cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John Stuart Mill
Fealsúnacht eacnamaíoch
mion|Aistí ar eacnamaíocht agus ar an  tsochaí, 1967
Mígréin
Is ionann mígréin agus staid sa duine daonna ina mbíonn idir ghnáthphian agus drochphian eipeasóideach ar thaobh amháin den chloigeann. Is minic a dhéanann daoine a bhíonn ag fulaingt léi cur síos uirthi mar phian ina mbíonn broidearnach i gceist. Maireann sí ar feadh uaireanta nó fiú laethanta, ach bíonn tréimhsí ann nach mbíonn pian ar bith i gceist leo idir na ruaigeanna. Nuair a thosaíonn mígréin d’fhéadfadh suaite amhairc teacht in éineacht léi – ‘luan’ (cuireann seo isteach ar 20% de na daoine).
De ghnáth éiríonn an tinneas cinn níos measa má dhéanann an duine gluaiseacht nó gníomhaíocht fhisicúil. D’fhéadfadh masmas, urlacan, buinneach, mearbhall agus, i gcásanna áirithe, pairilis shealadach nó caillteanas urlabhra a bheith ann.
Tuairiscítear go mbíonn íogaireacht don solas, do thorann agus do bholaithe láidre. Ceaptar go dtarlaíonn na comharthaí sóirt de bharr athruithe sna fuileadáin sa chloigeann, ach ní fios go fóill cén fáth go dtarlaíonn na hathruithe seo. Is galar oidhreachtúil í an mhígréin i dtuairim is 60% de na cásanna, agus fulaingíonn gach aoisghrúpa, páistí atá chomh hóg le 12 mhí san áireamh. Faigheann trí huaire níos mó ban ná fir mígréin, go hiondúil de bharr athruithe hormónacha. Braitheann an chóir leighis le minicíocht agus déine na mígréine.
ATP World Tour 2015
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2015 i leadóg ar an ATP World Tour. Bhuaigh Novak Djokovic na craobhacha is mó le 11, an airgead is mó le $21,646,145 agus na pointí is mó le 16,585. Ba é Novak Djokovic imreoir na bliana agus Alexander Zverev imreoir nua na bliana.
An Loch Bán
Is loch atá suite ar an teorainn idir Contae na Mí agus Contae na hIarmhí é an Loch Bán.
Contae Alameda, California
Is contae i California é Alameda. Is é Oakland príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Bhí 1,510,271 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Danny Mitchell
Is carachtar ficseanúil é Danny Mitchell sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Liam Bergin an pháirt mar Danny. Bhí Danny ar an gclár den chéad uair ar an 21 Eanáir 2010 agus den uair dheireanach ar an 20 Eanáir 2017.
Tullamore Town Football Club
Is club sacar é Tullamore Town Football Club (Gaeilge: Cumann Peile Tulach Mhór) atá suite in Uíbh Fhailí. Imríonn an club i bPáirc Leah Victoria agus is é Jimmy Greene traenálaí an chlub. Imríonn an club i A Championship faoi láthair.
Atáirgeadh fótaimeicniúil
deas|200px|thumb|Atáirgeadh fótaimeicniúil Priontáil iolrach grianghrafanna le dúch ar pháipéar, de ghnáth ó phlátaí miotalacha nó plaisteacha ar a mbíonn an íomhá comhdhéanta as poncanna soladacha. Táirgtear grádú sa phictiúr trí athruithe i méid na bponcanna, is ní i ndlús an dúigh. Ullmhaítear na plátaí trí athghrianghrafú na cóipe leata trí scáileán le líniú atá cuí don phróiseas priontála is an táirge (26-34 líne sa cm i gcomhair nuachtáin, suas le 53-120 líne sa cm i gcomhair léaráidí ardchaighdeáin leabhair). Nuair is atáirgeadh daite a bhíonn i gceist, déantar plátaí scoite i gcomhair gach dúigh atá le húsáid: de ghnáth, buí, maigeanta, cian is dubh.
Hormón peiptíde
Is éard is hormón peiptíde agus hormóin próitéine ann ná hormóin a bhfuil móilíní ina bpeiptídí nó ina bpróitéiní, faoi seach. Bíonn slabhra aimíonaigéid níos faide ag an an darna ceann ná an chéad cheann. Bíonn éifeacht ag na hormóin seo ar chóras inchríneach na n-ainmhithe, lena n-áirítear daoine. Is féidir an chuid Is mó de na hormóin a aicmiú mar hormóin bunaithe ar aimíonaigéad (aimín, peiptíd, nó próitéin), sin nó hormóin stéaróideacha. Tá na cinn aimínaigéadacha uiscethuaslagth agus uiscethuaslagth siad ar dhromchla na sprioc-cheall trí theachtairí tánaisteaca; tá na cinn peiptídeacha lipidthuaslagtha, agus dá réir sin gluaiseann siad tríd scannáin phlasmacha na sprioc-cheall (cíteaplasmacha agus núicléacha araon) le bheith i mbun gnímh laistigh dá núicléis
Cliff Richey
Is iarimreoir leadóige gairmiúla as na Stáit Aontaithe é George Clifford Richey Jr.. Rugadh é ar an 31 Nollaig 1946.
Austol
Is baile suite i gCorn na Breataine é Austol.
Contae Los Angeles, California
mion|200px|Suíomh Contae Los Angeles Is contae in California é Los Angeles. Is é Los Angeles príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Bhí 9,818,605 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Pedro Fernando
Is amhránaí agus ceoltóir rap é Pedro Fernando a rugadh ar an 19 Samhain 1998 i Luanda, Angóla.
An Loch Beag
Is loch i gContae Dhoire agus Contae Aontroma é An Loch Beag.
Rod Laver
Is iarimreoir leadóige gairmiúla as An Astráil é Rodney George Laver. Rugadh é ar an 9 Lúnasa 1938. Tá 11 chraobh Grand Slam buaite aige - 3 Australian Open, 2 French Open, 4 Wimbledon agus 2 US Open.
James Watt
Innealtóir meicniúil agus aireagóir Albanach ba ea James Watt, FRS, FRSE (19 Eanáir 1736 – 25 Lúnasa 1819). Dhear sé inneall gaile a bhí an-tábhachtach sa Réabhlóid Thionsclaíoch i Ríocht na Breataine Móire agus ar fud an domhain.
thumb|upright|Dealbh i [[Leeds.]]
Saol
Saolaíodh James Watt ar an 19 Eanáir 1736 sa Ghrianaig (Greenock), i Renfrewshire. Saor bád, úinéir bád agus conraitheoir a bhí ina athair, agus ba é baillie an bhaile é. Agnes Muirhead an t-ainm a bhí ar a mháthair. Preispitéirigh agus Cúnantóirí ba ea iad. Thomas Watt an t-ainm a bhí ar sheanathair James: múinteoir matamaitice agus baillie a bhí ann. Ar dtús fuair James óg an chuid is mó dá oideachas óna mháthair sa bhaile, ach ina dhiaidh sin d'fhreastail sé ar scoil ghramadaí an bhaile. D'éirigh go maith leis sa matamaitic, cé nach raibh mórán suime aige i Laidin ná Sean-Ghréigis.
Inneall gaile
thumb|upright|Dealbh in Chamberlain Square, in aice Birmingham Central Library
Greg Jessop
Is carachtar ficseanúil é Greg Jessop sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Stefan Booth an pháirt mar Greg. Bhí Greg ar an gclár den chéad uair ar an 1 Deireadh Fómhair 2010 agus den uair dheireanach ar an 21 Deireadh Fómhair 2011.
