cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Robert Owen
Déantúsóir teicstílí Breatnach, daonchara, leasaitheoir sóisialta, agus duine de bhunaitheoirí an tsóisialachais útóipigh agus ghluaiseacht na gcomharchumann ab ea Robert Owen (14 Bealtaine 1771 – 17 Samhain 1858). Rinne sé a dhícheall feabhas a chur ar dhálaí oibre monarchan, chuir sé pobail thurgnamhacha shóisialta, chun cinn, agus d’fhéach sé le cur chuige níos comhchoiteann i leith tógáil leanaí, lena n-áirítear rialú rialtais ar oideachas. Ghnóthaigh sé saibhreas go luath sna 1800idí ó mhuileann teicstíle ag Lannraig Ùr, Albain. Tar éis dó oiliúint a fháil mar éadaitheoir i Stamford, Lincolnshire d'oibrigh sé i Londain sular athlonnaigh sé, nuair a bhí sé 18 mbliana d'aois, go Manchain, áit ar thosaigh sé ag monarú teicstílí. Sa bhliain 1824, d'aistrigh sé go Meiriceá agus chuir sé an chuid is mó dá fhortún i bpobal turgnamhach sóisialach ag New Harmony, Indiana, mar réamhobair dá shochaí útóipeach. Mhair sé thart ar dhá bhliain. Theip ar phobail Oweníte eile freisin, agus sa bhliain 1828 d'fhill Owen ar Londain, áit a lean sé ar aghaidh ag tacú leis an lucht oibre, ag stiúradh forbairt comharchumann agus gluaiseacht na gceardchumann, agus ag tacú le reachtaíocht saothair leanaí agus scoileanna comhoideachais saor in aisce.
Luathshaol agus oideachas
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Newtown_Parish_Register_for_births_with_an_entry_for_Robert_Owen%2C_born_June_12th_1771_%281294584%29.jpg/220px-Newtown_Parish_Register_for_births_with_an_entry_for_Robert_Owen%2C_born_June_12th_1771_%281294584%29.jpg|mion| Taifead baiste Robert Owen i gClár Pharóiste Anglacánach, Y Drenewydd Rugadh Robert Owen in Y Drenewydd, baile margaidh beag i Sir Drefaldwyn, sa Bhreatain Bheag, ar 14 Bealtaine 1771, do Anne (Williams) agus Robert Owen. diallaiteoir, iarnóir agus máistir poist áitiúil ab ea a athair; iníon de theaghlach feirmeoireachta as Y Drenewydd, ba ea a mháthair. Ba é Robert Óg an séú duine de sheachtar clainne an teaghlaigh, a fuair beirt acu bás ag aois óg. Ba iad na deartháireacha A mhair ná William, Anne, John agus Risteard a mhair.
Pádraic Ó Conaire
clé|mion Scríbhneoir Éireannach ab ea Pádraic Ó Conaire (20 Feabhra 1882 - 6 Deireadh Fómhair 1928), agus duine de na scríbhneoirí ba thábhachtaí i luath-ré na hAthbheocana ba ea é. Bhí an Conaireach gníomhach, freisin, san iriseoir eacht, rud a raibh an-bheagán di le fáil as Gaeilge i dtús an 20ú haois. clé|mion|[[An Chéad Chloch,]] Uaireanta, tugtar "Sean-Phádraic Ó Conaire" air le hé a aithint thar Phádhraic Óg Ó Conaire (bhí Pádhraic Óg ag scríobh úrscéalta éadroma faoi shaol na tuaithe i gConamara).
Saol
Saolaíodh Pádraic Ó Conaire i nGaillimh sa bhliain 1882, áit ina raibh dhá theach ósta ag a athair agus a mháthair Kate McDonagh. Bhí beirt deartháireacha aige, Isaac agus Michael. clé|mion|Tír na n-Iongantas, Tír na n-Íontas, 1919 Thug a athair a aghaidh ar Stáit Aontaithe Mheiriceá nuair a theip ar a ghnó i nGaillimh agus cailleadh é go gairid ina dhiaidh sin. D'éag máthair Uí Chonaire freisin sa bhliain 1893.
Bogearraí
Séard is brí le bogearra ná ríomhchlár a bhronnann gnéithe agus feidhmíochtaí bhreise ar ríomhairí. Ríomhchláir ata ann a choinnítear ar chóras ríomhaireachta agus a ritear chun tascanna ríomhaireachta a chur i gcrích.
Pádraic Ó Conaire
Saol
Mar sin bhí a mháthair agus a athair marbh faoin am a raibh sé aon bhliain déag d’aois. Dá bhrí sin, bhí ar na dílleachtaí óga, Pádraic óg agus a bheirt dheartháireacha, dul chun cónaithe lena n-uncail Patrick Conroy i Ros Muc. Cé gurbh é an Béarla teanga an tí, ceantar Gaeltachta a bhí máguaird agus d’fhoghlaim Pádraic an teanga go héasca.
Bogearraí
Suiteáiltear bogearraí ar ríomhairí ionas gur féidir leis na daoine a bhaineann feidhm as ríomhairí a thuilleadh obair a dhéanamh agus leas níos mó a bhaint as an ríomhaire. Inneallra na rudaí nithiúla atá mar chuid de ríomhaire amhail scáileán, luchóg, méarchlár agus an tiomántán.
Pádraic Ó Conaire
Saol
Chuaigh Pádraic ar scoil i dTurlach Beag, sular bhog sé ar aghaidh go dtí Coláiste Charraig an Tobair i gContae Thiobraid Árann (bhí a uncail ina shuí go te) agus Coláiste na Carraige Duibhe i mBaile Átha Cliath, áit a raibh sé sa rang céanna le hÉamon de Valera.
Bogearraí
Cineálacha
Is iomaí cineál bogearraí atá ann. Tá bogearraí ann ionas gur féidir le daoine cáipéisí a chlóscríobh. Tá bogearraí ann a bhaineann leis an gréasán domhanda amhail líonléitheoirí, bainisteoirí ríomhphoist is araile. Aicme eile ná bogearraí a bhaineann le seinm meáin amhail seinnteoir meán a sheinneann ceol agus físeáin.
Coirce
Féar crua, bliantúil den chuid is mó, den chineál Avena. Dúchasach d'imchuach na Meánmhara. Fástar é don ghráinne, mar fhoráiste is féar tirim. Tá min choirce coitianta mar arbhar bricfeasta. Go minic i gcothú capall. Lán de phróitéin, ach ní féidir arán a dhéanamh leis.
Bogearraí
Cineálacha
Is féidir grianghraif a chur in eagar ar ríomhairí freisin. Is iomaí cineál bogearraí atá ann chun inneall a chur ar chnuasaigh ghrianghraif. Is féidir leas a bhaint as bogearraí áirithe chun teagmháil a dhéanamh le daoine. Is féidir comhrá a dhéanamh agus glao ar dhaoine trí fheidhm a bhaint as bogearraí amhail Skype.
Pádraic Ó Conaire
Ar ais in Éirinn
Ba bhoithéimeach agus fhánaí é agus é go beo bocht i dtreo dheire a shaoil, tugtha don ól. D'fhill an Conaireach ar Éirinn ag tús an Chéad Chogadh Domhanda, sna blianta 1914/1915. D'fhág sé Molly agus a chlann agus chaith na blianta ag fánaíocht ar fud na hÉireann. Cé go raibh post aige sa Bhreatain, rinne sé iarracht maireachtáil ar a chuid scríbhneoireachta nuair a d'fhill sé ar Éirinn.
