cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pasadena, Texas
Cathair in oirthear Texas is ea Pasadena. Sa bhliain 2010 fuarthas 149,043 duine ina gcónaí in Pasadena.
Newton Heath
Is ceantar suite i Manchain é Newton Heath.
Siorrachd Dhùn Breatainn an Ear (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Siorrachd Dhùn Breatainn an Ear. Cruthaíodh sa bhliain 2005 é. Is í Jo Swinson (DL) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Hollywood, Florida
Cathair i ndeisceart Florida is ea Hollywood. Sa bhliain 2010 fuarthas 140,768 duine ina gcónaí in Hollywood.
Hayden, Alabama
Is baile i gContae Blount, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Hayden. Bhí 1,338 duine a bheith ina gcónaí sa bhaile sa bhliain 2016.
Jackie Gleason
Ba aisteoir Gael-Mheiriceánach é Jackie Gleason (a rugadh ar an 26 Feabhra 1916 agus a fuair bás i 24 Meitheamh 1987).
Cluain Ruacháin
Is baile fearainn 8 km (5 míle) lasmuigh de Chaisleán Riabhach  i  gContae Ros Comáin é Cluain Ruacháin nó Cloonroughan as Béarla. Tá sé suite gar don N60 ar an bhealach go dtí an Caisleán Riabhach ar thaobh amháin agus Béal Átha Mó i gContae na Gaillimhe ar an taobh eile.
Tá baile fearainn eile darb ainm Cluain Ruacháin i gContae Ros Comáin freisin idir Tuilsce agus Ail Finn.
Brett Emerton
Is imreoir sacair Astrálach atá ar scor anois é Brett Michael Emerton (r. 22 Feabhra 1979). D'fhás sé aníos in Macquarie Fields. "The Greyhound" an leasainm a tugadh air ar an bpáirc imeartha nuair a bhí sé óg. D'imir sé go gairmiúil go leathan ar lár na páirce agus mar chosantóir. D'imir sé le Sydney Olympic ón bhliain 1996 go 2000. Bhí sé ar fhoireann Feyenoord ón bhliain 2000 go 2003, agus ansin ar fhoireann Blackburn Rovers ón bhliain 2003 go 2011. D'imir sé le Sydney FC sna blianta 2011–2014. Roghnaíodh é d'fhoireann náisiúnta na hAstráile sna blianta 1998–2012, an tríú duine ba mhinice sa tír a roghnaíodh.
Fresno, California
Is cathair de chuid stát California, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Fresno. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 509,039 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Fresno suite i gContae Fresno.Tá Ashley Swearengin ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1872.
Dana Gould
Aisteoir, ealaíontóir gutha, scríbhneoir agus léiritheoir teilifíse Meiriceánach is ea Dana Jonathan Gould a rugadh sa bhliain 1964. Scríbhneoir agus léiritheoir don chlár úd The Simpsons atá ann.
Drew Harris
Is é Drew Harris Coimisinéir an Gharda Síochána ó Mheán Fómhair 2018 ar aghaidh.
Bhí taithí ag Harris ar seirbhís phóilín eachta a chur ar mhalairt treo. Chuaigh sé san RUC sa bhliain 1983 agus d’fhan sé sa tseirbhís nuair a bunaíodh an PSNI ina áit. , Bhí  os cionn deich mbliana curtha isteach aige i gceannaireacht an PSNI mar Phríomhchonstábla Cúnta agus mar Leas-Phríomhchonstábla ó 2014 go dtí 2018.
Bun an Tábhairne
Baile in Éirinn is ea Bun an Tábhairne. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.
Peter O'Toole
Ba aisteoir de phór na hÉireann é Peter Seamus Lorcan O'Toole (Gaeilge: Peadar Séamus Lorcán Ó Tuathail) (2 Lúnasa 1932 – 14 Nollaig 2013).
Aisteoireacht
is léir an cumas aisteoireachta a bhí aige:
clé|mion|Lion in Winter, 1968
Saol
Bhí fuíoll na bhfuíoll aige.
Liam Tuire
Agaistíneach ab ea Liam Tuire (William Tirry) a bhí gníomhach i gContae Tiobraid Árainn in aimsir Chromail.
Le linn na Péinndlíthe, ní raibh an ord in ann feidhmiú go hoscailte in Éirinn agus fuair bráithre áirithe bás san ghéarleanúint, ina measc Liam Tuire Beannaithe. Cuireadh chun báis é i gCluain Meala sa bhliain 1654.
Beannaithe
Sa bhliain 1992, d'ainmnigh an Pápa Eoin Pól II Tuire i measc grúpa mairtírigh Éireannacha; tugadh an teideal 'beannaithe' orthu.
Pomona, California
Cathair i ndeisceart California is ea Pomona. Sa bhliain 2010 fuarthas 149,058 duine ina gcónaí in Pomona.
Cluanach Mór, Contae Mhaigh Eo (Maigh Ghamhnach)
Is sráidbhaile é Cluanach Mór. Tá sé suite i dTír Amhlaidh, i bparóiste Maigh Ghamhnach, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
David Moyes
Is traenálaí agus imreoir sacair é David William Moyes (r.25 Aibreán, 1963). Tá sé ina bhainisteoir ar fhoireann sacair Everton F.C.. Bhí sé ina imreoir lena lán clubanna. D'imir sé le Celtic ó 1980 go 1983, le Cambridge United ó 1983 go 1985 agus le Bristol City ó 1985 go 1987. D'imir Moyes le Shrewsbury Town agus Dunfermline roimhe sin. D'imir sé le Hamilton agus Preston N.E. ó 1993 go 1998. Bhí sé ina thraenálaí ar an bhfoireann Preston N.E. ó 1998 go 2002. Tá sé ina thraenálaí ar an bhfoireann Everton anois.
Andy Reid
Imreoir sacair as Baile Átha Cliath, Éire is ea Andy Reid (rugadh é ar an 29 Iúil, 1982 i gCromghlinn). Tá Reid ag imirt i lár na páirce le Nottingham Forest F.C. sa Premier League, agus d'fhoireann idirnáisiúnta Phoblacht na hÉireann.
Thosaigh sé a shlí bheatha le Nottingham Forest F.C., ach sa bhliain 2005 shínigh sé conradh le Tottenham Hotspur F.C. i Londain. D'aistrigh sé go dtí Charlton Athletic sa bhliain 2006, sular bhog sé go Sunderland ag tús na bliana 2008. Ina dhiaidh sin, chuaigh sé go Blackpool agus ar ais go Nottingham Forest.
Mainistreacha Chontae Thiobraid Árann
Is díol mór spéise iad mainistreacha Thiobraid Árann de bharr a bhfuil d'fhothraigh ann agus mainistir amháin ann ar cuireadh caoi iomlán arís uirthi, rud an-neamhchoitianta.
Slaodleaisteachas
Is éard is slaodleaisteachas ann ná airí na n-ábhar a thaispeánann saintréithe vioscósacha agus leaisteacha faoi dhífhoirmiú. Friotaíonn ábhair slaodach (mil mar shampla) fiarshreabhadh agus straidhn líníocht le ham nuair a chuirtear iad faoi strus.
An Bhlarna
Is bailecheantar é An Bhlarna de limistéar riaracháin chathair Chorcaí ó mhéadaíodh teorainn na cathrach i samhradh 2019. Tá An Bhlarna seacht gciliméadar go leith siar ó thuaidh ó lár na cathrach, agus tá cáil uirthi mar shuíomh Chaisleán na Blarnan ina bhfuil cloch chlúiteach ar a dtugtar Cloch na Blarnan.