James Watt
Inneall gaile
An téacht is mó a thuill clú dó ná a inneall gaile nua. Bhí inneall gaile Newcomen ann cheana féin, ach d'fheabhsaigh Watt go mór é. Bhí ról lárnach ag inneall Watt sa Réabhlóid Thionsclaíoch agus mar sin is mór an tionchar a bhí aige ar stair an domhain uile.
Ónóracha agus oidhreacht
Ba fellow of the Royal Society of Edinburgh agus Fellow of the Royal Society of London é. Ball den Batavian Society a bhí ann, agus duine den ochtar eachtrannach a bhí ina mbaill den Académie des sciences.
Úsáidtear an téarma watt nó vata in ómós dó.
Scríobh an t-úrscéalaí Sasanach Aldous Huxley (1894-1963); "To us, the moment 8:17 A.M. means something - something very important, if it happens to be the starting time of our daily train. To our ancestors, such an odd eccentric instant was without significance - did not even exist. In inventing the locomotive, Watt and Stephenson were part inventors of time."
thumb|upright|[[James Watt College|James Watt Memorial College sa Ghrianaig]]
Tá dealbh ollmhór le Francis Legatt Chantrey le fáil in St. Paul's Cathedral, ar a bhfuil scríofa:
thumb|Dealbh Chantrey
Ar an 29 Bealtaine 2009, d'fhógair an Bank of England go mbeadh Watt agus Matthew Boulton ar an nóta £50 nua.
Páirc Leah Victoria
Is staid sacair Tullamore Town F.C. í Páirc Leah Victoria, atá suite i dTulach Mhór i bPoblacht na hÉireann.
Tá trí pháirc imeartha (2 ar chaighdeán idirnáisiúnta) agus páirceanna uile-aimsire ann, chomh maith le clubtheach.
D'oscail an Taoiseach Brian Ó Comhain agus príomhfheidhmeannach an FAI, John Delaney, Páirc Leah Victoria go hoifigiúil i mí Iúil 2008.
Stan Smith
Is iarimreoir leadóige gairmiúla as na Stáit Aontaithe é Stanley Roger Smith. Rugadh é ar an 14 Nollaig 1946. Tá 2 chraobh Grand Slam buaite aige - 1 Wimbledon agus 1 US Open.
Contae Jackson, Florida
Is contae i Florida é Jackson. Is é Marianna príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 48,599 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.
Loch Cuilinn
Is loch i gContae Mhaigh Eo é Loch Cuilinn.
Contae Escambia, Florida
Is contae i Florida é Escambia. Is é Pensacola príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 315,187 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2016.
Lanndreth
Is baile suite i gCorn na Breataine é Lanndreth (Béarla: St Blazey).
Meastar go bhfuil gaol ag Naomh Blaise leis an tionscal olla.. D’ainmníodh St. Blazey, sráidbhaile i gCorn na Breataine ina onóir. Tuigtear gur chuir Blaise oiliúint sna scileanna olla ar dhaoine sna ceantair seo.
Łobez
Is cathair í Łobez (Gearmáinis: Labes) sa Pholainn, ar béal abhainn Rega, le daonra 10,000 (2019).
Atáirgeadh plandúil
deas|250px|thumb|Atáirgeadh plandúil Aon mhodh atáirgthe ag planda gan síolta gan spóir. I bhfungais agus algaí aoncheallacha, trí chilldeighilt shimplí a tharlaíonn sé. I bplandaí cosúil le caonach is aelus, táirgtear bachlóga inscartha a fhásann nuair a thagann siad chun a bheith sáite sa talamh. Maidir le plandaí bláfara, atáirgeann siad trí bholgáin bheaga inscartha, tiúbair, stólain nó reathairí. In an-chuid fiailí ilbhliantúla, is féidir le blúire de ghas nó fréamh a bhristear uathu fás ina phlanda nua. Atáirgeann cineálacha eile (sméara dubha, mar shampla) ar cheann de na modhanna seo mar ní tháirgeann siad síolta inmharthana riamh. Is clóin iad na plandaí a thagann chun cinn mar seo, agus bíonn a ngéanóim comhionann le géanóim na bplandaí tuismitheora. Baintear feidhm as an modh atáirgthe seo sa ghairneoireacht chun plandaí le hairíonna fabhracha, a d'fheadfaí a chailliúint i bpórú, a olltáirgeadh.
John Delaney
Is é John Delaney príomhoifigeach feidhmiúcháin reatha Chumann Peile na hÉireann. Roghnaíodh mar phríomhoifigeach feidhmiúcháin gníomhach é i mí na Nollag 2004 agus ghlac sé an ról lánaimseartha i mí an Mhárta 2005. I mí na Samhna 2006, leathnaíodh a chonradh go dtí 2012. Leathnaíodh arís sa bhliain 2010 é: d'iarr bord stiúrthóirí an chumainn ar Delaney fanacht i seilbh oifige go dtí 2015.
Martin Roddy
Polaiteoir Éireannach ab ea Martin Roddy (1887 - 8 Eanáir 1948). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal ar dtús agus ansin Fine Gael.
Hartcliffe
Is barda suite i mBriostó é Hartcliffe.
Plew Golom
Is baile suite i gCorn na Breataine é Plew Golom.
Coga
Cineál loinge is ea an coga. Nocht a leithéidí sa 10ú haois agus baineadh feidhm astu go forleathan in Iarthar Eorpa ó thimpeall an 12ú haois amach. Longa clinse ba ea iad agus dhéantaí d’adhmad darach de ghnáth iad ó bhí an t-adhmad sin le fáil go coitianta i réigiún Báltach na Prúise. Bhí crann amháin iontu agus é feistithe le coirneog. Mar longa trádála is mó a baineadh úsáid astu, go háirithe i ngeall ar an gConradh Hainseatach agus i réigiún na Baltaice. Bhí siad idir cúig mhéadar agus ocht méadar ar leithead agus idir cúig mhéadar déag agus cúig mhéadar is fiche ar fad. D’fhéad na cogaí ba toirtiúla suas le 200 tonna a iompar.
Cineál de long chruinn ba ea an coga. Bhí tóin phlainc aici i lár na loinge agus strácaí clinse láimh leis na poist. Bhí plancra clinse ar na taobhanna, ag tosú de ghnáth ó na strácaí ruma aníos, agus iad ceangailte le tairní déleacaithe. Bhí an chíle beagán níos tibhe ná na strácaí íochtair agus í gan rabóid. Bhí an post tosaigh agus an post deiridh díreach agus measartha fada agus iad ceangailte den chíle le huchtáin. Ceanglaíodh cinn na strácaí íochtair de na huchtáin agus de na poist le rabóidí, ach ceanglaíodh na strácaí uachtair den taobh amuigh de na poist. Caonach agus tarra tríd ba ea an chácáil de ghnáth agus í pulctha in eangaí cuara a bhí clúdaithe le lataí. Dhaingnófaí iad siúd le stáplaí a dtugtaí sintels orthu. Crochadh stiúir ag deireadh na loinge, rud nach raibh le fáil san Eoraip ach amháin sa tuaisceart. Bhí chabhail oscailte ag an gcoga agus b’fhéidir í a iomramh ar feadh achar gearr, ach cuireadh deiceanna inti sa 13ú haois.
Stair
Rinneadh an chéad tagairt do chogaí in AD 948 in Muiden i ngar d’Amstardam. Bhí cosúlacht éigin idir iad agus an knarr Lochlannach, an long thrádála ba mhó ar baineadh feidhm aisti i dtuaisceart na hEorpa ag an am agus a raibh rámh stiúrtha aici, is dócha, mar nach bhfuil fianaise i dtaobh stiúir dheiridh i dtuaisceart na hEorpa go dtí timpeall 1240.
