cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bord Soláthair an Leictreachais
Líonraí BSL
Tá an líonra tarchurtha ard-voltais faoi úinéireacht na rannóige seo de BSL.
BSL Idirnáisiúnta
Is ionann seo agus an chuid idirnáisiúnta de ghnó an chomhlachta. Bíonn an rannóg seo san iomaíocht don obair a bhíonn á tairiscint go hidirnáisiúnta do chomhlachtaí fuinnimh éagsúla.
Bord agus Bainistíocht BSL
Seo rannóg lucht riartha an chomhlacht i gcoitinne.
Éirí Amach na mBocsar
Bhí Éirí Amach na mBocsar ceannairc foréigneach frith-eachtrannach, frith-coilíneach, agus frith-Críostaí a tharla san tSín idir 1899 agus 1901, ag tarraingt ar dheireadh na ríshliocht Qing.
Emanuel Steward
Traenálaí dornálaithe agus fear cúinne Meiriceánach ab ea Emanuel "Manny" Steward a rugadh ar an 7 Iúil, 1944 i mBottom Creek, Virginia Thiar agus a fuair bás ar an 25 Deireadh Fómhair, 2012.
Seomra leapa
deas|250px|thumb|Seomra leapa Seomra codlata atá i gceist le seomra leapa.
Dermot O'Mahony
Polaiteoir Éireannach ab ea Dermot O'Mahony (2 Aibreán 1881 - 22 Aibreán 1960). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal ar dtús agus ansin Fine Gael.
Potomac (abhainn)
Is abhainn í an Potomac a shníonn isteach i mBá Cheasapeake, sa réigiún Atlantach-Láir, in oirthear na Stát Aontaithe.
Tá an abhainn 405 míle (652 km) ar fad agus tá dobhardhroim na Potomac 14,700 míle cearnacha (38,000 ciliméadar cearnacha) d'achar.
Tá Maryland agus Washington, D.C. ar an mbruach chlé ag dul síos an abhainn, agus tá Virginia Thiar agus Virginia ar an mbruach dheas. Tá Harper's Ferry, Virginia Thiar, ar an abhainn freisin.
Tuairt
Ar an 13 Eanáir 1982, maraíodh 78 duine i dtimpiste eitleáin, nuair a thit Air Florida Eitilt 90 san abhainn Potomac.
Tagairtí
mion|Radharc ó [[Washington, D.C. ar an Potomac agus Rosslyn, Virginia]]
Pseudotrapelus sinaitus
Cur síos
Tá a fhad suas le 25 cm, an t-eireaball suas le dhá thrian den fhad iomlán. Tá na géaga agus an t-eireaball fada agus tanaí agus cuireann siad cumas maith dreapadóireachta ar fáil dó. Is í a tríú ladhar (lár) an ceann is faide in ionad an ceathrú ceann.
Iompar
Tá sé laethúil agus itheann sé feithidí agus artrapóid eile, chomh maith le plandaí.
Eoin Criosastam
Is naomh é Eoin Criosastam (Rugadh i 349 san Aintíoch é agus fuair sé bás ar an 14 Meán Fómhair 407, i gComana i bPontus.
Pseudotrapelus sinaitus
Iompar
Nuair a bhíonn sé sa teas, iontas na n-iontas éiríonn dath an fhirinn gorm chun na cinn bhaineanna a mhealladh. Forbraíonn an ceann baineann spotaí dearga.
Fospeicis
Aithnítear na fospeicis seo a leanas:
Cayenne
Príomhchathair Ghuáin na Fraince, críoch thar lear de chuid na Fraince in oirthuaisceart Mheiriceá Theas, is ea Cayenne. Bhí 55,198 duine ina gcónaí sa chathair féin sa bhliain 2012 agus 121,308 sa mhórcheantar uirbeach.
Teddy Pendergrass
Amhránaí Meiriceánach Afracach ab ea Theodore DeReese Pendergrass a rugadh ar 26 Márta, 1950 i gKingstree Carolina Theas agus a fuair bás ar an 13 Eanáir, 2010.
Béal Átha an Spidéil
Is baile suite i gContae Chorcaí é Béal Átha an Spidéil.
Víreas easpa imdhíonachta catúil
Galar víreasach i gcait, atá gaolmhar le víreas easpa imdhíonachta daonna (HIV) ach scartha uaidh. Ní chuireann an víreas ná an galar isteach ar dhaoine. Tarlaíonn raon comharthaí cliniciúla sa chat de réir mar a sháraíonn orgánaigh eile a chóras imdhíonach. Tarlaíonn athlasadh ainsealach don bhéal de bharr fiabhrais gan stad, agus leanann cailliúint thapa meáchain é sin. Ní féidir diagnóis chruinn a dhéanamh ar na comharthaí seo gan an fhuil a thástáil.
Sidney Poitier
B'aisteoir Bahámaíoch-Mheiriceánach é Sidney Poitier, a rugadh ar an 20 Feabhra 1927. Fuair sé bás ar 7 Eanáir 2022.
Edward Doyle
Polaiteoir Éireannach ab ea Edward Doyle. Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
Bernard de Clairvaux
Bhí sé an-chairdiúl leis an easpag Éireannach, Naomh Maelmhaedhoc Ó Morgair, a fuair bás i gClairvaux.
Hyde Park, Londain
Is ceann de na páirceanna is mó atá suite i gCathair Westminster í Hyde Park.
Pierre Abélard
Diagaí agus fealsamh Francach ba ea Pierre Abélard (1079 - 1142), agus é ar bhunaitheoirí an Scolaíochais. Chleachtadh sé an t-amhras mar mhodh oibre, ós é an t-amhras a chuireann ag tóraíocht na fírinne sinn. Ba é laoch an Ainmneachais é, cé nár mhol sé Ainmneachas Roscelin, scoláire nótálta eile. B'fhearr leis riamh an nithiúlacht ná na teibíochtaí.
Deir Abélard nach bhfuil sna huilithe ach focail; ní féidir ciall a bheith leo ar aon dóigh eile. Má deir tú gur fíorchuid den saol iad na huilithe, is féidir leat a rá go bhfuil an tréith chéanna ag Sócraitéas agus ag an asal – is ainmhithe iad. Ach fágann sin gur rud réasúnach é an t-ainmhí sa mhéid go mbaineann sé leis an duine agus gur rud míréasúnach é sa mhéid go mbaineann sé leis an gcineál asal. Tá contrárthachtaí ag baint leis an rud céanna san iomláine, agus ní féidir an scéal a bheith amhlaidh.
Ní féidir an t-uilí a shamhlú le cnuasach rudaí, ó nochtann an cnuasach i ndiaidh na rudaí atá ina gcuid de. Ní féidir ach oiread an indibhid a shamhlú leis an iomlán, mar fágann sin gur iomaí Sócraitéas atá ann nó gurb ionann an méid indibhidí atá ann agus an méid uilithe, rud nach luíonn le réasún.
Deir sé gurb éard atá i ngach rud (lasmuigh de Dhia agus na haingil) foirm nó ábhar, nó cumasc foirme agus ábhair: is í foirm na deilbhe a cruth, rud ar cóiriú áirithe ábhair é. Fágann seo nach féidir an fhoirm a dhealú amach ón rud a chuireann in iúl í.
Oileáin Mhaildíve i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise
Ghlac Oileáin Mhaildíve páirt i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise 2019.
Susan Sontag
Ba scríbhneoir Meiriceánach í Susan Sontag. Rugadh sa bhliain 1933 í i Nua-Eabhrac agus fuair sí bás sa bhliain 2004 sa chathair chéanna.
Oileáin Mhaildíve i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise
Iomaitheoirí
{{legend|gold|Buaiteoir}} {{legend|silver|Dara}} {{legend|#cc9966|Tríú}} {{legend|#FE8080|Deireadh}}
Coipeadh
deas|250px|thumb|Coipeadh Nuair a fhágtar giosta ag riospráil gan ocsaigin, bristear síos an siúcra agus scaoiltear saor dé-ocsaíd charbóin agus alcól. Tugtar coipeadh ar an bpróiseas sin.
