cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Galair agus ionfhabhtuithe gnéastarchurtha
Trais-seoladh
Is é atá sna galair ghnéastarchurtha (GGT) ná ionfhabhtú a spréitear ó dhuine go duine trí chaidreamh collaí. Baictéir, víris, agus orgánaigh micreascópacha atá san fhuil, sa tseamhan, i sreabháin na colainne, nó a lonnaíonn sa réimse púbasach is cúis leis na GGT.
Uaireanta eascraíonn riochtaí mar ionfhabhtú peilbheach ainsealach, riochtaí urchóideacha, neamhthorthúlacht, toircheas eicteoipeach, agus ionfhabhtú ar linbh nuabheirthe ó GGT gan chóireáil. mion|clé|[[Sifilis.]]
Rangú agus téarmeolaíocht
Go dtí na 1990idí, bhí aithne fhorleathan air GGT mar ghalair véinéireacha: sa Laidin is é 'Veneris' an tuiseal ginideach an fhocail 'Venus' (Gaeilge 'Véineas'), bandia an ghrá a bhí ag na Rómhánaigh. Bhí frása 'galar sóisialta' úsáidte freisin mar sofhriotal.
B'iad na hoifigí sláinte poiblí a thóg isteach an téarma 'ionfhabhtú gnéastarchurtha' (nó IGT) i dtosach.
Stair
Go dtí go raibh fáil ag an phobal ar chógais ghnásúla, de ghnáth bhí na galair agus ionfhabhtuithe ghnéastarchurtha doleigheasta, agus ní raibh i gceist i gcóir leighis ach fuascailt na siomptóm. Ba é an "London Lock Hospital" an chéad ospidéal deonach, a bhunaíodh sa bhliain 1746, le haghaidh na galair seo a rialú agus a scriosadh
Alfa-cháithnín
deas|250px|thumb|Alfa-cháithnín Is éard is alfa-cháithnín ann na cáithnín cumaisc luchtaithe, arb ionann é is ian héiliam, a bhfuil dhá phrótón is dhá neodrón ann. Ernest Rutherford a d'aithin sin den chéad uair i 1906. Nuair a astaítear sruth de na cáithníní seo le linn meata radaighníomhaigh, tugtar alfaradaíocht nó alfaghathanna air. De réir cineáil, taistealaíonn sé cúpla ceintiméadar san aer sula stopann na hadaimh aeir é. Agus é ag imoibriú le damhna, cuireann sé tús le táirgeadh cuid mhaith ian, rud a dhéanann an-chuid dochair i bhfíocháin bhitheolaíocha.
Gé
Lachain agus géanna
Tá an lacha agus an ghé cosúil lena chéile freisin. Tá goba ag an dá cheann acu a ligeann dóibh bia difriúil a ithe. Cabhraíonn gob na lachan léi nuair a bhíonn sí ag lorg bia san uisce agus ligeann gob na gé di féar a phiocadh suas. Tá cosa scamallacha ag an lacha agus ag an ngé agus cabhraíonn siad leo bheith ag snámh.
Séamus Mac Róibín
Polaiteoir, saighdiúir agus náisiúnaí Éireannach ab ea Séamus Mac Róibín (6 Eanáir 1890 – 8 Nollaig 1961), nó Séamus Robinson as Béarla. I mBéal Feirste a rugadh é. Throid sé in Éirí Amach na Cásca agus bhí ról lárnach aige i gCogadh na Saoirse araon leis an gCogadh Cathrach. Ina a dhiaidh sin, bhain sé suíochán amach i Seanad Éireann mar bhall de Fianna Fáil. Fuair sé bás i mBaile Átha Cliath.
Rugadh Séamus Mac Róibín i mBéal Feirste in 1888. I 1902 tháinig sé mar bhall den chéad Fianna Éireann faoi Bulmer Hobson. I 1903 bhog sé go nGlaschú, áit a ndeachaigh sé isteach i gConradh na Gaeilge go dtí go ndeachaigh sé isteach i gcliarscoil. D'fhreastail sé mar mhanach in Albain ag tús a saol fásta go dtí go bhfuair sé cead fágála ón Ab i 1913 chun troid ar son saoirse na hÉireann. Phós sé Bríd Chéiteann agus bhí ochtar bpáiste acu.
Ted Bundy
Sraithmharfóir, fuadaitheoir, banéigneoir agus éigneoir corpán a bhí in Theodore Robert Bundy (a rugadh faoin ainm Theodore Robert Cowell). Mharaigh sé na sluaite de mhná óga sna seachtóidí, agus tá sé incheaptha go raibh sé ag rith damhsa roimhe sin féin.
Saolaíodh Bundy ar an 24 Samhain 1946 i mBurlington (stát Vermont). Cuireadh chun báis é i bPríosún Stáit Florida ar an 24 Eanáir 1989.
Rugadh air sa bhliain 1975, ach  clé|mion| 1965
Coireanna
Ba nós leis corpáin na gcailíní marbha a chur i leataobh agus gníomhartha gnéis a chur i gcrích leo, go dtí go mbeidís chomh lofa is nach bhféadfadh sé féin sult a bhaint astu a thuilleadh. Dhícheann sé dáréag acu ar a laghad, agus choinnigh sé na cloigne mar chuimhneacháin sa bhaile aige féin. mion|FBI - Ten Most Wanted Fugitives list, 1978.|cléUaireanta, d'fhéadfadh sé briseadh isteach in am marbh na hoíche ag an gcailín a bhí roghnaithe aige agus í a mharú le buaillí smachtín ina codladh di.
Gabháil
Gabhadh Bundy don chéad uair i Stát Utah sa bhliain 1975, agus is iad na coireanna a bhí i gceist ansin ná iarracht ionsaí agus fuadach.
Nuair a bhí an dlí le cur ar Bundy as dúnmharú i gColorado, bhí sé in ann éalú ó lámh an dlí faoi dhó, D'éirigh leis éalú don chéad uair ar an 7 Meitheamh 1977. Gabhadh é sé lá níos déanaí.
D'éirigh leis éalú arís ar an 30 Nollaig 1977. Bhí Bundy in ann tuilleadh coireanna a dhéanamh, ina measc trí dhúnmharú, ar a laghad. Gabhadh é arís ar an 15 Feabhra 1978. clé|mion|1980Ina dhiaidh sin, áfach, tháinig an tuiscint ag na póilíní gurbh fhéidir gurbh eisean a bheadh freagrach as na dúnmharu ithe neamhfhiosraithe a bhí déanta i Stáit éagsúla le déanaí. Sa bhliain 1978, bhí údaráis Florida in ann é a cheapadh sa deireadh. Daoradh chun báis faoi thrí é, ó bhí trí dhúnmharú déanta aige i bhFlorida.
Pearsantacht
Fear cuidsúlach ab ea Bundy, fear a raibh carasma agus teacht i láthair ann, agus é in ann na mná óga a chur faoi dhraíocht go furasta. Ba nós leis dul ag lorg cabhrach uathu, ag tabhairt le fios go raibh sé gortaithe ar dhóigh éigin. D'fhéadfadh sé cuma an údaráis a chur air féin freisin. Chas sé leis na mná go poiblí, ach nuair a bhíodh sé i gcuideachta na mná in áit fhoscúil, d'ionsaigh sé iad.