Robert Owen
Pósadh agus teaghlach
Ar chuairt go hAlbain, bhuail Owen le agus thit sé i ngrá le Ann (nó Anne) Caroline Dale, iníon le David Dale, daonchara as Glaschú agus úinéir Muileann New Lanark. Tar éis a bpósta ar 30 Meán Fómhair 1799, bhunaigh na hOwens baile i Lannraig Ùr, ach bhog siad go Teach Braxfield i Lannraig, Albain ina dhiaidh sin. mion|Teach Robert Owen, Lannraig Ùr Bhí ochtar clainne ag Robert agus Caroline Owen, agus fuair an chéad duine acu bás ina naíonán. Ceathrar mac agus triúr iníonacha a bhí sa seachtar a tháinig slán: Robert Dale (1801–1877), William (1802–1842), Ann (nó Anne) Caroline (1805–1831), Jane Dale (1805–1861), David Dale (1807–). 1860), Richard Dale (1809–1890) agus Mary (1810–1832).[11][6][16] Lean ceathrar mac Owen, Robert Dale, William, David Dale agus Richard, agus a iníon Jane Dale, a n-athair go dtí na Stáit Aontaithe, ag éirí ina saoránaigh SAM agus ina gcónaitheoirí buana in New Harmony, Indiana. D’fhan bean chéile Owen Caroline agus beirt iníonacha, Anne Caroline agus Mary, sa Bhreatain, áit a bhfuair siad bás sna 1830í.
Mamagrafaíocht
Teicníocht ar leith íomháithe X-ghathaigh chun ailse chíche a bhrath chomh luath agus is féidir, níos luaithe ná mar ab fhéidir cnap a mhothú. Baintear feidhm as dáileoga an-bheaga X-ghathanna, agus cruthaítear na híomhánna trí mhodh íogair xéaragrafach. An tslí is fearr chun ailse chíche a bhrath go luath, agus de bhrí go mbuaileann an ailse seo an-chuid ban, moltar do gach bean an scrúdú seo a fháil gach bliain nó gach re bliain tar éis a 40ú bliain d'aois.
Forbidden Stories
Is eagraíocht neamhbhrabúis í Forbidden Stories (Gaeilge:Scéalta coiscthe) leis an misean "obair iriseoirí eile, atá i mbaol bagairtí, príosúin nó dúnmharaithe, a leanúint agus a fhoilsiú." Chun é seo a bhaint amach, tugann sé deis d’iriseoirí a gcuid oibre a sheoladh chuig Forbidden Stories, ionas go mbeidh rochtain ag iriseoirí eile ar an ábhar ar eagla nach mbeidh an t-imscrúdaitheoir bunaidh in ann é a leanúint níos mó. Comhoibríonn sé le heagraíochtaí mar Reporters sans frontières agus Freedom of the Press Foundation.
Pádraic Ó Conaire
Ar ais in Éirinn
Bhí an-ghean ag daoine air, cé nár shaothraigh sé mórán airgid as a chuid saothar liteartha le linn a shaoil. Chaith an Conaireach an chuid is mó dá shaol fosta ina chónaí i nGaillimh, ag múineadh sna coláistí samhraidh sna Gaeltachtaí anois is arís, agus é go beo bocht i dtreo dheire a shaoil.
Bogearraí
Cineálacha
Is féidir bogearraí a rangú de réir a úsáide:
Robert Owen
New Lanark Mill
I mí Iúil 1799 cheannaigh Owen agus a chomhpháirtithe an muileann i Lannraig Ùr ó David Dale, agus d'éirigh Owen bheith ina bhainisteoir air i mí Eanáir 1800. Spreagtha ag a rath bainistíochta i Manchain, bhí súil ag Owen an muileann New Lanark a stiúradh ar phrionsabail níos airde ná prionsabail tráchtála amháin. Bhunaigh David Dale agus Richard Arkwright an muileann sa bhliain 1785. Sholáthair eas an Chluaidh an chumhacht uisce don mhuileann cadáis, ceann de na cinn is mó sa Bhreatain. Bhí thart ar 2,000 duine páirteach, tugadh 500 acu chuig an muileann ag aois a cúig nó a sé ó bhochtáin agus ó charthanachtaí Dhún Éideann agus Ghlaschú. Chaith Dale, a raibh aithne mhaith air as a bheith flaithiúlacht, leis na leanaí, ach ní raibh dálaí maireachtála sásúil ag na háitritheoirí, in ainneoin iarrachtaí Dale agus a chliamhain Owen chun saol a gcuid oibrithe a fheabhsú.
Bhí go leor de na hoibrithe ó na leibhéil shóisialta is ísle; bhí gadaíocht, meisce agusduáilcí eile coitianta agus bhí faillí a dhéanamh ar sholáthar an oideachais agus ar an chóras séarachais. Bhí cónaí ar fhormhór na dteaghlach in aon seomra amháin.
Forbidden Stories
I mí an Mhárta 2018, fuair sé duais mhór “tionscadal iriseoireachta na bliana” ag Cruinniú Mullaigh Iriseoireachta Bliantúla na Fraince agus bhí sé ar ghearrliosta an European Press Prize i gcatagóir na nuálaíochta sa bhliain 2019.
Feidhmchlár
Sa ríomhaireacht, tugtar féidhmchlár (nó bogearraí feidhme) ar saghas ríomhchlár bogearraí a úsáidtear chun tasc sonrach éigin a dhéanamh don úsáideoir le húsáid ríomhaire, m.sh. próiseáil focal, brabhsálaí idirlín nó cuntasaíocht. Tá codarsnacht ann le bogearraí córais, a úsáidtear chun cumhachtaí an ríomhaire a chomhcheangal, agus nach n-úsáidtear de ghnáth chun taisc a dhéanamh don úsáideoir féin. Is féidir idirdhealú a dhéanamh idir feidhmchláir le haghaidh úsáid phearsanta ar nós an bhrabhsálaí agus na feidhmchláir atá ann chun gnó a dhéanamh.
Is samplaí tipiciúla de bhogearraí feidhme iad scarbhileoga, próiseálaithe focal agus seinnteoirí meán.
Pádraic Ó Conaire
Ar ais in Éirinn
Rinne Liam Ó Flaithearta cur síos uair amháin ar an am a raibh Ó Conaire ag fanacht sa teach aige agus gur mhol an Conaireach dhó scríobh i nGaeilge. mion|Deoraidheacht, lch 149
Bás agus cuimhne
mion mion|M'asal beag dubh, An Crann GéagachCailleadh é sna fichidí agus gan aige ach 46 bliain. Alcólach déanta ba ea é. Fuair sé bás in ospidéal Richmond i mBaile Átha Cliath i Mí Dheireadh Fómhair 1928 (tar éis dó cuairt a thabhairt ar phríomhoifig Chonradh na Gaeilge). mion|The Land of Wonders le Pádraic Ó Conaire, aistriú b Éamonn Ó Néill, Tír na n Íontas, 1919 Tá an Conaireach curtha i Reilig an Bhóthair Mhóir i nGaillimh. Tá dealbh ina chuimhne sa bhFaiche Mór i nGaillimh.
Saothair
Bhí ról tábhachtach ag Ó Conaire i ngluaiseacht na Gaeilge agus bhí sé ar cheann de na scríbhneoirí gearrscéalta ba thábhachtaí san athbheochan liteartha. Bhí feidhm cheannródaíoch aige ó thaobh na hiriseoireachta de fosta agus é ag scríobh do ‘An Claidheamh Soluis’– is beag duine i dtús an fhichiú haois a bhí ag scríobh alt nuachta i nGaeilge. Chum sé drámaí, gearrscéalta, aistí critice, scéalta do pháistí agus ábhar eile, saothar mór in ainneoin go bhfuair sé bás gan ach sé bliana is daichead bainte amach aige.
Scríobh an Conaireach dhá úrscéal, Deoraíocht agus Fearfeasa Mac Feasa, chomh maith le go leor aistí agus gearrscéalta. Tá cuid de na gearrscéalta seo ar fáil sa leabhar Scothscéalta, a bhí ar an siollabas Ardteist e in Éirinn le fada an lá.
