cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liam Mac Amhlaigh
Is scoláire agus scríbhneoir Éireannach é Liam Mac Amhlaigh. Rugadh i gContae Chill Mhantáin é ach i mBaile Átha Cliath a tógadh é. Bhain sé céimeanna amach sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath agus i gColáiste na Tríonóide. Tá sé ina léachtóir i gColáiste Oideachais Froebel, comhcholáiste de chuid Ollscoil na hÉireann, Má Nuad. Tá taighde déanta aige i bhfoclóireacht na Nua-Ghaeilge, ealaín an ghearrscéil Ghaeilge, saol agus saothar Mháirtín Uí Chadhain agus filíocht chomhaimseartha na Nua-Ghaeilge.
Húpú
Is éan é an húpú. Is baill den fhine Upupidae iad na húpúnna. Tá siad dúchasach do chuid mhór den seandomhan. Éin imirceacha iad go minic a chaitheann an samhradh san Eoraip agus san Áise agus an geimhreadh in áiteanna níos faide ó dheas san Afraic agus san Áise. Caitheann cuid díobh an bhliain ar fad san Afraic agus san India.
Liam Mac Amhlaigh
Tá ailt foilsithe aige ar fhilí comhaimseartha na Nua-Ghaeilge, leithéidí Mháire Mhac an tSaoi, Sheán Ó Ríordáin agus Mháirtín Ó Direáin. D'fhoilsigh Comhar úrscéal leis, Teach na gColúr, sa bhliain 2006. Bhuaigh an leabhar sin gradam i gComórtas Liteartha an Oireachtais. Sa bhliain 2008 d'fhoilsigh Cois Life Foclóirí agus Foclóirithe na Gaeilge, ina bhfuil spléachadh ar fhoclóireacht na Gaeilge ó Shanasán Uí Chléirigh (1643) go foclóir Néill Uí Dhónaill (1978).
An Astráil i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Ghlac An Astráil páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 2015.
Iomaitheoirí
mion|Dami Im ag cur i láthair i [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2016|2016]]
Pointí
Seo iad na cúig tír is fichead ba mhó a thug pointí don Astráil sa teileavóta i mbabhtaí ceannais idir 2016 agus 2019:
Leis sin, seo iad an t-aon tír déag ba mhó ar thug a ngiúiréithe pointí don Astráil sa tréimhse chéanna:
Stáisiún an Chóibh
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite sa gCóbh i gContae Chorcaí é Stáisiún an Chóibh.
Hatherleigh
Is baile suite i nDevon é Hatherleigh.
An Mhaighdean Mhara Bheag
mion Finscéal a scríobh Hans Christian Andersen é An Mhaighdean Mhara Bheag.
Yasunari Kawabata
Úrscéalaí agus gearrscéalaí Seapánach ab ea Yasunari Kawabata (Seapáinis: 川端 康成/Kawabata Yasunari). Rugadh é ar an 14 Meitheamh 1899 in Ósaca (Seapáinis: 大阪/Ōsaka) na Seapáine. Fuair sé bás ar an 16 Aibreán 1972 i Zushi (Seapáinis: 逗子市/Zushi-shi) na Seapáine, cathair atá suite sa mhaoracht Chanagamha (Seapáinis: 神奈川県/Kanagawa-ken). clé|mion|223x223px|1951, nuair a bhuail taom chroí a chara, [[Fumiko Hayashi]]
Saothar
Meastar gurbh é Kawabata duine desna scríbhneoirí Seapánacha is tábhachtaí den 20ú haois. Ba iad an áille, an t-uaigneas agus an bás a phríomhthéamaí. Rinne sé cur síos liriciúil ar chúrsaí grá ag an am céanna.
Cé gur scríobh sé cuimse gearrscéalta, is dóigh gurb iad na sárshaothair is iomráití dá chuid.clé|mion|207x207px|1968
Bás agus tionchar
Chuir Kawabata lámh ina bhás féin is cosúil ar 16 Aibreán 1972 (ionanálú gáis), in aois 72 dó.
Babhtaí cáilithe do Chorn FIFA an Domhain 2018
Eagraíodh babhtaí cáilithe ilchríochacha do Chorn sacair an Domhain 2018 sa Rúis.
Ba í an Rúis an t-aon tír a fuair áit uathoibríoch. Ó 2006 i leith is gá don tír a bhuaigh an comórtas roimhe áit a bhaint amach sna babhtaí cáilithe.
Chláraigh gach tír a bhí ina bhall de FIFA, an líon ba mhó riamh. Dícháilíodh an tSiombáib an 12 Márta 2015 toisc nár íocadh an cóitseálaí náisiúnta. Dícháilíodh an Indinéis an 30 Bealtaine 2015.
Áiteanna
Sa tábla thíos tugtar líon na n-áiteanna de réir cónaidhme.
Bhí 31 áit ar fáil sna babhtaí ceannais. Fuair an t-óstach áit go huathoibríoch.
Trilogy of Error
Craoladh an ochtú eipeasóid déag, "Trilogy of Error", den dara sraith déag The Simpsons ar an 29 Aibreán 2001. Scríobh Matt Selman an eipeasóid seo. D'fhéach 14.4 milliún duine ar an eipeasóid.
Noel Park
Is baile é Noel Park atá suite sa bhuirg Haringey, Londain Thuaidh.
Stáisiún Charraig an Ló
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i gCarraig an Ló (nó Carraig an Lua) i gContae Chorcaí é Stáisiún Charraig an Ló.
Simpeansaí
Is ainmhí mór é an simpeansaí. Mamach atá ann.
Northumberland Park
Is baile é Northumberland Park atá suite sa bhuirg Haringey, Londain Thuaidh.
Cill Tartan, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe í Cill Tartan.
John Mannion Óg
Polaiteoir Éireannach ab ea John Mannion Óg (26 Deireadh Fómhair 1944 – 2 Aibreán 2006). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Fort Worth, Texas
Cathair i lár thuaisceart Texas is ea Fort Worth. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1849 ar chnoc os cionn an Abhainn Trinity. Tá an chathair gar do Dallas. Sa bhliain 2010 fuarthas 812,338 duine ina gcónaí in Fort Worth.
lár|550px|Spéirlíne Fort Worth
Stáisiún Fhóta
Is stáisiún de chuid Iarnród Éireann suite i bhFóta i gContae Chorcaí é Stáisiún Fhóta (nó Stáisiún Fhóite).
St Anns
Is baile é St Anns atá suite sa bhuirg Haringey, Londain Thuaidh.
'Diagacht an Choirp', teagasc de chuid an Phápa Eoin Pól II.
B'é céad mhórtheagasc a phápachta é agus bailíodh is foilsíodh na haithisc iomlána in aon saothar amháin ina dhiaidh sin. Rinneadh athrá ar théamaí Dhiagacht an Choirp agus forbraíodh iad in go leor de chuid imlitreacha, litreacha agus sheanmóirí Eoin Pól. Bunaítear an teagasc nó caiticiosma ar roinnt sleachta ón mBíobla agus déantar machnamh agus leathnú amach orthu, go háirithe an téacs a thógtar as an leabhar Geineasas ag tús an Bhíobla. Déantar machnamh ar cén rud é bheith i do dhuine daonna, bheith cruthaithe i d'fhireann nó i do bhaineann agus ar an gcollaíocht freisin. Is iarracht í "Diagacht an Choirp" teagasc na hEaglaise ar na cúrsaí sin a mhíniú agus a chosaint.