Na blianta a chaith sé i dtóin phríosúin ag fanacht le lá a bhásaithe, ní raibh sé sásta a chuid coireanna a admháil. Go gairid roimh a bhás, d'admhaigh sé tríocha dúnmharú a bhí déanta aige i seacht Stát éagsúla sna blianta ó 1974 go 1978, ach dealraíonn sé go ndearna sé a lán dúnmharuithe eile fós. mion|1968 VW Beetle ag Ted Bundy. anois sa National Museum of Crime & Punishment in Washington, DC|clé
Bású
Básaíodh Ted Bundy i gcathaoir leictreach i bPríosún Raiford i Starke (stát Florida) in Eanáir na bliana 1989. Is é an cur síos a thug a bheathaisnéisí Ann Rule air ná nach raibh ann ach "sochapatach sádach a bhaineadh sult as pian an duine eile agus as an smacht a bhí aige air go nóiméad a bháis agus ina dhiaidh sin féin".
Maidir leis an aturnae Polly Nelson, a bhí ag cosaint Bundy nuair a bhí sé os comhair an dlí an uair dheireanach, is é an breithiúnas a thug sise air ná gurbh é "Ted" "sainmhiniú an oilc gan trua gan trócaire".
Na Gaeil Óga, CLG
Is cumann lán-Ghaeilge Cumann Lúthchleas Gael i mBaile Átha Cliath é Na Gaeil Óga, CLG a bunaíodh sa bhliain 2010.
Imríonn Na Gaeil Óga a gcuid cluichí baile i bPáirc an Fhionnuisce agus i bPáirc Naomh Caitríona i Leamhcán. Ón mbliain 2014 tá struchtúr faoi aois acu i Leamhcán i nGaelscoil Naomh Pádraig. Glacann an cumann páirt i gComórtas Peile na Gaeltachta agus in Iomain Cholmcille.
Bunú an chumainn
Thosaigh Ciarán Mac Fheargusa ag cur suime i gcumann CLG lán-Ghaeilge sa bhliain 2010. Scaip sé ceistneoir ina thaobh agus fuair an-chuid freagraí dearfacha. Tháinig sé féin agus grúpaí éagsúla le chéile, mic léinn as COBÁC - Cathal Mac Dhaibhéid, Eoin P. Ó Murchú, agus Cormac Breathnach chomh maith le Ciarán Ó Feinneadha, fear a raibh lámh aige i gclub lán-Ghaeilge a bhíodh lonnaithe i mBÁC cheana ach ar tháinig deireadh leis Clann Choláiste Mhuire. D'fhreastail scata beag acu ar an gcéad chruinniú áit a raibh Daithí De Buitléir, fear a bhí ina chéad chathaoirleach ar an gclub.
Tosaíodh ar thraenáil theoranta le buíon bheag i bPáirc an Fhionnuisce ag deireadh na bliana 2010. Smaoiníodh ar ainmneacha éagsúla Na Gaeil Óga, Clann Baoiscne (a bhí mar ainm sealadach ar feadh scaithimh) agus Gaeil Dhuibhlinne.
D'éirigh leis an gcumann aitheantas a bhaint amach go luath sa bhliain 2011 agus thosaigh siad ar thraenáil a chur ar siúl in Ionad Fóillíochta Bhaile Formaid. Dhear Cathal Mac Dhaibhéid na geansaithe agus an suaitheantas, ghlac Ciarán Ó Feinneadha ról mar bhainisteoir agus Ciarán Mac Fheargusa mar urlabhraí. Tháinig Marcus Ó Léanacháin mar thraenálaí. D'éirigh leis an gcumann breis is 60 fear a chlárú. Chuir an cumann isteach ar Chomórtas Peile na Gaeltachta 2011 agus d'éirigh lena n-iarratas. Thosaigh an Cumann ag imirt i sraith a deich sóisear (as 11 sraith) i mBÁC. Is i gcoinne Chroí Ró Naofa a chéadbhuaigh siad cluiche. Is in aice Dhún na hArmlainne a bhíodh an fhoireann peile ag traenáil ón tús.
Is as Baile Átha Cliath go leor de bhaill an chumainn agus bíonn baill as gach cearn den tír chomh maith, na Gaeltachtaí ar fad ina measc. Bhí imreoirí le Gaeilge as Sasana, Meiriceá agus as an mBrasaíl ag imirt leo ag tréimhsí éagsúla sna chéad chúpla bliain dóibh a bheith ar a bhfód, agus ó shin freisin.
Bunaíodh an fhoireann camógaíochta do mná fásta sa bhliain 2015. Bunaíodh an dara foireann iomána d'fhir fásta sa bhliain 2019. Tháinig an tríú foireann iomána d'fhir fhásta ar an bhfód sa bhliain 2022.
Struchtúr faoi aois
Bunaíodh struchtúr faoi aois do chailíní agus bhuachaillí sa cluichí Gaelacha ar fad i Meán Fómhair na bliana 2014. Bíonn sé ar siúl i nGaelscoil Naomh Pádraig i Leamhcán. Is ó na scoileanna Gaelscoil Naomh Pádraig, Gaelscoil Eiscir Riada agus Coláiste Cois Life a thagann an chuid is mó de bhaill na bhfoirne faoi aois.
Foirne
Tá dhá fhoireann peile fear a imríonn i sraith 10 Bhaile Átha Cliath agus i Sraith 5 chomh maith le foireann peile na mban. Tá trí fhoireann iomána agus foireann amhái camógaíochta acu leis. Tá foirne faoi aois acu go haois faoi 13 bliana sna cóid éagsúla.
Comórtas Peile na Gaeltachta
Shroich foireann na mban an cluiche ceannais i gComórtas na mBan sa bhliain 2012.
Gradam Sheáin Uí Laighin
Bíonn ócáid bhliantúil ag an gcumann, an Mórdhinnéar, ag a mbronntar Gradaim Foirne, ina mbíonn Imreoir na Bliana agus an t-Imreoir is mó Díograis Bíonn Gradaim Aonaracha ann freisin do Ghaeilgeoir na Bliana, don fhoghlaimeoir is mó atá tar éis dul chun cinn a dhéanamh, Oiliúnóir na Bliana agus Gradam Sheán Uí Laighin.
Gach bliain bronntar Gradam Sheáin Uí Laighin, mar chuimhne ar Sheán Ó Laighin, imreoir leis an gcumann ó thús a bhásaigh go hóg. Bronntar an gradam mar aitheantas ar an duine is mó atá tar éis obair ar son an chlub.
Imreoirí ar Díol Suntais
Ciarán Mac Fhearghusa, imreoir le Underdogs TG4 sa bhliain 2018. D'imir siad in éadan fhoireann Bhaile Átha Cliath a raibh 4 chraobh as a chéile buaite acu, i bPáirc Parnell i nDeireadh Fómhair 2018.
An Damaisc
Is í an Damaisc (دمشق) príomhchathair na Siria. Bhí tuairim is 1,700,000 duine ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2006.
Tá sí suite cois Barada in iardheiscearrt na tíre 80km (50 míle) slí ó chósta thoir na Meánmhuire, ar ardchlár 680m (2,200 troigh) os cionn leibhéil na farraige. Tá an aeráid breacthúr.
Roghnaíodh an Damaisc mar phríomhchathair Arabach an chultúir sa bhliain 2008.
Stair
Is cathair ársa í an Damaisc agus baineann tábhacht ar leith léi sa Leiveaint ó thaobh an chultúir agus an reiligiúin de.
Bunaíodh an chathair sa dara mílaois roimh Chríost, agus bhí sí mar phríomhchathair ag chéad ríshliocht na gCailifí Muslamacha, síol Umayya, ó 661-750. Tar éis bhua na n-Abasach, tháinig Baghdad i gcomharbas uirthi mar phríomhchathair na cailifeachta oirthearaí agus tháinig meath ar an Damaisc.
Athbheochan a bhí i gceist le ré na n-Ayyubid agus na Mamalúcach sa Damaisc.