Keep Ireland Open
Eagraíocht dheonach in Éirinn is ea Keep Ireland Open. Tá feachtas ar siúl aici ag lorg rochtain níos fearr ar an tuath in Éirinn. Sa bhliain 1994 a bunaíodh an eagraiocht. Is é Roger Garland, iar-Theachta Dála de chuid an Chomhaontais Ghlais, an cathaoirleach reatha.
Aidhmeanna
Ba mhaith léi bealaí achtaithe dlithiúla a bheith ann, le comharthaí soiléire orthu, go mór mhór ar thalamh íseal chomh maith le cead siúil ar thailte airde agus in áiteanna iargúlta. Tá feachtas ar siúl i gcoinne fál sreinge dealgach freisin.
Dar léi, tá muintir na tíre "go tapa ag cailliúint pé cearta neamhfhoirmiúla a bhí againn rochtain ar ár dtuath féin. Níl sé seo chomh soiléir i gCill Mhantáin ná in oirthear na tíre i gcoitinne. Agus mar a tharlaíonn is iad seo na ceantair ina bhfuil an líon is mó siúlóirí agus ina bhféadfadh cúis dlisteanach gearáin a bheith ag úinéirí talún. Is san iarthar atá na fadhbanna is mó, ceantar ina bhfuil an líon is lú siúlóirí. Is sa cheantar seo freisin is mó a d'fhéadfaí siúl na gcnoc agus caithimh aimsire eile amuigh faoin aer a fhorbairt do thurasóirí. "
Grúpaí eile
I measc na ngrúpaí atá bainteach léi tá An Óige, Cumann Clubanna Marcaíochta na hÉireann, Gasóga Caitliceacha na hÉireann, Cónaidhm Cumainn Staire Áitiúla, Cumann Gasóga na hÉireann, Aontas Uaimheolaíochta na hÉireann, Cumann na bhFeirmeoirí Aontaithe, Cumann Faoileoireachta Crochta agus Parafaoileoireacht na hÉireannn, Club Fánaithe na hÉireann, Nasc Tuaithe na hÉireann agus Iontaobhas Fiadhúlra na hÉireann.
Gothaíochas
Is éard atá sa Gothaíochas ré ealaíne a fáisceadh as an Ard-Athbheochan Iodálach ó 1520 amach nó thart air sin. Mhair sé anuas go dtí timpeall 1580 san Iodáil, nuair a tháinig an stíl Bharócach ina áit, cé go raibh sé beo i dTuaisceart Eorpa anuas go dtí an 17ú haois. In Iodáilis tugtar manierismo air ó bella maniera (manièrisme i bhFraincis, Mannerism i mBéarla), ainm a thugann le tuiscint gurb iad sain-airíonna an ealaíontóra féin atá i gceist seachas aithris a dhéanamh ar an nádúr.
Tá sainmhíniú an Ghothaíochais agus na tréimhsí a bhaineann leis á bplé ag staraithe ealaíne go fóill. Mhol Vasari d’ealaíontóirí nua aird a thabhairt ar shaothar na mórealaíontóirí chun "bella maniera" a thabhairt leo. . Tháinig míchlú ar an téarma sa 17ú agus san 18ú haois agus baint aige anois le stíl a chuaigh ar seachrán ón nádúr. Ach sa 19ú haois rinneadh athbhreithniú ar an scéal agus treise á cur anois ar áilleacht an Ghothaíochais, ar a chló nua-aoiseach agus ar é a bheith fuascailte ó na laincisí clasaiceacha.
Tús agus fás
Tá sé áitithe go raibh ealaíontóirí óga i bpráinn faoi dheireadh na hArd-Athbheochana. Ní raibh aon deacrachtaí teicniúla ná eile a bhí le réiteach. Bhí mioneolas ar anatamaíocht, ar sholas, ar ghnéithe daonna, ar an dóigh a gcuireann daoine mothúcháin in iúl le dreach agus comharthaí; bhí máistreacht ag ealaíontóirí ar dheilbhiú fíortha agus ar mhionréimniú dathanna. Ag an bpointe seo tháinig an Gothaíochas ar an bhfód. D’fhás sé idir 1510 agus 1520 i bhFlórans nó sa Róimh.
Tá sé ráite gur tháinig an ré seo go nádúrtha d’ealaín Andrea del Sarto, Michelangelo agus Raphael. Bhí sainstíl ag Michelangelo a raibh an-mheas uirthi agus ar minic a rinne ealaíontóirí eile aithris uirthi. Thaitin terribilità Michelangelo, tréith a raibh uaisleacht mhaorga ag siúl léi, go mór leo. Ba é nós na linne ealaín a fhoghlaim trí aithris a dhéanamh ar shaothar máistir.
Gothaíochas luath
Is cuid suntais iad na chéad ealaíontóirí Gothaíocha i bhFlórans, go háirithe daltaí Andrea del Sarto, Jacopo da Pontormo agus Rosso Fiorentino de bharr a gcuid foirmeacha fadaithe, staidiúirí míshocra, peirspictíochta giorraithe, suíomh díchéillí agus soilsiú drámata. Bhí Parmigianino (dalta Antonio da Correggio) agus Giulio Romano (príomhchúntóir Raphael) ag déanamh ealaín stílithe den sórt céanna sa Róimh. Tháinig na healaíontóirí seo in inmhe faoi thionchar na hArd-Athbheochana, agus tá sé ráite go bhfreagraíonn a stíl di siúd nó gur leagan áibhéalach di í. Thosaigh ealaíontóirí óga ag déanamh staidéar ar dhealbhadóireacht Heilléanaíoch agus ar shaothar seanmháistrí. Lean an tréimhse ba luaithe den Ghothaíochas go dtí timpeall 1540 or 1550.
Deirtear ina lán anailísí gur tháinig an Gothaíochas ar aghaidh i dteannta roinnt imeachtaí eile: teoiric Nicolaus Copernicus faoi chóras héilealárnach na gréine, Creach na Róimhe (1527) agus an [[Reifirméisean. Dá bhrí seo mínítí fíoracha fiartha na stíle mar fhreagra d’íomhánna idéalaithe na hArd-Athbheochana. Ní thaitníonn an míniú seo le scoláirí a thuilleadh, áfach.
An tArd-Ghothaíochas
Bhain na healaíontóirí Gothaíocha ba dhéanaí fónamh as deismireachtaí intleachtúla agus rímháistreacht ealaíonta agus iad ag cuimhneamh ar Michaelangelo. Tá sé maíte ag an staraí ealaíne Sydney Joseph Freedberg go raibh súil ag lucht an Ghothaíochais go dtabharfaí faoi deara an tagairt amhairc seo, tagairt a bhféadfaí úsáid mhí-oiriúnach a bhaint aisti d’aonturas.
Lean an saghas seo Gothaíochais ó 1530 go dtí 1580, a bheag nó a mhór, agus sampla de is ea saothar Agnolo Bronzino agus Giorgio Vasari. Ealaín chúirte í, tríd is tríd, agus an-aird aici ar uachtar rudaí agus ar mhionrudaí: pearsana mínchraicneacha faoi sholas cothrom séimh, gan ach an aird is lú acu ar an lucht féachana. Ealaín neamchorraithe í, gan tocht gan racht.