Eacnamaíocht agus turasóireacht
Tá turasóirí, Meiriceánaigh ach go háirithe, an-tábhachtach in eacnamaíocht an cheantair. Is iomaí óstán agus brú dóibh atá suite sa cheantar. Tá clú agus cáil ar Chaisleán na Blarnan agus a Chloch na Blarnan, agus ar shiopalann Muilte Olla na Blarnan ('Blarney Woollen Mills'). Deirtear go mbeidh bua na bladaireachta ag gach éinne a phógann an chloch cháiliúil.
Is díol spéise mór turasóireachta é baile na Blarnan i gCorcaigh. De ghnáth, tagann daoine chun an chaisleáin a fheiceáil, chun na cloiche iomráití a phógadh, agus chun siopadóireachta i Muilte Olla na Blarnan.
Cloch na Blarnan
Maítear go bhfaigheann aon duine a phógann Cloch na Blarnan bua na cainte de réir seanscéalta a raibh baint ag baill ríshleachta Mhic Chárthaigh agus ag úinéirí bunaidh Chaisleán na Blarnan leo.
Muilte Olla na Blarnan
Tógadh Muilte Olla na Blarnan i 1823, agus thugtaí Muileann Mahony ar na muilte ar dtús. Muileann uisce a bhí ann, a thairgeadh bréidín (tweeds) agus éadaí olla (woollens) den chuid is mó. Tar éis dúnadh go luath sna 1970idí, rinne an fiontraí áitiúil, Christy Kelleher, na muilte a athchumadh mar shiopa bronntanas le freastal ar thurasóirí ag tabhairt cuairte ar an sráidbhaile.
An Chearnóg Bhaile
Sa Chearnóg, úsáidtear faiche an bhaile (100m x 100m) mar láthair scíthe, mar áis le teacht le chéile, agus mar láthair súgartha do pháistí. I measc na dtithe timpeall na cearnóige tá seirbhísí poiblí, mar Leabharlann na Blarnan agus ionad sláinte, agus gnóthais tráchtála éagsúla. Faiche aonaigh a bhíodh sa chearnóg i dtosach.
Iompair
Bhíodh a stáisiún iarnróid caol féin ag an mBlarna roimhe seo. Rinne Iarnród Éadrom Chorcaí agus Mhúscraí (CMLR) nasc idir stáisiún iarnróid na Blarnan agus an stáisiún i lár na cathrach. Osclaíodh stáisiun na Blarnan i 1887 ach dhún sé ar 29 Nollaig 1934. Ó 2016, tá togra ann roimh stáisiún nua a bhunú sa Bhlarna le freastal ar an iarnróid idir Bhaile Átha Cliath agus Corcaigh.
Freastalaíonn roinnt seirbhísí de chuid Bhus Éireann ar an mBlarna, lena n-áirítear an bus uimhir 215 gach leath uair an chloig ó Rinn Mhachan trí lár chathair Chorcaí, agus an uimhir 235 ó chathair Chorcaí chomh minic céanna.
Is é Aerfort Chorcaí an t-aerfort is gaire don Bhlarna.
Déimeagrafaic
I ndaonáireamh 2016, bhí daonra de 2,539 i mbaile na Blarnan. Astu seo, b'iad Éirinnigh den chine geal 90% díobh, níos lú ná 1% díobh ón Lucht Siúil Éireannach, 7% le heitneacht geal eile, níos lú ná 1% ón chine gorm, 1% ó eithneacht na hÁise, le níos lú ná 1% ó eitneacht eile nó gan aon eitneacht luaite. I dtéarmaí reiligiúin de, bhí an Bhlarna luaite mar 85% Caitliceach, 5% le reiligiún eile, 9% gan reiligiún ar bith, agus le níos lú ná 1% nár luaigh a stádas ó thaobh reiligiún de.
Na meáin
Is é The Muskerry News nuachtán áitiúil an cheantair agus foilsítear go míosúil é. Tá na stáisiúin raidió áitiúla seo le fáil sa cheantar: RedFM, C103, 96FM, agus Life FM.
Allianz Arena
Is staid na foirne sacair FC Bayern München agus TSV 1860 München é Allianz Arena, atá suite i München, sa Ghearmáin le toilleadh 60,000 daoine. Imríonn foireann peile na Gearmáine san Allianz Arena freisin. Beidh an chraobh den UEFA Champions League ar siúl ansin sa bhliain 2012.
Osclaíodh an staid sa bhliain 2005, agus bhog Bayern München agus 1860 München isteach ann ag tús an tséasúir 2005/06 ón Olympiastadion. Tá an Allianz Arena suite níos faide amach ón chathair ná an Olympiastadion, i mbruachbhaile darbh ainm Fröttmanning.
Lastar an staid suas nuair a bhíonn cluiche ar siúl i rith na hoíche: dearg nuair a bhíonn Bayern München ag imirt, gorm nuair a bhíonn 1860 München ag imirt agus bán nuair a bhíonn foireann náisiúnta na Gearmáine ag imirt.
Áiria
deas|250px|thumb|Áiria Amhrán le téacs Iodáilise is airia, go príomha ceann ar fochuid de shaothar níos mó é (ceoldráma, oratóir nó cantáid). Luaitear struchtúr trianach nó da capo (arís eile) na n-áirianna barócacha, A-B-A, go minic mar fhoirm amhráin.
An Mhongóilis
Teanga Mhongólach is ea an Mhongóilis. Is í teanga oifigiúil na Mongóile í, áit a bhfuil sí á labhairt ag corradh is 2 mhilliún duine. Is í an aibítir Choireallach a úsáidtear leis an Mongóilis a scríobh sa Mhongóil féin, ach is í an aibítir Mhongólach atá in úsáid sa tSín. Le fírinne, is deacair a rá, an canúintí nó teangacha Mongólacha iad na leaganacha den teanga a labhraítear sa tSín. Sa Mhongóil féin, tá caighdeán na Mongóilise bunaithe ar an gcanúint a labhraítear sa stát sin, is é sin, an "Chalcha-Mhongóilis". Na Mongólaigh sa tSín, áfach, úsáideann siad i gcónaí an caighdeán clasaiceach a théann leis an aibítir Mhongólach. Tá sé i gceist ag na Mongólaigh sa Mhongóil féin cromadh ar ais ar a gcuid seanlitreach a úsáid, ach níor éirigh leis an athrú seo go rómhaith fós. Tá an scríbhneoireacht Chlasaiceach á múineadh sna scoileanna inniu, agus súil leis go rachaidh sí in úsáid níos forleithne de réir a chéile.
Teanga tháite ghreamaitheach í an Mhongóilis, is é sin, teanga shintéiseach, agus mar sin, is minic a chuirtear iarmhír i ndiaidh a chéile le tamhan an fhocail chun foirmeacha gramadaí a chruthú nó focail nua a fhréamhú. Tá deilbhíocht shaibhir ag na briathra, ó thaobh na n-aimsirí, na modhanna agus na rangabhálacha de, ach ní chuirtear pearsa an ainmní in iúl le haon iarmhír ar leith - caithfidh tú an t-ainmní a lua. (Is é sin, níl foirm sa Mhongóilis cosúil le "labhraím" na Gaeilge - caithfidh tú "labhraíonn mé" a rá.) Maidir leis na hainmfhocail, tá ocht dtuiseal acu: an t-ainmneach, an ginideach, an tabharthach, an t-áinsíoch, an t-ochslaíoch, an t-uirliseach, an tionlacthach, agus an treóch.
Fuair an Mhongóilis a lán focal ar iasacht ó theangacha an réigiúin: an Tibéidis, an tSean-Tuircic, an tSanscrait, na teangacha Tungúsacha, agus an tSínis. Le déanaí, is iad an Béarla agus an Rúisis a fuair an lámh in uachtar mar fhoinsí iasachta - sa Mhongóil féin, ar a laghad. Tá coiste téarmaíochta ag stát na Mongóile ag soláthar téarmaí aistrithe, agus mar sin, tá an Mhongóilis réasúnta glan ó iasachtaí nua-aimseartha. Scéal eile, ar ndóigh, gur aistriúcháin focal ar fhocal ar na téarmaí coimhthíocha iad na téarmaí nuachumtha go minic.