Faoi smacht na nOtamánach, tháinig meath mór uirthi. Fógraíodh ríocht neamhspleách Arabach na Siria inti, faoin rí Faisal, sa bhliain 1920, ach cúpla mí ina dhiaidh sin, ghabh na Francaigh an chathair faoi chomhaontú le comhghuaillithe buacacha eile an Chéad Chogaidh Dhomhanda. In 1922, thug Conradh na Náisiún mandáid dóibh ar an tSiria agus an Liobáin. Roghnaíodh an Damaisc mar phríomhchathair don tSiria tar éis don tír sin a neamhspleách as a bhaint amach i 1946.
Ceantair
• 3
thumb|left|Campus ollscoile
Oideachas
Is í an Damaisc príomhionad oideachais na Siria. Is í Ollscoil na Damaisce an ollscoil is mó agus is sine sa tír.
Spórt
Tá sacar, cispheil, snámh agus leadóg bhoird coitianta sa Damaisc. Is iomaí club spóirt atá lonnaithe sa chathair, mar shampla clubanna sacair Al-Jaish, Al Wahda agus Al Majd.
thumb|left|Stáisiún Hejaz
Páirceanna
Is í Páirc Tishreen an pháirc is mó sa chathair. Bíonn seó bláthanna ar siúl sa pháirc gach bliain. Tá páirceanna Al-Jahiz, Al-Sibki, AlTijara agus Al-Wahda suite sa Damaisc chomh maith.
Córas iompair
Tá Aerfort Idirnáisiúnta na Damaisce tuairim is 20km ó lár na cathrach. Tá mionbhusanna an-tábhachtach san iompar poiblí sa Damaisc agus tá tuairim is 100 líne sa chathair.
Leabharliosta
thumb|upright|Cearnóg al-Merjeh
Comórtas Peile na Gaeltachta
380px|right|thumb|Reáchtálaíodh an chéad chomórtas i n[[Gaoth Dobhair.]] Comórtas peile Éireannach é Comórtas Peile na Gaeltachta atá á reáchtáil ó 1969 i leith.
Stair an Chomórtais
Tá Comórtas Peile na Gaeltachta á reáchtáil ó 1969 i leith. Is i nGaoth Dobhair a reáchtáladh an chéad dá chomórtas. Comórtas náisiúnta atá ann d’fhoirne na nGaeltachtaí ar fad. Reáchtáiltear na comórtais de réir contae ar dtúis agus bíonn na babhtaí náisiúnta ar siúl thar deireadh seachtaine na Cincíse de ghnáth. Reáchtáiltear na comórtais i gCumann Gaeltachta éigin gach aon bhliain.
Ó 1977 i leith tá comórtais sóisir agus Sinsir i gceist. Bíonn comórtas Cailín Gaelach ar siúl i rith na deireadh seachtaine chomh maith le ionadaithe ó gach aon chumann. Eagraítear comórtais Liathróid Láimhe freisin i rith na deireadh seachtaine. Eagraítear go leor imeachtaí sóisialta go háitiúil le linn na féile.
Tá craoladh Beo á dhéanamh ag Raidió na Gaeltachta ar an gcomórtas ó 1972 agus craoltar na buaicphointí agus na cluichí ceannais ar TG4 ó 1997 anuas freisin.Baineann gach uile dhuine idir imreoirí, iomaitheoirí, lucht tacaíochta agus araile. taitneamh agus tairbhe as an gcomórtas ar leith seo.Bíonn cluichí peile idir na mná óna Gaeltachtaí difriúla ar siúl chomh maith céanna.
Comórtas na bliana 2009
Bhí Comórtas Peile Na Gaeltachta i Ros Muc ar an deireadh seachtaine saoire i mí Meitheamh 2009(30/05/09 - 01/06/09). Bhí ollphuball le taobh na páirce. Bhí bia le fail ann trí an lae agus béar ann freisin. Bhí ceol ann gach oíche (Dé h-Aoine, Satharn agus Dé Domhnaigh).
Comórtas na bliana 2011
Bhí Comórtas Peile Na Gaeltachta i gCloich Cheannfhaola ar an deireadh seachtaine saoire i mí Meitheamh 2011(30/05/09 - 01/06/09). B'í seo an chéad bhliain a raibh Na Gaeil Óga CLG ag glacadh páirte. Bhí ollphuball le taobh na páirce. Bhí bia le fail ann trí an lae agus béar ann freisin. Bhí ceol ann gach oíche chomh maith le diosco agus Comórtas an Chailín Ghaelaigh ar oíche Dhomhnaigh.
Ár Jokela
Thit Ár Jokela (Fionlainnis: Jokelan kouluammuskelutapaus nó Jokelan koulusurmat) amach ar an 7 Samhain, 2007, i Lárionad Scoile Jokela (Jokelan koulukeskus) i sráidbhaile Jokela i gceantar Tuusula san Fhionlainn. Chaith duine de dhaltaí na scoile, Pekka-Eric Auvinen (Meitheamh 1989-7 Samhain 2007), na céadta urchar ina thimpeall agus mharaigh sé naonúr daoine, mar atá, cúigear buachaillí óga a bhí ag foghlaim sa scoil, banaltra scoile, ardmháistreás na scoile agus bean cúig bliana fichead a bhí ag freastal ar chlár oideachais aosaigh sa scoil. Sa deireadh, chuir sé lámh ina bhás féin. Cé go raibh sé beo i gcónaí nuair a tháinig na póilíní air agus é ina luí ar an urlár, shíothlaigh sé go gairid ina dhiaidh sin in ospidéal Töölö i Heilsincí.
Na hImeachtaí
Ar an 7 Samhain 2007, timpeall is ag a 11.40 a chlog, thosaigh Pekka-Eric Auvinen, duine de dhaltaí na scoile, ag lámhach ina thimpeall leis an bpiostal (SIG Sauer Mosquito, calabra .22) a thug sé leis go dtí an scoil. Bhí an piostal aige go dlíthiúil, nó bhí sé díreach tar éis ceadúnas a fháil. I rith an chéad fhiche nóiméad eile, mharaigh sé ochtar daoine de dhaltaí nó d'fhoireann na scoile. Cuid de na daltaí agus de na múinteoirí, d'fhan siad socair sna seomraí ranga, agus glas ar an doras, ach d'éalaigh cuid mhaith eile as foirgneamh na scoile lena n-anam. Ghortaigh cuid acu iad féin nuair a bhris siad fuinneoga le teacht amach.
De réir mar a d'aithin na póilíní, scaoil Auvinen 76 urchar, ar a laghad. Bhí leathmhíle de chartúis ar fad aige, áfach. Bhí sé ag iompar canna peitriliam leis, fosta, agus rinne sé iarracht an scoil a chur trí thine.
An Gunnadóir
Tá idir ardranganna bunscoile (peruskoulun yläaste, do dhaltaí ó 13 bliana go 15 bliana d'aois) agus coláiste (lukio, do dhaltaí ó 16 bliana go 18 mbliana d'aois) ag oibriú i Lárionad Scoile Jokela. Bhí Pekka-Eric Auvinen ag freastal ar an tríú rang den lukio, agus é lena scrúduithe ardteistiméireachta (ylioppilastutkinto) a chur de sa bhliain a bhí chugainn. Bhí sé ocht mbliana déag d'aois. Ní raibh taifead coiriúil aige, ach b'é an scéal a bhí ag dul timpeall i ndiaidh na n-imeachtaí go bhfuair sé bulaíocht ar scoil. Tá an dá bh'fhéidir ann, áfach.