Roinntear aithisc Dhiagacht an Choirp i gcodanna suntasacha agus tá fad réasúnta mór ann. Tá sé ráite ag leithéidí Chríostóir West gur fhorbairt an-mhór í Diagacht an Choirp i nDiagacht na hEaglaise Caitlicí. Deirtear gurb í cur chuige Dhiagacht an Choirp céim mhór i bhforbairt na diagachta.
Is suimiúil an leagan amach atá ag Diagacht an Choirp. Ós rud é gur tugadh é ó bhéal le linn éisteachtaí na Céadaoine, bíonn go leor athrá ann agus tabharfaidh tú é seo faoi deara má dhéanann tú iarracht an leagan scríofa a léamh. Ag an am céanna áfach feileann an cur chuige seo intinn rothlaíoch an Phápa - fágann sé téamaí agus filleann sé orthu ar ball. Cuidíonn sé seo freisin, d'fhéadfá a rá, leis an ábhar a dhoimhniú i d'intinn féin. Is leagan amach ciorclach seachas líneach atá ann.
I soiscéal Mhatha, nuair a chuireann na Fairisínigh ceist ar Íosa i dtaobh an cholscartha, tagraíonn Sé do sheift Dé ó thús. Cuireann sé síos ar an loighic a bhaineann léi. Rinne an Cruthaitheoir ó thús iad fireann agus baineann (Gein. 1:27). Agus an Pápa ag déanamh staidéir ar chaibidlí luatha an leabhair Geineasas, díríonn sé ár n-aird ar thrí bhuntaithí an duine, sé sin; aonraiceas bunaidh, aontacht bhunaidh agus nochtacht bhunaidh. Séard is ciall le haonraiceas bunaidh ná go bhfuil an chéad duine, sé sin Adamh, leis féin agus éagsúil ó gach dúil bheo eile. Toisc go bhfuil an duine cruthaithe in íomhá Dé agus toisc go bhfuil sé mar chuid de bhuntréithe Dé go mbronnann Sé É féin gan truailliú, ní féidir leis an duine teacht ar thuiscint iomlán de féin gan é féin a thabhairt mar bhronntanas ionraic nó, is dóigh, íobairt a dhéanamh. Tá gairm ó Dhia ag an duine maireachtáil i bpáirt le duine eile agus do dhuine eile agus is é seo bunús a chuid daonnachta. Is cineál de sméar mhullaigh na cruthaíochta é cruthú an duine ina fhireann agus ina bhaineann agus a gcomhrannpháirteacht ina gcéile.
Liosta de na Iomaitheoirí The Voice of Ireland (sraith 5)
Is liosta é seo de na hiomaitheoirí sraith 5 ar an gcomórtas teilifíse réaltachta, The Voice of Ireland.
Stáisiún Cheannt (Corcaigh)
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i gCorcaigh i gContae Chorcaí é Stáisiún Cheannt.
Crúb
mion|clé|Crúb [[capall|capaill ]] An chuid adharc ach de chosa ainmhithe áirithe is ea crúb, i gcomhthéacsanna áirithe, mar shampla ba, capaill, muca srl.
Tottenham Green
Is baile é Tottenham Green atá suite sa bhuirg Haringey, Londain Thuaidh.
Mato Grosso do Sul
Tíreolaíocht
Tá an stát suite in iarthar na Brasaíle i ceantar seascainn.
Foireann rugbaí náisiúnta na Rómáine
Thosaigh an Romáin ag imirt rugbaí le roinnt bliain anuas agus tá siad ag feabhsú de réir a chéile.
West Green
Is baile é West Green atá suite sa bhuirg Haringey, Londain Thuaidh.
Jos
Stair
Fuair an chathair a hainm ó shráidbhaile darbh ainm Gwosh a bhí suite ann. Chuir cóilínigh Bhriotanacha Jos an lae atá inniu ann ar bun san fhichiú haois toisc go raibh stán le fáil sa cheantar. Tháinig borradh agus fás sciobhtha ar an gcathair. Baile turasóireachta atá ann. Le linn na 2010í, áfach, maraíodh go leor daoine mar gheall ar chíréibeacha idir Moslamaigh agus Críostaithe an réigiúin.
Baile Átha an Rí, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é Baile Átha an Rí.
Tottenham Hale
Is baile é Tottenham Hale atá suite sa bhuirg Haringey, Londain Thuaidh.
Scornach
mion|clé|Scornach Tugtar scornach ar thosach an mhuiníl.
Michael Lipper
Polaiteoir Éireannach ab ea Michael Lipper (1 Meitheamh 1932 – 18 Deireadh Fómhair 1987). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
Peileacán
Is éan é an peileacán. Is baill d'fhine na pelecanidae iad.
Stáisiún an Ghleanntáin
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite sa Ghleanntán i gContae Chorcaí é Stáisiún an Ghleanntáin.
Stáisiún an Oileáin Bhig
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite san Oileán Beag i gContae Chorcaí é Stáisiún an Oileáin Bhig.
Ródaire
Geata ródairí
Is minic a aimsítear ródairí beaga i dtithe agus in oifigí agus iad ag ródú paicéad ón líonra logánta san fhoirgneamh go dtí an líonra fairsing (an t-Idirlíon). Tugtar geata ródairí ar ródairí den chineál seo. Úsáideann siad aistriú seoltaí líonra (NAT i mBéarla) le ligint do na riomhairí ar fad ar an líonra an seoladh IP agus an ceangal Idirlín céanna a roinnt. Suíonn an geata seo idir an móideim leathanbhanda agus an líonra logánta nó amanna, bíonn an móideim mar chuid den ródaire.
Patrick White
Scríbhneoir Astrálach a rugadh i Sasana ab ea Patrick Victor Martindale White (1912 - 1990). Do rugadh é ar an 28ú lá de Bhealtaine i gceantar Knightsbridge Londan Shasana agus do fuair sé bás ar an 30ú lá de Mheán Fómhair i Sydney na hAstráile. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1973, an chéad Astrálach riamh.
Ralph Waldo Emerson
Scríbhneoir Meiriceánach a rugadh i mBostún, Massachusetts ab ea Ralph Waldo Emerson (25 Bealtaine 1803 – 27 Aibreán 1882).
An Tulcha
Is abhainn Éireannach í An Tulcha (gin. na Tulchann ), a bhíonn ag sreabhadh trí Chontae na Mí agus trí Chontae Bhaile Átha Cliath. Tá an Tulcha ar na trí abhainn is tábhachtaí i mBaile Átha Cliath, in éineacht leis an Life agus an Dothra.
Wood Green
Is baile é Wood Green atá suite sa bhuirg Haringey, Londain Thuaidh.
Selma, Alabama
Is é Selma an príomhbhaile agus an chathair is mó Chontae Dallas, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh é sa bhliain 1820. Measadh 18,983 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Stair
Tá clú agus cáil mhór ag an chathair as ucht a ról lárnach sa Ghluaiseacht Chearta Sibhialta sna 60í.
Bruce Grove
Is baile é Bruce Grove atá suite sa bhuirg Haringey, Londain Thuaidh.
Scéal O
Úrscéal earótach le Pauline Réage is ea Scéal O (Histoire d'O as Fraincis)
Stáisiún Charraig Thuathail
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i gCarraig Thuathail i gContae Chorcaí é Stáisiún Charraig Thuathail. Dúnadh an stáisiún i 1976, ach athosclaíodh é sa bhliain 2009.