Tagairtí
•	Gombrich, E.H. (2001). ''Art and Illusion. A Study in the Psychology of Pictorial Representation'', Princeton University Press. ISBN 97-8069-107-000-1
•	Marchetti Letta, Elisabetta (1994). Pontormo, Rosso Fiorentino, Scala, Firenze 1994. ISBN 88-8117-028-0
•	Freedberg, Sidney J. (1993). Painting in Italy, 1500–1600, 3rd edition, New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-05586-2 (cloth) ISBN 0-300-05587-0 (pbk)
•	Shearman, John (1967). Mannerism. Harmondsworth, 1967
Coire
deas|250px|thumb|Coire na Baintighearna in [[Albain]] Is éard is coire ann ná log babhla-chruthach le taobhanna géara, cruthaithe ag ceann gleanna shléibhtiúil ag cnaí an oighir i réigiún oighrithe. Má ghearrann dhá choire isteach in ardchlár, is féidir go ndéanfaidh siad droim sléibhe. Má tharlaíonn 3 cheann nó níos mó le chéile, is féidir go ndéanfaidh siad binn phirimidiúil, cosúil leis an Matterhorn sna hAlpa.
John L. Murray (breitheamh)
Príomh-Bhreitheamh na hÉireann (2004-2011) agus Ard-Aighne na hÉireann (1982 agus 1987-1991) ab ea John L. Murray (27 Meitheamh 1943 - 18 Eanáir 2023). clé|mion|[[Na Ceithre Cúirteanna]]
Saol
I 1967 ligeadh isteach i mBarra na hÉireann é. In 1981 rinneadh Abhchóide Sinsearach de tar éis dó a ghlao chun Bharra na Sinsear sa Chúirt Uachtarach. Bhí sé ina abhcóide cosanta, do Neil Blaney sna 1970idí.
Bhí Murray ina Ard-Aighne na hÉireann ó Lúnasa-Nollaig 1982 agus arís ó 1987-1991.
Bhí sé ina bhall de Chúirt Bhreithiúnais na gComhphobal Eorpach i Lucsamburg ó 1991-1999.
Ceapadh Murray ina ina bhall den Chúirt Uachtarach sa bhliain 1999. Ansin ceapadh é ina Phríomh-Bhreitheamh na hÉireann in Iúil 2004. Ba é an deichiú Príomh-Bhreitheamh ó bunaíodh an Stát i 1922.
Gaeilge
Rialaigh an Chúirt Uachtarach (agus Murray ina chuid de) ar an 6 Bealtaine 2010 nach bhfuil aon dualgas Bunreachta ann, go ginearálta, ionstraimí reachtúla a bheith ar fáil i nGaeilge.
Muintir
Bhí sé pósta (1969) ar Gabrielle Walsh, agus beirt pháistí orthu, Catriona agus Brian.
Maxim Gorky
Scríbhneoir Rúiseach agus Sóivéadach a bhí in Alexei Maximovich Peshkov (Алексе́й Макси́мович Пешко́в ; 28 Márta [    – 18 Meitheamh 1936), ar a dtugtar Maxim Gorky go coitianta (Макси́м Го́рький ), agus ba smaointeoir mór sóisialach a bhí ann a chuir an sóisialachas chun cinn. Ainmníodh é cúig huaire don Duais Nobel sa Litríocht. Sular tháinig rath air mar údar, thaistil sé ar fud Impireacht na Rúise agus chuaigh sé ó phost go post go minic, taithí a d'imir tionchar ar a chuid scríbhneoireachta níos déanaí ina shaol.
An Chinsealacht Phrotastúnach
thumb|220px|Geata os comhair eastáit Úsáidtear an frása an Chinsealacht Phrotastúnach nuair a thagraítear d'fhorlámhas polaitiúil, eacnamaíoch, sóisialta na hÉireann, ag mionlach mór úinéirí talún, cléir na hEaglais Bunaithe, ag an lucht gairmiúil, gach ball den Eaglais Bhunaithe (Eaglais na hÉireann agus Eaglais Shasana, araon ina nEaglaisí Stáit), le linn an 17ú, 18ú, agus an 19ú haois. Is é an tuiscint ar an Chinsealacht, go príomha, ná gan Chaitlicigh Rómhánacha a áireamh, sé sin tromlach na ndaoine a bhí sa tír ag an am. Is féidir leis an tuiscint seo a bheith míthreorach áfach, mar go raibh chomhaltaí de na bPreispitéireach agus na sainchreideamh eile, chomh maith le neamh-Críostaithe, eisiata ó thaobh na polaitíochta agus ón taobh sóisialta de freisin. istigh sna 1800í. Fiú formhór na bProtastúnach, bhí siad eisiata go héifeachtach ón chinsealacht, mar go raibh siad ró-bhocht chun vóta a chaitheamh. Go ginearálta, bhí dearg-ghráin nó fuath ag Caitlicigh, tromlach mhuintir na hÉireann, roimh pribhléidí na Cinsealachta .
Maxim Gorky
Is iad na saothair is cáiliúla de chuid Gorky a chuid gearrscéalta luatha, a scríobhadh sna 1890í (Chelkash, Old Izergil, agus Fiche Sé Fir agus Cailín); imríonn The Philistines (1901), The Lower Depths (1902) agus Children of the Sun (1905); dán, The Song of the Stormy Petrel (1901); a thriológ dhírbheathaisnéiseach, My Childhood, In the World, My Universities (1913–1923); agus an t-úrscéal, Máthair (1906). Mheas Gorky féin gur theip ar chuid de na saothair seo, agus is minic a cháineadh Máthair; Shíl Gorky é féin go raibh Máthair ar cheann de na teipeanna ba mhó a bhí aige. Mar sin féin, cuireadh fáilte níor croíúla roimh roinnt saothar iar-réabhlóideach nach bhfuil mórán clú orthu amhail na húrscéalta The Artamonov Business (1925) agus The Life of Klim Samgin (1925–1936); meastar an dara ceann a bheith ina shárshaothar agus uaireanta breathnaíonn léirmheastóirí air mar shaothar nua-aoiseach. Murab ionann agus a chuid scríbhinní réamhréabhlóideacha (a dtugtar aitheantas dóibh mar gheall ar a "frith-síceolaíocht") tá difríocht idir saothair dhéanacha Gorky ina bhfuil léiriú débhríoch ar Réabhlóid na Rúise agus "spéis neamh-nua-aimseartha i síceolaíocht an duine" (mar a thug DS Mirsky faoi deara). Bhí baint aige lena cohmhscríbhneoirí Rúiseacha Leo Tolstoy agus Anton Chekhov, agus luann Gorky iad beirt ina chuimhní cinn.
Sraitheog (scannánaíocht)
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le sraitheog ná sraith radharc atá mar mhír den scéal sa scannán.
Fiabhras faireogach
‘An galar pógtha’ a bhuaileann cuid mhaith déagóirí go háirithe. Cosúil le fliú, ach go leanann na siomptóim ar feadh seachtainí. Víreas Epstein-Barr is cúis leis. Iompraíonn suas le 95% de dhaonra an Domhain é, agus den chuid is mó tolgann páistí é gan dochar ar bith. Scaipeann an víreas trí mhalartú seile, rud a tharlaíonn trí chasacht, sraothartach, nó pógadh, mar shampla. Nuair a thógann duine an galar seo mar dhéagóir, is dian é. Bíonn an-chuid ceall aon-núicleach i bhfuil an duine ionfhabhtaithe, agus tugtar aon-núicléóis ionfhabhtaithe ar an ngalar freisin. Is iad siomptóim an reachta ná tinneas cinn, scornach thin, agus tuirse. Bíonn na nóid limfeacha ata leochaileach. Níl aon chóireáil fhrithvíreasach air. Is féidir go mbeidh duine lagaithe go géar ar feadh míonna ina dhiaidh. In áiteanna san Áise is an Afraic, tarlaíonn ailse mar thoradh ar an víreas seo go minic, rud nach dtarlaíonn ach go hannamh sa chuid eile den Domhan.