Bhí cárta ballraíochta aige ón Helsinki Shooting Club, club aimsitheoireachta i Heilsincí. Bhí an cárta ar fáil do chách, ar acht go bhfreastlódh sé ar chúrsa gairid slándála. Nuair a chuaigh sé ar lorg ceadúnais, thaispeáin sé an cárta ballraíochta do na póilíní lena chruthú go raibh an aimsitheoireacht mar chaitheamh aimsire aige. Theastaigh uaidh piostal ar chalabra naoi milliméadar a cheannach, ach níor thug na póilíní ceadúnas dó le haghaidh a leithéide. Is é an cineál piostal a ceadúnaíodh dó ná piostal ar chalabra .22, a bhí ní b'oiriúnaí don tosaitheoir. Ní raibh drogall ar na póilíní an ceadúnas a bhronnadh air, ó nach raibh taifead coiriúil aige. Fuair sé an ceadúnas ar an 19 Deireadh Fómhair 2007, cúpla seachtain roimh an ár.
Ceoltóir proifisiúnta is ea athair Auvinen, agus a mháthair páirteach i saol na polaitíochta sna Glasaigh. Maidir leis an mac, bhí sé ag cur suime i gcúrsaí na polaitíochta ó bhí sé ina bhrín óg, ach le déanaí, bhí sé ag éirí díograiseach i leith smaointí Friedrich Nietzsche faoin osduine. D'fhág sé ina dhiaidh cineál forógra ina raibh sé ag caitheamh anuas ar an gcuid ba mhó den chine dhaonna, agus é den bharúil go raibh meath ag teacht ar an gcine daonna, ó nach raibh an roghnú nádúrtha ag dealú na rogha ón díogha a thuilleadh. Mar sin, thug sé le fios go raibh sé ag iarraidh an roghnú sin a chur i gcrích ina scoil féin tríd na daoine laga a mharú. Bhí tionchar ón náisiúnachas Fionlannach, ón gciníochas agus ón nua-Naitsíochas le haithint ar a chuid scríbhinní chomh maith, ach san am céanna, cháin sé na maolchloignigh, ó bhí sé barúlach gur daoine den droch-chineál a bhí iontu, agus é féin ina osduine.
Bhí sé ina ábhar mór díospóireachta i ndiaidh an áir, cén tionchar a bhí ag Pentti Linkola ar smaointeachas anordúil Pekka-Eric Auvinen. Ceannródaí don Ghlasachas ab ea Pentti Linkola san Fhionlainn, scríbhneoir a thug rabhadh faoi na dainséir a bhí ag bagairt ar an timpeallacht nádúrtha thiar sna seachtóidí, nuair nach raibh sé faisiúnta go fóill. De réir a chéile, d'iompaigh Linkola in aghaidh an daonlathais agus é ag fógairt gur chóir na lagracháin a mharú agus na daoine láidre a chur i gceannas ar na cúrsaí. Cé go bhfuil blas láidir an Darwineachais shóisialta ar a mbíonn sé a rá ar na saolta seo, agus a lán daoine ag cur "éicea-fhaisisteachas" ina leith, bíonn fáilte roimhe i gcónaí ina lán áiteanna toisc an stádas a bhain sé amach sna ciorcail acadúla leis an ról a bhí aige mar cheannródaí do ghluaiseacht na nGlasach. Bhí máthair Pekka-Eric Auvinen ina ball den fhaicsean Ghlasach a bhí tugtha do ghnéithe áirithe de smaointeachas Linkola, agus chuir an fear óg féin in iúl ina chuid scríbhinní go raibh urraim aige do Linkola.
Britain's Got Talent (sraith 6)
Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an séú sraith ar an 24 Márta 2012 agus chríochnaigh sé ar an 12 Bealtaine 2012.
B'iad Simon Cowell, Amanda Holden, Alesha Dixon agus David Walliams na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Ashleigh and Pudsey an tsraith le 39.0% de na vótaí agus tháinig Jonathan and Charlotte sa dara háit.
Diaibéiteas
Is siondróm meitibileacht a neamhordúil é diaibéiteas (nó Diabetes mellitus), a chuireann isteach ar tháirgeadh insline sa phaincréas nó feidhmiú na hinsline sna fíocháin ar fud na colainne. Hormón is ea inslin a chabhraíonn le meitibiliú an tsiúcra glúcós sna fíocháin.
Tá dhá chineál diaibéitis ann:
Cúiseanna
De ghnáth is de thoradh cúiseanna oidhreachtúila agus timpeallacht a ag gníomhú i gcomhar lena chéile a éiríonn na leibhéil glúcóis (siúcra) san fhuil ró-ard (hipirglicéimea).
Tarlaíonn seo toisc nach bhfuil dóthain insline ann nó toisc go bhfuil an inslin olltáirgthe easnamhach i mbealach éigin. De ghnáth bíonn leibhéil ard siúcra san fhuil in éineacht le leibhéil ard colaistéaróil san fhuil agus de réir a chéile, d’fhéadfadh dianfhadhbanna a bheith ann dá bharr. Mar sin féin is féidir smacht a chur ar an diaibéiteas. clé|mion
Cineál 1 - Diaibéiteas Inslinspleách
I ndiaibéiteas chineál 1, bíonn uireasa phríomhúil i dtáirgeadh na hinsline mar gheall ar dhamáiste uath-imdhíonachta don phaincréas.
Tarlaíonn Cineál 1 de ghnáth sula sroichtear 35 bliana d’aois. Claonadh go dtarlaíonn sé seo nuair a bhíonn duine ina pháiste, agus bíonn gá le hinstealltaí rialta insline chun na leibhéil siúcra sa bhfuil a rialú.
Chuige sin bíonn ar an diaibéiteach a chuid fola a thástáil go rialta — suas le 8 n-uair sa lá, b'fhéidir-chun a chinntiú nach bhfuil an leibhéal sin ró-íseal ná ró-ard. Faoi láthair, bíonn an tástáil bunaithe ar bhraon fola a ghlacadh ón méar, nós a bhíonn pianmhar go leor, agus ar an ábhar sin bíonn leisce ar pháistí go háirithe an fhuil a thástáil sách minic.
De ghnáth bíonn comharthaí éagsúla i gceist agus tugtar aird leighis dó go mear. Ní dhéanann an cineál diaibéitis seo inslin, dá bhrí sin, tá sé riachtanach instealladh insline a thabhairt uair amháin ar a laghad in aghaidh an lae. mion|288x288px|Tempo
Cineál 2 - Diaibéisteas neamh-inslinspleách
I ndiaibéiteas Cinaál II, is amhlaidh nach mbaineann na fíocháin úsáid as an siúcra. Tarlaíonn sé seo do dhaoine fásta den chuid is mó, i ndiaidh 40 bliain d’aois de ghnáth. Is féidir é a bhainistiú le cothú cúramach is drugaí chun an leibhéal siúcra sa bhfuil a choimeád faoi stiúir. Uaireanta is gá instealltaí a úsáid. Baineann sé le bheith róthrom agus / nó le stair diaibéitis sa teaghlach. De ghnáth ó thaobh cóir leighis níl gá le hinstealltaí insline ach tá cailliúint meáchain de dhíth agus tá gá le haiste bia ar leith a leanúint (gan mórán siúcra ná saille ach le carbaihiodráití neamh-mhínphróiseáilte éagsúla a chuidíonn leis an inslin oibriú go héifeachtúil sa chorp). Uaireanta ní leor cailliúint meáchain agus bíonn táibléid de dhíth chun cuidiú ionas go n-oibreoidh inslin an duine níos fearr. clé|mion|334x334px|Sheffield, Herman - Modern diagnosis and treatment of diseases of children (1911)
Diabetes insipidus
Tá neamhord eile, a dtugtar diabetes insipidus air, ina dtáirgtear toirt mhór fuail chaolaithe, neamhsp1eách ar an méid uisce a
ionghabhtar.
Tarlaíonn sé seo de bhrí nach dtálann an fhaireog phiotútach dóthain hormóin antafhualaigh nó go bhfuil cúinsí i réim a laghdaíonn íogaireacht na nduán do ghníomhaíocht an hormóin seo (uireasa potaisiam, mar shampla).
