cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mel Maryns
Amhráin
Someone to Hold	* Released: 14 November 2020
Get Away		* Released: 14 January 2021
Ghost in Town		* Released: 28 February 2021
Butter Wings		* Released: 09 April 2021
Once Upon a Time	* Released: 29 June 2021
Julie			* Released: 27 August 2021
Bluff			* Released: 11 November 2021
Gravity			* Released: 23 December 2021
1984 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1984.
Live 8
deas|300px|thumb|Live 8 i [[Londain, Sasana.]] Ba shraith ceolchoirmeacha é Live8 a tharla ar an 2 Iúil, 2005, fiche bliain tar éis LiveAid. D'eagraigh Bob Geldof an dá eachtra. Le LiveAid, ba iad tabhartais charthanacha a bhí i gceist, mar a dúirt Geldof "Tabhair dúinn do focain airgead", ach i gcás Live8, dúirt sé "Níor mhaith linn d'airgead, ba mhaith linn do ghuth". Ba cheartlár an fheachtais brú a chur ar cheannairí an G8 chun fiacha na tíortha is boichte a scriosadh, níos mó cabhrú a thabhairt do thíortha bochta agus rialacha trádála a cheartú. Bhí deich gceolchoirm ar siúl ar an lá, .i.:
Sheinn 1,000 ealaíontóir sna ceolchoirmeacha agus bhí thart ar 2.2 billiún duine ag féachaint nó ag éisteacht leis na heachtraí. Chuir an tsraith ceolchoirmeacha tús le seachtain agóidí agus léirsithe, go háirithe i nDún Éideann, an áit a raibh cruinniú an G8 ag tarlú an bhliain úd. Bhí ceolchoirm i nDún Éideann ar an 6 Iúil, 2005, lá an chruinnithe.
André Lhote
Ba cheannródaí é André Lhote (5 Iúil 1885 – 24 Eanáir 1962) i bhforbairt na nua-ealaíne sa chéad leath den fhichiú haois. Ba dhealbhóir tréitheach é Lhote agus ba phéintéir thar a bheith cumasach freisin é.
Saol
Ba iad Gauguin agus Cézanne an dá mhórealaíontóir Francach a chuaigh i bhfeidhm go mór air agus Lhote ina ógfhear ag cur faoi i bPáras. Sa bhliain 1918, chabhraigh Lhote chun an iris ealaíne ríthábhachtach, an Nouvelle Revue Française, a bhunú.
Bhain sé le cuid mhaith de na gluaiseachtaí nua-aoiseacha, mar shampla an Ciúbachas (féach ar Baigneuses, 1917, agus Le Pont, 1917). Bhíodh ailt rialta ag Lhote san iris chéanna ar theoiricí agus ar stíleanna ealaíne ar feadh na mblianta ina dhiaidh sin, anuas chomh fada leis an mbliain 1940.
Thaistil Lhote go forleathan agus thug sé léachtaí ar chúrsaí ealaíne ar fud na hEorpa agus níos faide i gcéin. Ó na 1950idí ar aghaidh, bhí sé ina léachtóir san Éigipt agus sa Bhrasaíl, mar shampla. Tugadh aitheantas d’obair saoil Lhote sa Fhrainc nuair a bronnadh an Grand Prix National de Peinture air sa bhliain 1955.
Fuair Lhote bás i bPáras i 1962.
Siocreo
Próiseas atá bunaithe ar an néalú, athrú an uisce sholadaigh san oighear go díreach ina ghal, gan dul tríd an staid leachtach. Go maith chun ábhair orgánacha a bhfuil an-chuid uisce ina struchtúir — torthaí, glasraí is feolta — a chaomhnú. Cuirtear an bia i seomra fuar ag timpeall -46 °C. Tar éis an bia a reo cuirtear i seomra folúsaithe é, áit a néalaíonn an t-oighear gasta go leor. Fágtar gach pioc blasta is cothaitheach eile den bhia. Ansin stóráiltear an t-ábhar tirim i soithigh aeróbacha, atá díonta ar uisce is ocsaigin. Is féidir an bunbhia a fháil ar ais ach an t-ábhar tirim a ath-hiodráitiú. Baineadh feidhm as i rith an dara cogadh domhanda chun fuilphlasma a chaomhnú le húsáid ar láthair na cogaíochta. Ó timpeall 1970 tá an próiseas curtha i bhfeidhm ar na céadta bianna.
Comhchiallach
deas|250px|thumb|Liosta comhchiallach i n[[dingchruthach ar tháibléad cré, ré Nua-Aisiriach.]] comhchiallach.
Brí
Is baile suite i gContae Loch Garman é Brí.
Cáin Adomnáin
Is conradh dlí é Cáin Adhamhnáin (Sean-Ghaeilge Cáin Adomnáin), aitheanta fosta mar Lex Innocentium (dlí na ndaoine neamhchiontacha) um mná agus neamhthrodaí a chosaint in aimsir chogaidh. Glaoitear "Comhaontuithe na Ginéive" na nGael ársa air as ucht na cosanta seo, ag leathnú go sibhialtaigh Cáin Phádraig, a thug cosaint do mhanaigh. Ainmníodh é as an té a spreag é, Naomh Adhamhnán, naoú Abb Í Cholm Cille i ndiaidh Naomh Cholm Cille féin. Cuireadh i bhfeidhm é ag tionól Gael, Dál Riada and Cruithneach ag Sionad Bhiorra sa bhliain 697. Spreag Adhamhnán an sionad tar éis aislinge inar thug a mháthair íde béil dó faoina theip mná agus linbh na hÉireann a chosaint.
Stair
Idir na blianta 697 agus 887, cuireadh naoi gcáin éagsúla i bhfeidhm taifeadta sna hannála Éireann. Caomhnaítear an téacs de thrí dóibh, Cáin Adhamhnáin ina measc.
Dar le D.N. Dumville, meastar gur mhol Adhamhnáin an cháin seo sa bhliain 697 um bhás Cholm Cille a cheiliúradh. Mar chomharba Cholm Cille, bhí dóthain gradaim ag Adhamhnán chun an tionól a shocrú ag Biorra le 91 taoiseach agus eaglaiseach as Éirinn, Dál Riada agus na Cruithnigh i láthair. Le cois an mhainistir shuntasach ann, bhí Biorra ar thalamh sách neodrach gar den teorainn idir Uí Néill ó thuaidh agus ríthe na Mumhan ó dheas.
Meastar go raibh cúiseanna éagsúla eile ann chun Adhamhnán a spreagadh, san áireamh deabhóid Mhuire agus dea-shampla Cholm Cille féin. Aitheanta ar dtús mar Lex Innocentium, ainmníodh í as Adhamhnán agus í á athnuachan sa bhliain 727.
<!--Tá amhrais orm faoin téacs seo. An meascán é den Fhéineachas, Cáin Phádraig, Seanchas Mór agus Cáin Adhamhnáin?
Ábhar
''The indigenous Brehon Laws were committed to parchment about the 7th century, most likely by clerics. Most scholars now believe that the secular laws were not compiled independently of monasteries. Adomnan would have had access to the best legal minds of his generation.
''This set of laws were designed, among other things, to guarantee the safety and immunity of various types of noncombatants in warfare. It required, for example, that "whoever slays a woman... his right hand and his left foot shall be cut off before death, and then he shall die."
If a woman committed murder, arson, or theft from a church, she was to be set adrift in a boat with one paddle and a container of gruel. This left the judgment up to God and avoided violating the proscription against killing a woman.
