cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Phicnic Leictreach
Gaeilge
Bhí se beartaithe go mbeadh Conradh na Gaeilge ar ais sa Chollchoill sa bhliain 2020 leis an teanga a chuir ag Croí na Féile, ag cur leis an láithreacht atá ann cheanna, ag léirú trí Ghaeilge clár de cheol, chaint agus damhsa. Bíonn bothán Raidió Rí-Rá ann ag craoladh beo.
Féile na bliana 2012
I measc na gceoltóirí a bhí le seinm ag an bhféile ná The Cure, The Killers, Elbow, Sigur Rós, Christy Moore, Orbital, Hot Chip, The xx, Wild Beasts, Patti Smith, The Roots, Crystal Castles, Grandaddy, SBTRTK, Mmoths, Metronomy, Bat for Lashes, The Maccabees, The Horrors, Richard Hawley, Azealia Banks, Ed Sheeran, The Jezabels, Michael Kiwanuka, Gavin Friday, Van Dyke Parks, Roots Manuva, Bell X1, Dublin Gospel Choir, Glen Hansard, Grizzly Bear, Willis Earl Beal, Alabama Shakes, Tindersticks, Fatoumata Diawara, Land Lovers, Eagle and the Worm, Solar Bears, Staff Benda Bilili, Little Roy, Lanterns on the Lake, Jonathan Wilson, Baxter Dury, Cranes, Milagres, In Tua Nua, Mo Hat Mo Gheansaí, Conor Linnie agus tuilleadh nach iad.
Nanaimo
mion|Lár Nanaimo ón aer Is cathair sa Cholóim Bhriotanach i gCeanada é Nanaimo. Tá Nanaimo suite ar an gcósta thoir de Oileán Vancouver in oirdheisceart an chúige. Bhí 83,810 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011.
Tháinig Eorpaigh chuig an áit den chéad uair go luath sa 19ú haois le trádáil leis na hIndiaigh, a raibh Nanaimo mar ainm orthu. D'fhás an baile, go mór mór i ndiaidh gur cuireadh tús le baint an ghuail sa cheantar. Sa bhliain 1887, fuair 150 duine bás i bpléascán mianaigh agus 100 duine eile an bhliain ina dhiaidh sin nuair a phléasc mianach guail eile. Inniu próiseáil adhmaid leagtha an tionsclaíocht is mó ar an gcathair, go háirithe táirgeadh laín le haghaidh páipéir. Tá seirbhísí tábhachtach freisin i ngeilleagar na háite. Tá cuan breá ann freisin a mbaintear an-úsáid as. Is í Cathair an Chuain leasainm Nanaimo.
Aithris (bitheolaíocht)
thumb|Taispeántas na dathaithrise idir an fheithid Mantis religiosa agus an planda AsteraceaeSa bhitheolaíocht éabhlóideach, is éard is aithris ann ná an chosúlacht a léiríonn speiceas amháin d'ainmhithe, ach go háirithe na feithidí, le speiceas eile, a chosnaíonn é nó an dá cheann acu ó chreachadóirí. Is féidir gurb i dtéarmaí dealraimh, crutha, iompraíochta, fuaime, bolaidh nó fiú suímh, a aimsítear an mhacasamhail agus iad beirt an-ghar dá chéile. Tarlaíonn an aithris nuair a fabhraíonn grúpa orgánach, na haithriseoirí, i dtreo is go gcomhroinneann siad tréithe meabhairbhraite coiteann le grúpa eile, na samhlacha. Stiúrann gníomh roghnach an ghlacadóra an éabhlóid. Mar shampla, éin a bhaineann úsáid as radharc chun feithidí inite a aithint (an t-aithriseoir), ach ag an am céanna a sheachnaíonn na samhlacha urchóideacha.
Tógtha le chéile, tugtar aithris choimpléasc ar an staid seo. De ghnáth, is speiceas eile é an tsamhail ach amháin i gcásanna na huasúileth-aithrise. Is minic gurb orgánach idirmheánacha eile an glacadóir comhartha cosúil le creachóir coiteann an dhá speiceas, ach d'fhéadfadh sé gurb é an tsamhail féin, mar shampla leamhan ag déanamh aithris ar a damhán alla, a chreachadóir. Mar idirghníomhaíocht, bíonn an aithris i bhformhór na gcásanna ina bhuntáiste do na haithriseoirí agus ina mhíbhuntaiste don ghlacadóir, ach is féidir go mbeadh méadú, laghdú nó gan éifeacht a bheith ar oiriúnachta na samhla, ag brath ar an staid. Bíonn sé deacair samhlacha a shainmhíniú i gcásanna áirithe, mar shampla, is féidir nach mbíonn spotaí súl cosúil le súile orgánaigh ar leith eile, agus is minic nach féidir duaithníocht a chur i leith aon tsamhail ar leith. thumb|200px|An chiaróg dhuille (Chrysolina americana) i bhfolach ar an phlanda 'Salvia sp'. Go bunúsach, is éard is duaithníocht ann (sa chás ina mbíonn speiceas cosúil len a thimpeallacht) ná amharcaithris. Sa lár, idir 'duaithníocht' agus 'aithris' bíonn a mhiméis ann, ina thógann an t-aithriseoir airíonna ruda nó orgánaigh ar leith, agus is airíonna iad atá neodrach don glacadóir comharthaná. Is féidir an easpa fíor-idirdhealaithe idir an dá feiniméin a fheiceáil in ainmhithe atá cosúil le craobhóga, coirt, duilleoga nó [ bláth|bláthanna]], sa mhéid is go mbíonn siad aicmithe go minic mar 'duaithnithe' (Is cuid den phlanda a "thimpeallacht"), ach rangaítear iad uaireanta mar aithriseoirí (bíonn planda ina orgánach feisin). Is coincheap níos leithne é 'an criopsach' (Béarla:Crypsis) a chuimsíonn gach cineál modha a n-úsaidtear chun braite a sheachaint, mar shampla aithris, duaithníocht, dul i bhfolach srl
Scuid eitilte réaltach
Is moileasc í an scuid eitilte réaltach. Ball d'ord na Teuthida atá inti.
Morita Akio
Fisicí Seapánach agus bunaitheoir chomhlacht Sony na Seapáine ab ea Morita Akio (盛田 昭夫 Morita Akio, 26 Eanáir 1921 – 3 Deireadh Fómhair 1999). Rugadh i Nagoya é. Fuair sé bás i dTóiceo.
Tar éis an dara cogadh domhanda a bhunaigh sé (in éineacht le Masaru Ibuka), a chomhlacht leictreonaice a d'fhorbair an chéad téipthaifeadán Seapánach i 1950. clé|mion|177x177px|1977
Chuir cáil an tsuarachais ar earraí Seapánacha déistin air. D'fhorbair an comhlacht raidiónna beaga so-iompartha is teilifíseán ardchaighdeáin agus dhíol ar fud an domhain iad. I 1958 bhaist sé an t-ainm Sony ar a chomhlacht: meascán aisteach den fhocal Laidineach ar fhuaim, sonus, is amhrán de chuid Al Jolson, Sonny Boy. Chuir siad an téipthaifeadán / raidió siúil ar an margadh den chéad uair sna 1980idí. Faoi seo, is ceann de na comhlachtaí déantúsaíochta is mó ar domhan é.
Smuteye, Alabama
Is é Smuteye (uaireanta Smut Eye freisin)sráidbhaile agus pobal neamhchorpraithe i gContae Bullock, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá sé taobh thoir thuaidh de Perote, Alabama, agus tá Lochán Smuteye agus Loch Smuteye in aice láimhe ó thuaidh den sráidbhaile.
Ainmniú
Tugadh faoi deara go minic é ar liostaí logainmneacha neamhghnách.