Mar thoradh, ní athionsúnn na duáin uisce agus ní thiubhaíonn an fual. Bíonn íota ar dhuine agus díhiodráitiú muna féidir leis iontógáil rialta uisce a fháil.
Eipidéimeolaíocht
mion|299x299px|Forleithne sa bhliain 2000 Tá an neamhord coitianta go leor agus tá ag méadú ar líon na gcásanna san Oirthear. Is i measc na mbocht is forleithne an easláinte.
Sláinte
Is trúig bháis an diaibéiteas go minic i dtíortha forbartha, agus cúis mhíchumais freisin.
Má bhíonn an leibhéal ard siúcra ainsealach, déanann sé sin damáiste do na súile, na néaróga, na duáin is na fuileadáin, agus tarlaíonn daille, neamhoird néarapatach a, cliseadh na nduán, artairiscléaróis, taomanna croí is stróic. mion|ABC Claonadh ag duine ionfhabhtaithe miocrorgánach a tholgadh go héasca. Is féidir aimhréidh mar iad a sheachaint ach an leibhéal siúcra sa bhfuil a rialú. Is práinneach agus is féidir é sin a dhéanamh.
The Last Temptation of Krust
Craoladh an cúigiú eipeasóid déag, "The Last Temptation of Krust", den naoú sraith The Simpsons ar an 22 Feabhra 1998. Scríobh Donick Cary an eipeasóid seo. D'fhéach 9.5 milliún duine ar an eipeasóid.
Ceann tuí
deas|250px|thumb|[[Díon tuí]] Tugtar ceann tuí nó díon tuí ar díon atá clúdaithe le tuí, giolcacha nó a leithéid d'ábhair eile.
An Ghráig, Contae Laoise
Is sráidbhaile in Éirinn é An Ghráig. Tá sé suite in iardheisceart na tíre i gContae Laoise. Tá sé ar theorainn Cheatharlach. Mar gheall ar seo tá go leor argóintí ann maidir le cibé ar chóir don Ghráig a bheith i Laois nó i gCeatharlach.
Celtic Football Club
thumb|280px|Dealbh chuimhneacháin don [[Andrew Kerins|mBráthair Walfrid i mBaile an Mhóta.]]
Anniston, Alabama
Is é Anniston an príomhbhaile agus an chathair is mó daonra i gContae Calhoun, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh í sa bhliain 1872, agus ionchorpraíodh sa bhliain 1883. Measadh 22,112 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Celtic Football Club
Gradaim
1892-93, 1893-94, 1895-96, 1897-98, 1904-05, 1905-06, 1906-07, 1907-08, 1908-09, 1909-10, 1913-14, 1914-15, 1915-16, 1916-17, 1918-19, 1921-22, 1925-26, 1935-36, 1937-38, 1953-54, 1965-66, 1966-67, 1967-68, 1968-69, 1969-70, 1970-71, 1971-72, 1972-73, 1973-74, 1976-77, 1978-79, 1980-81, 1981-82, 1985-86, 1987-88, 1997-98, 2000-01, 2001-02, 2003-04, 2005-06, 2006-07, 2007-08, 2011-12, 2012-13, 2013-14, 2014-15, 2015-16, 2016-17, 2017-18, 2018-19, 2019-20, 2021-22, 2022-23 1892, 1899, 1900, 1904, 1907, 1908, 1911, 1912, 1914, 1923, 1925, 1927, 1931, 1933, 1937, 1951, 1954, 1965, 1967, 1969, 1971, 1972, 1974, 1975, 1977, 1980, 1985, 1988, 1989, 1995, 2001, 2004, 2005, 2007, 2011, 2013, 2017, 2018, 2019 1956-57, 1957-58, 1965-66, 1966-67, 1967-68, 1968-69, 1969-70, 1974-75, 1982-83, 1997-98, 1999-00, 2000-01, 2005-06, 2008-09
Imreoirí agus Iar-Imreoirí Éireannacha
Tá an t-uafás Éireannach tar éis a bheith ag imirt leis an gclub. Thíos ta cuid de na himreoirí sin.
Aiden McGeady 2001-2010
Artur Boruc
Is imreoir peile Polannach é Artur Boruc (rugadh 20 Feabhra 1980 i Siedlce). Is coimeádaí cúil é ar an bhfoireann náisiúnta Polannach. D'imir sé do Legia Warszawa roimh bhogadh go Celtic i rith an tsamhraidh i 2005. Tá sé ag imirt do Bournemouth faoi láthair.
Celtic Football Club
Imreoirí agus Iar-Imreoirí Éireannacha
Darren O'Dea 2005-inniu
Cillian Sheridan 2006-2010
Paddy McCourt 2008-2013
Willo Flood 2009-2010
Roy Keane 2005-2006 (10 gcluiche agus 1 chúl amháin)
Liam Miller 2000-2004 (42 cluiche agus ceithre chúl)
Shay Given 1993-1994 (Níor imir sé aon chluiche)
Chris Morris 1987-1992 (158 cluiche agus 4 chúl)
Mick McCarthy 1987-1989 (48 cluiche sa léig agus 8 gcúl)
Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1896
Reáchtáladh Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1896 in Aithin na Gréige ón 6ú go 15ú lá de mhí Aibreáin sa bhliain 1896.
Spóirt
Bhí 9 comórtas éagsúla ar chlár Chluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1896:
Náisiúin rannpháirteacha
Seo a leanas liosta na 14 náisiún a ghlac páirt sna cluichí. Is ó CICO a thagann an liosta seo:
Bórd bonn
Náisiún ósta (Ghréig)
Iomaitheoirí mná
Ní raibh cead ag mná dul san iomaíocht ag an 1896 Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh.
Kenny Rogers
Amhránaí, cumadóir, léiritheoir ceoil, aisteoir agus fiontraí mór le rá Meiriceánach ab ea Kenneth Donald "Kenny" Rogers (21 Lúnasa 1938–20 Márta 2020). Ceoltóir tuaithe a bhí ann i dtús báire, ach chuaigh a shaothar go mór i gcion ar phobal i bhfad níos leithne.
Chuir Rogers tús lena ghairm mar bhall den bhanna the Scholars ina bhaile dúchais Houston, Texas agus na 1950idi ag druidim chun deiridh. Sheas sé ar leataobh chun a bheith ina cheolóir aonair sa bhliain 1976.
Radaiteiripe
Tugtar oinceolaíocht raidíochta ar radaiteiripe chomh maith, agus XRT mar ghiorrúchán Béarla air. Is éard is radaiteiripe ann ná úsáid a bhaint as radaíocht ianaíoch mar chuid de chóir leighis ar ailse trí chealla urchóideacha a smachtú. Ní hionann é agus raideolaíocht, rud a bhaineann feidhm as an radaíocht chun íomháú agus fáthmheasanna a dhéanamh.
Cumann na gCarad
Cumann reiligiúnach is ea Cumann na gCarad, nó na Caecair (Quakers nó Religious Society of Friends).
Is é an "solas istigh" dúshraith an "Chaecarachais", is é sin, Dia i gcroí an duine agus i gcoinsias an duine. Níl mórán deasghnátha foirmeálta ag Cumann na gCarad, agus ceadaíonn siad an-saoirse coinsiasa dá chéile.
Stair
thumb|George Fox - an duine is mó clú acu siúd a bhí páirteach i mbunú an Chumainn|alt=|cléTháinig an Cumann ar an bhfód i Sasana sa seachtú haois déag, agus glactar leis gurbh é George Fox, easaontóir Sasanach a mhair sna blianta 1624-1691, a bhunaigh an ghluaiseacht.
