cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cian O’Callaghan
A óige
Is as Chill Fhoinntain, Baile Átha Cliath é Cian. Cuireadh oideachas air i gColáiste Belvedere. Bhain sé Céim Mháistreachta amach ón gColáiste Ollscoile, Baile Átha Cliath (UCD).
Gairmréim pholaitiúil
Toghadh O'Callaghan chuig Chomhairle Contae Fhine Gall ar a chéad iarracht sa bhliain 2009, ag déanamh ionadaíochta ar an Lucht Oibre, ag glacadh an dara suíochán i dtoghcheantar áitiúil Bhinn Éadair-Mhullach Íde. I mí an Mheithimh 2012, toghadh é mar Mhéara Fhine Gall, agus ba é an chéad mhéara aerach go hoscailte é i stair na tíre. Le linn dó a bheith ina mhéara, leag sé béim ar na fadhbanna a bhíonn ag úinéirí tí i roinnt forbairtí níos nuaí i gceantar Fhine Gall, áit a ndearna ábhair thógála a bhí truaillithe le pirít damáiste mór.
I mí Iúil 2013, d’fhág O'Callaghan Páirtí an Lucht Oibre ar bhonn coinsiasa idé-eolaíocha, ag rá: "The introduction of two budgets in a row that actually increased income inequality by targeting people on low and middle incomes was deeply unjust" (Gaeilge: Bhí sé an-éagórach go mór éagothroime ioncaim a thabhairt isteach i ndiaidh a chéile trí dhíriú ar dhaoine ar ísealioncaim agus mheánioncaim.)"
San iomaíocht mar iarrthóir Neamhspleách i dtoghcháin áitiúla 2014, bhain O'Callaghan barr an chomhairimh i dtoghcheantar áitiúil Bhinn Éadair-Mhullach Íde. Agus é ag comóradh olltoghchán 2016 na nDaonlathaithe Shóisialta i dTuaisceart Chuan Átha Cliath, fuair sé 3,864 vóta céadrogha agus cuireadh as an áireamh é ar an 12ú comhaireamh.
Bhí sé mar iarrthóir na nDaonlathaithe Shóisialta do thoghcheantar Bhá Bhaile Átha Cliath ag olltoghchán 2020 agus d'éirigh leis a bheith tofa.
Machaire an Atlantaigh
deas|mion|Gort cruithneachta in aice Centreville ar Chósta Thoir Mharyland, leis an tír-raon gort cruithneachta is gnách ar Mhachaire an Atlantaigh
Is réigiún fiseagrafach é Machaire an Atlantaigh, le rilíf íseal, fud fad Chósta Oirthear na Stát Aontaithe. Leathnaíonn sé 3,500 km ó Bhiochta Nua Eabhrach ó dheas go dtí an chuid den Dobhardhroim Ilchríochach Oirthearach, gur le Georgia / Florida, a líníonn an mhá ó Abhantracht ACF ar Mhachaire Cósta na Murascaille, san iarthar. Tá an limistéir ina luí idir, ar an taobh thiar, easlíne Bhord Farraige an Atlantaigh, agus ardchlár Phiedmont, soir ag an Aigéan Atlantach, agus ó dheas ag chúige Florida. Cruthaíonn an réigiún oileánra 'Na Tailte Lasmuigh', an síneadh oileánach is sia thoir thuaidh ar chósta an Atlantaigh.
Cuimsíonn Machaire an Atlantaigh codanna de Massachusetts, Nua-Eabhrac, Nua Jersey, Delaware, Maryland, District of Columbia, Virginia, Carolina Thuaidh, Carolina Theas, an tSeoirsia, agus Florida (tá Alabanma ina cuid de Mhachaire na Murascaille).
Rúscaigh, Contae Thír Eoghain
Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Rúscaigh.
John N. Kennedy
Is é John Neely Kennedy (21 Samhain, 1951 ar rugadh é) seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá ó Louisiana. Is ball den Pháirtí Phoblachtach é.
Tom O'Sullivan
Iar-pheileadóir is ea Tom O'Sullivan. As Contae Chiarraí dó. D'imir sé le CLG Coiste Chontae Chiarraí. Is garda síochána é.
Comann Camanachd Loch Bhraoin
Is club camanachd suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Comann Camanachd Loch Bhraoin.
Sting
right|250px Ceoltóir Sasanach as Wallsend i dtuaisceart na tíre é Gordon Matthew Thomas Sumner, CBE (rugadh é ar an 2 Deireadh Fómhair, 1951), nó Sting mar atá aithne i bhfad níos fearr air. Bhí Sting ina dhordghiotáraí, amhránaí agus cumadóir sa racbhanna The Police ag deireadh na 1970idí agus tús na 1980idí, sular chuir sé tús le tréimhse fhada rathúil mar cheoltóir ina aonar.
Salvia apiana
Tor ilbhliantúil síorghlas is ea Salvia apiana  atá dúchasach d'iar-dheiscart Stáit Aontaithe Mheiriceá agus iarthuaisceart Mheicsiceo. Tá sé ar fáil go príomha sna gnáthóga chósta scrobarnach sáiste de chuid  Dheisceart California agus Bhaja California, ar imill iarthaireach Ghaineamhlach Mojave agus  Ghaineamhlach Sonora.
Cur síos
.
Bás (miotaseolaíocht)
Is é an Bás ná créatúr nó spiorad a bhfuil tá ann i gcultúir ar timpeall an domhain ó thús stair an duine. Téann an coincheap ar bhás mar chréatúr beo nó eintiteas osnádúrtha ar ais go dtí an Ghréig Ársa. Ón naoú 15ú haois, le athbheochan an cultúr na Gréigis-Rómhánach mar fhoinse inspioráide ealaíne, tháinig sé chun a thaispeáint mar fhigiúr cnámharlaigh iompair speal agus cóirithe i gúna dubh le cochall, tá leaganacha éagsúla de bás mar spioraid nó bheith ag cultúir éagsúla ar timpeall an domhain.
Dúnmharú Sophie Toscan du Plantier
mion|clé|Radharc ar An Tuar Mór Dúnmharaíodh go danartha Sophie Toscan Du Plantier, de bhunadh na Fraince agus scannánóir, in iarthar Chorcaí (an Tuar Mór, an Scoil) ar 23 Nollaig 1996. Fuarthas a corp ar chosán in aice lena teach saoire.
Máire Ní Thuathail
Saol
B'as baile Thuar Mhic Éadaigh i nGaeltacht Mhaigh Eo di.
Dúnmharú Sophie Toscan du Plantier
Imeachtaí
Ionsaíodh Toscan Du Plantier ar bhóithrín in aice lena teach i rith na hoíche.
Máire Ní Thuathail
Saol
I ndiaidh staidéar a dhéanamh ar an eolaíocht talmhaíochta i gColáiste na hOllscoile Gaillimh agus COBÁC, thug sí seal ag múineadh agus seal eile ina hOifigeach Oideachais le Bord na Gaeilge sula ndeachaigh sí ag plé le cúrsaí teilifíse.mion|[[Turas Teanga|Tturas teanga]]Chuir sí tús lena ré i saol na teilifíse nuair a d'oibrigh sí mar thaighdeoir ar an irischlár, Púiríní, a bhí á léiriú ag Coco Television i 1988.
Dúnmharú Sophie Toscan du Plantier
Imeachtaí
D'inis comharsa, Marie Farrell do Ghardaí go bhfaca sí fear, Ian Bailey, a bhí cairdiúil le Toscan du Plantier, ag amanna áirithe in áiteanna bainteach leis an bhfiosrúchán.
Máire Ní Thuathail
Saol
Ba i 1989 a bhunaigh sí an comhlacht neamhspleách léiriúcháin Eo Teilifís, atá lonnaithe ar an Spidéal agus bhí cónaí uirthi i Seanadh Gharráin sa Spidéal. Is é an comhlacht Eo Teilifís a thug an sobaldhrama 'Ros na Rún' do Theilifís na Gaeilge in aimsir a bhunaithe i 1996. Bhí sí ina léiritheoir feidhmiúcháin freisin ar 'Ros na Rún'.
