cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Víreas
Fionnachtain
I ndeireadh na naoú haoise déag, d'fhorbair Charles Chamberland scagaire poircealláin le staidéar a dhéanamh ar víreas mósáiceach an tobac, an chéad víreas a bhfuair an cine daonna amach faoi. Tarraingíonn an víreas seo galar ar an bplanda tobac a fhágann coirt liathbhán ar dhuilleoga an phlanda. Go gairid i ndiaidh obair Chamberland, d'fhoilsigh Dimitri Ivanovski torthaí a chuid turgnamh, a thaispeáin go raibh tolgadh in úscadh na nduilleog galraithe tobac fiú nuair a cuireadh an t-úscadh trí scagaire a bhí in ann cáithníní ar cóimhéid le baictéar a bhaint de. De réir a chéile, tháinig an tuiscint ag na taighdeoirí nárbh iad na baictéir an t-aon chineál síol galair a bhí ann. B'é an micribhitheolaí Ollannach Martinus Beijerinck a chum is a cheap an téarma "víreas".
I dtús na fichiú haoise, fuair Frederick Twort amach go raibh na víreasanna in ann baictéir a ionsaí is a ghalrú. Léirigh Felix d'Herelle, agus é ag obair go neamhspleách, go raibh ullmhóid víreasanna in ann spotaí de chealla marfa a fhágáil ar chillsaothráin a bhí spréite go tanaí ar phlátaí agair. Nuair a d'áirigh d'Herelle an t-achar den tsaothrán a bhí marbh, bhí sé ábalta meastachán a thabhairt ar líon na víreasanna san fhuaidreán. Sa deireadh, sa bhliain 1935, chriostalaigh Wendell Stanley an víreas mósáiceach, agus fuair sé amach gur próitéin ba mhó a bhí ann. Go gairid ina dhiaidh sin, bhí saineolaithe eile in ann an phróitéin a scaradh ón aigéad núicléasach.
Bunús
Níl a fhios go cruinn ag aon duine cad é mar a tháinig an chéad víreas riamh ar an bhfód, agus is féidir, fiú, nach ionann an dóigh ar fhorbair na víreasanna éagsúla. Ní dineasáir iad na víreasanna a d'fhágfadh iarsmaí so-aitheanta iontaisithe ina ndiaidh, agus mar sin, is iad na teicníochtaí móilíneacha (is é sin, taighde ar cheimic nó ar bhithcheimic na víreasanna) is mó a chuidíonn lionn tuiscint a fháil ar fhorbairt agus ar éabhlóid na víreasanna. Agus an dóigh a bhfuil sainaithint na micriontaisí ag dul i bhfeabhas, is féidir go mbeimid in ann, an lá is faide anonn, fianaise iontaisithe a aithint ón Ré Aircéach nó Phrótarasóch. Seo iad an dá phríomh-hipitéis le míniú a thabhairt ar bhunús na víreasanna:
Tá cáithníní ionfhabhtaíocha ann atá níos simplí ina struchtúr fós ná na víreasanna, mar atá, víreoidigh, satailítí, agus prióin.
Struchtúr
300px|thumb|Struchtúr an víris mhósáice thobac. [[Ribonucleïnezuur|RNA, 2. manteleiwit, 3. capside]] 300px|thumb|Struchtúr an víris mhósáice Níl i gcáithnín iomlán víris, nó i vírión, ach gléas leis na géinte a iompar. Tá an t-aigéad núicléasach ann, is é sin, an t-oideas le tuilleadh víreasanna den chineál chéanna a tháirgiú, agus é dúnta isteach sa chaipsídeach as na cineálacha próitéine a táirgíodh de réir an chóid san aigéad núicléasach céanna. Na prótaiméirí, is é sin, na próitéiní a tháirgítear, is dual dóibh dul le chéile le caipsídeach nua a chruthú. Go ginearálta, ní bhíonn cuidiú ar bith de dhíth leis an gcaipsídeach a chur i dtoll le chéile as na prótaiméirí, ach tá víreasanna ann freisin a tháirgeann próitéiní speisialta leis an gcaipsídeach a chóimeáil. Na próitéiní a théann leis an aigéad núicléasach, tugtar núicleapróitéiní orthu, agus is é an núicleacaipsídeach an slánaonad atá cóimeáilte as an gcaipsídeach agus as an aigéad núicléasach.
Ó thaobh na foirme de, tá ceithre chineál víreasanna ann: na cinn héiliciúla, na cinn icisihéadrúla, na cinn imchlúdaithe agus na cinn choimpléascacha.
Ábhar Géiniteach
Bíonn an dá chineál aigéad núicléasach - idir aigéad dí-ocsairibeanúicléasach (ADN, nó DNA as Béarla) agus aigéad ribeanúicléasach (ARN, nó RNA as Béarla) - ar fáil i ríocht na víreas, cé nach mbíonn ach aon chineál amháin in aon víreas amháin. Ceann de na heisceachtaí is ea citimeiglivíreas an duine, a bhfuil idir aigéad dí-ocsairibeanúicléasach ann, mar chroíleacan, agus aigéad ribeanúicléasach a dhéanann gnó an teachtaire (teachtaire ARN). Is féidir nach bhfuil ach aon dual amháin in aigéad núicléasach an víris, ach is féidir dó freisin go bhfuil dhá dhual ann. An cineál aigéad núicléasach atá i víreas áirithe, tá sé ag brath ar an gcineál víreas atá ann, ach is é an DNA dédhualach a bhíonn sna baictéarafagaigh de ghnáth, agus is é an tARN aondualach a bhíonn i víreasanna na bplandaí.
Maidir leis an oiread ábhair agus atá sa ghéanóm, bíonn sé sách éagsúil freisin. Na víreasanna is simplí, ní bhíonn siad ach milliún daltún ar meáchan, agus níl iontu ach oideas ceithre chineál próitéine. Na cinn is mó, tá a ngéanóm céad uair níos troime ná sin, agus iad ábalta níos mó ná céad próitéin éagsúla a tháirgiú. Bíonn núicléitídí neamhghnácha in aigéid núicléasacha na víreasanna uaireanta. Mar shampla, tá víreasanna ann a bhfuil hiodrocsaimeitilcíotóisín iontu in áit na cíotóisíne.
Deirtear go bhfuil na géanóim dhédhualacha RNA go léir agus cuid de na géanóim aondualacha ARN roinnte ina ndeighleáin, is é sin, ina gcodanna scartha. Is féidir le gach deighleán aon phróitéin amháin a chódú, agus iad go léir le fáil in éineacht in aon caipsídeach amháin. Le go mbeadh an víreas iomlán in ann galar a iompar agus a tharraingt, ní chaithfidh na deighleáin go léir a bheith in aon vírión amháin, áfach.
Associazione Calcio Milan
Is é Associazione Calcio Milan ball bunaidh den Cumann Club na hEorpa, eagraíocht idirnáisiúnta a d'ionadaigh an eagraíocht G-14 agus comhdhéanta de phríomhclubanna peile aontaítear i gcosaint na cearta spórtúil, dlíthiúil agus teilifíse a fháil. Imríonn sé a chluichí bhaile i Stadio Giuseppe Meazza i gceantar na San Siro.
Lawrence Ferlinghetti
File agus gníomhaí sóisialach is ea Lawrence Monsanto Ferlinghetti a saolaíodh ar an 24ú Márta 1919. Tá idir fhilíocht, aistriúcháin, fhicsean, dhrámaíocht, léirmheastóireacht ealaíne agus scannáin scríofa aige. Bhí éileamh an-mhór ar fud an domhain ar an tarna leabhar uaidh A Coney Island of the Mind agus aistríodh an saothar céanna go naoi dteanga.
Saothar Filíochta
Is féidir uaillmhian an fhile a aithint sa sliocht so;
I am signaling you through the flames.
The North Pole is not where it used to be.
