cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Meitreo Santo Domingo
clé|mion Is córas luathiompair poiblí é Meitreo Santo Domingo sa Phoblacht Dhoiminiceach. Osclaíodh an chéad líne go luath sa bhliain 2009 agus tá sé i gceist 5 líne eile a chur leis chun córas cuimsitheach iompar poiblí a sholáthar don chathair seo ina bhfuil timpeall trí mhilliún duine. clé|mion Tá an tionscadal seo ar cheann de na tionscadail is mó de chuid an uachtaráin Lionel Fernandez, polaiteoir atá an-tugtha do phoiblíocht agus do scéimeanna móra poiblí. Cuireadh ina leith go raibh airgead na tíre á chur amú aige ar scéimeanna costasacha nuair atá gá níos mó le hinfheistíocht sa chóras oideachais, leictreachais agus sláinte.
Is Alstom a chuir na traenacha ar fáil agus tógadh iad ina chuid monarchana sa Bheilg, sa Fhrainc agus sa Spáinn ar chostas 92.5 milliún Euro. Is féidir le gach traein timpeall 600 paisinéir a iompar agus táthar ag súil go mbainfidh 200,000 duine úsáid as an chéad líne, ach ní léir go fóill go bhfuil an t-éileamh sin ann.
Keiko Agena
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Christine Keiko Agena (a rugadh ar an 3 Deireadh Fómhair 1973 in Haváí, Haváí). Tá cáil bainte amach aici mar an gcarachtar Lane Kim ar an gclár teilifíse Gilmore Girls.
Gradaim
Tá dhá ghradam buaite ag Agena.
Cithfholcadán
225px|thumb|Cithfholcadán Is cubhachail nó folcadán é cithfholcadán ina níonn daoine iad féin faoi scaird uisce. Is minic a úsáidtear gallúnach.
Patrick McGoldrick
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Joseph McGoldrick (12 Lúnasa, 1865 - 26 Aibreán, 1939). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Cumann na nGaedheal.
Pentland Hills, Victoria
Bailecheantar atá suite thart ar 60 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea Pentland Hills.
Crith talún Neipeal Aibreán 2015
Tharla crith talún i mBarpak, Gorkha, Neipeal ar an 25 Aibreán 2015. Fuair 8,964 duine bás agus gortaíodh 21,952.mar thoradh ar an gcéad turraing agus ar na hiarchreathanna láidre a lean é.
Imeachtaí
Thosaigh an chéad chrith talún roimh mheán lae. Méid 7.9 a bhí ann ar an scála Richter agus ba sa phríomhchathair, Kathmandu, agus i nGleann Kathmandu, áit a bhfuil dlús mór daonra, ba mhó a braitheadh é. Bhí an t-eipealár thart ar 80 km soir ón dara cathair is mó i Neipeal, Pokhara. Tharla an crith ag doimhneacht éadomhain (tuairim is 15 km), rud a chuir treise leis an méid fuinnimh a scaoileadh amach i limistéar beag go leor. thumb|Crith talún Neipeal, Aibreán 2015|clé Mar thoradh air seo, thit tithe, leagadh teampaill a bhí ann leis na céadta bliain agus thosaigh maidhmeanna sneachta sna Himiléithe. Chroith an crith talún roinnt cathracha ar fud thuaisceart na hIndia freisin agus braitheadh é in áiteanna chomh fada anonn le Lahore sa Phacastáin agus Lása sa Tibéid. mion Maraíodh 18 dreapadóirí nuair a tharla maidhm shneachta ann tar éis an chreatha. mion|Bhí tuairim is 2 mhilliún duine  ag iarraidh [[Puball|pubaill]]
Tarrtháil
Bhí deacrachtaí teacht ar thaisí na mairbh lasmuigh de Kathmandu de bharr na droch-aimsire. Thriail ingearáin teacht ar íospartaigh sna bailte máguaird ach bhí orthu géilleadh don bháisteach trom. Agus bhí mórchuid daoine sa bpríomhchathair fós ina gcónaí amuigh faoin spéir le teann faitís faoi iar-chritheanna.
Bhí 600,000 teach scriosta, agus tuairim is 2 mhilliún duine ag iarraidh pubaill, uisce, bia agus cógas. Dúirt an Aire Airgeadais go dteastóidh ar a laghad $2bn ón gcoigríoch le tabhairt faoin ath-tógáil.
Iarchrith ollmhór i mí na Bealtaine
Ar 12 Bealtaine 2015, tharla crith talún eile, le neart 7.4 ar an scála Richter, agus an tír fós ag iarraidh teacht chuici féin. Anuas ar sin, tharla suas le leathdhosaen iarchreathanna agus bhí neart 6.3 le ceann acu.
Yanic Truesdale
Is aisteoir Meiriceánach é Candace Cameron Bure (a rugadh ar an 17 Márta 1970 in Montréal, Québec). Tá cáil bainte amach aige mar an gcarachtar Michel Gerard ar an gclár teilifíse Gilmore Girls.
Blaa
Is rolla aráin bog bán é an blaa. Itear i gContae Phort Láirge sa chuid is mó ach tá sé le fáil i gContae Chill Chainnigh agus i gContae Loch Garman freisin. Itear é de ghnáth le him agus uaireanta le hispín lóin (red lead). Blaa bricfeasta is ea blaa le slisín bagúin, ubh fhriochta agus ispíní. Deirtear gur thug na hÚgónaigh an blaa isteach sa 17ú haois. Deirtear freisin go dtagann an focal ón bhFraincis (blanc nó bán) de thoradh ar an bplúr. Is fearr iad a ithe tamall tar éis a gceannach mar bíonn siad níos úire ag an am sin.