Michael Phelps
Is snámhóir Meiriceánach é Michael Fred Phelps (a rugadh ar 30 Meitheamh, 1985 i mBaltimore, Maryland).
Bhuaigh Phelps ocht mbonn óir sna Cluichí Oilimpeacha i mBéising sa bhliain 2008. Sháraigh sé curiarriacht Mark Spitz, snámhóir Meiriceánach eile, a bhuaigh seacht mbonn óir i München sa bhliain 1972. Fuair Plelps cúig bhonn i gcomórtais aonair agus trí cinn eile i rásaí sealaíochta.
Fuair Phelps sé bhonn óir agus dhá bhonn cré-umha san Cluichí Oilimpeacha san Aithin sa bhliain 2004 freisin.
Meastar go bhfuil rath ar an snámh ag Phelps toisc gnéithe éagsúla dá chorp a bheith as an ngnáth. Ceann acu seo ná go bhfuil réise láimhe níos faide ná an gnáth aige, agus í geall le 8cm níos faide ná a airde.
Fulbert de Chartres
Scoláire agus diagaí ab ea Fulbert de Chartres (t.960-1028). É ina mhúinteoir cáiliúil in Chartres, áit ar fhoghlaim mórán daoine diagacht, céimseata, leigheas agus fealsúnacht uaidh. É ina chomhairleoir ag ríthe agus ag prionsaí. Rinneadh naomh de.
Armadailín
Ainmhí is ea an t-armadailín. Mamach atá ann. Is é an t-armadailín an t-aon bhall amháin den fhine úd Dasypodidae. Tá tuairim is 20 speiceas ann.
Asunción
Is í Asunción (go hiomlán: Nuestra Señora Santa María de la Asunción) príomhchathair Pharagua agus an chathair is mó sa tír. Sa bhliain 2002, bhí cónaí ar 512,112 duine sa chathair féin. Má chuirtear San Lorenzo, Fernando de la Mora, Lambaré, Luque, Mariano Roque Alonso, Ñemby agus Villa Elisa san áireamh, is féidir a rá go bhfuil 1.8 milliún duine ina gcónaí i mórcheantar na príomhchathrach.
Melania Trump
Bean chéile Donald Trump agus iar-mhainicín is ea Melania Trump, a rugadh mar Melanija Knavs (Melania Knauss uaireanta ar an nós Gearmánach).
Luathshaol
Rugadh Trump in Novo Mesto in oirdheisceart na Slóivéine (cuid den Iúgslaiv san am úd). Díoltóir feithiclí do chomhlacht stáit ab ea a hathair. Rinneadh buan-áitritheoir de chuid na Stát Aontaithe di sa bhliain 2001 agus saoránach Meiriceánach sa bhliain 2006.
Chuck Berry
Ba cheoltóir Meiriceánach é Charles Edward Anderson "Chuck" Berry (18 Deireadh Fómhair, 1926 – 18 Márta 2017). Giotáraí, amhránaí agus cumadóir a bhí ann, agus ceannródaí an rac-cheoil. Rugadh Berry i St. Louis, Mhissouri.
Tharraing Chuck Berry blues, ceol tíre, soul agus rac-cheol le chéile chun a fhuaim féin a chruthú ach is mar cheoltóir agus cumadóir rac a thoill sé ardmheas. Bhí sé ar na chéad daoine a insealbhaíodh sa Rock and Roll Hall of Fame nuair a osclaíodh é sa bhliain 1986. mion|clé|226x226px|Chuck Berry circa 1958.jpg
Saol
Rugadh Chuck Berry i gcathair St. Louis i 1926, an tríú duine de sheisear clainne. Tógadh é i gceantar sa chathair darbh ainm the Ville, ceann den bheagán cheantar sin ina bhféadfadh daoine gorma tithe a cheannach. mion|clé|198x198px|Chuck Berry, 1972 Deagánach ab ea a athair in eaglais Bhaisteach sa cheantar, agus múinteoir ab ea a mháthair.
Bhí suim ag Berry sa cheol óna óige ar aghaidh, agus sheinn go poiblí den chéad uair agus é sa mheánscoil fós. I 1944, ghoid Berry, agus cúpla cara, carr agus thiomáin siad go dtí Kansas City. Mar phionós, fuair Berry deich mbliana i scoil ceartúcháin, ach tháinig sé amach tar éis trí bliana. Thosaigh Berry ag seinm na 'ngormacha' agus é ina dhéagóir, agus sa bhliain 1953 thosaigh sé ag seinm le Sir John's Trio, banna beag i Saint Louis. I 1955, chuaigh Berry go Chicago, agus bhuail sé leis an gceoltóir Muddy Waters. Mhol Waters dul ag caint le Chess Records. Shínigh Berry conradh ceoil leo, agus sheol sé amach a chéad singil, darbh ainm Maybellene, i mí Meán Fómhair. Shroich an t-amhrán uimhir a cúig i gcairteanna Mheiriceá.
Bhí rath ar Berry arís i Meitheamh 1956 leis an amhrán Roll Over Beethoven.
Chaith Berry tamall de bhlianta ar an mbóthar agus ag taisteal ar fud an domhain, i gcuideachta a mhacasamhail Jerry Lee Lewis agus Little Richard agus laochra eile na haoise. thumb|255x255px|Chuck Berry, Deauville (France), 1987.|cléI 1957, chuaigh Berry amach ar thuras leis na Everly Brothers, Buddy Holly agus cuid de na rac-cheoltóirí nua eile. clé|mion|The Complete Studio Recordings|177x177px Bhí Berry i dtrioblóid arís i mí Nollag 1959, nuair a thug sé post do chailín óg i Berry's Club Bandstand, an club oíche a bhíodh aige i St. Louis. Ní raibh an cailín ach ceithre bliana déag d'aois, agus cuireadh Berry agus an cailín i bpríosún. D'fhan Berry faoi ghlas ar feadh cúig bliana.
Lean Berry ag ceol go dtí 2017, i Meiriceá agus thar lear.
Duaiseanna agus meas
Is iomaí moladh a fuair sé agus is iomaí duais a bronnadh air le linn a shaoil. Bhronn an Uachtarán SAM Bill Clinton duais Kennedy Centre Honors Award air ag tús an chéid mar gheall ar an méid a bhain sé amach. Dar leis, ba dhuine de cheoltóirí móra na linne é Berry.
Ceannródaí rac-cheoil ab ea Berry, agus bhí an-tionchar aige ar fhorbairt an cheoil sin. Tá iomrá ar leith ar Berry as a scileanna cumadóireachta agus as an gcaoi a mbaineann sé úsáid as greann chun scéal a insint ina gcuid liricí.
Tionchar
clé|mion|177x177px|2012Ba laoch é Berry mar ghiotáraí, agus deir a lán giotáraithe éagsúla go raibh tionchar mór ag Berry orthu.
Tacaithe móra ab ea Keith Richards as The Rolling Stones agus John Lennon as The Beatles.
Is dócha go raibh tionchar díreach ag Berry ar Elvis Presley freisin, agus úsáideann Angus Young as AC/DC "siúl-lacha" cáiliúil Berry fós.
Tá an díospóireacht ar siúl i gcónaí faoin gcéad cheirnín rac-cheoil a rinne sé, ach tugtar an chraobh de ghnáth do "Maybellene", a rinne Berry i 1955.
Luachair bhiorach
Is planda í an luachair bhiorach.
Líneach B
thumb|Táibléad cré ó Chnósas le inscríbhinn Líneach B.