Manifest Destiny is no longer manifest.
Civilization self-destructs.
Nemesis is knocking at the door.
Associazione Calcio Milan
Stair
120px|left|thumb|Herbert Kilpin. 180px|right|thumb|A.C. Milan (1901) Bunaíodh an Milan Foot-Ball and Cricket Club ar 16 Nollaig 1899 buíochas leis an tionscnaíocht ghrúpa de Shasanaigh agus Iodálaigh beodh le paisean don pheile. Ba é Alfred Edwards céad uachtarán na Milan agus Herbert Kilpin an chéad traenálaí. Bhí bunú an chlub a phoibliú dhá lá ina dhiaidh sin trín nuachtán, La Gazzetta dello Sport. Bhí an club a chleamhnú don Feidearálacht Pheile na hIodáile sa bhliain 1900. Rinne an scuad a thús oifigiúil i gcoinne an FC Torinese i gcluiche leathchríochnaitheach den sraith agus bhuaigh Meadál an Rí sa bhliain chéanna.
Tháinig an Milan chun bheith seaimpín na hIodáile sa bhliain 1901, sraith bhuanna leantacha den Genoa a idirbhriseadh le hiad a shárú i chluiche críochnaitheach le 3-0. D'fhan an club go dtí 1906 don chéad teideal sraithe tar éis sin, nuair a sháraigh sé an Juventus ag an foirceann de chluiche críochnaitheach conspóidte. Shroich an tríú rath sa bhliain 1907 buíochas leis an críochnú chéad áit san Girone Finale.
D'ainneoin na rathanna, d'éirigh easaontas sa chumann maidir leis an deis peileadóirí coigríche a shíniú agus d'fhág grúpa de bhaill club nua a bhunú, an Football Club Internazionale Milano. Athraíodh an ainm bunaidh den Milan Foot-Ball and Cricket Club go Milan Football Club sa bhliain 1919. Tháinig an athrú ainm ag an tús de thréimhse fada gan rath, nuair a níor sháraigh na diabhail na críochnuithe tríú áit a shroicheadh i shéasúir na 1937/38 agus 1940/41 riamh. Ba iad Aldo Boffi agus Giuseppe Meazza na réaltaí den ré seo.
Lawrence Ferlinghetti
Saothar Filíochta
The state of the world calls out for poetry to save it.
If you would be a poet, create works capable of answering the challenge of apocalyptic times, even if this meaning sounds apocalyptic.
Associazione Calcio Milan
Stair
Tógadh staidiam na San Siro ag an uachtarán Piero Pirelli sa bhliain 1926 agus tháinig chun bheith an baile nua den chlub. D'athraigh an cumann a hainm go Milan Associazione Sportiva sa bhliain 1936 agus d'fhorchuir na húdaráis faisisteacha an Italianizzazione den ainm go Associazione Calcio Milano sa bhliain 1939. Tar éis an Dara Cogadh Domhanda d'fhill an fhoireann ar an seanainm agus mar sin, rugadh an Associazione Calcio Milan sa bhliain 1945.
Lawrence Ferlinghetti
Saothar Filíochta
You are Whitman, you are Poe, you are Mark Twain, you are Emily Dickinson and Edna St. Vincent Millay, you are Neruda and Mayakovsky and Pasolini, you are an American or a non-American, you can conquer the conquerors with words....
Associazione Calcio Milan
Stair
180px|right|thumb|Gren, Nordahl agus Liedholm. Shroich an ceathrú scudetto i shéasúr an 1950/51 tar éis 44 blianta ag fanacht, in éineacht leis an Corn Laidineach, buíochas lena cúil den tríréad Sualannach cáiliúil de hionsaí Gre-No-Li: Gunnar Gren, Gunnar Nordahl agus Nils Liedholm, leis an caomhnóir Lorenzo Buffon agus leis an treorú teicniúil den Ungárach Lajos Czeizler. Shínigh imreoirí eile mar Juan Alberto Schiaffino, Osvaldo Bagnoli, Luigi Radice agus Cesare Maldini don Milan sna blianta ina dhiaidh sin agus ghlac siad páirt i buanna na Serie A sna séasúir 1954/55, 1956/57, 1958/59 agus bua an Chorn Laidineach 1956, treoraíodh ag an captaen Nils Liedholm. Shroich an Milan cluiche críochnaitheach de Chorn Seaimpíní na hEorpa den chéad uair sa bhliain 1958, a cailleadh le 3-2 in am breise i gcoinne an Real Madrid, buaiteoir chéad cúig eagráin na trófaí.
Lawrence Ferlinghetti
Saothar Filíochta
Ghlaoigh Pablo Neruda "open-wide poetry" ar a chuid filíochta agus bhí tionchar aigesean ar shaothar Chathail Uí Shearcaigh. Tá grianghraf den bhfile Conallach ag fáil síniú uaidh le feiscint sa leabhar "On the Side of Light: the Poetry of Cathal Ó Searcaigh".
Tagairtí
https://www.poets.org/poetsorg/poem/poetry-insurgent-art-i-am-signaling-you-through-flames
https://www.irishtimes.com/news/new-voices-old-roots-1.369091
Associazione Calcio Milan
Stair
Bhuaigh an Milan a ochtú teideal i shéasúr an 1961/62 le Nereo Rocco ar an binse, an ardaimsitheoir José Altafini in ionsaí agus Gianni Rivera i lár na páirce. An séasúr ina dhiaidh sin, bhailigh Cesare Maldini Corn na hEorpa i Staidiam Wembley tar éis sáraíodh an Benfica le 2-1, buíochas lena líonta de Altafini. Cailleadh an Corn Idirilchríochach le 1-0 i gcluiche cinntitheach i gcoinne an Santos de Pelé sa bhliain 1963, le Giuseppe Viani ina thraenálaí san Maracanã tar eís an pasáiste de Rocco go dtí an Torino. Ba é seo an séasúr deireanach faoi uachtaránacht de Andrea Rizzoli, a d'éirigh as a oifig tar éis naoi mbliana ag stiúir an chlub ina bhuaigh sé ceithre scudetti, Corn Laidineach amháin, Corn na hEorpa amháin agus ina chruthaigh sé an lárionad spóirt Milanello.
Imreoirí cáiliúla
Imreoirí na Hall of Fame de réir suíomh oifigiúil an chlub:
Na captaein
Captaein na Milan:
Peileadóirí seaimpíní an domhain
Bhuaigh na himreoirí seo Corn FIFA an Domhain le linn a thréimhsí ag imirt don Milan:
Traenálaithe agus uachtaráin
Faoi bhun, tá liosta de thraenálaithe, stiúrthóirí teicniúla agus uachtaráin na Milan ón bhliain a bunaíodh sé go dtí an lae inniu.
Sunshine Days (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an t-ochtú heipeasóid déag, "Sunshine Days" den naoú sraith The X-Files ar an 12 Bealtaine 2002. Scríobh Vince Gilligan an eipeasóid seo. D'fhéach 10.4 milliún duine ar an eipeasóid.
Ailbhe Ní Ghearbhuigh
D'fhreastail sí ar Ollscoil na hÉireann, Gaillimh, agus bhain amach BA i nGaeilge agus i bhFraincis sa bhliain 2005. Chaith sí tamall ina dhiaidh sin sa Fhrainc in Épernay, Roazhon agus Bordeaux, agus d'fhill ar Ghaillimh chun MA sa Nua-Ghaeilge a dhéanamh.
Marguerite Yourcenar
Luathsaol
Cailleadh Fernande 10 lá i ndiaidh bhreith Marguerite.
Ailbhe Ní Ghearbhuigh
I Mí Lúnasa 2007 fuair sí scoláireacht Fulbright, rud a lig di bliain a chaitheamh ag múineadh Gaeilge in Institiúid an Léinn Ghael-Mheiriceánaigh ag Coláiste Lehman i Nua-Eabhrac. Sa bhliain 2008 bhronn an Chomhairle Ealaíon sparántacht uirthi agus d'fhill sí ar Ghaillimh.