Lá Fhéile Bríde
Ceiliúrtar Lá Fhéile Bríde agus an fhéile réamh-Chríostaí Imbolc ar an chéad lá de mhí Feabhra.
Is é an 1 Feabhra tús an earraigh san fhéilire Éireannach. Téann an fhéile Earraigh siar na mílte bliain agus is ceann de phríomhfhéile na nGael. Is léir ón meascán de thraidisiúin atá ceangailte leis an lá go mbaineann cuid acu leis an aimsir réamh-Chríostaí agus cuid eile leis an aimsir Chríostaí. Ach díríonn siad araon ar theacht an earraigh agus ar an bhfás úrnua sa dúlra. mion|Bríd na [[An Bhriotáin|Briotáine, timpeall 100 AD |clé]] mion|Féile Imbolc sa bhliain 2008 i Stendedge,Marsden, [[Huddersfield.]]mion|Féile Imbolc sa bhliain 2008 i Stendedge,Marsden, [[Huddersfield.]]
Miotaseolaíocht na gCeilteach
Ba bhandia ag na Ceiltigh í Bríd nó Brigit. Bhí bandia tábhachtach ag na Ceiltigh fadó darbh ainm Brigantia (An Té Ceannasach). Breathnaíodh ar an mbandia Bríd mar mháthair ar gach rud agus bhí baint aici leis an talamh, leis an aer, le tine agus le huisce. Bhí torthúlacht, breith clainne agus bainne ag baint léi freisin. Is dócha gur in ómós don bhandia sin a bhíodh Imbolg á cheiliúradh.
Féile an bhleachtanais, féile thús an earraigh agus féile an dóchais atá ann. Thugtaí aitheantas don bheatha nua i lusanna agus sna ainmhithe agus a braitheadh i ngach neach beo. Ba chomhartha dóchais an fás nua san Earrach tar éis do gach rud a bheith sioctha síos go dorcha rúnda faoi smúit an gheimhridh.
Imbolc
Níl na saineolaithe cinnte faoi bhunús na féile seo ná faoin ainm Imbolc (ach b'fhéidir go bhfuil baint aige le focal ársa a chiallaíonn ‘bainne’). mion|alt=
Críostaíocht
Rinne na Críostaithe naomh de Brigantia, Naomh Bríd nó Brighid agus choinnigh an naomh sin a lán de na tréithe a bhí aici mar bhandia roimhe sin. Tugtar Lá Fhéile Bríde ar an fhéile s’aici atá ar an chéad lá de Mhí Feabhra – Féile Imbolg na SeanCheilteach.mionmionCeaptar gur ar an 1 Feabhra a fuair Naomh Bríd bás agus mar sin déantar ceiliúradh uirthi ar an lá seo inniu. Is í Bríd éarlamh baineann na hÉireann. Tugtar Bríd Naofa agus Banríon na nGael uirthi i measc Críostaithe na hÉireann. Ach is sine Bríd ná an Chríostaíocht féin.
== Nósanna ==
Oíche Bhríde
Téann na paistí thart ó theach go teach, ag casadh ceoil & faigheann siad airgead ó fhear an tí, agus bíonn na cailíní ag imeacht le Brídeog in onóir do Bhríd. ,
Lá saoire bainc
Reáchtálann lá saoire bainc in ómós do Naomh Bríd ar an gcéad Luan de mhí Feabhra (ó 2023 ar aghaidh). Is é an t-aon lá saoire bainc amháin atá ann in Éirinn chun comóradh a dhéanamh ar bhean, agus seans ann ról na mban i stair na hÉireann a chéiliúradh.
Rannta
Tá rannta agus paidreacha ann go bhfuil bainteach le Naomh Bríd.
Rann:
Ó lá le Bríde amach
bíonn na héin ag déanamh nead,
bíonn na caoire ag breith na n-uan,
is an lá ag dul i bhfad.
Lá saoire poiblí
Ó 2023 ar aghaidh, is lá saoire poiblí é Lá Fhéile Bríde in Éirinn, ar an Luan is gaire don fhéile.
Northern Moor
Is ceantar suite i Manchain é Northern Moor.
An Chraobhaigh
Is sráidbhaile é an Chraobhaigh. Tá sé suite i dTír Amhlaidh, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Macon, Georgia
Cathair i lár Georgia is ea Macon. Sa bhliain 2017 fuarthas 152,663 duine ina gcónaí in Macon.
Ólchobar mac Duib-Indrecht
Rí na Mumhan b'fhéidir d'Eoghanacht Áine ba ea Ólchúr mac Duibh-Anrachta (Sean-Ghaeilge Ólchobar mac Duib-Indrecht) (bás 805).
Ba é Cúán mac Amhalghadha (bás 641) a shinsear dheireanach a bhí i gcoróin, cúig ghlúin roimhe sin. Deartháir rí eile, Eidirscéal mac Maoil Umha (bás 721), ba ea a shin-seanathair, Uisneach. De réir ghinealaigh éigin, rídhamhna na Mumhain ba ea Uisneach, ach mharaigh a dheartháir é as éad agus gráin. Tháinig Eidirscéal ansin i gcoróin.
Dáileadh ríogacht na Mumhan i measc chiorcal istigh na nEoghanacht le linn na seachtú haoise agus an chuid is mó den ochtú haois. Bhris Maol Dúin mac Aodha (bás 786) d'Eoghanacht Locha Léin an nós seo. Meastar gurbh é teacht i réim Airtrí mhic Cathail (bás 821) d'Eoghanacht Ghleanndamhnach sa bhliain 793 a léirigh athbhunú chumhacht an chiorcail istigh. D'fhéadfadh é gur ceapadh Ólchúr ina rídhamhna; tugtar an teideal seo dó ina thásc i nAnnála Inis Faithlinn. Mar mhalairt ar seo, tháinig sé i gcomharbacht ar Mhaol Dúin sa bhliain 786, agus gur cuireadh as a choróin é sa bhliain 793.
D'fhéadfadh é gur meascadh Ólchúr le hÓlchúr mac Flainn (bás 796) Uí Fiodhghinte, rí b'fhéidir na Mumhan.
WTA Tour 2004
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2004 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 34ú eagrán. Bhuaigh Lindsay Davenport na craobhacha is mó le 7 agus na pointí is mó le 4,760 pointe. Bhuaigh Maria Sharipova an airgead is mó le $2,506,263. Ba í Maria Sharapova imreoir na bliana agus Tatiana Golovin imreoir nua na bliana.
Domhandú
Is é is domhandú (nó domhandas uaireanta) ann ná idirnáisiúnú na teileachumarsáide, na heacnamaíochta, an chultúir agus na polaitíochta.
Ciall an fhocail agus an díospóireacht fúithi
Is é an sainmhíniú a thug an Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta ar an domhandú ná "an dóigh a bhfuil comhspleáchas eacnamaíochta na dtíortha ar fud an domhain ag fás, agus an trádáil trasteorann is na sreabhanna caipitil ag dul i méadaíocht agus i bhfairsinge is an teicneolaíocht ag éirí níos leitheadúla agus níos uileghabhálaí". An ciallú a thug an Fóram Idirnáisiúnta um an Domhandú ar an gcoincheap seo, áfach, cuireann sé an chuid is mó den bhéim ar chomhchruinniú an chaipitil agus ar an gcumhacht atá ag na corparáidí idirnáisiúnta - beag beann ar na rialtais agus ar na forais pholaitiúla. Is é tuairim go leor teoiriceoirí, Immanuel Wallerstein ina measc, ná nach féidir an domhandú a thuiscint ach mar chuid d'fhorbairt stairiúil an chaipitlíochais idirnáisiúnta. San am céanna, is iomaí ciall éagsúil a bhaintear as coincheap an domhandaithe, agus na tráchtairí difriúla ag cur an chuid is mó den bhéim is den fhreagracht ar na corparáidí, ar na rialtais nó ar na daoine aonair. Cibé scéal é, is léir go bhfuil cúrsaí na polaitíochta, na heacnamaíochta agus na teicneolaíochta fite fuaite le chéile i bpróiseas an domhandaithe.