Dúnmharú Sophie Toscan du Plantier
Imeachtaí
Ach dúirt Farrell níos déanaí gur cuireadh brú uirthi Ian Bailey a ainmniú mar an té a bhí feicthe aici. Agus dúirt abhcóide do Bailey gurb tráth na Nollag a bhí ann agus go raibh go leor dí ólta agus go gcaithfí é sin a chur san áireamh ó thaobh cruinnis na ráiteas de.
Máire Ní Thuathail
Saol
I 1996, mar shampla, bhuaigh clár puipéid de chuid Eo Teilifís Mire Mara gradam ag Féile na Meán Ceilteach don chlár is fearr do dhaoine óga.
Bronnadh an gradam 'Bean óg ghnó na bliana' uirthi i 1997.
Dúnmharú Sophie Toscan du Plantier
Ainm Bailey a ghlanadh?
Sa bhliain 2014, mhaígh Ian Bailey gur gabhadh san éagóir é faoi dhúnmharú Sophie Toscan Du Plantier i 1996. Chuir sé an dlí ar an Stát, Coimisinéir na nGardaí, an tAire Dlí agus ar an Ard-Aighne faoin tslí ar caitheadh leis nuair a bhí sé faoi amhras gur dhúnmharaigh sé Sophie Toscan Du Plantier. Dúirt Bailey go raibh a shaol millte le 19 bliain mar gur cuireadh coir ina leith nach raibh baint ná páirt aige leis.
Fíonach, Contae Liatroma (Carraig Álainn)
Is baile é Fíonach (Fiodhnach sa seanlitriú; Béarla: Fenagh) atá suite i gContae Liatroma. Ciallaíonn sé ‘the wooded place’. Sa lá atá inniu ann, tá cnoic agus droimníní ann. Is sráidbhaile beag é atá suite faoin tuath. Tá sé suite ar an mbóthar R202, idir Béal an Átha Móir agus Maothail. De réir an daonáireamh 2016, bhí 392 daoine ann.
Dúnmharú Sophie Toscan du Plantier
Ainm Bailey a ghlanadh?
Theip ar an gcás seo agus d'ordaigh an Ard-Chúirt d’Ian Bailey na costais ar fad a bhain leis an gcás a íoc, rud nach raibh sé in ann a dhéanamh.
Máire Ní Thuathail
Saol
Bhain sí duais IFTA amach le 'Concerto do Chaitlín Maude' i 2005. Is iomaí gradam atá buaite ag cláir de chuid an chomhlachta ó shin.
Fíonach, Contae Liatroma (Carraig Álainn)
An Mhainistir
mion|An Mhainistir|alt= mion|Leabar Fidhnacha mion|Scrín Chaillín mion|Gallán Is é an Mhainistir Fhiodhnach an suíomh sean manachúil in Éirinn. Bhunaigh Naomh Chaillín é. Anois, is é an patrún de Fhiodhnach. Tógadh é timpeall sa chúigiú haois déag. Bhí sé in úsáid mar an áit adhartha do Eaglais na hÉireann, go dtí 1798 nuair a tógadh Eaglais Naomh Caitríona in aice láimhe. Bhí scoil mhanachúil ag an Mainistir. De réir an ‘Annála na gCeithre Máistrí’, bhí sé “celebrated for its divinity school, which was resorted to by students from every part of Europe”, léiríonn sé seo an tábhacht atá aige i stair na hÉireann, chomh maith san Eoraip. Tá go leor galláin ann freisin, agus léiríonn siad choirp sioctha na draoithe, cé a rinne iarracht é a dhíbirt Naomh Chaillín ó Fhiodhnach. Tá an reilig suite in aice leis an Mhainistir, áit ar fhéidir le duine ar bith a bheith adhlactha, sa lá atá inniu ann.
Dúnmharú Sophie Toscan du Plantier
Foréigean teaghlaigh
D'ionsaigh Ian Bailey a chara, Jules Thomas, trí huaire. Gabhadh é ar chúisimh a bhain leis na ionsaithe ag aerfort Chorcaí agus é ag éalú, is cosúil. Ciontaíodh Ian Bailey ar chúisimh a bhain le foréigean teaghlaigh sa bhliain 2001. Bhí air £2,500 a íoc mar chúiteamh.mion|[[Na Ceithre Cúirteanna, BÁC]]
Máire Ní Thuathail
Saol
Bhí sí ina comhléiritheoir ar an tsraith oideachais aitheanta Turas Teanga a craoladh ar RTÉ agus ar an tsraith drámaíochta Seacht.
Dúnmharú Sophie Toscan du Plantier
Ciontaíodh Bailey
Cuireadh fear áitiúil, Ian Bailey, ar a thriail in absentia I gcúirt sa Fhrainc. Ar 31 Bealtaine 2019, fuarthas Bailey ciontach i ndúnmharú Sophie Toscan du Plantier i mí na Nollag 1996 agus gearradh téarma príosúin 25 bliain air.
Rinne údaráis na Fraince cúpla iarrratas Bailey a eiseachadadh chun na tíre, ach theip orthu.
Fíonach, Contae Liatroma (Carraig Álainn)
Leabhar Fidhnacha
Ansin, an Scrín Chaillín. Is cumhdach leabhair maisithe é. Baineadh úsáid as an sean-leabhar Chaillín a shealbhú. Bhí sé lámhdhéanta ag na manaigh. Creidtear é gur bhunaíodh sé timpeall i 1536.
Cnoc Chuimhneacháin Selton
Tá Cnoc Chuimhneacháin Selton suite ar an mbóthar R202 idir Fíonach agus Maothail. Tháinig an luíochán Selton ar an 11ú Márta i 1921. Fuair seisear feidhmeannaigh an tIRA bás.
Máire Ní Thuathail
Saol
In 2010 bhunaigh sí an nuachtán Gaelscéal, i bpáirt leis an Connacht Tribune.
Fíonach, Contae Liatroma (Carraig Álainn)
Conair an Ginearáil Humbert
Ar an 7ú Meán Fómhair i 1798, threoraigh Ginearál Humbert fórsa na Fraince agus na Gaeilge trí Fhiodhnach. Ach, lean na fórsaí na Breataine taobh thiar dóibh.
Tá an chonair 2.5 chiliméadair agus tá cnoic géar ann.
An tIarnród
D'oscail an stáisiún traenach Fíonach ar an 24ú Deireadh Fómhair i 1887. Ach, dúnadh sé ar an 1ú Aibreán i 1959.
Eaglais na hÉireann
Tógadh Eaglais Naomh Caitríona i 1798. Roimhe sin, bhí an mhainistir in úsáid mar an áit adhartha do Eaglais na hÉireann. Tá roinnt clocha chinn ann, le hainmneacha teaghlaigh Eaglais na hÉireann, mar shampla- Lawder, Fox, Peyton agus Reynolds. Creidtear go raibh banríon Éigipteach í Naomh Caitríona. Ba bhean cróga í, cé a chosaint a creideamh reiligiúnach. Tá an rheachtaireacht suite in aice leis an séipéal. Tógadh é i 1827. D'fhan na sagairt anseo.
Eaglais Naomh Mhuire
Tá séipéal Naomh Muire suite i mbaile fearainn Cnocan a Mhadaidh Rua. Aistríonn sé go ‘hillock of the fox’ as Béarla. Is eaglais Chaitliceach í.