Stáisiún Mhainistir na Corann
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i Mainistir na Corann i gContae Chorcaí é Stáisiún Mhainistir na Corann.
Cill Bharróg
Suíomh
Tá Cill Bharróg suite cúpla míle taobh thuaidh de Chathair Bhaile Átha Cliath. Tá píosa beag de Chill Bharróg suite ar an gcósta Cuan Bhaile Átha Cliath. Tá Cill Bharróg ag roinnt teorainn le Cúlóig, Cois Bá, Ráth Eanaigh agus Cluain Tarbh. Tá sé mar bhaill de dháilcheantar cuan Bhaile Átha Cliath thuaidh.
Iompar
Tá a lán áiseanna iompair ag Cill Bharróg, ar nós Bus Átha Cliath agus an DART. Tá líon mór bealach bus ann. Tá an 17A ag dul go dtí Baile Bhlainséir ó CLG Naomh Barróg tá an 31a, 31, 31b, 32 ag dul tríd Cill Bharróg go dtí lár na cathrach, ag tosú ag áiteanna difriúla timpeall an chontae, ar nós Mullach íde agus Port Mearnóg. Tá an 31d ann freisin, a thosaíonn i mBaile Dúil agus a théann tríd Cill Bharróg go dtí Campas Glas naíon Ollscoil cathair Baile Átha Cliath. I rith na hoíche bíonn an bus 31N ag rith, a mbíonn i bhfeidhm gach deireadh seachtaine ó 12 a chlog san oíche go dtí 6 a chlog sa maidin. mion|Stáisiún DART Cill Bharróg Tá stáisiún DART ag Cill Bharróg. Tá cúpla bealach difriúil a théann tríd stáisiún Cill Bharróg. Tá an stáisiún suite idir stáisiún uí Conghaile agus stáisiún Mullach Íde nó Binn Éadair. Is ea an bealach is mó a bhfuil ann ná an DART agus an iomalairt tuaisceart. Sa bhliain 2017 fuarthas réidh le haon fhostaí ag stáisiún Cill Bharróg.
Stair
Tá stair fhada ag Cill Bharróg, le trácht air ag dul siar le céadta blianta ó shin. Tá trácht ag Cill bharróg sa bhliain 1185 Tá lámhscríbhinní ann ón bhliain 1837 a raibh ag ainmniú Cill Bharróg mar bhiocáireacht sa Deoise Baile Átha Cliath, a raibh mar bhaill d'aontas le Binn Éadair, sean bhaile i mBaile Átha Cliath a bhfuil tagairt ann ón bhliain 819. Sa lá atá inniu ann, tá cill bharróg gearrtha ina dhá chuid, leis an líne DART ag rith tríd an lár de Chill Bharróg.
Páirceanna
Bhí áit súgartha nua curtha i gCill Bharróg sa bhliain 2019 tar éis beagnach 20 bliain. Tá sé lonnaithe taobh le páirc imeartha an club peile Cill bharróg, a bhfuil 2 nóiméad súil ón stáisiún DART.
Tá páirc eile suite ar an taobh eile de Chill Bharróg, in aice le scoil Naomh Beinidict. Is páirc bheag a bhfuil ann, a bhfuil ansin i gcomhar le daoine chun siúl tríd.
Áiseanna cathartha
Tá ionad intreo ann i gCill Bharróg, a bhfuil taobh le hionad siopadóireacht "Greendale". Bíonn an t-ionad seo ag cabhair le gnóthaí fostaíochta agus coimirce sóisialaí.
Clubanna óige
Tá dhá chlub óige ann i gCill Bharróg, an dá cheann ar dhá thaobh an stáisiún DART.
Tá club óige amháin darbh ainm "youth matters" i gcomhar daoine óige ón aois 8 go dtí 18. Tá na paistí ann rangaithe mar "i mbaol" agus bíonn an club óige ag cabhair le timpeall 140 duine óige Bíonn roinnt eachtraí ar siúl acu, ar nós ranganna cócaireachta agus ealaíona.
Tá club eile darbh ainm an "kilbarrack youth project" nó "KYP" a bhfuil i gcomhair páistí ó 5 go dtí daoine fásta timpeall 24. Bíonn ranganna chun scileanna a fheabhsú ar siúil acu agus ranganna eolais drugaí ar siúil acu freisin.
Oideachas
Tá coláiste amháin i gCill Bharróg, Coláiste Dhulaigh, díreach in aice leis an stáisiún DART. Tá a lán cúrsa difriúla do mhic léinn ann, ar nós ríomhaireacht nó innealtóireacht.
Spóirt
Tá an cháil ar na clubanna spóirt a bhfuil ag Cill Bharróg. Tá trí chineál clubanna spóirt ann i gCill bharróg. Tá club dornálaíocht, club peil Ghaelach agus club sacair.
Is ea ainm an club peil Ghaelach Naomh Barróg. Is club peil Ghaelach é i gcomhair daoine de gach aois. Tá sé suite taobh le stáisiún DART Ghabhal Bhinn Éadair agus Dhomhnach Míde, stáisiún réasúnta mór.
Tá club dornálaíocht ann freisin darbh ainm "bay city". Is club beag é ach le cúpla dornálaí óige a raibh an bua acu i gcúpla comórtas Eorpach.
Tá club sacair ann darbh ainm "Kilbarrack United". Bhí sé bunaithe sa bhliain 1970 nuair a bhí foireann paistí agus foireann shinsearach ag imirt.
Siopadóireacht
Tá ionad siopadóireachta amháin suite taobh leis an stáisiún DART. San ionad siopadóireachta sin tá "tesco" ann agus cúpla siopa beaga eile ar nós "ladbrokes" agus "More4less".
Tá an t-ionad siopadóireachta eile taobh leis clubtheach an club peile. Tá "Centra" mór ann, le siopa Naomh Uinseann de Pól.
Reiligiún
Tá dhá shéipéal ann, agus tá an dá cheann i gcomhair Críostaí. Tá an paróiste le haghaidh John the evangelist ar thaobh amháin don líne DART i gCill Bharróg, an taobh leis an chlubtheach foireann peile.
Tá an paróiste eile ar an taobh eile don líne DART agus Tá an paróiste sin ainmnithe in onóir do naomh Beinidict. Bíonn aifreann ar siúl gach lá sa tseachtain ag a deich a chlog ar maidin agus seacht a chlog san oíche.
I'm Goin' to Praiseland
Craoladh an naoú eipeasóid déag, "I'm Goin' to Praiseland", den dara sraith déag The Simpsons ar an 6 Bealtaine 2001. Scríobh Julie Thacker an eipeasóid seo. D'fhéach 13.1 milliún duine ar an eipeasóid.
Arkley
Is baile é Arkley atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.
Stáisiún Shráid an Mhuilinn
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i Sráid an Mhuilinn i gContae Chorcaí é Stáisiún Shráid an Mhuilinn.
Shenzhen
Is é an bhrí atá le hainm na cathrach ná "claiseanna doimhne", tagairt do na srutha agus claiseanna a bhíodh líonmhar sular cuireadh tús leis an fhorbairt uirbeach ann sa cheathrú deireanach den 20ú haois.