Is script shiollach é Líneach B a úsáideadh chun na Gréigise Mícéineaí a scríobh, an fhoirm is luaithe a fianaíodh den Ghréigis. Bhí an script ann roinnt céadta bliain roimh aibítir na Gréigise. Téann an scríbhneoireacht Mhícéineach is sine siar go dtí thart ar 1450 RCh. Is de shliocht Líneach A é, script níos luaithe gan athrú a úsáideadh chun na teanga Mionóch a scríobh, agus níos déanaí ar aghaidh an siollabra Cipireach, a thaifead an Gréigis freisin. D'imigh Líneach B as radharc, a bhí le fáil go príomha i gcartlann an pháláis ag Cnósas, Cydonia, Pulas, an Téibh) agus Micéanae, le titim na sibhialtachta Mícéineaí le linn Chliseadh na Cré-umhaoise Déanach. Ní sholáthraíonn an tréimhse ina dhiaidh sin, ar a dtugtar Ré Dhorcha na Gréige, aon fhianaise ar úsáid na scríbhneoireachta. Is é freisin an t-aon cheann de scripteanna Aeigéach na Cré-umhaoise a d'éirigh leis an t-ailtire agus an teangeolaí féinmhúinte Sasanach Michael Ventris a scaoileadh.
Tá thart ar 87 comhartha siollach agus os cionn 100 comhartha idéagrafach i Líneach B. Ciallaíonn na hidéagraim nó na comharthaí “comharthaíochta” seo rudaí nó tráchtearraí. Níl aon luach foghraíochta acu agus ní úsáidtear iad riamh mar chomharthaí focal agus abairt á scríobh.
Is cosúil go raibh cur i bhfeidhm Líneach B teoranta do chomhthéacsanna riaracháin. I ngach ceann de na mílte táibléad cré, braitheadh líon réasúnta beag de “lámha” éagsúla: 45 i bPulas (cósta thiar na Peilipinéise, i ndeisceart na Gréige) agus 66 i gCnósas (An Chréit). Is féidir nár úsáideadh an script ach ag chuallacht scríobhaithe gairmiúla a d’fhreastail ar na páláis lárnacha.Chomh luath agus a scriosadh na páláis d’imigh an script as.
Tá thart ar 200 comhartha ag Líneach B, roinnte ina gcomharthaí siollabais le luachanna foghraíochta agus idéagraim le luachanna séimeantaice. Tá uiríoll agus ainmniú na gcomharthaí seo caighdeánaithe le sraith collóiciam idirnáisiúnta ag tosú leis an gcéad cheann i bPáras i 1956. Tar éis an tríú cruinniú i 1961 ag Ionad Comhdhála Wingspread i Racine, Wisconsin, tugadh Coinbhinsiún Wingsspread ar chaighdeán a mhol Emmett L. Bennett, Jr go príomha a ghlac eagraíocht nua, an Comité International Permanent des Études Mycéniennes (CIPEM), cleamhnaithe i 1970 ag an gcúigiú collóiciam le UNESCO. Leanann na collóiciam: tharla an 13ú i 2010 i bPáras.
Tá go leor de na comharthaí comhionann nó cosúil leo siúd i Líneach A ; áfach, ionchódaíonn Líneach A teanga nach bhfuil ar eolas go fóill, agus níltear cinnte an raibh na luachanna foghraíochta céanna ag comharthaí cosúla.
Comharthaí siollacha
Taispeántar thíos an ghreille a d’fhorbair Michael Ventris agus John Chadwick i gcomhair luachanna foghraíochta do chomharthaí siollabais. (Tabhair faoi deara go léiríonn "q" stadanna coguasach lipéadaithe [ɡʷ, kʷ, kʷʰ], ní stadanna úbhalacha mar atá san IPA)
Tá na consain tosaigh sa cholún is faide ar chlé; tá gutaí sa tsraith barr faoin teideal. Tá trascríbhinn an tsiolla (b’fhéidir nár luadh é ar an mbealach sin) liostaithe in aice leis an gcomhartha in éineacht le huimhir aitheantais Bennett don chomhartha roimh réiltín (mar a bhí coinbhinsiún Ventris agus Chadwick). I gcásanna ina bhfuil amhras fós faoi thras-scríobh an chomhartha, is í uimhir Bennett a shainaithníonn an comhartha. Is minic a thaispeánann na comharthaí ar na táibléid agus na séalaithe éagsúlacht mhór óna chéile agus ó na huiríll thíos. Is ábhar díospóireachta leanúnach i staidéir Mhícéineacha na cúiseanna leis an éagsúlacht agus na difríochtaí séimeantacha féideartha a fhionnadh.
Tom Daley (tumadóir)
Is tumadóir Sasanach é Thomas Robert Daley (a rugadh ar 21 Bealtaine 1994 i bPlymouth, Sasana). Tá dhá bhonn cré-umha Oilimpeach buaite aige.
<Gallery> File:Tom Daley.jpg|Tom Daley, 2008 File:Tom Daley (diver), October 2008.jpg|Tom Daley, 2008 File:Tom Daley London (cropped).jpg|Tom Daley, 2012 File:Tom Daley portrait.jpg|Tom Daley, 2016 </Gallery>
Michael Tierney
Polaiteoir Éireannach ab ea Michael Tierney (30 Meán Fómhair 1894 - 10 Bealtaine 1975). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal.
Valbaí giorria bandach
Ainmhí is ea an valbaí giorria bandach (Lagostrophus fasciatus). Dúchasach d'iarthar na hAstráile. Níor mhair siad ach ar chúpla oileán feadh chósta na tíre úd, ach táthar á dtabhairt isteach arís in áiteanna eile le tamall beag anuas.
Calcalas
thumb|Is íomhá chlasaiceach í bís logartamach na blaoisce 'Nátalas', a úsáidtear chun fás leanúnach a léiriú, príomhchoincheap sa Chalcalas.
Séard atá sa chalcalas ná bealach matamaiticiúil chun cur síos a dhéanamh ar rátaí athraithe. Baintear úsáid as an gcalcalas ins an bhfisic, ins an meicnic ach go háirithe, i staidéar na heacnamaíochta, agus i neart brainsí eile den eolaíocht. Tugtar sainmhíniú ar fheidhm sa chalcalas agus leagtar amach bealach chun ráta athraithe na feidhme sin a ríomh. Glaotar an calcalas difreálach air seo. Ar an láimh eile, má tá ráta athraithe ar eolas, tá bealach ann chun an fheidhm a ríomh, agus is é seo an calcalas suimealach. Tá teoirim ann a deireann gur inbheartú é an calcalas suimeálach agus difreálach, agus is é seo bunteoirim an chalcalais.
Feidhm: bunchoincheap an chalcalais
Baineann an chuid is mó den mhatamaitic, an mhatamaitic eolaíochta ach go háirithe, le coincheap na feidhme. Abair go bhfuil dhá thacar againn, A agus B. Sa chalcalas ba chóir smaoineamh ar thacar uimhreacha réadacha. 'Séard is brí le feidhm ná coibhneas idir an dá thacar, a thugann do gach ball den tacar A, ball cófhreagrach sa tacar B. Abair go bhfuil feidhm f againn idir tacar A agus tacar B. Scríobhtar é seo mar
University Observer
Is nuachtán Béarla mórbhileoige ollscoile é The University Observer a fhoilsítear gach coicís sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath. Bíonn ailt rialta i nGaeilge ann. Nuachtán é a fhaigheann bunmhaoiniú ón táille clárúcháin coláiste, mar sin tá dualgas áirithe orthu éilimh na mac léinn a chomhlíonadh.
Calcalas
Feidhm: bunchoincheap an chalcalais
agus má tá an eilimint a ina bhall den tacar A, scríobhtar an comhfhreagras idir a agus eilimint in B mar
Tá sampla meanscoile le feiscint ins an bhfeidhm, áit gurb ionann f(x) agus f(x)=x^2. Is coibheas é seo idir tacar na réaduimhreacha, \mathbb{R}, agus tacar na réaduimhreacha neamh-dhiúltacha. Má thugtar dúinn réaduimhir x, tá sé i gcoibheas leis an réaduimhir neamh-dhiúltach x^2. Is féidir neart samplaí níos casta a thabhairt ach léiríonn an sampla seo an bunsmaoineamh.