Acht Cúirteanna Breithiúnais, 1924
mion|scálaí an chirt, i g[[Caisleán Bhaile Átha Cliath]] Achtaíodh an tAcht Cúirteanna Breithiúnais, 1924. ar an 11 Meitheamh 1924. Mar sin, cuireadh córas cúirteanna agus córas breithiúnach an lae inniu ar bun sa Stát. Bhain an stáit a neamhspleáchas amach le gairid.
Ó thaobh na praiticiúlachta de, tharla go raibh roinnt de na hathruithe ba thábhachtaí ag leibhéal íseal,
Osclaíodh na hUaschúirteanna nua go hoifigiúil ag Caisleán Bhaile Átha Cliath ar 11 Meitheamh 1924.
Sa bhliain chéanna, athainmníodh an Roinn um Ghnóthaí Dúiche mar an Roinn Dlí agus Cirt faoin Acht Airí agus Rúnaithe, 1924.
Gaeilge
Luaitear i bhforálacha alt 71 den Acht Cúirteanna Breithiúnais, 1924:
'Sa mhéid gur féidir é agus gach ní a bhaineann leis an scéal d'áireamh, beidh ag an mBreitheamh den Chúirt Dúithche, a ceapfar do Dhúthaigh ina bhfuil líomatáiste ina bhfuil an Ghaedhilg in úsáid ghenerálta, oiread eolais ar an nGaedhilg agus chuirfadh ar a chumas déanamh in éamais conganta o fhear teangan agus fianaise á tabhairt sa teangain sin.'
Is é an rialtas atá freagrach as an moladh seo a chur i bhfeidhm. Ach tá deacrachtaí ann go hannamh.
Ar 20 Meitheamh 2019, de réir breithiúnais san Ard-Chúirt, sa chás Ó Cadhla v an tAire Dlí, tá dualgas ar an Stát gach iarracht réasúnta a dhéanamh breitheamh le Gaeilge a fháil le cás a éisteacht in aon chúirt dúiche sa tír, ,
Soláthraí seirbhísí Idirlín
mion Is éard is soláthraí seirbhísí Idirlín ann ná eagraíocht a chuireann rochtain ar an Idirlíon ar fáil do dhaoine nach mbaineann le heagraíocht atá nasctha go díreach leis (cosúil le hinstitiúid léinn nó comhlacht mór). clé|mion|Telecom Éireann Tugtar ISP uirthi i mBéarla. Is féidir ríomhaire baile a nascadh leis an ISP trí mhóideim is líonra poiblí teileafóin, agus déanann an ISP nascadh leis an Idirlíon.
De ghnáth cuireann an ISP seirbhísí eile ar fáil, cosúil le boscaí poist is leathanaigh gréasáin.
Córas oibriúcháin
Is éard is córas oibriúcháin ann ná an bogearra bunúsach a ritheann ar ríomhaire, agus mar gheall air sin, an ceann is tábhachtaí. Ní mór do gach ríomhaire córas oibriúcháin a bheith air chun ríomhchláir eile a rith. Rialaíonn an córas oibriúcháin buntascanna ar nós ionchur ón méarchlár a aithint agus aschur a chur go dtí an scáileán.
7 Bealtaine
Is é an 7 Bealtaine an 127ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 128ú lá i mbliain bhisigh. Tá 238 lá fágtha sa bhliain.
Laurel and Hardy
mion|250px Ba sceitse beirte iad Laurel and Hardy. Ba iad Stan Laurel and Oliver Hardy baill sa sceitse. Thosaigh siad ag aisteoireacht le céile sa bhliain 1927 leis an scannán Putting Pants on Philip.
Lon Chaney
B'aisteoir Meiriceánach é Leonidas Frank "Lon" Chaney (1 Aibreán 1883 – 26 Lúnasa 1930).
Suíomh (scannánaíocht)
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le suíomh ná an tír nó an áit agus an ré ina bhfuil an scannán (nó radharc ón scannán) suite.
Fiabhras paraitíofóideach
Galar a thagann ó speiceas den bhaictéar salmonella atá cosúil leis an gceann a chuireann tús leis an bhfiabhras tíofóideach (an fiabhras breac). Tolgtar é ó bhia nó deoch thruaillithe de ghnáth.
Coiréal
Is éard is coiréal ann ná polaip nó hiodra, maisiúil de ghnáth, a fhaightear i gcoilíneachtaí i bhfarraigí éadoimhne teo. Táirgeann cuid mhaith díobh creatlach seachtrach cailcreach a dhéanann sceireacha coiréil. Bíonn an pas polaipe dá thimthriall beatha ceannasach, le han-chuid cineálacha ar leith. Go minic, bíonn an meidiúsa beag trédhearcach.
Tá níos mó ná 2100 speiceas coiréal ann; is iad na speicis laistigh de na fo-ranganna Hexacorallia agus Octocorallia sa rang Anthozoa.
CLG Na Piarsaigh (Corcaigh)
Club de chuid CLG i dtuaisceart Chorcaí is ea CLG Na Piarsaigh. Bunaíodh an club sa bhliain 1943.
Manaiméadar
Feiste chun brú i sreabhán (leacht nó gás) a thomhas. De ghnáth, teicníocht bunaithe ar U-fheadán a úsáidtear chuige, agus léirítear an brú leis an difríocht in airde na leachta (mearcair go minic) idir dhá ghéag an fheadáin nuair a cheanglaítear géag amháin don sreabhán ar mian an brú ann a thomhas, agus an ghéag eile don atmaisféar, mar shampla. Má bhíonn barr an mhearcair sa ghéag ceangailte leis an sreabhán h m níos airde ná an ghéag eile, tá an brú sa tsreabhán ρgh níos mó ná brú an atmaisféir (is é ρ dlús an mhearcair, agus g an luasghéarú de bharr domhantarraingthe). Úsáidtear an téarma maniaméadar do shaghsanna eile tomhsaire brú uaireanta, ina ngníomhaíonn an brú le tomhas fórsa ar dhromchla is an dromchla sin ceangailte go meicniúil nó go leictreach/leictreonach le táscaire grádaithe.
Gerard Barrett
Is scannánóir Éireannach é Gerard Barrett a rugadh ar 5 Iúil 1987 i Lios Tuathail, Contae Chiarraí. Bhain sé clú agus cáil amach nuair a bhuaigh sé an Rising Star Award ag an 10ú Irish Film & Television Awards dá scannán Pilgrim Hill.
Craoladh a ghearrsraith Smalltown ar TV3 i mí Mheán Fómhair 2016.
John Millington Synge
Drámadóir Éireannach ab ea John Millington Synge (16 Aibreán 1871 - 24 Márta 1909). B'é an dráma ba cháiliúla a bhí ag Synge ná The Playboy of the Western World. Bhí ruaille buaille sa chathair ar oíche na hoscailte i 1907, ach d'éirigh go geal leis ina ainneoin sin. I measc a chuid drámaí eile, tá Riders to the Sea, Shadow of the Glen, The Well of the Saints, The Tinker's Wedding srl.
Saol
Tógadh Synge i Ráth Fearnáin lámh le Baile Átha Cliath.
Bhain sé céim (Baitsiléir Ealaíon) amach sna teangacha i gColáiste na Tríonóide sa bhliain 1892.
Chuaigh Synge go dtí an Fhrainc sa bhliain 1896. Chas sé le W. B. Yeats, a thug comhairle do Synge dul go hÁrainn.
Inis Meáin
Chaith Synge tréimhsí fada ar Inis Meáin in oileáin Árann ag foghlaim na Gaeilge agus ag scríobh a chuid leabhair agus drámaí faoi dhraíocht agus áilleacht an oileáin agus na farraige.