The laws also provided sanctions against many things like the killing of children, clerics, clerical students and peasants on clerical lands; rape; impugning the chastity of a noblewoman and women from having to take part in warfare. Much repeated traditional Irish laws.
''The law described both the secular fines which criminals must pay and the ritual curses to which lawbreakers were subject. Bystanders who did nothing to prevent the crime were as liable as the perpetrator. "Stewards of the Law" collected the fine and paid it to the victim or next of kin. -->
Oidhreacht
Is amhlaidh go raibh tionscnamh Adhamhnáin ar cheann den chéad iarrachtaí i measc Chríostaithe chun brúidiúlacht cogaidh a laghdú, gaisce suntasach do dhuine ar imeall iargúlta na hEorpach. Thug sé sampla áitiúil, i gcomhthéacs nósanna dlí na nGael, do ghluaiseacht Chríostaí níos leithne chun foréigean a chosc. Sampla de dhlí idirnáisiúnta atá ann, curtha i bhfeidhm in Éirinn agus in Albain.
Maraon le hiarrachtaí eile amhail is Síocháin agus Sos Dé sa Fhrainc mhílaoiseach, b'fhéidir é nach raibh ach éifeachtacht teoranta ag an gCáin. Tugann Fergus Kelly faoi ndeara nach bhfuil cás ar bith caomhnaithe maidir leis. Ní fios dá bharr ar cuireadh a chuid pionós crua i bhfeidhm, in aghaidh éirim an tSeanchais Mhóir mar a bhí.
Reacht
In Éirinn, acht nó dlí de chuid an Oireachtais, a bhfuil Dáil Éireann agus Seanad Éireann mar chuid de. De réir Bhunreacht na hÉireann, caithfidh Uachtarán na hÉireann a lorg láimhe a chur ar reacht ionas go rachaidh an dlí i bhfeidhm.
Lus beatha
Planda ilbhliantúil is ea an lus beatha nó Stachys officinalis agus é dúchasach don Eoraip. Bíonn na gais cearnach. Na duilleoga bunata le gais fhada i gcnota, na duilleoga uachtaracha i bpéirí urchomhaireacha. Na bláthanna démhaothánach, le feadán fada geal scothdhearg/corcra, i bhfáinní.
Seanluibh leighis ab ea é. Bhaintí úsáid as le trom luí a sheachaint, mar shampla. Seanrá i Spáinnis ná "Tá an oiread sin bua aige agus atá ag an lus beatha".
Aingeal Ní Chualáin
File agus scríbhneoir Gaeilge, as Carna ó dhúchas, is ea Aingeal Ní Chualáin. Chuir sí an leabhar Tomás Bairéad: Rogha Scéalta in eagar sa bhliain 2010.
Seanghann mac Deala
I Miotaseolaíocht na nGael ba Ard-Rí na hÉireann é Seanghann (Sean-Ghaeilge Sengann) mac Deala, sliocht de na Fir Bolg, i gcomharbacht ar a dheartháireacha Gann agus Geanann. Ba í Anast a bhean chéile.
Nuair a tháinig na Fir Bholg go hÉirinn mar lonnaitheoirí, roinn an cúígear mac Deala an tír eatarthu. Tháinig Seanghann i dtír ag Inbhear Dhúglais, and roinn an bheirt acu cúige Mumhan eatarthu, Seanghann sa deisceart agus Gann sa tuaisceart.
Tar éis bás Ghainn agus Geanainn den phlá, bhí Seanghann i réim ar feadh cúig bliana, sular mharaigh Fiacha Cennfinnán, garmhac a dhearthár Rudraige, é.
Facs
mion Tarchur macasamhail cáipéise, léaráide, is grianghraif thar an líonra teileafóin, ar fáil go huiledhomhanda ó 1986.
Forbraíodh an córas ó fhionnadh na teilighrianghrafadóireachta ag Arthur Korn i 1907, agus fionnadh an bheilineagraif ag Edouard Belin i 1925.
Anois scantar an bhuncháipéis le léas léasair, agus códaítear go digiteach í le tarchur don ghlacadóir. Ansin déantear é a phriontáil líne i ndiaidh líne ar pháipéar teirmíogair nó gnáthpháipéar.
Léann clasaiceach
Stair, cultúr agus teangacha an domhain chlaisicigh, sé sin an tSean-Ghréig is an Róimh.
Na Daonlathaithe Sóisialta (Éire)
Is páirtí polaitíochta Éireannach iad na Na Daonlathaithe Sóisialta (Béarla:Social Democrats) a bunaíodh ar an 15 Iúil 2015.
Facs
Tógann sé 15 soicind ar a laghad leathanach A4 a tharchur.
Na Daonlathaithe Sóisialta (Éire)
Polasaithe
Ar an suíomh socialdemocrats.ie, deir an pháirtí go gcreideann siad
Meastar go ginearálta gur páirtí den eite chlé atá sna Daonlathaigh Shóisialta
Mar sin, tá an páirtí ag tacú le dáileadh níos cothroime d'airgead agus d'acmhainní eile, ról níos mó ag an rialtas i ndul i ngleic leis an easpa dídine, cánacha níos airde ar na daoine saibhre, agus tacaíochtaí sóisialta níos fearr do na daoine bochta.
Páirtí liobrálach i dtaobh na gceisteanna sóisialta atá ann chomh maith, iad ag tacú mar shampla le haisghairm an ochtú leasú i bPoblacht na hÉireann i 2018. clé|mion|[[Róisín Shortall]]
Baill
Ar na baill bhunaithe bhí na Teachtaí Dála; Catherine Murphy, Stephen Donnelly agus Róisín Shortall a bhí mar chomhcheannairí ar an bpáirtí, Bhíodar seo luaite mar Theachtaí neamhspleácha nó le páirtithe faoi leith roimhe sin. D'fhág Stephen Donnelly an phártí ar an 5 Meán Fómhair 2016.
Torthaí
Iarrthoir tógtha
Taylor Swift
Is ceoltóir agus scríbhneoir amhrán Meiriceánach í Taylor Alison Swift. Rugadh í ar an 13 Nollaig 1989. Tá sí aitheanta go háirithe as a dioscliosta a théann trasna seánraí agus liriciúlacht fileata. Is í an bhean is sruthaithe ar Spotify.
Gradaim
Is buaiteoir Grammy seacht n-uaire í, agus an faighteoir is óige i stair na honóra is airde i dtionscal an cheoil, Gradam Grammy le haghaidh Albam na Bliana. Chomh maith leis sin, is í an t-amhránaí is mó díol go digiteach riamh.
= Saol go luath = Rugadh Taylor in iathar Reading Pennsylvania. Nuair a bhí sí trí bliana deag nuaur dhiol a thuismitheoirí feirim an teaghlaigh. Bhog sí go Tenessee ionas go bhéadfadh.
= Fírcí spraoi =
Larry Craig
Ba é Larry Craig (rugadh ar an 20 Iúil 1945 é) an seanadóir sinsearach ó Idaho i Seanad Stáit Aontaithe Mheiriceá. Is ball den Pháirtí Poblachtach é.
Mychal F. Judge
Sagart Caitliceach de chuid Ord Proinsias ach na mBráithre Mionúra a bhí in Mychal F. Judge, OFM (11 Meitheamh 1933 – 11 Meán Fómhair 2001). Ba shéiplíneach i Roinn Dóiteáin Nua-Eabhrac é fosta. Fuair sé bás san ionsaí sceimhle ar an Ionad Trádála Domhanda, an chéad duine ar liosta oifigiúil na ndaoine a cailleadh.