Áiseanna
Tá dhá tithe tábhairne i bhFíonach, darbh ainm ‘Abbey Bar’ agus ‘Quinns’. Tá ionad pobail suite in aice leis an séipéal. Tógadh é i 1975. Úsáidtear é le haghaidh drámaí, ceolchoirmeacha srl., chomh maith buaileann daoine le chéile chun cluichí cártaí a imirt. Tá ionad cuairteoirí ann freisin. Tá áit súgartha le haghaidh leanaí, caifé agus ionad oidhreachta sa ionad cuairteoirí.
CLG
Bhunaíodh an club i 1888 ar an 1ú Deireadh Fómhair. Ainmníodh é ‘Naomh Chaillín’ nó ‘Mac Chaillín’, tar éis an phátrúin naomh de Fhiodhnach. Tríd na mblianta, ní raibh mórán áidh ag an gclub, ach tar éis 44 bliana bhuaigh siad an chraobh idirmheánach i Liatroim ar an 21ú Deireadh Fómhair i 2018. Ba bua stairiúil é. Ansin, i 1972 chonaiceamar tús peile na mban. Ach, níor eagraíodh aon chomórtas go dtí 1978. Sa lá atá inniu ann, tá club na mban níos láidre ná riamh.
Liathróid Láimhe
Tá club liathróid láimhe i bhFíonach. Tá cúirt 60 x 30 agus cúirt aon bhalla ann. Bhuaigh cúpla den na baill craobh an domhain. I 2018, Thosaigh scuais. Bíonn daoine ag imirt é sa chúirt aon bhalla.
John McGahern
Úrscéalaí iomráiteach as Éirinn ab ea John McGahern. Cáilíodh é mar mhúinteoir bhunscoile i gColáiste Phádraig, Droim Conrach. I ndeireadh a shaoil, chónaigh sé i bhFíonach agus scríobh sé ann. Bhí cuid de na leabhair spreagtha ag an gceantar mar shampla ‘Amongst Women’ agus ‘That they May Face’. Fuair sé bás i 2006.
Verónica Cepede Royg
Is imreoir leadóige gairmiúla as Paragua í Verónica Cepede Royg. Rugadh í ar an 21 Eanáir 1992.
Agaistínigh
thumb|270px|[[Naomh Agaistín|Naomh Aibhistín i bhfuinneog le Louis Comfort Tiffany sa Lightner Museum, St. Augustine, Florida.]]
Is ord rialta de chuid na hEaglaise Caitlicí iad na hAgaistínigh (Laidin: Ordo Sancti Augustini OSA), dream atá ar oird na mbráthar. Cé go bhfaigheann siad inspioráid ó Naomh Aibhistín Hippo (354-430), bunaíodh iad sa bhliain 1256. Ba iad Martin Luther agus Gregor Mendel an dá bhall ba chailiúla den ord.
Tar éis dó a iompú ina Chríostaí, chum Naomh Aibhistín riail do chumann fíréan, agus í faoi anáil Naomh Antóin na hÉigipte. Chuaigh an cumann seo i neart agus i méid san Afraic Thuaidh, ach níl fianaise ann lena thaispeáint go raibh baint idir an cumann a bhunaigh Naomh Aibhistín agus an t-ord atá inniu ann. Aithnítear, mar sin féin, go raibh a lán manach agus eirimíteach a thug Agaistínigh orthu féin i ndeisceart na hEorpa leathchéad bhliain i ndiaidh bháis Aibhistín sa bhliain 430. Is cosúil gur fhág siad an Afraic Thuaidh de bharr na creiche a rinne na Vandail sna bólaí úd.
Bailíodh tithí de chuid eirimítigh Agaistíneacha i dToscana na hIodáile ag an bPápa Innocens IV i 1244 agus ina dhiaidh sin, chuir an Pápa Alaisdir IV na bráithreachais Agaistíneacha neamhspleácha san Iodáil, sa bhFrainc, i Sasana agus sa nGearmáin le chéile i 1256, dáta a nglactar leis mar bhunús an Oird mar atá sé inniu. Tá sé eisceachtúil i stair na hEaglaise nuair a chuireann Pápa ord ar bhun dá dheoin féin. D'ainmníodh an Ord Agaistíneach nua mar tríú ord bhráithre. Bhí an stádas sin ag na Proinnsiasaigh agus na Doiminicigh cheana féin agus tugadh an onóir chéanna chuig na Cairmilítigh ina dhiaidh sin. Leathnaigh an Ord nua go tapaidh in imeacht cúpla bliain.
Na hAgaistínigh in Éirinn
Cuireadh teach ar bhun i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1280. Bhí na tithe Agaistíneacha in Éirinn bainte leis an bproibhins Sasanach den Ord agus bhí moill ar leathnú amach go dtí an cúigiú aois déag. Ansin tháinig an gluaiseacht léasaithe den ord chun cinn agus cuireadh tithe neamhspleácha ar bhun i gceantair Gaeltachta in Iarthar na hÉireann go háirithe. Bhíodh na tithe seo an tábhachtach san Eaglais Caitiliceach in Éirinn go dtí an Reifirméisin.
Le linn na Péinndlíthe, ní raibh an ord in ann feidhmiú go hoscailte in Éirinn agus fuair bráithre áirithe bás san ghéarleanúint, ina measc Liam Tuire Beannaithe.
Sa bhliain 1656, bunaíodh Coláiste Agaistíneach na nGael san Róimh agus tháinig bráithre chun freastal ar Éireann tríd aimsir na Géarleanúna.
Is cuid d’Éirinn nua-aimseartha iad na hAgaistínigh inniu. Roimhe seo, bhí mná rialta Agaistíneach ina gcónaí i gcathair na Gaillimhe. Sa lá atá inniu ann tá tithe Agaistíneach i nDroichead Átha, i gCathair Bhaile Átha Cliath, i gCathair na Gaillimhe agus i gcathracha eile.
Michael Murphy
Polaiteoir Éireannach ab ea Michael Murphy (12 Márta 1919 – 28 Deireadh Fómhair 2000). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
Mortal Engines Quartet
Is sraith leabhar do pháistí leis an údar Sasanach Philip Reeve é an Mortal Engines Quartet (Hungry City Chronicles ; Predator Cities, Predator Cities Quartet ).
Threskiornithidae
Cuimsíonn an fhine Threskiornithidae 34 speiceas lapaire mór. Go traidisiúnta, rangaíodh an fhine ina dhá fhofhine, na híbisí agus na corra; ach tá staidéir ghéiniteacha le déanaí ag caitheamh amhras ar an socrú, agus ag nochtadh na corra a bheith laistigh de híbisí an tseandomhain, agus íbisí an Domhain Nua mar craobh luath.
Mortal Engines Quartet
Liosta Leabhar
Tá ceithre leabhar sa tsraith:
Threskiornithidae
Speicis
Fine: THRESKIORNITHIDAE
Mortal Engines Quartet
Scannáin
Scannánaigh an comhlacht úd Universal Pictures/MRC na leabhair ar fad faoi Mortal Engines, dhá cheann faoin leabhar deireanach.
Emma Willis
Is láithreoir Sasanach í Emma Louise Willis (née Griffiths; a rugadh ar 18 Márta, 1976). Is láithreoir The Voice UK, The Voice Kids, Big Brother agus Celebrity Big Brother í.
Comann Camanachd an Eilein
Is club camanachd suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Comann Camanachd an Eilein.
Cluain Sí Bán
Is baile fearainn i gContae Liatroma í Cluain Sí Bán.
Banc Ceannais na hÉireann
Tá Banc Ceannais na hÉireann freagrach as baincéireacht cheannais agus as rialáil airgeadais. Bunaíodh eagraíocht aonair lán-chomhtháite atá freagrach as baincéireacht cheannais agus as rialáil airgeadais araon sa bhliain 2010.
Ba é a d’eisigh nótaí bainc agus monaí an phunt Éireannach go dtí gur tugadh isteach an t-airgeadra Euro, agus cuireann sé an tseirbhís seo ar fáil anois don Bhanc Ceannais Eorpach.
