cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Proinsias Mac Aogáin
Saol
Saolaíodh Aiken i gCamloch, Contae Ard Mhacha, sa bhliain 1898.
Lewis Carroll
Litríocht
Uair éigin tar éis 1850, scríobh sé drámaí puipéad le haghaidh siamsaíocht a shiblíní, agus tá ceann de na drámaí sin fós againn inniu, La Guida di Bragia.
Proinsias Mac Aogáin
Cogadh na Saoirse
Um Nollaig tugadh fogha faoin mbeairic i gCamloch agus bhí de thoradh air sin gur dódh teach mhuintir Mhic Aogáin an mhaidin dár gcionn. Bhí sé ar a choimeád ina dhiaidh sin, rud a chabhraigh leis chun géarú ar na buillí cogaidh.
Scannal
Ba é a bhí i bhfeighil an luíocháin roimh thraein in Achadh an Dá Mhaol in aice leis an Iúr i 1921; maraíodh ceathrar saighdiúirí agus ceithre scór capall den mharcshlua a thionlaic Rí Seoirse V chun Parlaimint Thuaisceart na hÉireann a oscailt ar 22 Meitheamh 1921.
Lewis Carroll
Litríocht
mion|Alice Liddell|clé
Sícmháinliacht
Máinliacht ar an inchinn i gcás a bhfuil histeolaíocht na hinchinne normálta, chun cur isteach ar chúrsa neamhord iompair. Chum an néareolaí Meiriceánach Walter Freeman (1895-1972) is an néaramháinlia Meiriceánach James Winston Watts (1904-1994) an téarma i 1942, ach rinneadh an mháinliacht den chéad uair i 1935. Déantar lot san inchinn a bhaineann smaointe is mothúcháin phaiteolaíocha chun siúil ach a chaomhnaíonn na gnáthfheidhmeanna. Lóbatóime a thugtar ar an obráid seo sna Stáit Aontaithe, agus leocatóime san Eoraip.
Lewis Carroll
Litríocht
Sa bhliain 1856 d'fhoilsigh Dodgson an chéad phíosa oibre faoin ainm cleite Lewis Carroll, agus is faoin ainm sin a chuir an pobal mór aithne air. Foilsíodh in The Train dán románsúil dá chuid. “Solitude” an t-ainm a thug sé air agus Lewis Carroll luaite leis mar údar. Imeartas focal é an t-ainm sin ar a fhíorainm; ba é ‘Lewis’ an fhoirm Anglacánach de Ludovicus, arb é an Laidin ar Lutwidge agus Carroll, sloinne Éireannach, atá cosúil leis an ainm Laidineach Carolus, óna dtagann an t-ainm Charles. Ba é seo a leanas an t-aistriúchán: “Charles Lutwidge” aistrithe go Laidin mar “Carolus Ludovicus”. Aistríodh ar ais go Béarla ansin é mar “Carroll Lewis”, agus ansin aisiompaíodh é arís chun “Lewis Carroll” a chruthú.
Proinsias Mac Aogáin
Scannal
Ar 17 Meitheamh 1922, mharaigh an Roinn chéanna seisear Protastúnach in Allt na bhFiach sa dúiche chéanna i ndíoghail Caitlicigh a maraíodh. Maraíodh 13 Protastúnach in iomlán le linn an tréimhse seo.
Lewis Carroll
Na Leabhair Éilise
mion|Alice's adventures underground
Sa bhliain chéanna, 1856, tháinig déan nua, Henry Liddell, chuig Christ Church agus a chlann óg in éineacht leis. D’éirigh Dodgson an-chairdiúil le muintir Liddell agus d’imir siad tionchar mór ar a chuid scríbhneoireachta ina dhiaidh sin. Bhí Dodgson mór le bean chéile Liddell, Lorina, agus a gcuid páistí, an triúr deirfiúracha ach go háirithe, Lorina, Edith agus Alice Liddell. Ar feadh na mblianta fada, bhí an tuairim ann go raibh an carachtar ‘Eilís’ sa scéal ‘Eachtraí Eilíse i dTír na nIontas’ bunaithe ar Alice Liddell. Seans gur bunús éigin don tuairim sin an dán acrastach a litríonn a hainm ag deireadh an leabhair ‘Through the Looking Glass’. Ina theannta sin, tá go leor tagairtí di le sonrú ceilte sa téacs sa dá leabhar.
Proinsias Mac Aogáin
Aire Cosanta agus Aire Airgeadais
Bhí Aiken ar an chéad Aire Cosanta in aon rialtas de chuid Fhianna Fáil, agus b'eisean a choinnigh súil ar chúrsaí cosanta na tíre i Ré na Práinne, is é sin, i mblianta an Dara Cogadh Domhanda. Sna blianta i ndiaidh an chogaidh, chaith sé trí bliana ina Aire Airgeadais. clé|mion|[[Loch Garman, 1963ː John F. Kennedy agus Frank Aiken ar chúl in aice le Aimiréal Tazewell Shepard.]]
Lewis Carroll
Na Leabhair Éilise
Cé go bhfuil eolas ar Dodgson gann, tá a chuid dialanna le haghaidh na mblianta 1858-1862 in easnamh, is léir gur fhás cairdeas idir é agus muintir Liddell go déanach sna 1850idí agus ba chuid shuntasach dá shaol é an cairdeas sin. Bhí sé de nós aige na páistí Liddell a thógáil amach ag rámhaíocht ar an loch, agus scéalta a insint dóibh. clé|mion|324x324px|Beatrice Hatch sa bhliain 1873 (1866 – 20 December 1947). Bhí Carroll an-tógtha le Beatrice. Ba ar cheann de na turais seo ar an 4 Iúil 1862, a chum Dodgson imlíne an scéil a bhí ar deireadh ar an saothar is mó clú. I ndiaidh dó an scéal a insint do na páistí, d’iarr Alice Liddell air é a scríobh síos. Blianta níos déanaí, dúirt Alice Liddell faoin scéal úd,’is léir go raibh sé níos fearr ná mar is gnáth, mar an lá dár gcionn, d'iarr mé air é a scríobh síos, rud nach rinne mé riamh roimhe sin.' Lean sí uirthi ag iarraidh air é a scríobh go dtí gur gheall sé di go ndéanfadh sé amhlaidh.
Ar fháthanna éagsúla, thóg sé dhá bhliain go leith an lámhscríbhinn críochnaithe a chruthú, agus é maisithe le léaráidí dá chuid féin. mion|255x255px|Evelyn Hatch (grianghraf a thóg Lewis Carroll, 29 Iúil 1879) Bhronn sé an leabhrán leathair glas leis an téacs lámhscríofa go néata ann ar Alice sa bhliain 1864, mar bhronntanas Nollag. Ghlaoigh sé ‘Alice’s Adventures Under Ground’ ar an leabhrán a thug sé do Alice, ach is léir nach raibh sé sásta leis an teideal sin agus bheartaigh sé ar ‘Alice’s Adventures in Wonderland’ ina áit.
Proinsias Mac Aogáin
Gaeilge
Cé nach raibh labhairt na Gaeilge go han-líofa aige, bhí sí réasúnta maith ag Aiken agus bhí fonn air í a labhairt. clé|mion|Frank Aiken ar chlé, ina shuí, le [[Lyndon B. Johnson ar dheis, Washington DC 1963]]
Lewis Carroll
Na Leabhair Éilise
Roimhe seo, léigh páistí cara agus meantóir dá chuid,  George MacDonald, an lámhscríbhinn neamhchríochnaithe. Spreag díograis na bpáistí é chun iarracht a dhéanamh an leabhar a fhoilsiú. Sa bhliain 1863, thóg sé an lámhscríbhinn neamhiomlán chuig an bhfoilsitheoir Macmillan, agus thaitin sé leis láithreach. Foilsíodh an saothar ar deireadh mar ‘Alice’s Adventures in Wonderland’ sa bhliain 1865 faoin ainm cleite Lewis Carroll, ainm a bhí Dodgson tar éis a úsáid den chéad uair naoi mbliana roimhe sin. clé|mion|324x324px| Annie & Frances Henderson (grianghraf eile a thóg Lewis Carroll, 1879) Go déanach in 1871, foilsíodh an dara leabhar sa tsraith, leabhar dar teideal ‘Through the Looking-Glass and What Alice Found There’. Seans go bhfuil an mothú níos dorcha ann de thoradh ar na hathruithe i saol Dodgson. Bhí a athair tar éis bás a fháil go luath roimhe sin, sa bhliain 1868, agus thit sé isteach i ndúlagar a mhair roinnt blianta.