I mí na Bealtaine, 1980, chuir rialtas Dhaonphoblacht na Síne Crios Eacnamaíoch Speisialta ar bun sa cheantar ina bhfuil Shenzhen anois, an chéad cheantar den chineál sin sa tír, rogha loighciúil mar tá Shenzhen suite chomh cóngarach do Hong Cong, príomhchalafort an réigiúin a bhí ina choilíneacht Bhriotanach ag an am. Ní raibh ach 30,000 duine ina gcónaí i Shenzhen ag an am.
Fortis Green
Is baile é Fortis Green atá suite sa bhuirg Haringey, Londain Thuaidh.
Stáisiún na Rátha Móire
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite sa Ráth Mhór i gContae Chiarraí é Stáisiún na Rátha Móire.
An Aivéistis
Seanteanga Oir-Iaránach is ea an Aivéistis a bhí á scríobh san Iaráin ocht gcéad bliain roimh bhreith Chríost. Is í an Aivéistis teanga an leabhair Aivéasta, arb é scrioptúr naofa an tSóróstarachais é. Is iad na Gataí an chuid is sine den Aivéasta, agus iad scríofa i dteanga ar a dtugtar Sean-Aivéistis. Creidtear gurb é Sorastar, bunaitheoir an reiligiúin, féin a chum na Gataí, agus tá an teanga iontu chomh seanársa go bhfuil sí níos cosúla leis an tSanscrait ná leis na teangacha Iaránacha eile. Tá an chuid eile den Aivéasta cumtha i leagan níos deireanaí den teanga chéanna, ar a dtugtar Aivéistis Óg. Is dócha go bhfuil an Aivéistis Óg an-chóngarach don chineál teanga a labhraítí in Oirthear na hIaráine faoin am ar cumadh an leabhar féin. Níos deireanaí fós, bhítí ag cumadh téacsaí i leagan truaillithe den Aivéistis Óg nach raibh á labhairt go nádúrtha ag aon duine a thuilleadh. Is gnách "Aivéistis Óg Shaorga" a thabhairt ar an gcineál seo Aivéistise. Ba í teanga liotúirgeach na sagart Sorastrach í.
Contae Albert, New Brunswick
Is contae in oirdheisceart New Brunswick, Ceanada, é Albert. Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 28,846 duine i gContae Albert, suas ó 27,562 duine i 2006.
Teangacha
Sa bhliain 2011 ba í Béarla an mháthairtheanga is comónta i gContae Albert agus í mar mháthairtheanga ag 26,135 (90.6%) duine, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus is í an mháthairtheanga do 1,845 (6.4%) duine sa chontae. Ba í an Ghearmáinis an teanga neamhoifigiúil is comónta agus í mar mháthairtheanga do 70 (0.24%) duine.
Osréalachas
thumb|mion|Dealbh [[Salvador Dalí]] Gluaiseacht na healaíne is ea an t-osréalachas. Thosaigh sí sna 1920idí. D'imir an Dadachas tionchar ar an osréalachas. An sprioc a bhí aige ná “coinníollacha na brionglóide agus na réaltachta, i gcontrárthacht le chéile roimhe seo, a réiteach ina réaltacht absalóideach, for-réaltacht.”
Tennessee Williams
Scríbhneoir Meiriceánach a rugadh i gColumbus, Mississippi ab ea Thomas Lanier "Tennessee" Williams III (26 Márta, 1911 – 25 Feabhra 1983).
Netflix
Is ilnáisiúntach Meiriceánach é Netflix Inc. Bunaíodh an comhlacht ar an 29ú Lúnasa 1997. Ach níor thosaigh an fís-sruthú ach sa bhliain 2007; d'athraigh Netflix nósanna teilfíse as éadan i ndiaidh sin. Caithfidh Netflix ardchaighdéan de shraitheanna agus scannáin a chur amach ionas gur fiú é íoc as an tseirbhís gach mí.
Síntiúis
Bhí 103.95m custaiméirí ag Netflix i mí Iúil 2017.
I rith na paindéime Covid, mheall Netflix níos mó daoine arís le bheith ina síntiúsóirí.
I ndiaidh treimhse fhada fáis mar an phríomhsheirbhís sruthaithe, tá Netflix i láthair na huaire in iomaíocht le comhlachtaí eile. I ndiaidh praghasanna níos airde agus seirbhísí eile ag teacht chun cinn, tá Netflix ag streachailt sna 2020idí. Ach tá an lucht féachana ag baint úsáid go minic as níos mó ná seirbhís sruthaithe amháin na laethanta seo.
Contae Carleton, New Brunswick
Is contae in iarthar New Brunswick é Carleton. Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 27,019 duine i gcontae Carleton suas ó 26,632 duine i 2006.
Teangacha
Sa bhliain 2011 ba í Béarla an teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 25,420(94.1%) duine i gcontae Carleton, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 445(1.6%) duine sa chontae. Bhí Gearmáinis an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 165(0.6%) duine i chontae Carleton.
Netflix
In Éirinn
Tháinig Netflix ar an margadh in Éirinn ar an 9ú Eanáir 2012, ar dtús ar praghas €6.99/mí.
An Bulla Thuaidh
right|thumbnail|400px|Trá Chnocán Doirinne ar an mBulla Thuaidh Is oileán é An Bulla Thuaidh (nó Oileán an Tarbh Thuaidh) atá suite i mBá Bhaile Átha Cliath, beagnach comhthreomhar le cósta thuaidh na bá idir Cluain Tarbh agus Ráth Eanaigh. Tá an t-oileán 5 chiliméadar ar fad agus 800 méadar ar leithead. Tá trá ghainmheach ó cheann ceann an oileáin ar a chósta theas-thoir.
Stair
Bhí fadhb i gcónaí ag Bá Bhaile Átha Cliath le líonadh le glár, go háirithe ag béal na Life agus ag an am céanna, bhí dhá oitir gainimh sa Bhá - an Bulla Thuaidh agus an Bulla Theas. Bhí oitir gainimh eatarthu freisin a bhí ag cur isteach ar longa ag seoladh go dtí Port Bhaile Átha Cliath. Tógadh dhá bhac chun an chuisle cuain a choimeád slán - Balla an Bhulla Theas agus Balla an Bhulla Thuaidh. Tógadh Balla an Bhulla Theas idir 1715 agus 1830 agus tógadh Balla an Bhulla Thuaidh idir 1820 agus 1825. Doimhníodh an chuisle cuain ag béal na Life ó 1.8m go dtí 4.8m sna 48 mbliana tar éis tógáil Bhalla an Bhulla Thuaidh. Leagadh an glár a scuabadh ón gcuisle cuain ar an mBulla Thuaidh agus thosaigh an t-oileán ag fás.
Teacht ar an Oileán
Tá droichead adhmaid idir Cluain Tarbh agus an oileán. Tá cabhsa leathan idir Ráth Eanaigh agus an oileán.
Úsáid an Oileáin
Tá pobal buan beag ar an oileán, agus dhá ghalfchúrsa. Tá dealbh Réalta na Mara ag ceann Bhalla an Bhulla Thuaidh.
Tá an oileán liostáilte ag UNESCO mar thearmann bithsféir.
High Barnet
Is baile é High Barnet atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.
Scoil Chaitríona
Is gaelcholáiste í Scoil Chaitríona atá suite i nGlas Naíon i mBaile Átha Cliath. Meánscoil Chaitliceach Dheonach Lán-Ghaeilge do bhuachaillí agus do chailíní atá ann. Tá an scoil lonnaithe anois ar Bhóthar Mobhí. Tá gaelscoil ag an mbunleibhéal Scoil Moibhí agus tá an chlub CLG Na Fianna lonnaithe in aice leis.