Na Caecair in Éirinn
Ar an 15 Samhain 1851, bunaíodh Jacob's, an bacús, i bPort Láirge: bhí na bunaitheoirí, William agus Rober Jacob, ina bhaill de Chumann na gCarad.
Stráice Gaza
Stráice talún sa Mheánoirthear is ea Stráice Gaza (Araibis: قطاع غزة‎‎ Qiṭɑʿ Ġazza/Qita' Ghazzah, Eabhrais: רצועת עזה‎ Retzu'at 'Azza), atá suite ar chósta na Meánmhara idir Iosrael agus an Éigipt.
Tagann an t-ainm ó chathair Gaza. Níl cuan ar bith ag an Stráice.
Tá barr ar dhá mhilliún duine ina gcónaí i nGaza agus a mbunáite i gcruatan leis na blianta marbha mar gheall ar easpa saorghluaiseachta agus mírialú, gan trácht ar fhoréigean.
Stair
Mhill arm Iosrael an rúidbhealach in Aerfort Idirnáisiúnta Iasar Arafat le buamaí i 2000. clé|mion|ollscrios i m[[Beit Hanoun.  Grianghraf ar 5 Lúnasa 2014]] Is lú ná fríd máthair an oilc, deirtear. Ar an 12 Meitheamh 2014, fuadaíodh agus dúnmharaíodh triúr déagóirí Iosrael acha i Heabrón (is in Heabrón atá an choilíneacht mhíchlúiteach Kiryat Arba ). Mhúscail an drochscéal seo conspóid agus thionscain sé ráig foréigin. Chuir Iosrael tús le feachtas ionsaí ar stráice Ghaza ar 8 Lúnasa. Stop na hionsaithe ar 26 Lúnasa 2014. Maraíodh 2,100̟ Palaistíneach ar taobh amháin agus ar an taobh eile, 68 Iosraelach.
Polaitíocht
Is é Hamas an páirtí atá i gceannas ar shaol polaitíocht a na háite faoi láthair.
Baint Éireannach
Sa bhliain 2008 coinneáladh Naisrín Elsafty agus Treasa Ní Cheannabháin tamall i nGaza tar éis dóibh éalú thar teorainn isteach ón Éigipt le hairgead a bailíodh in Éirinn do theaghlaigh Phalaistíneacha.
Vótáil an Dáil ar 10 Nollaig 2014 ar son rún ó Shinn Féin le haitheantas mar stát a thabhairt don Phalaistín. Tugadh aitheantas sa rún freisin do cheart mhuintir na Palaistíne a dtodhchaí féin a roghnú. Dá bharr, d'éirigh Éire an 135ú tír a thug aitheantas mar stát don Phalaistín.
Jailtacht
Is éard atá sa Jailtacht (meascán de jail an Bhéarla: príosún agus Gaeltacht) ná téarma a chumadh le cur síos a dhéanamh ar úsáid na Gaeilge sna bpríosún ó thuaidh i rith na dTrioblóidí ach go háirithe. Is iomaí príosúnach poblachtach a d'fhoghlaim an Ghaeilge don chéaduair ann agus trí mhean na Gaeilge a chaith siad a saol ann chomh maith. Tugtar Jailic ar an gcineál Gaeilge a labhraíodh ann, scaití.
Anne Sullivan Macy
Ba í Johanna "Anne" Mansfield Sullivan Macy (14 Aibreán 1866 – 20 Deireadh Fómhair 1936) múinteoir Helen Keller. Gael-Mheiriceánach a bhí inti. Rugadh i Massachusetts í. Ní raibh radharc na súl go maith aici agus d'fhreastail sí ar an Perkins School for the Blind. Ghlac sí post mar mhúinteoir Keller sa bhliain 1887 agus ba í an obair seo ba mhó a thuill clú di. Cailleadh sa bhliain 1936 i Nua-Eabhrac í.
Bothán
deas|200px|thumb|Bothán Is foirgneamh beag é bothán, atá tógtha go simplí nó go garbh.
Dumbbell Indemnity
Craoladh an séú eipeasóid déag, "Dumbbell Indemnity", den naoú sraith The Simpsons ar an 1 Márta 1998. Scríobh Ron Hauge an eipeasóid seo. D'fhéach 10.3 milliún duine ar an eipeasóid.
Alfalfa
Is planda dosach ilbhliantúil a fhásann 90 cm ar airde é alfalfa. Na duilleoga le 3 dhuilleoigín atá leathan is fiaclach ag an mbarr. Pisbláthanna corcra nó gorma i mbláthraí dlútha spíceacha. An toradh i gcochall bíseach le 1½ lúb. Níl eolas ar a bhunús, ach is barr tábhachtach foráiste é anois a shaothraítear go forleathan i réigiúin mheasartha.
Comórtas Peile na Gaeltachta 2018
Ba é Comórtas Peile na Gaeltachta 2018 an 49ú heagrán de Chomórtas Peile na Gaeltachta ó bunaíodh an comórtas in 1969. Bhí sé ar siúl sna Dúnaibh.
An Sciobadh ar an Afraic
deas|250px|thumb|An Sciobadh ar an Afraic
N18
Baillte ar an gcúrsa;
Faiche Úrach
Is baile fearainn sa Sciobairín in iarthar Chorcaí é Faiche Úrach. Is é an 4525ú baile fearainn is mó i gCorcaigh.
Bloomfield
Is sráidbhaile é Bloomfield. Tá sé suite i gCill Mheáin, i gContae Mhaigh Eo.
Magdaléna Rybáriková
Is imreoir leadóige gairmiúla ón Slóvaic í Magdaléna Rybáriková. Rugadh í ar an 4 Deireadh Fómhair 1988.
Cill Mheáin Bheag
Is sráidbhaile í Cill Mheáin Bheag. Tá an baile suite i gCill Mheáin, i gContae Mhaigh Eo.
Dreancaid
Is feithid í an dreancaid.
Bóín Dé dhébhallach
Is feithid í an bóín Dé dhébhallach.
Alfa-mheath
deas|200px|thumb|Alfa-mheath Próiseas meata radaighníomhaigh nádúrtha ina ndianscaoileann núicléas ina núicléas níos éadroime is ina alfacháithnín, a astaítear. Fórsa núicléach láidir taobh thiar de. Sampla is ea luaide-210, a mheathann le leathré de 21 bliain trí alfa-mheath.
Aiden McGeady
Is imreoir sacair gairmiúil é Aiden McGeady (rugadh 4 Aibreán,1986 i nGlaschú, Alba) do Spartak Moscow a imríonn freisin do fhoireann náisiúnta na hÉireann. Tá seantuismitheoirí Éireannacha aige agus is féidir leis imirt ar son na hÉireann mar gheall air sin. Bhí achrann in Albain nuair a shocraigh sé ar sin a dhéanamh mar is imreoir éirimiúil é. D'imir sé do Celtic don chéad uair sa bhliain 2004 agus scóráil sé cúl i gcoinne Hearts. Sa bhliain 2010 cheannaigh an fhoireann Rúiseach Spartak Moscow é ar thart ar £9.5 milliún. Ar an 11 Meán Fómhair 2010, bhí an chéad chluiche ag McGeady i gcoinne Saturn agus ar an 24 Meán Fómhair scóráil sé a chéad chúl dóibh.
Leadóg ag na Cluichí Oileán 2017
Tá leadóg ar siúl ag na Cluichí Oileán 2017. Tá na comórtais ar siúl ag cúirteanna chré ag Slite agus Rackethallen Visby, Gotland idir an 25ú agus an 30ú lá de Mheitheamh 2017.