Briathar neamhaistreach
Nuair a úsáitear briathar gan aon ainmní aige san abairt deirimid gur briathar neamhaistreach é. Féach ar na samplaí seo ina mbíonn na briathra neamhaistreach:
Alapaite
Téarma a d'úsáid Samuel Hahnemann chun cur síos ar mhodh oibre gnáthleighis chirt a thugann cóireáil chun cosc a chur ar shiomtóin an ghalair de réir prionsabal na n-urchomhaireach: anailgéisigh chun cosc a chur le pian, purgóidí chun feidhmiú i gcoinne na ceangailteachta. Dar le Hahnemann, is é a mhalairt a dhéantar sa hoiméapaite, a ghríosaíonn frithghníomh na colainne i gcoinne próiseas galair, seachas é a chosc.
A Coruña (cúige)
Is í A Coruña (nó: La Coruña as Spáinnis, La Corogne as Fraincis) cheann de na ceithre chúige a dhéanann suas Comhphobal Fhéinrialaitheach na Gailíse. Tá sé timpeallaithe ag an Aigéan Atlantach ó thuaidh agus san iarthar, an chúige Pontevedra ó dheas agus an chúige Lugo san oirthear.
Is í A Coruña príomhchathair na cúige.
Tá an chathair Santiago de Compostela suite sa chúige seo chomh maith. Dá bharr siúlann na mílte oilithrigh tríd an gcúige seo ar an mbealach go dtí tuama Naomh Shéamais. Freisin tá an chontae agus ceann Finisterra cáiliúil i measc turasóirí agus oilithrigh.
Tá stair na cúige an-suimiúl ó thaobh nasc idir na cathracha timpeall na cúige (mar shampla El Ferrol), agus ó thaobh an pháirt a ghlac an chúige sna cogaidh éagsúla i rith stair na Spáinne.
I rith an Dara Chogaidh Dhomhanda bhí na báid Gearmánacha seo a leanas curtha faoi uisce:
An Sráidbhaile (Laois)
deas|250px|thumb|Galrailí an tSráidbhaile Is baile é an Sráidbhaile (Béarla: Stradbally) i gContae Laoise, in Éirinn. Tá sé lonnaithe ar an mbóthar N80 thart ar 12 chiliméadar (7 míle) ó Phort Laoise. Tá Halla an tSráidbhaile, an teach mór, lonnaithe ar an mbaile. Is ann a bhíonn taispeántas bliantúil d'innill galoibrithe agus an fhéile cheoil sin an Phicnic Leictreach. Tá timpeall is 1,500 duine ina gcónaí ann.
Scannal Spiegel, 1962
mion|agóid i [[Freiburg ar 16 Samhain 1962]] Ar an 10 Deireadh Fómhair 1962, d'fhoilsigh an nuachtiris Gearmánach Der Spiegel (uimhir 41/1962 ) alt darbh ainm "Bedingt abwehrbereit" ("réidh le cosaint, ach ar bhonn coinníollach"). B'in é ba chionsiocair leis an Scannal Spiegel, 1962 sa Poblacht Chónaidhme na Gearmáine.
Saoirse an phreasa a bhí idir chamáin. Chuir an t-alt tús le conspóid chinniúnach i bhforbairt polaitíochta Iarthar na Gearmáine. Léirigh an conspóid go raibh dearcadh an phobail i bPoblacht Chónaidhme na Gearmáine tar éis athrú an oiread sin go raibh amhras air faoi srianta a chuir an stát ar na meáin. Thionscain an scannal soiléiriú ar scóip shaoirse an phreasa faoin Grundgesetz (an "Dlí Bunúsach" nó Bunreacht na Gearmáine). clé|mion|205x205px|[[10 Deireadh Fómhair 1962]] Cor cinniúnach i bhforbairt Phoblacht Chónaidhme mar dhaonlathas aibí ab ea an conspóid.clé|mion|212x212px|[[Franz Josef Strauss sna 1960idí]]
1962
clé|mion|225x225px|[[Konrad Adenauer]] Ar 10 Deireadh Fómhair 1962, d'fhoilsigh Der Spiegel alt faoin Bundeswehr (arm na Gearmáine). Scríobh na hiriseoirí nach raibh an t-arm réidh chun an tír a chosaint; luadh tuairisc de chuid ECAT, tuairisc a bhí faoi rún.
Chuir an tAire Cosanta i leith Speigel go raibh tionchar polaitiúil á imirt aici, agus níos déanaí, tréas (Landesverrat).
Cuireadh tréas ina leith, ar an gcúis gur nocht an iris rúin mhíleata, Bhí oifigí na hirise dúnta ar feadh míonna.
Tháinig sé chun solais go raibh an t-aire cosanta, Franz Josef Strauss, ag cur isteach ar stiúradh an cháis. Níos measa b'fhéidir, d'inis sé bréag don Bundestag faoi. Ruaigeadh an tAire Cosanta as oifig i mí Nollag 1962.
1963
Níor scaoileadh Augstein amach ach trí mhí i ndiaidh gur gabhadh é, ar 7 Feabhra 1963.
Imeachtaí dlí
Sa bhliain 1965, dhíbh an Bundesgerichtshof (Cúirt Bhreithiúnais na Cónaidhme) an cás i gcoinne na gcosantóirí de chuid Spiegel, ag rá nár rúin stáit na nithe a nochtadh san alt. Dúirt an Chúirt go raibh Strauss tar éis gníomhú go neamhdhleathach, agus go raibh sé freagrach as príosúnú neamhdhleathach, cé go raibh sé de mheon macánta.
Dhiúltaigh an Bundesverfassungsgericht (Cúirt Bhunreachtúil na Cónaidhme) an bhliain dár gcionn (de bharr comhionannas vótaí) do ghearán na hirise go raibh an ruathar a rinneadh ar a cuid áitreabh míbhunreachtúil. Ach leag sí prionsabail thábhachtacha síos faoi cad is saoirse an phreasa ann faoin Grundgesetz.
Toradh
mion|Toghchán 1980, « Stop à Strauß ! ».  Bhuaigh [[Helmut Schmidt an toghchán.]] B'fhéidir gur rud éigin ní ba bhunúsaí a bhí ann go raibh an pobal ar buile faoin ngníomh a rinneadh i gcoinne Der Spiegel agus a cuid iriseoirí. Mar sin íoc Strauss, an Seansailéir Adenauer agus a bpáirtithe (CDU/CSU), praghas polaitiúil mar thoradh air sin.
The One with the Embryos
Craoladh an dara heipeasóid déag, "The One with the Embryos", den cheathrú sraith Friends ar an 15 Eanáir, 1998. Scríobh Jill Condon & Amy Toomin an eipeasóid seo. D'fhéach 27.1 milliún duine ar an eipeasóid.
An Ungáir
Tír thalamhiata i lár na hEorpa is ea an Ungáir (Ungáiris: Magyarország) agus teorainneacha aici leis an Ostair, an tSlóvaic, an Úcráin, an Rómáin, an tSeirbia, an Chróit agus an tSlóivéin. Maigiaraigh a thugann na hUngáraigh orthu féin, agus is é an t-ainm seo is bun le hainm na tíre féin san Ungáiris agus ina lán teanga cha eile sa réigiún.
Tíreolas
Is tír cothrom den chuid is mó an Ungáir, agus mar sin is féidir talmhaíocht torthúil ar fad na tíre. Cludaíonn talamh curaíochta 49.58% dá hachar, cuid ard ar ghualainn tíortha eile.
Texarkana, Arkansas
Cathair in iardheisceart Arkansas is ea Texarkana. Sa bhliain 2010 fuarthas 29,919 duine ina gcónaí in Texarkana.