Airíonna feidhme: leanúnachas agus sodhifreáileachas
Airí thábachtach a bhaineann le an-chuid feidhmeanna matamaiticiúla ná an leanúnachas: más féidir graf feidhme a tharraingt gan an peann a bhaint den leathanach, sé sin, más ionann graf na feidhme agus cuar rialta, tá an fheidhm leanúnach. Tá bealach níos treise ann chun cur síos ar an airí seo: abair gur feidhm í f ó thacar réaduimhreacha A go tacar eile réaduimhreacha B. Is feidmh leanúnach í f,
nuair atá
Bealach eile chun é seo a rá ná go bhfuil againn an teorainn
Ar an mbealach céanna, tá an fheidhm f sodhifreáileach ag a in A má tá brí leis an teorainn
Má tá an fheidhm f sodhifreáileach ag gach a in A deirtear go bhfuil an fheidhm f sodhifreálach (ag gach pointe).
An díorthaíoch
Abair anois gur feidhm í atá sodhifreáileach ag gach pointe. Sainmhínítear an díorthaíoch ag x mar
Tá an dóigh air gurb ionann an cháinníocht seo agus an codán gan ciall 0/0, ach scúdaímis sampla ina náirítear an díorthaíoch ó bhunphrionsabal. Abair go bhfuil f(x)=x^3. Mar sin,
IdirThrádáilÉireann
thumb|Ceannoifig Idir-Thrádáil Éireann, Sráid ChillMhuire, Iúr Cinn Trá, Co. an DúinCeann de na sé comhlachtaí uile-Éireann is ea 'An Comhlacht Forbartha Trádála agus Gnó', nó IdirThrádáilÉireann (Béarla: InterTradeIreland, Albainis Uladh: NifferinMercatAirlann), a cuireadh ar bun mar chuid d'forfheidhmiú Chomhaontú Aoine an Chéasta. Cé go bhfuil sainchúram soiléir oibriúcháin aige, feidhmíonn sé faoi stiúir iomlán na Comhairle Aireachta Thuaidh-Theas nó CATT, agus freagracht áirithe air freisin i leith na Comhairle, an Oireachtais agus Thionól Thuaisceart Éireann agus freisin i leith na Rann Airgeadais agus na Rann eile rialtais atá freagrach as a mhaoiniú i ngach ceann den dá dhlínse. Bunaíodh Idir-Thrádáil Éireann chun faisnéis a mhalartú agus obair a chomhordú maidir ar thrádáil, fhorbairt gnó agus nithe gaolmhara, i réimsí ina n-aontaíonn lucht an dá riaracháin go sonrach go mbeadh sé ina leas frithpháirteach dóibh. Is é an Dr David Dobbin an Cathaoirleach agus an tUasal John Fitzgerald an Leas-Chathaoirleach. Is é an tUasal Liam Nellis Príomhfheidhmeannach an chomhlachta. Is é misean na heagraíochta ná:
Bord reatha IdirThrádáilÉireann
(Eanáir 2008)
Calcalas
An díorthaíoch
.
De réir mar a théann an uimhir bheag h i dtreo nialas, téann an codan seo i dtreo 3x^2, agus mar sin,
Tá díorthaíoch feidhme tábhachtach in an-chuid brainsí den eolaíocht. Sa mheicnic, más ionann x(t) agus suíomh réada i leith ama, is feidhm é seo. Is ionann díorthaíoch na feidhme seo agus luas an réada; is ionann díorthaíoch an luais agus luasghéarú an réada. Deireann Dlíthe Newton gurb ionann toradh mháis agus luasghéarú an réada agus na fórsaí ag gníomhú ar an réad. Sa cheimic, más ionann c(t) agus méid ceimeacháin atá i gcóras ag am t, déanann an díorthaíoch dc/dt cur síos ar ráta frithghníomchaíochta an chórais cheimicigh. Má tá frithghníomhaíocht cheimiceach ann,
athraíonn an méid C ata sa chóras de réir
áit gurb ionann c agus an méid C atá sa chóras agus rl.
Nuair atá dhá phointe ar chuar gar le chéile, ní féidir idirdhealú a dhéanamh idir an cuar sin, agus le líne le fána faoi leith. Abair go bhfuil an dá phointe agus  gar le chéile ar an gcuar y=f(x). Tá fána an chuair ag x_2 nach mór cothrom le
Is féidir an meastúchán seo a dhéanamh níos fearr agus níos fearr trín bhfad idir x_1 agus x_2 a dhéanamh níos lú agus níos lú, go dtí go scroichtear an teorainn
Mar sin, is ionann fána an chuair ag an bpointe x_2 agus díorthaíoch na feidhme f ag an bpointe sin. Seo é tuiscint chéimseata an díorthaigh.
Josh Duhamel
Naisc sheachtracha
Josh Duhamel ag People.com, arna rochtain ar 4 Feabhra 2012
Crios astaróideach
350px|thumb|crios [[astaróideach ]]
Réigiún sa ghrianchóras is ea an crios astaróideach agus é suite idir fithis Mharsa agus fithis Iúpatair. Is é Ceiréas (trastomhas 950km) an ceann is mó sa chóras gréine. Is píosaí carraige, miotail agus oighir iad na hastaróidigh.
Tháinig an crios astaróideach as an réaltnéal a bhí ag timpeallú na gréine fadó. Murach go raibh Iúpatar chomh cóngarach agus atá, thiocfadh an conamar cloiche seo go léir le chéile le haon phláinéad amháin a chruthú. Mar a thiontaigh an scéal amach, áfach, níor cheadaigh imtharraingt láidir Iúpatair dóibh socrú síos le chéile, ó chuir sí tuilleadh fuinnimh leis an dóigh a raibh na réada beaga seo ag imbhualadh faoi chéile.
thumb|left|177x177px|[[951 Gaspra, san crios astaróideach|alt=]]
An chuid is mó de mhais an phríomhchreasa astaróidigh, tá sé sna hastaróidigh mhóra. Tá an trí cinn is mó acu (2 Palas, 3 Iúnó agus 4 Veiste) níos mó ná 400 ciliméadar ar meán-trastomhas. clé|mion|177x177px An t-aon réad amháin sa chrios astaróideach a aicmítear inniu mar abhacphláinéad, is é sin, Ceiréas, tá sí 950 ciliméadar ar trastomhas.
Buafluachair
Is planda í an buafluachair.
Tobias Asser
Bhí baint nach beag ag Asser i mbunú :
Fuirseoir
thumb|Fuirseoir i mbun a cheirde Is ionann Fuirseoir nó Fear grinn agus duine a chuireann siamsaíocht ar fáil do lucht féachana trín iad a chur ag gáire. Is gnách go n-íoctar an duine as an obair seo. Déantar é seo trí scéalta grinn a insint nó trí eachtraí áiféiseacha a chur ar siúl nó trí ghreann ropánta. Tugtar 'fuirseoir ar a bhoinn' ar fhuirseoir a bhíonn ag caint go díreach leis an lucht féachana os a c(h)omhair, agus é/í á c(h)ur féin in iúl.
Tobias Asser
Mar gheall ar an obair sin, go mór mór i dtaca le Comhdháil na Háige, bronnadh Duais Nobel na Síochána air (in éineacht le Alfred Hermann Fried) sa bhliain 1911.