De réir na fianaise seandálaíche atá ar fáil, is dócha gur eascair an coga ó chósta na Freaslainne nó ó iarthar Jutland. Cruthaíodh an coga mar long mhara nuair a bhí iomad trádála ar siúl idir an tIarthar agus an tOirthear agus de thoradh dhruideadh bhéal thiar an Limfjord i dtuaisceart Jutland. Bhíodh longa ag gabháil réasúnta sábháilte idir an Mhuir Thuaidh agus an Mhuir Bhaltach tríd an Ljimford. Ach bhíodh an bealach ag líonadh le gaineamh de thoradh luí aisteach an chósta agus sruthanna tréana, agus druideadh go hiomlán é faoin 12ú haois. Murabh fhéidir long a tharraingt trasna na n-oitreacha gainimh bheadh uirthi leithinis Jutland agus Rinn Skagen (áit chontúirteach) a scoitheadh chun an Bhailtic a bhaint amach.
Dá bhrí sin rinneadh athruithe móra ar dhéanamh na long, rud atá le haithint ar éabhlóid na long ba luaithe a fuarthas, Kollerup, Skagen, and Kolding. Ba í an coga gnáthlong thrádála an Chonartha Hainseataigh, soitheach urrúnta ar cuireadh caiseal tosaigh agus caiseal deiridh léi mar chosaint ar fhoghlaithe mara nó chun long chogaidh a dhéanamh di. Choinnigh an caiseal deiridh an criú agus an stiúir in airde agus breis slí do lasta thíos dá bharr.
Timpeall an 14ú haois fuarthas amach nach raibh an coga fónta a thuilleadh mar long lasta. Bhí gá lena malairt. Bhí an holca ann cheana, ach níor tháinig sí in áit an choga ar an bpointe boise. Deir húdair éigin go raibh an dá chineál á n-úsáid i dteannta a chéile le blianta fada, agus is léir gur malartaíodh modhanna tógála.
Seandálaíocht
In 1962 a thángthas ar choga Bremen, long a tógadh sna 1380idí. Go dtí sin ní raibh eolas le fáil ar an gcoga ach ó cháipéisí agus ó shéalaí.
Fuarthas iarsma coga Hainseataigh in 1990 i ndríodar inbhear an Pärnu san Eastóin. Síltear go ndearnadh í timpeall 1300.
In 2012 fuarthas coga a bhí slán ón gcíle aníos go dtí na deiceanna i dteannta dhá shoitheach níos lú i siolta an Ijssel in Kampen na hÍsiltíre. Tógadh an long sa chéad chuid den 15ú haois agus síltear gur cuireadh go tóin d’aonghnó í chun sruth na habhann a athrú. Ní raibh súil le mórán ach i rith tochailte i Mí Feabhra 2016 fuarthas oigheann cruinneachánach brící agus sclátaí fíoráille sa chócús agus roinnt iarsmaí eile timpeall na loinge.
Acmhainn farraige
Chun staidéar a dhéanamh ar sheoladh an choga baineadh úsáid as ceann den dá mhacasamhail de choga Bremen. Tá macasamhail Kiel an-chosúil le coga Bremen.
Ba bhaol don chriú farraige gharbh agus iad ag cur cúrsa sa seol toisc an tslat a bheith fada agus trom. Ní raibh scupair ann agus má tháinig uisce thar bord isteach rachadh sé síos go ruma. B’éigean é a thaoscadh luath nó mall, ach bhí de bhuntáiste ag an scéal go ndéanfadh an t-uisce an long níos socra. Bhí dianghá ag an gcriú le béalbhach ard, áfach, agus iallach orthu fanacht ar an deic gan díon de lá is d’oíche.
Toisc go raibh cabhail chomhdhlúth aici agus gan chíle cheart a bheith fúithi, bhaineadh na tonnta sracadh maith as an gcoga, rud a d’fhéadfadh an criú a fhágáil traochta. Ach bhí acmhainn mhaith farraige aici.
Dioscliosta Niall Horan
Is éard atá i ndioscliosta an amhránaí agus scríbhneoir amhrán Éireannach Niall Horan ná albam stiúideo amháin, trí shingil mar ealaíontóir ceoil aonréadach.
Loch Ceara
Is loch i gContae Mhaigh Eo é Loch Ceara.
Printísigh Dhoire
Cumann bráithriúil do Phrotastúnaigh is ea Printísigh Dhoire (Béarla: Apprentice Boys of Derry). Bunaíodh an t-eagras sa bhliain 1814'; tá a cheanncheathrú suite i nDoire, Tuaisceart Éireann. Is é is príomhchuspóir do na Printísigh ná léigear Dhoire sa bhliain 1688 a cheiliúradh agus a chuimhne a urramú. B'ansin a d'ionsaigh Séamus a' Chaca (an rí Sasanach Caitliceach) Doire, a bhí ina cathair an-Phrotastúnach san am, agus mar sin, tá an-tábhacht leis an léigear seo i siombalachas an Aontachtachais thuaidh. Bíonn na Printísigh ag máirseáil sna sráideanna faoina gcuid bratach i ndilchuimhne ar na himeachtaí staire sin, agus ba mhinic a tharraing siad círéibeacha, agus an chuma dhúshlánach a bhí ar a gcuid mórshiúlta i súile na gCaitliceach. Le déanaí, táthar ag iarraidh cosúlacht agus cur chuige níos síochánta a chleachtadh, le maolú ar an teannas idirphobail.
Sa bhliain 1969, nuair a rinne Constáblacht Ríoga Uladh (RUC) iarracht paráid de chuid na bPrintíseach a chur trí Thaobh an Phortaigh (nó Taobh an Bhogaigh) le treise lámh, thosaigh Cath Thaobh an Phortaigh (nó Cath Thaobh an Bhogaigh). Measainn a lán daoine gurbh é seo a chuir tús leis Trioblóidí dháiríre.
Sa bhliain 1986, chuir rialtas na Breataine cosc ar pharáid i bPort an Dúnáin. D'éirigh círéibeacha idir lucht tacaíochta na paráide agus an Chonstáblacht. Sa teagmháil seo, fuair Keith White bás, agus é ar an chéad Phrotastúnach riamh a cailleadh le piléar plaisteach le linn na dTrioblóidí.
Eddie Dibbs
Is iarimreoir leadóige gairmiúla as na Stáit Aontaithe é Eddie Dibbs. Rugadh é ar an 23 Feabhra 1951.
Contae Okaloosa, Florida
Is contae i Florida é Okaloosa. Is é Crestview príomhbhaile an chontae agus is é Wright an lonnaíocht is mó sa chontae. Bhí 201,170 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Filwood
deas|250px|thumb|Filwood Is barda suite i mBriostó é Filwood.
Henbury
deas|250px|thumb|Henbury Is barda suite i mBriostó é Henbury.
Porth Ia
mion|St Ives Corn na Breataine Is baile suite i gCorn na Breataine é Porth Ia (Béarla: St Ives).
Michael Moon
Is carachtar ficseanúil é Michael Moon sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Steve John Shepherd an pháirt mar Michael. Bhí Michael ar an gclár den chéad uair ar an 1 Deireadh Fómhair 2010 agus den uair dheireanach ar an 1 Samhain 2013.
Contae Cook, Illinois
Is contae in Illinois é Cook. Is é Chicago príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 5,194,675 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Hengrove
deas|250px|thumb|Hengrove Is barda suite i mBriostó é Hengrove.
Contae Walton, Florida
Is contae in Florida é Walton. Is é DeFuniak Springs príomhbhaile an chontae agus is é Miramar Beach an chathair is mó sa chontae. Bhí 65,889 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.