Ar 19ú Samhain 2013, fuair an Blaa stádas Thásca Geografacha Faoi Chosaint ón Aontas Eorpach .
Cantabria
Is comhphobal féinrialaitheach é Cantabria atá suite in oirthuaisceart na Spáinne. Santander an phríomhchathair. Tá Cantabria ag críochantacht le Tír na mBascach (cúige na Bioscáine), agus ó dheas tá Castilla y León, agus san oirthear tá Asturias. Tá cósta aige ó thuaidh chomh maith.
Tá Cantabria lonnaithe laistigh den Spáinn Glas, ainm a dtugtar don réigiún idir muir Cantabria agus sléibhte Cantabria i dtuaisceart na Spáinne. De bharr an bháistí agus na haeráide aigéanaí bíonn an fásra an-ghlas. Tá tionchar mhór ag an Aigéan Atlantach, tagann an ghaoth ón Atlantach agus bíonn sé sáinithe leis na sléibhte; meán deascadh na háite ná 1,200 mm.
Tá tábhacht ar leith ag Cantabria de bharr an mhéid láithreán seandálaíochta atá le fáil ann. Tagann cuid dóibh as an ré pailéiliteach. Tá naoi bpluais ann le stádas Láithreán Oidhreachta Domhanda UNESCO. Tá líníocht phluaise le feiceáil mar shampla i bpluais Altamira, atá dátaithe 16,000 go 9,000 RC.
Sanasaíocht
Tá saineolaí fós ag iarraidh ainm an réigiúin, "Cantabria", a mhíniú ach níl se cinnte fós. Glactar leis go dtagann an fhréamh cant- ón bhfocal Ceiltise ar cloch nó carraig, agus is cosúil gur úsáideadh -abr mar iarmhír sna réigiúin cheilteacha. Mar sin b'fhéidir gurb é an ciall a bhí le "cántabro" ná "muintir na gcarraigeacha" ag tagairt don talamh carraigeach agus sléibhtiuil atá sa réigiún.
Tír Eolas
Is réigiún sléibhtiúil é Cantabria chomh maith leis an gcósta ó thuaidh agus tá acmhainní nádúrtha tábhachtacha le fáil ann:
Ó dheas tá na sléibhte níos mó fós. Tá sléibh raon mhór aolchloiche, Picos de Europa, san iardheisceart: chuid mhaith dóibh níos airde ná 2,500 m, cruthaithe ag na oighearshrutha a bhí ann fadó.
Contaetha agus Bardais Cantabria
Tá 10 gcontaetha agus 102 Bardais i gCantabria. 280px|thumb|Contaetha agus Bardais Cantabria
Claonadh
Sráidbhaile Éireannach ar bhruach na Life i gContae Chill Dara is ea Claonadh (Béarla: Clane). Tá sé suite sa bharúntacht Claonadh, 32 km ó Bhaile Átha Cliath ag an crosaire idir na mbóithre réigiúnacha R403 agus R407, idir Maigh Nuad agus an Nás i dtuaisceart an chontae.
Le daonra 7,280 duine sa bhliain 2016, is é an 8ú baile is mó i gContae Chill Dara, agus an 66ú ceann is mó i bPoblacht na hÉireann.
Stair
Ceaptar gur cuireadh tús leis an mbaile nuair a bunaíodh Mainistir Claonadh sa séú haois. Bhunaigh Sior Gerald Fitzmaurice mainistreach Phroinsiach ann i 1272 (a bhfuil na fothracha le feiceáil fós). I 1542, i rith Lánscór na Mainistreacha, bhronn an Rí Anraí VIII an Mhainistir ar Robert Eustace, Roger Roche is Ed Brown le haghaidh £177.
I rith Éirí Amach 1798 troideadh cath i gClaonadh ag tús na réabhlóide. Chaill na ceannaircigh agus theith siad i dtreo Thigh Mochua i gContae Laoise.
Gualainn
thumb|Gualainn daonna Tugtar gualainn nó alt gualainne ar an alt idir an lámh uachtarach agus príomhpháirt an choirp.
Seán Kenny
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do Baile Átha Cliath Thoir Thuaidh é Seán Kenny. Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre. Is as Gaillimh dó.
Níor ghlac sé páirt san Olltoghchán 2016.
The Tommy Tiernan Show
Seó cainte Béarla atá á chraoladh ar RTÉ a hAon ó 5 Eanáir, 2017 i leith é The Tommy Tiernan Show. Tommy Tiernan a chuireann an clár i láthair. Níl a fhios ag Tiernan cé hiad na haíonna go dtí gur tháinig siad amach ar an ardán. Craoladh an dá chéad sraith ar oíche Déardaoin. Ag tús an tríú sraith, bhog an clár go dtí am nua ar oíche Satharn.
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1959
Bhí Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1959 ar an 4ú heagrán bliantúil de Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Bronnadh an comórtas ar an Ísiltír.