Thug Synge cuairt go h-Inis Meáin don chéad uair i 1898. D'fhan sé le muintir Uí Dhonnacha ar feadh tréimhsí fada agus mhair cosúil leo féin. Bhíodh sé ina shuí cois na tine/sa gclúid ag seinm an fhidil agus go minic ag bogadh an chliabháin ina mbíodh páiste le muintir an tí.
Chaith Synge go leor dá chuid ama ar an oileán ina shuí i bpúirín cloiche gan aon díon air, suite ar bharr na haille ar an taobh thiar den oileán. Ainmníodh 'Cathaoir Synge' ar an áit seo dá bharr. Tá radharc draíochtúil as an áit seo ar Inis Mór trasna an chuain, ar Chonamara ó thuaidh agus siar san Aigéan Atlantach.
Ní h-ionadh go bhfuair Synge inspioráid chun scríbhneoireacht a dhéanamh in Inis Meáin. Tar éis do Synge Inis Meáin a fhágáil, bhíodh sé ag scríobh chuig duine de chlann Uí Dhonnacha darbh ainm Máirtín. Bhíodh Synge ag scríobh litreacha i mBéarla chuig Máirtín agus bhíodh Máirtín ag scríobh ar ais i nGaeilge. Sa gcaoi sin bhí an bheirt acu ag foghlaim óna chéile.
Bás
Fuair John Millington Synge bás ar an 24 Márta 1909 ó liomfóma Hodgkin, aois 37.
Oidhreacht
Is féidir cóipeanna de na litreacha a scríobh Synge a fheiceáil in Inis Meáin anois. Tá an teach céanna faoi sheilbh duine de shliocht mhuintir Uí Dhonnacha, Treasa Ní Fhátharta ar thaobh a máthar. D'fhág a máthair an teach seo ag Treasa. Tar éis roinnt ath-chóirithe le cabhair urraíochta sna 2000idí, d'oscail an teach don phobal.
Tá an teach sa stíl traidisiúnta, ceann tuí taobh istigh agus taobh amuigh. Tá stór breá troscáin agus uirlisí le feiceáil san teach; mar shampla an tuirne lín, an drisiúr agus dorú a bhíodh in úsáid ag iascaireacht, a thugann léargas ar an saol sna sean-laethanta. Tá leabharlann agus ionad cónaithe do scríbhneoirí béal dorais.
Jean Arthur
B'aisteoir Meiriceánach í Jean Arthur a rugadh mar Gladys Georgianna Greene (17 Deireadh Fómhair 1900 – 19 Meitheamh 1991).
W. E. B. Du Bois
Gníomhaí ar son chearta sibhialta, socheolaí agus staraí ab ea William Edward Burghardt Du Bois, nó W. E. B. Du Bois go hiondúil (23 Feabhra 1868 – 27 Lúnasa 1963).
Bhronn Ollscoil Harvard céim dochtúireachta ar W. E. B. Du Bois sa bhliain 1895, an chéad uair riamh a bronnadh Ph.D. ar dhuine gorm in Harvard.
clé|mion|W. E. B. Du Bois le Laura Wheeler Waring, 1948
Breyten Breytenbach
Scríbhneoir, file agus ealaíontóir ón Afraic Theas é Breyten Breytenbach, a rugadh in Bonnievale, Cúige na Rinne, ar an 16 Meán Fómhair 1937. Bhí sé ag cur in aghaidh na hapairtéide, agus chaith sé na blianta fada i dtóin príosúin san Afraic Theas. Scríobhann sé sa dá theanga, idir Afracáinis agus Bhéarla. Bhí sé ar díbirt sa Fhrainc agus bhain sé amach dintiúirí an tsaoránaigh Fhrancaigh.
Weinberger v. Wiesenfeld
Sa chás Weinberger v. Wiesenfeld, 420 U.S. 636 (1975), rialaigh Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe in aghaidh leithcheala ar bhonn gnéis. mion|clé|[[Ruth Bader Ginsburg, abhcóide]]
Sonraí
Fuair bean chéile Stephen Wiesenfeld bás agus bhí air aire a thabhairt dá mhac óg as féin. Ní raibh sé in ann obair a dhéanamh. Rinne sé achainí ar an rialtas airgead sa bhreis a thabhairt dó chun aire a thabhairt dá mhac. Ach de réir an Social Security Act áfach, baintreacha mná amháin a bhí i dteideal íocaíochta.
An t-abhcóide Ruth Bader Ginsburg ag déanamh ionadaíochta do Wiesenfeld. Bhí Caspar Weinberger, an tAire Rialtais ag an am, i mbun cúrsaí rialtais. Dar le Ginsburg, ní raibh aon mhíniú ceart ag an rialtas ar an idirdhealú sin a d’fhág nach raibh aon chabhair le fáil ag baintreacha fir amhail Wiesenfeld. D’aontaigh an chúirt léi agus cuireadh an chuid sin den dlí ar ceal.
Coireán
deas|200px|thumb|Coireán den speiceas Silene dioica Luibh is ea an coireán agus é bliantúil nó ilbhliantúil le duilleoga urchomhaireacha, agus bláthraí cíomacha de ghnáth. Dúchasach do réigiúin mheasartha an leathsféir thuaidh. An chailís feadánach cúigpheitealach, eangach nó gabhlánach, dearg nó bán ag brath ar an speiceas. Tá roinnt céadta speiceas ann sna géinis Silene agus Lychnis.
Seán de Briotún
Ba é Seán de Briotún (John Bruton) 9ú Taoiseach na hÉireann. Rugadh é ar an 18 Bealtaine 1947. Ba Aire é i rialtais na dTaoiseach Liam Mac Cosgair agus Gearóid Mac Gearailt. Chaith sé dhá thréimhse mar Aire Airgeadais (1981-1982 agus 1986-1987). Ba é an Aire Tionscail, Trádála, Tráchtála agus Turasóireachta idir 1982 agus 1986. Ceapadh é mar cheannaire ar Fhine Gael sa bhliain 1990 agus bhí sé ina Thaoiseach ó 1994 go 1997 nuair a bhí Comhrialtas Bhogha Ceatha (Fine Gael, Páirtí an Lucht Oibre agus An Chlé Dhaonlathach) istigh.
Toghadh é mar Theachta Dála don chéad uair sa bhliain 1969 i ndáilcheantar na Mí agus aththoghadh é ag gach olltoghchán go dtí gur éirigh sé as polaitíocht na hÉireann sa bhliain 2004. Bhí sé mar Ambasadóir an Aontais Eorpaigh chuig Na Stáit Aontaithe Mheiriceá idir 2004 agus 2009. Is iar-Leas-Uachtarán Pháirtí na bPobal Eorpach é freisin. Tá sé pósta le Finola Bruton agus tá ceathrar clainne acu.
Tús a shaoil
Ba dhuine clainne é de Briotún i dteaghlach rachmasach feirmeoireachta i nDún Búinne, Contae na Mí. Oileadh é i gColáiste Clongowes Wood.
De réir leabhair Oliver Coogan, Politics and War in Meath 1913-23  (An Pholaitíocht agus an Cogadh i Mí 1913-23) ba é seanathair de Briotún duine de na feirmeoirí a chuir an Chinsealacht Angla-Éireannach ón a seilg sa cheantar nuair a bhí Cogadh na Saoirse ar siúl.
Bhain de Briotún céim BA amach ag an gColáiste Ollscoile, Baile Átha Cliath agus cháiligh sé mar abhcóide níos déanaí ach níor oibrigh sé sa ghairm sin riamh. Toghadh é do Dháil Éireann in olltoghchan na bliana 1969 mar Theachta Dála de chuid Fhine Gael. Ní raibh sé ach 22 bhliain d'aois nuair a toghadh é. Dhúbláil sé a chuid vótaí sa chéad olltoghchán eile sa bhliain 1973 agus ceapadh é mar Rúnaí Parlaiminte don Aire Tionscail agus Trádála agus don Aire Oideachais. Bhí an bua ag an gComhrialtas Náisiúnta (Fine Gael agus Páirtí an Lucht Oibre) san olltoghchán agus mhair an rialtas go dtí 1977.