Seán Ó Céin
clé|mion|Blue Heritage Plaque, Port Láirge Iománaí rathúil ab ea Séan Ó Céin, nó John Keane as Béarla (18 Feabhra, 1917 - 1 Deireadh Fómhair, 1975), a d’imir iomáint lena chlub áitiúil Cnoc Sióin i gContae Phort Láirge agus le foireann idirchontae Phort Láirge le linn na 1930idí agus na 1940idí.
Meastar go bhfuil sé ar dhuine de na himreoirí ab fhearr sa spórt riamh, agus tá áit buaite aige ar Fhoireann Iománaíochta na Mílaoise.
Children of a Lesser Clod
Craoladh an fichiú eipeasóid, "Children of a Lesser Clod", den dara sraith déag The Simpsons ar an 13 Bealtaine 2001. Scríobh Al Jean an eipeasóid seo. D'fhéach 13.8 milliún duine ar an eipeasóid.
Kalevala
Is é Kalevala eipic náisiúnta na Fionlainne, a chuir Elias Lönnrot i dtoll le chéile sa naoú haois déag.
An Airméinis
Teanga is ea an Airméinis a labhraítear san Airméin agus i measc an diaspóra Airméanaigh ar an gcoigríoch. Teanga Ind-Eorpach is ea í, agus í ina foghrúpa inti féin i measc na dteangacha Ind-Eorpacha. Creidtear gurb í an Ghréigis an teanga is gaolmhaire di, ach níl aon chomhthuiscint ann. Tá an Airméinis breac le hiasachtaí ó na seanteangacha a labhraítí ina timpeall, focail nach féidir mórán a fháil amach fúthu a thuilleadh. Bhí an-tionchar ag an bPeirsis agus an Tuircis ar stór focal na teanga, agus bhí tionchar na Peirsise is na dteangacha Iaránacha eile ar an Airméinis chomh láidir is gur shíl na teangeolaithe Iartharacha ar dtús gur ceann acu siúd a bhí ann.
Kalevala
Filíocht Tíre na Fionlainne
Breacadh samplaí de bhéal-litríocht na Fionlainne síos an chéad uair sna 1670idí, agus san ochtú haois déag, chuaigh tuilleadh bailitheoirí i mbun na hoibre seo. Bailíodh dhá mhilliún véarsa béaloidis san am sin, a bheag nó a mhór, agus glactar leis go bhfuil timpeall is milliún agus dhá chéad míle véarsa acu foilsithe. Nuair a bhí an naoú haois déag ag druidim chun deireanais, bhí an bhailitheoireacht ina faisiún mór, agus í ag tabhairt spreagadh chun Cairéileachais - is é sin, adhradh na Cairéile (críocha thoir na Fionlainne agus na críocha Rúiseacha a bhí in aice leo) mar áit ina raibh an tsibhialtacht shean-Fhionlannach ag maireachtáil beo i bhfoirm níos glaine ná sa chuid eile den Fhionlainn.
An Airméinis
Náisiún seanársa is ea na hAirméanaigh a chuaigh leis an gcreideamh Críostaí sa cheathrú haois i ndiaidh bhreith Chríost. Deirtear gurb é Naomh Meshrop Mashtots, naomhphátrún na hAirméine, a chum is a cheap aibítir agus caighdeán clasaiceach na hAirméinise sa bhliain 405. Is féidir tionchar na haibítre Gréagaí a aithint ar ordú na litreach in aibítir na hAirméinise, ach ní féidir leis an nGréagach aon chiall a bhaint as na litreacha féin.
Kalevala
Saothar Lönnrot
Bhailigh Elias Lönnrot agus na bailitheoirí eile, ar nós A. J. Sjögren agus D. E. D. Europaeus, an chuid ba mhó de na laoithe sa Chairéil agus i dtimpeallacht Chathair Pheadair, áit a raibh canúint Fionlainnise á labhairt i gcónaí san am sin. I Mí Mheán Fómhair 1833, agus é ar cuairt sa Chairéil an ceathrú huair, rith le Lönnrot gurbh fhéidir go raibh na laoithe suite i bhfráma na hinsinte leanúnaí, in áit a bheith ina seoda scartha béaloidis.
An Airméinis
De ghnáth, ní úsáidtear an aibítir Airméanach le haon teanga eile a scríobh. Thiar san ochtú agus sa naoú haois déag, áfach, tháinig cuid mhaith leabhar Tuircise amach i gcló Airméanach. B'é ba chúis leis seo go raibh an leagan clasaiceach den Airméinis, an tSean-Airméinis nó an teanga Grabar, go raibh sí dothuigthe ag an gcuid de na hAirméanaigh nach raibh ag freastal ar scoileanna na hEaglaise. Mar sin féin, theastaigh leabhair uathu i dteanga a thuigfidís - Tuircis. Bhí Tuircis an lae sin á scríobh san aibítir Arabach, de ghnách, ach ó bhí an aibítir seo ceangailte go dlúth don chreideamh Mhoslamach, ní raibh na hAirméanaigh sásta í a úsáid.
Kalevala
Saothar Lönnrot
Mar sin, nuair a chuir Lönnrot na véarsaí in eagar, chóirigh sé iad ionas go raibh eipic iomlán ann agus sórt plota loighciúil inaitheanta ag baint léi. Uaireanta, bhí cúpla carachtar aige a nasc sé le chéile in aon phearsa amháin, le go mbeadh an scéal ag freagairt don phlota a bhí ceaptha aige féin. Deirtear gur béaloideas glan atá in aon tríú cuid den eipic, gur béaloideas "cóirithe" atá i gcaoga faoin gcéad de, agus gur chum sé timpeall is 14 % de na véarsaí trína chasadh féin a bhaint as athleaganacha na ndánta. An beagán eile, tháinig sé go díreach ó pheann agus ó intinn Lönnrot féin.
An Airméinis
Cibé scéal é, ba faoi bhrú na Tuircise Airméanaí seo a tháinig an caighdeán nua-aimseartha ar an bhfód, de réir chosúlachta. Tuigeadh do na hintleachtóirí Airméanacha go raibh géarghá le caighdeán nua le todhchaí na teanga a chinntiú. Mar sin, d'fhorbair dhá chineál Nua-Airméinise sa naoú haois déag - an leagan Iartharach agus an leagan Oirthearach. Bhí an caighdeán Iartharach in úsáid ag Airméanaigh na Tuirce, ach le linn an chéad chogadh domhanda, rinne na Turcaigh cinedhíothú orthu. Iad siúd a tháinig slán as an bhfaopach seo, chuir siad fúthu sna tíortha eile ar nós na Liobáine, na Síre, na Bulgáire, na Stát Aontaithe, Cheanada agus go leor áiteanna eile. Sin é an fáth go bhfuil an chuid is mó de na pobail diaspóra ag baint úsáide as an gcanúint Iartharach agus as an gcaighdeán Iartharach. mion|clé|Seanleabhar in Airméinis
Kalevala
Foilsiú
Tháinig an chéad leagan de Kalevala, is é sin, "Vanha Kalevala" ("sean-Khalevala") mar a thugtar air inniu, i gcló ina dhá irisleabhar sna blianta 1835-1836. Is é an teideal a bhí air ná Kalewala, taikka Wanhoja Karjalan Runoja Suomen Kansan muinoisista ajoista ("Kalevala, nó seanlaoithe ón gCairéil faoi sheansaol mhuintir na Fionlainne" - tabhair faoi deara gurb é an "w" in áit an "v" a d'úsáidtí i scríbhneoireacht Fionlainnise na naoú haois déag). Bhí 32 laoi, nó 12,078 véarsa, sa seanleagan seo de Kalevala. D'fhairsing Lönnrot an leagan seo go cuimsitheach sa leagan nua a d'fhoilsigh sé sa bhliain 1849, agus is é an leagan nua seo a léitear inniu mar théacs caighdeánaithe. Caoga laoi atá ann ar fad.