Fuirseoir
Bíonn stíleanna grinn difriúla ag na fuirseoirí éagsúla. Bíonn blas na polaitíochta agus cúrsaí reatha ar ghreann Bill Maher agus George Carlin i Meiriceá, agus bhí an aoir pholaitiúil le sonrú go mór ar ghreann an fhuirseora Éireannaigh, Dermot Morgan. Ach bíonn an greann ag leithéid Tommy Tiernan bunaithe ar a shaol féin nó ar chúrsaí an tsaoil, áit a mbeadh leithéidí Ross Nobel ag baint leasa as áiféis chun daoine a chur ag gáire. Cuireann fuirseoirí iad féin i láthair go beo, nó ar an raidió nó ar an teilifís go minic. Is minic go mbíonn an chuid is mó fuirseoirí ag déanamh a gcoda agus iad ag dul ar camchuairt lena seó féin ar fud na tíre nó ar fud an domhain, go háirithe ag Féiltí Grinn a bhíonn á reáchtáil ar fud an domhain.
Tá rath mór ar ghnó na fuirseoireachta in Éirinn i láthair na huaire. Tá cáil idirnáisiúnta bainte amach ag go leor fuirseoirí Éireannacha agus duaiseanna idirnáisiúnta amhail Duais Grinn Perrier, buaite ag breis is duine amháin acu.
Tobias Asser
Ainmníodh an T.M.C. Asser Instituut san Háig in ómós dó; tá sí comhcheangailte le hOllscoil Amstardam, áit ina raibh sé ina ollamh leis an dlí. clé|mion|1898
Patrick Duffy (polaiteoir)
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Duffy (28 Iúil 1875 - 21 Iúil 1946). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal.
Fraincis Shasana Nua
Canúint Fraincise atá nasctha leis an bhFraincis Cheanadach is ea Fraincis Shasana Nua (as Fraincis: Français de Nouvelle-Angleterre). De réir figiúirí ón mbliain 2015, labhraíonn thart ar 170,000 daoine Fraincis Shasana Nua agus na daoine sin ina gcónaí i Sasana Nua.
Tá Fraincis Shasana Nua ar cheann desna cineálacha Fraincise a tháinig chun cinn sa réigiún sin ar a dtugtar Stáit Aontaithe Mheiriceá anois. Is iad na cineálacha Fraincise eile atá á labhairt ann, nó a bhíodh á labhairt tráth, ná Fraincis Louisiana, Fraincis Missouri, atá ag dul in éag, Fraincis an Mhuscfhrancaigh agus Fraincis na Métis, nó an cineál Fraincise sin a bhíodh á labhairt agesna daoine de chine measctha. Má chuirtear an Fhraincis chaighdeánach as an áireamh, is í Fraincis Shasana Nua an sóirt Fraincise is forleithne i Sasana Nua - ach amháin i nGleann San Seáin, áit atá suite i dtuaisceart an chontae Aroostook, i Maine, ina bhfuil an Fhraincis Acadach níos láidre ná í.
Tar éis an Chéad Chogaidh Dhomhanda, do glacadh le dlíthe chun cosc oifigiúil a chur ar an dtumoideachas dátheangach lasmuigh de ranganna teangan amháin. Níos déanaí, sna blianta 1960 agus 1970, dheineadh scoileanna poiblí áirithe i Shasana Nua iarracht stop a chur le labhairt na Fraincise i measc mac léinn. Le blianta anuas, áfach, tá tóir úr tagtha ar ar an dteagasc dátheangach i Sasana Nua agus, ón mbliain 1987 ar aghaidh, do cuireadh scéimeanna nua ar bun chun cabhrú leis an modh teagaisc sin. Ón mbliain 2010 amach, áfach, tá laghdú ag teacht ar an oideachas dátheangach agus ar mhúineadh teangacha eachtrannacha i gcoitinne, laghdú a bhfuil a rian le feiscint i líon na ndaoine óga a bhfuil Fraincis Shasana Nua ar a dtoil acu. Fós féin, i gcathracha ar nós Lewiston, cuireadh scéimeanna cultúir ar bun le déanaí atá dírithe go príomha ar dhaoine níos aosta a bhfuil an chanúint acu agus theifigh Afracacha ó thíortha ina labhraítear an Fhraincis.
Tagairtí
http://www.mla.org/cgi-shl/docstudio/docs.pl?map_data_results
Baile Cloch
Is baile suite i gContae Chorcaí é Baile Cloch.
To Courier with Love
Craoladh an fichiú heipeasóid, To Courier with Love, den seachtú sraith déag The Simpsons ar an 8 Bealtaine 2016. Scríobh Bill Odenkirk an eipeasóid seo. D'fhéach 2.52 milliún duine ar an eipeasóid.
Valbaí Bennett
Ainmhí is ea an valbaí Bennett. Bhí an ainmhí seo curtha in aithne ar Reachrainn in Éirinn.
Moncaí
Ainmhí is ea an moncaí. Mamach atá ann. Is ball d'fhine na gCercopithecoidea é. Tá 264 speiceas ann.
Luachair dhlúth
Is planda í an luachair dhlúth.
Baile Deasumhan
Is baile suite i gContae Chorcaí é Baile Deasumhan.
Alice in Wonderland (scannán 1985)
Scannán teilifíse ó 1985 is ea Alice in Wonderland.
The Town
Craoladh an tríú heipeasóid, "The Town", den ochtú sraith is fiche de The Simpsons ar an 9 Deireadh Fómhair 2016. Scríobh Dave King an eipeasóid seo. D'fhéach 3.22 milliún duine ar an eipeasóid.
Geata Mhic Amhlaí
Is baile suite i gContae Aontroma é Geata Mhic Amhlaí.
Baile na nGabhar
Baile na nGabhar suite i ndeisceart chontae Bhaile Átha Cliath. Is bruachbhaile é agus tá sé suite gar do Dhún Droma agus Stigh Lorgan. Tá seachtó míle duine ina gcónaí sa cheantar.
Is é an crosbhóthar, ar a bhfuil an teach tábhairne The Goat agus siopa éadaí cáiliúil Mr Big suite, lárionad an bhruachbhaile. Tá neart scoileanna meanleibhéal thart timpeall. Coláiste Benildus, Mount Anville, Our Lady's Grove, agus Coláiste Eoin san áireamh.
Tagann Charlie Bird (Iriseoir le RTE), Pól Ó Tuama (Ceannaire na gCabáistí) agus Frank Casey (Bainisteoir Bhord Rugbaí Éireann) ón cheantar seo. Tá neart crann os cionn 200 bliain d'aois sa limistéar. Sníonn sruthán anuas ó shléibhte Bhaile Átha Cliath tríd an bhruachbhaile seo agus críochnaíonn sí i nDún Laoghaire. Tá neart iasc ar fáil inti, scadáin rua san áireamh.
Andrew Bird
Is ceoltóir agus amhránaí Meiriceánach é Andrew Bird (rugadh 11 Iúil 1973). Saolaíodh Bird i Chicago agus bíonn sé ina chónaí i Chicago agus baile Elizabeth in iarthuaisceart Illinois chomh maith. Seinneann sé an veidhlín, giotár, maindilín, glocainspíl agus bíonn sé ag feadaíl go proifisiúnta. Chan Bird le Andrew Bird's Bowl of Fire sula ndeachaigh sé go haonréad. Tá Bird bainteach leis an mbanna ceoil The Squirrel Nut Zippers chomh maith: bíonn sé ag seinnt leo go rialta mar cheoltóir ach is annamh a chanann sé leo. Chan Bird an t-amhrán "The Giant of Illinois" ar an albam Dark Was the Night i 2009.
Glasóg
Is éan í an ghlasóg. Is baill d'fhine na Motacillidae iad.
Graham Norton
Is fuirseoir, aisteoir agus láithreoir teilifíse Éireannach é Graham Norton (Gaeilge: Graham Ó Neachtain), nó Graham William Walker mar a rugadh é ar an 4 Aibreán 1963 i nDroichead na Bandan, Contae Chorcaí. Bhain sé clú mhór amach i ról an charachtair Father Noel Furlong sa tsraith Father Ted.