Proinsias Mac Aogáin
Aire Gnóthaí Eachtracha
Is mar Aire Gnóthaí Eachtracha is mó is cuimhin leis na daoine é inniu. Chuir sé béim ar chearta na náisiún beag mar bhaill chothroma de na Náisiúin Aontaithe, agus theastaigh uaidh polasaí neamhspleách a bheith ag Éirinn sna gnóthaí eachtracha. Bhí sé barúlach gur chóir d'Éirinn dlúthpháirtíocht a léiriú do na náisiúin bheaga eile, ar nós na Tibéide agus na hUngáire, a bhí i mbéal an phobail sna caogaidí.
Lewis Carroll
Na Leabhair Éilise
Ag an am sin, bhí suim láidir aige sna cailíní lomnocht. An raibh Carroll ina phéidifileach mar sin?
Tagairtí
1.	http://www.poets.org/poetsorg/poet/lewis-carroll 2.	http://www.online-literature.com/carroll/ 3.	http://www.theguardian.com/world/2001/oct/29/gender.uk 4.	http://www.telegraph.co.uk/culture/books/booknews/10644072/Lewis-Carroll-hated-Alice-in-Wonderland-fame.html 5.	http://www.literature.org/authors/carroll-lewis/alices-adventures-in-wonderland/chapter-01.html
Proinsias Mac Aogáin
Aire Gnóthaí Eachtracha
Thacaigh sé le neamhspleáchas na hAilgéire freisin, nuair a bhí cogadh coilíneach ar siúl ag an bhFrainc sa tír sin, agus bhí sé go tréan in aghaidh na hapairtéide.
Chuir Aiken béim ar thábhacht an dlí idirnáisiúnta mar urra le saoirse na náisiún beag agus mar sciath chosanta ar bhagairt an chogaidh adamhaigh. Bhí plean dá chuid féin le síocháin a thabhairt isteach sa Mheán-Oirthear, agus shíl sé gurbh í Éire an tír cheart le headráin a dhéanamh idir Iosrael agus na hArabaigh, ó bhí caidreamh maith ag Éirinn le dhá thaobh na coimhlinte.
Na Náisiúin Aontaithe
Chuir Mac Aogáin tús le conradh in aghaidh iomadú núicléach sa bhliain 1958. Chuir sé dréachtrún chun tosaigh a mhol bunú coiste a scrúdódh na contúirtí a bhainfeadh le scaipeadh na n-arm seo. Mar sin, thug Éirinn isteach na chéad 'Réitigh Éireannacha', mar a tugadh orthu ag na Náisiúin Aontaithe agus as sin a lean an NPT.
Síníodh an Conradh in aghaidh Iomadú Núicléach (NPT) ar 1 Iúil 1968. Mar aitheantas ar an ról ceannródaíoch sin, ba í Éire an chéad tír - agus Aiken mar ionadaí - a fuair cuireadh an NPT a shíniú in 1968 i Moscó.
Bhí an neamhspleáchas intinne aba dhual do sheanóglach léirithe ag Mac Aogáin nuair a vótáil sé ar son díospóireachta sa gcomhdháil faoi ionadaíocht a thabhairt do Phoblacht Phobal na Síne. Chuaigh sé in aghaidh thoil Mheiriceá agus, de réir Dorr, in aghaidh thoil na hEaglaise Caitlicí in Éirinn agus thar lear. Tháinig Mac Aogáin faoi chith ionsaithe sa bhaile fósta ó Easpag na Gaillimhe an Dr Michael Browne agus ón Irish Catholic agus The Standard. Ach sheas sé an fód agus mhair sé lena dheimhniú go raibh an ceart cosanta aige.
Ar scor
D'iarr an tUachtarán de Valera air bheith ina iarrthóir d'Fhianna Fáil sa chéad toghchán Uachtaráin eile, ach d'fhág Aiken an Uachtaránacht ag Erskine Hamilton Childers.
Tír na mBascach Thuaidh
Is í Tír na mBascach Thuaidh (Iparralde as Bascais) an chuid de Thír na mBascach atá faoi smacht na Fraince. Is é Baiona an baile is mó. Bhí feachtas foréigeanach ar siúl ag grúpa darbh ainm Iparretarrak i rith na 1970í agus na 1980í, ag iarraidh neamhspleáchas a bhaint amach, ach fógraíodh sos cogaidh sa bhliain 1998. Úsáideann grúpa paraimíleatach eile, ETA (a oibríonn i dTír na mBascach Theas), Tír na mBascach Thuaidh mar chúl dín. left|thumb|150px|An [[Ikurriña]]
Círéibeacha Francacha, Meitheamh-Iúil 2023
Phléasc círéibeacha ar fud na Fraince ar 27 Meitheamh 2023 tar éis marú ógánaigh darb ainm Nahel Merzouk (thug na meáin "Nahel M" air). i Nanterre, bruachbhaile de chuid Pháras. Lean na círéibeacha ar aghaidh cúpla lá.
clé|mion|Creachadh an Biocop de Brest agus siopaí go leor eile
Marú "Nahel M"
clé|mion|Cuireadh carranna agus foirgnimh go leor trí thine, srl Scaoileadh an fear óg nuair a stop na póilíní é. Dúirt na póilíní ar dtús gur scaoileadar é toisc go raibh sé ag tiomáint ina gcoinne, ach tháinig sé chun solais nach raibh an cuntas sin fíor ó fhíseán den eachtra a uaslódáladh ar na meáin shóisialta. Cuireadh an póilín a scaoil an fear óg siar faoi choimeád.
Círéibeacha
Bhí "Nahel M" de bhunús Afraic Thuaidh, rud a chuir leis an éagóir a mhothaigh na hagóideoirí.
Cháin Uachtarán na Fraince, Emmanuel Macron, agus polaiteoirí eile an foréigean. Ach níor chuir sé sin aon chosc ar an ainrialachas,
Sceach na Gaoithe
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Sceach na Gaoithe air:
Corn FIFA an Domhain 2018 – Grúpa A
Thóg Grúpa A den Chorn FIFA an Domhain 2018 ar siúl idir 14 go 25 Meitheamh 2018. Bhí An Rúis, An Araib Shádach, An Éigipt agus Uragua sa ghrúpa.
Albemarle Street
Is sráid suite i Mayfair, Londain é Albemarle Street.
John Mann
Polaiteoir de chuid Pháirtí an Lucht Oibre sa Ríocht Aontaithe is ea John Mann. Rugadh é i Leeds, West Riding of Yorkshire ar an 10 Eanáir 1960.
]
Bóthar na Seanchille
Is bóthar in iarthar Bhéal Feirste é Bóthar na Seanchille. Tá thart ar 22,000 duine ina gcónaí sa cheantar. Is Protastúnaigh iad formhór muintir na Seanchille, agus is ceantar Dílseach é chomh maith. clé|mion Is iad Óglaigh Uladh agus Cumann Cosanta Uladh an dá ghrúpa paramíleata dílseacha atá láidir ann.
Réadlann Siding Spring
I sléibhte New South Wales faoi riaradh Ollscoil Náisiúnta na hAstráile. Tá an comhteileascóp Angla-Astrálach 3.9 m, teileascóp Schmidt na Breataine 1.2 m, agus teileascóip eile ann.