Larry Craig
Rugadh agus oileadh Craig in Idaho, agus toghadh é go dtí Seanad Stáit Idaho sa bhliain 1974. Idir an dá linn, rinneadh feirmeoir de. Bhain sé amach céim Bhaitsiléir Ealaíne ón Ollscoil Idaho sa bhliain 1969.
Mychal F. Judge
A Óige
Rugadh é mar Robert Emmet Judge (ainmníodh as an tírghráthóir Éireannach é) i mBrooklyn, Nua-Eabhrac. Ba imircí as Contae Liatroma a thuismitheoirí, Michael agus Mary Ann Judge, a casadh ar a chéile ar bord an long Celtic i 1921 ar a mbealach siar go Meiriceá dóibh. Ba é Robert Emmet an chéad duine de chúpla. A dheirfiúr Dympna an leath eile den chúpla. Bhí deirfiúr ní ba shine acu darbh ainm Erin.
Ag aois a sé bliana, fuair a athair bás leis an mhastóidíteas. Ní raibh cead ag Robert Emmet cuairt a thabhairt air mar níor cheadaigh an t-ospidéal do na páistí dul ní ba chóngaraí dona n-athair ná an cosán taobh amuigh. Ní ba dhéanaí, le cailliúint phá an athar a chúiteamh, théadh Judge amach ag snasadh bróg ag Stáisiún Penn i Manhattan cóngarach do Shéipéal Shan Proinsias d’Assisi, áit a thosaigh sé a ghnáthú. Ag féachaint ar na bráithre Proinsiasacha ansin dó, “d‘aithin mé gur chuma liom faoi rudaí saolta. Thuig mé gur ba mhaith liom a bheith i mo bhráthair.”
Larry Craig
D'éirigh Craig as a phost tar éis scannail ghnéis, d'ainmnigh Gobharnóir Idaho Butch Otter comharba go luath ina dhiaidh sin.
Mychal F. Judge
In Ord na bProinsiasach
clé|mion|333x333px|Mychal Judge FDNY memorialEngine 1 - Ladder 24 (142 W. 31st Street) Battalion 7, Division 1 Sa bhliain 1948, agus é 15 bliana d’aois, chuir sé tús le próiseas oiliúna na bProinsiasach. D’oileadh é i dtrí choláiste chléireach i stát Nua-Eabhrac, i Nua Jersey agus i Nua Hampshire. Fuair sé céim bhaitsiléara ó Ollscoil Shan Bonaventure. Oirníodh mar shagart é ag Coláiste an Ainm Naofa i Washington, D.C. sa bhliain 1961. Ghlac sé an t-ainm Mychal ag an am sin.
Ó 1961 go 1986 rinne Judge seirbhís in áiteanna éagsúla in oirthuaisceart na Stát Aontaithe. Sa bhliain deireanach sin cuireadh é chun oibre sa mhainistir ag Séipéal Shan Proinsias d’Assisi i Sráid 31 Iarthair i Manhattan. Fillte go tosach a thurais a bhí sé agus ba ansin a d’fhanfadh sé go dtí maidin lá a bháis. Mar gheall ar fhás na n-oifigí sa chuid sin den chathair ní raibh paróiste ag an séipéal a thuilleadh. Scrín a bhí ann, agus bhí Judge ábalta a chuid ama agus fuinnimh a chaitheamh ag obair le daoine ar chuir sé spéis faoi leith iontu, mar atá, imircí, daoine gan lóistín nó gan bhia, na heasláin (go mór mór iad a raibh an SEIF orthu), chomh maith le daoine leispiacha agus aeracha.
A chlú agus a thréithe
Thuill an bráthair clú as an ghnáth as a chuid carthanachta agus naofachta, in ainneoin gur aithin sé agus gur dhiúltaigh sé fimíneacht agus táire ar bith dá raibh feicthe aige san Eaglais. Níor bhain na rudaí sin lena a ghairm féin.
Bhí Judge é féin aerach. Cé gur séanadh é sin go tréan i gciorcail áirithe níos déanaí, d’inis Judge amhlaidh do roinnt daoine. Scríobh Judge faoina fhéiniúlacht ghnéasach ina dhialanna agus bhí sé páirteach in Dignity, eagraíocht aerach Chaitliceach. Glactar leis freisin, áfach, gur chloígh Judge le rialacha na hEaglaise maidir le haontumhacht do na sagairt. mion|333x333px|Father Mychal Judge, NY Waterway ferry, East River. 23 Deireadh Fómhar 2015. mion|333x333px|Panel S-18, South Pool, Cuimhneachán náisiúnta,  Manhattan Sa bhliain 1992, iarradh air freastal ar ghrúpa eile fós, fir na mbriogáidí dóiteáin, agus ceapadh ina shéiplíneach é ar an Roinn Doiteáin. (Ní raibh an t-eolas faoina homaighnéasachas go forleathan sa roinn, gí go raibh Thomas Von Essen, Coimisinéir Dóiteáin Nua-Eabhrac, ar an eolas ón bhliain 1997 anuas.) Mar shéiplíneach, bhíodh misneach, spreagadh agus paidreacha ar tairiscint aige dona comhraiceoirí dóiteáin agus dona dteaghlaigh ar ócáidí dóiteáin agus tarrthála agus sna hospidéil. Thug sé comhairle dóibh, agus ba mhinic a chaith sé 16 uaire sa lá ag obair. D’fhás cion faoi leith dó ina measc úd.
Lá na cinniúna
Bhrostaigh na céadta fir dhóiteáin go dtí an Ionad Trádála Domhanda ar maidin an 11 Deireadh Fómhair 2001. Rinne Judge an rud céanna agus thug sé na deasghnátha deireanacha do dhaoine a bhí sínte sa tsráid agus ansin i bhforhalla an Túir Thuaidh mar a raibh lárionad éigeandála curtha ar bun ag Roinn na nDóiteán.
Nuair a thit an Túr Theas ar 9:59 AM, séideadh smionagar isteach trí fhorhalla an Túir Thuaidh, rud a mharaigh a lán dá raibh ann, Judge ina measc. Nuair a tharla seo, de réir beathaisnéisí Judge, Michael Daly, chualathas é ag rá arís agus arís eile, “A Íosa, cuir stad leis seo anois féin, guím ort! A Dhia, cuir críoch leis!”. clé|mion|333x333px|Engine 1 - Ladder 24 (142 W. 31st Street) Battalion 7, Division 1 FR. MYCHAL JUDGE Thóg grianghrafadóir de chuid Reuters, Shannon Stapleton, grianghraf cáiliúil de chorp Judge agus grúpa fear a bhí á iompar as áit an áir. “Pièta Meiriceánach” a tugadh ar an ghrianghraf seo sna meáin.
Ar bhealaí eile freisin a léiríonn an cás seo siombalachas spontáineach na hócáide chomh maith leis an mheas a bhí ar Judge. Ba é an Bleachtaire Steven McDonald, seanchara le Judge agus é féin cáiliúil i Nua-Eabhrac, a d’aithin an corpán go foirmeálta. Agus “Íobartach 0001” a scríobhadh ar an lipéad ar mhála choirp an Athar Judge. Ar 15 Meán Fómhair i Séipéal Shan Phroinsias d’Assisi a bhí an tsochraid, an t-ardeaspag Edward Egan i gceannas. Cuireadh in Totowa, Nua-Jersey é.