Yusef Khan
Is carachtar ficseanúil é Yusef Khan sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac Ace Bhatti an pháirt mar Yusef. Bhí Yusef ar an gclár den chéad uair ar an 23 Samhain 2010 agus den uair dheireanach ar an 26 Nollaig 2011.
Loch Dairbhreach
Is loch i gContae na hIarmhí é Loch Dairbhreach.
Robert Briscoe
Polaiteoir Éireannach ab ea Robert Briscoe (25 Meán Fómhair, 1894 - 11 Márta, 1969). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Ivan Lendl
Is iarimreoir leadóige gairmiúla as na Stáit Aontaithe/An tSeicslóvaic é Ivan Lendl. Rugadh é ar an 7 Márta 1960. Tá 8 chraobh Grand Slam buaite aige - 2 Australian Open, 3 French Open agus 3 US Open. Níor bhuaigh sé aon chraobh Wimbledon, ach bhí sé sa cheannais dhá uair.
Frome Vale
deas|250px|thumb|Frome Vale Is barda suite i mBriostó é Frome Vale.
A Championship
Is é A Championship céad chiseal Shacar na hÉireann, lasmuigh de Shraith na hÉireann. Cruthaíodh an comórtas ag an FAI sa bhliain 2008 mar chéad stad do chlubanna chun aistriú go Sraith na hÉireann. Is é Newstalk príomhurraitheoir na sraithe ó séasún na bliana 2009 ar aghaidh. Is é A Championship tríú ciseal i gcóras shraith shacar na hÉireann.
An Oiséitis
Teanga Iaránach is ea an Oiséitis, agus í á labhairt ag seacht gcéad míle duine san Oiséit, limistéar ar shléibhte Chugais idir an Rúis agus an tSeoirsia. Tá cónaí ar an gcuid is mó acu i gcúige na hOiséite Thuaidh agus na hAláine, atá suite sa Rúis, in aice leis an tSeoirsia, ach thairis sin, tá aon chúigiú cuid de na hÓiséitigh lonnaithe ar an taobh Seoirsiach den teorainn, san Oiséit Theas, agus an tír sin ina cnámh spairne idir an Rúis agus an tSeoirsia faoi láthair.
Oíche Chinn Bliana
Is í Oíche Chinn Bliana oíche dheireanach na bliana agus tosaíonn an bhliain nua ar a dó dhéag a bhualadh don chlog. "Oíche na Coda Móire" nó "Oíche Chaille" a thugtaí agus a thugtar air freisin.
An Oiséitis
Tugann na hÓiséitigh féin Ирон ӕвзаг/Iron ævzag nó Иронау/Ironau ar a dteanga. Is í an t-aon teanga amháin a úsáideann an litir úd ӕ san aibítir Choireallach. Creidtear gurb í an Oiséitis an t-iarsma deireanach de theangacha na Scitiach is na nAlánach a shealbhaigh deisceart na Rúise timpeall na mblianta 700-600 roimh bhreith Chríost. Tá abairtí Oiséitise le fáil i bhfoinsí stairiúla Gréigise ó thús na dara mílaoise i ndiaidh bhreith Chríost.
Oíche Chinn Bliana
Ba mhó an fhéile seo i measc Ghaeil na hAlban ná i measc na nÉireannach, ach bhí roinnt traidisiúin ag baint leis an oíche seo in Éirinn mar sin féin. Tugtar "Oíche na Coda Móire" ar an oíche mar gur síleadh gur cheart go leor bia (.i. "cuid mhór") a chaitheamh i rith na hoíche chun a chinntiú go mbeadh a dhóthain bia ag gach duine den teaghlach i rith na bliana seo chugainn. Ar ndóigh, ba gheas aon bhia a thabhairt amach as an teach i rith na hoíche.
Gleann na gCreabhar
Is baile suite i gContae Luimnigh é Gleann na gCreabhar.
Aonocsaíd charbóin
Gás nimhe nach bhfuil boladh as ná dath ann is ea an aonocsaíd charbóin, CO. Gintear é nuair a chuirtear carbón nó comhdhúile carbóin trí thine agus an ocsaigin ag éirí gann, ionas nach féidir an carbón a dhó ina dhé-ocsaíd. Tá an chuma ar an scéal go bhfuil feidhmeanna nádúrtha éigin ag an aonocsaíd charbóin san orgánach, ach tríd is tríd is nimh í, agus í ag oibriú cosúil leis an gciainíd. Is é sin, téann an móilín aonocsáide carbóin in áit na hocsaigine i móilíní haemaglóibíne san fhuil, ionas nach féidir leis an haemaglóibín ocsaigin a iompar a thuilleadh.
Keith Hanley
Is amhránaí popcheoil Éireannach é Keith Hanley (rugadh ar an 15 Lúnasa 1993 é) i Ráth Luirc, Contae Chorcaí. Bhuaigh sé an dara sraith de The Voice of Ireland sa bhliain 2013.
An Oiséitis
Tá dhá chanúint Óiséitise ann, mar atá, Iron agus Digor. Is í an chanúint Iron is tábhachtaí, agus is í is bun leis an teanga liteartha. B'é Kosta Khetagurov (1859-1906) file náisiúnta na nÓiséiteach a chuir tús le caighdeánú na teanga.
Keith Hanley
2013: The Voice of Ireland
Bhuaigh Keith an dara sraith The Voice of Ireland sa bhliain 2013. Bhí sé ar fhoireann Jamelia.
An Oiséitis
San Ungáir, bhí teanga ghaolmhar á labhairt ag treibh a dtugtaí Jász uirthi as Ungáiris. Chuaigh an teanga seo i léig le fada an lá, ach i bhfad ina dhiaidh sin féin, ba nós leis na hUngáraigh aitheantas áirithe a thabhairt don treibh seo mar dhream eitneach ar leith. D'fhág na Jász téacsanna ina ndiaidh ina seanteanga, agus bhí na saineolaithe in ann an Óiséitis a úsáid mar ghléas le ciall a bhaint astu.
Keith Hanley
2013: The Voice of Ireland
undefinedLe foireann Jamelia.
2014-Inniu: Hush
Scaoil sé a chéad albam Hush ar an 7 Márta 2014.
Aonocsaíd charbóin
Nimhiú
Nimhiú ó aonocsaíd charbóin is cúis le bás daoine ar fud na cruinne, nuair a bhíonn teasairí ag feidhmiú go lochtach nó nuair nach mbíonn aerchóireáil nó gaothráin ag feidhmiú mar is ceart. Is deacair diagnóis a dhéanamh ar nimhiú den chineal seo, rud a fhágann gur minic nach smaointítear air i gcásanna ina mbíonn daoine tinn. Fágann an nimhiú dath dearg na silíní ar an gcorp uaireanta (cé nach comhartha iontaofa é sin).
Oíche Chinn Bliana
Mar chuid den cheiliúradh, chaitheadh fear nó bean an tí císte--bairín breac de ghnáth--in aghaidh an phríomhdhorais tar éis don duine an rann seo nó a leithéid a rá:
Leagan eile den rann seo, nach bhfuil chomh dian ar na Turcaigh, ná:
D'itheadh an teaghlach an císte briste i ndiaidh an tsearmanais bhig seo.
In áiteacha, tá an chuma ar an scéal go ndéantaí an bairín breac a chaitheamh in aghaidh an dorais ar Nollaig na mBan. D'éag an traidisiún seo thart ar lár na fichiú haoise, cé go bhfuil cuid de na nósanna ag teacht ar ais i measc teaghlaigh a bhfuil suim acu sa gcultúr dúchasach.