Sa Chomh-aireacht Chúil agus in Oifig
Briseadh Fine Gael as oifig tar éis olltoghcháin 1977 agus ceapadh de Briotún mar urlabhraí talmhaíochta. Níos déanaí, thug Gearóid Mac Gearailt, ceannaire nua an pháirtí, ardú céime dó nuair a cheap sé é mar urlabhraí airgeadais. Thug sé óráid éifeachtach sa Dáil tar éis cáinaisnéise 1980. Bhí sé chun tosaigh i bhfeachtas Fhine Gael roimh olltoghchán 1981. Tháinig comhrialtas idir Fhine Gael agus Pháirtí an Lucht Oibre isteach tar éis an olltoghcháin agus ceapadh de Briotún mar Aire Airgeadais nuair nach raibh sé ach 34 bliain d'aois. Bhí ar an rialtas nua fáil réidh leis a ngeallúintí agus iad ag déileáil leis na deacrachtaí airgeadais a bhí ag an stáit. Thit an rialtas as a chéile gan choinne ar an 27 Eanáir 1982 nuair a dhiúltaigh an Dáil le cáinaisnéis chonspóideach an Bhriotúnaigh. Vótáil an TD neamhspleách sóisialach Jim Kemmy in éadan na cáinaisnéise mar gheall ar an gcáin bhreisluacha a bhí de Briotún ag iarraidh a chur ar bhróga leanaí. Bhí an bua ag Fianna Fáil san olltoghchán a tharla i mí Feabhra 1982.
Na 1980í
Bhí Fine Gael agus Páirtí an Lucht Oibre istigh arís tar éis olltoghcháin eile i Mí na Samhna 1982. Tugadh an Roinn Tionscail, Trádála, Tráchtála agus Turasóireachta do de Briotún. Baineadh cuid dá chúraimí dó an bhliain dár gcionn (1983). D'fhill sé go dtí an Roinn Airgeadais sa bhliain 1986 ach ní raibh seans aige cáinaisnéis a chur roimh an Dáil. D'aistarraing Páirtí an Lucht Oibre ón rialtas mar ní raibh na páirtithe ábalta cáinaisnéis a shocrú agus theip ar an rialtas.
Buaileadh Fine Gael go dona in olltoghchán 1987, D'éirigh Gearóid Mac Gearailt as mar cheannaire díreach tar éis an toghcháin. Bhí de Briotún, Ailéin de Diúc agus Peadar de Barra san iomaíocht sa toghchán ceannaireachta. Bhí an bua ag de Diúc, fear ar an eite shóisialach dhaonlathach den pháirtí. (Bhí de Briotún ar an eite Chríostaíoch Dhaonlathach). Níor éirigh rómhaith le de Diúc agus bhí air éirí as mar cheannaire tar éis toraidh uafásaigh in olltoghchán uachtaránachta 1990. Ceapadh de Briotún, leascheannaire an pháirtí, mar cheannaire gan teachta ag cur ina aghaidh.
Ceannaire an pháirtí
Bhí meath ar Fhine Gael ar feadh 10 mbliain ón olltoghchan i Mí na Samhna 1982 nuair a fuair siad 70 suíochán agus nuair ní raibh ach bearnán 5 shuíochán idir an páirtí agus Fianna Fáil. Ceapadh go láidreofaí an páirtí agus de Briotún mar cheannaire tar éis ceannaireachta mhírathúil de Diúc. Cuireadh a persona mar fhear na h-eite dheis agus mar fhear na tuaithe ina leith, áfach, go háirithe san meáin cumarsáide.
Bhí giúmar frith-Fhianna Fáil sa tír ag olltoghchán 1992. Chaill Fianna Fáil roinnt suíochán ach chaill Fine Gael suíocháin freisin. Bhí an toradh is fearr riamh ag Páirtí an Lucht Oibre le 33 shuíochán, i gcomparáid leis na 45 shuíochán a fuair Fine Gael. Bhí ionadh ar an bpobal nuair a bunaíodh comhrialtas idir an Lucht Oibre agus Fianna Fáil. Ba bhuille mór do de Briotún agus d'Fhine Gael bheith fagtha sa bhfreasúra arís, Bhí Fine Gael ag titim i léig san pobalbhreitheanna agus rinneadh iarracht an cheannaireacht a bhaint ó de Briotún. Láidríodh de Briotún nuair a bhuaigh a páirtí dhá fhothoghchán agus nuair a d'éirigh go maith leis an bpáirtí ag an toghchán Eorpach 1994. D'imphléasc an rialtas níos déanaí sa bhliain 1994 agus bunaíodh Comhrialtas Bhogha Ceatha (Fine Gael, Lucht Oibre agus an Chlé Dhaonlathach) le de Briotún mar Thaoiseach,
Taoiseach
Chroch de Briotún pictiúr de John Redmond ina oifig nuair a ceapadh é mar Thaoiseach. Ba é an chéad Taoiseach nach raibh go h-iomlán ó thraidisiún Shinn Féin 1917-1922. Chroch sé pictiúr de Seán Lemass freisin.
D'éirigh go maith le rialtas an Bhogha Ceatha agus d'éirigh go h-an-mhaith le de Briotún mar Thaoiseach. D'oibrigh na trí pháirtí sa rialtas go maith lena chéile, d'ainneoin go raibh mórán cainte maidir le droch-chaidreamh idir de Briotún agus Risteard Mac An Earraigh, ceannaire Pháirtí an Lucht Oibre.
D'éirigh leis an rialtas Bunreacht ne hÉireann a athrú chun colscartha a cheadú.
Bhí an próiséas síochána sa Tuaisceart go mór chun tosaigh i rith thaoiseacht de Briotúin. I mí Feabhra 1995 d'fhoilsigh de Briotún agus John Major, príomhaire na Breataine, an "Chreat-Cháipéis" Angla-Éireannach. Phlé an cáipéis conas a shocrófaí an comhcaidreamh idir Éire agus an Bhreatain. Cáineadh de Briotún as bheith ró-bháúil do na hAontachtóirí ach cháin de Briotún rialtas na Breataine go géar freisin, go háirithe nuair a bhí drogall ar rialtas na Breataine déileáil le Sinn Féin i rith sos cogaidh an IRA (1994 - 1997).
Bhí caidreamh oibre sásúil idir de Briotún agus Gearóid Mac Ádhaimh, ceannaire Shinn Féin ach tháinig strus ar an gcaidreamh sa bhliain 1996 nuair a chuir an tIRA deireadh leis an sos cogaidh le pléasc i Londain. Chuaigh an caidreamh in olcas tar éis dúnmharaithe Garda Jerry McCabe i gContae Luimnigh agus tar éis pléisce eile i Manchain, Shasana. Cé gur cháin sé Sinn Féin go géar, níor chuir sé deireadh leis na cainteanna idir rialtas na hÉireann agus Sinn Féin. Mhol sé nach ligfí Sinn Féin isteach sna cainteanna idirpháirtí go dtí go raibh sos cogaidh i bhfeidhm arís, áfach. Moladh de Briotún go mór tar éis dhó an RUC a cháineadh ó thaobh an cheada a thug siad do mhórshiúl de chuid an Oird Óráistigh tríd cheantar Náisiúnach. Dúirt sé nach raibh an RUC neamhchlaonta nó comhsheasmhach agus iad i mbun a gcuid dualgas. Chuir fearg an Bhriotúnaigh teannas ar an gcaidreamh idir an rialtas i mBaile Átha Cliath agus an rialtas o Londain. Chuir an tIRA sos cogaidh nua ar bun go gairid tar éis an olltoghcháin 1997 a chuir deireadh le téarma an Bhriotúnaigh mar Thaoiseach.