A oidhreacht
Tionóltar turas cráifeach (Siúlóid i gCuimhne an Athar Mychal Judge, mar a thugtar air) gach bliain ó Shéipéal Shan Proinsias go dtí suíomh an ionsaí (Ground Zero). Rinneadh scannán cáipéise sa bhliain 2006 le saol Judge a chomóradh, dírithe ag Glenn Holsten agus inste ag Ian McKellen dár theideal The Saint of 9/11.
Tá roinnt daoine ar an dá cheann den speictream pholaitiúil ar mhaith leo Judge a bheith aitheanta ag an Eaglais Chaitliceach Rómhánach mar naomh, cé nach bhfuil cuma suim ag an Vatacáin ina leithéid is cosúil. Glactar leis go minic mar naomh go neamhoifigiúil, áfach, agus tá stádas mar naomh bronnta ar Judge ag Eaglais Chaitliceach Bhunchreidmheach Mheiriceá.
2010 VK201
Is é 2010 VK201 uimhir 60 de réadanna an Ghrianchórais in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 650 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den Chrios Cuiper. Is réad tras-Neiptiúnach é agus tá féidearthacht  ann gur abhacphláinéad é freisin.
Liam Mac Piarais
Náisiúnaí Éireannach ab ea Liam Mac Piarais (15 Samhain, 1881 - 4 Bealtaine, 1916), nó William "Willie" Pearse as Béarla. Ghlac Mac Piarais páirt in Éirí Amach na Cásca i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1916, in éineacht lena dheartháir Pádraig.
Throid Pádraig agus Liam le chéile in Ard-Oifig an Phoist, ar Shráid Uí Chonaill. Cuireadh iad chun báis i bPríosún Cill Mhaighneann nuair a bhí an reábhlóid thart.
Liúibleána
Is í Liúibleána (Slóivéinis: Ljubljana) príomhchathair na Slóivéine, agus is í an chathair is mó sa tír chomh maith í. Tá Liúibleána suite i lár na tíre, idir na hAlpa agus an Mheánmhuir.
News Of The World
Is albam ón bhanna Queen é News Of The World, a bhí eisithe ar an 28 Deireadh Fómhair 1977.
Siofón
Bealach chun leacht a aistriú ó umar ag leibhéal amháin go dtí leibhéal níos ísle le feadán, go minic thar bhac éigin. Líontar an feadán ar dtús leis an leacht, tumtar ceann amháin de sa leacht san umar ard, agus cuirtear an ceann eile níos ísle ná barr an leachta san umar sin is isteach san umar íseal. Ansin taoscann an leacht amach ón bhfeadán ag an leibhéal íseal. Ritheann an leacht tríd an bhfeadán trí dhomhantarraingt ag ráta atá i gcomhréir leis an difríocht leibhéil idir barr an leachta san umar uachtarach is ceann íochtarach an fheadáin, is cuma cén airde a bhíonn ag an bhfeadán ar feadh a chúrsa.
Sonic Youth
Is banna rac-cheoil ailtéarnach, trialach, Meiriceánach iad Sonic Youth a bunaíodh i gCathair Nua-Eabhrac sa bhliain 1981.
Stair
Bhí baint ag Sonic Youth leis an ngluaiseacht ceoil agus ealaíne No Wave i gCathar Nua-Eabhrac, ach mhair siad níos faide ná an chuid is mó de na grúpaí No Wave eile. Mar chuid den chéad tonn de ghrúpaí iarphunc, lean Sonic Youth lena léamh ar éiteas an phunc-rac i rith an radhairc faoi thalamh neamhspleách (mar a léiríonn teideal a gclár faisnéise '1991: The Year Punk Broke') a bhí dírithe níos mó ar eitic DFÉ (déan féin é) an seánra seachas a fuaim faoi leith. Tá roinnt ratha príomhshrutha bainte amach acu, agus breathnaítear orthu mar cheann de na príomhbhannaí rac-cheoil ailtéarnach a linne
Bhí leithéidí siansaí giotáir Gleann Branca (a chas go leor den banna léi), prótaphunc trom The Stooges agus The Velvet Underground agus punc-fhilíocht Patti Smith mar inspioráid acu. Moladh Sonic Youth go minic as ‘’athchóirú ceard a d’fheadfadh giotár a dhéanamh’’ ag baint úsáid as réimse maith tiúnta giotáir neamhortadocsach, ag réiteach giotáir le rudaí cosúil le scriúirí chun timbre na huirlise a athrú.
D’eisigh baill den ghrúpa leabhair filíochta agus próis, léirigh siad scannáin, chuir siad taispeáintí amharcealaíona ar stáitse agus go leor eile. Tá neart ábhair ceoil taifeadta agus/nó gníomhaithe acu le healaíontóirí eile agus taobhthionscadail.
Baile an Chaisleáin, Contae Loch Garman
Is baile suite in iarthuaisceart Chontae Loch Garman é Baile an Chaisleáin (Béarla: Castletown). Tagann a lán turasóirí agus cuairteoirí eile chuig an ceantar. Bíonn mórshiúl bliantúil ón Golden Anchor, pub áitiúil a mbíodh tóir ag óglaigh air i gCogadh na Saoirse, go dtí Reilig Castletown, in onóir na n-óglaigh céanna.
Conradh Élysée (1963)
mion|clé|220x220px|Sa [[Pálás Élysée|phálás Élysée i bPáras, 1963]] Síníodh an Conradh Élysée idir an Ghearmáin agus an Fhrainc ar an 22 Eanáir 1963, an Conradh Franc-Ghearmánach um chomhar agus lánpháirtíocht agus bunús an dlúth-chomhoibrithe idir an dá thír. mion|clé|220x220px|[[Charles de Gaulle, Georges Pompidou agus Bundeskanzler Konrad Adenauer, 1963]] Tharla easaontas tromchúiseach idir an dá thír go luath ina dhiaidh sin, sna 1960idí, maidir le ceist iontráil na Ríochta Aontaithe isteach i gComhphobal Eacnamaíochta na hEorpa, mar a bhí ann ag an am.
Ó 2016 ar aghaidh, ós rud é go raibh an Ríocht Aontaithe imithe amach ón Aontas Eorpach, d'éirigh "ais" na Gearmáine agus na Fraince níos tábhachtaí ná riamh.
Síníodh Conradh Aachen idir an dá thír ar 22 Eanáir 2019, céim nua sa chomhoibriú. Cuimsíonn an comhoibriú roinnt pleananna le haghaidh ardleibhéal comhchuibhithe ar ghnéithe áirithe den dlí sa dá thír—gnéithe den dlí teaghlaigh, mar shampla.
Síoda
mion|deas|Síoda Snáithín an-mhín a fhaightear ó chocúin na leamhan síoda. Soláthraíonn an tSeapáin is an tSín an chuid is mó den síoda ardchaighdeáin saothraithe. Tá cáil ar na fabraicí síoda as loinnir, clúdú is ionramháil. Thosaigh tógáil leamhan síoda (tógáil seireacán nó saothrú an tsíoda) sa tSín roimh 1100 RC, agus fuarthas fionnachtana tábhachtacha síoda i dtuamaí ón 2ú céad RC. Tógadh rún déanta an tsíoda go dtí an tSeapáin go luath, ach níor tugadh don Eoraip é go dtí i bhfad eile.