An Ungáir
Eacnamaíocht
Dar le hInnéacs Forbartha Daonna Socraithe don Éagothroime na Náisiún Aontaithe, a thomhaiseann caighdeán an tsaoil i dtíortha éagsúla de réir gnéithe eacnamaíochta agus neamh-eacnamaíochta, is í an Ungáir an 30ú tír is forbartha ar domhan, as 151 ceann a tomhaiseadh, agus an 18ú tír is forbartha san Aontas Eorpach, as 28 ceann. I dTuarascáil Sonais Domhanda 2018 na Náisiún Aontaithe, meastar gurb í an Ungáir an 69ú tír is sona, as 156 thír.
I Mí na Bealtaine 2019, bhí ráta dífhostaithe na tíre ag 3.4%, an ceathrú leibhéal is ísle san Aontas Eorpach.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1948
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1948, a thosaigh ar 16 Bealtaine 1948 agus chríochnaigh ar 5 Meán Fómhair 1948. B'í an 62ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 17 bhfoireann páirt. Bhuaigh Port Láirge an comórtas don chéad huair.
Sherwood, Arkansas
Cathair i iarthar-lár Arkansas is ea Sherwood. Sa bhliain 2010 fuarthas 29,523 duine ina gcónaí in Sherwood.
Get Heavy
Is albam leis an racghrúpa Fionlannach Lordi é Get Heavy. Scaoileadh é ar an 27 Eanáir, 2002.
Billesley, Midlands Thiar
Is ceantar suite i mBirmingham é Billesley.
David Cassidy: Man Under Cover
Is clár teilifíse Meiriceánach é David Cassidy: Man Under Cover a craoladh ar NBC idir 2 Samhain, 1978 agus an 12 Iúil 1979. B'iad David Cassidy (ag glacadh ról an phóilín Dan Shea), Simon Oakland, agus Wendy Rastattar na haisteoirí ann.
Achadh an t-Sabhail
Is sráidbhaile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Achadh an t-Sabhail.
Eilean Dòmhnaill
Is crannóg é Eilean Dòmhnaill, suite i Loch Olabhat in Uibhist a-Tuath sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar, in Albain. B'fhéidir gurb é an chrannóg is sine dá maireann. Ag brath ar ha hearraí potaireachta Unstan a fuarthas ar an chrannóg, meastar go dtéann sí seo siar go ham éigin idir 3200 RC agus 2800 RC.
Achadh Anndra
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Achadh Anndra.
Tír na Banríona
Stát de chuid na hAstráile ó 1859 is ea Tír na Banríona (Béarla: Queensland), atá suite in oirthuaisceart na tíre. Is é an dara chathair is mó de réir achair agus an tríú chathair is mó de réir daonra. Is í Brisbane an phríomhchathair agus an chathair is mó. Tugtar an t-ainm Sunshine State don stát go minic, mar gheall ar an gclíoma te atá ann.
Tá duine ina gcónaí sa Stát (2012).
The Monsterican Dream
Is albam leis an racghrúpa Fionlannach Lordi é The Monsterican Dream. Scaoileadh é ar an 1 Meitheamh, 2004.
Appingedam
Is bardas agus cathair i Groningen, an Ísiltír é Appingedam. Tá 12,451 duine ina gcónaí in Appingedam.
Nasc seachtrach
http://www.appingedam.nl
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1949
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1949, a thosaigh ar 15 Bealtaine 1943 agus chríochnaigh ar 4 Meán Fómhair 1943. B'í an 63ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 14 fhoireann páirt. Bhuaigh Tiobraid Árann an comórtas don 14ú huair.
Eilean Chathair Amain
Is oileán suite i bhFìobha é Eilean Chathair Amain.
The One with Ross's Wedding
Craoladh an tríú agus an ceathrú heipeasóid is fiche, "The One with Ross's Wedding", den cheathrú sraith Friends ar an 7 Bealtaine, 1998. Scríobh Jill Condon & Amy Toomin an eipeasóid seo. D'fhéach 31.6 milliún duine ar an eipeasóid.
Gaineamhchearc
Is éan í an ghaineamhchearc. Is ball d'fhine na Pteroclididae í.
Teampull na Trionaid
Is eaglais den 13ú haois é Teampull na Trionaid, i gCáirinis, ar an Uibhist a-Tuath sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
Birches Green
Is ceantar suite i mBirmingham é Birches Green.
Achadh Taigh Phairidh
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Achadh Taigh Phairidh.
Russellville, Arkansas
Cathair i lár Arkansas is ea Russellville. Sa bhliain 2010 fuarthas 27,920 duine ina gcónaí in Russellville.
Bella Vista, Arkansas
Cathair i iarthar-lár Arkansas is ea Bella Vista. Sa bhliain 2010 fuarthas 26,461 duine ina gcónaí in Bella Vista.
Achadh Mhealbhaich
Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Achadh Mhealbhaich.
An Dara Crosáid
An dara crosáíd mhór a tháinig as Eoraip mar chogadh naofa Caitliceach i gcoinne Ioslam é an Dara Crosáíd (1147–1149). Thosaigh an Dara Crosáíd nuair a thit Contae Edessa i 1144 chun na fórsaí Zengi.
Pobull Fhinn
clé|250px|mion|Pobull Fhinn Is ciorcal liag é Pobull Fhinn, ar an Uibhist a-Tuath sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
West Memphis, Arkansas
Cathair i iarthar-lár Arkansas is ea West Memphis. Sa bhliain 2010 fuarthas 26,245 duine ina gcónaí in West Memphis.
Bobby Czyz
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Robert Edward Czyz, a rugadh ar 10 Feabhra 1962 in Orange, New Jersey.
Eilean Mháigh
deas|250px|thumb|Eilean Mháigh Is oileán suite i bhFìobha é Eilean Mháigh.
Alasam
Planda íseal tomach bliantúil nó ilbhliantúil atá dúchasach don Eoraip, an Mheánmhuir is an Áise. Na duilleoga caol. An-chuid bláthanna atá gorm, bán nó buí, croischruthach. Ceann de na plandaí is coitianta i gcomhair ceapacha bláthanna, áit a bhfástar é mar phlanda crua bliantúil.
Thompson, Alabama
Is é Thompson (nó mar is fearr aithne Thompson Station) sráidbhaile agus pobal neamhchorpraithe i gContae Bullock, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Ionchorpraíodh é ar an 8 Meán Fómhair, 1883, ach ansin chaill inchorprú i mí Iúil 1919.
Charles Williams
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Charles Williams, a rugadh ar 2 Meitheamh 1962 i gColumbus, Ohio.
Cheryl
Is amhránaí, ban-aisteoir, damhsóir agus mainicín í Cheryl Ann Tweedy. Tharraing sí clú uirthi féin sa chlár Popstars - The Rivals (ITV) sa bhliain 2002. Tháinig an grúpa ceoil Girls Aloud le chéile.
2008-2010: The X Factor agus 3 Words
Sa bhliain 2008 thosaigh Cheryl ag obair ar an tsraith theilifíse The X Factor mar bhreitheamh.
Sa bhliain 2009 fuair sí clú agus cáil mar amhránaí aonair le "Fight For This Love". Tá an t-amhrán seo le fáil ar an albam "3 Words".
CLG Chontae Uíbh Fhailí
Is é Cumann Lúthchleas Gael Chontae Uíbh Fhailí an eagraíocht ina imrítear na cluichí Gaelacha faoi cheannas Chumann Lúthchleas Gael i gContae Uíbh Fhailí. Is iad na cluichí a imrítear ann ná peil Ghaelach, iomáint, Peil Ghaelach na mBan agus camógaíocht.
Cheryl
2008-2010: The X Factor agus 3 Words
Ar an 3 Iúil 2010, fuair Cheryl tinn le maláire, agus bhí uirthi tréimhse chúpla seachtain a chaitheamh in ospidéal dá barr. Ghlac Nicole Scherzinger a ról ar 'The X-Factor' agus í tinn.