Is iad na príomhghnéithe eacnamaíocha den domhandú ná an trádáil, an infheistíocht agus an imirce. Is é is toradh don trádáil dhomhanda ná go bhfuil éagsúlacht earraí ar fáil do dhuine an lae inniu ná a bhí do na ríthe is na himpirí féin sna laethanta a bhí: cuir i gcás, gluaisteáin Ghearmánacha, caife Colómach, éadaí de dhéantús na Síne, cadás ón Éigipt, ceol Meiriceánach, bogearraí Indiacha, - an té a bhfuil an t-airgead aige, is féidir leis na hearraí seo a cheannach, cibé áit ar dhroim an domhain a bhfuil sé. Cuireann córas na hinfheistíochta dírí ar chumas na gcorparáidí ilnáisiúnta sócmhainní a infheistiú go díreach i dtír choimhthíoch, ach is féidir na sócmhainní a infheistiú go hindíreach freisin. A bhuí le saoirse na himirce, bíonn an lucht oibre ábalta dul ar lorg fostaíochta áit a mbíonn sí ar fáil.
Iad siúd nach bhfuil sásta leis an tsaorthrádáil mar smaoineamh, is é an príomhlocht a bhíonn acu uirthi ná gur féidir di an tionsclaíocht dhúchasach, an fhostaíocht agus an timpeallacht nádúrtha i dtír áirithe a chur ó mhaith. Ar dhóigh chosúil leis seo, bítear ag cáineadh na hinfheistíochta idirnáisiúnta, ó bhaineann sí an neamhspleáchas eacnamaíoch den tír, agus an lucht rialtais faoi bhrú ag córas an airgeadais idirnáisiúnta polasaithe a chur i gcrích nach bhfuil ag dul chun sochair do bhunadh na tíre. Thairis sin, agus na srianta bainte den imirce, is féidir do chaipitlithe neamhscrupallacha teacht i dtír ar lucht inimirce agus an lucht oibre dúchasach a fhágáil iomarcach, rud a spreagann an mhuintir dhúchasach chun ciníochais agus chun foréigin in éadan na muintire isteach. Iad siúd a bhíonn ag lochtú an domhandaithe, is é a dtuairimsean gur féidir gurb í éagsúlacht na gcóras leasa shóisialta is fearr a fhreagraíonn don dóigh a dtéann na tíortha éagsúla chun domhandaithe, agus a himthosca féin ag baint le gach tír acu.
Is iad na conarthaí idirnáisiúnta an ghné pholaitiúil is suntasaí den domhandú, agus rialtais na dtíortha éagsúla ó gach cearn den domhan ag teacht le chéile le comhrialacha a chur ar bun faoi chúrsaí uileghabhálacha ar nós na trádála, na timpeallachta nádúrtha, agus cearta an duine. Forais a tháinig ar an bhfód agus an saol ag dul chun domhandaithe is ea iad, mar shampla, an t-airgead nua Eorpach úd Euro, Eagraíocht na Trádála Domhanda (WTO), Conradh Saorthrádála Mheiriceá Thuaidh (NAFTA) agus go leor eile. Is é éirim an scéil seo, an bhfuil an rialtas i dtír áirithe fonnmhar na teorainneacha a oscailt don trádáil dá ndeoin féin agus d'aon ogham.
Tá na heagraíochtaí neamhbhrabúis agus an ghníomhaíocht shóisialta ag éirí idirnáisiúnta freisin, ar nós Amnesty International agus Friends of the Earth. Cuid de na heagraíochtaí seo, tá siad ag lochtú gnéithe eacnamaíocha nó polaitiúla den domhandú, agus iad buartha gur féidir leis an tsaorthrádáil dhomhanda rialtais na dtíortha a dhíchumhachtú agus a dhíchumasú, sa dóigh is nach dtig leo a thuilleadh na saoránaigh a chosaint ar dhúshaothrú eacnamaíoch. Ábhar imní do na gníomhaithe sóisialta seo freisin gur féidir don ghnó idirnáisiúnta tacú le rialtais neamhdhaonlathacha, nó fiú le deachtóireachtaí, leis an gcobhsaíocht pholaitiúil a chinntiú don dúshaothrú sin.
Tá gné chultúrtha ann freisin. A bhuí leis an teileachumarsáid ardfhorbartha, tá faisiúin agus smaointí nua ag dul timpeall an domhain chomh luath leis an splanc thintrí. Aithníonn tomhaltóirí an domhan ar fad, ón tSín go Portó Ríce, na brandaí céanna, cosúil le Puma, Coca Cola, agus Sony. Mar sin féin, agus na cultúir éagsúla ag teacht i dteagmháil le chéile, is féidir dóibh teacht salach ar a chéile freisin. Mar shampla, bíonn sé deacair ag na Moslamaigh thraidisiúnta mórán maithe a aithint ar shaoltachas an Iarthair, agus a mhalairt.
Cuid thábhachtach den domhandú is ea forbairt na teileachumarsáide, agus é ag déanamh "sráidbhaile domhanda" den domhan ar fad, mar a dúirt Marshall McLuhan. Sa bhliain 1850, thógfadh sé conablach bliana an turas timpeall an Domhain a thabhairt. Inniu, is féidir leat an turas céanna a chur díot ar feadh aon lá amháin agus litir ríomhphoist a chur chuig do chara ar thaobh eile den phláinéad is dúchas dúinn. Ó tháinig gléasanna nua iompair in úsáid, chuaigh na praghsanna taistil in ísle freisin. An tuinnín a maraíodh inniu san Atlantach Thuaidh, is féidir gur sa tSeapáin a íosfar amárach é. Agus, ar ndóigh, bíonn sócmhainní éagsúla eacnamaíocha, scaireanna agus eile ag dul ó lámh go lámh ar fud an domhain gan chostas ar bith, a bheag nó a mhór.
Stair
Ós rud é gur féidir cialla éagsúla a bhaint as an gcoincheap féin, bíonn tuiscintí éagsúla ag dreamanna difriúla ar stair an domhandaithe, leis. Má ghlactar leis an domhandú eacnamaíoch mar phríomhghné an domhandaithe, is ionann stair an domhandaithe agus stair na saorthrádála. Chuaigh an saol chun domhandaithe agus na náisiúin ag teacht ar an bhfód, ag baint amach neamhspleáchais mar stáit agus ag cur forais agus fothuithe cobhsaí ar bun, ionas go mbeadh na gnólachtaí i dtíortha difriúla ábalta iomlaoid a dhéanamh ar a gcuid táirgí le chéile chomh furasta agus ab fhéidir.
Glacadh leis, de réir a chéile, gurb ionann an saol gnó a "liobrálú" agus samhail Nua-Chlasaiceach den eacnamaíocht a chur i bhfeidhm - is é sin, na srianta a bhaint de shruth na n-earraí idir na dlínsí éagsúla. B'é ba toradh dó seo go ndearna náisiúin éagsúla speisialtóireacht ar onnmhairí difriúla, agus tosaíodh ag cur deiridh leis an gcosantachas agus leis na táillí cosanta a bhí ceaptha leis an iompórtáil a chosc. B'é seo Chéad Tréimhse an Domhandú, is é sin, tréimhse an órchaighdeáin sa naoú haois déag. Bhí dlúthbhaint ag an tréimhse seo le forbairt na tionsclaíochta, leis an Réabhlóid Tionsclaíoch. B'iad David Ricardo agus Jean-Baptiste Say a sholáthair an dúshraith theoiriciúil do shaol eacnamaíoch na tréimhse: an Buntáiste Comparáideach agus Dlí na Cothromaíochta Ginearálta. B'é éirim an scéil seo go bhféadfadh na náisiúin a bheith ag trádáil le chéile go héifeachtúil, agus an margadh in ann aon éagobhsaíocht i gcomhchoibhneas an tsoláthair agus an éilimh a chur i gceart as a stuaim féin. Tháinig órchaighdeán an airgid in úsáid sna mórthíortha tionsclaíocha sna blianta idir 1850 agus 1870, cé go bhfuil sé ina ábhar díospóireachta i gcónaí cathain is féidir a rá faoin tír go bhfuil sí dháiríre ar an órchaighdeán.
