach a chur roimh aicmí éagsúla daoine.
Ar an 7 Bealtaine, an lá na dara céime, bhain Macron 66% na nguthanna, é á chur ina Uachtarán na Fraince. Is é a bhí chun cinn ins gach uile départment sa tír seachas péire sa tuaisceart, Pas-de-Calais agus Aisne (101 département atá sa tír ar fad). Sa deireadh thiar, bhí sé i bhfad chun cinn ar Marine Le Pen, iarrthóir Le Front National. Beagán le cois ar 20 milliún vóta a fuair Macron. Taobh le 10 milliún a bhí a chéile comhraic.
Insealbhaíodh Macron ina uachtarán ar an 14 Bealtaine.
Toghchán 2022
Ar 10 Aibreán 2022, vótáil 28% i bhfabhar Macron sa chéad bhabhta agus 23% i bhfabhar Le Pen. Thug thart ar leath na vótálaithe tacaíocht mar sin d’iarrthóirí eile. clé|mion|Macron agus [[Boris Johnson, G7 Biarritz, Lúnasa 2019]] Ar 24 Aibreán 2022, bhí Macron atofa mar uachtarán ar an bhFrainc, an chéad uachtarán reatha ar éirigh leis 2 thoghchán a bhuachan i ndiaidh a chéile ó 2002,
Chloígh Macron a chéille comhraic,Marine Le Pen sa dara babhta vótála d'uachtaránacht na tíre; 59% de sciar an vóta a fuair Macron. Díol imní dó gur thit a thacaíocht ón toghchán deiridh ansin i 2017; bhí tacaíocht Le Pen agus an páirtí atá i bhfad ar dheis, méadaithe (34% sa bhliain 2017, 41̤̤̤% in 2022).
Ba é an teachtaireacht a bhí ag Macron roimh an vótáil ná go gcaithfí stop a chur le fás pholaitíocht na heite fíordheise agus stádas na Fraince go hidirnáisiúnta a chosaint.. D’éirigh níos fearr le Macron ná mar bhí á thuar sna pobalbhreitheanna.
Dúirt Macron go n-aontódh sé an tír agus go mbeadh sé ansin mar cheannaire don chosmhuintir uilig. clé|mion|Macron ag dul i ngleic le Trump, G7 Biarritz, Lúnasa 2019
Molly Dobbs
Is carachtar ficseanúil í Molly Cosette Dobbs (née Compton) ar an sobalchlár teilifíse Briotanach de chuid ITV Coronation Street. Ghlac Vicky Binns an pháirt mar Molly.
Metrojet Flight 9268
Eitilt idirnáisiúnta ab ea Metrojet Flight 9268. Phléasc buama ar bord ar an 31 Deireadh Fómhair 2015 ag 06:13, an Aerbhus A321-231 os cionn an tSíonáí Thuaidh. D'imigh an t-eitleán ó Sharm el-Sheikh san Éigipt, ar an mbealach go Aerfort Pulkovo, Cathair Pheadair, an Rúis. Bhí 217 paisinéirí agus seachtar criú ar bord
Ascaill stua
deas|250px|thumb|Ascaill stua Spás triantánach i mballa foirgnimh, sonraithe ag cuaire áirse, líne ingearach suas ó thaobh na háirse, is líne chothrománach trí bhuaic na háirse. In ailtireacht an 20ú céad tugtar an téarma céanna ar an bpainéal inlíonta faoi bhun fuinneoige, go minic as ábhar atá difriúil ó ábhar eile an bhalla.
David Trimble
Iar-pholaiteoir i dTuaisceart Éireann ab ea David Trimble, an Barún Trimble, PC (15 Deireadh Fómhair 1944 – 25 Iúil 2022, 77 bliain d'aois), a bhí ina cheannaire ar Pháirtí Aontachtach Uladh (UUP) ó 1995 go 2005, agus ina Chéad-Aire i bhFeidhmeannas Stormont ó 1998 go 2002.
Tugadh Duais Nobel na Síochána do David Trimble agus John Hume an SDLP mar gheall ar an ról tábhachtach a bhí acu sa phróiseas síochána sa Tuaisceart agus an bhaint mhór a bhí acu le Comhaontú Aoine an Chéasta.
Beatha
Rugadh David Trimble i mBeannchar i gcontae an Dúin. Scoláire i rannóg dlí Ollscoil na Banríona i mBéal Feiste ab ea é. Cháiligh sé mar abhcóide i 1968 i mBéal Feirste. clé|mion|2001 Chuaigh sé leis an bpolaitíocht sna 1970idí. I 1974, i rith Stailc Oibrithe Uladh, d'oibrigh mar chomhairleoir dlíthiúil do Chomhairle Oibrithe Uladh, a bhí faoi smacht Óglaigh Uladh (UVF) agus Cumann Cosanta Uladh (UDA). clé|mion|2009 Bhí sé ina bhall den eagraíocht aontachtach Vanguard. I 1975, Bhí a cháil amuigh ar feadh i bhfad mar bhunúsaí aontachtach.