Gaineamhchearc Pallas
thumb|Syrrhaptes paradoxus
Cheryl
2008-2010: The X Factor agus 3 Words
D'eisigh Cheryl a céad albam 3 Words ar an 16 Deireadh Fómhair 2009.
2010-2012: Messy Little Raindrops agus A Million Lights
D'eisigh Cheryl a dara halbam Messy Little Raindrops ar an 29 Deireadh Fómhair 2010.
Gaineamhchearc Pallas
Is éan é an ghaineamhchearc Pallas. Is baill d'fhine na Pteroclididae iad.
Cheryl
2010-2012: Messy Little Raindrops agus A Million Lights
D'eisigh Cheryl a tríú halbam A Million Lights ar an 15 Meitheamh 2012.
2014–2017: Only Human agus filleadh ar The X Factor
D'fhill Cheryl ar ais go dtí The X Factor don aonú sraith déag i Lúnasa 2014. D'eisigh sí a ceathrú albam Only Human ar an 7 Samhain 2014. D'fhógair sí i mí Aibreán 2016 go mbeadh sí ag imeacht ó The X Factor chun dul ag obair ar cheol.
2018: Cúigiú halbam agus The Greatest Dancer
I mí Iúil, 2018, d'fhógair Cheryl go raibh a cúigiú halbam beagnach críochnaithe. Bhí an chéad singil ón albam "Love Made Me Do It" eisithe ar an 9 Samhain 2018.
Saol Pearsanta
Phós Cheryl le Ashley Cole, peileadóir atá ag imirt le Chelsea agus Sasana, i mí Iúil 2006. Scair siad óna chéile i mí Feabhra 2010, agus chuir Cole isteach ar cholscaradh go hoifigiúil i mí Bealtaine 2010.
Phós Cheryl le Jean-Bernard Fernandez-Versini, ar an 7 Iúil 2014.
Dún Scolpaig
Is túr é Dún Scolpaig, ar an Uibhist a-Tuath sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
Birchfield
Is ceantar suite i mBirmingham é Birchfield.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1950
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1950, a thosaigh ar 30 Aibreán 1950 agus chríochnaigh ar 3 Meán Fómhair 1950. B'í an 64ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 13 fhoireann páirt. Bhuaigh Tiobraid Árann an comórtas don 15ú huair.
An Bhoisnis
Is í an Bhoisnis teanga oifigiúil na Boisnia. Go bunúsach, is leagan den tSeirbea-Chróitis í, agus í bunaithe ar an gcanúint štokavski, chomh maith leis an tSeirbis agus an Chróitis chaighdeánaithe. Tá an Bhoisnis níos saibhre i bhfocail iasachta ón Tuircis ná an dá theanga chaighdeánacha eile, ach tríd is tríd, tá sí intuigthe ag lucht a labhartha siúd. Is é an leagan ijekavski den teanga a úsáidtear, is é sin, scríobhtar agus labhraítear ije nó je sna focail ina raibh an t-[æ] fada sa tSean-Slaivis Eaglasta (vjetar in áit vetar "gaoth", mlijeko in áit mleko "bainne", mar shampla). I bhfocal áirithe, úsáidtear an -h- idir gutaí (cosúil leis an gCróitis), nuair a úsáideann an tSeirbis an -v-: duhan "tabac", gluho "bodhar". I bhfocail áirithe, úsáidtear an -h- nach bhfuil le cloisteáil i gceachtar den dá chaighdeán eile, toisc gur ceann de na saintréithe Boisniacha atá ann: lahko "furasta" (Seirbis agus Cróitis: lako), kahva "caife" (Seirbis: kafa, Cróitis: kava).
Tá an Bhoisnis idir eatarthu idir an dá theanga eile ar a lán bealaí. Go bunúsach, roghnaíonn an phleanáil oifigiúil teanga an téarma Crótach thar an téarma Seirbiach, má tá difríocht ann; ach bíonn caint na ndaoine níos cosúla leis an tSeirbis ó thaobh an fhoclóra de. Úsáideann an Bhoisnis ainmneacha Laidine (ainmneacha idirnáisiúnta) na míonna, cosúil leis an tSeirbis, ós rud é gur cleachtas seanbhunaithe é seo sna canúintí a labhraítear sa Bhoisnia.
Albaiminí
deas|250px|thumb|Albaiminí Sa rangú próitéiní is simplí. Intuaslagtha in uisce is tuaslagáin chaolaithe salainn. I láthair sa chuid is mó d'ainmhithe is plandaí. Dhá cheann shuntasacha is ea albaimin séirim (fochuid fola) is lachtalbaimin (fochuid bainne).
Edward J. Flanagan
Ba shagart Éireannach Caitliceach Rómhánach é Edward J. Flanagan (13 Iúil 1886 – 15 Bealtaine 1948). Tógadh é ia gContae Ros Comáin in aice le Béal Átha Mó, i gContae na Gaillimhe. B'é a bhunaigh an dílleachtlann cháiliúil Boys Town.
Paragould, Arkansas
Cathair in oirthuaisceart Arkansas is ea Paragould. Sa bhliain 2010 fuarthas 26,113 duine ina gcónaí in Paragould.
Innis Garbhach
deas|350px|thumb|Innis Garbhach Is oileán suite i bhFìobha é Innis Garbhach.
The Arockalypse
Is albam leis an racghrúpa Fionlannach Lordi é The Arockalypse. Scaoileadh é ar an 10 Márta, 2006.
Henry Maske
Dornálaí Gearmánach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Henry Maske, a rugadh ar 6 Eanáir 1964 i dTreuenbrietzen, Bezirk Potsdam.
Deilf bhánchliathánach Atlantach
Ainmhí mara is ea an deilf bhánchliathánach Atlantach (Lagenorhynchus acutus).
Deilf dhubh
Ainmhí mara is ea an deilf dhubh.
Sliogán
deas|200px|thumb|Sliogáin Sliogán a thugtar ar chás crua cosantach ainmhithe áirithe, mar shampla seilmide, sliogiasc nó turtar.
Logainmneacha
Is éard is brí leis an logainm Sligeach ná go bhfuil sliogáin san áit. Tá Tuairín na Sliogán suite in Uíbh Ráthach, gar do Chill Orglan.
Theodor Mommsen
Staraí Gearmánach ab ea Christian Matthias Theodor Mommsen (1817 - 1903). Fathach de chuid an aois eagna sa naoú haois déag ab ea é. Rinne a scoláireacht tairbhe don léann clasaiceach, don tseanstair, don tseandálaíocht agus don dlí (don dlí Rómhánach agus don dlí dá thréimhse féin araon). Tá an-tionchar ag cuid mhór dá obair sna réimsí sin fós. clé|mion|239x239px|1879
Saol
Rugadh Mommsen ar an 30ú lá de Shamhain i nGarding sa Dhiúcacht Schleswig.
Rinne Mommsen staidéir ar an dlí i Kiel ó 1838 go dtí 1843 agus ina ollamh le stair Rómhánach i mBeirlín ar an ó 1861 go 1887.
Bhí Mommsen ina pholaiteoir náisiúnach liobrálach, a bhí go láidir in éadan réimeas Bismarck, an fhrith-Sheimíteachais agus na héilimh de chuid na Slavach gach uair ar tháinig siad salach ar leas lucht labhartha na Gearmáinise. clé|mion|177x177px|[[Dealbhóireacht|Dealbh, 1909]] Bhí tionchar láidir ag a scoláireacht sa dlí ar an Bürgerliches Gesetzbuch, Cód Sibhialta na Gearmáine, a achtaíodh sa bhliain 1896 agus a tháinig i bhfeidhm sa bhliain 1900.