Saothar
Tháinig dánta léi amach ar An Guth, Feasta, Crannóg, Poetry Ireland Review/Éigse Éireann agus Comhar. Tá dánta léite aici ag féile litríochta Imram agus sa bhliain 2008 chuaigh sí go hAlbain le Cuairt na bhFilí go hAlbain, tionscadal a bhfuil baint aici fós léi.
D'fhoilsigh Coiscéim Péacadh, a céad chnuasach filíochta, sa bhliain 2008.
File cathrach is ea Ní Ghearbhuigh, agus cuireann sí síos ar shaol na sráideanna in Éirinn agus thar lear:
Níor éirigh léi ceist chráite na teanga féin a sheachaint ar fad (Laethanta Lagmhisnigh), ach léiríonn a saothar beocht na teanga úd i saol ilghnéitheach uirbeach. Tá sé ráite ina taobh go bhfuil rian an tsoirbhíochais ar a cnuasach i gcoitinne ach go bhfuil coimhthíos mearbhallach agus eolas ar ghuagaíocht an tsaoil le fáil i gcuid de na dánta is fearr aici.
Marguerite Yourcenar
Luathsaol
Ba i dtuaisceart na Fraince a d'fhás Yourcenar aníos. Tógadh i dteach mháthair a athar í i Mont Noir in iarthuaisceart na Fraince. Fear mór taistil a bhí i Michel agus dúil sa litríocht aige freisin. Faoina anáil, thosaigh Yourcenar ag léamh na litríochta go hóg, ag foghlaim na Laidine agus an Bhéarla faoina raibh sí 11 mbliana d'aois agus ag foghlaim na Sean-Ghréigise ag 12 bhliain.
Bhí Michel agus a iníon ina cónaí i bPáras sna blianta 1915-1918. Chuaigh Yourcenar ar laethanta saoire lean athair go dtí Midi (i ndeisceart na Fraince), an Eilvéis agus an Iodáil. Mar sin, thug siad cuairt ar fhothraigh villa an impire Haidrian. mion|Mont Noir sa [[An Phléimeann|Phléimeann. Bhí Marguerite Yourcenar ina cónaí anseo nuair a bhí sí óg]]
An scríbhneoir óg san Eoraip
Foilsíodh an chéad dán léi sa bhliain 1921, Le Jardin des chimères ("Gairdín na gciméaraí"). Rinne sí é a fhoilsiú faoin ainm "Yourcenar", anagram beagnach foirfe de "Crayencour". Sa bhliain 1929, foilsíodh Alexis, ou le Traité du vain combat ("Alexis, nó Conradh na streachailte in aisce") an chéad úrscéal léi. Ceoltóir ón Ostair le linn an Chéad Chogadh Domhanda é an príomhcharachtar. I bhfoirm litreach, cuireann sé a homaighnéasachas in iúl dá bhean chéile, gur streachailt in aisce é troid ina choinne agus go mbeidh sé á fágáil.
Fuair Michel de Crayencour bás sa bhliain 1929 freisin, cé go raibh sé d’am aige an chéad úrscéal óna iníon a léamh. Bhí saol Boihéamach ag Marguerite sna blianta a lean a bháis agus í ag caitheamh seal i bPáras, i Lausanne, san Aithin, ar na hoileáin Ghréagacha, in Iostanbúl agus sa Bhruiséil.
Thaitin na mná léi; ach ar dtús thit sí i ngrá le fear homaighnéasach, André Fraigneau, scríbhneoir agus eagarthóir ag Grasset, comhlacht foilsitheoir eachta Francach.
D’fhoilsigh sí Nouvelles orientales (“Gearrscéalta oirthearacha”), leabhar scéalta a raibh macalla óna cuid taistil san Oirthear ann, Feux (“Tinte”), téacsanna bunaithe i bpáirt ar an miotaseolaíocht agus ar an reiligiún agus inar phléigh sí éadóchas agus fulaingt an ghrá, agus ansin sa bhliain 1939 Le Coup de grâce (“Buille an ghrásta”), úrscéal gearr faoi thriúr leannán le linn tréimhse cogaíocht a idir an Rúis agus an Pholainn. D’aistrigh sí The Waves le Virginia Woolf go Fraincis le linn tréimhse 10 mí sa bhliain 1937.
Na blianta i Meiriceá
Faoin bhliain 1939 bhí an Eoraip ina cíor thuathail nach mór agus an cogadh ag druidim i leith. Ní raibh mórán airgid ag Yourcenar san am ach an oiread. Tharla Yourcenar a bheith mór le haistritheoir Meiriceánach darbh ainm Grace Frick ón bhliain 1937 anuas. Thug Frick cuireadh di dul go Meiriceá i 1937, rud a ghlac sí.
Nuair a bhris cogadh amach sa bhliain 1939, thug Yourcenar a haghaidh ar Mheiriceá arís. D’fhan an bheirt le chéile go dtí bás Frick sa bhliain 1979. Mhúin Yourcenar litríocht na Fraince agus stair na healaíne i ag dhá choláiste i gConnecticut agus Fraincis agus Iodáilis ag Coláiste Sarah Lawrence i mBronxville, Nua-Eabhrac taobh ó thaobh ón gcathair, go dtí an bhliain 1953. Ní raibh sé mar nós aici Béarla a labhairt sna ranganna (ná ach an corrfhocal de taobh amuigh díobh), ach is amhlaidh go raibh an oiread sin measa ar Yourcenar cheana gur glacadh leis sin.
mion|350px|clé| Leac uaighe Marguerite Yourcenar ar Oileán Mount Desert, MaineTháinig an bheirt acu ar Oileán Mount Desert ar chósta Maine sa bhliain 1942. Sa bhliain 1950 cheannaigh siad teach ansin ar ar bhaist siad “Petite Plaisance”. Ba ar an oileán a bhí cónaí ar an bheirt acu an chuid eile dá saol, cé gur chaith Yourcenar a lán ama ag taisteal.
Associazione Calcio Milan
Náisiúnta
1987/88, 1991/92, 1992/93, 1993/94, 1995/96, 1998/99, 2003/04, 2010/11
The Da Vinci Code (scannán)
Scannán is ea The Da Vinci Code (2006).
146 (uimhir)
Is é 146 an uimhir nádúrtha tar éis 145 agus roimh 147.
Associazione Calcio Milan
Urraitheoirí
Liosta urraitheoirí oifigiúla agus teicniúla na Milan.
<div style="float:left; width:325px; border:0px; padding:0px; margin-left:1em; margin-right:5px; margin-bottom:0px; text-align:left">
Marguerite Yourcenar
Na blianta i Meiriceá
Toghadh Yourcenar mar bhall den Académie française sa bhliain 1980; ise an chéad bhean a bhain an onóir sin amach. Ag deireadh na bliana a bhfuair Frick bás (1979), tháinig Jerry Wilson go Petite Plaisance mar bhall d'fhoireann teilifís e. Meiriceánach óg aerach ó dheisceart na Stát Aontaithe a bhí ann agus Fraincis phaiteanta aige. Chuaigh sé a chónaí sa teach go luath sa bhliain 1980. Bhí dlúchairdeas idir eisean agus Yourcenar go dtí bás Wilson leis an SEIF i bPáras ar 8 Feabhra 1986.
Fuair Yourcenar bás ar Oileán Mount Desert sa bhliain 1987.