Bunaíodh Banc Ceannais na hÉireann an 1 Feabhra 1943, agus ón 1 Eanáir 1972 i leith tá sé ina bhaincéir ag Rialtas na hÉireann de réir Acht an Bhainc Ceannais 1971, ar féidir a fheiceáil i dtéarmaí reachtaíochta mar rud a chuir an t-aistriú fada ó bord airgeadra chuig banc ceannais lánfheidhmiúil.
Bhí a cheannoifig, foirgneamh Bhanc Ceannais na hÉireann, suite ar Shráid an Dáma, Baile Átha Cliath ó 1979 go dtí 2017. Dúnadh a oifigí i gCúirt Uíbh Eachach agus i bhFaiche an Choláiste ag an am céanna freisin. Ó mhí na Mhárta 2017, tá a cheanncheathrú lonnaithe ar Ché an Phoirt Thuaidh, áit ar féidir leis an bpobal monaí agus airgeadra Éireannach neamhreatha (roimh agus iardheachúlú) a mhalartú le haghaidh Euro, chomh maith le nótaí bainc Euro ardluacha agus airgeadra “lotaithe”. Is é an tIonad Airgeadra (Miontús Éireann) ag Áth an Ghainimh suíomh monaraithe airgeadra, trádstórais agus dáileacháin an bhainc.
Rinneadh dochar do chlú an Bhainc Ceannais i ngéarchéim airgeadais na hÉireann, cé go ndearnadh athchóiriú suntasach ar a struchtúir agus a bheartais le linn na tréimhse sin. Tá méadú tagtha ar a fhoireann foirne agus tá feabhas ag teacht i gcónaí ar a seasamh idirnáisiúnta mar thoradh ar a feachtas athchóirithe.
Ról rialála
Is é ról rialáil airgeadais ná maoirseacht a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí na ndreamanna seo a leanas:
Fógraíodh i mí na Bealtaine 2022 go gceapfaí Sharon Donnery mar Leas-Ghobharnóir le freagracht as rialáil airgeadais i mí Iúil 2022.
Naisc sheachtracha
mion|clé|Banc Ceannais na hÉireann roimh 2016
Patrick Lalor
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Lalor (21 Iúil 1926 – 29 Iúil 2016). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
An Clochán
Tá níos mó ná ciall amháin leis an logainm an Clochán:
Liosta de chineálacha cille ar leith i gcorp an duine fásta
Tá go leor cineálacha éagsúla cille i gcorp an duine.
Forlì
Is cathair í Forlì (Laidin: Forum Livii) súite in Emilia-Romagna, san Iodáil, tá sí mar phríomhhathair don chúige Forlì-Cesena. Tá sí lonnaithe ar Via Emilia, ar taobh dheis abhainn Montone river, agus is ionad talmhaíochta tábhachtach í sa réigiún. Tá sainchomhartha culturtha agus ealaionta na hIodála lonnaithe anseo: mar shampla rugadh; an péintéir Melozzo da Forlì, an staraí Flavio Biondo, na líanna Geronimo Mercuriali agus Giovanni Battista Morgagni. Tá campas na hOllscoile Forlí (mar chuid de Ollscoil Bhologna) suit anseo agus tá clú ar leith aici i leith staidéir Eacnamaíochta, Innealtóireachta, Eolaíocht pholaitiúla chomh maith le Ard-Scoil na dTeangacha do Ateangairí agus Aistritheoirí (SSLMIT).
An Bhealarúis i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg
Iomaitheoirí
{{legend|gold|Buaiteoir}} {{legend|silver|Dara}} {{legend|#cc9966|Tríú}} {{legend|#FE8080|Deireadh}}
CLG Áth an tSléibhe
Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Áth an tSléibhe.
Cluain Sí Riabhach
Is baile fearainn i gContae Liatroma í Cluain Sí Riabhach.
CLG Áth an tSléibhe
Suíomh
Tá an club bunaithe i bparóiste Áth an tSléibhe idir An Gleann agus Mainistir na Féile in Iarthar gContae Luimnigh, 60km siar ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór imreoirí an chlub as baile Áth an tSléibhe agus as na ceantracha tuaithe máguaird ar nós Gort na gCros, An Chúil, Cnoc na gCoirneach agus Gleann an Ghabhair.
Cluichí
Tá paróiste Áth an tSléibhe suite díreach ar theorainn Chontae Chiarraí agus tá traidisiún láidir peile sa cheantar. Ós rud é ná imrítear an iomáint go forleathan sa pharóiste, imrítear ach an pheil amháin sa chlub. Is iad Naomh Ciarán, Tuar na Fola, Teampall an Ghleanntáin agus Móin na nGé na clubanna iomána is gaire do Áth an tSléibhe.
Stair
Cé go raibh an pheil á imirt go forleathan sa cheantar le linn blianta deiridh an 19ú céad, níor bhunaíodh aon club i bparóiste Áth an tSléibhe go dtí an bhliain 1905. Roimhe sin, d’imir peileadóirí na háite le Mainistir na Féile, An Gleann agus Máigh Mheáin i gContae Chiarraí. Níl aon tagairt ann d'fhoirne ag imirt faoi ainm Áth an tSléibhe nó faoi aon ainm eile gaolmhar leis an bparóiste i gcomórtaisí a eagraíodh in Iarthar Luimnigh nó i dtuaisceart Chiarraí le linn blianta na 1990í.
Ós rud é go raibh foireann an-láidir ag Mainistir na Féile le linn blianta na 1900í agus na 1910í, mealladh roinnt des na himreoirí ab fhearr chucu ó na paróistí lámh leo. Ina measc siúd bhí Áth an tSléibhe agus níor éirigh go maith leis an gclub nua sna blianta díreach i ndiaidh a bhunú.
D’athraigh an scéal nuair a bhuadar cluiche ceannais an Iarthair chun cluiche ceannais Craobh Peile Sóisear Chontae Luimnigh na bliain 1919 a shroichint ach níor imríodh é de dheasca na dTrioblóidí. Bhí ar Áth an tSléibhe fanacht go dtí an bhliain 1937 sular tháinig an deis arís chucu. Ach d’ainneoin Craobh an Iarthair a ghabháil sa bhliain sin i ndiaidh dóibh an lámh in uachtar d'fháil ar Bhaile Stiabhana agus arís sna blianta 1948 agus 1949, níor shroicheadar cluiche ceannais Craobh Peile Sóisear Chontae Luimnigh go dtí an bhliain dár gcionn nuair a buadar ar Sháirséalaigh an Chonartha.
Tháinig corn sóisear an chontae chuig an bparóiste don dara huair sa bhliain 1963 tar éis dóibh Pailís na Gréine a chloí agus bhí Áth an tSléibhe ar ais sa ghrád sinsear don dara huair. Cúig bhliain ina dhiaidh sin, bhuadar ar Sháirséalaigh an Chonartha i gcluiche cannais Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh ach, nuair a thosnaigh an fhoireann sin ag titim as a chéile, bhíodar ar ar ag imirt peile sóisir arís le linn blianta na 1980í.
Tháinig feabhas ar an scéal le blianta na 1990í nuair a tháinig glún nua le chéile chun Craobh Faoi-21B an Chontae a ghabháil sa bhliain 1995. Buadh Craobh Peile Sóisear A an Chontae sa bhliain 1997 tar éis dhá athimirt i gcoinne Drom Chollachair/Béal an Átha agus Craobh Peile Idirmheánach Chontae Luimnigh sa bhliain 2002 le bua ar Ghallbhaile agus shoicheadar cluiche ceannais Craobh Sinsear an Chontae na bliana dár gcionn ach chailleadar i gcoinne Drom Chollachair/Béal an Átha. Thiteadar síos go dtí an grád idirmheánach sa bhliain 2006, bhíodar ar ais sa phríomhghrád láithreach bonn tar éis buachaint ar Ghallbhaile arís i gcluiche ceannais Craobh Idirmheánach na bliana 2007 ach níor fhanadar ach bliain amháin ann sular thiteadar síos arís.