Contae St. Clair, Illinois
Is contae in Illinois é St. Clair. Is é Belleville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 270,056 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Athair Virginia
Dhá shaghas dreapairí duillsilteacha, cosúil le teannóga, a iompraíonn meatháin, bláthanna bídeacha glasa, is duilliúr glédhearg sa bhfómhar is ea athair Virginia. Saothraítear an dá cheann ar fud an Domhain mar phlandaí maisiúcháin. An ceann atá dúchasach d'oirthuaisceart Mheiriceá, tá duilleoga bosacha le 5 dhuilleoigín biorach aige. An dara ceann atá dúchasach don tSín is an tSeapáin, duilleoga trímhaothánacha atá aige.
RTÉ 2fm
Is stáisiún raidió é RTÉ 2fm. Is é an dara stáisiún raidió náisiúnta de chuid RTÉ é. Thosaigh sé ag craoladh ar an 31 Bealtaine 1979.
Henleaze
Is barda suite i mBriostó é Henleaze.
An Naoú Crosáid
Meastar an Naoú Crosáid an crosáid mheánaoiseach dheireanach mhór go an Talamh Naofa. Tharla ar an 1271–1272 í.
Hillfields
Is barda suite i mBriostó é Hillfields.
An tAontas Sóivéadach
Stát cumannach ab ea Aontas na bPoblachtaí Sóivéadacha Sóisialacha, nó An tAontas Sóivéadach (Rúisis: ''Союз Советских Социалистических Республик/Saighiús Saiveitcích Saitiailistitescích Respúblic) agus é suite san Eoráise, a mhair ón mbliain 1922 go dtí an bhliain 1991. Ón mbliain 1945 go lá a scoir, bhí an tAontas Sóivéadach ina mhórchumhacht dhomhanda nach raibh ach na Stáit Aontaithe inchomórtais léi, agus bhí an dá thír seo ag déanamh téisclim chogaidh in aghaidh a chéile an chuid ba mhó den am i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda.
Achoimre
Is iomaí duine a shíleann gur tháinig an tAontas Sóivéadach ar an bhfód a thúisce is a shealbhaigh Vlaidímír Léinín agus na Boilséivigh an chumhacht sa Rúis, ach ní mar sin a bhí.
Mhair Cogadh Cathartha na Rúise a mhair ón mbliain 1917 go dtí 1922. Mar sin, níor fógraíodh an tAontas Sóivéadach sula raibh an cogadh thart le tamall maith anuas, ar an 30 Nollaig 1922. D'athraigh críocha geografacha na tíre ó am go ham, ach nuair a nascghabhadh Oirthear na Polainne, Oirthear na Rómáine (an Bheasaráib), an Eastóin, an Laitvia agus an Liotuáin, chomh maith le críocha áirithe eile, i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda, bhí an tAontas Sóivéadach tar éis an chuid ba mhó de na tailte a fhorghabháil a raibh baint acu le hImpireacht na Rúise go gairid roimh an Réabhlóid. B'iad an Fhionlainn agus an Pholainn (a raibh fágtha di) an t-aon dá thír amháin nár nascghabhadh, cé gur cuid den Rúis a bhí iontu roimh an mbliain 1918.
I mblianta an Chogaidh Fhuair, b'é an tAontas Sóivéadach prótaitíopa na stát Cumannach go léir. Ní raibh ach aon pháirtí polaitiúil amháin ceadaithe sa tír, is é sin, Páirtí Cumannach an Aontais Shóivéadaigh.
Ní raibh ach ceithre Phoblacht Shóivéadach ann nuair a bunaíodh an tAontas, ach sa bhliain 1953, bhí cúig cheann déag acu, is é sin, Poblacht Shóivéadach Shóisialach na hAirméine, Poblacht Shóivéadach Shóisialach na hAsarbaiseáine, Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Bealarúise, Poblacht Shóivéadach Shóisialach na hEastóine, Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Seoirsia, Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Casacstáine, Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Cirgeastáine, Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Laitvia, Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine, Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Moldáive, Poblacht Shóivéadach Fheidearálach Shóisialach na Rúise, Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Táidsíceastáine, Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Tuircméanastáine, Poblacht Shóivéadach Shóisialach na hÚcráine, agus Poblacht Shóivéadach Shóisialach na hÚisbéiceastáine. Cé go raibh rialtas dúchais ag na poblachtaí éagsúla go hoifigiúil, bhí an chumhacht go léir i Moscó, agus na poblachtaí ag comhlíonadh gach ordú ó Bhiúró Polaitiúil an Pháirtí Chumannaigh, arbh é fíor-rialtas an stáit Shóivéadaigh ar fad é, go humhal is go hurramach. Mar shampla, cé go raibh stádas oifigiúil ag an teanga réigiúnach i ngach poblacht, is é an chuma a tháinig ar na cúrsaí i rith na mblianta ná go bhfuair an Rúisis an lámh in uachtar ar an gcuid ba mhó de theangacha na bpoblachtaí. Sa Bhealarúis, mar shampla, níor tháinig mórán bisigh ar an teanga náisiúnta i ndiaidh na mblianta Sóivéadacha féin.
Sa bhliain 1991, bhain na tíortha seo amach an neamhspleáchas, ach idir an dá linn, is iomaí cor éagsúil a cuireadh ina gcinniúint. Tá an Eastóin, an Laitvia, agus an Liotuáin ina mballstáit den Aontas Eorpach inniu. Na poblachtaí eile, is baill iad de Chomhlathas na Stát Neamhspleách, eagraíocht idirnáisiúnta a bunaíodh le comhoibriú a chothú idir na stáit iar-Shóivéadacha. Níl an Tuircméanastáin ach ina ballstát seachtrach faoi láthair, ach bhí ballraíocht iomlán aici go dtí an 26ú lá de Mhí Lúnasa sa bhliain 2005.
Stair
mion|220x220px|Léinín ag gríosú na sluaite|alt=|clé Is gnách a cheapadh gurbh é an tAontas Sóivéadach a tháinig i gcomharbas ar Impireacht na Rúise, mar stát. Mhair an Sár deireanach, Nioclás a Dó, ag rialú na tíre sin go dtí Márta 1917, agus sa chéad bhliain eile, dhúnmharaigh na Boilséivigh é agus a theaghlach. I Mí na Nollag 1922, fógraíodh an tAontas Sóivéadach, mar aontas a raibh an Rúis, an Úcráin, an Bhealarúis agus an Phoblacht Thras-Chugasach ina mbaill de. Bhí na poblachtaí seo ar fad á rialú ag páirtithe Boilséiveacha.
An Réabhlóideachas Rúiseach
Thosaigh réabhlóideachas nua-aimseartha sa Rúis sa bhliain 1823, nuair a d'éirigh Lucht Mhí na Nollag (Dekabristy / Декабристы) amach in aghaidh na hImpireachta. Oifigigh óga airm ab ea na Dekabristy agus iad faoi thionchar an smaointeachais Liobrálaigh a bhí ag dul timpeall na Rúise san am sin. B'é an bunreacht scríofa an rud ba mhó a theastaigh uathu a chur i bhfeidhm sa Rúis, nó is amhlaidh gur uathlathas mínáireach ab ea Impireacht na Rúise gan srianta ar bith le cumhacht an tSáir.