An Deilf
Is réaltbhuíon bheag thuaisceartach í an Deilf atá i ngar don mheánchiorcal neamhaí. Bhí sí ar chlár na 48 réaltbhuíon a leag amach Tolamaes sa dara haois, agus is ceann í freisin de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha a nglacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta leo. Is é Delphinus, a chiallaíonn deilf, an t-ainm Laidine a thugtar uirthi.
Tá an-chosúlacht le deilf aici agus í ag léimneach de bharr na dtonnta; mar sin de is an-fhurasta í a aithint ar an spéir. Tá an Deilf teorainn ar theorainn leis na réaltbhuíonta seo a leanas (deiseal, ag tosach ar an taobh thuaidh): an Sionnach, an tSaighead, an tIolar, an tUisceadóir, an Capall Beag and faoi dheireadh an capall sciathánach Peigeasas.
Miotaseolaíocht
De réir an chéad chinn acu, ba mhaith leis an dia Gréagach Poisíodón an néiriad Aimfitrití a phósadh. Ar mbeith di, áfach, ag iarraidh a maighdeanas a choimeád, theith sí go Sliabh Atlas. Chuir a suiríoch amach an iomad cuardaitheoirí, duine áirithe darbh ainm Delphinus ina measc. Tháinig Delphinus uirthi de thaisme, agus d'éirigh leis a chur ina luí gur cheart di Poisíodón a phósadh. As buíochas, chuir an dia íomhá deilfe i measc na réaltaí.
Cuireann an dara scéal síos ar fhile Gréagach darbh ainm Arion as Lesbos, a mhair sa 7ú aois RC. Ceoltóir cúirte a bhí ann i bpálás Periander, rí Corinth. Bhí Arion tar éis an-stór a chruinniú i rith a chamcuairteanna sa tSicil agus san Iodáil. Ach ar a bhealach abhaile dó ó Tarentum, chuir foireann a loinge comhcheilg ar bun ina aghaidh mar gheall ar a shaibhris. I nguais bháis, Rinne Arion iarratas deireanach: ba mhaith leis tuireamh a chanadh. Ghéill an fhoireann dá iarratas, ach nuair a bhí sé ag canadh an tuirimh seo, thum sé isteach san fharraige; ach tharrtháil deilf é ar chuir a cheol faoi dhraíocht í. D'iompaigh an deilf go dtí an Ghréigh é agus tháinig sé i dtír slán sabháilte.
Contae Loch Garman
Tá Loch Garman nó Contae Loch Garman in oirdheisceart na hÉireann, i gCúige Laighean.
Reifreann ar sheasamh na Ríochta Aontaithe i leith na hEorpa, 1975
Reáchtáladh reifreann ar sheasamh na Ríochta Aontaithe i leith na hEorpa sa bhliain 1975. Ba i 1973 a ghlac an Ríocht Aontaithe ballraíocht i gComhphobal Eacnamaíochta na hEorpa (CEE), a bhí ann roimh an Aontas Eorpach, ballraíocht a dheimhnigh sí le reifreann sa bhliain 1975.
Imeachtaí
Ar 9 Aibreán 1975 i dTeach na dTeachtaí sa Bhreatain, vótáil na feisirí fanacht sa Chomhphobal Eorpach (an tAontas Eorpach inniu) ... 369 ar son vs 170 ina aghaidh. Ansin reáchtáladh reifreann ar an 5 Meitheamh 1975 agus vótáil 67% ar son fanacht sa Chomhphobal Eorpach.
Luasghéarú de bharr domhantarraingthe
Réad atá gar do dhromchla an Domhain, feidhmíonn fórsa air de bharr domhantarraingt an Domhain, agus is uaidh sin an luasghéarú seo. Úsáidtear an tsiombail g dó. Meánluach 9.8 m s-2 atá aige, ach athraíonn sé ó 9.76-9.83 thar dhromchla an Domhain de bharr cúinsí difriúla geolaíocha. Go minic i gcúrsai spástaistil, luaitear luasghéarú i dtéarmaí g: má bhíonn luasghéarú 6 g i bhfeidhm, is ionann sin agus timpeall 60 m s-2.
30 Deireadh Fómhair
Is é an 30 Deireadh Fómhair an 303ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 304ú lá i mbliain bhisigh. Tá 62 lá fágtha sa bhliain.
Neamhspleáigh ar son an Athraithe
Is páirtí polaitiúil Éireannach é Neamhspleáigh ar son an Athraithe (Béarla: Independents 4 Change (I4C); Independents for Equality Movement a bhíodh orthu roimhe seo) a cláraíodh sa bhliain 2014. Tá Joan Collins TD anois mar an t-aonú Teachta Dála tofa don bpáirtí i nDáil Éireann. Tá Clare Daly agus Mick Wallace mar bhfeisirí Eorpacha den gcomhcheangal i bParliament na hEorpa ó 2019.
Berkeley Square
deas|250px|thumb|Berkeley Square Is cearnóg suite i gCathair Westminster í Berkeley Square.
Stephen Kinnock
Polaiteoir de chuid Pháirtí an Lucht Oibre sa Ríocht Aontaithe is ea Stephen Nathan Kinnock. Rugadh é i dTredegar, Sir Fynwy ar an 1 Eanáir 1970.
Bond Street
clé|250px|mion|Bond Street Is sráid suite sa West End, Londain é Bond Street.
Maria Sharapova
Is imreoir leadóige í Maria Sharapova. Is Rúiseach í agus rugadh í ar 19 Aibreán 1987. Bhuaigh sí an comórtas leadóige i Wimbledon sa bhliain 2004 agus bhuaigh sí Craobhchomórtas Oscailte Leadóige na Fraince i 2012 agus arís i 2014 agus bhuaigh sí Oscailte na hAstráile i 2008 agus Oscailte i Nua-Eabhrac i 2006.
Sa bhliain 2016, theip ar Maria Sharapova i dtriail drugaí spóirt san Astráil. Ar na meáin chumarsáide dúirt sí go raibh brón uirthi go ndearna sí an botún seo.
Lodainn an Ear
right|230px|thumb|Lodainn an Ear
Is ceann de na 32 comhairle aonadach in Albain í Lodainn an Ear (Gaeilge na hAlban: Siorrachd Lodainn ar Ear) agus is Limistéar Leifteanach í freisin. Tá sí ag críochantaíocht le Cathair Dhún Éideann, agus le Meadhan Lodainn. Is é Baile Adainn a lárionad riaracháin, cé go bhfuil Baile nam Feusganan (Béarla: Musselburgh) ina phríomh-bhaile sa cheantar.
Mr. Lordi
Rac-cheoltóir Fionlannach is ea Tomi Petteri Putaansuu, nó Mr. Lordi. Saolaíodh i Rovaniemi é ar an 15ú lá de Mhí Feabhra sa bhliain 1974. Tá sé i gceannas ar an mbanna ceoil Lordi, a bhunaigh sé sa bhliain 1996, agus is é an banna seo ba mhó a thabhaigh clú agus cáil dó, ó rug siad bua i gComórtas Amhrán na hEoraifíse sa bhliain 2006.
Is é bréagriocht an arrachtaigh an chuid is suntasaí d'íomhá phoiblí Lordi, agus Putaansuu ag déanamh a dhíchill le féachaint chuige nach bhfoilseofaí grianghrafanna de féin ná de bhaill an bhanna ach iad a bheith sa bhréagriocht. San am céanna, is eisean a réitíonn an chuid is mó de chaidreamh poiblí an bhanna. É féin a dhearann na púicíní agus an smideadh.
Neelam Sanjiva Reddy
B’é Neelam Sanjiva Reddy  (19 Bealtaine 1913 -1 Meitheamh 1996) an séú uachtarán ar an India. Nuair a bhí sé 16 bliain d'aois, sa bhliain 1929, chas sé le Mahatma Gandhi agus chuaigh a chuid smaointe go mór i bhfeidhm ar Reddy, a d'éirigh ina thírghráthóir cruthanta ón lá sin amach.
Mr. Lordi
Bhí Tomi Putaansuu tugtha do Kiss agus do Gene Simmons ó bhí sé óg, agus é an-ghníomhach i gclub lucht adhartha Kiss san Fhionlainn.