Mémoires d’Hadrien
Sa bhliain 1951, d’fhoilsigh sí sa Fhrainc an t-úrscéal Mémoires d’Hadrien, a raibh sí ag obair air le deich mbliana anuas. Fuair an leabhar seo fáilte mhór láithreach bonn ó léitheoirí agus ó léirmheastóirí. Is é atá sa leabhar ná saol agus bás an impire Rómhánaigh Haidrian, duine de rialtóirí an Domhain Ársa, a scríobhann litir fhada chuig Marcus Aurelius, fealsamh a raibh baint ag Haidrian leis. Sa litir déanann sé machnamh ar a shaol, idir maith agus olc, ar ghrá agus ar a fhealsúnacht féin. Léigh — nó d’athléigh — go minic Yourcenar litríocht na réimse Rómhánaigh úd i Laidin mar ullmhúchán don leabhar. Tá Mémoires d’Hadrien ar liosta na gcéad saothar is tábhachtaí sa stair arna eagrú ag Club Leabhar na hIoruaidhe, agus d’éirigh sé ina slat tomhais lena mheastar ficsean faoin saol ársa.
Baden (Aargau)
Cathair san Eilvéis is ea Baden atá suite i gcantún Aargau.
Marguerite Yourcenar
Le labyrinthe du monde
I ndiaidh fhoilsiú an chéad imleabhair (1974), Souvenirs pieux, tháinig an dara ceann, Archives du nord, amach sa bhliain 1979.
Ansin, sa bhliain 1985, foilsíodh ''Quoi? L’éternité''. Eagla roimh bheathaisnéis ithe agus a scríobhfaidís faoina muintir agus fúithi féin cuid den rud a spreag í chun scríobh na tríolóige. Chuir sí cosc léite 50 bliain ar chuid mhaith den iliomad cáipéisí a thug sí don Ollscoil Harvard.
Léitheoireacht
Marguerite Yourcenar: l'invention d'une vie. Josyane Savigneau. Gallimard, 1990 (i bhFraincis; aistrithe go Béarla mar Marguerite Yourcenar: Inventing a Life, 1994)
Cucurbitaceae
mion|Roinnt torthaí de chuid na Cucurbitaceae Fine plandaí déchotailéadónacha san ord Cucurbitales is ea na Cucurbitaceae. "Fine na ngurd" a thugtar uirthi freisin. Tá timpeall ar 965 speiceas i 95 géineas díobh ann, agus táid le fáil sa chuid is mó de threochreasanna agus de fho-threochreasanna an domhain. Aige seo cuid de na géinis is tábhachtaí:
147 (uimhir)
Is é 147 an uimhir nádúrtha tar éis 146 agus roimh 148.
Gaeilge Chianach
Tugtar Gaeilge Chianach nó an Ghaeilge Ársa (Béarla: Primitive Irish nó Archaic Irish) ar an bhfoirm is sine de na teangacha Gaelacha a bhí ann roimh an tSean-Ghaeilge. Tá sí ar eolas againn toisc go raibh blúirí, den chuid is mó ainmneacha pearsanta, inscríofa ar chlocha in aibítir oghaim in Éirinn agus iarthat na Breataine Móra ón 4ú go dtí an 7ú nó 8ú haois. Sa seachtú haois, tháinig an chéad leagan caighdeánaithe den Ghaeilge, an tSean-Ghaeilge (Guithealg nó Goidelc), ar an bhfód. Tugtar Gaeilge Ársa ar Ghaeilge na 5ú agus na 6ú haoise, agus Gaeilge réamhstairiúil ar an teanga a bhí ann roimhe sin. Bhain an Ghaeilge Chianach, idir 300-600 A.D., úsáid as an aibítir sheanda, an tOgham.
Patrick McFadden
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick McFadden. Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal.
Maselino Masoe
Dornálaí Samóch, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Maselino Francis Masoe a rugadh ar an 6 Meitheamh, 1966 in Apia, Samó.
Blakesley Hall
Is teach mór suite i mBirmingham é Blakesley Hall.
Longchanáil Welland
Canáil in Ontario Cheanada a cheanglaíonn Loch Erie is Loch Ontario, ag dul timpeall Eas Niagara. Osclaíodh an chéad chanáil ann i 1829, críochnaíodh an chanáil nua-aoiseach i 1932, agus athchóiríodh í i 1972. 61 km ar fhad, agus is féidir le longa 223 m ar fhad í a úsáid.
148 (uimhir)
Is é 148 an uimhir nádúrtha tar éis 147 agus roimh 149.
Cill an Mhuilinn
Is baile suite i gContae Chorcaí í Cill an Mhuilinn.
An Braon Broghach
Is é is brí leis an teilgean cainte an braon broghach ná an chéad bhraon poitín a thagann as an stil, is é sin, as an ngléas driogtha, nuair a bhítear ag déanamh poitín.
Fioslaíocht: Músaem na bPáistí, Baile Átha Cliath
Músaem do pháistí, go mór mór faoi bhun 9 mbliana d'aois, ab ea Fioslaíocht: Músaem na bPáistí, Baile Átha Cliath (Béarla: Imaginosity: Dublin Children's Museum). Thug an músaem áiseanna foghlamtha trí mheán imeachtaí súgartha le fáil do pháistí agus do dhaoine fásta. Osclaíodh an músaem i mí Lúnasa, 2007. Bhí sé suite in Áth an Ghainimh, bruachbhaile de chuid Baile Átha Cliath.
Burnaby
Is cathair sa Cholóim Bhriotanach é Burnaby, agus é suite lámh le Vancouver. Sa bhliain 2011, bhí 223,218 ag maireachtaint sa chathair. Is é an fichiú cathair is mó i gCeanada.
Birmingham Oratory
deas|250px|thumb|Birmingham Oratory Is pobal reiligiúnach Caitliceach suite i mBirmingham é Birmingham Oratory.
Ruby Walsh
Is marcach capall é Ruby Walsh. Bhuaigh Walsh an Grand National i seacht dtír éagsúla, in Éirinn, in Albain, sa Bhreatain Bheag, i Sasana, san Astráil, i Stáit Aontaithe Mheiriceá agus sa tSeapáin.
Rugadh Ruby ar 14ú Bealtaine 1979 i gCill Dara.
An chéad buaiteoir a bhí aige ná Siren Song in Gowran Park.
Ardeaglais Amiens
Ardeaglais Chaitliceach atá suite in Amiens na Fraince í Ardeaglais Amiens.
Gilphíb choiteann
Is éan í an ghilphíb nó an ghilphíb choiteann (Sylvia communis). Is baill d'fhine na Sylviidae iad.
Crannóg (iris)
Iris liteartha is ea Crannóg a fhoilsítear i Mí Feabhra, Mí na Bealtaine agus Mí Dheireadh Fómhair gach bliain. Is iad a lucht foilsitheoireachta Crannóg Media i nGaillimh, agus foilsítear ábhar i mBéarla agus i nGaeilge, cé gurb é an Béarla is treise inti. Foilsíonn Crannóg idir ghearrscéalta agus dhánta.
Felix Sturm
Dornálaí Gearmánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Felix Sturm a rugadh Adnan Ćatić ar an 31 Eanáir 1979 i Leverkusen, an Ghearmáin.
A phaidrín do dhùisg mo dhéar
Scríobh Aithbhreac Inghean Corcadail an dán A phaidrín do dhùisg mo dhéar. Cumadh sa 15ú haois é. Tá sé le fáil i Leabhar Deadhan Lios Mòir.
Harry Styles: Live on Tour
Is é Harry Styles: Live on Tour an chéad camchuairt ag an gceoltóir Sasanach Harry Styles. Thosaigh an chamchuairt ar an 19 Meán Fómhair 2018 i San Francisco.
Mosc Láir Birmingham
Is mosc suite i mBirmingham é Mosc Láir Birmingham (Birmingham Central Mosque as Béarla).
Cill Mhichíl (Corcaigh)
Is baile suite i gContae Chorcaí í Cill Mhichíl.
149 (uimhir)
Is é 149 an uimhir nádúrtha tar éis 148 agus roimh 150.
Samuel Holt
Polaiteoir Éireannach ab ea Samuel Holt (3 Meán Fómhair, 1880 - 18 Aibreán, 1929). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Fianna Fáil.