Thit an tóin as an chéad domhandú seo de réir a chéile ón Chéad Chogadh Domhanda ar aghaidh. Tháinig géarchéim an órchaighdeáin i ndiaidh an chogaidh, sna fichidí agus sna tríochaidí. Na tíortha a bhí ag glacadh buntáiste ar an chéad domhandú seo, go háirithe an Eoraip agus na tíortha a bhunaigh na hEorpaigh i Meiriceá agus san Aigéan Ciúin, tháinig rath agus bláth orthu, agus iad ag éirí ní ba chothroime le chéile, ó bhí an lucht oibre, an rachmas agus na hearraí ag dul ó thír go tír gan chosc gan chonstaic.
Is iad na babhtaí caibidlíochta trádála a choinníonn an saol ag dul chun domhandaithe ó dheireadh an Dara Cogadh Domhanda ar aghaidh. Ar dtús, b'é an Comhaontú Ginearálta um Thairifí agus Trádáil (GATT) a chuir tús leis an gcaibidlíocht seo. B'é an príomhchonradh saorthrádála ar síníodh an chéad leagan de i mBretton Woods sa bhliain 1944, agus tháinig roinnt mhaith conarthaí saorthrádála eile ar an bhfód dá thoradh. Le linn an bhabhta caibidlíochta ar a dtugtar Babhta Uragua, bunaíodh Eagraíocht Trádála an Domhain (WTO) leis na diospóireachtaí trádála a réiteach idir na stáit. Síníodh an dúrud conarthaí trádála eile leis an tsaorthrádáil a chinntiú idir stáit áirithe, agus bhí codanna de Chonradh Maastricht agus Comhaontú Saorthrádála Mheiriceá Thuaidh (NAFTA) ceaptha le baint de thairifí agus de thaillí na trádála idirnáisiúnta freisin.
Maol Dúin mac Aodha
Rí na Mumhan b'fhéidir d'Eoghanacht Locha Léin ba ea Maol Dúin mac Aodha (Sean-Ghaeilge Máel Dúin mac Áedo) (bás 786). Aodh Beannán mac Conaing (Áed Bennán mac Conaing) (bás 733), rí Iarmhumhan ba ea a athair, agus Aodh Beannán mac Criomhthainn (bás 618), a bhí b'fhéidir ina rí na Mumhan, a shin-sin-seanathair.
Domhandú
Éirim an scéil
Tá sé ina mhórábhar díospóireachta ag na hacadúlaigh, an bhfuil an saol dháiríre ag dul chun domhandaithe inniu ar aon bhealach ar leith, nó tá cuid acu den bharúil nach bhfuil i gceist ach déantán anailíseach, is é sin, finscéal nó miotas a cruthaíodh mar thoradh na n-iarrachtaí leis na cúrsaí seo a anailísiú is a thuiscint. Cé go bhfuil glacadh fairsing leis an téarma, is iomaí údar atá ag áitiú go bhfacthas a leithéid seo eile roimhe seo sa stair cheana féin. Thairis sin, níl an tsaorthrádáil idirnáisiúnta ná ollchumhacht na mórchorparáidí chomh seanbhunaithe i saol an lae inniu agus a shíltear, dar le cuid acu.
Maol Dúin mac Aodha
Iarmumhain ba ea áit dúchais Eoghanacht Locha Léin, leath-neamhspleách ar an gciorcal istigh ag Caiseal. Tháinig Máel Dúin i gcoróin san Iarmumhain b'fhéidir sa bhliain 747, nuair a maraíodh Cairbre mac Con Dínisc ag Cath Carn Ailche idir fir na Mumhan.
Domhandú
Éirim an scéil
Mar sin féin, tá fadhbanna le fuascailt nach dtugann aird ar theorainneacha na náisiúnstát, cosúil leis an truailliú. Thairis sin, tháinig gluaiseacht an fhrithdhomhandais ar an bhfód agus í ag iarraidh modhanna nua daonlathais a chruthú a chuirfeadh ar chumas na ndaoine treo forbartha an domhandaithe a dhíriú ar mhaithe lena leas féin. Siúd is gur thosaigh sí mar ghluaiseacht in aghaidh an domhandaithe mar rud, is é príomhbhéim a gníomhaíochta inniu ná leas an phobail a bhaint as an domhandú in ionad leas an rachmais mhóir amháin. Cé gur féidir na seanargóidí faoin domhandú a shéanadh agus tagairt a dhéanamh don idirnáisiúnú ina áit, is follasach gur gluaiseacht dhomhanda atá ann agus gur féidir a rá go bhfuil sochaí dhomhanda na bpobal ag teacht ar an bhfód. Deir údair áirithe go bhfuilimid ag bogadh i dtreo na sibhialtachta uilephláinéadaí, ach níl a fhios ag aon duine go fóill cén chuma a thiocfaidh ar an tsibhialtacht sin, agus tá an toradh ag brath go mórmhór ar na comhairlí ar a gcinnfidh muid ar feadh na mblianta beaga romhainn amach. Mar shampla, dhréachtaigh an Global Scenario Group cnámha scéil do chásanna éagsúla de thodhchaí an chine dhaonna, nach bhfuil an domhandú eacnamaíoch agus é bunaithe ar fhórsaí an mhargaidh ach ar cheann acu. Tá roghanna eile ann cosúil le cás na bpolasaithe leasaithe, a bheadh bunaithe go mór ar pholasaithe láidre feasacha na rialtas náisiúnta; cás na clisiúna, ina dtitfeadh tóin as an saol go léir, agus an domhandú ag iompú ina ghéarchéim eacnamaíoch agus ina olltubaiste dhomhanda le cogadh agus le coimhlint. Cás eile fós is ea cás an daingin dhomhanda, ina mbunódh na scothaicmí saincheantair chosanta dóibh féin agus iad ag rialú na cosmhuintire le lámh láidir. Thairis sin, cuireann an grúpa dhá chineál útóipe éiceolaíche ar tairiscint, is é sin, an Comhdhaonnachas Éiceolaíoch, a bheadh i muinín na bpobal beag, agus Paraidím na hInbhuanaitheachta Nua, a d'athródh carachtar éiceolaíoch an tsaoil uirbigh gan fáil réidh de na cathracha móra.
Maol Dúin mac Aodha
Bhris a theacht i réim an dáileadh cumhachta i measc ciorcal istigh na nEóganacht. Cuireadh cor sna taifeadaí san 8ú tar éis réimeas an rí cumhachtaigh, Cathal mac Finguine (bás 742). Ní fheictear comharba Chathail, Cathussach mac Eterscélai, ach sna ríliostaí. I Sioncronachtaí Laud, tugtar réimeas 27 bliain dó, agus más fíor, bheadh deireadh a réim sa bhliain 769. Sna hannála, Feictear Maol Dúin agus gníomhach rinne seo, ach ní fheictear é sna ríliostaí.