Duine aerach oscailte atá ann, agus tá sé ar dhuine de na daoine homaighnéasacha is cáiliúla in Éirinn agus an Ríocht Aontaithe.
Belfield FM
Is stáisiún raidió mac léinn é Belfield FM a chraolann as an Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath ar líne agus ar FM ar feadh tréimhsí áirithe gach bliain. Le cabhair ó Bhord na Gaeilge UCD agus muintir na scéime bíonn an Ghaeilge le cloisteáil i mBelfieldFM go minic. Craolann an stáisiún roinnt clár i nGaeilge gach seachtain, faoi réimse leathan ábhar, cosúil le spórt, ceol, siamsaíocht. Déanann na cláir sin poiblíocht ar son na n-imeachtaí ar champas agus déanann siad iarracht daoine a mhealladh chucu.
Luachair bhog
Is planda í an luachair bhog.
Gleann Ó
Is baile suite i gContae Aontroma é Gleann Ó.
Domnall Mór Ua Briain
Rí na Tuadhmhumhan, 1168 to 1194, agus éilitheoir ar an teideal Rí na Mumhan ba ea Domhnall Mór Ó Briain (Meán-Ghaeilge Domnall Mór Ua Briain). Tugtar fosta dó an teideal Rí Luimnigh, teideal Uí Bhriain ón am d'ionghabh Brian Bóramha an chathair Lochlannach sa 10ú haois.
Baile Átha hÚlla
Is baile suite i gContae Chorcaí é Baile Átha hÚlla.
Domnall Mór Ua Briain
Beatha
Sa bhliain 1171, ghéill sé d'Anraí II Shasana ag Caiseal, ach ina ainneoin sin, lean sé leis ag troid continued to fight le roinnt blianta i gcoinne ionraí na Normannach i n-iardheisceart na hÉireann. Sa bhliain 1175, agus na Normannaigh clóite aige ag Cath Dhurlas, dhaingnigh sé a chuid cumhachta agus a bheirt chol ceathrar, Diarmaid mac Taidhg agus Mathúin mac Toirdhealbhaigh dallta aige. An bhliain chéanna ámh, chuir an tArdrí an ruaig air as Tuamhain. Sa bhliain 1176, chuir sé féin an ruaig ar na Normannaigh as Luimnigh, agus sa bhliain 1178, ar Uí Fiodhghinte, an dream ársa as ceantar Chontae Luimnigh.
Sa bhliain 1184, tugadh chuid dá chríocha mar fheod do Philip de Braose, Fear Ionaid na hÉireann. Le tacaíocht Robert Fitz-Stephen agus Miles de Cogan, chuaigh sé chun cathair Luimnigh a ghabháil, ach bhuail scaoll é. Sa bhliain 1185, chloígh Domhnall go dona arís na Normannaigh agus Prince John Sasana i mbun creiche fad ghleann na Siúire. An bhliain chéanna. dhall sé an deartháir deireanach mhic Dhiarmada. Sa bhliain 1188, cuidigh sé le fir na gConnacht, faoi cheannas Conchobar Maenmaige Ua Conchobhair, Jean de Courcy a chloí sa Chorrshliabh. Sa bhliain 1193, rinne na Normannaigh saghas ar an gCláir mar chúiteamh, agus rinne creach ar ghabháltais Domhnaill in Osraí.
De réir Annála Uladh, rí dheireanach na Mumhan ba ea é, nuair a fuair sé bás sa bhliain 1194. Creidtear gur adhlacadh é i nArdeaglais Naomh Muire Luimneach, teampall a bhunaigh sé. Tá bharrchónra cloiche ársa ann, ina luí sa saingeal gar den ardaltóir, a mheastar gur le Domhnall é.
Clann
Phós Domnall Mór le hOrlacán, iníon Dhiarmada Mhic Mhurchadha agus Shadhbh Ní Faeláin. Bhí triúr mac agus iníon amháin acu. Bhí coimhlint idir a mhic agus a gcol ceathrar, Muircheartach mac Briain Shliabh Bladhma, le haghaidh ríogacht na Tuamhan.
Skyrim
mion|clé Is cluiche ríomhaire é Na Scrollaí Ársa V: Skyrim. Is cluiche fantaisíochta é Skyrim, a chruthaigh an comhlacht Bethesda Game Studios. Foilsíodh don Skyrim chéad uair sa bhliain 2011.
Lá Idirnáisiúnta an Chairdis
mion|clé|Cairde agus craic Ceiliúrta Lá Idirnáisiúnta an Chairdis in Éirinn ar 30 Iúil gach bliain. Lá atá ann chun cairdeas a shnaidhmeadh idir dhaoine sa bhaile agus thar lear. Baineann daoine úsáid as an deis seo chun dul i dteagmháil lena gcairde agus cuireann siad scairt ar na cairde nach bhfaca siad le tamall. clé|mion
College Tribune
thumb|upright|Eagrán Aibreán 2011 Is nuachtán Béarla tablóide é an College Tribune a fhoilsítear gach coicís sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath. Bhunaigh an t-iriseoir Vincent Browne an chéad nuachtán sa choláiste chomh fada siar le 1986, agus fós, tá The College Tribune ar an bhfód. Ní fhaigheann an nuachtán aon airgead ón gColáiste agus dá bharr sin tá sé go hiomlán neamhspleách, agus bíonn sé i gcónaí ag brath ar urraíocht ó chomhlachtaí i gCOBÁC agus taobh amuigh di. Le déanaí, tá an Tribune tar éis forbairt a dhéanamh ar líne leis an suíomh idirlín www.collegetribune.ie agus tar éis sé mhí (Meitheamh 2011), tá thart ar 40,000 cuairteoirí tar éis cuairt a thabhairt air. Bíonn leathanach Gaeilge ann gach coicís agus forlíonadh do Sheachtain na Gaeilge. Rinne an Tribune ceiliúradh ar 25 bliain de bheith ar an bhfód sa bhliain 2011.
Alanis Morissette
Is amhránaí Ceanadach í Alanis Morissette. Rugadh í ar an 1ú Meitheamh 1974 in Ontario, Ceanada. Tá 16 Juno Awards agus 7 Grammy Awards buaite aici.
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 26 gradam buaite ag Morissette. Tá 56 ainmniúchán faighte aici.
Bleach
Is é Bleach an chéad albam ón bhanna rac-cheoil Nirvana. Albam trom agus dorcha ab ea é, le fuaimeanna cosúil le The Melvins, Mudhoney agus bannaí eile as Seattle. Ach bhí fuaim Nirvana féin le cloisteáil freisin, agus bhí Kurt Cobain ag fás mar chumadóir. Leis an albam seo, thaispeáin Nirvana go maith an fuaim grúinse - chomhcheangal idir miotal trom agus punc-rac, agus léirigh siad freisin neart an chomhcheangail nua seo.
Copped Hall
clé|250px|mion|Copped Hall Is teach mór suite in Essex é Copped Hall.
Gobadán earr-rinneach
Is éan é gobadán earr-rinneach (Calidris acuminata). Is baill d'fhine na Scolopacidae é. .
Shinzō Abe
Ba pholaiteoir Seapánach é Shinzō Abe (安 倍 晋 三 Abe Shinzō, 21 Meán Fómhair 1954 - 8 Iúil 2022). Ba é príomh-aire na Seapáine ar feadh tamaill ghairid, idir 2006 agus 2007, agus bhí sé ina príomh-aire arís ón bhliain 2012 go dtí 2020.
Polaitíocht
Ar 24 Márta 2020, d’fhógair Abe go raibh an Coiste Oilimpeach Idirnáisiúnta toilteanach Cluichí Oilimpeacha Thóiceo a chur ar an mhéar fhada go 2021.