Tháinig rialtas de Briotúin isteach ag tús ré an "Tíogair Ceiltigh". D'fhás geilleagar na hÉireann 2.7% sa bhliain 1993 ach d'fhás sé ar mheanráta 8.7% i rith téarma an Bhriotúnaigh mar Thaoiseach.
D'éirigh go maith leis agus é i gceannas ar Uachtaránacht Éireannach an Aontais Eorpaigh sa bhliain 1996 agus chabhraigh sé le socrú an Chomhaontú Cobhsaíochta agus Fáis, a leagann amach na paraiméadair maicreacnamaíocha do na tíortha atá páirteach san Euro. Thug de Briotún óráid do Chomhdháil na Stát Aontaithe ag 11 Meán Fómhair, 1996.
Bhí ar an tAire Iompair, Fuinnimh agus Cumarsáide, Michael Lowry, éirí as oifig i mí na Samhna, 1996, nuair a scaoileadh amach gur íoc an fear gnó, Ben Dunne, as costas obair tógála ar a theach cónaithe. D'éirigh Lowry as Fine Gael tar éis fógartha de Briotúin nach mbeadh sé ina iarrthóir de chuid Fhine Gael ag an gcéad olltoghchán eile. D'éirigh an tAire Sóisear sa Roinn Airgeadais, Phil Hogan as oifig i Mí Feabhra 1995 tar éis dó eolas faoin gcáinaisnéis a scaoileadh amach go luath.
Tar Éis a Théarma Taoiseachta
Síleadh go mbeadh an bua ag an gcomhrialtas san olltoghchán sa bhliain 1997 ach, cé gur bhuaigh Fine Gael 9 suíochán sa bhreis, chaill Páirtí an Luch Oibre 16 shuíochán agus tháinig comhrialtas nua idir Fhianna Fail agus an Páirtí Daonlathach isteach.
Tháinig meath ar Fhine Gael agus an páirtí sa bhfreasúra arís. Thug an páirtí an bóthar do de Briotún sa bhliain 2001 ach bhí tubaiste ag an bpáirtí in olltoghchán 2002 agus Micheál Ó Nuanáin i gceannas air.
Fógraíodh ar 29 Deireadh Fómhair 2009 go raibh suim aige in Uachtaránacht na Comhairle Eorpach, post nua a bhí le cruthú tar éis cur i bhfeidhm Conradh Liospóin.
Is polaiteoir de chuid Fhine Gael é a dheartháir, Richard Bruton.
Mandairín
Toradh citris le torthaí buí go dtí flannbhuí/dearg is ea an mandairín. Cosúil le horáistí beaga, ach le craiceann tanaí scaoilte. Cuimsíonn an cineál seo na tainséiríní is na satsúmaí.
Daniel Sackheim
Is stiúrthóir scannáin agus teilifíse, mar aon le léiritheoir scannáin é Daniel Sackheim. Stiúir é roinnt eipeasóidí na sraitheanna teilifíse Law & Order, House agus NYPD Blue, agus mar léiritheoir ar son The Walking Dead. Stiúir sé roinnt eipeasóidí na sraithe teilifíse The X-Files.
Paul Howard
Is údar agus iriseoir é Paul Howard a rugadh sa bhliain 1971 i Londain Shasana. Scríobhann sé sa Sunday Tribune agus na húrscéalta Ross O'Carroll-Kelly. Tá breis is milliún cóip de na 14 leabhar sa tsraith seo díolta in Éirinn go dtí seo.
Brain on Fire (scannán)
Scannán ón bhliain 2016 is ea Brain on Fire.
Ross O'Carroll-Kelly
Jock rugbaí Bleácliathach a tháinig ó pheann an iriseora Paul Howard is ea an carachtar ficseanúil Ross O'Carroll-Kelly. Scigaithris ar imreoirí rugbaí saibhre as Baile Átha Cliath Theas atá ina ainm is a bheith ardnósach agus a fhreastalaíonn ar scoileanna príobháideacha atá in O’Carroll-Kelly agus a chuid cairde. Duine leithleach a bhfuil cónaí ar i gCarraig an tSionnaigh agus nach bhfuil mórán measa aige ar an gcosmhuintir is ea é, agus is iad an rugbaí agus cailíní na clocha is mó ar a phaidrín. Agus é ar scoil in Castlerock (tagairt shoiléir do Coláiste na Carraige Duibhe, .i. Blackrock College - scoil mhór rugbaí i mBaile Átha Cliath Theas) ba mhó an spéis a bhí ann chun rugbaí ná chun léinn. Cuirtear síos mar dhuine a bhfuil an-tóir ag na cailíní air ach nach bhfuil in ann a bheith ceanúil ar éinne seachas air féin.
Drámaíocht Éireannach
mion|[[Amharclann na Mainistreach ]] Stair na Drámaíochta in Éirinn. I mBaile Átha Cliath a bhí an bhéim ar dhrámadóireacht don chuid is mó in Éirinn le céad bliain anuas, ach tá amharclanna ar fud na tíre.
Ross O'Carroll-Kelly
Is i bhfoirm dhialainne sa chéad phearsa a chuirtear síos ar eachtraí Uí Cheallaigh (tá Paul Howard in ainm is a bheith an té a chuir na heachtraí sin ar phár). Céadfhoilsíodh na sleachta dialainne ina gcuirtear síos ar a shaol ón aois a 17 mbliana ar aghaidh ar an Sunday Tribune in Eanáir na bliana 1998 agus anois foilsítear uair sa tseachtain iad ar an Irish Times. Foilsíodh ocht gcinn d’úrscéil agus dornán leabhar eile bunaithe ar na hailt sin. Is minic na leabhair sa tsraith seo ar liosta na leabhar is mó éilimh in Éirinn.
Drámaíocht Éireannach
Tá Amharclann an Gheata, Amharclann na Mainistreach agus agus Amharclann na Péacóige i mBaile Átha Cliath. Is í Amharclann na Mainistreach a bhain amach cáil di féin i gcéadbhlianta an stáit le drámaí John Millington Synge mar "the Playboy of the Western World" agus Sheáin O'Casey mar "the Plough and the Stars." B'iad William Butler Yeats agus Lady Gregory a bhí i mbun bainistíochta ar Amharclann na Mainistreach i dtosach. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:MMCLp.jpg|alt=|clé|mion|[[Mícheál Mac Liammóir]] Chuir Hilton Edwards agus Mícheál Mac Liammóir Amharclann an Gheata ar bun i 1928, agus taispeánadh réimse mór drámaí le húdair éagsúla Eorpacha ann. I 1924, freisin, a cuireadh Taibhdhearc na Gaillimhe ar bun, agus ba dhrámaí as Gaeilge is mó a bhí á dtaispeáint.
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Brendan_Behan_w.jpg|mion|An Giall le [[Breandán Ó Beacháin (Brendan Behan)]]
Drámadóirí na hÉireann
I measc dhrámadóirí móra na hÉireann, tá Oliver Goldsmith, Richard Brinsley Sheridan, Dion Boucicault, Oscar Wilde, George Bernard Shaw, Lady Gregory, George Moore, William Butler Yeats, Seán O'Casey, Austin Clarke, Denis Johnston, Thomas Kilroy, Tom Murphy, Hugh Leonard, John B. Keane, Brian Friel a scríobh i mBéarla, Brendan Behan (i mBéarla agus i nGaeilge) agus Samuel Beckett (i mBéarla agus i bhFraincis).
Féach freisin
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Douglas_Hyde_-_Project_Gutenberg_eText_19028.jpg|clé|mion|214x214px|Dubhghlas de hÍde, timpeall na bliana [[1912.]]