An Guth
Díolaim bhliantúil filíochta is ea An Guth agus baint aici leis an Eilean Sgitheanach. Bunaíodh í sa bhliain 2003, agus foilsíonn sí filíocht chomhaimseartha i agus foilsíonn sí filíocht chomhaimseartha i nGaeilge na hÉireann, na hAlban agus Mhanann, in éineacht le haistriúcháin ó theangacha eile.
Is é Roddy Gorman, file a scríobhann i nGaeilge na hÉireann agus na hAlban, an t-eagarthóir. Cuirtear an iris amach i gcomhar le Coiscéim, comhlacht foilsitheoireachta de chuid na hÉireann.
Áed Ua Crimthainn
Ba é Áed Ua Crimthainn (Nua-Ghaeilge: Aodh Ó Criomhthainn) nó Áed mac Crimthainn (12ú haois) ab agus comharba Thír Dhá Ghlas i ngar do Loch Dearg i gContae Thiobraid Árann. Ba é príomhscríobhaí an Leabhair Laighnigh (Leabhar an Nuachabhála) é agus síltear gurb eisean a dhíolaim é.
Beatha agus saothar
Scoláire ba ea Áed agus é ina dhuine de sheanmhuintir eaglaiseach i gContae Laoise. Ba chomharbaí iad de Cholum moccu Loigse (Colum mac Crimthainn), manach a bhunaigh Mainistir Thír Dhá Ghlas sa 6ú haois agus a bhí mór le Colm Cille. Lean Áed Finn mac maic Chélechair Ui Cheinnéidig, ceann mainistreach a fuair bás in 1152. Is dócha gurbh é Áed an comharba deireanach, mar dódh an mhainistir in 1164.
Bhí Áed mór le Finn mac Gussáin Ua Gormáin, easpag Chill Dara agus ab an Iúir, agus théidís i gcomhar le chéile. Chuidigh Finn agus Gilla na Náem Úa Duinn le hÁed an Leabhar Laighneach a dhíolaim.
Díolaim de stair, de scéalta agus de dhánta atá i gceist. Cuireann na hannála atá sa leabhar in iúl gur scríobhadh é idir 1151 and 1201, cé go raibh an chuid is mó de críochnaithe faoi na 1160idí. Is féidir an bhliain 1166 a chur leis an iontráil dheireanach a bhreac Áed lena láimh féin.
Rinneadh cóip de litir a fuair Áed ón easpag Finn san Leabhar Laighneach i bhFóilió 206, cóip a rinne ceann de na lámha eile sa lámhscríbhinn. Tá sí seo ar na litreacha pearsanta is luaithe a scríobhadh in Éirinn. Deir an litir:
Bhí amhras ag Áed ar rudaí sa traidisiún ach bhí sé sásta iad a choinneáil sa lámhscríbhinn.
2008
Bliain bhisigh ab ea an bhliain 2008.
Eachtraí
mion|6 Samhain: Corónaíodh Jigme Wangchuk mar rí ar an m[[An Bhútáin|Bútáin. ]]
Allegro Non Troppo
Scannán beoite Iodálach é Allegro Non Troppo, ón bhliain 1976,  faoi stiúir Bruno Bozzetto. Agus sé phíosa ceoil clasaiceach ann, is scigaithris é an scannán de phríomhscannán Walt Disney de chuid na bliana 1940, Fantasia, agus díorthaíodh dhá chuid ón scannán níos luaithe. Cuireadh na píosaí clasaiceacha,  i mbeochan dhaite, ag dul ó choiméide go tragóid iomlán.
Ag an tús, idir an bheochan, agus ag an deireadh, tá seichimh bheo-ghníomhaíochta dhubh agus bhán, a thaispeánann an beochantóir ficseanúil, an cheolfhoireann, an stiúrthóir agus an scannánóir, le go leor radhairc ghreannmhara faoi léiriú ficseanúil an scannáin. Meascann cuid de na rannóga seo beochan agus beo-aicsean.
Scaoileadh an scannán in dhá leagan. Sa chéad cheann tá seichimh gníomhaíochta bheo idir na píosaí clasaiceacha; fágtar ar lár iad sa dara leagan den scannán, agus litreacha beoite Plaisteacha a chur ina n-áit agus iad ag litriú teideal an chéad phíosa ceoil eile.
Teideal
Sa cheol, ciallaíonn treoir “allegro ma non troppo” a bheith ag seinm “go gasta, ach ní ró-ghasta”. Gan an “ma”, ciallaíonn sé “Tóg go réidh é!”, Interjection a chiallaíonn “moilliú” nó “smaoineamh sula ngníomhóidh tú”.
Is é an bhrí choiteann atá ag "allegro" san Iodáilis ná "lúcháireach". Mar sin nochtann an teideal débhrí "allegro", agus sa bhreis ar bhrí "Not So Fast!" is féidir a léamh freisin mar "lúcháireach, ach ní an iomarca".
Fuláinis
Is teanga í an Fhuláinis a labhraítear go fairsing in Iarthar na hAfraice. Tá sí ó dhúchas ag 24 mhilliún duine, mar a mheastar. Ceann de na teangacha Nígir-Chongócha í a bhaineann le brainse Seineagaimbiach na fine seo, cosúil leis an Volaifis agus an tSeréiris a bhíonn le cloisteáil sa réigiún seo chomh maith. Is iad na Fulánaigh agus na grúpaí eitneacha cosúil leo siúd a labhraíonn ó dhúchas í, ach thairis sin bíonn Fuláinis mar theanga iasachta agus mar ghléas cumarsáide ag na milliúin daoine sna tíortha idir an tSeineagáil, an Ghaimbia, Camarún agus an Ghuine. Ceann de thíortha móra Iarthar na hAfraice í.
Is é an rud is suntasaí faoi ghramadach na Fuláinise ná an idirmhír a chuirtear idir tamhan an fhocail agus an iarmhír ghramadúil. An ról a bhíonn ag na hidirmhíreanna san Fhuláinis tá sé cosúil le ról na réamhfhocal sa Ghaeilge agus sa Bhéarla.
Tá na hainmfhocail rangaithe ina n-aicmí, cosúil leis na haicmí sna teangacha Bantúcha, ach tá na haicmí seo i bhfad níos líonmhaire san Fhuláinis ná sna teangacha sin. Tá timpeall ar chúig aicme fichead ann, ach bíonn sé ag brath ar an gcanúint. D'fhéadfá na haicmí seo a chur i gcomparáid le hinscní na dteangacha Ind-Eorpacha, nó cosúil leis an dóigh a bhfuil forainm amháin sa Ghaeilge don bhaininscne (sí) agus forainm eile don firinscne (sé), baineann a forainm féin le gach aicme den chineál seo.
Bíonn iolra na n-ainmfhocal an-mhírialta san Fhuláinis, agus caithfidh tú an t-iolra a fhoghlaim in éineacht leis an bhfoirm uatha le cuimhne a choinneáil air.
Tá trí fhaí - an fhaí ghníomhach, an fhaí chéasta, agus an fhaí mheánchéasta - ag na briathair san Fhuláinis.
Tá córas claochluithe tosaigh ag an bhFuláinis, cosúil leis an nGaeilge.
Labhraítear an dúrud canúintí éagsúla, agus ainmneacha difriúla orthu: Pulaar a thugtar ar na canúintí iartharacha, agus is é Fulfulde an t-ainm a thugann cainteoirí na gcanúintí oirthearacha ar a dteanga féin. Tá an t-ainm Gaeilge "Fuláinis" bunaithe ar an leagan Béarla Fulani a tháinig ón Hásais nó ón Meindis (nó ó theangacha Mandaecha eile sa réigiún). Peul an téarma Fraincise agus é bunaithe ar an Volaifis.