Neelam Sanjiva Reddy
Saol
Teileagúigh agus tuathánaigh ab ea muintir Reddy, a tháinig as Anantapur, Andhra Pradesh. Den ardcheast ba ea an teaghlach.
Tiarna na bhFáinní
thumb|240px|An Fáinne Mór. Ar an bhfáinne, tá na focail seo greanta i dTeanga Dhubh Sauron: Asħ nazg durbatulûk, asħ nazg gimbatul, asħ nazg tħrakatulûk agħ burzum-isħi krimpatul - aon fháinne amháin le hiad a aimsiú, aon fháinne amháin le hiad a rialú, aon fháinne amháin leis an oíche a tharraingt orthu agus le hiad a cheangal den dorchadas. Úrscéal eipiciúil fantaisíochta is ea Tiarna na bhFáinní (Béarla: The Lord of the Rings) leis an Ollamh le Léann na Meánaoiseanna J. R. R. Tolkien. I dtús báire, ní raibh ann ach scéal leantach don Hobad, a chum sé do na páistí roimhe sin, ach sa deireadh thiar, b'é Tiarna na bhFáinní a thabhaigh an cháil dhomhanda dó. Scríobh sé an t-úrscéal de réir a chéile idir na blianta 1937 agus 1949, cuid mhaith de i mblianta an Dara Cogadh Domhanda. Nuair a tháinig an t-úrscéal i gcló, foilsíodh ina thrí imleabhar é sna blianta 1954 agus 1955. Le fírinne, ní mar thríológ a scríobh Tolkien é ar dtús, agus chuir sé as dó go gcaithfí an leabhar a fhoilsiú san fhoirm seo, ach ní bheadh sé praiticiúil ag an teach foilsitheoireachta an t-iomlán a chur i gcló faoi chlúdach aon leabhair amháin, san am. Ó sin i leith, is iomaí eagrán nua a tógadh den leabhar, agus haistríodh é go hocht dteanga déag is fiche, ar a laghad. Áirítear ar ceann d'úrscéalta móra na fichiú haoise é.
Neelam Sanjiva Reddy
Saol
Thosaigh Reddy ag déanamh staidéir sna healaíona in Ollscoil Madras ach d'éirigh sé as an gcoláiste i 1931.
Mr. Lordi
I dtús Mhí Lúnasa 2006, phós sé Johanna Askola, a raibh lámh agus focal idir eisean agus ise le fada.
Tiarna na bhFáinní
Tá an scéal suite i ndomhan arb ionann é, ar bhealach, agus an domhan s'againn, ach san am céanna, is domhan é a bhí ann in aois réamhstairiúil nár fágadh ina diaidh ach macallaí doiléire. Ní hionann an mapa féin sa domhan seo agus inár ndomhan féin. Bhain Tolkien leas as a lán miotaseolaíochtaí le stair an domhain seo a sceitseáil. Mar shampla, tá tagairt ann do mhiotas Atlantis, ar thug sé Númenor air sa scéal seo. Nuair a thit imeachtaí Thiarna na bhFáinní amach, bhí Númenor imithe le fada, agus a mhuintir socraithe síos sa Mheán-domhan, mar a thug Tolkien ar an ilchríoch arb í príomhláthair na n-imeachtaí í. Tá an t-ainm Middle-earth bunaithe ar Middangeard an tSean-Bhéarla agus ar Miðgarður na hÍoslainnise. Sin é an t-ainm a thug miotaseolaíocht an dá theanga seo ar an domhan inar chónaigh an cine daonna.
Neelam Sanjiva Reddy
Saol
Ghlac Reddy páirt sa ghluaiseacht náisiúnta Indiach ó na 1930idí go dtí gur bhain an tír a neamhspleáchas amach. Cuireadh faoi ghlas é i bpríosún Amravati, idir 1942 agus 1945.
Tiarna na bhFáinní
Sa scéal, castar orainn pobail éagsúla a bhfuil baint acu go léir leis na himeachtaí, cosúil leis na Hobaid, na hEilbh, na Daoine, na hAbhaic, na Draíodóirí agus na hOirc (nó na Púcaí). Is iad na Fáinní Cumhachta a cheanglaíonn cinniúintí na ndreamanna éagsúla seo dá chéile. B'é Sauron, an Tiarna Dubh, a shaoirsinigh an ceann is mó de na Fáinní le teas an bholcáin úd Orodruin, nó Sliabh na Cinniúna (Béarla: Mount Doom). Le cumhacht an fháinne seo, is féidir leis smacht a choinneáil ar na fáinní cumhachta eile. Mar sin, leis an mbagairt seo a chur ar neamhní, ní mór an fáinne sin a dhíothú le tine an bholcáin chéanna.
I dtús an scéil, castar orainn na hobaid, pobal de dhaoine beaga a bhfuil cónaí orthu i gceantar na Síre (Béarla: The Shire), agus nach bhfuil de rún acu ach a saol a chaitheamh go sona sásta suaimhneach síochánta. Iompaíonn sé amach, áfach, go bhfuil muintir na mBaigíneach, ceann de theaghlaigh uaisle na Síre, i seilbh an Fháinne Mhóir féin. An draíodóir Gandalf, seanfhear rúndiamhair a bhfuil aithne aige ar mhuintir Baggins, faigheann sé amach faoin bhfáinne, agus é buartha go dtiocfaidh Sauron ar a lorg. Mar sin, áitíonn sé ar Fródó Baigín, atá ag tabhairt aire don fháinne, an tSír a thréigean. Baineann Fródó amach Gleann na Scoilte (Imladris in Sindarin), áit a bhfuil Elrond, seanchaí mór na nEalbh, ina chónaí. I dteach Elrond, tagann ionadaithe na nDaoine, na nEalbh agus na nAbhac le chéile le socrú, céard atá le déanamh leis an bhFáinne. Socraítear go dtabharfar an Fáinne go dtí an áit ar saoirsiníodh é an chéad uair, agus titeann sé ar chrann Fródó an Fáinne a chaitheamh isteach sa tine. Is iomaí eachtra a chuireann seisean de, chomh maith leis na príomhlaochra eile, nó cé nach bhfuil Sauron i seilbh an Fháinne go fóill, tá a chuid cumhachta ag dul i méid, agus é ag cur cogaidh leis an gcuid eile den Mheán-Domhan a chur faoina smacht.
Neelam Sanjiva Reddy
Saol
D'éirigh Reddy ansin ina Aire Aontais (Cruach agus Mianaigh, 1964 to 1966 agus Iompar, Eitlíocht Shibhialta, Loingseoireacht agus Turasóireacht, 1966 go 1967).
Tiarna na bhFáinní
Chomh maith leis an gcuid eile de shaothar Tolkien, tá an ceann seo ina ábhar mór taighde ag lucht an léinn. Cé gur úrscéal mór atá ann, níl ann ach cuid bheag den chóras miotaseolaíochta, nó legendarium mar a thugtar air as Béarla, a raibh an t-údar ag obair air ón mbliain 1917 i leith. Bhí Tolkien ag déanamh taighde ar chultúr agus ar theangacha na Meánaoiseanna, agus d'imir teangacha agus scéalaíocht na tréimhse sin a dtionchar ar a shaothar. Ní mór cuimhne a choinneáil air, fosta, go raibh Tolkien sna saighdiúirí sa Chéad Chogadh Domhanda, rud a d'fhág a shliocht ar a shaothar chomh maith. Bhí tionchar ollmhór ag Tiarna na bhFáinní ar scéalta fantaisíochta na fichiú haoise, agus d'fhéadfá a rá gurbh é Tolkien a chuir tús leis an bhfantaisíocht nua-aoiseach ar fad mar ghné liteartha.
Neelam Sanjiva Reddy
Saol
Bhí Reddy ina Uachtarán ar an gComhdháil Náisiúnta Indiach ó 1960 go 1962.