Bronnadh Duais Nobel na Litríochta ar Mommsen sa bhliain 1902, mar aitheantas ar a shárshaothar il-imleabhrach Römische Geschichte (Gaeilge: 'Stair Rómhánach').
Fuair Mommsen bás ar an 1ú lá de Shamhain i gCharlottenburg na Gearmáine.
Gilín (feithid)
Is feithid é an gilín. Ball d'fhine na Lepismatidae atá ann.
Cormac mac Cuileannáin
Rí na Mumhan agus easpag ba ea Cormac mac Cuilennáin (bás 13ú Meán Fómhair 908). Bhí sé i réim ón mbliain 902 go dtí a bhás ag Cath Bhealach Múna sa Laighean, ag iarraidh is amhlaidh chumhacht ríthe ní Mumhan a athbhunú.
Measadh tae éis a bháis gur phearsa naofa é Cormac, agus dúradh gur tharla míorúiltí ag scrín ag Díseart Diarmada, Contae Chill Dara. Deirtear fosta gur scoláire mór é, luaite mar scríbhneoir an tsaothair, lSanas Cormaic, matáin le Saltair Chaisil anois caillte, i measc eile. Is amhrasach é gur fíor iad na nósanna seo uile. Tá a lá féile ar an 14ú Meán Fómhair. deartha ag Sarah Purser agus déanta ag Alfred Ernest Child
Cúlra
Le linn aimsir Chormaic, bhí an tír roinnte ina tuatha beaga, 150 san iomlán b'fhéidir, le hachar sa mheán de 500 ciliméadar cearnach agus daonra 3000, ach ba mhór iad na héagsúlachtaí sna méideanna sin. De nós ach ní i gcónaí, bhíodh rí, easpag agus cúirt ag gach tuath. Bhíodh scata tuath faoi cheannas rí ruire amháin, agus iad siúd faoi cheannas ríthe na gcúigí móra: Connacht, Laighean, Uladh, ríocht na Mí agus Mumhain. Is féidir ríthe Uí Néill an Tuaiscirt agus an Deiscirt a chur san áireamh.
mion|180px|Ríochtaí agus dreamanna in Éirinn; faoi aimsire Chormaic, bhí [[Osraí faoi cheannas na Laighean Leinster, cé go mbeadh sé arís i gcomhaontas le ríocht na nEoghanacht faoi bhás Chormaic]]
As ríthe na gcúigí, thoghadh Ardríthe na hÉireann, ríthe deasghnácha tráth dá raibh, ach le cumhacht a bhí ag dul i méid sna 8ú agus 9ú haoiseanna. Agus Cormac i réim, Flann Sinna, ball de Chlann Cholmáin, Uí Néill an Deiscirt, ba ea an tArdrí.
Le linn ré na Lochlannach, lonnaigh na dreamanna úd feadh an chósta. D'éirigh siad lag áfach nuair a scrios réamhtheachtaí Fhlainn, Aodh Fionnliath, a lonnaíochtaí ar an gcósta thuaidh. Chuir comhghuaillithe Fhlainn an ruaig orthu as Áth Cliath sa bhliain ina ndearnadh rí de Chormac.
De réir na nginealach, na bhall d'Eoghanacht Chaisil é Cormac, ach de mhion ghéag den chlann thábhachtach seo. Deirtear gur sliochtach den 11th glúin é d'Aonghas mac Nadh Fraoigh, nach raibh duine dá mhuintir san áireamh mar ríthe Chaisil. Is é de bharr seo go meastar gur iarrthóir comhréitigh é, maraon le rí-easpaig eile den 9ú haois.
Insítear i nAnnála na gCeithre Máistrí, cnuasach den 17ú haois bunaithe ar ábhair níos luaite ach ina measc neamhiontaofa, gur múineadh Cormac ag Snedgus Dhíseart Diarmada. Maítear i bhfoinsí níos deireanaí go raibh sé geallta nó pósta le Gormlaith ní Fhlainn Sionna, ach gur thóg sé móid aontumha. Molann Russell gur bréagstair atá ann, agus dar le Byrne, tá mearchuimhne ann de scéalta bhandia an fhlaithis.
Cath Sharmisegetusa
Troideadh Cath Sharmisegetusa (nó Léigear Sharmszegetusa), sa bhliain 106 idir arm Impireacht na Róimhe faoi stiúir Tráian, agus na nDáiciach faoi stiúir an Rí Decebalus. Ba í Sarmisegetusa príomhchathair na Dáicia le linn an ama seo.
Cormac mac Cuileannáin
Cúlra
Is cinnte é gurbh easpag é Cormac, roimh agus le linn a ríogachta, ach ní fios go cruinn cén chathaoir a bhí aige, Caiseal b'fhéidir, é sin nó Imleach.
Cath Sharmisegetusa
An cúlra
Mheas na Rómánaigh go raibh na Dáiciaigh ina bhagairt ar fhorleathnú Impireacht na Róimhe san oirthear, agus dá réir sin, chinn an Impire Tráian sa bhliain 101 ar thús a chur le feachtas in aghaidh na nDáiciach. Cuireadh tús leis an chéad choimhlint ar an 25 Márta agus threascair trúpaí Rómhánacha, comhdhéanta de cheithre phríomhléigiún, na haonaid X Gemina, XI Claudia, II Traiana Fortis agus XXX Ulpia Victrix, na Dáiciaigh agus chríochnaigh sé i bua na Rómhánach.
Cormac mac Cuileannáin
Rí-Easpag
D'fhéadfadh é go ndearnadh Cormac iarracht, údarás ríthe na Mumhan ar na Laigin a fháil ar ais, agus fosta bheith ina Ardrí. Tá craiceann an tuaiscirt agus ar son Uí Néill ar an stair i bhformhór na bhfoinsí atá ar marthain, claonta in aghaidh na nEoghanacht. Tuairiscítear ach amháin i nAnnála Inis Faithlinn (de chuid an deiscirt) don bhliain 907 go raibh Cormac ar feachtas in éadan na gConnacht agus Ríocht na Mí, inár chloígh sé Flann Sionna. Insítear iontu siúd fosta go raibh cabhlach aige ag triall ar ord Chormaic ar an Sionainn a ghabh Cluain Mhic Nóis.
Cath Belaig Mugna
Sa bhliain 908, cruinníodh arm ag Cormac agus a phríomhchomhairleoir agus abb Inis Cathaigh, Flaithbheartach mac Ionúinín, in aghaidh na Laigin, a raibh a rí Cearbhall mac Muireacáin ina mac chéile agus chomhghuaillí buan Fhlainn Sionna. Tá mionchuntas ar an eachtra seo, le fáil i nAnnála Easpacha na hÉireann, tiomsaithe san 11ú haois, scríofa b'fhéidir le cuimhne na ndaoine, ar son Dhonnchadha mhic Giolla Pádraig, rí Osraí agus na Laigean.
Agus Flaithbheartach ag marcaíocht trí champa an airm, thuisligh a chapall agus chaith é chun talaimh. Ní raibh de mhisneach ag fir na Mumhan de dheasca an drochthuar seo. Agus an scéala seo ar an eolas aige, mhol Cearbhall socrú idirbheartaithe. D'íocfadh na Laigin cáin agus ghéillfidís gialla, ach thógfaí na gialla do Móenachem, abb Dhíseart Diarmada. Bhí Cormac sásta é seo a glacadh, ach sásta ní raibh Flaithbheartach — 'saoi oilc' Chormaic. D'áitigh sé ar Chormac troid, in ainneoin chreideamh an rí go marófaí é.