Barnet Gate
Is baile é Barnet Gate atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.
Kalevala
Na hImeachtaí
thumb|left|400px|"[[Aino|Aino-Taru" (scéal Aino) is ábhar don triptic seo le hAkseli Gallen-Kallela ón mbliain 1891. ]]
An Airméinis
Tá an dá phríomhchanúint Airméinise chomh difriúil le chéile, go háirithe ó thaobh na bhfuaimeanna de, agus go mbíonn sé deacair go leor ag cainteoir aon chanúna ciall a bhaint as an gceann eile. Mar sin féin, deir na hAirméanaigh gurb í an teanga chéanna í, agus nach bhfuil sé dodhéanta ag cainteoirí líofa teacht isteach ar an gcanúint nár tógadh iad léi, ar acht go bhfuil seans acu í a chloisteáil go minic.
Kalevala
An Chéad Scéal faoi Väinämöinen (ón chéad laoi go dtí an deichiú laoi)
Sa chuid seo de Kalevala, tugtar cur síos ar chruthú an domhain agus na hollchruinne. Tháinig an chéad duine ar an bhfód. Casadh an seandraoi Väinämöinen ar an bhfear óg Joukahainen, agus i ndiaidh don bheirt cath a chur ar a chéile gan úsáid a bhaint ach as buafhocail agus as orthaí, fágadh Joukahainen cloíte, ionas go gcaithfeadh sé a deirfiúr Aino a ghealladh don tseanfhear mar bhean chéile. B'fhearr le hAino í féin a bhá ná an seanfhear a phósadh. Ansin, theastaigh ó Joukahainen sásamh an bháis sin a bhaint as Väinämöinen agus díoltas a agairt ar an seanfhear. Scaoil sé urchar le Väinämöinen as a bhogha, ach d'éirigh le Väinämöinen éalú i mbád a thug a fhad le Pohjola ("Ríocht an Tuaiscirt") é. I bPohjola dó, casadh Louhi, "bean tí an Tuaiscirt" (banríon na ríochta sin) air, agus thit sé i ngrá le hiníon Louhi. Mar íocaíocht as an iníon, gheall Väinämöinen do Louhi sampo a thógáil do Louhi. Is é is sampo ann ná muileann draíochta a mheileann ór agus saibhreas don duine ar leis é. Mheall Väinämöinen an gabha Ilmarinen - "Gobán Saor" na miotaseolaíochta Fionlannaí - go Pohjola leis an sampo a shaoirsiniú dó.
An Chéad Scéal faoi Lemminkäinen (ón chéad laoi déag go dtí an cúigiú laoi déag)
Chuaigh Lemminkäinen go Pohjola le cogadh a chur agus le hiníon Louhi a fhuadach, ach mharaigh "buachaill bó an hata fhliuch" (märkähattu karjapaimen) é le hurchar ón gcúl, agus fágadh a chorp ar snámh in abhainn Ríocht an Bháis (Tuonela). Thug máthair Lemminkäinen cuairt ar Tuonela agus d'éirigh léi é a aimsiú in abhainn Tuonela agus a athbheochan.
An Dara Scéal faoi Väinämöinen (ón séú laoi déag go dtí an ochtú laoi déag)
Chuaigh Väinämöinen go Tuonela le dul i dteagmháil le hAntero Vipunen, draoi marbh a raibh orthaí neamhghnácha ar eolas aige. Fuair sé ó Antero na buafhocail a bhí de dhíth le bád draíochta a thógáil. Sheol Väinämöinen ar an mbád draíochta go Pohjola, agus ansin, bhí seisean agus Ilmarinen in iompairc le chéile faoi iníon Louhi.
An Chéad Scéal faoi Ilmarinen: cleamhnas agus pósadh Ilmarinen (ón naoú laoi déag go dtí an cúigiú laoi fichead)
Le cuidiú ó iníon Louhi, d'éirigh le hIlmarinen na tascanna a chomhlíonadh a chuir Louhi roimhe: an pháirc lán nathracha a threabhadh, ruaigeadh a chur ar na faolchúnna agus ar an mbéar i bPohjola agus iasc as abhainn Tuonela a mharú. I ndiaidh dó an obair seo a dhéanamh, phós Ilmarinen an cailín, agus ceiliúradh a mbainis. Cuid den scéal is ea an cur síos fada a thugtar ar ghrúdú an leanna.
An Dara Scéal faoi Lemminkäinen (ón séú laoi fichead go dtí an tríochadú laoi)
thumb|250px|Sammon puolustus - "An Sampo á Chosaint". Ba é an péintéir [[Akseli Gallen-Kallela a rinne an saothar seo sa bhliain 1895. Tá Väinämöinen ag beartú an chlaímh, agus Louhi ag ionsaí an bháid ón aer i gcruth an iolair. Tá a cuid saighdiúirí ar a muin, agus lucht leanúna Väinämöinen ag iarraidh í a choinneáil siar ón mbád leis na maidí rámha.]]
Bhí Lemminkäinen míshásta, ó nach bhfuair sé cuireadh chuig bainis Ilmarinen. Thug sé aghaidh ar Pohjola agus rug sé bua ar fhear céile Louhi i gcomhrac aonair. Tháinig sluaite armtha Pohjola ag agairt díoltais air, agus d'éalaigh sé go Saari (an tOileán, áit ar casadh Kyllikki air). Nuair a tháinig sé ar ais, fuair sé amach gur chuir an namhaid a theach trí thine idir an dá linn. In éineacht lena chara Tiera, chuaigh sé go Pohjola le díoltas a imirt ar Louhi, ach ansin, chuir Louhi na farraigí ag sioc lena hortha, agus b'éigean do Lemminkäinen filleadh abhaile.