Salvador Dalí
thumb|Dalí sa bhliain 1939 Ealaíontóir clúiteach Spáinneach ba ea Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, (11 Bealtaine, 1904 – 23 Eanáir 1989). Rugadh an péintéir osréalach i Figueres na Catalóine. Línitheoir oilte a bhí ann agus cáil air mar gheall ar na híomhánna aisteacha taibhseacha a bhí ina shaothar osréalach. Mhaígh sé féin go raibh tionchar ag a shinsir Arabacha ar a dhúil san aistíl agus sa gháifeachas, ach luaitear tionchar mháistrí an Renaissance leis chomh maith. Bhí baint aige le scannáin a léiriú chomh maith agus spéis aige i ngrianghrafadóireacht agus i ndealbhadóireacht chomh maith le scríbhneoireacht. ba mhinic a tharraing sé níos mó airde ar an saol neamhghnách a chaith sé ná ar a shaothar. Ba chara mór dá chuid an file Federico García Lorca.
Aingíne chléibh
Is éard is aingíne chléibh ann ná pianta sa chliabh, agus uaireanta sna gialla is an ghéag uachtarach chlé, agus an mothúchán go bhfuil sé á mhúchadh, a tharlaíonn do dhuine a dteipeann an soláthar ocsaigine do mhatáin an chroí air. Tarlaíonn an teip seo de bharr cúngú nó bac éigin in artaire corónach, mar shampla, de bharr plaice artaireascléaróisí.
Is é gnáthghnó artaire chorónaigh ar leith fuil ocsaiginithe, agus mar sin ocsaigin, a sholáthar do chuid ar leith de mhatán an chroí. Tarlaíonn an phian seo tar éis roinnt aclaíochta den chuid is mó, agus cuirtear chun suain é le babhta scíthe. Déanann córacha leighis atá bunaithe ar níotráit, ina measc nítriglicirín, matáin an chroí a bhogadh is na fuileadáin iontu a leathadh amach ionas go dtugann siad faoiseamh sciobtha ar aingíne chléibh. Tá córacha leighis ann, na béite-bhlocálaithe, a fheidhmíonn i gcoinne aidréanailín (hormón a thálann an croí go nádúrtha chun bualadh an chroí a thapú) agus mar sin a mhoillíonn an croí is a laghdaíonn gá ocsaigine an chroí. Uaidh sin, tugann siad faoiseamh ar na pianta seo.
Garry O'Connor
Is peileadóir sacair Albanach é Garry O'Connor (7 Bealtaine 1983 a rugadh é). Imríonn sé faoi láthair do Hibernian FC. Imríonn sé freisin d'fhoireann idirnáisiúnta na hAlban.
Navigators
Bailecheantar atá suite thart ar 105 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea Navigators.
Ciudad Real
Is cathair i gcomhphobal féinrialaithe na Caistíle-La Mancha sa Spáinn í Ciudad Real agus í mar phríomhchathair chúige Ciudad Real. Tá Maidrid suite 185 cm ó thuaidh agus mar sin tá neart daoine ag cianchomaitéireacht de bharr staid traenach ar Iarnróid Ardluas AVE.
Mount Wallace, Victoria
Bailecheantar atá suite thart ar 75 km siar ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea Mount Wallace.
Peter Hughes
Polaiteoir Éireannach ab ea Peter Hughes ( - 24 Meitheamh 1954). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Cumann na nGaedheal.
Ainglice
Luibh théagartha a fhásann níos airde ná 2 m, dúchasach do thuaisceart is oirthear na hEorpa agus lár na hÁise. An gas cuasach, na duilleoga roinnte i nduilleoigíní ubhchruthacha suas le 15 cm ar fhad ar ghais le bunanna borrtha, na bláthanna beag scothghlas/bán, bailithe le chéile in umbail mhóra chruinne. Úsáidtear na bláthghais chriostalaithe mar bhlaistiú. Faightear ola chumhra ó na fréamhacha a úsáidtear i gcumhráin agus licéir luibhe cosúil le Chartreuse.
Cill Chuimín, Tiobraid Árann
Is sráidbhaile é Cill Chuimín. Tá sé suite i gContae Thiobraid Árann. Tá sé timpeall 30 ciliméadar as Durlas Éile. Bhí mainistir ann fadó ach anois tá gairdín naofa in aice leis an Eaglais. Tá teach ceilteach agus tobar naofa ann.
Tá an Cumann CLG Uí Threasaigh lonnaithe sa pharóiste. Tá Rae agus Cluain Mhurchaidh (Áth an Chuilinn) sa pharóiste chéanna.
Tá Ionad Pobail nua-aimseartha, Tithe Tábhairne, Stáisiún Peitril, Uachtarlann agus gnóthaí eile i gCill Chuimín.
Tá an chuid is mó den sráidbhaile lonnaithe i gCeathrú an Teampaill ach tá an Cumann CLG agus an Stáisiún Peitril thíos an bóthair. Tá an Uachtarlann suite ar thaobh eile den sráidbhaile sa Réisc.
Tá siúlóid bhaile freisin. Téann sé ón mbaile suas go dtí an Cnoc Aifrinn. Bhí Aifreann ar siúil ag an gcnoc Aifrinn i rith na péindlithe.
Kelly Bishop
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Carole "Kelly" Bishop (a rugadh ar an 28 Feabhra 1944 in Colorado Springs, Colorado). Tá cáil bainte amach aici mar an gcarachtar Emily Gilmore ar an gclár teilifíse Gilmore Girls.