Páirc Imeartha
Tá Páirc na nGael, Áth an tSléibhe suite i dTeampall an tSléibhe, 2km soir ó lár an bhaile ar bhóthar Charraig Chiarraí.
Imreoirí Cáiliúla
I measc peileadóirí cáiliúla an chlub, tá Tadhg de Bhulbh (Timmy Woulfe) agus Seán Ó Maoláin (Johnny Mullane) a d'imir ar fhoireann Luimnigh i gcluiche ceannais Craobh Peile Sinsear na Mumhan sa bhliain 1965 agus Pádraig Ó hEathairn (Pat Ahern) a bhí ar an bhfoireann i gcluiche ceannais na bliana 2003.
Plútóiniam
Is é an plútóiniam dúil uimhir a 94, agus is é an tsiombail a sheasann dó sna foirmlí ceimiceacha ná Pu. Dúil radaighníomhach atá ann, nó níl oiread agus aon iseatóp cobhsaí amháin aige. Baineann sé le grúpa na n-achtanóideach (na n-achtainídí), agus is dúil trasúránach é freisin, ós rud é go bhfuil sé níos troime ná an t-úráiniam. Úsáidtear é i ndéantús na mbuamaí adamhacha, rud a thuill an-mhíchlú don dúil seo.
mion|clé|250px|Píosaí plútóiniam atá ag dul trí [[thine, i mbosca]]
Síltear go coitianta nach bhfuil an plútóiniam ar fáil sa dúlra, ach níl an scéal chomh simplí sin, nó is iseatóp príomhordúil é an t-iseatóp is cobhsaí dá bhfuil ag an bplútóiniam, 244Pu. Tá sé ceithre scór milliún bliain ar leathré - achar fada ama, a shílfeá, ach mar sin féin, níl ann ach tamall beag i gcomparáid le haois an Domhain. Mar sin, ní mhaireann ach iarsmaí beaga den phlútóiniam seo sa nádúr, i bhfad níos lú ná den úráiniam nó den tóiriam, agus iad níos fadsaolaí ná é.
Is é 239Pu an t-iseatóp a úsáidtear sna buamaí adamhacha, agus é ar an iseatóp is tábhachtaí ó thaobh na teicneolaíochta de. Tá sé ceithre mhíle fichead de bhlianta ar leathré.
Nuair atá an plútóiniam aonraithe ina dhúil, is éard atá ann ná miotal insínte agus loinnir an airgid ann, ach tiocfaidh smúit ocsaídí agus hidrídí air de réir mar a imoibreoidh ocsaigin agus uisce an atmaisféir leis. Nuair a bheidh an smúit sách ramhar, tosóidh sí ag titim ina scraitheanna den phlútóiniam. Is dual do na scraitheanna seo dul trí thine as a stuaim féin - mar a deirtear, is comhdhúile pireafóracha iad. Cuireann an adhaint spontáineach seo leis an dainséar a bhaineann le láimhseáil an phlútóiniam.
Is dual don phlútóiniam carnadh a dhéanamh i smior na cnáimhe, agus is nimh radaighníomhach é. Tá sé réasúnta fonnmhar chun imoibriúcháin, leis, nó imoibríonn sé le nítrigin, le carbón agus le sileacan, gan trácht ar na halaiginí. Trom-mhiotal atá ann, agus shílfeá go bhfuil sé nimhiúil ar chúiseanna ceimiceacha freisin, ach níl sé chomh dona sin dáiríre: is í an radaighníomhaíocht is príomhchúis le chomh dainséarach is atá sé.
mion|clé|250px|[[Buama plútóiniam de chuid na Stát Aontaithe - an Fat Man nó an Fear Ramhar, a caitheadh ar Nagasaki i ndeireadh an Dara Cogadh Domhanda.]]
Tá ceithre staid choitianta ocsaídiúcháin ag an bplútóiniam, chomh maith le staid amháin atá níos annaimhe, agus a dath féin ag gach staid sa tuaslagán uisce. Bíonn na hiain Pu3+ gorm, agus na hiain Pu4+ bíonn siad donnbhuí. An t-ian PuO2+, a fhágann an plútóiniam ar an staid ocsaídiúcháin V, nó +5, tá an dath pinc ann. Tá an t-ian PuO22+, nó Pu(VI), tá sé cineál pinc-fhlannbhuí, agus maidir leis an ian PuO33-, nach mbíonn chomh coitianta leis na staideanna ocsaídiúcháin eile, tá dath uaine nó sórt liathuaine ann.
Aicéin
deas|250px|thumb|Aicéin Toradh tirim atá in aicéin. Ní scoilteann sé chun a shíol aonair a fhuascailt. Beag de ghnáth, ach go minic le crúcaí, spíonta nó struchtúir eile a chabhraíonn chun é a scaipeadh.
Easabhal
{{{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}}
Is cnoc in Albain í Easabhal, atá suite ar an Uibhist a Deas, Comhairle nan Eilean Siar.
David Perdue
Is é David Perdue (a rugadh ar 10 Nollaig 1949) seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá sóisearach ó Georgia. Tá sé i gcomórtas faoi láthair le Jon Ossoff (Pháirtí Daonlathach) i dtoghchán réitigh, mar theip ar dhuine acu breis is 50% dena vótaí a fháil sa toghchán ginearálta i mí na Samhna, 2020. Is ball den Pháirtí Poblachtach é David Perdue.
Mortal Engines
Is é Mortal Engines den Mortal Engines Quartet, sraith leabhar faoi eachtraí draíodóra óig. Philip Reeve a scríobh.
Herbert Kohl
Is polaiteoir Meiriceánach agus iar-sheanadóir sinsearach ó Wisconsin é Herbert H. Kohl (7 Feabhra, 1935 a rugadh é). Is ball den Pháirtí Daonlathach é.
Bhain sé amach céim Bhaitsiléir ón Ollscoil Wisconsin, Madison i 1956, agus céim Máistir Riaracháin Ghnó ón Ollscoil Harvard i 1958. Bhí sé ar fiannas in Airm SAM cúltaca idir 1958 agus 1964. Ba sheanadóir i Seanad SAM ó 1988 go 2013 é nuair a tháinig Tammy Baldwin (D) i gcomharbacht air.
Collier Row
Is baile é Collier Row atá suite sa bhuirg Havering, Londain Thoir.
Dreastarnán
Is baile fearainn i gContae Liatroma é Dreastarnán.
Jim Risch
Is é Jim Risch (3 Bealtaine, 1943 ar rugadh é) seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá sóisearach ó Idaho. Is ball den Pháirtí Poblachtach é.
Tuiseal ainmneach
Bíonn ainmfhocal nó forainm sa tuiseal ainmneach (Laidin:cāsus nominātīvus) nuair a bhíonn sé mar ainmní na habairte. Léiríonn sé go ginearálta ainmní an bhriathair nó an t-ainmfhocal nó an aidiacht phreideacháideach, murab ionann agus a chuspóir nó hargóna briathra eile. Sa Ghaeilge, tagann an t-ainmní díreach tar éis an bhriathair de ghnáth agus is é a dhéanann an gníomh atá luaite san abairt, agus seo an leagan a bhfeictear ar thaispeáint i bhfoclóir.
Sanasaíocht
Tagann an téarma "ainmneach" ón bhriathar "ainmnigh" (dar bhrí leis ainm ruda a scríobh nó a rá) mar anailís leis an fhrása Laidine "cāsus nominātīvus", a thagann sé féin ón téarma Sean-Ghréigise "ὀνομαστικὴ πτῶσις" nó "onomastikḗ ptôsis" ("infhilleadh le haghaidh ainmniú" sa Ghaeilge).