An Scéal faoi Kullervo (ón chéad laoi déag is fiche go dtí an séú laoi déag is fiche)
Bhí faltanas idir an bheirt dheartháracha Untamo agus Kalervo. Mharaigh Untamo a dheartháir agus a mhuintir siúd, amach ón mbean chéile agus í díreach ag iompar clainne. Saolaíodh mac do bhean chéile Kalervo, ar ar tugadh an t-ainm Kullervo. Rinne Untamo iarracht i ndiaidh a chéile le Kullervo a mharú, ach bhí fuar aige. Sa deireadh, dhíol sé Kullervo le hIlmarinen mar sclábhaí. Bhí bean chéile Ilmarinen ag céasadh Kullervo, mar shampla chuir sí cloch sa bhuilín aráin a thug sí do Kullervo mar bhia an bhealaigh, agus é ag dul ag buachailleacht. Sa deireadh, mharaigh Kullervo an bhean. Ansin, chaithfeadh Kullervo éalú. Agus é ar a sheachnadh ó Ilmarinen, casadh a mhuintir air - nó ní raibh siad marbh ar aon nós, ní raibh ann ach gur shíl sé an t-am ar fad go raibh siad básaithe. Mheall sé cailín chun comhriachtana leis, ach ansin, d'iompaigh sé amach gurb ise a dheirfiúr féin. Chuir an cailín lámh ina bás féin, agus d'fhill Kullervo go teach Untamo le fear an tí agus a mhuintir a mharú scun scan. Sa deireadh, chuir sé an cheist ar a chlaíomh, an maródh sé é:
agus seo an freagra a fuair sé:
Agus mar sin, rinne Kullervo féinmharú leis an gclaíomh a bhí sásta fuil an chiontóra a ól. Is iad na focail dheireanacha sa dán seo ná an rabhadh a thugann Väinämöinen dóibh siúd a d'imreodh drochíde ar pháiste:
An Dara Scéal faoi Ilmarinen: an seachtú laoi déag is fiche agus an t-ochtú laoi déag is fiche
Anois, bhí Ilmarinen fágtha ina bhaintreach fir. Shaoirsinigh sé bean chéile dó féin as ór agus as airgead geal, ach fuair sé fuar í, agus thréig sé í. Ina dhiaidh sin, chuaigh sé go Pohjola le hiníon eile le Louhi a fhuadach ansin, ach ní raibh rath ar an gcleamhnas sin. Ar an turas seo, chonaic Ilmarinen, áfach, go raibh muintir Phohjola ar mhuin na muice anois, agus an Sampo ag meilt só agus saibhris dóibh. Thug sé cur síos ar shaol mhuintir Phohjola do Väinämöinen, agus chomhairligh siad an Sampo a sciobadh ar ais uathu siúd le lámh láidir.
Fuadach an tSampo: ón naoú laoi déag is fiche go dtí an ceathrú laoi is dhá scór
Chuaigh Väinämöinen, Ilmarinen agus Lemminkäinen ar an mbád mór go Pohjola leis an Sampo a fhuadach. Ansin, bhuail an bád fochais nárbh fhochais í ar aon nós ach liús mór millteanach. Mharaigh an triúr an t-iasc seo, agus bhain Väinämöinen cnámh na smige as leis an chéad kantele a dhéanamh di. (Is é is kantele ann ná gléas ceoil náisiúnta na Fionlainne, agus é cosúil leis an lir.) I bPohjola dóibh, thosaigh Väinämöinen ag seinm, agus chuir a chuid ceoil muintir Pohjola ina dtoirchim suain. D'fhuadaigh siad an Sampo. Ansin, áfach, mhúscail screadach na coirre móna Louhi, agus tháinig sí sna sálaí ag an triúr leis an Sampo a thógáil ar ais uathu. Ar dtús, d'ardaigh sí ceo draíochta timpeall an bháid, ionas gur chailleann an triúr a dtreo, agus ansin, tháinig sí i gclí an iolair le cath a chur faoin Sampo. Sa teagmháil seo, thit an Sampo isteach san fharraige, agus níor fágadh ach bloghanna agus iarsmaí ag dul le sruth. Na hiarsmaí seo féin, áfach, ba leasú do thailte Kalevala cois farraige iad. Más bocht féin atá an talamh, is amhlaidh is saibhre don fharraige, ós ansin a thit an Sampo.
Díoltas Louhi: ón gcúigiú laoi is dhá scór go dtí an naoú laoi is dhá scór
D'agair Louhi díoltas ar mhuintir Kalevala: ghoid sí an tine uathu agus chuir sí an ghrian agus an ghealach i bhfolach orthu. D'éirigh le hIlmarinen an tine a thabhairt ar ais, agus chuir Väinämöinen d'fhiacha ar Louhi na pláinéid bheannaithe a chur ar ais in airde na spéire.
An Laoi Dheireanach: mac Marjatta
Is léir gur fáthscéal (allagóire) í an laoi seo faoi theacht na Críostaíochta go dtí an Chairéil. D'ith cailín óg darb ainm Marjatta bódhearc (cineál caor) agus thosaigh sí ag iompar clainne. Saolaíodh an mac di sa stábla (cosúil le hÍosa Críost) agus thréig a tuismitheoirí í. Thug Väinämöinen ordú an leanbh a mharú, ach ansin, tháinig caint ag an leanbh, agus é ag cur peacaí a óige i gcuimhne do Väinämöinen. Bhaist seanfhear darb ainm Virokannas an leanbh agus é ag gairm "rí na Cairéile" de. D'imigh Väinämöinen leis, agus fearg air, ó bhí an chuma ar an scéal nach raibh áit ar bith fágtha dó ina sheanbhólaí dúchais a thuilleadh.
Sliocht as Kalevala
An bhfuil a fhios agat, cad é ba chóir dúinn a dhéanamh?
An eol duit an rud is mian liom?
Sea, seanamhráin a chanadh in éineacht
agus ár gcuid laoithe a reic le chéile!
Ní mór dúinn seoda ár seanmhuintire a thaispeáint ar an sean-nós.
Mothaím na focail ag tonnadh ar mo theanga
agus aithním na scéalta ag borradh thar mo bhéal,
agus ag titim trí phoill mo chuid fiacal.
A dheartháir dhil agus a chompánaigh chaoimh,
an bheirt againn a d'fhás aníos le chéile,
tar liom go ndéana muid ár gcuid amhránaíochta,
agus ár dhá nguth á bhfí is á bhfuáil le chéile,
anois, i ndáil chomhairle don bheirt againn, rud nach minic.
Nó is annamh agus is ró-annamh a chastar le chéile sinn
i gcríocha corracha cúil seo an Tuaiscirt.
Sín chugam do lámh, mar sin,
agus muid ag bualadh ár gcuid méar trasna a chéile
go mbeidh muid ag canadh na laoithe
agus más fada féin iad, beidh éileamh ar thuilleadh acu.
Beidh foghlaim inár gcuid amhrán
le nós a saoil a theagasc don aos óg,
le go mbeidh bláth ar ghlúin óg ár muintire.
Beidh na focail acu a fuair muid le hoidhreacht,
na hamhráin ar tháinig muid trasna orthu
faoi chrios an tsaoi úd Väinämöinen,
faoi chasúr an tsaoir úd Ilmarinen,
ar bharr an chlaímh a bhí Lemminkäinen a bheartú,
ar bharr na saighde a scaoil Joukahainen,
ar fud pháirceanna an Tuaiscirt
An t-amhrán a chuala mé ó bhéal an tseanfhir
agus é ag saoirsiniú coise don tua,
an t-amhrán a chuala mé ó bhéal na máthara
agus í ag casadh an roithleáin,
ag déanamh mo lámhacáin trasna an urláir
agus má chonacthas féasóg thart ar mo bhéal
ní féasóg cheart a bhí ann ach smál bán bainne.
Chuala an saol mór ar Sampo
agus is iomaí ciall a baineadh as Louhi,
chuaigh Sampo in aois ag na scéalaithe
agus mhaslaigh Louhi í féin ag insint léi,
b'í an véarsaíocht ba trúig bháis do Vipunen
más súgach an sórt bás a fuair Lemminkäinen.