Tiarna na bhFáinní
Tá aithne chomh forleathan ag na daoine ar Thiarna na bhFáinní is gur minic a chluinfeá daoine ag tagairt do phearsana agus d'imeachtaí an scéil. Ar fud an domhain, tá lear mór cumann bunaithe ag lucht adhartha an scéil, agus scríobhadh na céadta leabhar faoi Tolkien agus faoina chuid smaoineachais le cúlra a sholáthar don scéal. Bhí Tiarna na bhFáinní ina spreagadh dá lán scéalta eile, chomh maith le ríomhchluichí, saothar ealaíne agus ceol. Cuireadh an t-úrscéal ar stáitse san amharclann, ar an raidió agus ar an teilifís, agus sna blianta 2001-2003, tháinig an chéad scannánú iomlán ar an scáileán.
Neelam Sanjiva Reddy
Saol
Toghadh mar Cheann Comhairle an Lok Sabha é sa bhliain 1967.
Uachtarán ar an India
Ba iarrthóir oifigiúil Pháirtí na Comhdhála é i dtoghchán na huachtarán achta sa bhliain 1969. Ach fuair V. V. Giri an ceann is fearr ar Reddy, cé go raibh Giri ina iarrthóir neamhspleách don uachtaránacht. Fuair Giri tacaíocht ó Indira Gandh, ina príomh-aire ar an India ag an am, ós rud é go raibh eagla uirthi go gcuirfeadh an ruaig uirthi dá mbeadh an lá ag Reddy.
Chuaigh Reddy ansin isteach sa Lok Sabha mar iarrthóir de chuid an Pháirtí Janata nuair a fuair an dream sin ollbhua in olltoghchán 1977 agus atoghadh mar Cheann Comhairle é. clé|mion|Dealbh Reddy, ollscoil SV (Sri Venkateswara) Nuair a tharla folúntas uachtaránachta roinnt míonna ina dhiaidh sin, toghadh Reddy don phost sin, gan freasúra an uair seo. Chuir sé isteach a théarma cúig bliana iomlán mar Uachtarán, in ainneoin gur tháinig Indira Gandhi i réim gan stró an athuair, sa bhliain 1980.
Éire
Thug Pádraig Ó hIrghile cuairt stáit ar an India agus ar Reddy sa bhliain 1978. clé|mion|an t-uachtarán Shri Pranab Mukherjee ag tabhairt ómóis, 2016 In earrach na bliana 1982, i dtreo dheireadh a théarma in oifig, thug Reddy cuairt stáit ar Éirinn. Ba é an dara Uachtarán Indiach a rinne é sin (i ndiaidh an Uachtaráin Sarvapalli Radhakrishnan sa bhliain 1964 agus príomh-aire Jawaharlal Nehru i 1949 agus ansin 1956).
D'éirigh Reddy as an bpolaitíocht sa bhliain 1982.
Chniog niúmóine é agus d'éag ar an 1 Meitheamh 1996, in aois 83 bliain dó.
Athirne
Sa Rúraíocht, file, aorthóir agus scabhaitéir i gcúirt Chonchúr mac Neasa ba ea Aithirne Ailgheasach (Sean-Ghaeilge Athirne Ailgesach) mac Ferchertne, a bhain mí-úsáid as pribhléidí na bhfilí.
Ghoid sé trí ghrús ó Mhidhir na dTuath Dé Danann, a sheasadh ag a dhoras agus dhiúltaíodh cead isteach do chách á iarradh.
Nuair a d'aithrísigh Amergin mac Eccit (nár labhair go dtí seo agus é ceithre bliana déag d'aois) dán rúnda seanórtha, lá, bhí imní ar Athirne go dtógfadh sé a phost mar phríomhfhile na nUladh. Shocraigh sé é a mharú le tua déanta ag a athair, gabha. Choisc Eccet a iarracht le macasamhail chré an bhuachalla. Chuir na hUlaidh teach Athirne faoi léigear. Mar chúiteamh d’Eccet, b'éigean d’Amergin a thógáil mar mhac altrama agus ealaín na filíochta a mhúineadh dó.
Léigear Éadair
Ba é Athirne ba chiontach le léigear Édair. Chuaigh sé timpeall ar Éirinn, ag tabhairt cuairte ar ríthe na cúigí, agus ag éileamh go gáifeach ar a ndídean: an súil remaining den rí leathshúileach deisceart Connacht, Eochaid mac Luchta; oíche le mná chéile Tigerna Tétbuillech, rí na Mumhan, agus Mesgegra, rí Laighean; agus a mysterious jewel ó rí eile Laighean, Fergus Fairge. Sa deireadh, ghabh sé 150 mná chéile uaislí Laighean, agus thóg sé thar an Tulcha iad chun filleadh ar ais go hUlaidh leo. Chuaigh fir Laighean ar a thóir, fir na nUladh ar a chosaint, agus cách in imnise catha.
Tochmharc Luaine 7 Anbhás Athairne
Ba í Luaine álainn, geallta le Chonchúir Mac Neasa, í fód aimhleasa Athirne agus a mac. Thit siad triúr i ngrá léi, ach dhiúltaigh sí luí leo. Scríobh siad dánta aoracha ina coinne dá bharr, agus fuair sí bás le náire. I láthair díoltas Chonchúir, b'éigean d'Athirne agus a mhic éalú chuig a bhaile ar chnoc Benn Athirni ar bhruach abha na Bóinne. Thóg Conchúr laochra na nUladh le chéile, chuir balla timpeall an tí agus dóigh é. Maraíodh cách laistigh, ina measc Athirne, a mhic, agus a bheirt iníonacha, Mór agus Midseng.
Samó Mheiriceá
Críoch de chuid na Stát Aontaithe is ea Samó Mheiriceá, an limistéir Meiriceánach is faide ó dheas. Tá sé suite i lár an Aigéin Chiúin, soirdheas ó Shamó, tír neamhspleách. Tá Samó Mheiriceá taobh thoir den Dátlíne Idirnáisiúnta, agus Samó taobh thiar de.
Patsy Gallant
Amhránaí agus aisteoir Ceanadach is ea Patsy Gallant a rugadh ar 15 Lúnasa 1948 in Brunsuic Nua, Ceanada. As Acaid dá muintir. Tá cúigear deirfiúracha agus beirt deartháireacha aici. Tá a lán amhrán ráite aici i bhFraincis agus i mBéarla agus díol mór orthu ina lán tíortha.
Beatha agus gairm
Rinne Patsy a céad cheirnín i 1967 agus bhí sí i láthair ag a lán seónna ilsiamsa ar an teilifís. Bhí sí le cloisteáil i Montréal in éineacht leis an móramhránaí Charles Aznavour. I 1971 tháinig sí os comhair an phobail ar an teilifís i gcuideachta a lán réaltaí eile agus Christine Charbonneau ina measc. Ba í Charbonneau a scríobh bunús na dtéacsanna do na chéad dá albam Fraincise aici ba mhó tábhacht: Patsy Gallant i 1972 agus Toi l'enfant i 1974. Columbia a chuir amach iad, agus is ann atá Tout va trop vite, Le lit qui craque, Un jour comme les autres, Thank You Come Again v.f. Chuir na hamhráin seo an rath uirthi ar liosta na gcnag Fraincise in Québec. .
Samó Mheiriceá
mion|Trá ar Oileán Ofu sna hOileáin Manu'a. Páirc náisiúnta atá ann.
Patsy Gallant
Beatha agus gairm
Chuaigh sí i bhfeidhm ar an bhFrainc den chéad uair i 1972 de bharr an albaim Patsy Gallant a chuir CBS amach. I 1972 agus i 1973 chuir sí amach na chéad dá albam Béarla aici: Upon My Ownagus Power. Ach ní raibh an t-éileamh céanna orthu is a bhí ar an dá albam Fraincise.
Brook Street
clé|250px|mion|Brook Street Is sráid suite Londain Láir é Brook Street.
Patsy Gallant
Beatha agus gairm
I 1976 rinne Gallant seasamh nua i mBéarla leis an albam "Are You Ready for Love". D’éirigh thar cionn ar fud an domhain leis an amhrán beoga dioscó From New York to L.A.