Newt Gingrich
Is polaiteoir, údar agus staraí Meiriceánach é Newton Leroy "Newt" Gingrich (a rugadh mar Newton Leroy McPherson ar 17 Meitheamh 1943). Iartheachta ó Georgia i dTeach Ionadaithe na Stát Aontaithe (1979-1999) é Newt Gingrich. Faoi láthair tá sé ar lorg ainmniúchán uachtaránachta an Pháirtí Phoblachtaigh i dtoghchán na bliana 2012. Rugadh agus tógadh Newt in aice le Harrisburg, Pennsylvania. D'fhreastail Gingrich ar Ollscoil Emory agus fuair sé a dhochtúireacht ó Ollscoil Tulane. Teagascóir staire agus tíreolais ag West Georgia College a bhí ann sna 1970idí. I ndiaidh cúpla iarracht gan rath, d'éirigh le Newt Gingrich suíochán a bhaint amach i dTeach Ionadaithe na Stát Aontaithe sa toghchán i Mí na Samhna, 1978.
Damien Hayes
Is iománaí Éireannach é Damien Hayes. As Contae na Gaillimhe dó, agus imríonn sé le foireann an chontae. Rugadh Hayes i bPort Omna sa bhliain 1982 agus imríonn sé le foireann an chlub sin chomh maith. Is tosaí é. Tá Craobh na hÉireann buaite aige lena chlub cé nach bhfuil an t-éacht céanna déanta aige le foireann an chontae. Tá gradam All-Star aige.
Truman Capote
Ba scríbhneoir Meiriceánach é Truman Capote (30 Meán Fómhair, 1924 – 25 Lúnasa 1984). Scríobh sé scéalta, úrscéalta, drámaí agus ábhar neamhfhicseanach. Tá meas mór ar roinnt acu, go háirithe an nóibhille Breakfast at Tiffany's (1958) agus In Cold Blood (1965), "úrscéal neamhfhicsin" mar a thug an scríbhneoir air. Bunaíodh timpeall fiche scannán agus dráma teilifíse ar scéalta le Capote.
Bhí deis a labhartha aige, ach ag iarraidh daoine a ghríosú, tharraing Capote conspóid lena bheo agus lena mharbh fiú.
Tús a shaoil
Rugadh Truman Streckfus Persons i New Orleans ar an 30 Meán Fómhair 1924, agus ba iad a thuismitheoirí Archulus Persons agus cailín seacht mbliana déag darbh ainm Lillie Mae Faulk. clé|mion|Truman Capote 1948Ní raibh sé ach ceithre bliana d'aois nuair a fuair an lánúin colscaradh, agus ansin tugadh go Monroeville i stát Alabama é, áit ar thóg muintir a mháthar é. Ba ansin a chuir Truman aithne ar chailín darbh ainm Nelle Harper Lee. Bhí siad ina ndlúthchairde go lá a bháis, agus chabhraigh Harper le Truman an leabhar cáiliúil In Cold Blood a scríobh.
Sa bhliain 1933 d'aistrigh Truman go Nua-Eabhrac, áit a raibh cónaí ar a mháthair agus ar a fear céile nua. B'as Cúba do Joseph Capote, agus é sásta glacadh le Truman mar mhac agus a shloinne féin a bhronnadh ar an mbuachaill. Mar sin a rinneadh Truman García Capote de Truman Streckfus Persons. clé|mion|1959 Thosaigh Truman ag scríobh scéalta nuair nach raibh sé ach aon bhliain déag d'aois. Mar a dúirt sé féin, bhí sé ag traenáil scríbhneoireachta mar a bhíonn páistí eile ag traenáil veidhlíneadóireachta nó pianódóireachta, nó gach lá i ndiaidh na gceachtanna scoile chaitheadh sé trí huaire an chloig ag scríbhneoireacht. Bhí Truman dúghafa leis an scríbhneoir eacht san am, dar leis féin.
Sa bhliain 1935 chuaigh sé ar Scoil na Tríonóide (Trinity School), scoil ullmhúcháin i Nua-Eabhrac, agus ina dhiaidh sin bhí sé ag freastal ar Acadamh Míleata Iósaf (St Joseph Military Academy). clé|mion|1968 Sa bhliain 1939 d'aistrigh muintir Capote go Greenwich i stát Connecticut, agus chuaigh Truman ar an ardscoil áitiúil. Mar ba dual don ábhar scríbhneora, bhí sé ag cumadh ábhair do Green Witch, iris liteartha na scoile, chomh maith le nuachtán na scoile.
Nua-Eabhrac
Tháinig an teaghlach ar ais go Nua-Eabhrac sa bhliain 1942, agus chuaigh Truman ar Scoil Franklin (Franklin School), ar a dtugtar Dwight School nó Scoil Dwight inniu. Scoil phríobháideach in Uachtar an Taoibh Thiar nó Upper West Side a bhí ann. Bhain Truman amach a ardteastas ón scoil seo sa bhliain 1943, agus sin a raibh d'oideachas scoile aige.
Bhí Truman fós ina dhalta scoile i Scoil Franklin nuair a thosaigh sé ag timireacht oibre don iris The New Yorker. Go bunúsach, ní raibh i gceist ach a bheith ag sórtáil cartún agus ag déanamh gearrthóga nuachta, mar a dúirt Truman ní ba déanaí. Chaith sé dhá bhliain ansin, ach nuair a tharraing sé fearg an fhile Robert Frost air féin, tugadh an sac dó. mion|Truman Capote (Jack Mitchell), 1980|cléIs é an bharúil a bhí ag Truman Capote ar an seal oibre seo ní ba déanaí nach raibh mórán ann mar jab, ach mar sin, bhí se buíoch beannachtach go raibh obair de chineál éigin aige san am, ó bhí sé meáite gan tuilleadh ama a chur amú in aon seomra ranga: ba é a dhianbharúil gur cinniúint don scríbhneoir a pheann agus nach féidir le haon ollamh coláiste scríbhneoireacht a theagasc don duine nach dual dó an cheird sin, ná dúchas na scríbhneoireachta a bhaint den duine a bhfuil sé ann.