Scéalta de chineál eile atá agam:
scéalta iad a d'fhoghlaim mé,
scéalta a phioc mé suas ón díog,
scéalta a fuair mé amuigh san fhraoch,
scéalta a bhain mé as measc an chonnaidh,
scéalta a d'fhás idir na plandaí ísle,
scéalta a fuair mé liom abhaile
ó thuras buachailleachta fadó,
scéalta ó na túrtóga meala,
scéalta a d'inis an bhó dhubh dom,
scéalta a d'aithris an tarbh breac.
scéalta a thit orm mar chith fearthainne,
scéalta a siabadh orm le tonnta na farraige,
scéalta a cheol na héanacha dom,
scéalta a shiosc an choill liom,
scéalta a luchtaigh mé ar mo charr sleamhnáin,
scéalta a thug mé liom chuig mo mhuintir,
agus an chuid acu nár thoill isteach ansin,
chuir mé faoi bhéillic iad
Is fada ag fanacht lena seal iad
agus iad fágtha i leataobh, mo chuid laoithe.
agus a thabhairt chun solais,
agus an taisce a oscailt?
Tógfaidh mé amach ceann maith
agus leathfaidh mé amach an chuid eile acu
mar a bheifeá ag meilt seagail don arán
agus á chur ar coipeadh le haghaidh leanna.
agus más leamh libh an léann féin
sa scéal i ndiaidh lae fhada
san amhrán a canadh istoíche
le ball bán an lae úir a fháiltiú.
Tionchar Kalevala
Cuid den litríocht dhomhanda atá i gKalevala inniu, agus d'imir sé a thionchar ar a lán ealaíontóirí agus scríbhneoirí san Fhionlainn féin chomh maith leis an gcoigríoch.
Is léir gur san Fhionlainn ba thúisce a chuaigh Kalevala i gcion ar na healaíontóirí. Tharraing an file náisiúnta Aleksis Kivi ar Khalevala ina gcuid scríbhneoireachta, go háirithe sa dráma a bhunaigh sé ar scéal Khullervo. Scríobh file tábhachtach eile, Eino Leino, a lán dánta faoi mhóitifeanna de chuid Khalevala. Bhunaigh an ceolchumadóir Jean Sibelius rogha a chuid saothar ar an eipic freisin. Ba é Akseli Gallén-Kallela an duine ba thábhachtaí de na péintéirí a chuaigh ar lorg ábhair i gKalevala.
D'fhoghlaim J.R.R. Tolkien roinnt Fionlainnise, agus an-suim aige in imeachtaí agus i gcarachtair Khalevala. Bhunaigh sé Turin (príomhcharachtar an scéil úd The Children of Hurin) ar Khullervo i gKalevala.
Stáisiún na Rátha
Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite sa Ráth i gContae Chorcaí é Stáisiún na Rátha.
Stáisiún Bhántír
Is stáisiún de chuid Iarnród Éireann suite i mBántír i gContae Chiarraí é Stáisiún Bhántír.
Apáitsigh
300px|thumb|Na hApaisigh san ochtú haois déag, de réir na teanga nó na canúna a bhí á labhairt acu. {{legend|#E73839|WA - Western Apache - Apáitsigh an Iarthair}} {{legend|#FF9021|N - Navajo - na Navachóigh}} {{legend|#518EC1|Ch - Chiricahua - leis an treibh seo a bhain Geronimo}} {{legend|#64B961|M - Mescalero}} {{legend|#A565AF|J - Jicarilla}} {{legend|#FFFF4D|L - Lipan}} {{legend|#B26C44|Pl - Plains Apache - Apáitsigh na Machairí Móra, a bhí ag comhoibriú leis na Kiowa}} Bundúchasaigh Mheiriceánacha is ea na hApáitsigh, agus cónaí orthu, ar dtús, in iardheisceart Arizona agus in iarthuaisceart Mheicsiceo. Labhraíonn siad teangacha a bhaineann le craobh dheisceartach na dteangacha Atabascacha. Tá an Navachóis gaolmhar leis na canúintí seo, agus d'fhéadfá a rá nach bhfuil ann ach ceann acu. Mar sin féin, is gnách ainm ar leith a thabhairt ar na Navachóigh.
Teanga na nApáitseach
thumb|right|200px|Geronimo Bhí canúint Apáitsise á labhairt ag ceann de na fothreibheanna a raibh an treibh Kiowa comhdhéanta astu. Níl gaol ar bith ag an Apáitsis leis an teanga Kiowa, áfach, nó is teanga den ghrúpa Kiowa-Tanoa í. An cineál Apáitsise - Apáitsis na Machairí Móra nó Plains Apache - a bhí á labhairt ag na daoine seo, tá sé ag foghlaim an bháis cheana, ach maireann canúintí eile á labhairt ag na fíor-Apáitsigh, nach bhfuil baint dá laghad acu leis an treibh Kiowa. Is iad na canúintí is tábhachtaí inniu ná an chanúint Mescalero, an chanúint Jicarilla agus an chanúint Iartharach, agus iad beo i gcónaí, siúd is gur teangacha neamhfhorleathana iad. Tá an chanúint Iartharach an-chosúil leis an Navachóis. Maidir leis an gcanúint Chiricahua, a bhí ó dhúchas ag Geronimo, tá sí faoi bhagairt mhór inniu, agus an chuma ar an scéal nach mbeidh mórán fágtha di i ndiaidh an chéad ghlúin eile. Tá an chanúint seo an-chóngarach don chanúint Mescalero. Tá an chanúint Lipan sna céadéaga freisin, agus í an-chosúil leis an gcanúint Jicarilla.
Ainm na nApáitseach
Is é an t-ainm atá ag na hApáitsigh orthu féin ina dteanga ná Ndé nó Nné. Níltear cinnte, cérbh as ar tháinig an t-ainm sin Apache, ach is féidir gur focal as an teanga Zuni é a chiallaíonn "namhaid". B'é an Spáinneach Juan de Oñate an chéad duine a scríobh síos an focal sin, thiar sa bhliain 1598.
Teacht na nApáitseach
Dealraíonn sé nár tháinig na hApáitsigh is na Navachóigh - is é sin, na hAtabascaigh Dheisceartacha - go hIardheisceart na Stát Aontaithe (nach raibh ann mar stát ag an am sin, ar ndóigh) roimh an séú haois déag. Tháinig siad ansin faoin am céanna ar bhain na Spáinnigh an áit amach. Bhí cónaí orthu i bpubaill agus bíosún is ainmhithe móra eile á seilg acu. Madraí a bhíodh ag tarraingt a gcuid cleathainsí, agus sin é an tuige go dtugadh na Spáinnigh "fánaithe madraí" orthu.
Na Cogaí Apáitseacha
Ábhar scéalaíochta ab ea é chomh cogúil is a bhí na hApáitsigh tráth, agus iad ag cur troda ar an gcine geal. Bhí taoisigh chlúiteacha acu, ar nós Geronimo (scríobh an t-údar Annraoi Ó Liatháin leabhar corraitheach faoi do dhéagóirí dar teideal "An Tíogar Daonna"), Mangas Coloradas, agus Cochise. Sa bhliain 1886, ghéill na hApáitsigh den treibh Chiricahua, an foghrúpa ar bhain Geronimo leis, ghéill siad iad féin d'Arm na Stát Aontaithe, agus tugadh go Florida agus go hAlabama iad, áit ar choinnigh an tArm i mbraighdeanas iad. B'iadsan an dream deireanach d'Apáitsigh a bhí ag troid an chine ghil, agus nuair a d'éirigh siad as, bhí na cogaí Apáitseacha thart. Inniu, tá cónaí ar na hApáitsigh dheireanacha i gcaomhnuithe in Arizona, Nua-Mheicsiceo, agus Oklahoma. Tá thart ar chúig nó sé mhíle acu ann.