Bord bonn
Oileán ósta (Gotland)
Cill Mheáin Mhór
Is sráidbhaile í Cill Mheáin Mhór. Tá an baile suite i gCill Mheáin, i gContae Mhaigh Eo.
Cill Molára
Is sráidbhaile í Cill Molára. Tá an baile suite i gCill Mheáin, i gContae Mhaigh Eo.
Lingua Franca Nova
Teanga chúnta a thionscnaigh an Dr C. George Boeree as Ollscoil Shippensburg, Pennsylvania, is ea an Lingua Franca Nova. Tá stór focal na teangan bunaithe ar na teangacha Rómánsacha, Fraincis, Iodáilis, Portaingéilis, Spáinnis, agus Catalóinis. Sa bhliain 1998 a seoladh ar an idirlíon í. Bíonn gramadach na teangan an-laghdaithe, cosúil leis na Crióil Rómánsacha. Bíonn litriú fóinéimeacha aici, ag baint úsáide as 22 litreach as aibítir Laidineach nó Choireallach.
Contae Mariposa, California
Is contae i California é Mariposa. Is é Mariposa príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Bhí 18,251 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Neil Lennon
Bainisteoir agus iarimreoir sacair gairmiúil Éireannach Tuaisceartach é Neil Lennon (rugadh ar an 25 Meitheamh 1971 é sa Lorgain). Bhí sé ina bhainisteoir ar Celtic F.C. in Albain, club a raibh sé ag imirt i lár na páirce leis. Ba chaptaen na foirne é freisin. D'imir sé d'fhoireann náisiúnta Thuaisceart Éireann ach d'éirigh sé as tar éis drochíde seicteach a fháil mar gheall gur Chaitliceach é. Ceapadh ina bhainisteoir Hibernian é i 2016.
Contae Marin, California
Is contae i California é Marin. Is é San Rafael príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Bhí 252,409 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Méarchlár (ríomhaire)
Níl méarchlár dúchasach Éireannach ann. In Éirinn baintear leas as an méarchlár céanna leis an mBreatain.
Fir Bhreige
Is ciorcal liag é Fir Bhreige, ar an Uibhist a-Tuath sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
Johanna Konta
Is imreoir leadóige gairmiúla ón Ríocht Aontaithe í Johanna Konta. Rugadh í ar an 17 Márta 1991.
Cloch Oghaim Cháisleán tSíomoin
Séadchomhartha Náisiúnta (304) is ea Cloch Oghaim Cháisleán tSíomoin (CIIC 47), suite gar de Chuan an Bhriotáis|, Contae Chill Mhantáin, Éire.
Suíomh
Tá Cloch Oghaim Cháisleán tSíomoin suite le taobh bóthair ina luí droim in airde, 2.2 km siar ó thrá Bhaile na Carraige, ag 52.90431°N, -6.0702°W. Ritheann Potter's River 260 m ó dheas.
Stair
Greanadh Cloch Oghaim Cháisleán tSíomoin tuairim is AD 350–550, agus áth-aimsíodh í sa bhliain.
De réir béaloideas áitiúil, thóg fathach Cháisleán tSíomoin suas an chloch lá agus chaith síos an cnoc í. Ba iad a ingne a rinne na scríoba. Deir scéal eile gur thóg fear an dúchais an chloch mar iarta. D' éirigh an Aos Sí feargach dá bharr agus chuir siad a chuid sceanra ag damhsa is ag gliogarnach. Tar éis seachtaine, chuir sé an choicís ar ais ina háit.
Cur síos
Is leac é Cloch Oghaim Cháisleán tSíomoin le tomhas 150 × 48 × 20 cm, agus tá inscríbhinn Oghaim ar imeall amháin: I measc léitheoireachtaí eile, tá NETACARI NETACAMI, QEVASARI QEVASAGI nó NETACARI SETACAGI.
Marc Ó Cathasaigh
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Phort Láirge é Marc Ó Cathasagh. Rugadh é ar 3 Eanáir 1977 i bPort Láirge. Tá sé ina bhall de na Glasaigh ón toghchán 2020.
Bhí sé ina bhall do Chomhairle Contae Phort Láirge don toghcheantar rialtais áitiúil úd Trá Mhór agus Cathair Phort Láirge Thiar', sa bhliain 2019 - 2020.
Ba mhúinteoir bunscoile é i mBunscoil Ghlór na Mara i dTrá Mhór freisin.
Barpa Langais
Is carn seomrach é Barpa Langais, ar an Uibhist a-Tuath sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
Creagán an Arbha
Is sráidbhaile é Creagán an Arbha. Tá sé suite i gCill Mheáin, i gContae Mhaigh Eo.
Tairbeart (Na Hearadh)
Príomh-bhaile na Hearadh is ea Tairbeart, i gComhairle nan Eilean Siar.
Scolopacidae
Is fine mhór lapairí é Scolopacidae ina bhfuil 15 géineas. Tá go leor speiceas éagsúil san áireamh, ar a dtugtar gobadáin, crotaigh, agus naoscacha de ghnáth. Itheann formhór na speiceas seo inveirteabraigh bheaga a mbaintear amach as an láib nó as an ithir. Is féidir le speicis éagsúla beathú sa ghnáthóg chéanna gan iomaíocht dhíreach, go háirithe ar an gcósta, mar gheall ar fhaid difriúla ar an ngob.
Contae Mendocino, California
Is contae i California é Mendocino. Is é Ukiah príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Bhí 87,841 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Súdhiúlaí
Is éan é an Súdhiúlaí. Tá ceithre speiceas ann sa ghéineas Sphyrapicus. Tá siad dúchasach do Mheiriceá Thuaidh.
10 Feabhra ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018
9 Feabhra - 10 Feabhra - 11 Feabhra
Is é Dé Sathairn an 10 Feabhra ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018 an tríú lá comórtas agus an chéad lá a mbronnfar boinn.
Seán Pilib Ó Maolchalann
clé|mion B'innealtóir agus tionscnóir Éireannach é Seán Pilib Ó Maolchalann (nó Ó hUallacháin) (Béarla: John Philip Holland), 29 Feabhra 1840 – 12 Lúnasa 1914). Bhí baint mhór aige le dearadh agus le cur chun cinn an fhomhuireáin. Bhí Gaeilge aige ó dhúchas.clé|mion|Aill na Searrach, láimh le Lios Ceannúir
Meiriceá
Sa bhliain 1872 chuaigh a mháthair agus an deartháir ba shine aige, Alfred, go dtí Meiriceá. Lean Seán iad an bhliain chéanna tar éis dó diúltú do mhóideanna deireanacha an oird. B’fhéidir go raibh baint aige seo leis an iarracht a bhí á déanamh fáil réidh le múinteoirí “mí-oiriúnacha”. Tar éis dó tamall a thabhairt ag obair i gcomhlacht innealtóireachta chuaigh sé leis an múinteoireacht arís i Scoil Naomh Eoin i New Jersey.
Sa bhliain 1876 chuir a dheartháir Mícheál in aithne do bhaill de na Fíníní é. Tógadh an “Fenian Ram” in Delamater Iron Works, Nua-Eabhrac, agus lainseáladh í sa bhliain 1881. Bhí sí 31 troigh ar fad, b’fhéidir léi imeacht naoi mile san uair ar barr agus seacht mile san uair faoi uisce, toillíocht 19 tonna aici agus gunna mór faoi uisce aici a scaoiltí le haer comhbhrúite. Airgead de chuid “chiste comhraic” na bhFíníní a dhíol as na trí fhomhuireán is túisce a rinne an Maolchalanach, ach ní raibh ceannairí na heagraíochta ar aon intinn faoi úsáid an airgid agus dá bhrí sin goideadh an “Fenian Ram” sa bhliain 1883, rud ba chúis leis an Maolchalannach scaradh leis na Fíníní. mion Níorbh áil leis dul ar ais ag múinteoireacht. Chaith sé seal ina dhearthóir agus seal eile ag obair don Pneumatic Gun Company, comhlacht a thóg fomhuireán sna blianta 1886 agus 1887. An bhliain dheireanach úd phós sé Margaret Foley.