Feictear Maol Dúin ar dtús in 757 i nAnnála Tiarnaigh don bhliain 757, nuair a tuaiscirt gur mharaigh sé Camascach, Rí na Uí Fhailí sa Laigean, agus tugtar an teideal rí Muman dó. Tá Annála Inis Faithlinn (foinsí ar son na Mumhan) agus Annála Uladh (príomhfhoinse) ina dtost maidir leis an scéal seo.
Feictear Maol Dúin arís i 'Annála Inis Faithlinn don bhliain 766. Chloígh sé fir Uí Fiodhghinte agus Ara Cliach as Contae Luimnigh ag Cath Énboth Breg. Ní thugtar teideal dó san iontráil seo. Is é a thásc sa bhliain 786 an lua deireanach faoi. I nAnnála Uladh, ní thugtar dó ach an teideal rí Iarluachrach (rex Irlochre), cé go tugtar rí Muman dó i nAnnála Inis Faithlinn.
I rith a réimis, rinne an tArdrí Donnchadh Mí de Chlann Cholmáin feachtas sa Mhumhain isteach sa bhliain 775, ag déanamh léirscriosta agus ag marú go leor fir na Mumhan. Rinne an tArdrí feachtas eile an bhliain dár gcionn le tacaíocht ó chomhluadar mhainistir Dharú. Tharla cath riarta inar maraíodh go leor fir Mhumhan.
Piešťany
Is cathair sa tSlóvaic í Piešťany (Ungáiris: Pöstyén, Gearmáinis: Pistyan), suite in iardheisceart na Slóvaice 80 ciliméadar soir ó thuaidh ón Bhratasláiv.
Maol Dúin mac Aodha
Tháinig Cú Chongelt mac Cairpri (bás 791) i gcomharbacht air mar rí Iarmhumham. Rinneadh rí Loch Léin dá mhac, Cobthach mac Máele Dúin (bás 833).
Domhandú
Éirim an scéil
Deir daoine nach bhfuil i gceist leis an domhandú, go príomha, ach tuiscint ar leith ar chuma an domhain agus léamh ar leith ar a gheograife. Iad siúd a bhaineann an chiall seo as an domhandú, tá siad den tuairim go bhfuil an domhan á rialú ag na nualiobrálaigh agus iad i gceannas ar na forais idirnáisiúnta airgeadais. Úsáideann na forais seo coincheap an domhandaithe le polasaithe áirithe a chur chun tosaigh mar nach mbeadh aon rogha eile ann, agus iad ag áitiú gur forbairt dhostoptha atá ann seachas polasaí polaitiúil. Mar sin, ní féidir leis na rialtais náisiúnta cur in aghaidh na n-éileamh a dhéanann, cuir i gcás, an Banc Domhanda orthu an geilleagar a shruthlíniú agus a oscailt don iomaíocht idirnáisiúnta de réir gormchló réamhdhéanta, gan aird a thabhairt ar na himthosca áitiúla ná ar leas na mbochtán.
Ciallú an domhandaithe
I gcúrsaí na heacnamaíochta:
I gcúrsaí an chultúir:
Frithdhomhandas
Tá siadsan ann a bhíonn ag fáil lochta ar an domhandú eacnamaíoch, ós é a dtuairim siúd nach bhfuil sé ag freastal ar riachtanaisí na ndaoine ar fad, ná ag eascairt astu go nádúrtha. Is é an cáineadh tipiciúil a chloisfeá ó lucht an fhrithdhomhandais ná go bhfuil an fhorbairt seo ag brath níos mó ar thoil na scothaicmí ná ar éilimh na cosmhuintire. Is é an rud atá de dhíth, dar leo, ná forais agus institiúidí nua idirnáisiúnta a d'fhágfadh cead cainte ag lucht an bhochtanais chomh maith, gan aon trácht a dhéanamh ar na fadhbanna éiceolaíocha nach bhfuil inleigheasta ach náisiúin an uile dhomhain a bheith ag cur le chéile. Ábhar conspóideach is ea ceist na himirce domhanda freisin. Cé acu atá an imirce riachtanach nó neamhriachtanach, inseachanta nó dosheachanta, ag dul chun leasa nó chun dochair don eacnamaíocht is don timpeallacht? Iad siúd a bhfuil dea-dhearcadh acu uirthi, deir siad nach bhfuil ann ach lucht oibre an dá chineál - idir lucht an fhorbhríste agus lucht na veistí bána - ag dul ó áit go háit ar lorg an tuarastail is fearr. Maidir leis na criticeoirí, áfach, bíonn siad den tuairim gur sórt spailpínteacht nó náibhíocht nua-aimseartha atá ann, agus na daoine ag iarraidh éalú ó éadóchas na slumanna uirbeacha sna tíortha tearcfhorbartha.
Ní féidir a rá go mbeadh aon ghluaiseacht amháin frithdhomhandais ann. Bíonn idir náisiúnaithe radacacha, faisistithe agus nua-Naitsithe fiú, ón eite dheis agus lucht cosanta an leasa phoiblí ón eite chlé, ar nós leithéidí Noam Chomsky, ag léiriú míshástachta i leith an dóigh a bhfuil na scothaicmí ag láimhseáil cheisteanna an domhandaithe.
Filipendula ulmaria
Planda luibheach ilbhliantúil san fhine Rosaceae, a fhásann i móinéir thais is ea Filipendula ulmaria, ar a dtugtar An t-airgead luachra  go coitianta in Éirinn.
Sanasaíocht
Ciallaíonn an t-ainm ulmaria "leamhán", b'fhéidir i tagairt dá dhuilleoga aonair atá cosúil le duilleoga an leamháin (Ulmus). Tagann an t-ainm géineasach, Filipendula, ón Laidin filum, rud a chiallaíonn "snáth" agus pendulus, rud a chiallaíonn "crochta". Deirtear go gcuireann sé seo síos ar na tiúbair fhréamhacha a bhíonn ag crochadh go tipiciúil ar an ghéineas, ar fhréamhacha snáithíneacha.
Cur síos
Tá na gais 1-2 m ar airde, in airde agus fionnadh, idir dhearg agus corcra uaireanta. Na duilleoga bosach, díseanna duilleoigíní ag ailtéarnú le 5 phéire duilleog mór. Na bláthanna cúigphiotalach le seipil athfhillte bhánbhuí chumhra, ag déanamh maise neamhrialta foirceanta, agus na cairpéil casta go bíseach.
Tá bláthanna íogar, grástúil, buíbhán aige, cnuasaithe go dlúth le chéile i gcimeanna le craobhacha neamhrialta, a bhfuil boladh an-láidir, milis orthu.
Bláthaíonn siad ó thús an tsamhraidh go dtí tús an fhómhair agus tugann cineálacha éagsúla feithidí cuairt orthu, go háirithe cuileoga ón ngéineas Musca.
Bíonn na bláthanna beag agus iomadúil, taispeánann siad 5 sheipil agus 5 pheitil le 7 go 20 stamens.[4] Tá na bláthanna beaga agus iomadúla, taispeánann siad 5 sheipil agus 5 pheitil le 7 go 20 staimín.
Chuirtí i mbeoir is fíon é lena mblas a fheabhsú. Ina luibh, d'úsáidtí é i leighis pobail mar chéirín ar chnámh bhriste, chun bac a chur ar chlocha fuail, mar leigheas ar thinneas goile, duáin is scornaí, is riochtaí eile. Aigéad sailicileach ann, atá gaolmhar le haspairín.
Dáileadh
Tá an t-airgead luachra coitianta ar fud na Breataine Móire-na hÉireann i limistéir thaise agus tá sé ceannasach in eanaigh agus i gcoillte fliucha.
Ta an planda dúchasach don Eoraip, iarthar na hÁise is tuaisceart na hAfraice. Ní planda dúchasach é i Meiriceá Thuaidh, ach tá sé tugtha chun cineáil ansin. Fásann sé in áiteanna boga.