Éire
Thug Abe cuairt oifigiúil ar Éirinn sa bhliain 2014, a chosnaigh €2,555.94. clé|mion|Biden agus Abe, 2013 clé|mion|Abe sa bhliain 2013
Feallmharú
Lámhachadh agus maraíodh Abe ar 8 Iúil 2022 agus é i mbun feachtasaíochta, ag tabhairt óráide ag slógadh polaitiúil, i gcathair Nara, in aice le Osaka. Cé go raibh lucht slándála ina fhochair, tháinig fear (Tetsuya Yamagami) aniar óna chúl, tharraing gunna as mála agus scaoil dhá philéar leis. Bhí sé 67 bliain d'aois.
Gabhadh an fear gunna, Tetsuya Yamagami, 41 bliain agus iarchomhalta d'Fhórsa Cosanta Muirí na Seapáine. Chaith sé an t-iar-Phríomh-Aire le gunna de dhéantús baile.
Ar 12 Iúil, bhí na mílte ar shráideanna phríomhchathair na Seapáine, Tóiceo chun ómós a thabhairt do Shinzo Abe. D'iompair cóiste marbh corp Abe trí an phríomhchathair go dtí halla na sochraide, áit gur créamadh a chorp. Reáchtáladh sochraid phríobháideach ag Teampall Zojoji.
Droichead Ceis
Is baile suite i gContae Aontroma é Droichead Ceis.
Bónapárt Ó Cúnasa
Is é Bónapárt Ó Cúnasa príomhcharachtar agus scéalaí an leabhair An Béal Bocht, a scríobh Brian Ó Nualláin faoin ainm cleite Myles na gCopaleen.
An leabhar
clé|mion|An chéad eagrán, 1941Is aoir é an t-úrscéal An Béal Bocht a foilsíodh den chéad uair sa bhliain 1941. Déanann an leabhar scigaithris ar chuid de na leabhair bheathaisnéise a scríobhadh faoin saol dian sna ceantair Ghaeltachta, ar nós An tOileánach le Tomás Ó Criomhthain agus Peig le Peig Sayers. Tá an scéal lonnaithe in áit iargúlta darbh ainm Corca Dorcha, áit ina bhfuil an saol fíordheacair, na daoine fíorbhocht agus an aimsir fíorfhliuch.
Téamaí
Is iad na mórthéamaí sa leabhar ná an greann, an Ghaeilge, agus bochtanas agus cruatan an tsaoil sa Ghaeltacht.
An scéal
Buailimid le Bónapárt den chéad uair agus é ag teacht i dtreo dheireadh a shaoil. Is éard atá sa leabhar seo ná a chuimhní cinn agus é ag breathnú siar ar an saol bocht, dian a bhí aige i gCorca Dhorca.
Olympus Mons
thumb|220px|Olympus Mons Sciathbholcán is ea Olympus Mons, agus é suite ag an ochtú céim déag de leithead an Tuaiscirt, ag an dhá chéad fiche agus séú céim d'fhad an oirthir (18° N 226° E) ar dhroim Mharsa. Tá sé ar an sliabh is airde ar fud an Ghrianchórais, nó tá sé seacht gciliméadar fichead níos airde ná a thimpeallacht, agus cúig chiliméadar fichead níos airde ná meánleibhéal Mharsa. Nix Olympica nó an Sneachta Oilimpeach a thug na réalteolaithe air ar dtús. Nuair a fuair na spástaiscéalaithe amach gur sliabh a bhí ann, baisteadh Olympus Mons nó Sliabh na hOilimpe air.
Piocóid
Is uirlis le barra iarainn cuartha le péire bun rinneach, a úsáidtear chun carraigeacha nó talún crua a bhriseadh, é piocóid.
Giúnach léana
Is planda é an giúnach léana.
Cionn tSáile
Is baile mór i gContae Chorcaí é Cionn tSáile (Kinsale as Béarla). Áit í ar buaileadh ar na Gaeil sa bhliain 1601.
Stair
I 1333, faoi chairt a dheonaigh an Rí Edward III Shasana, bunaíodh Corparáid Chionn tSáile chun tabhairt faoi rialtas áitiúil sa bhaile. [10] Bhí an chorparáid ann le breis agus 500 bliain go dtí gur ritheadh ​​an Municipal Corporations (Ireland) Act 1840, nuair a aistríodh rialtas áitiúil i gCionn tSáile chuig na Coimisinéirí Baile a toghadh sa bhaile ó 1828. Rinneadh na Coimisinéirí Baile seo mar Chomhairle Chionn tSáile faoi Bhí an tAcht Rialtais Áitiúil (Éire) 1898 agus Comhairle Baile Chionn tSáile ann go dtí 2014 nuair a cuireadh deireadh leis an tsraith seo de rialtas áitiúil in Éirinn mar chuid de bhearta chun an t-easnamh buiséid a laghdú i ndiaidh ghéarchéim airgeadais 2008–2010 (féach cor chun donais iar-2008 na hÉireann). D'fhill sé beirt bhall ar Theach na dTeachtaí in Éirinn sular díothaíodh é i 1800.
Ina stair, tá naisc thábhachtacha ócáideacha ag an gCionn tSáile leis an Spáinn. I 1518, íoc an tArd-Diúc Ferdinand, a bhí ina Impire Ferdinand I níos déanaí, cuairt neamhsceidealta ar an mbaile, agus ina dhiaidh sin scríobh duine dá fhoireann cuntas iontach ar a áitritheoirí.
I 1601, tháinig turas míleata Spáinneach - an ceann deireanach de Armadas a seoladh i gcoinne Ríocht Shasana - i dtír i gCionn tSáile chun nasc a dhéanamh le fórsaí reibiliúnacha na hÉireann agus ionsaí a dhéanamh ar Shasana trí Éirinn. Mar thoradh air sin, reáchtáladh cath Chionn tSáile ag deireadh an Chogaidh Naoi mBliana inar thug fórsaí Shasana, faoi stiúir Charles Blount, 8ú Barún Mountjoy, an fórsa Éireannach reibiliúnach, faoi stiúir Hugh O'Neill, 2ú Iarla Thír Eoghain agus Aodh Rua Ó Domhnaill, beirt phrionsaí Gaeilge as Uladh. Bhí na fórsaí Éireannacha gaolmhar le fórsaí Rí Felipe III na Spáinne, a bhí ina Rí ar an bPortaingéil agus na Algarves freisin. I mí Mheán Fómhair 1607, cúpla bliain i ndiaidh an chatha seo, reáchtáladh Eitilte na nIarlaí ó Ráth Maoláin i gContae Dhún na nGall in Iarthar Uladh ina raibh roinnt de na huaisle dúchasacha Éireannacha, lena n-áirítear Hugh O'Neill, 2ú Iarla Thír Eoghain agus Rory O Thréig Donnell, 1ú Iarla Thír Chonaill, a gcuid tailte agus theith siad go Mór-Roinn na hEorpa. Go gairid tar éis an chatha, tógadh Dún James chun an cuan a chosaint.
I 1649, d'fhógair Prince Rupert na Réine go raibh Charles II mar Rí Shasana, na hAlban agus na hÉireann ag Eaglais Naomh Multose i gCionn tSáile nuair a chuala sé go ndearna fórsaí Parlaiminte Charles I i Londain i rith Chogadh Cathartha Shasana.
Dún dún a dhúnann an bealach isteach go Cuan Chionn tSáile atá i nDún Charles, atá suite ag Cove Summer agus a théann ó 1677 i réimeas Charles II. Tógadh é chun an ceantar agus an cuan a chosaint ó úsáid na Fraince agus na Spáinne i gcás tuirlingt in Éirinn. Tá Dún James, a théann ó réimeas Rí Séamas VI agus I, suite ar an taobh eile den chuas, ar leithinis Pháirc an Chaisleáin. Baineadh úsáid as slabhra faoi uisce idir an dá dhún trasna bhéal an chuain le linn am cogaidh go loingseoireacht namhaid sciúrtha trí na hingeanna a rianú amach as soithí a tháinig isteach.