Alabama
I ndiaidh dó an jab a chailleadh shocraigh sé síos i dteach lucht a ghaoil in Alabama áit ar chrom sé ar a chéad úrscéal, is é sin, Summer Crossing.
Bhí Truman Capote mór le Harper Lee, a chomharsa i Monroeville, Alabama, agus mhair an cairdeas go lá a bháis-sean. Bhunaigh Truman carachtar Idabel sa leabhar Other Voices, Other Rooms ar Lee, agus ba eisean a thug inspioráid do charachtar Dill Harris san úrscéal To Kill a Mockingbird a thabhaigh Duais Pulitze r do Lee.
Ní ba déanaí, chuidigh Lee le Capote an t-eolas a bhailiú ó mhuintir na háite le haghaidh In Cold Blood, an t-úrscéal fíricsin faoi dhúnmharú mhuintir Clutter i Holcomb, Kansas, i Mí na Samhna 1959.
Bás
Bhuail galar ae é. Bhí sé as a chiall ar dhrugaí nuair a fuair sé bás ar 25 Lúnasa 1984 i mBel Air, Los Angeles, in aois 59 dó.
Tharraing Capote conspóid lena bheo agus lena mharbh. Créamadh a chorp, ach goideadh a chuid luaithrigh dhá uair, creid nó ná creid. Díoladh cuid den luaithrigh ar ceant sa bhliain 2015, agus bhain siad praghas maith amach, $43,750, Fuair buidéil na bpiollairí a bhí aige $9,280 ar ceannt, creid nó ná creid.
WTA Tour 1976
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1976 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an séú eagrán. Bhuaigh Chris Evert na craobhacha is mó arís le 12, an airgead is mó le $343,165 agus na pointí is mó le 16.990 pointe.
Bord na Móna
Bíonn stáisiúin leictreachais i bhfeidhm acu. Bíonn margadh ann idir Bord na Móna agus Bord Soláthair an Leictreachais.
Chaill 230 daoine a bpoist i mBord na Móna i rith an Coróinvíreas i 2020.
mion|clé|Portach
Edward Herrmann
Is aisteoir Meiriceánach é Edward Kirk Herrmann (21 Iúil, 1943 – 31 Nollaig, 2014). Tá cáil bainte amach aige mar an gcarachtar Richard Gilmore ar an gclár teilifíse Gilmore Girls.
Mount Doran
Bailecheantar atá suite thart ar 95 km siar ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea Mount Doran.
Kirsten Dunst
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Kirsten Caroline Dunst  a rugadh 30 Aibreán 1982 in Point Pleasant, New Jersey.
Gairmréim
Thosaigh sí ag obair mar aisteoir i bhfógraí teilifíse nuair a bhí sí trí bliana d'aois. An chéad scannán ar ghlac sí páirt ann ná New York Stories sa bhliain 1989.
Zú Bhaile Átha Cliath
mion|clé Is éard is Zú Bhaile Átha Cliath (nó Gáirdín na nAinmhithe, Baile Átha Cliath, Béarla: Dublin Zoo) ann ná zú atá lonnaithe i bPáirc an Fhionnuisce i mBaile Átha Cliath in Éirinn. Is é ceann de na zúnna is mó in Éirinn é agus tá sé ar na háiteanna is mó a mheallann daoine go Baile Átha Cliath. Osclaíodh é sa bhliain 1831 agus is é an ról atá ag an zú ná caomhnú gnáthóige, staidéar agus oideachas. An cuspóir atá aige ná "oibriú i gcomhpháirtíocht le zúnna ar fud an domhain chun síntiúis a thabhairt ar son caomhnú speiceas atá i mbaol ar fud an domhain".
Bulgan (Cúige)
Cúige (Aimag) de chuid na Mongóile is ea Bulgan Aimag. Tá an cúige suite i dtuaisceart na tíre. Is é Bulgan an phríomhchathair.
Zú Bhaile Átha Cliath
mion|clé|Haughton House, 1898
Bulgan (Cúige)
Tíreolaíocht
Tá an cúige ag críochantacht leis na cúigí Khövsgöl (thuaidh), Arkhangai (thiar theas), Övörkhangai (theas), Töv (thoir theas), agus Selenge (thoir thuaidh). Is limistéar sléibhtiúil é tuaisceart an chúige agus é clúdaithe le foraois a chuirfeadh na hAlpa i do chuimhne. Is iad an Orkhon agus an Selenge na príomhaibhneacha sa chúige.
Zú Bhaile Átha Cliath
Clúdaíonn sé ós cionn 28 heicteár (69 acra) de Pháirc an Fhionn Uisce agus scairtear suas é i limistéir éagsúla faoi na hainmneacha 'Domhain na Cait', 'Domhain na bPríomhaigh', 'Conair Foraoise Kaziranga', 'Imill an tArtach', 'Machairí na hAfraice', 'Éin', 'Reptílí', 'Plandaí', 'Feirm Cathrach' agus 'Speicis atá i mBaol'.