De bharr seo, agus an scéala go raibh Flann agus Uí Néill tagtha chun tacú le Cearbhall, tharla tréigean as arm Chormaic, ach chuaigh sé chun catha mar sin féin. Bhuail sé le Cearbhall agus Flann ag Bealach Múna. Insítear i nAnnála Easpacha: "as ettreabhair anorduightheach dno tangattar fir Mumhan dochum an chatha". Ba ghearr gur imigh siad ag líne agus theith an fód. Maraíodh go leor acu, Cormac ina measc, óir gur briseadh a mhuinéal tar éis dó titim dá chapall. Gabhadh Flaithbheartach.
Baineadh a cheann de Chormac agus tugadh é chuid Flann Sinna. Insítear i nAnnála Easpacha:
I ndiaidh bhás Chormaic, is amhlaidh go raibh an Mumhain gan rí le roinnt bliana, go dtí gur roghnaíodh Flaithbheartach mac Ionúinín, iarrthóir comhréitigh eile sa chás seo.
Naomh agus scoláire
Measadh de réir foinsí comhaosaigh gur naomh é Cormac. Insítear i nAnnála Easpacha na hÉireann gur adhlacadh é ag Dísert Díarmada, ag rá:
mion|right|200px| Íocón [[Eaglais Cheartchreidmheach an Oirthir|Cheartchreidmheach an Oirthir ag léiriú naoimh Chormaic, le hAidan Hart.]]
Tugann ardmholadh do Chormac sna hAnnála Easpacha, ag lua chlú a chuid scoláireachta agus cráifeachta:
mion|180px|Painéal ar bhun na [[ardchros|Croise Thuaidh ag Áth Eine, Contae Thiobraid Árann, ar theorainn na Mumhan agus Osraí, a léiríonn sochraid a mheastar scaití gur Cormac atá ann. ]]
Tá roinnt saothar ann atá nasctha le Cormac. Tá Sanas Cormaic ann, gluais le focail Gaeilge casta ar nós Isidore Seville. Cé go dtéann bunleagan an téacs siar go dtí ré Cormaic, ní léir é cé na ea an tiomsaitheoir. Tá Saltair Chaisil (anois caillte) agus Leabhar na gCeart ceangailte le Cormac freisin. Mar a chaomhnaítear inniu iad, is dóigh gur d'aimsir Mhuirchertaigh Uí Bhriain iad. Luann Liam Breatnach Amra Senáin le Cormac.
Ginealach
Cormac mac Cuilennáin mhic Sealbaigh mhic Ailgile mhic Eochadha mhic Colmáin mhic Dúnchadha mhic Duibh Indreacht mhic Faradráin mhic Eochadha mhic Breasail mhic Aonghas mhic Nadh Fraoigh mhic Coirc.
Eorna
Eorna a thugtar ar chineál planda a tháinig ó speiceas féir darb ainm Hordeum vulgare.
Blossomfield
Is ceantar suite i mBirmingham é Blossomfield.
Deadache
Is albam leis an racghrúpa Fionlannach Lordi é Deadache. Scaoileadh é ar an 23 Deireadh Fómhair, 2008.
Blues Old Stand, Alabama
Is sráidbhaile agus pobal neamhchorpraithe é Blues Old Stand atá suite i gContae Bullock, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá an sráidbhaile mar cheanncheathrú don Master Rack Hunting Lodge (ceann Lóiste seilge).
Stair
Dar leis, ainmníodh Blues Old Stand le fear darb ainm Blue a choinnigh siopa thugtar air go háitiúil mar an "seastán".
Britain's Got Talent (sraith 3)
Is comórtas tallainne teilifíse é Britain's Got Talent. Simon Cowell a chruthaigh é agus thosaigh sé sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an tríú sraith ar 11 Aibreán 2009 agus chríochnaigh sé ar 30 Bealtaine 2009.
Sparassidae
Fine de dhamháin alla is ea na Sparassidae a dtugtar “damháin seilge” orthu go minic. Tá toirt measartha mór iontu, agus tá siad le fáil i gcuid mhaith den Astraláise, san Afraic, san Áise, i Meiriceá Thuaidh agus Theas agus timpeall na Meánmhara. De gháth tá droim an damháin alla seo donn nó liath, ach tá comharthaí dubha agus bána ar an taobh thíos de mhórán spéiceas, agus baill rua ar áit an bhéil. Tá clúmh orthu, cé go bhfuil slata ar a gcosa. Tá ocht súile acu agus iad ina dhá shraith de cheathrar. Tá radharc a súl measartha maith agus is féidir leo daoine agus ainmhithe móra a fheiceáil tamall uathu.
Britain's Got Talent (sraith 3)
B'iad Simon Cowell, Amanda Holden agus Piers Morgan breithiúna na sraithe seo. Bhuaigh Diversity an tsraith le 24.9% de na vótaí agus tháinig Susan Boyle sa dara háit.
Sparassidae
thumb|Damhán seilge ag ithe ciaróige thumb|Damhán seilge thíos faoi chearchall in Victoria san Astráil
Feithidí agus inveirteabraigh is mó a itheann siad, agus scincí nó geiceonna ó am go chéile. Bíonn siad ina gcónaí i ngága i rúsc ach is minic le fáil i dtithe agus i bhfeithiclí iad. Is maith leo cónaí faoi rúsc agus charraigeacha, agus is minic a bhuailtear leo i seideanna agus in áiteana ciúine eile dá leithéid.
Tá siad gasta ar a gcosa, agus is minic a thugann siad léim agus iad ag rith. Imíonn siad ar bhallaí agus ar an tsíleáil, agus tá luí acu le greamú duit má thógtar iad, i dtreo gur dócha go mbainfidh siad greim asat agus tú ag iarraidh iad a chroitheadh díot.
Goradh
Is mór an difríocht atá idir saic uibheacha na ngéineas difriúil. Is gnách le Palystes na saic a fhágáil ar crochadh i dtoir agus iad a theanntú le duilleoga. thumb|150px|Sac a bhaineann le Palystes castaneus. B’fhéidir go n-úsáidfí blúirí páipéir mar theanntú istigh i dteach. clé|150px|thumb|Ál Sparassidae ag briseadh amach as na huibheacha. Fágann Pseudomicrommata an sac amuigh san fhéar (Eragrostis), agus tugann spéicis éigin an sac leo ina mbéal. Cosnaíonn na damháin bhaininscneacha a n-ál go fíochmhar.
Déanann damháin fhirinscneacha de Heteropoda venatoria, spéiceas atá le fáil timpeall an domhain, fuaim shubstráiteach nuair a aimsíonn siad faramóin atá fágtha ag damhán baininscineach den spéiceas céanna. Baineann na damháin fhirinscneacha tairbhe as a gcosa chun creathanna a sheoladh chun an dromchla a bhfuil siad. Tagann an chuid is mó den fhuaim as creathanna tréana an bhoilg.
Nimh
Baineann Sparassidae úsáid as nimh chun a gcreach a dhíluailiú agus cuidiú le bia a dhíleá. Uaireanta baineann siad greim as duine á gcosaint féin, ach meastar nach mór an chontúirt iad do dhaoine folláine. Rinneadh taighde ar ionsaithe damháin alla san Astráil, agus aird ar leith á tabhairt ar Sparassidae, ach ní bhfuarthas airíonna a bhí an-dian nó neamhchoitianta.
Innis Choluim
Is oileán suite i bhFìobha í Innis Choluim.
Corca Mrua
Tuath Gaelach i gContae an Chláir ab ea Corco Mrua. . Tá barúntacht ann darb ainm céanna sa lá atá inniu ann.
Ríthe Chorca Mrua
Féach Annála Inis Faithlinn le tuilleadh tagairtí:
Annála Inis Faithlinn
Faightear an Chorca Mrua i nAnnála Inis Faithlinn mar a leanas (neamh iomlán):
Deilf bholgshrónach
Ainmhí mara is ea an deilf bholgshrónach.