Jazz
Is albam ón bhanna Queen é Jazz, a bhí eisithe ar an 10 Samhain 1978.
1985 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1985.
Fadhb neoidríonónna na Gréine
An difríocht idir líon na neoidríonónna ba cheart a bheith á n-astú ag na próisis núicléacha a fhuinnmhíonn an Ghrian gach soicind i dtreo an Domhain agus an líon a thomhaistear ar Domhan. Thug an fisicí Meiriceánach Raymond Davis (1914-2006) an difríocht seo faoi deara, tar éis dó tosú ar a thurgnamh chun flosc na neoidríonónna atá ionsaitheach ar an Domhan a thomhas i 1967. Níl réiteach ar an bhfadhb seo fós agus cuid mhaith turgnaimh tomhais eile déanta ar fud an Domhain. Is dócha go mbeidh gá le hathbhreithniú ar mhionsamhlacha na Gréine is/nó nádúr an neoidríonó amach anseo.
(523639) 2010 RE64
Is é 2010 RE64 uimhir 62 de réadanna an Ghrianchórais in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 650 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den Chrios Cuiper. Is réad tras-Neiptiúnach é agus tá féidearthacht  ann gur abhacphláinéad é freisin.
Marge Simpson
Is carachtar ficseanúil í Marjorie Jacqueline "Marge" Simpson (née Bouvier) sa chartún grinn Meiriceánach The Simpsons. Tá sí guthaithe ag Julie Kavner. Rugadh agus tógadh Marge i mbaile Springfield, áit a bhfuil cónaí uirthi fós in éineacht lena fear céile Homer agus a dtriúr páistí, Bart, Lisa agus Maggie.
Siogót
Ubh thoirchithe ainmhí nó planda, a chruthaítear nuair a nascann dhá chill atáirgthe ghnéasaigh (ubhán is speirm) le chéile, roimh dheighilt di. De ghnáth dioplóideach tar éis crómasóm haplóideach a fháil ó gach ceann den ubhán is den speirm. San ainmhí, tugtar suth ar an ubh thoirchithe tar éis deighilt di sa bhroinn ar feadh cúpla mí, agus ina dhiaidh sin tugtar féatas uirthi go mbeirtear é.
Squeeze (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an tríú heipeasóid, "Squeeze" den chéad sraith The X-Files ar an 24 Meán Fómhair 1993. Scríobh Glen Morgan agus James Wong an eipeasóid seo. D'fhéach 11.1 milliún duine ar an eipeasóid.
Gann mac Deala
I Miotaseolaíocht na nGael, ba chomh-Ard-Rí na hÉireann é Gann mac Deala, sliocht de na Fir Bholg lena dheartháir Geanann. Bhí siad mar chomharba ar a ndeartháirse Ruadhraí. Ba í Eadar a bhean chéile.
Nuair a tháinig na Fir Bholg go hÉirinn mar lonnaitheoirí, roinn na cúigear mac Deala an tír eatarthu. Tháinig Gann agus Seanghann i dtír ag Inbhear Dhúglais i gCuan Chorcaí agus roinn siad cúige Mumhan eatarthu, Gann sa tuaisceart agus Seanghann sa deisceart.
Lus braonach
Planda ceartingearach ilbhliantúil a fhásann 80 cm ar airde, dúchasach don Eoraip, iarthar na hÁise agus tuaisceart na hAfraice is ea lus braonach. Na fréamhacha tiúbrach. Na duilleoga cleiteach, le péirí duilleoigíní idir 8-20 péire duilleog mór. Na bláthanna sé-pheitealach, na seipil athfhillte, bánbhuí le daithnín corcra, ag déanamh maise neamhrialta foirceanta. Na cairpéil díreach.
Aedh Ua Conchobair
Chomh-rí go bhfreasúra na gConnacht, i dteannta lena uncail Toirdhealbhach mac Ruairí, ba ea  Aodh mac Cathail Chrobhdheirg Ó Conchúir  (Meán-Ghaeilge Aedh mac Cathal Crobdearg Ua Conchobair) (i réim 1224–1228). Tháinig Aodh i gcoróin i gcomharbacht ar a athair Cathal Crobhdhearg, ach bhí air streachailt chun an chúige go léir a chur faoina smacht. Matáin lena athair, bhí air Cogadh cathartha a throid gan toradh cinnte in éadan éilitheoir tacaithe ag cumhachtaí eachtrannacha. <!--
Life and Reign
When his father Cathal died in 1224 Aedh initially succeeded him smoothly because as the Annals of Connacht note,  he had been king in effect by the side of his father and already held all the hostages of Connacht. And God granted him this kingdom, for no crime was committed in Connacht at the moment of his accession save one robbery on the road to Cruach, and the hands and feet of the robber were cut off, and the violation of one woman by O Mannachan's son, who was blinded forthwith for the offence." His accession is celebrated in a poem ' Congaibh rom t'aghaidh, a Aodh''' in which he is said to be the prophesied Aodh who will drive the English 'usurpers' from Ireland.
His first major act as king was to join an expedition against the de Lacy family by the majority of Irish and Norman lords from the south of Ireland on behalf of the King of England. This brought these lords into conflict with the de Lacy's ally Aodh O'Neill King of Ailech and ended in a stalemate due to reluctance to attack O'Neill's superior defensive position.
Perhaps as a result of this aggression, O'Neill in the following year marched an army into Connacht and installed Toirdhealbhach as king. He received the backing of Aedh's major discontented vassals, Donn Oc MacAirechtaig the lord of Siol Muireadaigh as well as the Ó Flaithbheartaigh lords of western Connacht, whom Aedh had confiscated lands from. Only his hereditary marshal Cormac Mac Diarmata king of Moylurg remained loyal. Aedh looking for allies among the Normans of Meath proceeded to Athlone and there promised them payment and gifts if they would back him as king, as his father had previously done years earlier. They agreed and with another ally Donnchadh Cairbreach Ó Briain King of Thomond drove both Toirdhealbhach and his O'Neill allies from Connacht.
Aedh thereafter received the submission of his rebellious vassals and guarantees to no longer support his rivals, the sons of Ruadhri. However they were merely bidding their time until Aedh's Norman allies dispersed and promptly rebelled once again in 1225 when their armies had left the kingdom. Aedh's only response was to recall his allies once more who again answered his call eagerly as they were permitted to plunder the province as payment. Toirdhealbhach and his followers were again forced to seek refuge in Ulster with the O'Neill's and in 1226 many hostages including Aedh's own son and daughter were given to the Normans as guarantee of future payment for their support. In 1227 Aedh was summoned to attend court in Dublin by the English where they were apparently plotting his capture or death. Only the intervention of his friend William Marshal, the 2nd Earl of Pembroke allowed him to escape and he would go on to burn Athlone in revenge, killing its constable and freeing the hostages he had previously handed over.
After this he proceeded to the court of the King of Tir Chonaill likely to try and win his support, but seems to have come away empty handed with his wife being captured by Toirdhealbhach's followers on the return journey and handed over to the English. The next year having been expelled from Connacht by his own subjects once again he was murdered at the court of Geoffrey de Mareys, according to the annals of Connacht by a carpenter working on behalf of the de Lacy's.