Oilthigh Napier Dhùn Èideann
Is ollscoil phoiblí í Oilthigh Napier Dhùn Èideann, Albain (Gaeilge na hÉireann: Ollscoil Napier Dhún Éideann). Bunaíodh Ceardcholáiste Napier (Béarla; Napier Technical College), réamhtheachtaí na hollscoile, i 1964, ag glacadh a hainm ón matamaiticeoir agus fealsamh Albanach John Napier ón 16ú haois. D'oscail an Tiarna Douglas-Hamilton an 'Ceardcholáiste Napier' go hoifigiúil mar ollscoil i 1992, agus rinneadh Ollscoil Napier di. Sa bhliain 2009, athainmníodh an ollscoil mar Oilthigh Napier Dhùn Èideann.
Patsy Gallant
Beatha agus gairm
I 1993 rinne sí páirt Stella Spotlight i léiriú nua de Starmania a cuireadh ar bun sa Théâtre Mogador i bPáras. I 2002 bhí sí páirteach i gceoldráma rac nua de chuid Luc Plamondon le ceol a chum Romano Musumarra
Oilthigh Napier Dhùn Èideann
Tá an ollscoil bunaithe timpeall ar a trí phríomhchampas i nDún Éideann: Merchiston, Creag Longairt agus Sighthill. Tá os cionn 19,500 mac léinn aici, lena n-áirítear iad siúd atá ar an gcampas in Albain agus daoine eile a dhéanann staidéar ar chláir thrasnáisiúnta thar lear agus ar líne. In 2018, chuimsigh sé seo beagnach 9,500 mac léinn idirnáisiúnta agus AE, as níos mó ná 140 náisiún ar fud an domhain.
Patsy Gallant
Beatha agus gairm
Rinne sí páirt múinteora sa tríú agus sa chúigiú séasúr de Star Academy.
Clóráití
Salainn ocsaigéad clóirín, de ghnáth clóráit (V) a chuimsíonn an t-ian ClO3 -. Ina measc tá an fhiailnimh clóráit sóidiam, NaClO3. Is é atá i gclóráit (I), fochlóirít, ná ClO -, agus i gclóráit (VII), sárchlóráit, ná ClO4 -.
Uathach
Sa Rúraíocht, iníon Scáthaí ba ea Uathach agus de bhrí sin neacht a chéile comhraic, agus i leagan áirithe deirféar, Aoife.
Sna seanscéalta
Agus Cú Chulainn tar éis tagtha go Dún Scáith to be pupil Scáthaí, bhris trí thimpiste méar Uathaí. In ainneoin comhairle Uathaí, thug a suiríoch, Cochar Croibhe, a dúshlán é dul i gcomhrac aonair. Mharaigh Cú Chulainn é, agus chuaigh sé i leannán Uathaí ina áit.
1969 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1969.
Ryūichi Sakamoto
Ba chumadóir é Ryūichi Sakamoto (坂本 龍 Sakamoto Ryūichi, a rugadh ar 17 Eanáir 1952 i Tóiceo). Bhí sé ar dhuine de na daoine a bhunaigh an ghrúpa, Yellow Magic Orchestra.
Cailleadh é ar 28 Márta 2023 tar éis cath fada le hailse reicteach.
Dioscliosta
Aonair
Donald Trump
Ba é Donald J. Trump 45ú hUachtarán na Stát Aontaithe. Is fear gnó, infheisteoir agus pearsa teilifíse Meiriceánach é freisin. Is é Donald Trump an chéad iaruachtarán Meiriceánach riamh a cúisíodh i gcion coiriúil, rud a tharla i mí an Mheithimh 2023. clé|mion|Aibreán 1964 clé|mion|sna 1980idí luath
Tús a shaoil
Rugadh Trump ar an 14 Meitheamh 1946 i Nua-Eabhrac. B'as Tunga i Leòdhas in Albain a mháthair. Níor labhair sí ach Gàidhlig suas go dtí 18 bliain d’aois slánaithe aici.
B'as an Ghearmáin tuismitheoirí a athar, cé go ndúirt Trump le blianta gurbh as an Sualainn iad. clé|mion|1985 Tógadh an Trumpach i Queens, buirg de chuid Nua-Eabhrac. Bronnadh céim bhaitsiléara san eacnamaíocht ar Trump i mí Bealtaine 1968 ó Scoil Wharton (Ollscoil Pennsylvania).
Toghchán 2016
Tar éis comórtais dhéin sna réamhthoghcháin, fuair Trump ainmniúchán na huachtaránachta ón bPáirtí Poblachtach i mí an Mheithimh 2016.
Bhuaigh Trump an toghchán uachtaránachta ar 8 Samhain 2016. Vótáil níos mó daoine ar son Hillary Clinton áfach (beagnach trí mhilliún duine). Ach d’éirigh le Donald Trump an bua a fháil i níos mó stát.
Ar an 20 Eanáir 2017, ghlac compántas an rinceora aitheanta Michael Flatley, "Lord of the Dance", páirt i searmanas insealbhaithe. Creidtear go raibh suas le 250,000 duine i láthair ag an searmanas idir Cnoc an Chaipeatóil agus an Teach Bán (Obama i 2009, 1.8 milliún). clé|mion|Trump agus a chara [[Melania Trump|Melania, 1999 (a bhean in 2005)]] Ar an 22 Eanáir 2017, dúirt Trump go raibh calaois toghcháin ann (trí - cúig mhilliún duine) agus mar sin, vótáil níos mó daoine ar a shon. Ach níl fianaise ann chun bunús a thabhairt don éileamh sin, a dúirt na nuachtáin.
Polasaithe
Ar 8 Nollaig 2017, d'fhógair Uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá, Donald Trump, go raibh na Stáit Aontaithe chun aitheantas a thabhairt feasta do Iarúsailéim mar phríomhchathair Iosrael. Mhaslaigh sé na Palaistínigh lena chuid cainte.
Táinseamh
Ar 18 Nollaig 2019, tháinsigh Teach Ionadaithe na Stát Aontaithe Trump ar dhá chúis, is é sin mí-úsáid chumhachta agus baicinníocht na Comhdhála. Chaith 230 vóta ar son an chéad chúis a chur agus 197 ina coinne; 229 vóta ar son an dara ceann agus 198 ina coinne. Ach ní raibh Seanad na Stát Aontaithe sásta dul níos faide. mion|CPAC, Washington D.C. 10 Feabhra, 2011|cléTáinsíodh Teach na nIonadaithe an 45ú uachtarán na Stát Aontaithe Donald Trump don dara huair ar 13 Eanáir 2021.
Ionsaí ar an Capitol, 2021
Cé gur chaill Trump an toghchán in 2020 le breis is seacht milliún vóta, sheas sé leis an scéal gur aige a bhí an bua, bréag a spreag daoine chun ruathar a thabhairt faoin gCaipeatól i mí Eanáir 2021.
Rinne drong de lucht tacaíochta Donald Trump, Uachtarán Mheiriceá ag an am, ruathar ar Chaipeatól na Stát Aontaithe in Washington D.C. ar 6 Eanáir 2021.
Ar 29 Meitheamh 2022, thug Hutchinson fianaise do choiste fiosrúcháin na n-imeachtaí ar an séú Eanáir 2021. Thug sí fianaise ar iompar agus meoin Trump sna laethanta thart ar an ionsaí ar an Capitol.
I mí Lúnasa 2022, rinne an FBI ruathar ar theach saoire Trump in Mar-a-Lago Palm Beach, Florida. Thug Trump cáipéisí rúnaicmithe ón Teach Bán go dtí Florida leis lena scrios nuair a tháinig deireadh lena thréimhse mar uachtarán. Choinnigh an t-iarUachtarán ábhar a d’iarr oifigigh ón gCartlann Náisiúnta air a thabhairt ar ais ar feadh roinnt míonna agus níor scar sé leo go dtí gur bagraíodh an dlí air chun iad a fháil ar ais.