Bulgan (Cúige)
Iompar
Tá aerfort beag, ceann nach bhfuil ach aon rúidbhealach ann agus é féin gan phábháil, suite i mBulgan (UGA/ZMBN). Bíonn na heitleáin ag eitilt go tráthrialta ó Bhulgan go Ulánbátar, Khovd agus Mörön.
Zú Bhaile Átha Cliath
19ú Aois
mion|clé|1918 mion|clé|t.1936
Bunaíodh Cumann Ríoga Zó-eolaíochta na hÉireann ag cruinniú in Ospidéal an Rotunda ar an 10 Bealtaine 1830 agus osclaíodh an Zú, nó Gáirdín Ainmhithe Bhaile Átha Cliath mar a thugtaí air ag an am, ar an 1ú Meán Fómhar 1831. Bhronn Zú Londain na hainmhithe, 46 mamach agus 72 éan, orthu.
Bulgan (Cúige)
Na hAonaid Riaracháin
thumb|right|250px|Ceantair Bhulgan
Tagairtí
Clár IFAD
Zú Bhaile Átha Cliath
19ú Aois
Ar dtús ba é sé pingine an praghas a bhí ar dul isteach sa Zú, suim mheasartha airgid ag an am agus mar sin is daoine saibhre mean-aicme ach a chuaigh ann ar dtús. Rinne Zú Bhaile Átha Cliath an cinneadh an praghas a laghdú go pingin gach Domhnach, mar sin bhí sé d'acmhainn ag beagnach gach Baile Átha Cliathach dul ag an Zú ó am go ham agus bhí an-tóir air ón am sin ar aghaidh.
Sa bhliain 1833, tógadh an chéad lóiste iontrála isteach sa Zú ar costas £30. Tá an foirgneamh le díon ceann tuí fós le feiceáil inniu, díreach ar dheis don slí isteach atá ann faoi láthair. mion|t.1935 I 1838, bhí lá oscailte ag an Zú chun cuairt na Banríon Victoria a cheiliúradh — d'fhreastail 20,000 duine ar an lá oscailte, an líon is mó daoine riamh a thug cuairt ar an Zú in aon lá amháin.
Sa bhliain 1844, fuair an Zú a chéad sioráf, agus i 1855 cheannaigh siad a chéad phéire leoin. Shíolraigh iad seo den chéad uair i 1857. Fuair na reiptilí a dteach féin sa bhliain 1876.
Tógadh na chéad seomraí tae sa bhliain 1898.
20ú Aois
Chuir an cogadh isteach ar an Zú. I rith Éirí Amach na Cásca i 1916, ní raibh feoil le fáil agus ar eagla go mairfeadh na leoin agus tíogair, bhí orthu roinnt ainmhí eile sa Zú a mharú. mion|1936 Rugadh leon darbh ainm Slats sa Zú ar an 20ú Márta 1919. Dar leis an leabhair, Dublin Zoo: An Illustrated History le Catherine De Courcy, ba é ceann de na leoin a ndearna an stiúideó scannáin Metro-Goldwyn-Mayer taifead air i 1928 le n-úsáid mar a sonóg Leo.
Idir 1989 agus 1990, bhí fadhbanna airgeadais ag an Zú chomh dona sin go raibh an chomhairle ag smaoineamh faoi é a dhúnadh. Ach thug an rialtas deontas bliantúil fiúntach dóibh, mar a dhéanann tíortha eile na hEorpa. Cuireadh 13 heicteár (32 ácra) de thalamh mórthimpeall ar an loch i dtailte Áras an Uachtaráin leis an Zú i 1997. Chuir sé seo feabhas ollmhór ar an méid spáis a bhí ar fáil do na hainmhithe.
21ú Aois
mion|Sir Charles Ball, 1907 I 2010, thug 963,053 duine cuairt ar Zú Bhaile Átha Cliath.
Tá sraith faisnéise The Zoo de chuid RTÉ, léirithe ag Moondance Productions taifeadta go hiomlán ar an láthair i Zú Bhaile Átha Cliath, agus craoladh ar RTÉ a hAon é in Éirinn ó 2011, ar VRT sa Bheilig ó 2011 agus ar Discovery Animal Planet sa Ríocht Aontaithe ó 2012.
I 2013, gortaíodh cailín óg dhá bhliain d'aois agus a máthair agus iad ar cuairt leis na taipirí Deas-Mheiriceánacha. Dúirt an Zú go ndéanfaidh siad athbhreithniú ar a gnásanna i gcomhair na cuairteanna seo. mion|[[An Tíogar Ceilteach|Tiogar Ceilteach sa bhliain 1938]] Sa bhliain 2020, bhí an Zú dúnta de bharr an choróinvíris. Mar sin ní raibh go leor airgid ag an Zú. Sheol an Zú feachtas — Save Dublin Zoo — chun airgead a bhailiú. Dúirt an Coimeádaí Sinsearach Brendan Walsh ag an am go gcosnaíonn an Zú €500,000 in aghaidh na míosa. Cosnaíonn sé a lán airgid an bia ceart a thabhairt do na hainmhithe gach lá. Costas an bhia gach lá: panda dearg amháin: €25, leon amháin: €50, eilifint amháin: €75, srónbheannach amháin: €100. mion|mór-rón, 2013
Caomhnú
mion|[[Srónbheannach|srónbheannaigh agus séasúr na cúplála, 2006]] Tá an zú mar pháirt de chlár domhanda le speiceas atá i mbaol a chur ag síolrú. Is ball é de Chlár na Speiceas Atá i mBaol na hEorpa (EEP), a chabhraíonn le caomhnú speiceas atá i mbaol san Eoraip. Tá comhordaitheoir aonaireach ag gach speiceas a bhfuil an EEP i bhfeighil air, atá freagrach as méadú grúpaí síolraithe agus an aidhm atá acu ná daonra atá cothrom go géiniteach a fháil.