Samy Deluxe
Is rapcheoltóir as Hamburg na Gearmáine é Samy Sorge, nó Samy Deluxe, mar is fearr aithne air. Tá ainmneacha stáitse éagsúla ag an cheoltóir, a rugadh ar an 19 Nollaig 1977, ina measc siúd Samsemilia, Wickeda MC agus Big Baus of the Nauf, ach is é Samy Deluxe an ceann is iomráití acu, le blianta beaga anuas ach go háirithe.
Dorád
Is iasc é an dorád nó dorád coiteann (Coryphaena hippurus; Haváis: mahi-mahi, Spáinnis: dorado).
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1951
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1951, a thosaigh ar 6 Bealtaine 1951 agus chríochnaigh ar 2 Meán Fómhair 1951. B'í an 65ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 13 fhoireann páirt. Bhuaigh Tiobraid Árann an comórtas don 16ú huair.
Droichead Kew
Is droichead trasna na Tamaise i Londain Shasana é Droichead Kew. Osclaíodh an droichead sa bhliain 1903 faoin ainm Droichead an Rí Éadbhard VII. John Wolfe-Barry agus Cuthbert A Brereton a dhear é. Tá sé déanta d'eibhear. Téann an droichead trasna na habhainn idir Kew Green in Kew ar an mbruach theas agus Brentford ar an mbruach thuaidh. Tá sé lámh le Luibhghairdíní Ríoga Kew ar thaobh Kew na habhann.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1952
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1952, a thosaigh ar 27 Aibreán 1952 agus chríochnaigh ar 7 Meán Fómhair 1952. B'í an 66ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 13 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 17ú huair.
Na Machairí Móra
Is éard atá i gceist leis na Machairí Móra ná ollfairsinge leathan talún atá suite i dtuaisceart na Stát Aontaithe agus deisceart Cheanada. Tá móramh maith dóibh clúdaithe le féarthalamh. Luíonn na Machairí Móra siar ón Abhainn Mississippi sna Stáit Aontaithe agus soir ó na Sléibhte Creagacha sna Stáit Aontaithe agus Ceanada.
Na réigiúin a chuimsítear ná:
Moritz Bleibtreu
Is aisteoir Gearmánach é Moritz Johann Bleibtreu, a rugadh i München na Gearmáine sa bhliain 1971. Ba iad na haisteoirí Ostaracha Monica Bleibtreu agus Hans Brenner a thuismitheoirí. In ainneoin gur i ndeisceart na Gearmáine a rugadh é, is i Hamburg, ar chósta na Mara Thuaidh, a d'fhás sé aníos, is a chónaíonn sé fós.
James Cook
Taiscéalaí, loingseoir agus cartagrafaí Sasanach ab ea an Captaen James Cook (27 Deireadh Fómhair 1728 – 14 Feabhra 1779).
Rinne Cook trí thuras fharraige go dtí an tAigéan Ciúin. Leag sé amach roinnt oileáin agus cóstaí den chéad uair. Tá cáil ar Cook freisin mar an loingseoir a d'fhionn agus a d'éiligh cósta thoir na hAstráile agus oileáin Haváí do na Sasanaigh. Chomh maith le sin, ba é Cook an chéad duine a leag amach Talamh an Éisc agus an Nua-Shéalainn.
Feallmharaíodh James Cook ar an 14 Feabhra 1779 é i Haváí.
An Teampall Mór
Baile is ea an Teampall Mór in Éirinn. Tá an baile suite i gcontae Thiobraid Árann Thuaidh.
Cath Bhryn Glas
Troideadh Cath Bhryn Glas ar an 22 Meitheamh 1402, in aice leis na bailte Tref-y-Clawdd agus Llanandras i bPowys. Ba bhua mór é do na reibiliúnaithe Breatnacha faoi Owain Glyndŵr, agus mar thoradh air, cuireadh fad níos mó le héirí amach na mBreatanach agus dí-cobhsaíodh na polaitíochta Sasanacha ar feadh roinnt blianta ina dhiaidh sin.
Cúlra
Tharla Éirí Amach Owain Glyndŵr le linn éagobhsaíochta sa mhonarcacht Shasanach. Bhí an Rí Risteard II Shasana deighilte amach ó go leor de na huaisle, agus bhí sé treascartha ag Anraí Bolingbroke, an Diúc Lancaster, agus ceapadh é ina Rí Anraí IV Shasana. Sa Bhreatain Bheag agus i bhfearann críche na Breataine Bige, bhí fós lucht tacaíochta go leor ag an iar-rí Risteard, a fuair bás i mbraighdeanas sa bhliain 1400. Sa bhliain sin, urghabháil Reginald Grey, 3ú Baron Grey de Ruthyn, tacadóir an Rí nua Anraí, go neamhdhleathach roinnt tailte de chuid Ghlyndwr agus bhí sé freagrach as cúisimh bhréagacha, gur tréatúir é, a chur ina choinne. Mar fhreagra, d'fhógair Glyndwr é féin ina fhíor-Phrionsa na Breataine Bige, agus chuir sé tús le héirí amach.
Tar éis bua a fháil, go luath sa choimhlint, sa bhliain 1400, thug an Rí Anraí faoi sluaíocht phionósach isteach i dTuaisceart na Breataine Bige, agus bhí an chuma ar gur chuireadh an t-éirí amach faoi chois. Mar sin féin, níor rugadh ar Ghlyndwr go fóill, agus toisc gur ritheadh reachtaíocht frith-Bhreatnach sa Pharlaimint Shasanach, chinntigh seo go raibh cúis ag bheagán de mhuintir na mBreatanach tacú le riail leanúnach na Sasanach.
Albastar
Saghas den mhianra gipsim é albastar a bhfuil bandaí mínghráinníneacha ann. Éadrom tréshoilseach, chomh bog gur féidir é a shnoí is a shnasú de láimh i gcomhair úsáidí maisiúcháin. mion|clé|Babhlaí albastair ón t[[Sean-Éigipt]] mion|clé|Canta albastair ón talamh (2005)
Cath Bhryn Glas
Cúlra
Go luath sa bhliain 1402, d'ionsaigh fir Ghlyndwr Reginald Grey agus gabhadh é, a bhí ina chúis go hindíreach as an éirí amach, agus cuireadh é ar fuascailt. I mí an Mheithimh, bhí Glyndwr féin in aice le Knighton, agus gan ach 12 míle (19 km) ó Leominster, baile a bhí ina gharastún tábhachtach agus ina bhaile margaidh Sasanach sna fearann críche. Bhí Anraí Percy, ar a tugadh "Hotspur" go forleathan air, ceaptha ag an Rí Anraí, mar a phríomhleifteanant agus a ghiúisteoir i dTuaisceart na Breataine Bige agus sna fearainn chríche in aice láimhe. Choimeád uncail le Hotspur, an Iarla Worcester, ceapachán den chineál céanna sa deisceart. Mar sin féin, b' fhórsa coinscríofach ó chontae Herefordshire, faoi Sir Edmund Mortimer, a thug aghaidh ar Ghlyndwr. Uncail d'Edmund óg de Mortimer, 5ú Iarla na Mruige, ab ea Sir Edmund Mortimer agus bhí éileamh oidhreachtúil níos fearr ag cheachtar acu le bheith ina Rí Shasana ná a bhí ag Anraí féin (D'fhógair Risteard II, a bhí gan pháistí ar bith, deartháir Sir Edmund agus athair Edmuind óig, Roger Mortimer, 4ú Iarla na Mruige le bheith ina léiroidhre don choróin, ach fuair Roger bás bliain sular thonnbhriseadh Risteard II agus níor thug aon cheann de na huaisle tacaíocht d'éileamh a mhic.) Mar sin féin, go dtí seo, thug Sir Edmund Mortimer tacaíocht agus dílseacht don rí nua. Is amhlaidh, mar shealbhóir suntasach thailte na Breataine Bige agus na n-imeallchríoch, d'fhulaing Mortimer cheana féin ó creachóireacht reibiliúnaithe Ghlyndŵr agus dhealraigh sé go raibh a lán le chailleadh aige ós rud é go leanfadh an t-éirí amach ar aghaidh.