Chuaigh an Rí Séamas II agus VII (bhí sé ina Rí Séamas Shasana agus na hÉireann agus an Rí James VII na hAlban) i dtír i gCionn tSáile i Márta 1689 le fórsa de 2,500 fear, a tógadh le tacaíocht an Rí Louis XIV, mar chuid dá fheachtas chun cumhacht a fháil ar ais i Sasana, in Albain agus in Éirinn. I 1690, d'fhill Séamas II agus VII ar deoraíocht sa Fhrainc ó Chionn tSáile, tar éis do William III Shasana a chaillteanas ag Cath na Bóinne (freisin, William III de Theach Orange-Nassau), tar éis an 'Réabhlóid Ghlorious' (nó Réabhlóid 1688) i Sasana i gcoinne na gcogaí a bhain leis an bhFrainc faoi Rí Louis XIV.
Ó 1694 bhí Cionn tSáile mar bhunáit soláthair do shoithí an Chabhlaigh Ríoga i ndeisceart na hÉireann, agus tógadh roinnt stórais; bhí sé teoranta do shoithí níos lú, áfach, mar gheall ar an mbarra gainimh ag béal na habhann.Taiscire Béarla agus an fear príobháideach Captaen Woodes Roger ag tagairt do Chionn tSáile i gcuimhneachán a thurais 1708 ó Chorcaigh; go háirithe luann sé péire carraigeacha ar a dtugtar 'an Sovereigne's Bollacks' ar a ndeachaigh a long ar a chéile beagnach. Tháinig meath ar thábhacht chabhlaigh Chionn tSáile nuair a bhog an Cabhlach Ríoga a ionad buailte ó Chionn tSáile go cuan Chorcaí i 1805 le linn Chogadh Napoleon i dtréimhse Chéad Impireacht na Fraince.
Bhí Cionn tSáile nasctha le líne brainse trí Farrangalway agus Ballymartle go córas iarnróid na hÉireann in Iarnród Chorcaí, Dhroichead na Bandan agus an Deiscirt agus a chomharbaí ó 1863 go 1931, nuair a dhún an Great Southern Railway an brainse le linn pointe ísle i ndeacrachtaí eacnamaíochta Chionn tSáile. Bhí an stáisiún, atá suite go mí-oiriúnach don bhaile agus don chuan, ar Chnoc na Beairice agus rith an líne go dtí acomhal ag Crossbarry ar líne Chorcaí (Cé Albert) go dtí Droichead na Bandan.
Sa bhliain 2005, ba é Cionn tSáile an dara Baile Trádála Cóir, agus is í Cloich na Coillte an chéad cheann.
Iompar
Soláthraíonn Bus Éireann príomhbhealach iompair phoiblí Chionn tSáile. Feidhmíonn busanna go rialta ó Chionn tSáile go Cathair Chorcaí, agus stopann an chuid is mó díobh ag Aerfort Chorcaí ar an mbealach. Tá Cionn tSáile agus Droichead na Bandan nasctha le hiompar poiblí le seirbhís bus a sholáthraíonn Iompar Tuaithe East Cork.
Osclaíodh Droichead an Archdeacon Duggan ar an mbóthar R600 siar ó dheas ón mbaile i mí an Mhárta 1977, agus ainmníodh é tar éis an Athar Tom Duggan MC OBE agus ina dhiaidh sin ina náisiúnaí agus ina shagart misinéireachta i bPeiriú. Tháinig an droichead seo in áit struchtúr iarann teilgthe níos sine sna 1880í luatha a bhí suite thart ar 3km suas an abhainn ar Abhainn na Bandan, in aice le Tisaxon More.
Siamsaíocht agus cultúr
Tá féile bhliantúil snagcheol á reáchtáil ag Cionn tSáile, a bhíonn ar siúl le linn an deireadh seachtaine deiridh de Dheireadh Fómhair. Óstálann tithe tábhairne agus óstáin sa bhaile ceolchoirmeacha le grúpaí snagcheol agus gormacha i rith an deireadh seachtaine, lena n-áirítear ar an Luan deireanach de Dheireadh Fómhair (is saoire bainc in Éirinn).
Is é an Pháirc Mhór i gCionn tSáile, Eilis O'Connell, a rinne an dealbh as cloch shéadchomhartha, dealbhóireacht The Great Wall i gCionn tSáile, agus suiteáladh i 1988 í chun ceiliúradh a dhéanamh ar éachtaí Chionn tSáile i gcomórtas na mBailte Slachtmhara.
An Baile Mór, Contae Chorcaí
Is baile suite i gContae Chorcaí é an Baile Mór.
Cionn tSáile
Déimeagrafaic
Amhail daonáireamh 2011, bhí Kinsale ó thaobh eitníochta de 77% Éireannach Bán(Gaeilge), 19% bán eile, 0% dubh, 1% na hÁise, 1% eile, agus níor luadh 2%. I dtéarmaí reiligiúin, gabhadh daonáireamh i ndaonáireamh 2011 a bhí 77% Caitliceach, 10% reiligiún eile (Protastúnach den chuid is mó), 11% gan reiligiún ar bith, agus ní luaigh 2%.
Naisc
thumb|left|280px|Cionn tSáile
Gobadáinín ladharfhada
Is éan é gobadáinín ladharfhada (Calidris subminuta). Is baill d'fhine na Scolopacidae é.
Didier Zokora
Is imreoir sacair é Déguy Alain Didier Zokora a rugadh ar 14 Nollaig 1980 in Abidjan, An Cósta Eabhair). Agus é ag imirt le Sevilla sa Spáinn, fuair sé geansaí uimhir a hocht. D'imir sé le Tottenham Hotspur sa Premier League roimhe sin agus le Saint-Etienne sa Ligue 1 roimhe. Sa bhliain 2015 chuaigh sé le FC Pune City in Ard-Sraith na hIndia. D'imir sé le foireann náisiúnta an Chósta Eabhair. Imreoir cosanta lár páirce atá in Didier Zokora.
Bob Dylan
Ceoltóir, amhránaí, cumadóir, scríbhneoir agus file Meiriceánach is ea Bob Dylan (ar tugadh an t-ainm Robert Allen Zimmerman air nuair a saolaíodh é ar 24 Bealtaine, 1941 in Duluth, Minnesota, S.A.M.).
Chaith Zimmerman mórán dá óige ag éisteacht leis an raidió – thosaigh sé ar dtús ag éisteacht leis na stáisiúin raidió a sheinn ceol tíre agus na gormacha agus níos déanaí d’éist sé le rac is roll. D'eisigh a 37ú albam agus an ceann is déanaí, Fallen Angels i 2016. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 2016 (Níor bhuaigh aon scríbhneoir amhrán an duais seo roimhe seo).
Bunús agus Tús a Cheol
Saolaíodh Bob Dylan ar an 24 Bealtaine 1941 leis an ainm Robert Allen Zimmerman in Ospidéal Naomh Mhuire i nDuluth, Minnesota, agus tógadh é i Hibbing, Minnesota ar an Raon Mesabi siar ó Loch Superior. Tá deartháir níos óige aige, David.
Chuaigh seantuismitheoirí Dylan ar thaobh a athair, Zigman agus Anna Zimmerman, ar imirce ó Odessa, in Impireacht na Rúise (an Úcráin anois), go dtí na Stáit Aontaithe i ndiaidh na pograim frith-Sheimíteach i 1905. Ba Giúdaigh Liotuánach iad a sheantuismitheoirí ar thaobh a mháthair, Ben agus Florence Stone, a shroich na Stáit Aontaithe i 1902. In a dhírbheathaisnéis, Chronicles: Volume One, scríobh Dylan gurbh é Kirghiz sloinne a sheanmháthair ar thaobh a athair sular phós sí agus gur tháinig a clann ón gceantar Kağizman den Cúige Kars in oirthuaisceart na Túirce.