Ialtóga Mheasa Rodrigues
Is iad ialtóga mheasa Rodrigues ceann de na specieas atá i mbaol atá i Zú Bhaile Átha Cliath. Itheann ialtóga mheasa torthaí agus de bharr seo, tá siad riachtanach don foraois bháistí. Ní féidir le ialtóga síolta na torthaí a dhíleá, mar sin fágann na síolta córas díleá an ialtóg clúdaithe le leasachán. Gan íoltóga, ní bheidh go leor foraois bháistí in ann a síolta féin a cuir.
Le déanaí, tá Zú Bhaile Átha Cliath tar éis clós níos mó a thógáil d'eilifintí na hAfraice agus leag siad Teach Nesbit (teach na n-ialtóg). Tá na hialtóga mheasa Rodrigues anois i dTeach Robert (teach na n-éan), atá suite in aice leis na léamair bhandearracha.
Mikael Forssell
Is imreoir sacair ón Fhionlainn é Mikael Forssell a rugadh ar 15 Márta 1981 in Steinfurt na Gearmáine. D'imir sé i sraith na n-óg le HJK san Fhionlainn sna blianta 1994–1997. Sna blianta ina dhiaidh sin, d'imir sé mar thosaitheoir le roinnt clubanna i Sasana (Birmingham City agus Chelsea), sa Ghearmáin (Hannover) agus san Fhionlainn. Imríonn sé le Veikkausliga Club HJK faoi láthair, club san Fhionlainn. Sna blianta 1999–2014 d'imir sé freisin d'fhoireann náisiúnta na Fionlainne.
An Giúdachas
Is é an Giúdachas nó an tIúdachas reiligiún na nGiúdach. Ceann de na reiligiúin aondiacha is sine ar domhan atá ann, agus ceann de na reiligiúin is sine atá á gcleachtadh fós. Tá airteagail chreidimh agus stair an Ghiúdachais ina gcroílár do bhunús na gcreideamh Ábraham ach eile, an Chríostaíocht agus an tIoslam san áireamh.
clé|150px|mion|Realta Dháibhí, siombail an Ghiúdachais. Feictear ar bhratach Stát Iosrael í freisin.
De réir mar a chreidtear, b'é an Dia céanna a chruthaigh an chruinne agus a shocraigh cúnant leis na Giúdaigh agus a chuir a chuid dlíthe agus aitheanta in iúl dóibh sa Tórá.
mion|clé|Meanóra, siombail thábhachtach eile de chuid an chreidimh seo. Cuid d'armas Iosrael é fosta.
Caitheann an Giúdach fíréanta cuid mhó ama ag staidéar na ndlíthe agus na n-aitheanta seo le bheith in ann iad a urramú mar is cóir, agus litríocht iomlán - an Talmud - scríofa ag Giúdaigh léannta na n-aoiseanna a chuaigh thart leis na dlíthe seo a mhíniú do na fíréin.
Camila Giorgi
Is imreoir leadóige gairmiúla ón Iodáil í Camila Giorgi. Rugadh í ar an 30 Nollaig 1990.
Ainhidríd
deas|250px|thumb|Ainhidríd Sa cheimic, aigéad a bhíonn i gceist go minic. De ghnáth, is ocsaíd neamh-mhiotalach aon ainhidríd neamhorgánach. Maidir le hainhidrídí orgánacha, is gnách gur torthaí comhdhlúthúcháin dhá mhóilín iad. Mar shampla, táirgeann comhdhlúthúchán aigéid aicéitigh, CH3COOH, ainhidríd aicéiteach, CH3-CO-O-CO-CH3.
Aodán Mac Gearailt
Is peileadóir é Aodán Mac Gearailt, a rugadh ar an 29 Deireadh Fómhair 1978. As Contae Chiarraí dó. D'imir sé le foireann an chontae ar feadh tamaill agus bhuaigh sé Craobh na hÉireann. Imríonn sé lena chlub, An Ghaeltacht, fós. Bhí Joe Fitzgerald, a bhuaigh Craobh na hÉireann le foireann Átha Cliath sa bhliain 1942, gaolta leis, agus imríonn a dheartháir Rob Mac Gearailt leis an nGaeltacht freisin. Imríonn Aodán Mac Gearailt mar thosaí de ghnáth.
Thomas O'Donoghue
Polaiteoir Éireannach ab ea Thomas O'Donoghue. Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.
Wang Qiang (leadóg)
Is imreoir leadóige gairmiúla ón tSín í Wang Qiang. Rugadh í ar an 14 Eanáir 1992.
Fiskville
Bailecheantar atá suite thart ar 75 km siar ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea Fiskville.
Ainian
Adamh nó grúpa adamh atá luchtaithe go diúltach, cosúil le Cl - (clóiríd) nó SO4 2- (sulfáit). Tugtar ainiain orthu mar go n-ascnaíonn siad i dtreo na hanóide i gcill leictricheimiceach.
Josip Broz Tito
clé|mion|231x231px|Tito 1942 Bhí Josip Broz Tito (Script Choireallach: Јосип Броз Тито) i gceannas ar Phoblacht Fheidearálach Shóisialach na Iúgslaive ó 1945 go dtí gur éag sé ar an 4 Bealtaine 1980.