John Major
Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe ab ea John Roy Major (29 Márta 1943 a rugadh é), ó 1990 go dtí 1997. Roimhe sin, bhí postanna éagsúla eile ag Major i rialtas Pháirtí Coimeádach Margaret Thatcher. Ba é Major an phríomh-aire i rith chéad Cogadh na Murascaille. Baisteadh é John Roy Major cé gurb é an t-ainm "John" atá scríofa ar a theastas breithe. Bhain sé úsáid as an ainm "Roy" go dtí na luath-80í.
Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann
thumb|Fógra
Tugtar Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann ar na foirgnimh agus ar na struchtúir i bPoblacht na hÉireann ar bhronn an Rialtas "tábhacht náisiúnta" orthu.
Tá sé leagtha amach in Acht na Séadchomharthaí Náisiúnta céard atá le déanamh le cosaint agus coimirce a sholáthar do na hiarsmaí stairiúla, seandálaíochta nó ealaíonta. Tá sé fágtha faoi Sheirbhís na Séadchomharthaí Náisiúnta an reachtaíocht faoi chosaint na séadchomharthaí náisiúnta a chur i bhfeidhm agus oidhreacht seandálaíochta na hÉireann a chaomhnú.
Liosta Séadchomharthaí
Seo a leanas liostaí Séadchomharthaí Náisiúnta de réir chontae:
Emerson Park
Is baile é Emerson Park atá suite sa bhuirg Havering, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 11,977 duine ina gcónaí ann.
Diarmuid Ó Murchú
Iar-pheileadóir is ea Diarmuid Ó Murchú (Béarla: Diarmuid Murphy). As an Daingean i gContae Chiarraí dó. D'imir sé mar chúl báire le Ciarraí agus a chumann áitiúil, CLG Daingean Uí Chúis.
Garbhach
Is ceantar i gContae Liatroma é Garbhach.
Fionnghal NicDhòmhnaill
Ba bhanlaoch Sheacaibíteach í Fionnghal NicDhòmhnaill (1722 – 4 Márta 1790). Rugadh in Albain í, i nGearra Bhailteasar ar Uibhist a Deas.
Killian Young
Peileadóir is ea Killian Young. As Contae Chiarraí dó. Rugadh é sa bhliain 1987. Imríonn sé le Ciarraí agus bronnadh an gradam Óg-imreoir na Bliana air sa bhliain 2007.
Zombaí
thumb|deas|220px|Grúpa aisteoirí a bhfuil cuma agus gothaí zombaithe orthu
Is éard atá i gceist le zombaí ná corpán agus é athbheoite le horthaí marbhdhraíochta. Is é an creideamh Afra-Chairibeach, an vúdú, is bunús leis an bhfocal féin zombaí, ach tá coincheap an mharbháin athbheoite le fáil ina lán miotaseolaíochtaí ar fud an domhain. Creideann lucht an vúdú gur féidir le hasarlaí draíocht chumhachtach a oibriú ar an marbhán agus é a ghairm chun beatha arís. Ní bheidh an zombaí ina bheatha i gceart, áfach, ach ina "neamh-mharbh", agus ó nach bhfuil toil ná tuiscint dá chuid féin aige, fanfaidh sé faoi smacht an mharbhdhraoi a d'aiséirigh é.
Bíonn na zombaithe an-choitianta i scannáin uafáis ár linne. Ba é George A. Romero a chuir tús leis an bhfaisean lena scannán Night of the Living Dead ón mbliain 1968. Ba é Romero a chruthaigh steiréitíopa an zombaí mar is minice a chastar sna scannáin agus sna coimicí uafáis orainn é sa lá atá inniu ann. Is é an phríomhdhifríocht idir zombaithe an bhéaloidis Chairibigh agus zombaithe an phopchultúir ná nach mbíonn zombaithe na scannán uafáis faoi smacht aon mháistir: ní bhíonn siad ach ag dul timpeall ina n-amadáin gan chiall, agus aon duine a chasfar orthu, ionsóidh siad é, ionas go dtolgfaidh sé féin galar na "zombaíochta" uathu. Is minic freisin a bhíonn zombaithe na scannán ag baint bhaill an choirp de na daoine beo le páirteanna nua a chur in áit na feola atá ag meath de chnámharlach an zombaí. Sa scannán Return of the Living Dead le John A. Russo, bhí na zombaithe an-chosúil le daoine beo, nó bhí toil agus tuiscint dá gcuid féin acu, ach san am céanna, theastaigh uathu go géar inchinn na ndaoine beo a ithe, le maolú ar an bpian a bhí á gcéasadh féin.
Is iomaí scannán a théann i dtuilleamaí an choincheapa a dtugtar "apacailipsis na zombaithe" air. I bplota den chineál sin, iompaíonn galar nó nimh rúndiamhair an chuid is mó den chine dhaonna ina zombaithe, ionas go dtiteann an tóin as an tsibhialtacht ar fad, agus ní fhágtar ach dornán daoine ag cur catha ar na sluaite móra de na zombaithe. Bhí scannán Romero, mar shampla, bunaithe ar an smaoineamh seo, agus le déanaí, tá sé le haithint ar an úrscéal úd Cell le Stephen King. Tá "apacailipsis na zombaithe" sách cosúil le bunsmaoineamh an scannáin Invasion of the Body Snatchers ón mbliain 1956. Sa scannán seo, ba iad na "corpsciobthóirí" ón spás a thuirling ar an Domhan lena gcuid íobartach a iompú ina neacha neamh-mharbha a bhí an-chosúil le zombaithe.
Níltear cinnte, cárb as ar tháinig an focal sin zombaí. Is féidir gurb é jumbie is bun leis, focal gnáthchainte sna hIndiacha Thiar a chiallaíonn "taibhse". Focal spéisiúil eile é nzambi, focal as an teanga Kikongo. Is é is ciall leis ná "spiorad an duine mhairbh". Cibé scéal é, is dócha gur tháinig an téarma ó cheann de theangacha Bantúcha na hAfraice trí Fhraincis Háítí. Focal eile is fiú a lua sa chomhthéacs seo ná nzúmbe, ón teanga Kimbundu. Is é is brí leis ná "taibhse".
Tá créatúr i mbéaloideas na Síne, jiangshi (Sínis: 殭屍), cosúil leis an zombaí.
Na Zombaithe sa Phopchultúr
Dealraíonn sé gurbh é William Seabrook (1884-1945) a thug isteach an zombaí - an focal - i leathchaint an phopchultúir Mheiriceánaigh leis an leabhar The Magic Island a tháinig i gcló sa bhliain 1929. Scríbhneoir agus taistealaí a bhí i Seabrook agus an-suim aige sa chanablacht agus sa vúdú. Sa bhliain 1932, rinne an stiúrthóir Victor Halperin an scannán White Zombie, a bhí ar an gcéad scannán uafáis faoi na zombaithe a chuaigh ar an scáileán riamh sna Stáit Aontaithe. Ba é Bela Lugosi a rinne páirt an zombaí. Na scannáin zombaí a dhéantar inniu, áfach, tá siad go mór mór faoi thionchar The Night of the Living Dead le George Romero. Fuair Romero féin a bhunsmaoineamh as an úrscéal I am Legend le Richard Matheson. Ní luann an leabhar ná an scannán na "zombaithe", ach ar ndóigh, ní raibh lucht féachana an scannáin i bhfad ag samhlú an fhocail sin le haisling Romero. thumb|deas|220px|Póstaer le rabhadh faoi ráig shamhalta zombaithe
Úsáidtear coincheap an zombaí mar mheafar i gcriticeoireacht shóisialta freisin, in amhráin agóide mar shampla. Na daoine nach ndéanann ach an rud a ordaítear dóibh, cuirtear i gcomparáid le zombaithe iad.