Rinne na hImpirí iarrachtaí áirithe le maolú ar an réabhlóideachas trí leasuithe polaitiúla. Mar shampla, cuireadh an seirfeachas ar ceal sa bhliain 1861. Bhí na leasuithe ag teacht i bhfad rómhall, dar leis na réabhlóidithe, agus nuair a chaill na Rúisigh an cogadh in aghaidh na Seapánach, sa bhliain 1905, chuaigh muintir na Rúise chun cearmansaíochta ar an Impire an chéad uair. Bhain siad amach an Dúma, an chéad pharlaimint Rúiseach, ach ní raibh an tImpire sásta mórán fíorchumhachtaí a bhronnadh ar an bparlaimint seo. Chaith na Feisirí an chuid ba mhó den am ag óráidíocht, agus ós rud é nach raibh a gcuid focal in ann a dhath a athrú, bhí sé chomh maith acu bolscaireacht réabhlóideach a dhéanamh ina gcuid aitheasc. Go dtí sin, choinnigh an chinsireacht an cineál sin bolscaireachta taobh amuigh den tsaol phoiblí, ach anois, b'éigean do na nuachtáin gach focal a chur i gcló. Faoi bhrú na bolscaireachta seo, chuaigh muintir na Rúise go sciobtha chun radacachais, agus níor tháinig mórán maolú ar na trioblóidí.
Lannust
deas|250px|thumb|St Just in Penwith
Is baile suite i gCorn na Breataine é Lannust (Béarla:St Just in Penwith).
Seán Brady
Polaiteoir Éireannach ab ea Seán Brady (28 Bealtaine 1890 - 24 Feabhra 1969). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Eddie Moon
Is carachtar ficseanúil é Eddie Moon sa chlár teilifíse EastEnders. Ghlac David Essex an pháirt mar Eddie. Bhí Eddie ar an gclár den chéad uair ar an 3 Meitheamh 2011 agus den uair dheireanach ar an 6 Deireadh Fómhair 2011.
Dónall Dána (leabhar)
Leabhar do pháistí de chuid an scríbhneoir Meiriceánach Francesca Simon is ea Dónall Dána.
Horfield
Is barda suite i mBriostó é Horfield.
An Gallbhaile
Is baile suite i gContae Luimnigh é an Gallbhaile.
An tAontas Sóivéadach
Réabhlóid Dheireadh Fómhair
Tháinig Rialtas Sealadach i gceannas ar an Rúis, ach níor mhair sé i bhfad. Ní raibh lucht an Rialtais Shealadaigh sásta scor den chogadh—an Chéad Chogadh Domhanda—ina raibh an tír sáite, nó bhí siad meáite ar an gcogadh a thabhairt chun críche agus an phoblacht liobrálach a chur ar bun ina dhiaidh sin. Níor shásaigh an dearcadh seo an chosmhuintir, áfach, nó bhí na Rúisigh dubh dóite den chogadh cheana. Thosaigh na saighdiúirí, na scológa agus an lucht oibre ag bunú comhthionóil iomaíochta dá gcuid féin—sóivéidí (is é is ciall leis an bhfocal Rúisise úd Совет/Sovet ná "comhairle").
Bhain na Boilséivigh a leas féin as na sóivéidí, agus d'éiligh Léinín "an chumhacht iomlán a bhaint amach do na sóivéidí". I Réabhlóid Dheireadh Fómhair, shealbhaigh na Boilséivigh an chumhacht agus chaith siad an Rialtas Sealadach i dtóin phríosúin. San am sin, bhí eite chlé an Pháirtí Shóisialaigh Réabhlóidigh ag tacú leo go fóill, ach sa deireadh thiar thall, bhí siad sin féin lena stádas a chailleadh mar pháirtí dlíthiúil.
An Cogadh Cathartha
Ní raibh gach duine sa Rúis sásta an chumhacht a fhágáil ag lucht leanúna Léinín, áfach, agus phléasc cogadh fuilteach cathartha amach i ndiaidh Réabhlóid Dheireadh Fómhair. D'éirigh leis na Boilséivigh an cogadh a bhuachan le lámh láidir, agus iad go mór i dtuilleamaí cineál colúin reatha - an Cheka (giorrúchán is ea an t-ainm seo a sheasann do na focail Rúisise Чрезвычайная комиссия/Chrezvychaynaya komissiya, is é sin, an Coimisiún Neamhghnách—nó "Coimisiún Neamhghnách uile-Rúiseach na Troda in aghaidh na Frithréabhlóide agus na Sabaitéireachta", leis an ainm iomlán Rúisise a aistriú go Gaeilge).
Mar chuid den chogaíocht a thosaigh i ndiaidh do na Boilséivigh an chumhacht a fhorghabháil, d'éirigh ina chath idir an Rúis Bhoilséiveach agus an Pholainn, a bhí díreach ag baint amach a neamhspleáchais. D'éirigh leis na Polannaigh, fiú, Cív, príomhchathair na hÚcráine, a shealbhú agus a choinneáil ar feadh tamaill, ach sa deireadh, b'éigean dóibh an chathair a thréigean agus tarraingt ar ais go dtí an Pholainn. Bhí marcshlua an Airm Dheirg faoi cheannas an Mharascail Semyon Budyonnyi in ann Vársá féin a bhagairt, ach stop na fórsaí Polannacha iad go gairid roimhe sin, i Mí Lúnasa 1920, agus chuir ruaigeadh orthu. Nuair a síníodh an conradh síochána i Ríge, príomhchathair na Laitvia, i dtús na bliana 1921, fágadh iarthar na hÚcráine agus na Bealarúise ag na Polannaigh. Faoin gcogadh seo, dála an scéil, a scríobh an scríbhneoir clúiteach Sóivéadach Isaak Babel a phríomhshaothar, an díolaim gearrscéalta úd Конармия/Konarmiya ("An Marcshlua").
Aon Pháirtí Amháin
mion|220x220px|Fanny Kaplan: Пчёлин, Владимир Николаевич (1859–1941)|alt=|clé Rialtas aon pháirtí amháin ab ea rialtas na mBoilséiveach san Aontas Sóivéadach ón chéad tús. Go gairid i ndiaidh Réabhlóid Dheireadh Fómhair, bhí siad ag comhoibriú le heite chlé an Pháirtí Shóisialaigh Réabhlóidigh, ach nuair a chonaic na Sóisialaigh Réabhlóideacha, páirtí a raibh tacaíocht na sluaite móra leis ar dtús, an dóigh chiniciúil a raibh na Boilséivigh ag cur na bpáirtithe eile faoi chois, rinne daoine den pháirtí iarracht Léinín a chur as cumhacht le lámh láidir i Samhradh na bliana 1918. Cloíodh an cheannairc go cruálach, agus nuair a scaoil Fanny Kaplan dhá urchar le Léinín ar an 30ú lá de Mhí Lúnasa 1918, coisceadh an páirtí scun scan, agus caitheadh na baill ar fad i dtóin phríosúin. Mar sin, nuair a fógraíodh an tAontas Sóivéadach go hoifigiúil, ní raibh baill d'aon pháirtí polaitiúil eile ach na Boilséivigh ar an rialtas le fada an lá.
Ó Chogadh go Síocháin
Le linn an Chogaidh Chathartha, bhí an rialtas Boilséiveach ag cloí go dian le polasaí Cumannach i gcúrsaí eacnamaíochta, agus is gnách "Cumannachas an Chogaidh" a thabhairt ar an gcur chuige a bhí ag an rialtas i gcúrsaí an gheilleagair sna blianta sin. Chothaigh Cumannachas an Chogaidh míshástacht fiú i measc na mairnéalach cogaidh, a bhí ar ceann de na dreamanna ba mhó a chabhraigh le Léinín an chumhacht a shealbhú. I ndiaidh cheannairc na mairnéalach seo i mbunáit chabhlaigh Kronstadt in aice le Cathair Pheadair, chinn Léinín ar éirí as Cumannachas an Chogaidh, agus i Márta 1921, tugadh isteach NEP—an Polasaí Nua Eacnamaíochta (Новая экономическая политика (НЭП) / Novaya ekonomicheskaya politika (NEP))—a lig scód áirithe leis an bhfiontraíocht phríobháideach arís. clé|mion
Caidreamh idirnáisiúnta
Cé gur chuidigh an Rúis leis na comhghuaillithe an Chéad Chogadh Domhanda a bhaint, níor tugadh cuireadh dá gceannairí bheith páirteach i gComhdháil Síochána Pháras a shocraigh ceisteanna na hEorpa le Conradh Versailles. Mar sin, níor ligeadh do APSS bheith páirteach i gConradh na Náisiún.