Thugadar leo 26 bosca cáipéisí agus bhí 11 baisc acu sin a bhí marcáilte rúnaicmithe.
As oifig
Le linn 2021 agus níos déanaí, bhí Trump á fhiosrú mar gheall ar an mbaint a bhí aige leis an ruathar ar an gCaipeatól agus mar gheall ar an láimhseáil a rinne sé ar cháipéisí rúnda i ndiaidh dó an Teach Bán a fhágáil,
Ar 8 Samhain 2022, theip ar chuid mhór de na hiarrthóirí ar thacaigh Trump leo i dtoghcháin lár téarma.
Ar 15 Samhain 2022, bhí sé fógartha ag Trump go bhfuil rún aige a bheith ina iarrthóir arís sa chéad toghchán uachtaránachta eile in 2024. Bhí sé ag fógairt do dhaoine eile sa Pháirtí Poblachtach, a mbeadh fonn orthu a n-ainmneacha a chur chun cinn (gobharnóir Fhlorida Ron DeSantis agus gobharnóir Virginia Glenn Youngkin, mar shampla), gan teacht trasna air. D'fhéadfadh sé chomh maith, a deirtear, go bhfuil sé i gceist aige leas a bhaint as a iarrthóireacht mar sciath chosanta in aghaidh na líomhaintí coiriúlachta a bhí curtha ina leith.
Conspóid Stormy Daniels
Cuirtear ina leith gur íoc dlíodóirí Trump $130,000 le Stormy Daniels, aisteoir i scannáin do dhaoine fásta, iar-striapach (de réir Melania Trump) agus struipeálaí as Baton Rouge, Louisiana, le go gcoinneodh sí an caidreamh collaí a deirtear a bhí acu le chéile (sa bhliain 2006) faoi rún. Cúisíodh Trump in 2023 in íocaíochtaí neamhdhleathacha a thabhairt di nuair a bhí a fheachtas toghchánaíochta don uachtaránacht faoi lán seoil in 2016.
Ócáid eisceachtúil a bhí ann, mar ib'é Trump an chéad uachtarán nó iaruachtarán de chuid na Stát Aontaithe dár tharla a leithéid.
Mí-úsáid ghnéis
Ar 9 Bealtaine 2023, fuair giúire i Nua-Eabhrac go ndearna iar-uachtarán na Stát Aontaithe Donald Trump mí-úsáid ghnéis ar an iriseoir E Jean Carroll sa bhliain 1995 / 1996 isan Bergdorf Goodman, siopa ilrannach i Nua Eabhrac.
Comhcheilg agus ráitis bhréige
[[Íomhá:Subverting_Justice_-_How_the_Former_President_and_His_Allies_Pressured_DOJ_to_Overturn_the_2020_Election.pdf|clé|mion|Senate Committee on the Judiciary, 2021-10-07 ]] Ar 1 Lúnasa 2023, bhí sé curtha i leith Donald Trump gur chuaigh sé i mbun comhcheilge chun torthaí an toghcháin uachtaránachta in 2020 a chur ar ceal ar mhaithe le fanacht i gcumhacht.
Eolas rúnda slándála
Ar 8 Meitheamh 2023, bhí Trump cúisithe ag ardghiúiré feidearálach i gcáipéisí rúnaicmithe rialtais a choinneáil tar éis dó imeacht as an Teach Bán in 2021 agus i mbac a chur ar riar na córa. Bhí cúiseanna eile curtha ina leith chomh maith – comhcheilg a bheith ar bun aige agus ráitis bhréige a dhéanamh ina measc.
Líomhnaítear gur thug Trump cáipéisí rúnaicmithe ón Teach Bán go dtí Florida leis lena scrios nuair a tháinig deireadh lena thréimhse mar uachtarán, beart a bheadh in aghaidh an dlí. Faoi Acht Thaifid an Uachtaráin, is leis an Rialtas gach ábhar oifigiúil agus ní mór é ar fad a chur ar fáil don chartlann ach a dtagann deireadh le téarma Uachtaráin. Choinnigh an t-iarUachtarán 15 bosca d’ábhar a d’iarr oifigigh ón gCartlann Náisiúnta air a thabhairt ar ais ar feadh roinnt míonna agus níor scar sé leo go dtí gur bagraíodh an dlí air chun iad a fháil ar ais.
I mí Lúnasa 2022, rinne gníomhairí ón FBI ruathar gan choinne ar eastát an iar-Uachtaráin in Florida  Chuardaigh na gníomhairí an áit go mion agus thug siad leo na mílte cáipéis a bhí faoi ghlas i dtaisceadán.
De réir an dlí, ba cheart aon cháipéis rúnaicmithe a bhí ina sheilbh ag Trump a bheith tugtha ar láimh aige do Chartlann Náisiúnta na Stát Aontaithe nuair a tháinig deireadh lena théarma oifige.
Ionchúiseamh Trump in Georgia
Ar 14 Lúnasa 2023, bhí iaruachtarán na Stát Aontaithe, Donald Trump, cúisithe ag ardghiúiré in Georgia in iarracht a dhéanamh toradh thoghchán uachtaránachta na tíre in 2020 a chur ar ceal. Tugtar The State of Georgia v. Donald J. Trump, et al ar an gcás.
clé|mion|177x177px|Trump, Enda Kenny, agus Wilbur Ross, 16 Márta 2017
Trump in Éirinn
clé|mion|177x177px|Leo Varadkar, Trump, [[:Catagóir:Ban Uachtaráin na Stát Aontaithe|Ban Uachtarán na S.A. Melania Trump agus Dr. Matthew Barrett, 14 Márta 2019 ]]
clé|mion|177x177px|[[An Dún Beag / Doonbeg, 7 Meitheamh 2019]] Cheannaigh an Trumpach cúrsa gailf in aice le Dún Beag i gContae an Chláir (Trump International Golf Links) ar an 11 Feabhra 2014. Ar an 12 Bealtaine 2014 thug sé cuairt ar Éirinn.
Sa bhliain 2017, thug Trump le fios gur mhian leis go dtabharfaí poist i gcomhlacht aí Meiriceánacha in Éirinn 'ar ais go Meiriceá.'
Ar 5-6 Meitheamh 2019, tháinig Uachtarán na Stát Aontaithe go hÉirinn. Cuairt oifigiúil a bhí ann, an t-aon cheann amháin nuair a bhí Trump in oifig. Bhuail sé leis an Taoiseach, Leo Varadkar. Labhair an bheirt cheannairí ag preasócáid in Aerfort na Sionainne. Imeacht na Breataine as an Aontas Eorpach, an próiseas síochána sa Tuaisceart, imirice, trádáil agus an clár víosa E3 is mó a bhí idir chamáin acu. Dúirt an tUachtarán Trump gur mór an onóir dó a bheith in Éirinn. Dúirt sé freisin gur chreid sé go mbainfeadh Éire tairbhe as dealú na Breataine ón Aontas Eorpach.
Thug sé cuairt ansin ar an Dún Beag i gContae an Chláir. Chaith sé an oíche in a óstán féin. An lá dár gcionn, tháinig sé ar ais óna chuairt go dtí an Fhrainc leis an oíche ina diaidh sin a chaitheamh ann chomh maith.
Aonad amharcthaispeána
Is éard is aonad amharcthaispeána (AAT) ná gléas le scáileán a thaispeánann carachtair nó grafaicí a ghineann ríomhaire nó feiste leictreonach eile. Is minic a úsáidtear an téarma AAT go comhchiallach le monatóir, ach is féidir leis tagairt a dhéanamh freisin do chineál eile taispeána, mar theilgeoir digiteach. Féadfaidh AAT a bheith ina ghléas imeallach nó féadfar é a chomhtháthú le comhpháirteanna eile.
Tugadh aonad amharcthaispeána (AAT) ar mhonatóirí ríomhaire roimhe seo, ach bhí an téarma seo imithe as úsáid faoi na 1990idí den chuid is mó.