Aedh's reign was mostly a failure marred by conflicts with his vassals and the use of foreign troops to impose his authority, something which in itself was not uncommon for later kings of Connacht. His rival Toirdhealbhach mac Ruaidhrí Ó Conchobhair was deposed in the same year as his death by his own younger brother Aedh mac Ruaidri Ó Conchobair, who was in turn killed and succeeded by Aedh's younger brother Felim O'Connor in 1233. -->
Clann
Bhí cúigear mac agus iníon amháin ina chlann ag Aodh, ina measc;
Brian Ó Nualláin
Údar ab ea Brian Ó Nualláin (Béarla: Brian O'Nolan) (5 Deireadh Fómhair 1911 – 1 Aibreán 1966). Is fada an An Béal Bocht aitheanta ar cheann de mhórshaothair na hÉireann.
Is mó ainm agus ainm cleite a bhí air. Scríobh an Nuallánach úrscéalta grinn freisin faoin leasainm Flann O'Brien. Bhí colún seachtainiúil aige ar an Irish Times as Gaeilge agus as Béarla dar theideal An Crúiscín Lán (nó an Cruskeen Lawn de réir an litrithe Ghallda a d'úsáideadh sé) le Myles na Gopaleen (nó Myles na gCopaleen), ainm cleite eile dá chuid. clé|mion|Brian Ó Nualláin
Beatha
clé|mion|Rugadh an Nuallánach ar an t[[An Srath Bán|Srath Bán]]
Cúlra Teaghlaigh
Rugadh an Nuallánach ar an tSrath Bán, i dTír Eoghain, ar an 5 Deireadh Fómhair na bliana 1911. Tá cúlra an teaghlaigh iontach suimiúil. Ba rud iontach radacach páistí a thógáil le Gaeilge taobh amuigh den Ghaeltacht ag an am, ag beirt nár chainteoirí dúchais iad.
Bhí tionchar mór ag muintir Nualláin ar shaothrú na Gaeilge\. Cé go raibh Brian Ó Nualláin ar an scríbhneoir ba aitheanta sa teaghlach, bhí féith na scríbhneoireachta go láidir i muintir Nualláin trí chéile. Deartháir a bhí ann leis an iriseoir Gaeilge Ciarán Ó Nualláin, a bhí i gceannas ar an nuachtán Inniu, chomh maith leis an ealaíontóir Mícheál Ó Nualláin a phéinteál portráid de Bhrian féin.
Chaith sé a shaol ag obair mar státseirbhíseach i mBaile Átha Cliath
Tugtha don ól, bhuail ailse é agus fuair an Nuallánach bás ar Lá na n-Amadán, 1 Aibreán 1966 1966. Ag 21 Bóthar Watersland, Stigh Lorgan, a bhí cónaí air.
Díoladh clóscríbhinn d’úrscéal An Béal Bocht agus deasc údar ar ceant sa bhliain 2017.
== Luathshaothar ==
Sa bhliain 1934 bhunaigh an Nuallánach agus cúpla mac léinn eile iris faoin teideal Blather ("Bladar"). Ní raibh fad saoil i ndán don iris seo, agus bhí blas na gaisciúlachta ar an scríbhneoireacht mar is dual do dhaoine óga. Bhí greann Mhyles na gCopaleen, an greann céanna a bhláthódh i gceart faoin teideal Cruiskeen Lawn ar an Irish Times, le haithint cheana féin. clé|mion
Na hÚrscéalta
Is iomaí duine a thug taitneamh d'úrscéalta an Nuallánaigh, toisc go bhfuil idir ghreann fiáin agus meitificsean nua-aimseartha ag baint leo. Scríobh sé faoin tsaol, faoin mbás is faoin mbáisteach.
Tá At Swim-Two-Birds bunaithe ar charachtair agus ar phearsana a tháinig as saothair fhicseanúla eile agus as finscéalta miotasúla, agus is é an míniú a thug an scríbhneoir air seo ná go raibh an iomarca carachtair fhicseanúla ann cheana féin.
Maidir le The Third Policeman, tá plota fantaisíochta ann agus dúnmharfóir ag déanamh ról an phríomhcharachtair i ndomhan aisteach atá foirgthe le póilíní ramhra. San am céanna, caitheann an t-úrscéal sin súil ghreannmhar ar an díospóireacht acadúil trí theoiricí aisteacha an fhealsaimh De Selby a chur os comhair an léitheora. Teoiric eile í "teoiric adamhach an rothair", agus is é an Sáirsint Pluck, duine de na póilíní ramhra sin, a cheapann é. Maidir le The Dalkey Archive, feictear Séamus Seoige féin mar dhuine de na príomhcharachtair, ach níor scríobh sé a chuid mórshaothar riamh, agus ní theastaíonn uaidh ach dul sna hÍosánaigh.mionsamhail|deas|Uaigh an Nuallánaigh i [[Reilig Ghráinseach an Déin]]
== Saothair ==
Homafón
mion|guí, nó gaoth (gaoith) srl Is éard is homafón, nó focal comhfhuaimneach uaireanta, ann ná focail atá ar chomhfhuaim le focal eile. Is dhá fhocal nó níos mó focal leis an bhfuaimniú céanna a bhíonn i gceist ach a mbíonn cialla, bunúis nó litriú éagsúil orthu. suí saoi
Róimh romhaibh
áth ádh
caoi (lament) cuí
duibhe daoi
donn domhan
guí gaoith (tuiseal tabharthach, gaoth)
uibhe í aoi uí (genitive of Ua)! Lao, laoi, luí agus laí? buille buile
caoin cuimhin Coinn (genitive of Conn; Dún Chaoin < Dún Choinn, is cosúil)
rann ramhann (i gCorca Dhuibhne)
coill (wood) coill (ginideach, coll)
D'eisigh deisigh
Is féidir abairtí homafónacha a bheith ann fiú. 'Deisigh an donn so romhaibh.' 'D'eisigh an domhan sa Róimh.'
Stephanie Frappart
Gairm
I mí Lúnasa 2019, bhí Frappart mar réiteoir ag an gcluiche ceannais idir Stáit Aontaithe Mheiriceá agus an Ísiltír ag Corn Domhanda na mBan.
Ba í an chéad bhean riamh a bhí mar réiteoir ar chluiche ceannais Eorpach nuair a bhí sí i gceannas ar an UEFA Super Cup Final idir Liverpool agus Chelsea i Meán Fómhair 2019.
Ba í an chéad bhean riamh a bhí mar réiteoir ar chluiche na bhfear sa UEFA Champions League. Bhí sí i gceannas ar an gcluiche idir Juventus agus Dynamo Kiev ar an 2 Nollaig 2020. clé|mion|331x331px
An Laghairt
Tá an Laghairt ar cheann de na 88 réaltbhuíon oifigiúla a nglacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta leo. Is é Lacerta, a chiallaíonn laghairt, an t-ainm Laidine a thugtar uirthi. Níor áirigh Tolamaes í ar chatalóg na 48 лог штиль ты мой г но к шшш ничего не seanréaltbhuíon a dhréachtaigh sé sa dara haois. Is amhlaidh gur chruth an réalteolaí Johannes Hevelius í sa bhliain 1687, nó i dtrátha na bliana sin. Níl aon réalta gheal ar an réaltbhuíon seo, ná aon réalt ainmnithe, ná aon réad Messier, ná aon réaltra ar méid níos gile ná 12.2, ná aon réaltbhraisle chruinneogach. De bhrí sin, is deacair an réaltbhuíon seo a aimsiú ar spéir na hoíche, cé go dtéann Bealach na Bó Finne tríd an gcuid is faide ó thuaidh. Tá an Laghairt suite idir an Eala, Caiseoipé agus Andraiméide i dtuaisceart an sféir NC я так понимаю что ты мне подаришь не так как все говорят что у нас тихо и так не так как ты хочешь чтобы это случилось в моей жизни как ты себя представляешь как
Stair agus Miotaseolaíocht
Sular thug Johannes Hevelius an t-ainm Lacerta ar an réaltbhuíon seo, b'iomaí ainm eile a moladh do cheantar seo na spéire, ina measc Sceptrum (an Ríshlat) agus Frederici Honores (Glóir Fheardorcha, ainmnithe as Feardorcha Mór na Prúise). Ar mbeith ina réaltbhuíon nua-aimseartha di, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht leis an Laghairt.
an Laghairt sa litríocht
San úrscéal ficsin eolaíochta Diaspora le Greg Egan, is ó réaltbhuíon na Laghairte a thagann an tonn mhór thurrainge – imbhualadh dhá neodrónréaltra faoi deara í - is cúis le díobhadh gach saghas beatha ar fud an Domhain.