James Killane
Polaiteoir Éireannach ab ea James Killane (22 Deireadh Fómhair 1874 - 26 Aibreán 1930). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Fianna Fáil.
Longueuil
Is cathair í Québec Longueuil. I 2011 bhí 231,409 ag maireachtáil sa chathair. Is í an naoú cathair déag is mó i gCeanada.
Is í Fraincis an mháthairtheanga do 81.4% don daonra. Is í Béarla an mháthairtheanga do 7.5%. Tá máthairtheanga eile ag 13.6% don daonra.
Oakland, California
Is cathair i gCalifornia, Stáit Aontaithe Mheiriceá í Oakland. Tá an chathair suite i gContae Alameda agus is í an 8ú chathair is mó sa stáit.
Tá timpeall is 390,724 (2010) duine ina gcónaí sa chathair.
Bunaíodh Oakland sa bhliain 1852.
Poetry Ireland Review/Éigse Éireann
Maíonn Éigse Éireann gurb éard atá inti cuntas buan ar fhilíocht chomhaimseartha na hÉireann. Iris ráithiúil í a fhoilsíonn dánta le filí nua agus filí aitheanta ó Éirinn agus ó thíortha eile. Tá idir Bhéarla agus Ghaeilge le fáil inti.
Oakland, California
Sna 1980í bhí clú agus cáil ar Oakland mar gheall ar an méid rapcheoil a bhí ann sa cheantar.
Poetry Ireland Review/Éigse Éireann
Ceaptar eagarthóir nua tar éis gach ceithre eagrán nó ocht n-eagrán chun úire agus brí a choinneáil san iris.
Tá eolas san iris ar léamha filíochta, ar chomórtais (agus comórtais mhór idirnáisiúnta san áireamh), ar fhéilte agus ar ailt. Léirmheasanna ar leabhair mhaithe a ligeadh i ndearmad atá le fáil i gcuid ar leith de shuíomh na hirise.
Gliomach Eorpach
Is artrapód é an gliomach Eorpach. Ball d'fhine na Nephropidae atá ann. Is é Homarus gammarus an t-ainm eolaíoch. Tá gliomach Meiriceánach ann chomh maith (Homarus americanus), agus specis eile freisin. Giomach a deirtear i nGaeilge na hAlban.
Páirtí Poblachtach Sóisialach na hÉireann
Páirtí polaitíochta poblachtánach agus sóisialach é Páirtí Poblachtach Sóisialach na hÉireann (Béarla: Irish Republican Socialist Party nó IRSP) atá lonnaithe in Éirinn. Bunaíodh an páirtí ar an 8 Nollaig, 1974 agus tá sé lonnaithe i mBaile Átha Cliath. Tá an grúpa paraimíleatach Arm Saoirse Náisiúnta na hÉireann mar eite mhíleata an pháirtí. Dar leo, leanann siad Séamas Ó Conghaile a bhunaigh an Páirtí Sóisialach Poblachtach na hÉireann sa bhliain 1896.
An Fhonais
Teanga labhartha i mBeinin, i dTóga, agus sa Nigéir is ea í an Fhonais (fɔ̀ngbè nó fõbè sa teanga, fuaimniú [fɔ̃̀ɡ͡bē]). Úsáidtear mar Fhrancbhéarla í sa cheantar, agus tá 4,1 milliún cainteoirí aici. Is teanga Gbe í, ceann desna grúpaí sa bhfine teangacha Nígir-Chongólach.
151 (uimhir)
Is é 151 an uimhir nádúrtha tar éis 150 agus roimh 152.
An Fhonais
Ceann desna teangacha is mó i mBeinin is ea í, á labhairt i ndeisceart na tíre den chuid is mó. Sa lá atá inniu ann labhraítear an Fhonais ar raidió agus ar theilifís i mBeinin.
Cosúil leis na teangacha Gbe eile, is teanga thonúil í. Is teanga ainmní-briathar-cuspóir (SVO) í leis.
Is é an focal idirnáisiúnta is cáiliúla sa teanga seo ná vodun, nó vúdú sa Ghaeilge. mion| Dáileadh na bpríomhtheangacha Gbe (Capo 1988, 1991)
Gutaí
Fuaimnítear na fóinéimí / ẽ / agus / õ / mar [ɛ̃] agus [ɔ̃] i gcónaí.
Consain
Níl an consain [p] fóinéimeach agus níl sé le fáil ach i bhfocail iasachta áirithe. Úsáideann focail iasachta eile [f].
Ortagrafaíocht
Scríobhtar an Fhonais leis an aibítir Laidineach. I mBeinin, sainíonn Aibítir na dTeangacha Náisiúnta na litreacha agus na déghraif in ortagrafaíocht na Fonaise. Scríobhtar gutaí srónacha le litir an ghuta agus <n> ina dhiaidh.
Amiens
clé|250px|mion|Amiens Is cathair i réigiún Hauts-de-France é Amiens. Bhí 136,998 duine ina gcónaí i Rouen i 2016.
Holbeach
Is baile suite i Lincolnshire é Holbeach. Bhí 9,448 duine ina gcónaí i Holbeach.
Thomas Huckle Weller
mion|clé Víreolaí a rugadh in Ann Arbor, Michigan ab ea Thomas Huckle Weller (15 Meitheamh 1915 – 23 Lúnasa 2008).
Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1954 lena chomhghleacaithe John Enders is Frederick Robbins as a dtaighde ar shaothrú víreas an pholaimiailítis i gcealla fíochán daonna, rud a chabhraigh le saothrú na vacsaíne ina choinne ag Jonas Salk.
Bull Ring, Birmingham
deas|250px|thumb|Bull Ring Is ceantar siopadóireacht suite i mBirmingham é Bull Ring.
Thomas Huckle Weller
D'aonraigh sé na bunfhachtóirí is bun le deilgneach, deir, an bhruitíneach dhearg, agus fachtóir de shaghas nua is bun le damáiste comhbheirthe, víreas a dtug sé cíteimeigilivíreas air.
Tertullian
Údar bisiúil luath-Críostaí ón Chartaiga i gCúige Rómhánach na hAfraice ab ea Quintus Septimius Florens Tertullianus, nó Tertullian (c. 160 -. C 225 AD), Is é an chéad údar Críostaí é a tháirg corpas fairsing de litríocht na Críostaíochta as Laidin. Bhí sé ina luath-chosantóir suntasach Críostaí agus ina phoileimiceoir i gcoinne eiriceachta. Tugtar "athair na Críostaíochta Laidiní" agus "bunaitheoir dhiagacht an Iarthair" air.
Alasdair Crotach MacLeòid
right|250px
Owen Heary
Is imreoir sacair é Owen Heary. Imríonn sé faoi láthair le Bohemians agus tá sé ina chaptaen. D'imir Heary le Home Farm agus bhí sé ag imirt le Shelbourne ó 1998 go 2007. Is cosantóir é.
Alasdair Crotach MacLeòid
Bhí Alasdair Crotach ina cheannaire ar Chlann Mhic Leòid na Hearadh sa 16ú haois. Rugadh sa bhliain 1455 é agus fuair sé bás sa bhliain 1547. Glacadh leis mar thaoiseach tar éis dá athair, Uilleam Dubh, bás a fháil.
Brian Moore
mion|UCLA, Los Angeles, áit a mhuin Brian Moore B'úrscéal aí é Brian Moore (25 Lúnasa, 1921 – 11 Eanáir, 1999). D'fhoilsigh sé fiche úrscéal agus ainmniodh é ar ghearrliosta Duais Booker trí huaire. D'oibrigh sé chomh maith mar scríbhneoir scripte scannáin. clé|mion|Montreal Gazette Rugadh agus tógadh Moore i mBéal Feirste, Tuaisceart na hÉireann duine de naonúr clainne. Chuaigh sé ar imirce chun Montreal, Ceanada sa bhliain 1948. Bhí sé ag obair leis an Montreal Gazette mar thuairisceoir agus thosaigh sé ag scríobh úrscéalta. Bronnadh saoránacht Ceanadach air, rud a choinnigh sé fiú amháin nuair a bhog sé go Nua-Eabhrac sa bhliain 1959. Bhog sé go California lena bhean nua sa bhliain 1967
Fuair Brian Moore bás ina bhaile i Malibu, California sa bhliain 1999.