=> Mar sin, ar thaobh idirnáisiúnta, caitheadh leis an SPSS mar a bheadh díbeartach ann.
Bás Léinín agus deachtóireacht Stailín
mionsamhail|[[Iósaf Stailín, deachtóir an Aontais Shóivéadaigh]] Sa bhliain 1924, cailleadh Léinín. Bhí a shláinte ag luí air le tamall, nó níor bhisigh sé riamh i gceart i ndiaidh an ionsaí a rinne Kaplan air. Sa bhliain 1922, fuair sé an chéad stróc, agus thosaigh sé ag éirí as gnáthaimh laethúla an rialtais agus á bhfágáil faoi dhaoine eile. I ndiaidh a bháis, thosaigh iomaíocht bhorb bhinbeach idir lucht a chomharbais faoin gcumhacht, agus b'é Iósaif Stailín a bhain an chraobh sa deireadh. I dtús na dtríochaidí, ní raibh aon duine fágtha san Aontas Sóivéadach a d'fhéadfadh Stailín a cheistiú. An céile iomaíochta ba láidre a bhí ann, mar atá, Leon Trotscaí, chuaigh seisean ar deoraíocht ón Aontas Sóivéadach go Meicsiceo, áit ar mharaigh gníomhaí rúnda de chuid Stailín é sa bhliain 1940.
Sa bhliain 1928, chuir Stailín tús leis an chéad Phlean Cúig Bliana san Aontas Sóivéadach. Murab ionann agus an dearcadh idirnáisiúnta a bhí á chur in iúl ag Léinín agus ag Trotscaí ó thús na réabhlóide, bhí na Pleananna Cúig Bliana meáite ar an Sóisialachas a chur ar bun in aon tír amháin. Chuaigh an Stát i gceannas ar na monarchanna agus ar na fiontair thionsclaíocha ar fad a bhí ag obair sa tír, agus bunaíodh feirmeacha comhsheilbhe (calchais) ar fud an Aontais Shóivéadaigh. D'iompaigh an tír ina cumhacht mhór tionsclaíochta, ach san am céanna, fágadh cuid mhór den daonra ar an mblár fholamh. Chuir na scológa go fíochmhar in aghaidh bhunú na gcalchas, agus nuair a chuaigh na húdaráis i dtuilleamaí na láimhe láidre, fuair na milliúin de dhaoine bás sa teagmháil. Níor tháinig aon mhaolú ar chorraíl na sochaí sna tríochaidí ach an oiread. Phurgaigh an Stailín an páirtí le fáil réitithe de na sean-Bhoilséivigh a thabhaigh a dhintiúirí ó Léinín féin, agus chuir sé daoine ní b'óige, ní ba sochomhairlí ina n-áit. clé|mion|220x220px|Gulag, campa géibhinn|alt= San am céanna, cimíodh na mílte gnáthshaoránaigh Shóivéadacha ar chúiseanna doiléire, agus murar maraíodh scun scan iad, cuireadh i gceann de na campaí daoroibre iad. Tógadh mogalra uilechuimsitheach de na campaí seo ar fud na tíre, agus údarás ar leith á riar is á reachtáil—GULag (ГУЛАГ), nó Príomhúdarás na gCampaí Géibhinn. B'é ba chuspóir leis na campaí seo go hoifigiúil ná obair fhónta a sholáthar do "choirpigh" le hiad a chur ar bhealach a leasa, ach is é an rud a bhí ag tarlú dháiríre ná go raibh na fíorchoirpigh ag mursantacht ar na campaí ar fad, nuair nach raibh meas an mhadra ag na séiléirí ná ag na coirpigh ar na cimí polaitiúla, nár thuig go leor acu go raibh aon rud as cosán déanta acu ar aon nós.
Cé go raibh an tIarthar agus an tAontas Sóivéadach mímhuiníneach as a chéile, mhéadaigh ar an gcomhoibriú eatarthu i rith na dtríochaidí. Sa bhliain 1933, thosaigh an caidreamh dioplómaitiúil idir an tAontas Sóivéadach agus na Stáit Aontaithe. Ceithre bliana ina dhiaidh sin, thacaigh an tAontas Sóivéadach go gníomhach le lucht leanúna na Poblachta i gCogadh Cathartha na Spáinne in aghaidh Franco a bhí ag fáil cabhrach ó Fhaisistigh na hIodáile agus ó Naitsithe na Gearmáine. Mar sin féin, i ndiaidh don Ríocht Aontaithe agus don Fhrainc Conradh München a shíniú leis an nGearmáin, bhí an tAontas Sóivéadach sásta comhoibriú le Hitler i gcúrsaí eacnamaíocha agus míleata. mion|220x220px|Stalingrad, 1943, dóite go talamh|alt=Sa bhliain 1939, shínigh an tAontas Sóivéadach agus an Ghearmáin Naitsíoch Conradh Ribbentrop agus Molotov, nó conradh neamhionsaí, inar ghéill siad an ceart dá chéile críocha áirithe in Oirthear na hEorpa a fhorghabháil beag beann ar a chéile. De thoradh an chonartha seo, d'fhorghabh an tAontas Sóivéadach an Eastóin, an Laitvia, agus an Liotuáin, agus i Mí Mheán Fómhair sa bhliain 1939, ghabh na fórsaí Sóivéadacha oirthear na Polainne nuair a bhí na Gearmánaigh tar éis an tír sin a ionsaí ón iarthar. An chríochdheighilt a rinne an tAontas Sóivéadach agus an Ghearmáin Naitsíoch ar an bPolainn ansin, bhí sí socraithe sa Chonradh.
I ndeireadh Mhí na Samhna sa bhliain chéanna, d'ionsaigh an tAontas Sóivéadach an Fhionlainn. Is iomaí duine a chuir an cheist, an raibh an tAontas Sóivéadach ag brath ar an nGearmáin Naitsíoch a ionsaí nuair a bheadh sé sách cumhachtach le sin a dhéanamh, b'í an Ghearmáin féin a bhris an conradh agus a d'ionsaigh an tAontas Sóivéadach sa bhliain 1941. Chuaigh ionsaí na nGearmánach in abar i gCath Stalingrad a mhair ón dara leath den bhliain 1942 go dtí an chéad leath na bliana 1943. B'ansin a casadh taoide an chogaidh, agus ina dhiaidh sin, d'éalaigh an tArm Gearmánach ón Aontas Sóivéadach trí Oirthear na hEorpa go dtí Beirlín féin, sular ghéill an Ghearmáin sa deireadh sa bhliain 1945. Cé go ndearna an cogadh an-éirleach san Aontas Sóivéadach, d'iompaigh an tír sin ina hollchumhacht dhomhanda de thoradh an chogaidh.mionsamhail|260px|Léarscáil
I dtús na tréimhse iarchogaidh, rinne an tAontas Sóivéadach a gheilleagar a atógáil agus a fhairsingiú, ach níor maolaíodh ar lárstiúradh an chórais. Chabhraigh an tAontas Sóivéadach le bail nua a chur ar thíortha Oirthear na hEorpa freisin, ach san am céanna, chuir sé an córas Cumannach i bhfeidhm sna tíortha sin freisin, agus hiompaíodh ina stáit shatailíteacha iad. Bhí gach tír acu á rialú ag rialtas soip, agus iad uile á gceangal den Aontas Sóivéadach trína mballraíocht i gConradh Vársá agus in eagraíocht eacnamaíoch na dtíortha Cumannacha (COMECON). I bhfianaise an impiriúlachais seo, d'iompaigh an Ríocht Aontaithe agus na Stáit Aontaithe, a bhí ina gcomhghuaillithe ag an Aontas Sóivéadach i mblianta an chogaidh, — d'iompaigh siad ina naimhde. Thosaigh an Cogadh Fuar idir an tAontas Sóivéadach agus na Stáit Aontaithe nár tháinig deireadh leis sular thit an tóin as an gCumannachas.