Féach fosta
Sonraí réaltmhéadracha ag baint leis an Laghairt
Eacnamaíocht
mion|'[[Soláthar agus éileamh', léaráid ag léiriú na héifeachtaí a éiríonn as éileamh méadaithe]] Is brainse den eolaíocht shóisialta í an eacnamaíocht a bhaineann le cúrsaí an gheilleagair. Tagann an focal ón nGréigis (oikos nó teach agus nomos nó dlí). Thug an staraí Thomas Carlyle "an eolaíocht ghruama" uirthi sa naoú chéad déag.
Anailísíonn an eacnamaíocht an geilleagar ar fad (a chiallaíonn táirgeadh comhiomlán, tomhaltas, coigiltis, agus infheistíocht) agus na saincheisteanna a dhéanann difear dí, lena n-áirítear dífhostaíocht na n-acmhainní (saothair, caipiteal, agus talamh), boilsciú, fás eacnamaíoch, agus na beartais phoiblí a thugann aghaidh ar na saincheisteanna seo (beartais airgeadaíochta, fioscacha, agus eile).
Micreacnamaíocht
Scrúdaíonn an micreacnamaíocht iompar na n-eilimintí bunúsacha sa gheilleagar, lena n-áirítear gníomhairí aonair agus margaí, ar na hidirghníomhaíochtaí, agus torthaí na n-idirghníomhaíochtaí. D'fhéadfadh a bheith san mar gníomhairí aonair, mar shampla; teaghlaigh, gnó lachtaí, ceannaitheoirí, agus díoltóirí.
Féach freisin
Soláthar agus éileamh
Gary Barlow
Is amhránaí, pianódóir agus léiritheoir taifeadtha Sasanach é Gary Barlow (rugadh i Cheshire ar 20 Eanáir 1971 é). Ba bhreitheamh é ar The X Factor. Is ball Take That é.
Baile de Cléir
Is baile suite i ndeisceart Chontae Loch Garman é Baile de Cléir (Béarla: Cleristown, uaireanta Cleariestown). Tá séipéal Caitliceach ann agus reilig taobh leis.
Gary Barlow
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá fiche gradam buaite ag Barlow. Tá 32 ainmniúchán faighte aige.
Contae Thír Eoghain
Is í Contae Thír Eoghain an contae is mó i dTuaisceart Éireann agus atá suite i lár chúige Uladh. Achar: 3,155 km² (1,218 mílte cearnacha).
Tá teorainneacha ag an chontae le cúig chontae eile; Doire sa tuaisceart, Ard Mhacha san oirdheisceart, Muineachán sa deisceart, Fear Manach san iardheisceart, agus Dún na nGall san iarthuaisceart. Ar a bharr sin, tá teorainn ag Tír Eoghain le hAontroim i lár Loch nEathach san oirthear.
Tíreolaíocht
Is contae sléibhtiúil í Tír Eoghain den chuid is mó, cé go bhfuil ceantair machairí sa chontae fosta, go háirithe ar bhruach Loch nEathach, i gceantar na hAbhann Móire i ndeisceart an chontae, agus san iarthuaisceart, ar an Fheabhail. Tá na Speiríní suite i dtuaisceart an chontae, ar an teorainn le contae Dhoire. Is iad an tríú sliabhraon is airde i gCúige Uladh, i ndiaidh na Beanna Boirche agus na Sléibhte Dhoire Bheatha, agus tá an sliabh is airde i dTír Eoghain, an Mullach Clochach (634m), suite ansin. Is é Loch nEathach, an loch is mó sna hOileáin Bhriotanacha (388 km²/150 mílte cearnacha) an phríomhghné in oirthear an chontae, agus comhdhéanann sé teorainn thoir an chontae. Is í an Fheabhail agus a craobh-aibhneacha, an Mhorn, Abhainn na Deirge, Abhainn Coille, agus an Shruthail, na príomhaibhneacha in iarthar an chontae. Is í an Abhainn Mhór an phríomhabhainn sa deisceart, agus comhdhéanann sé an teorainn le Muineachán agus Ard Mhacha sula sruthaíonn sí isteach i Loch nEathach.
Polaitíocht
Ní leanann teorainneacha na comhairlí ceantair teorainneacha an chontae go hiomlán, áfach. Tá roinnt de Chontae Dhoire i gComhairle Ceantair an Choirr Chríochaigh, roinnt d'Ard Mhacha i gComhairle Bhuirg Dhún Geanainn agus Thír Eoghain Theas, agus tá roinnt de Thír Eoghain i gComhairle Ceantair Fhear Manach. Is í Tír Eoghain an chontae is náisiúnaí i dTuaisceart Éireann; toghadh 47 gcomhairleoir náisiúnacha sna ceithre chomhairle le chéile sa toghchán sa bhliain 2005, i gcomparáid le 26 chomhairleoir aontachtacha agus beirt chomhairleoirí neamhspleácha. I dtoghchán don pharlaimint Westminster agus Tionól Thuaisceart Éireann, roinntear Tír Eoghain i dtrí thoghlach; Fear Manach agus Deisceart Thír Eoghain, Iarthar Thír Eoghain, agus Meán-Uladh. Toghadh iarrthóirí Sinn Féin sna trí thoghlach seo sna toghcháin Westminster sna blianta 2001 agus 2005; Martin McGuinness i Meán-Uladh, Michelle Gildernew i bhFear Manach agus Deisceart Thír Eoghain, agus Pat Doherty in Iarthar Thír Eoghain. Sa toghchán do Thionól Thuaisceart Éireann i 2007, toghadh na hiarrthóirí a leanas;
Fear Manach agus Deisceart Thír Eoghain:
Iarthar Thír Eoghain:
Meán-Uladh:
Uí Chonaill
Rítheaghlach Gaelach is ea  Uí Chonaill.
Sanas
Meastar go bhfuil an t-ainm Conall fréamhaithe as cú/con agus gal (.i. laochas).
Contae an Dúin
Tá Contae an Dúin (Béarla: Down) suite in Oirdheisceart Chúige Uladh i dTuaisceart Éireann, sa Ríocht Aontaithe, ar oileán na hÉireann. Tá Béal Feirste, príomhchathair Thuaisceart Éireann suite i dtuaisceart an chontae ar an teorainn idir é agus Contae Aontroma, agus tá cuid dá chuid bruachbhailte sa chontae sin.