Brown Hart Gardens
deas|250px|thumb|Brown Hart Gardens Gairdín 10,000 troigh d'achar in Mayfair, Londain, is ea Brown Hart Gardens. Tá an gairdín suite ar dhíon fo-stáisiún giniúna leictreachais.
Fána
deas|mion| Fána: Sa mhatamaitic, is uimhir í fána nó grádán de líne a chuireann síos ar threo agus ar ghéire na líne. Is minic a chuirtear fána in iúl leis an litir m ; níl aon fhreagra soiléir ar an gceist cén fáth a n-úsáidtear an litir m le haghaidh fána, ach tá a húsáid is luaithe sa Bhéarla le feiceáil in O'Brien (1844)  a scríobh an chothromóid na dronlíne líne  mar "y = mx + b" agus tá sé le fáil freisin in Todhunter (1888)  a scríobh é mar " y = mx + c ".
Luasmhéadar
Ionstraim a chuirtear i bhfeithicil chun a luas a thaispeáint an t-am ar fad. De ghnáth, bíonn cábla ón seafta tiomána a rothlaíonn maighnéad a ionduchtaíonn sruth guairneáin i seoltóir neamh-mhaighnéadach atá ceangailte leis an tsnáthaid táscaire. Idirghníomhaíonn an buanmhaighnéad leis na réimsí ionduchtaithe chun an tsnáthaid a chasadh trí uillinn i gcoinne lingeán aischuir.
Ba é Josip Belušić a chum an luasmhéadar roimh 1888. Paitinníodh a aireagán i 1888 i Vín agus chuir i láthair é ag an Exposition Universelle i bPáras.
Kai Siegbahn
Fisiceoir a rugadh i Lund na Sualainne, mac le Karl Siegbahn, ab ea Kai Mann Börje Siegbahn (20 Aibreán 1918 – 20 Iúil 2007). Rinne sé taighde bunúsach ar idirghníomhú X-ghathanna le hábhair, agus shaothraigh an speictreascópacht leictreon i gcomhair anailíse ceimicí, teicníocht chumasach chun fuinneamh leictreon timpeall ar adaimh i solaid, leachtanna is gáis a thomhas is a scrúdú.
Roinn sé Duais Nobel na Fisice le Arthur Schawlaw is Nicolaas Bloembergen sa bhliain 1981 as.
Taisleictreachas
Is cineál leictreachais stataigh é taisleictreachas a chruinníonn ar bhraonta uisce agus is féidir a aistriú ó bhraonta go cáithníní beaga deannaigh. Tá an feiniméan coitianta in atmaisféar an domhain ach breathnaíodh é freisin sa ghal ag éalú ó choirí (féach iarmhairt Armstrong). Bhí sé mar bhunús le moladh ó Nikola Tesla chun leictreachas a bhaint as an aer, smaoineamh a bhfuil borradh nua faoi le déanaí. Is dócha gurb é an lucht taisleictreachais foinse an luchta leictrigh as a n-eascraíonn tintreach, faoi choinníollacha áirithe mar atá ann i stoirmeacha toirní.
Beachadóir Eorpach
Is éan é an beachadóir nó an beachadóir Eorpach (Merops apiaster). Is baill d'fhine na Meropidae iad.
Beinn Dearg Mhòr
Binn sna Beanntan Dearga san Eilean Sgitheanach is ea Beinn Dearg Mhòr. Tá sí 731 m ar airde.
Na hÉisc
Is réaltbhuíon an stoidiaca í na hÉisc (♓). Pisces an t-ainm Laidine a thugtar uirthi, a chiallaíonn éisc. Tá na hÉisc suite idir an tUisceadóir, atá ar an taobh thiar di, agus an Reithe, atá ar an taobh thoir dí.
Tá na hÉisc doiléir go maith mar réaltbhuíon; níl an réalt is gile, η Psc, ach ar méid 3.6. Tugtar Okda, a chiallaíonn "an snaidhm," agus Alrisha, a chiallaíonn "an corda," mar ainmneacha ar α Psc, ós rud é gurbh í seo an snaidhm a cheangail an dá iasc le chéile de réir na réalteolaithe Arabacha.
Stair agus miotaseolaíocht
Léiríonn an réaltbhuíon seo dhá rud scothchruinn, agus an dá chuid le chéile ceangailte ar an bpointe céanna ag píosa fada de théad. Go coitianta feictear mar éisc iad na rudaí seo. Ach má chuirtear san áireamh réaltaí níos doiléire atá infheicthe ag an tsúil fhornocht, is dealraitheach le coirp chipíneach iad (agus anois feictear na rudaí scothchruinne mar dhá cheann). De réir cúpla miotas na Sean-Gréige, ní éisc a bhí ann ar chor ar bith ach beirt fhear agus iad ceangailte ar phointe amháin lena gcuid cos. Meastar go coitianta gurbh í réaltbhuíon Iasc an Deiscirt amháin a ionannaíodh le hiasc sna sean-íomhánna.
De réir miotas amháin de chuid na Sean-Gréagach, léiríonn an réaltbhuíon seo na héisc a rinneadh d'Afradaíté is d'Eros agus iad ar teitheadh ón ollphéist Typhon (a ionannaítear sa leagan seo le réaltbhuíon an Mhíl Mhóir). Léirítear an dá iasc go minic agus iad ceangailte le chéile ar chorda chun nach scarfadh ó chéile iad.
De réir leagain eile, tuigtear go bhfuil an snaidhm in Ifreann, ós rud é go bhfuil sí faoin éiclipteach; is cosúil gur éirigh le ceann amháin den dá iasc a éalú, agus go bhfuil an ceann eile ag dul ar ais go hIfreann; mar sin de, is dócha go bhfuil baint éigin ag an réaltbhuíon seo (i dteannta an Mhíl Mhóir, atá ina réaltbhuíon eile ar chomhartha stoidiaca na nIasc) le bunús mhiotas fhuadach Cheirbearais, ceann de Dhá Shaothar Déag Earcail.
Astralaíocht
Ní hionann comhartha astralaíoch na nIasc a nglacann an Domhan Thiar leis agus an réaltbhuíon réalteolaíoch is an comhartha astralaíoch Hiondúch atá ar aon ainm leis. Tá an chéad cheann ar an stoidiaca trópaiceach (Feabhra 19 - Márta 20) agus tá an dara ceann ar an stoidiaca réaltach (Márta 12 - Aibreán 18).
Is áitreabh Iúpatair í réaltbhuíon na nIasc agus ardú Véineas. Is iomaí astralaithe nua-aimseartha a ghlacann leis an bpláinéad Neiptiún (a aimsíodh sa bhliain 1846) mar phláinéad ceannasach nó phláinéad comh-cheannasach na nIasc. Tá an réaltbhuíon seo ar cheann de na ceithre chomhartha inathraithe (i dteannta an Chúpla, na Maighdine agus an tSaighdeora).
Baineann gach comhartha astralaíoch le roinn éigin an choirp, agus tuigtear an roinn sin mar ionad a chumhachta. Na cosa a rialaíonn réaltbhuíon na nIasc. Tá baint aici chomh maith le dara teach déag na tuismeá, agus mar sin de rialaíonn sí drugaí, rúin agus institiúidí móra, mar phríosúin, ospidéil, agus fiú amháin eagraíochtaí tráchtála nó rialtais.
I dtacsanomaíocht chlasaiceach na míoleolaíochta, tugtar Pisces mar ainm eolaíoch ar fhoraicme éigin - foraicme parafhíliginiteach, mar a cruthaíodh. Féach fosta iasc.
Damian Green
Is polaiteoir Briotanach é Damian Howard Green (rugadh 17 Eanáir 1956) a bhí ina Chéad-Státrúnaí agus ina Aire d’Oifig na Comh-Aireachta ó Mheitheamh go Nollaig 2017, sa Dara Aireacht de chuid Thersa May. Mar bhall den Pháirtí Coimeádach, bhí sé ina Fheisire Parlaiminte (FP) d'Ashford ó 1997.