Grimsby
Is baile suite i Lincolnshire é Grimsby. Is dócha go raibh baile beag ann in aimsir na Rómhánach sa Bhreatain Mhór. Bhí 200 éigin duine ina gcónaí san áit de réir Leabhar Domesday (1086). Fuair Grimsby a chairt mar chathair ó Sheon Rí Shasana sa bhliain 1201, agus tá Grimsby luaite sa Sága Orkneyinga sa bhliain 1230.
D'éirigh Grimsby ina phort iascaireachta agus trádála. Faoin bhliain 1931, bhí 92,000 duine ina gcónaí ar an bhaile. Tháinig laghdú ar an méid sin mar gheall ar an Spealadh Mór sna 1930idí. Fuair 184 bás i nGrimsby sa Dara Cogadh Domhanda, 99 díobh le linn ionsaí Gearmánaí amháin. Is é 87,574 an daonáireamh inniu.
152 (uimhir)
Is é 152 an uimhir nádúrtha tar éis 151 agus roimh 153.
The Truth (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an naoú heipeasóid déag agus an fichiú heipeasóid, "The Truth" den naoú sraith The X-Files ar an 19 Bealtaine 2002. Bhí an eipeasóid dhá chuid í. Scríobh Chris Carter an eipeasóid seo. D'fhéach 13.25 milliún duine ar an eipeasóid.
Lacha rua
Is éan é an lacha rua. Is féidir leis an ainm seo tagairt a dhéanamh do rualacha (Mareca penelope). Is baill d'fhine na Anatidae iad.
Chromalveolata
Is Eocarót é an foghrúpa Chromalveolata, a chéad mhol Thomas Cavalier-Smith mar mhionleasú dá ríocht Chromista, beartaithe ar dtús aige sa bhliain 1981. Tá Chromalveolata ghlactha faoi láthair mar cheann de na seisear craobhacha is mó d'Eocarót. Is féidir breathnú air mar "ríocht", cé nach nach bhfuil rangú foirmiúil tacsanomaíochta tugtha dó.
Tá an foghrúpa gaolta sa líne shliochtach le bhicont, a ghlacann páirt in in-siombóis tánaisteach le alga dearg, agus cuimsíonn sé na ceithre mór-ghrúpaí seo a leanas:
Cé gur chaill grúpaí éagsúla, m.sh. na cealla fabhránacha agus na coinligh uisce a gcumas fótaisintéisiú, is orgánaigh uatrófacha an chuid is mó díobh. Úsáideann gach chromalveolata clóraifill a agus c, agus go leor díobh líocha choimhdeacha.
Gaol éabhlóideach
thumb|left|Nua-Thacsanomaíocht Eocarót
Réigiún Eacnamaíochta na Sibéire Thiar
Ceann amháin de chuid na réigiúin eacnamaíochta is ea Réigiún Eacnamaíochta na Sibéire Thiar nó За́падно-Сиби́рский экономи́ческий райо́н as Rúisis. thumb|250px|right|Réigiún Eacnamaíochta na Sibéire Thiar sa [[Rúis]]
Cath Cáidéis
Tharla an Cath Cáidéis ar an 1274 r. Chr idir na fórsaí Éigipteach faoi cheannas Ramasaes II i gcoinne Impireacht na Hiteach sa chathair Cáidéis in aice leis an abhainn Orontes.
Conradh Verdun
thumb|Ríochtaí na bhFranc tar éis na deighilte a d'eascair as  Conradh Verdun' Chuir Conradh Verdun (Verdun-sur-Meuse, Lúnasa 843) clabhsúr le Cogadh Cathartha na gCairilínseach a bhí ag dul ar aghaidh ar feadh trí bliana. Socrú a bhí ann idir triúr mac marthanach an rí Lughaigh Cráifeach (Laidin:Ludovicus (imperator)), mac agus comharba Charlemagne, a roinn críocha na hImpireachta Cairilínsí i dtrí ríocht idir garmhic Shéarlais Mhóir.
153 (uimhir)
Is é 153 an uimhir nádúrtha tar éis 152 agus roimh 154.
Conradh Verdun
Nuair a fuair Lughaigh Cráifeach bás sa bhliain 840, d'éiligh Lothair I (Laidin: Lotharius I (imperator)), a mhac ba shine, ardtiarnas thar 'ríochtaí’ a dheartháireacha agus thacaigh sé le h-éileamh a nia Pépin II, gur cheart dó bheith ceaptha ina Rí na hAcatáine, cúige an-mhór in iarthair na Fraince. Nuair a fuair a chuid deartháireacha Lughaidh Gearmánach (Laidin:Ludovicus II "Germanicus") agus Séarlas Maol (Laidin: Carolus II (imperator)) an lámh in uachtar ar a chuid fórsaí ag Cath Fontenoy-en-Puisay (841) agus nuair a séalaíodh a gcomhghuaillíocht le Mionnaí Strasbourg (842), bhí Lothair toilteanach dul i mbun caibidlíochta leo in ionad leanúnach ar aghaidh i mbun cogaíochta.
Ré Túdarach
deas|150px|thumb|Armas Túdarach Tugtar an Ré Túdarach ar an tréimhse idir na blianta 1485 agus 1603 i Sasana agus an Bhreatain Bheag.
Institiúid Digbeth
Is foirgneamh cathartha suite i mBirmingham é Institiúid Digbeth.
Conradh Verdun
Bhí gach ceann de na deartháireacha réamhbhunaithe cheana féin i ríocht amháin - Lothair san Iodáil, Lughaidh Gearmánach sa Bhaváir, agus Séarlas Maol san Acatáin. De réir na socraíochta, choinneáil Lothair, (a bhí ainmnithe mar “ comh-Impire” cúig bliana roimhe sin) a theideal mar ‘an tImpire’ agus:
Ghéill Lothair an Iodáil chuig a mhac ba shine Lughaidh II sa bhliain 844, a dhéanamh ina chomh-Impire é sa bhliain 850. Fuair Lothair bás sa bhliain 855, agus roinneadh a ríocht i dtrí chuid: na críocha a bhí ag Lughaidh cheana féin d'fhan siad leis, deonaíodh na críocha a bhain le iar-Ríocht na Burgúine ar a thríú mhac, sé sin Charles de Provence, agus an chríoch a bhí fágtha ar a dhara mhac, sé sin Lothair II. Gaireadh 'Lotharingia' (Laidin: regnum Lotharii) ina dhiaidh sin ar an ndúiche seo a bhí gan ainm go dtí sin.
De réir go raibh Lughaidh II míshásta toisc nach bhfuair sé breis críche tar éis bás a athair, chuaigh sé i gcomhghuaillíocht leis a uncail Lughaidh Gearmánach i gcoinne a dheartháir Lothair agus a uncail Séarlas Maol sa bhliain 858. Réitigh Lothair lena dheartháir agus a uncail go gairid i ndiaidh sin, cé go raibh drochmheas ar Shearlas ionas nach bhféadfadh sé arm a thógáil le dul i ngleic leis an ionraidh agus theith sé go dtí an Bhurgúin; shábháil na heaspaig é áfach nuair a dhiúltaigh siad an choróin a bhronnadh ar Lughaidh Gearmánach. Rinne Séarlas Maol ionradh ar Ríocht na Burgúine de chuid Charles de Provence sa bhliain 860, ach theip air agus bhí sé ruaigthe as. Ghéill Lothair II tailte chuig Lughaidh II sa bhliain 862 ionas go bhfaigheadh sé tacaíocht uaidh chun a bhean chéile a cholscaradh, rud a thionscain coimhlintí arís agus arís eile leis an Phápa agus a uncail. Fuair Charles de Provence bás sa bhliain 863, agus fuair Ludwig II a ríocht.