I ndiaidh Stailín
Fuair Stailín bás ar an 5 Márta 1953. Nuair nach raibh comharba inghlactha ar fáil, chinn ardfheidhmeannaigh an Pháirtí Chumannaigh an tír a rialú in éineacht, ach mar sin féin, bhí siad ag iompairc le chéile go dian faoin gceannasaíocht. Ba é Nikita Khrushchev a ghnóthaigh an báire thart faoi lár na gcaogaidí, agus sa bhliain 1956, thug sé óráid inar cháin sé anlathas Stailín. Mhaolaigh sé ar na diansrianta freisin a bhí curtha ag Stailín le saoirse na sochaí. Sa bhliain chéanna, áfach, chloígh na saighdiúirí Sóivéadacha le lámh láidir iarrachtaí na nUngárach agus na bPolannach tuilleadh daonlathais a bhaint amach. mion|220x220px|Laika an madra|alt= Faoin am seo, bhí an tAontas Sóivéadach ag déanamh an-dul chun cinn i gcúrsaí eolaíochta agus teicneolaíochta. Bhí na Sóivéadaigh ina gceannródaithe spásaireachta, nó ba iad a chuir an chéad satailít dhaondéanta, Sputnik a hAon, ag timpeallú an domhain, agus ina dhiaidh sin, scaoil siad an chéad neach beo—an madra Laika—agus an chéad duine, Yuri Gagarin, ar an bhfithis timpeall an domhain. Ní raibh mórán maithe sna leasuithe talmhaíochta agus riaracháin a chuir Khrushchev i gcrích, áfach, agus níor éirigh leis go maith sna polasaithe eachtracha ach an oiread.
Cé go raibh rialtas Cumannach curtha ar bun sa tSín, tháinig scoilt idir an tír sin agus an tAontas Sóivéadach, agus maidir leis an gcaidreamh leis na Stáit Aontaithe, bhí an cogadh fuar ar tí iompú ina chogadh dearg sa bhliain 1962, le linn ghéarchéim na ndiúracán i gCúba. Sa bhliain 1964, b'éigean do Khrushchev éirí as agus dul ar pinsean ina ainneoin féin. clé|mion|220x220px|Khrushchev agus Stalin, 1936|alt= Thosaigh tréimhse nua comhcheannasaíochta i ndiaidh scor Khrushchev, ach de réir a chéile, d'éirigh le Leonid Brezhnev, i dtús na seachtóidí, dearscnamh thar na ceannairí eile i saol polaitiúil na Rúise. D'fhéach Brezhnev leis an naimhdeas idir an tAontas Sóivéadach agus an tIarthar a mhaolú trí pholasaí an éideannais (détente), ach san am céanna, bhí sé ag méadú ar na harmálacha agus ar neart míleata an Aontais. Bhí cuma an mhí-ionraicis ar an éideannas, mar sin, agus nuair a d'ionsaigh an tAontas Sóivéadach an Afganastáin i ndeireadh na bliana 1979, bhí deireadh leis an éideannas, agus an cogadh fuar ag dul i neart arís.mion|Leonid Brezhnev, Aibreán 1967|alt=|326x326pxI ndiaidh iarrachtaí Khrushchev an eacnamaíocht a leasú sna seascaidí, chrom lucht ceannasaíochta an Aontais Shóivéadaigh ar na sean-nósanna arís. Bhí an tionsclaíocht ag forbairt is ag feabhsú go malltriallach, ach ní raibh ag éirí leis an talmhaíocht. Má bhí an tAontas Sóivéadach ábalta a chuid armálacha a choinneáil bord ar bhord leis na Stáit Aontaithe, bhí an róbhéim seo ar an téisclim chogaidh ag déanamh an-damáiste don gheilleagar. Má tháinig an tAontas Sóivéadach ar an bhfód de thoradh na díograise réabhlóidí, ní raibh a dhath ar bith den spiorad sin fágtha i mblianta Brezhnev. A mhalairt ar fad, bhí cuma an choimeádachais agus na do-athraitheachta ar an dóigh a rabhthas ag reáchtáil na tíre, rud a d'aithneofá ar chomh sean agus a bhí na ceannairí féin.
Fuair Leonid Brezhnev bás sa bhliain 1982. Ar feadh cúpla bliain ina dhiaidh sin, chonacthas beirt seanfhear, Yuriy Andropov agus Konstantin Chernenko, ag rialú an Aontais go tiubh sna sálaí ag a chéile. Ceannairí idirlinne ab ea iad nach raibh mórán difríochta idir iad agus Brezhnev.
Is iomaí poblacht a chóirigh an chéad toghchán saor leis an bparlaimint náisiúnta a vótáil isteach sa bhliain 1990. Na parlaimintí a toghadh san am sin, thosaigh siad ag achtú dlí the nach raibh ag teacht le reachtaíocht an Aontais Shóivéadaigh, agus thosaigh "Cogadh na nDlíthe" idir an tAontas agus na poblachtaí seo.
Sa bhliain 1989, tháinig Comhdháil nua Ionadaithe an Phobail le chéile i bPoblacht Shóisialach Fheidearálach Shóivéadach na Rúise, an ceann is mó de bhallphoblachtaí an Aontais. Toghadh Boris Yeltsin ina Chathaoirleach ar an gComhdháil seo. Ar 12 Meitheamh 1990, d'fhógair an Chomhdháil seo forlámhas na Rúise ar thailte na Rúise, agus chrom sí ar dhlíthe a reachtú a bhí ceaptha dlíthe áirithe de chuid an Aontais Shóivéadaigh a chur ar neamhní.
Dlí
Faightear dea-shampla den mhearbhall i lucht ceannais na Sóivéadach maidir le ról an dlí sa tsochaí nua i gconair gairme a bhí ag Evgeny Pashukanis. Is comhartha gur cuireadh deireadh le gach díospóireacht phoiblí dháiríre maidir leis na ceisteanna seo gur chloígh sé leis an dearcadh Stailín each i ndiaidh 1930 agus gur maraíodh é sa Phurgú Mór sa bhliain 1937.
Theip ar iarrachtaí Mikhail Gorbachev an réimeas Sóivéadach a athstruchtúrú mar stát bunaithe ar fhorlámhas an dlí de bharr easnamh mar sin.
Loch Dhún Lúiche
Is loch i gContae Dhún na nGall í Loch Dhún Lúiche. Tá sí suite ag bun na hEaragaile agus in aice Dhún Lúiche.
Kingsweston
deas|250px|thumb|Kingsweston Is barda suite i mBriostó é Kingsweston.
RTÉ Radio 1 Extra
Is é RTE Radio 1 Extra stáisiún raidió náisiúnta de chuid RTÉ. Craoltar an stáisiún seo trí Chloschraolachán Digiteach. Thosaigh sé ag craoladh ar an 1 Nollaig 2008.
John Wark
Iar-imreoir sacair Albanach is é John Wark. Rugadh ar an 4 Lúnasa 1957 in Glaschú, Albain, é.
Scóráíl sé dhá chúl ag an Corn FIFA an Domhain 1982.