An cath
Ba tearc iad na foinsí comhaimseartha le haghaidh sonraí a fháil amach faoin chath, agus roinnt acu, mar shampla an tuairisc a d'fhág Adda o Frynbugago, bhí míchruinneas ann. Dá bhrí sin, an chuid is mó de na sonraí is boinn tuisceana den chuid is mó iad, cé go bhfanann an fhianaise den chuid is mó gan athrú agus soláthraíonn sí bonn réasúnta dóibh.
Bhí sé mar aidhm ag arm Mhortimer arm Ghlyndŵr, a bhí níos lú, a thabhairt chun catha. Cé go raibh suíomh an chatha díreach taobh istigh d'imeallchríoch na Breataine Bige, bhí, gan amhras, faisnéiseoirí agus comhbháoirí áitiúla go leor ag Glyndŵr, agus d'fhéadfadh sé plean catha cinntitheach a chumadh. Is dócha, go raibh sé in ann fórsaí athneartacha a thoghairm ó chodanna eile den Bhreatain Bheag, a bheadh in ann dul go tapa thar dúiche chnocach, agus dá bhrí sin bheadh fórsaí na mBreatanach i bhfad níos láidre ná mar a thuig Mortimer.
Bhailigh arm Mhortimer le chéile agus chuaigh sé chun tosaigh suas an fána, i gcoinne boghdóirí na Breataine Bige a bhí, go soiléir, ós a gcomhair amach. Le leas an airde, sháraigh boghdóirí Ghlyndwr boghdóirí Mhortimer i raon (iad féin armtha le boghanna fada). Nuair a rinne fir Mhortimer iarracht druidim le boghdóirí Ghlyndwr, d'ionsaigh trúpaí na mBreatanach, a bhí folaithe sa ghleann, taobh dheis agus chúl Mhortimer.
Ag tréimhse éigin, thréig meitheal Breatanach de bhoghdóirí Mhortimer, agus scaoil siad saighde i gcoinne a n-iarchomrádaithe. Ní fios cé acu a bhí sé beartaithe acu tréigint roimh ré, nó cibé acu a roghnaigh siad Glyndwr i lár an chatha, mar go raibh cuma ar chúrsaí go mbeadh sé ina bhuaiteoir. Chuidigh a ngníomhaíocht seo leis an mhearbhall a tháinig ar arm Mhortimer, a d'ionsaíodh ó na fánaí i airde, ar a dtaobh agus ar a ghúl agus scriosadh arm na Sasanach. I measc na ndaoine a maraíodh, bhí Sir Walter Devereaux de Weobley, agus Sir Robert Whitney, a bhí ina Mharascal-Ridire d'Anraí IV.
An iarmhairt
Mhaígh cuntais chomhaimseartha go díreach tar éis an chatha, gur loit go leor de lucht leanúna champa na mBreatnach, gur mná iad, coirp na Sasanach, mar dhíoltas ar sluaíocht phionósacha Anraí IV sna blianta roimhe sin, a bhí marcáilte leis a lán gníomhartha de bhrúidiúlacht agus éigniú. Cibé ar tharla na loit, tá an fhírinne fós faoi chaibidil. De réir roinnt staraithe, lena n-áirítear Philip Warner, bhí sé ina scéal cumtha ag an Pharlaimint Sasanach chun lucht na Breataine Bige a léiriú mar dhaoine barbartha. Bhí coirp na Sasanach fágtha gan a bheith adhlactha, agus mar gheall ar an bholadh, seachnaíodh an limistéar 	míonna.
Ceann de na buanna is mó riamh a bhain na Breatnaigh amach i gcoinne arm Shasana i réimse oscailte ab ea Cath Bhryn Glas. Spreag nuacht an bhua fonn ar go leor Breatnach, a bhí go dtí seo idir dhá chomhairle, tacaíocht oscailte a léiriú do Ghlyndwr. Ar thaobh na Sasanach de, bhí sé mar thoradh air gur chuadar chun scaoill agus ceapadh roinnt n-oifigeach agus chosaint athneartaithe faoi dheifir i gcomhair na ngarastún ar fud na Breataine Bige.
Gabhadh Mortimer sa chath. ní dhearnadh Anraí (a bhí i deacrachtaí airgeadais) aon iarracht chun é a fhuascailt. Thréig Mortimer ina dhiaidh sin a dhílseachta don Rí Anraí IV, agus chuir sé éileamh a nia chun chinn i gcomhair ríchathaoir Shasana agus phós se Caitrin iníon Ghlyndŵr.
Tá an cath luaite ag William Shakespeare sa dráma Anraí IV, Cuid 1: an Mortimereach uasal,
Fir Herefordshire á stiúradh aige chun troda,
Pauline Tully
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar an Chabháin agus Mhuineacháin í Pauline Tully. Rugadh í i gCill na Leice, i gContae an Chabháin. Is múinteoir í Tully sa mhéanscoil i gContae an Chabháin. Tá sí ina ball de Shinn Féin. Bhí sí ina ball de Chomhairle Contae an Chabháin ón mbliain 1999 go dtí 2012.
Ubh
250px|thumb|Uibheacha
Cath Bhryn Glas
An iarmhairt
In aghaidh Ghlendower fhiáin agus neamhrialta,
Linne Foirthe
Is inbhear suite i bhFìobha é Linne Foirthe.
Cath Bhryn Glas
An iarmhairt
Gabhadh é le láimh thútach úd an Bhreatnaigh,
Míle d'á mhuinntir coscartha
the noble Mortimer,
Leading the men of Herefordshire to fight,
Against the wild and irregular Glendower,
Was by the rude hand of that Welshman taken,
A thousand of his people butchered
Cabot, Arkansas
Cathair i lár Arkansas is ea Cabot. Sa bhliain 2010 fuarthas 23,958 duine ina gcónaí in Cabot.
Avril Lavigne
Is amhránaí agus aisteoir Ceanadach í Avril Ramona Lavigne (rugadh í ar an 27 Meán Fómhair 1984).
Innis nam Bhiocaire
deas|250px|thumb|Innis nam Bhiocaire Is oileán suite i bhFìobha é Innis nam Bhiocaire.
A Coruña
Is cathair i gcomhphobal féinrialaitheach na Gailíse in iarthuaisceart na Spáinne é A Coruña (Spáinnis: La Coruña, Gaeilge: Cathair na Cruinne ). Is í an dara cathair is mó sa Ghailís agus is í príomhchathair an chúige í.
Deirtear go háitiúil go dtagann an t-ainm ón gColóin Ársa, nó Túr Earcail, a bhfuil fós ina seasamh inniu, ach ní aontaítear go huile leis an dtuairim seo. Teach solais a bhí ann ar feadh 2,000 míle bliain. In aice an túir, tá compás (Rosa de los Vientos- Rós na Gaoithe) le siombailí Ceilteacha a fhreagraíonn dona tíortha Ceilteacha uilig. Deirtear gur tháinig na chéad Ceiltigh (Clann Mhíle) go hÉireann ón áit seo fadó. Táthar ann a deireann go dtagann sé ón bhfocal "Coróin", agus nach gciallaíonn an "a" ach an t-alt sonrach mar an gcéanna as Gaeilge. Tóg faoi deara freisin an cosúlacht fuaimníochta idir "Coruña" ( [koˈɾuɲa] ) agus "Cruinne" ( [kɾʲɪna] ), tá daoine eile ann a dhéanann an nasc sin.