Focail Ghaeilge
Uaireanta, agus daoine ag iarraidh zombaí, ar iasacht ón mBéarla é, a sheachaint baintear feidhm as focail éagsúla Ghaeilge. Mar sin féin is é an focal zombaí an téarma is coitianta ar fad sa Ghaeilge.
Mordechai Vanunu
Tógadh go hIosrael é agus ar deireadh thiar ciontaíodh é tar éis trialach a bhí ar siúl taobh thiar de dhoirse dúnta.
Mark Kirk
Is é Mark Kirk (15 Meán Fómhair, 1959 ar rugadh é) iar-sheanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá sóisearach ó Illinois. Is ball den Pháirtí Phoblachtach é. Tháinig Tammy Duckworth i gcomharbacht air sa bhliain 2017.
Chris Murphy
Is é Christopher Scott Murphy (ar 3 Lúnasa 1973 a rugadh é) seanadóir Stáit Aontaithe Mheiriceá sóisearach ó Connecticut. Is ball den Pháirtí Daonlathach é.
Ralphie May
B'aisteoir Meiriceánach é Ralph Duren "Ralphie" May (17 Feabhra 1972 - 6 Deireadh Fómhair 2017).
Aicéitiléin
clé|250px|thumb|Aicéitiléin
Gás gan dath is ea aicéitiléin (C2H2) a fhiuchann ag -84 °C. Boladh aerga aisti. Déanann sí meascán pléascach le haer. Pléascach agus í leachtaithe An dá adamh carbóin sa mhóilín ceangailte le nasc triarach. Déantar é trí imoibriú uisce le cairbíd chailciam. Úsáidtear í mar bhreosla, go príomha sa tóirse ocsaicéitiléin chun miotail a ghearradh is a tháthú, agus mar bhunús i sintéis orgánach.
Ionsaí ar Eaglais sa Normainn, 2016
clé|250px|mion|2016 Ionsaí Eaglais an Normainn D'ionsaigh, ar an 26 Iúil 2016, beirt sceimhlitheoirí Ioslamach rannpháirtithe ina Aifreann ag Eaglais Chaitliceach i Saint-Étienne-du-Rouvray, an Normainn, tuaisceart na Fraince.
Hackney Central
Is baile é Hackney Central atá suite sa bhuirg Hackney, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 12,953 duine ina gcónaí ann.
Ionsaí ar Eaglais sa Normainn, 2016
Á mbeartú sceana agus ag caitheamh criosanna pléascach bréige, thóg na fir seisear cime agus níos déanaí maraithe ceann acu, 85 bliain d'aois sagart Jacques Hamel, le ag gearradh a scornach, agus freisin gortaithe go dona an fear d'86 bliain d'aois.
Bhí na sceimhlitheoirí scaoilte marbh le BRI póilíní mar rinne siad iarracht an eaglais a fhágáil.
Crochadh cónspriongaí ingearacha
Cineál crochadh feithicle is ea crochadh cónspriongaí ingearacha. Bhí sé á úsáid ar feithiclí armúrtha troda de chuid na Stát Aontaithe agus na hIodáile, den chuid is mó, ó na 1930í go dtí deireadh an Dara Cogadh Domhanda.
Mark Clinton
Polaiteoir Éireannach ab ea Mark Clinton (7 Feabhra 1915 – 23 Nollaig 2001). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Crochadh cónspriongaí ingearacha
Dearadh agus úsáid
Bhí an crochadh seo ar na comhpháirteanna nua a cuireadh isteach i dtancanna Meiriceánacha le linn na 1930í, in éineacht leis an inneall radúil cúil agus traiceanna rubharbhosc.
Is sprionga comhbhrú ar dhealramh cóin é an cónsprionga. Sleamhnaíonn na cóin thar a chéile agus is faidede cúrsa na spriongaí dá bharr. Is treise na spriongaí seo ná spriongaí lannóige, corna agus toirsiúin den toirt chéanna.
Rinne Armlann Rock Island tanc beag don mharcshlua a raibh crochadh cónspriongaí ingearacha aici seachas crochadh spriongaí lannóige. Caighdeánaíodh í mar an M1 Combat Car agus cuireadh ar seirbhís in Arm na Stát Aontaithe í sa bhliain 1937. Baineadh feidhm as sa Tanc Éadrom M2 agus sna tancanna Stuart ina dhiaidh sin. Ba chuid de dhearadh an Stuart é a cuireadh chun úsáide sna Tanc Meánach M2 ar fáisceadh an Lee M3 agus an Sherman M4 aisti agus an crochadh céanna acu.
Taispeánadh nach fada a mhaireadh crochadh cónspriongaí ingearacha ar na múnlaí ba nua den Sherman toisc go raibh meáchan an tanc ag méadú de bharr gunna níos troime agus traiceanna níos leithne. I ndiaidh lár na bliana 1944 baineadh feidhm as crochadh cónspriongaí cothrománacha. Sa chrochadh seo cuireadh an péire rothaí bóthair i gcoinne a chéile le cónspriongaí. Nuair a chomhbhrúfadh roth tosaigh nó roth cúil an bhógaí na cónspriongaí cothrománacha chuirfí an t-ualach ar an ngéag eile. Cé go raibh an crochadh nua níos troime bhí sé níos treise; b’fhéidir athrach rotha a chur isteach gan dua agus bhí fad curtha le cúrsa na spriongaí.
Trieste
Cathair Iodálach is ea Trieste (Laidin: Tergeste, Gearmáinis agus canúint Réata-Rómainis Friuli: Triest, na teangacha Iúgslavacha: Trst) agus í suite in aice le teorainn na Slóivéine. Chaith James Joyce seal ina chónaí ansin, i dtús na fichiú haoise, agus é ag múineadh Béarla lena chuid a shaothrú. Is í Trieste príomhchathair réigiún Friuli-Venezia Giulia.
Leamhach
Is baile fearainn i gContae Liatroma é Leamhach, sa réimse Droim Caorthainn.
Cathair Dháiví
Is suíomh seandálaíochta in Iarúsailéim í Cathair Dháiví (Eabhrais: עיר דוד), agus í suite in aice leis an choirnéal thoir theas de bhallaí Shean-Chathair Iarúsailéim. Tá iarsmaí de sheanstruchtúr mór cloiche ann ón 9ú nó 10ú haois RC arbh é pálás an rí Dáiví, a chreidtear, agus folaíonn sé tollán uisce a thóg an rí Hezekiah.
An Clochán (Contae Chiarraí)
Sráidbhaile is ea An Clochán atá suite thart ar 15 ciliméadar siar ó thuaidh ón Daingean, i nGaeltacht Chorca Dhuibhne. Sráidbhaile beag cósta atá ann ar an taobh thuaidh de leithinis an Daingin a luíonn faoi bhun Chnoc Bréanainn agus An Chonair, áit a dtéann an Abhainn Mhór isteach i Sruthán an Chlocháin. Tá an Clochán suite ar an mbóthar áitiúil, an L 5012-26, agus de ghnáth tagann an trácht a théann trí an lonnaíocht chun buaice i rith an tsamhraidh.
Déimeagrafaic
Tá an sráidbhaile suite laistigh de TRC An Chlocháin. Tá daonra na TRC seo tar éis a bheith ag méadú ó dhaonra de 252 sa bhliain 1996, 268 sa bhliain 2002 agus 273 sa bhliain 2006. I ndaonáireamh na bliana 2006, dúirt 77.7% de mhuintir an TRC go raibh Gaelainn acu. Dar le figiúirí daonáirimh 2006 is iad talmhaíocht, iascaireacht agus an tionscal tógála an fhoinse fostaíochta is mó sa cheantar.
De réir daonáireamh Poblacht na hÉireann 2011 tá cónaí ar 297 duine sa Clochán. Dúirt 216(74.2%) duine go raibh Gaelainn acu agus dúirt 95(32.6%) duine go úsáideann siad an Gaelainn go laethúil taobh amuigh den chóras oideachas.