Fuair Lothair II bás sa bhliain 869 gan aon oidhrí dlisteanacha aige, agus roinneadh a ríocht idir Séarlas Maol agus Lughaidh Gearmánach sa bhliain 870 faoi Chonradh Meerssen. Idir an dá linn, bhí Ludwig na Gearmáine gafa le díospóidí lena triúr mac. Fuair Ludwig II bás sa bhliain 875, agus ainmníodh Karlmann, (Laidin: Karlomannus rex), mac ba shine an rí, ina oidhre. Corónaíodh Séarlas Maol, le tacaíocht an Phápa, ina Rí na hIodáile agus ina Impire Naofa Rómhánach araon. An bhliain ina dhiaidh sin, fuair Lughaidh Gearmánach bás. Rinne Séarlas iarracht a ríocht a nasc-ghabháil freisin, ach buadh air go cinntitheach ag Andernach, agus roinneadh Ríocht bhFranc san oirthear (sé sin an Fhrainc Thoir) idir Lughaidh III (nó Lughaidh Óg), Karlmann na Baváire agus Karl III (nó Karl ramhar) (Laidin: Carolus Pinguis).
Catagoir:843
Críoch Altae
Is críoch í Críoch Altae. Is é Barnaul príomhchathair an réigiúin. Bunaíodh an chríoch seo sa bhliain 1937.
Langabhat
Is loch é Langabhat, ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.
Cáidéis
deas|250px|thumb|Cáidéis Cathair san Leiveaint ab ea Cáidéis.
Immingham
Is baile suite i Lincolnshire é Immingham. Bhí 12,200 duine ina gcónaí in Immingham.
George Westinghouse
Innealtóir a rugadh i Central Bridge, Nua-Eabhrac ab ea George Westinghouse (6 Deireadh Fómhair 1846 - 12 Márta 1914). I 1863 d'fhionn sé an t-aerchoscán don iarnród, agus ina dhiaidh sin an gásmhéadar is córas chun gás nádúrtha a sholáthar go slán sábháilte do thithe. Ceannródaí in úsáid srutha ailtéarnaigh chun cumhacht leictreach a dháileadh ar úsáideoirí. Bhunaigh sé comhlacht Westinghouse Electric i 1886.
Valbaí sporearrach corráin
Ainmhí ba ea an valbaí sporearrach corráin.
Bonnán beag
Is lapaire é an bonnán beag (Ixobrychus minutus) i bhfine na gcorr réisc, Ardeidae. Tagann an focal Ixobrychus ón  tSean-Ghréigis Ixobrychus, planda cosúil le giolcach agus brukhomai, "lig búir", agus is é minutus an focal Laidineach ar "beag".
Dáileadh
Tá an bonnán beag dúchasach don Sean-Domhan, ag pórú san Afraic, i lár agus i ndeisceart na hEorpa, in iarthar agus i ndeisceart na hÁise, agus i Madagascar. Is éin imirceacha iad na héin ó réigiúin mheasartha san Eoraip agus iarthar na hÁise, ag geimhreadh san Afraic agus níos faide ó dheas san Áise, agus tá na héin a neadaíonn sna trópaicí neamhaistreach. Is annamh a fheictear iad ó thuaidh óna raon pórúcháin.
154 (uimhir)
Is é 154 an uimhir nádúrtha tar éis 153 agus roimh 155.
155 (uimhir)
Is é 155 an uimhir nádúrtha tar éis 154 agus roimh 156.
Fialuch Yucatan
Is ainmhí beag í an fhialuch Yucatan. Mamach atá ann.
Port Stoth
clé|250px|mion|Port Stoth Is bearna cósta é Port Stoth, ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.
Kirton in Lindsey
Is baile suite i Lincolnshire é Kirton in Lindsey.
Hermann Weyl
Matamaiticeoir a rugadh in Elmshorn na Gearmáine, a d'oibrigh sna Stáit Aontaithe ó 1933 ab ea Hermann Weyl (9 Samhain 1885 - 8 Nollaig 1955). Chuidigh sé go mór le fealsúnacht na matamaitice, teoiric dromchlaí Riemann, teoiric samhlú grúpaí Lie, agus bunús matamaiticiúil na coibhneasachta is na meicnice candamaí a chur ar aghaidh. Chuir a leabhar cáiliúil Symmetrie (Siméadracht, 1952) síos ar an ngaol idir teoiric na ngrúpaí is siméadracht i bpatrúin is dearadh.
Bonnán breicneach
Is lapaire é an bonnan breicneach (nó an bonnán Meiriceánach) (Botaurus lentiginosus) speiceas éan san fhine Ardeidae. Tá dáileadh  Neasartach aige, ag pórú i gCeanada agus i gcodanna thuaidh agus lárnacha na Stát Aontaithe, agus ag geimhreadh i gCósta na Murascaille de chuid na S.A. Florida ar fad isteach sna Everglades, sna hoileáin i Muir Chairib agus i gcodanna de Mheiriceá Láir.
Ardeaglais Bradford
Is ardeaglais Anglacánach suite i mBradford í Ardeaglais Bradford.
Fáilte an Aingil
thumb|Fáilte an Aingil Paidir de chuid na Críostaíocht a is ea Fáilte an Aingil (Laidin: Salutatio Angelica), a ghlaonn ar idirghuí Mhuire, máthair Íosa.
Úsáideann sainchreidimh éagsúla Chríostaí an phaidir céanna chomh maith, go háirithe siúd a chloíonn leis an traidisiún Caitliceach - mar shampla, baill Angla-Caitliceacha den Chomaoin Anglacánach, Liútaraigh agus Meitidistigh.
Is é seo a leanas an leagan a úsáidtear san Eaglais Chaitliceach Rómhánach:
Ceantar Féinrialaitheach na gCántach is na Mainseach
Is ceantar féinrialaitheach é Ceantar Féinrialaitheach na gCántach is na Mainseach. Bunaíodh an ceantar seo le rialtas dúchais a chinntiú do na Chántaigh agus na Mainsigh sa bhliain 1939. Sa bhliain 2002, bhí cónaí ar 946,590 Rúiseach, 123,238 Úcráineach, 107,637 Tatarach, 17,128 Chántach agus 9,894 Mainseach sa cheantar.
Gatineau
Is cathair in iarthar chúige Québec é Gatineau. Sa bhliain 2011 bhí 265,349 ag maireachtaint sa chathair fhéin. Is í an t'ochtú cathair déag is mó i gCeanada.
Teangacha
lár|750px|Lánléargas ar Gatineau cois Ottawa
An Rubha
Is leithinis é an Rubha, ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban. clé|250px|thumb|An Rubha
Martin McGowan
Polaiteoir Éireannach ab ea Martin McGowan ( - 1958). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.
156 (uimhir)
Is é 156 an uimhir nádúrtha tar éis 157 agus roimh 158.
Hitigh
thumb|Impireacht na Hiteach Is grúpa eitneach san Anatóil iad na Hitigh. Ba í an Hitis a bpríomhtheanga.
Cúige Omsk
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Omsk.
Long Sutton, Lincolnshire
Is baile suite i Lincolnshire é Long Sutton.
Glóir don Athair
Docseolaíocht, nó iomann molta gearr le Dia (i liotúirgí áirithe na Críostaíochta) is ea Glóir don Athair (Laidin: Gloria Patri). Tugtar "an Mhiondocseolaíocht" (Doxologia Minor) air chomh maith, chun idirdhealú a dhéanamh idir an iomann sin agus an "Mhórdocseolaíocht", Glóir do Dhia sna harda.
Loch Róg
Is loch é Loch Róg, ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.