Bordaíol
Is paróiste suite i gContae Laoise é Bordaíol.
David Trimble
Beatha
Bhí Trimble ina chomh-cheannaire ar an Pháirtí Aontachtach Forásach Urgharda (VPUP, a raibh ceangal aige leis an bparamíleatachas), in éineacht le Glenn Barr ón UDA. clé|mion|2007 Cruthaigh William Craig an VPUP chun stop a chur le cumhachtroinnt le náisiúnaithe i rialtas Tuaisceart Éireann. Ag an am seo freisin, bhí sé ag scríobh ailt don iris UVF, Combat.
Chuaigh Trimble isteach sa Pháirtí Aontachtach Uladh (UUP) i 1978.
Bhí sé ansin gur toghadh é ina Fheisire Parlaiminte i Westminster don Bhanna Uachtarach i 1990.
1995-1998
Sa bhliain 1995, bhí tuairimí an-docht ag Trimble i dtaobh an Aontachais.
Ar 11 Iúil 1995, bhí sé le feiceáil ar cheann na paráide de chuid an Oird Oráistigh (uillinn ar uillinn le Ian Paisley) ar Bhóthar an Gharbhachaidh le linn aighnis Dhrom Chrí i bPort an Dúnáin, Contae Ard Mhacha.
Ar 8 Meán Fómhair 1995, agus a cháil amuigh níos mó ná riamh mar bhunúsaí Aontachtach, chuaigh Trimble i mbun cheannasaíocht an pháirtí. Toradh gan choinne a bhí ann; cheap na meáin go go mbeadh an bua ag John Taylor, de chuid eite mheasartha an pháirtí.
Bhí Trimble ina cheannaire ar an UUP idir 1995-2005,
Sa bhliain 1996, chuaigh Trimble i mbun idirbheartaíochta le Billy Wright, sceimhlitheoir agus síceapatach. Cúis náire ba ea an beart seo níos déanaí.
Tháinig athrú ollmhór ar a mheon le linn 1997-1998 nuair a chonaic sé go raibh an tIRA i ndáiríre dul ar aghaidh leis an bpróiseas síochána. Léirigh an Trimbleach “crógacht thar na bearta” le linn na gcainteanna síochána, agus easaontas agus aighneas ina pháirtí féin, an UUP.
Níos déanaí sa bhliain 1998, bronnadh Duais Nobel ar Trimble agus John Hume mar aitheantas ar an obair a rinne siad ar mhaithe le Comhaontú Aoine an Chéasta thabhairt ar an saol.
1998-2002
Toghadh an Trimbleach ina Chéad Aire ar Chomhthionól Stormont i ndiaidh shíniú Chomhaontú Aoine an Chéasta i 1998. Ba é an chéad pholaiteoir sa ról sin ar ndóigh, é féin agus Seamus Mallon ón SDLP ag obair as lámha a chéile faoin chóras d'Hondt
Bhí Trimble ina Chéad-Aire i bhFeidhmeannas Stormont go dtí 2002. . Bhí tréimhse an-challánach i ndán don Chomththionól sna luath-bhlianta, é ar fionraí go mion-minic de bharr easaontas, go háirithe ar cheist an díchoimisúnaithe de chuid an IRA. Ach d'oibrigh sé go dian sna blianta a tháinig i ndiaidh an Chomhaontaithe lena chinntiú go gcuirfí i bhfeidhm ina iomlán é.
Choinnigh David Trimble a phost i ndiaidh dó féin ar dtús agus don pháirtí “aontú” ar pholasaithe na n-easaontóirí. Ach sa bhliain 2002, bhí muinín sa phróiseas síochána ag titim as a chéile agus bhí an Trimbleach ag déanamh na *splits *leis an dá thaobh den pháirtí a choinneáil le chéile.
D'éirigh Trimble as ceannasaíocht an UUP i 2005 nuair a theip air suíochán a bhaint amach in Olltoghchán na Breataine.
Gaschill
Is éard is gaschill ann ná cill bhunúsach as a dtagann gach cineál cille sa cholainn.
Contae Phillips, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Phillips. Is é Helena-West Helena príomhbhailte an chontae, agus an chathair is mó daonra. Sa bhliain 2016 bhí 18,975 duine ina gcónaí ann.
Sliabh Bhéal Mór
Sliabh i gContae Fhear Manach is ea Sliabh Bhéal Mór (398 m).
J. E. Caerwyn Williams
Ba scoláire Breatnach é J. E. Caerwyn Williams (John Ellis Caerwyn Williams), Comhalta in Acadamh na Breataine (FBA). Ba iad litríochtaí na dteangacha Ceilteacha, Breatnaise agus na Gaeilge go háirithe, an réimse acadúil lena raibh sé ag plé go príomha. D’fhoilsigh sé leabhair as Breatnaise agus as Béarla.