Sa bhliain 1888 d’fhógair Roinn an Chabhlaigh go mbeadh comórtas oscailte ann chun fomhuireán a thógáil, mar a leanas: right|thumb|USS Plunger, fomhuireán de chuid Uí Mhaolchalann a lainseáladh sa bhliain 1902
An Chrannaigh
Is áit bheag í An Chrannaigh suite i gContae an Chláir. Níl mórán ann ar chor a bith seachas oifig an phoist. Is é CLG Cúil Mhín an fhoireann áitiúil agus bhuaigh siad craobhacha i 1958 agus 1964.
Seán Pilib Ó Maolchalann
Meiriceá
Rug an Maolchalannach an chraobh leis, ach bhí an-mhoill ar an gCabhlach ag dul ar aghaidh, agus chuaigh an Maolchalannach ag treabhadh a iomaire féin. Thóg sé a lán fomhuireán trialach agus bhí fomhuireán uimhir 6 ar an gceann ab fhearr a rinne sé go dtí sin: í 53 troigh ar fad, inneall gáis 45 each-chumhacht aici chun imeacht ar barr agus inneall gáis 45 each-chumhacht faoi uisce. Bhí foireann cúig fhear déag aici agus tiúb toirpéad sa tosach aici. Chuaigh sí faoi uisce i gCaladh Nua-Eabhrac Lá ‘le Pádraig 1898 agus fuair ardmholadh. Sa bhliain 1900, tar éis na ghnáthmhoille, cheannaigh an rialtas í ar $150,000 – deargmhargadh, ó chosain sé a dhá oiread ar an Maolchlannach í a thógáil. Baisteadh USS Holland uirthi, agus ba í sin an chéad fhomhuireán a choimisiúnaigh Cabhlach na Stát Aontaithe. thumb|Fomhuireán Gearmánach den ghrád UC-1 sa Chéad Chogadh DomhandaOrdaíodh sé cinn eile ón longcheárta chéanna, an Crescent Shipyard in Elizabeth, New Jersey, faoi cheannas chomhpháirtí Uí Mhaolchalann, Arthur Leopold Busch. Is é an comhlacht a fáisceadh as an ngnó seo an "Electric Boat Company", a bunaíodh ar 7 Feabhra 1899. I gceann tamaill bhí ar an Maolchalannach scaradh leis an gcomhlacht toisc gá a bheith aige le caipiteal oibre. Dhear sé fomhuireán nua a bheadh in ann 22 cnota a dhéanamh, ach dhiúltaigh an Cabhlach dó ar chuntar go raibh an luas rómhór faoi uisce. Chuir an Electric Boat Company an dlí air sa bhliain 1905 lena chosc ar dhul ag obair arís mar thionscnóir nó dearthóir fomhuireán.mion
An Fomhuireán Domhanda
Ba bheag an mhoill ar thíortha eile an fomhuireán nua a úsáid. Bhí a leagan féin ag an gCabhlach Ríoga (d'ainneoin an rúin a bhí ag an Maolchalannach tráth an cabhlach úd a chur go tóin poill) agus bhí lámh ag Busch i dtógáil fhomhuireáin Chabhlach Impiriúil na Seapáine, soithí a bhí beagán níos toirtiúla ná fomhuireáin Uí Mhaolchalann. Thóg an Maolchalannach dhá fhomhuireán don tSeapáin ar baineadh feidhm astu ag ionsaí na Rúiseach i gcogadh na mblianta 1904-05. Fuair sé bonn Éirí na Gréine ón Impire dá bharr.
Bhí a fhios ag an Maolchalannach cén díobháil a d'fhéadfadh fomhuireáin a dhéanamh i gcogadh, agus dóchas aige go mbacfadh an drochthuar ar dhaoine formhuireáin a úsáid mar arm - dóchas ar mhill an Chéad Chogadh Domhanda é díreach ar uair a bháis.
Sa chuid dheireanach dá shaol d'iompaigh sé ón uisce agus thug a aghaidh ar an aer; bhí trialacha ar siúl aige san eitleoireacht, agus is dócha go dtiocfadh toradh fónta orthu dá mairfeadh sé tamall eile.
Gaeilge
Níor dhearmad an Maolchalannach an chuid ba dhoimhne dá dhúchas: an Ghaeilge. Fáisceadh é as ceann de na Gaeltachtaí ba láidre in Éirinn, agus is amhlaidh go mbíodh sé ag múineadh Gaeilge sna Stáit. Bhí sé ar na Gael-Mheiriceánaigh neamhchoitianta arbh fhiú leo an teanga a shaothrú, cé go raibh an teanga ag meath go tiubh sa bhaile agus é ag dul in aois.
A bhás
Cailleadh Seán Pilib Ó Maolchalann in Newark, New Jersey, in aois a cheithre bliana is seachtó, tar éis seacht mbliana is caoga a chaitheamh ag obair ar fhomhuireáin; fear a bhí ina Bhráthair Críostaí seal, ina réabhlóidí, ina mhúinteoir saolta agus ina innealtóir. Tá a uaigh in Totowa, New Jersey.
This Little Wiggy
Craoladh an ochtú eipeasóid déag, "This Little Wiggy", den naoú sraith The Simpsons ar an 22 Márta 1998. Scríobh Dan Greaney an eipeasóid seo. D'fhéach 8.9 milliún duine ar an eipeasóid.
An Cogadh Céad Bliain
Sraith coimhlintí a troideadh thar tréimhse de chéad agus sé bliana déag (idir 1337 go 1453) ba ea An Cogadh Céad Bliain, ina raibh dhá ríshliocht, Teaghlach na bPlantaigíneach agus Ríora Chapetach de Valois, i gcoimhlint lena chéile. Ní hamhlaidh, áfach, go raibh cogadh gan sos ar siúl ar feadh na tréimhse go léir, mar ba mhinic a tharla tréimhsí fada síochána, sa dóigh nach raibh cogaíocht ar bun ach timpeall leath an ama sin.
Bhí sé ar cheann de na coimhlintí is suntasaí sa Mheán-Aois, ina raibh cúig ghlún de rí the ó dhá chéile comhraic ag troid ar son na ríchathaoireach den ríocht is mó in Iarthar na hEorpa. Cé nár thit aon cath mór amach tar éis na bliana 1453, níor cuireadh deireadh go hoifigiúil leis an gcoinbhleacht go dtí gur síníodh an Conradh Picquigny (Fraincis: Le Traité de Picquigny) idir Ríocht Shasana agus Ríocht na Fraince ar an 29 Lúnasa, 1475.
Tar éis Concas na Normannach ar Shasana, ba vasáilligh iad ríthe Shasana, faoi oibleagáid ríthe na Fraince le haghaidh a gcuid sealúchas sa Fhrainc. Bhí iarracht déanta ag ríthe na Fraince, thar na céadta bliain, na sealúchais seo a laghdú, go dtí nach raibh fágtha ach Gascogne i seilbh Theaghlach na bPlantaigíneach. An Diúcacht seo á choigistiú nó é a bhagairt a bhí mar chuid de bheartas na Fraince chun cosc a chur leis an bhfás ar chumhacht Shasana, go háirithe aon uair a bhí Sasana ag fógairt cogaidh ar Ríocht na hAlban, comhghuaillí na Fraince.
Sa bhliain 1316, bunaíodh prionsabal a chur cosc ar mhná comharbas ar ríchathaoir na Fraince a ghlacadh.