Chester
Is cathair Shasanach í Chester, atá suite i Cheshire ar an abhainn Dee, in aice leis an teorainn Breatnaise. Cónaíonn 77,040 daoine sa chathair. Fuair sí stádas cathrach i 1541.
Craobh UEFA Europa League 2011
Beidh Craobh UEFA Europa League 2011 ar siúil in Staidiam Aviva, Baile Átha Cliath, Éire, ar 18 Bealtaine 2011.
Beidh an chraobh á himirt ag dá fhoireann Phortaingéalach: Porto agus Braga.
Northern Quarter, Manchain
Is ceantar suite i Manchain é Northern Quarter.
Craobh UEFA Europa League 2011
Cluiche Ceannais
Céadaoin, 18 Bealaine 2011
Alan Hutton
Is imreoir sacair é Alan Hutton (r.30 Samhain, 1984). Imríonn sé faoi láthair le Tottenham Hotspur. D'imir sé le Rangers F.C. ón mbliain 2002 go 2008.
State College, Pennsylvania
Cathair i lár Pennsylvania is ea State College. Sa bhliain 2010 fuarthas 42,034 duine ina gcónaí in State College.
Family Guy (séasúr 5)
Craoladh an chúigiú séasúr Family Guy idir Meán Fómhair 10, 2006 agus Bealtaine 20, 2007 ag tosú le "Stewie Loves Lois".
Airgeadra crua
mion|cúlchistí poiblí in [[Margadh airgeadraí|airgeadra eachtrach]] Airgeadra somhalartaithe is ea airgeadra crua nó airgeadra láidir. Is mór idir é seo agus airgeadra bog, a bhfuil, nó a gceaptar go mbeidh, a inmhalartacht teoranta. Comhartha maith na cúlchistí poiblí in airgeadra eachtrach ar an riocht ina bhfuil cúrsaí, airgeadra crua nó bog.
Leacain
Is sráidbhaile é Leacain. Tá sé suite i dTír Amhlaidh, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Parrs Wood
Is ceantar suite i Manchain é Parrs Wood.
West Chester, Pennsylvania
Cathair i oirdheisceart Pennsylvania is ea West Chester. Sa bhliain 2010 fuarthas 18,461 duine ina gcónaí in West Chester.
Lucky Luciano
Coirpeach agus drongadóir mícháiliúil Meiriceánach de phór na Sicile a bhí i Charles "Lucky" Luciano (fíorainm: Salvatore Lucania). Rugadh ar an 24 Samhain 1897 i Lercara Friddi sa tSicil é, agus fuair sé bás le taom croí in aerfort Napoli ar an 26 Eanáir 1962. Bhí sé ar na fir mhóra i stair choiriúil na Stát Aontaithe, agus an-ról aige i bhforbairt na coirpeacht a eagraithe sna Stáit. In éineacht lena chomhchoirí Meyer Lansky, ceann feadhna na gcoirpeach Giúdach, bhunaigh Luciano "Sindeacáit Náisiúnta na Coirpeachta", cineál foras comhoibrithe a bhí dírithe ar na dronga coiriúla éagsúla a thabhairt in araicis a chéile agus maolú ar na coimhlintí eatarthu.
Luathshaol
Chuaigh muintir Lucky Luciano ar imirce go dtí na Stáit Aontaithe nuair a bhí an buachaill timpeall ar dheich mbliana d'aois. Nuair a tháinig sé i mbun a mhéide, chuaigh sé le smuigléireacht alcóil, nó bhí lánchosc ar bhiotáille i bhfeidhm sna Stáit Aontaithe san am.
Timpeall ar an mbliain 1925, bhí clú agus cáil bainte amach i saol na coiriúlachta. Ag druidim chun deiridh do na fichidí, thosaigh Luciano agus drongadóirí óga eile ag éirí mífhoighneach faoi na Mustache Petes - sin é an t-ainm a bhí acu ar shean-ghlúin na ndrongadóirí a bhí ag iarraidh stíl dhúchasach na Sicile a chosaint agus comhoibriú a sheachaint le drongadóirí ó dhreamanna eitneacha eile. Chuaigh na "Turcaigh Óga" seo i gcomhghuaillíocht le chéile ar chúla téarmaí agus shocraigh siad na Mustache Petes a chur i leataobh nuair a gheobhaidís an seans.
Lucky
Fuair Luciano a leasainm, Lucky, Fear an Dearg-Áidh, sa bhliain 1929, nuair a tháinig sé slán as an iarracht a rinneadh le hé a dhúnmharú. Ba iad lucht leanúna an drongcheannasaí Salvatore Maranzano a rinne an t-ionsaí seo, nó faoin am seo, bhí Luciano ag obair do Giuseppe Masseria, agus cogadh á chur ag Masseria agus Maranzano ar a chéile faoi na bráití coiriúla. Chuaigh an cogadh idir an dá cheann feadhna chun géire ina dhiaidh sin - Cogadh na gCastellammarese a thugtaí air, ós rud é gurbh as Castellammare di Golfo sa tSicil do Maranzano. clé|mion|Scannán (2017)mion|Giuseppe „Joe“ Masseria, 1922|282x282px Chuidigh Lucky le Maranzano an bua a bhreith, nó shocraigh sé leis go bhféachfadh sé chuige go marófaí Masseria. Ina dhiaidh sin, bhí Lucky le dul i gceannas ar dhrong Masseria, agus ansin, d'fhéadfaí an dá dhrong a chumasc. Bheadh Maranzano i gceannas ar an iomlán, agus Lucky ina thánaiste aige. Sin é an rud a rinneadh freisin, ach ina dhiaidh sin, mharaigh Lucky agus na "Turcaigh Óga" eile Maranzano.
Anois, bhí Luciano i gceannas ar shaol coir iúil na Stát Aontaithe go léir, in éineacht lena chara Meyer Lansky. Bhí lámh ag Luciano i ngach áit agus cara i ngach cúirt: cearrbhachas, geallghlacadóireacht, iasachtaí gaimbín, díoltóireacht drugaí, dúmhál, bain do rogha astu. Thairis sin, bhí tionchar aige ar na ceardchumainn fosta.
Bhí Luciano buartha faoi na cogaí idir na dronga éagsúla, agus theastaigh uaidh comhoibriú a spreagadh in áit na cogaíochta. Mar sin, bhunaigh sé an Coiste, nó cineál "cúirt uachtarach" do na dronga éagsúla, a réiteodh na heasaontais.
Ní raibh fad saoil i ndán do ríocht Luciano, áfach. Chrom an tIonchúisitheoir Speisialta ar an dlí a chur ar Luciano, agus sa bhliain 1936, caitheadh i dtóin phríosúin é. Bhí sé in ann, áfach, a dhrong a stiúradh ón bpríosún agus saol compordach a shocrú dó féin istigh ansin.
Le teacht an Dara Cogadh Domhanda, theastaigh cabhair Luciano ó údaráis na Stát Aontaithe le haghaidh na cogaíochta. Cheadaigh siad dó a shindeacáit choiriúil a stiúradh ón bpríosún, ar acht is go gcoinneodh sé na ceardchumainn faoi smacht sna cuanta agus go gcinnteodh sé go mbeadh an Maifia áitiúil ag comhoibriú leis na Meiriceánaigh nuair a rachaidís i dtír san Iodáil.