Uí Chonaill
Daoine
Pearsana ficseanúla
Pinséir Dobermann
thumb|240px|Pinséir Dobermann Madra as an Ghearmáin é pinséir Dobermann.
2010 FX86
Is é 2010 FX86 uimhir 63 de réadanna an Ghrianchórais in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 650 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den Chrios Cuiper. Is réad tras-Neiptiúnach é agus tá féidearthacht ann gur abhacphláinéad é freisin.
Fadradharc
Locht ar an radharc ina bhfócasaíonn gathanna eisréimneacha solais ó fhrithne atá chomh fada amach leis an ngarphointe coitianta (250 mm) chun tosaigh ón reitine sa tsúil, in ionad ar an reitine féin. Tugtar hipirmeatróipe air freisin. Bíonn garphointe na súile sin níos faide amach ná is gnáth. Ní fheiceann an tsúil sin go soiléir frithne atá níos gaire ná a garphointe. Chun an locht seo a cheartú, ní mór lionsa inréimnithe a chur sna spéaclaí.
Lus croí
Is cineál sailchuaiche é lus croí, a dtugtar goirmín searraigh air freisin, dúchasach don Eoraip. Na bláthanna gorm, buí, bán, nó cuingriú díobh seo.
Cnagaire dubh
Is éan é cnagaire dubh (Dryocopus martius).
Oileáin Ailiúit
Is slabhra oileán san Aigéan Ciúin Thuaidh iad na hOileáin Ailiúit. Síneann siad siar 1,200 míle slí (1,900 ciliméadar) ó chósta iardheiscirt Alasca. Tá 14 oileán móra ann agus beagnach 300 ceann ar fad ann. Is de bhunús bolcánach iad agus tá 57 bolcán inniu ann. Cruthaíodh an ceann is óige díobh, Oileán Fire, sa bhliain 1883. Tá na hoileáin beagnach ar fad suite in Alasca, stát de chuid na Stát Aontaithe. Ar an bpointe is faide siar, tá grúpa beag oileán, na hOileáin Komodorski, atá sa Rúis in Kamchatka kraj.
Maireann an séasúr fáis sna hOileáin Ailiúit 135 lá sa bhliain, ó luath-Bhealtaine go deireadh mí Mheán Fómhair. Is annamh a fhásann crann chomh hard le 10 troighe sna hoileáin mar gheall ar na gaotha láidre a bhíonn ann.
Bhí cónaí ar 8,000 duine sna hAiliúití sa bhliain 2001. Tá timpeall is 600 sa chuid Rúiseach. Is iad na hAiliútaigh an pobal atá dúchasach sna hoileáin. Tá siadsan agus a dteanga gaolta leis na hInuktitut. Ag brath ar an tír ina bhfuil daoine ina gcónaí, tá an Rúisis agus an Béarla in uachtar inniu áfach. Le teacht na nEorpach, chaith na daoine agus na hoileáin blianta fada faoi riail na Rúiseach. Ghlac na Seapánaigh ar roinnt oileán sa slabhra sa Dara Cogadh Domhanda.
Cuan Bhaile na Cúirte
Is baile suite i gContae Loch Garman é Baile na Cúirte nó Cuan Bhaile na Cúirte.
Bairéin
Tír Arabach agus oileán is ea Bairéin (Araibis: مملكة البحرين ; Mamlakat al-Baḥrayn), atá lonnaithe sa Mheánoirthear in iardheisceart na hÁise. Is í Manama an phríomhchathair. Tá Bairéin agus an Araib Shádach ceangailte dá chéile le causa.
An Bráca
Is baile suite i gContae Loch Garman é an Bráca.
Take That
Is popbhanna é Take That a bhunaíodh sa bhliain 1990. Is iad Gary Barlow, Howard Donald, Jason Orange, Mark Owen agus Robbie Williams na baill den ghrúpa.
Fadú (réalteolaíocht)
An fad uilleach idir an Ghrian is pláinéad nuair a bhreathnaítear orthu ón Domhan. Mar shampla, tá uasfhaduithe 28° is 47° ag Mearcair is Véineas faoi seach. Ciallaíonn luach beag Mhearcair nach mbíonn sí rófhada ón nGrian riamh, agus mar sin gur réad an-éalaitheach í.
Na hAintillí
deas|250px|thumb|Na hAintillí Is oileánra idir Muir Chairib agus Murascaill Mheicsiceo iad na hAintillí.
An Alsáis
Is réigiún stairiúil agus comhroinn críche í an Alsáis (Alsace i bhFraincis, Elsaß i nGearmáinis) atá suite in oirthear na Fraince in aice leis an nGearmáin agus an Eilvéis. Bhí 1,898,533 duine ina gcónaí in Alsás sa bhliain 2020.
Langúr douc
Is ainmhí é an langúr douc. Mamach atá ann, trí speiceas de mhoncaithe sa ngéineas Pygathrix, mar atá, Pygathrix nemaeus, P. nigripes agus P. Cineresa. Tá siad dúchasach d'oirdheisceart na hÁise agus gaol níos cóngaraí acu leis na moncaithe probaisc ná leis na fíorlangúir.
(392741) 2012 SQ31
Is é (392741) 2012 SQ31 = 2004 PR107 = 2009 YS20 uimhir 66 de réadanna an Ghrianchórais in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den Chrios Cuiper. Is réad tras-Neiptiúnach é é agus tá féidearthacht ann gur abhacphláinéad é freisin.
1986 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1986.
Siolta
Comhbhailiúchán de pháirteagail mhíne mianraí a tháirgtear trí chnaí is síonchaitheamh carraige, le toisí 0.0625-0.002 mm, raon méide atá idirmheánach idir cré is gaineamh. Leagtar fosuithe siolta ag uisce, agus is féidir go gcomhdhlúthóidh sé chun carraig dríodair, cloch siolta, a dhéanamh.
Aintíoch
Ba chathair suite sa Ghréig é Aintíoch.
Síol
mion|Síolta [[Líon (planda)|lín]] Is éard is síol ann ná ubhóirín aibí toirchithe an phlanda, a chuimsíonn an suth is ciste bia chun an síolphlanda a chothú le linn an ghinidithe, taobh istigh de chumhdach cosanta a dtugtar an síolchóta air.
Sna gimnispeirmeacha ,luíonn na síolta nochta ar chrotail an chóin. I bplandaí bláfara, bíonn na síolta cosanta taobh istigh den ubhagán.
Bíonn cuid de na síolta an-mhór (mar shampla, an cnó cócó) agus ní tháirgtear ach líon beag díobh. Cuid eile acu, is bídeach iad agus táirgtear iad in uimhreacha ábhalmhóra (mar shampla, an magairlín).
Soláthraíonn an síol modhanna scaipthe, le cabhair an toraidh, agus i bplandaí ilbhliantúla, modhanna chun séasúir gharbha a sheasamh.
Ginidíonn cuid de na síolta go díreach tar éis a scaipthe, ach luíonn cuid eile acu ar scor go dtarlaíonn cúinsí ar leith, teocht íseal nó déine ard solais, mar shampla.
Contae Dhoire
Tá Contae Dhoire suite i dTuaisceart Éireann.
Conduit (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an ceathrú heipeasóid, "Conduit" den chéad sraith The X-Files ar an 1 Deireadh Fómhair 1993. Scríobh Alex Gansa agus Howard Gordon an eipeasóid seo. D'fhéach 9.2 milliún duine ar an eipeasóid.