Feidhmeanna
Sráidbhaile iascaireachta agus turasóireachta den chuid is mó atá ann, a chuireann raon seirbhísí áitiúla ar fáil don dúiche máguaird. Bunáit mhaith is ea an Clochán ónar féidir a bheith ag taiscéaladh ar chos agus seo é an pointe is fearr le tosú ar Chnoc Bréanainn a dhreapadh.
Áiseanna agus Seirbhísí
Tá raon seirbhísí bunúsach sa Chlochán, mar shampla eaglais Chaitliceach Naomh Bhreandáin, bunscoil, siopa/oifig an phoist, dhá thigh tábhairne, stáisiún na nGardaí agus oifig turasóireachta séasúrach. Tá lárionad pobail ar a dtugtar Halla le Chéile air, a fhreastalaíonn ar an gceantar máguaird, suite leath shlí idir An Clochán agus Cé Bhréanainn. Tá an lárionad á riaradh ag comharchumann atá bunaithe sa phobal: Comharchumann Forbartha an Leith Triúigh Teoranta, a bunaíodh sa bhliain 1973 agus acmhainn áitiúil tábhachtach atá ann. Cuireann an lárionad raon seirbhísí leathan ar fáil, mar shampla áiseanna do ghnóthaí, áiseanna spóirt, naíonra, lárionad cúraim lae do sheanóirí agus seirbhísí na lia chleachtóirí.
Bonneagar
Tá dabhach séarachais le píobán sceite ag dul amach chun an chladaigh ag soláthar seirbhíse do mhuintir na háite. Tá príomhlíonra uisce poiblí ag soláthar seirbhíse don Chlochán.
Stair
Tá an Clochán ann ón tríú haois déag ach níl mórán eolais ar fáil maidir lena stair. Forbraíodh an sráidbhaile i bpatrún líneach thuaidh theas taobh leis an L5012-26. Tá sráid-dreach tarraingteach ina bhfuil roinnt mhaith Struchtúir atá faoi chosaint ann le meascán de tithe dúchasacha atá dhá stór ar airde don chuid is mó ag croílár an Chlocháin. D’fhéadfaí breathnú ar seo mar an chuid is tarraingtí den sráid-dreach ar an leithinis. Tá cuid den sráid-dreach atá comhchosúil leis seo ach atá athraithe beagáinín ach nach bhfuil chomh fairsing, ar thaobh thoir (ar thaobh na farraige) den bhóthar. Ceanglaíonn póirse príomhshráid an Chlocháin leis an gcladach. Tháinig cruth ribíneach ar an bhforbairt ar an mbóthar thuaidh go dtí Cnoc Bréanainn le blianta beaga anuas. Cuireadh an Clochán isteach i nGaeltacht Chorca Dhuibhne sa bhliain 1974.
Oidhreacht Tógtha
Tá struchtúir atá faoi chosaint suite sa Chlocháin, mar shampla grúpa d’aon teach sraithe déag, struchtúr iar-Eaglais na hÉireann agus Eaglais Chaitliceach Naomh Bhreandáin.
Oidhreacht Nádúrtha
Tá an ceantar suite in aice le Bá Thrá Lí agus Leithinis Mhachaire (siar ón gClochán) atá ina iarrthóir ar Limistéar Caomhantais Speisialta. Tá an suíomh ina iarrthóir ar SAC a roghnaíodh le haghaidh dumhcha socra, murlaigh, agus foraoisí gláracha, atá go léir ina gnáthóga tosaíochta ar Aguisín 1 de Threoir na nGnáthóg AE agus baineann tábhacht éiceolaíochta agus caomhantais ar leith leis an suíomh mar gheall ar éagsúlacht na ngnáthóg atá inti. Tá an sráidbhaile suite taobh le góilín gainmheach ar an taobh thiar de Bhá Bhréanainn. Tá talamh an cheantair réasúnta réidh agus tá córais ghoirt neamhrialta bheaga ina bhfuil a lán lomáin charraige mórthimpeall air. Téann an talamh in airde go géar i dtreo an tuaiscirt agus tá Cnoc Bréanainn, atá os cionn 950 méadar in airde, níos lú ná 5 ciliméadar ó lár an Chlocháin. Tá radhairc sléibhe agus farraige drámata le feiceáil ón gClochán.
Aicéatón
Is é an t-aicéatón nó an própánón an ceann is simplí de na céatóin. Tá sé sothuaslagtha san uisce, agus is tuaslagóir é ann féin. Is í an fhoirmle cheimiceach atá aige ná (CH3)2CO, is é sin, dhá mheitilghrúpa timpeall an charbóinilghrúpa. Is iomaí cineál úsáide a bhaintear as an aicéatón sa tionsclaíocht cheimiceach mar amhábhar, ach is mar dhíobhach vearnaise ingne agus mar chaolaitheoir péinte is mó a aithníonn Tadhg an mhargaidh é.
Bíonn aicéatón ar fáil go nádúrtha in orgánach an duine, agus de réir dhealraimh, ní carcanaigin (ábhar ailse) é. Is féidir leis an aicéatón cur isteach ar an lárchóras néarógach, ach le nimhiú aicéatóin a tharraingt ort féin caithfidh tú cainníocht infheicthe de a shlogadh nó tamall fada a chaitheamh á análú isteach. Thairis sin, an t-othar a thiocfaidh ina bheo as nimhiú aicéatóin, is dual dó biseach iomlán a fháil. Mar sin ní féidir a rá go mbeadh nimh ann. Scéal eile é go bhfuil sé as pabhar so-adhainte. Is é an splancphointe atá aige ná -20 °C, agus le teocht is airde ná sin, cuirfidh splanc nó bladhaire meascán an aeir agus an aicéatóin ghalaithe trí thine de phléasc, ar acht go bhfuil codán an aicéatóin sa mheascán níos airde ná 2.5% agus níos ísle ná 12.8%.
Aicne
Galar na bhfaireog geireach is ea aicne, go mór mór le linn óigeantachta. Puchóidí bándearga is goiríní dubha ina dtimpeall a bhíonn ann, is iad ar an aghaidh, an droim is an cliabhrach. Ainsealach uaireanta, ach den chuid is mó is féidir í a choimeád faoi smacht le cothú ceart is glaine dhaingean.
Sporting Fingal Football Club
Stair
Bunaíodh an club mar chuid de scéim fhadtearmach fhorbatha sacair chomhairle chontae Fine Gall don réigiún. Bunaíodh an club ar 11 Feabhra 2007. Bhí an club le himirt séasúr 2008 sa A Championship, ach nuair a thit club sacair Chathair Cill Cheannaigh as céad roinn Sraith na hÉireann tháinig Sporting Fingal isteach in áit. Chríochnaigh sé sa tríú an séasúr sin sa chéad roinn. Bhí séasúr iontach aige sa bhliain 2009; bhain an Sporting dara háit sa roinn amach agus sa chluiche ardaigh bhuaigh sé an áit sa phríomhroinn. Bhuaigh sé Corn FAI chomh maith agus mar sin bhí áit faighte aige i sraith Europa don séasúr 2010–11.
Torthaí san Eoraip
Bhí an chéad chluiche don chlub i gcomórtas Eorpach i gcoinne foireann Phoirtaingéileach Marítimo. Chaill siad 3-2 ar oileán Madeira de bharr cúl Marítimo sa 94 nóiméad. Scóráil Glen Crowe an chéad cúl agus fuair Lorcan Fitzgerald an dara cheann. Imríodh an dara cluiche i Dalymount. Bhí Marítimo chun tosaí le cic pionós tar éis 20 nóiméad agus fuair siad an dara cúil sa 67 nóiméad. Scóráil Éamon Zayed cúl i gcomhair Sporting Fingal san 81 nóiméad, fuair Marítimo cúl eile, áfach. Cé go bhfuair Zayed cúl eile críochnaigh an cluiche 3-2.