Díbirt
clé|mion|Teach Lucky Luciano, Cuba. I ndiaidh an chogaidh, thug na húdaráis Mheiriceánacha cead a chos do Luciano, ar acht is go dtréigfeadh sé an tír agus go bhfillfeadh sé go dtí an Iodáil. Ghoill an díbirt seo go mór ar Luciano, nó bhí sé féin den bharúil gurbh iad na Stáit Aontaithe a thír dhúchais. Sa deireadh, chuaigh sé ar chúla téarmaí go Cúba, áit ar thosaigh sé ag tógáil impireachta nua le caoinchead an Uachtaráin Fulgencio Batista. Bhí sraith clubanna cearrbhachais (casinonna) aige i Havana, agus nuair a thosaigh an turasóireacht go Cúba ag dul i méadaíocht, bhí Luciano agus Meyer Lansky ag saothrú go flúirseach ar na hóstáin. mion|Óstán Excelsior, An Róimh 1948|277x277px D'fháiltigh Luciano maithe agus móruaisle an Mhaifia chuige go Havana le dul i ndáil chomhairle faoi chúrsaí tábhachtacha: smuigleáil na hearóine, gnó an chearrbhachais i gCúba, agus Bugsy Siegel, boc mór Maifia nach bhfuair cuireadh chuig an gcruinniú mullaigh seo, agus é ag reáchtáil clubanna cearrbhachais ar airgead a fuair sé ar iasacht ó mhafiosi eile. Bhí Siegel ag déanamh praiseach dá chuid gnóthaí agus ag caitheamh airgead an Mhaifia le haer an tsaoil, agus an chuma ag teacht ar na cúrsaí go gcaithfeadh sé imeacht - agus go gcaithfeadh sé imeacht ar shlí na fírinne. clé|mion|276x276px|Meyer Lansky, 1958 Ní raibh Meyer Lansky sásta Siegel a dhaoradh chun báis, ó tháinig Siegel chun tarrthála do Lansky féin na blianta fada roimhe sin. Bhí Luciano sásta spás éigin a thabhairt do Siegel, ach nuair nach raibh cuma ná caoi cheart ag teacht ar a chuid gnóthaí sách luath, mharaigh an Maifia é i Mí an Mheithimh 1947.
Ní bhfuair na póilíní amach cé a mharaigh Siegel, ach i ndiaidh an dúnmharaithe seo tháinig sé chun solais go raibh Luciano ag cur faoi i gCúba. Nuair a thosaigh na Meiriceánaigh ag cur brú ar rialtas Chúba, b'éigean dó filleadh ar an tSicil, áit ar chaith sé a raibh fágtha dá shaol.
Marbh-bhoilsciú
Is éard is marbh-bhoilsciú ann ná coincheap eacnamaíoch ina mbíonn an boilsciú ard agus san am céanna go mbíonn an dífhostaíocht ard.
Escondido, California
Cathair i ndeisceart California is ea Escondido. Sa bhliain 2010 fuarthas 143,911 duine ina gcónaí in Escondido.
Peel Hall, Wythenshawe
Is ceantar suite i Manchain é Peel Hall.
Big Hero 6 (scannán)
Scannán beochana Meiriceánach de chuid Disney is ea Big Hero 6 a rinneadh sa bhliain 2014. Ghlac Scott Adsit, Ryan Potter, Daniel Henney, T. J. Miller, Jamie Chung, Damon Wayans, Jr., agus Génesis Rodríguez páirt ann.
Nectar, Alabama
Is sráidbhaile i gContae Blount, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Nectar. Bhí 344 duine a bheith ina gcónaí sa tsráidbhaile sa bhliain 2016.
Walthamstow Market
Is margadh suite sa London Borough of Waltham Forest é Walthamstow Market.
She's the Man
Is scannán grinn rómánsúil Meiriceánach 2006 é She's the Man (Gaeilge: Is ise an Fear) faoi stiúir Andy Fickman, inspioráidithe leis an dráma William Shakespeare Twelfth Night. Tá Amanda Bynes, Channing Tatum, Laura Ramsey agus Vinnie Jones sna príomhpháirteanna.
Fócasaíonn an scannán ar an déagóir Viola Hastings a fhreastlaíonn ar scoil in ionad a dhearthár, agus cuireann sí i gcéill go bhfuil sí ina buachaill, agus mar sin tá sí in ann imirt ar an bhfoireann sacair buachaillí.
Chris O'Donnell
Is aisteoir Gael-Mheiriceánach é Chris O'Donnell, a rugadh ar an 26 Meitheamh 1970.
Big Brother 18 (RA)
Is comórtas réaltacht teilifíse é Big Brother, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2001. Thosaigh an ochtú sraith déag ar an 5 Meitheamh, 2017 agus chríochnaigh sé ar an 28 Iúil 2017 tar éis 54 lá.
Torrance, California
Cathair i ndeisceart California is ea Torrance. Sa bhliain 2010 fuarthas 145,438 duine ina gcónaí in Torrance. Tá sé suite i gContae Los Angeles.
An Choptais
Is í an Choptais an chéim dheireanach i bhforbairt stairiúil na hÉigiptise. Go bunúsach, tháinig an Choptais ar an bhfód mar theanga nuair a thosaigh na hÉigiptigh ag scríobh a dteanga dhúchais leis na litreacha Gréagacha. Ó nach raibh an aibítir Ghréagach oiriúnach don Éigiptis mar a bhí sí, cuireadh roinnt litreach as aibítir Dheamótach na hÉigiptise leis an gcóras Gréagach. Mar sin a cruthaíodh an aibítir Choptach.
Mhair an Choptais á labhairt agus á scríobh ag Críostaithe na hÉigipte go dtí an seachtú haois déag, nuair a chuaigh sí in éag mar theanga labhartha. Ón naoú haois déag, áfach, tá sí á saothrú mar theanga léannta ag na Coptaigh, go háirithe san Eaglais Choptach.
Tá an Choptais breac le focail iasachta ón nGréigis, ó bhí siad riachtanach leis an gcreideamh Críostaí a phlé. Ón taobh eile de, áfach, nuair a bhí sí ina neart, d'fhág an Choptais a lán focail iasachta sna teangacha eile a bhí á labhairt timpeall na hÉigipte, go háirithe sa tSean-Núibis agus san Araibis Éigipteach. Is féidir, áfach, focail Choptaise a fháil san Eabhrais agus san Araibis Chlasaiceach féin.
thumb|left|Coptais agus Araibis - Séipéal i g[[Caireo.]]
Fatimah bint Muhammad
Ba iníon an fháidh Ioslamach Muhammad, óna bhean chéile Chadidscha bint Chuwailid, í Fatimah bint Muhammad (Araibis: فاطمة بنت محمد)  (27 Iúil 604 - 28 Lúnasa 632).
Measann Moslamaigh í mar eiseamláir d'fhir agus do mhná. D'fhan sí taobh le a hathair trí na deacrachtaí a bhain dó i láimh Quraysh Mheice. Tar éis di dul ar imirce go dtí Medina, phós sí Ali ibn Abi Talib, col ceathrair an fhaidh, agus bhí sí ina máthair le ceathrar dá leanaí.
Fuair sí bás cúpla mí tar éis a hathair, agus cuireadh í i Maqbarat Al-Baqi' (Araibis: مقبرة البقيع‎) i gcathair Medina, cé go bhfuil áit díreach a uaighe anaithnid.
Creideann an chuid is mó de na Siach gur gortaíodh í nuair a chosain sí Ali i gcoinne na Cailifeachta, agus go raibh an eachtra sin freagrach as a luathbhás.
Sharston
Is ceantar suite i Manchain é Sharston.
Sliabh Macedon
Baile beag atá suite 64 km siar ó thuaidh Melbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile is ea Sliabh Macedon. Tá sé lonnaithe ar thaobh sléibhe a bhfuil an t-ainm céanna air. Geboor (nó Geburrh) a thugadh na Wurundjeri (daoine Bundúchasacha) air. Tá sé 1,001 méadar (3,284 troigh) os cionn leibhéal na mara. De réir dhaonáireamh na bliana 2006, bhí 1,694 duine ina gcónaí i Sliabh Macedon. Tá clú agus cáil ar an mbaile de thoradh na ngairdíní agus na dtithe móra ón naoú haois déag atá suite sa bhaile, sainlimistéar atá ar na cinn is tábhachtaí san Astráil.