Saol
Rugadh Josip Broz Tito ar an 7 Bealtaine 1892 (nó 25 Bealtaine go hoifigiúil). clé|mion|177x177px|1971 D'eagraigh Tito an treallchogaíocht fhrith-fhaisisteach in aghaidh fhórsaí na Gearmáine agus na hIodáile le linn an Dara Cogadh Domhanda.
D'éirigh leis poblachtaí éagsúla na tíre a choinneáil le chéile i ndiaidh an chogaidh. Cé gur fhógair an phoblacht nua gur comhchumannach é, d'fhan an tír neamhspleách ar an Aontas Sóivéadach. Bhí arm ollmhór aige chun an neamhspleáchas sin a chosaint.
Dúradh le Colm Doyle sa leabhar Witness to War Crimes gur eascair an nimh sa bhfeoil idir na náisiúin éagsúla as eachtraí an Dara Cogadh Domhanda. Cuireadh faoi ndeara do na dreamanna éagsúla a tháinig le chéile san Iúgslaiv faoi cheannas an Ghinearáil Tito tarraingt le chéile. Ach níor mhair an Iúgslaiv i bhfad tar éis a bháis.
200px|thumb|Tito agus [[Jimmy Carter, Teach Bán, 1978|alt=]]
Pósadh an Phrionsa William, Diúc Chambridge agus Catherine Middleton
Ar 29 Aibreán 2011 phós an Prionsa William, Diúc Chambridge (William, prionsa na Breataine Bige ag an am) Catherine 'Kate' Middleton ag Mainistir Westminster Londan ag 11.00 ar maidin.
Chas William le Middleton den chéad uair sa bhliain 2001 agus an bheirt acu mar mhic léinn ag Ollscoil Naomh Aindriú. Fógraíodh go raibh siad geallta ar an 16 Samhain 2010.
Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2017
mion|333x333px Reáchtáladh Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2017 ar an 8 Meitheamh 2017.
Ní bhuaigh aon pháirtí formhór de na suíocháin. Ach fuair An Páirtí Coimeádach an líon is mó de na suíocháin. Rinne na Tóraithe margadh ansin (tugadh "muinín-agus-soláthar" air) leis an DUP, páirtí coimeádach Tuaisceart-Éireannach, chun rialtas den eite dheis a chur ar bun.
Tomás Mag Uidhir
Polaiteoir Éireannach ab ea Tomás Mag Uidhir (28 Márta 1892 - 5 Iúil 1993). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin.
Ilbhliantóg
mion|Ilbhliantóg Is éard is ilbhliantóg ann ná planda ilbhliantúil, nó planda a mhairfidh níos faide ná dhá bhliain.
Féach freisin
בוטניקה - מונחים
John Batman
Taiscéalaí ba ea John Batman (a rugadh é ar 21 Eanáir 1801 in New South Wales agus a d'éag ar 6 Bealtaine 1839). Léirigh sé an-treallús ag úsáid cibé a bhí ar fáil, agus é ag obair mar fheirmeoir agus mar thrádalaí. Chaith sé tamall fada sa Tasmáin, áit a ndearna sé Bundúchasaigh a ghabháil nó a mharú. Bhí sé orthu siúd a bhunaigh Melbourne. Bhí sé de chlú air in Van Diemen’s Land (an Tasmáin) go raibh sé dea-chroíoch leis na Bundúchasaigh, ach tá sé maíte go raibh taobh eile ar a nádúr – “dishonesty, egotism and a desperate desire to succeed”. Tá sé ina phearsa chonspóideach fós.
Van Diemen's Land
Tháinig William agus Mary Bat(e)man, a thuismitheoirí, le beirt pháistí sa Ganges sa bhliain 1797. Bhí Willliam ina dhaoránach ach fuair sé cead oibre agus cónaithe (ticket-of-leave) agus chuir clós adhmaid ar bun i bParramatta. Cuireadh John, an dara mac, mar phrintíseach le gabha, in aois a shé bliana déag, ach crochadh a mháistir as gadaíocht tar éis do John cruthú ina choinne agus fuair an stócach obair ar fheirmeacha.
Sa bhliain 1821 chuaigh John chun Van Diemen’s Land (an Tasmáin) le Henry, deartháir dó, agus chuaigh le grásaeireacht ar thalamh a fuair sé ar cíos. Faoin mbliain 1824 bhí sé in ann cur faoi ar thalamh in Kingston a bhronn an rialtas air, agus rinne aontíos le Eilís Ní Cheallacháin, bean óg as Contae an Chláir a bhain amach Van Diemen’s land sa bhliain 1821 ina daoránach in aois a seacht mbliana déag. Phós siad sa bhliain 1828.
Ba chuid suntais é Batman de bharr a ndearna sé mar thóraí meirleach, agus eisean a thug ar an gceithearnach coille Matthew Brady géilleadh.
Bundúchasaigh
Bhí cogadh ar siúl idir na Bundúchasaigh agus na coilínigh ag an am, agus bhí Batman páirteach san iarracht a rinneadh ar na Bundúchasaigh a thimpeallú agus a ghabháil. Bhailigh sé baicle thóraíochta (“roving party”) le chéile sa bhliain 1829 agus lorgairí Bundúchasacha ó Sydney san áireamh chun na Bundúchasaigh áitiúla (“who have been committing so many outrages”) a ghabháil ach bhí foréigean ag baint leis an obair. D’ionsaigh sé campa a raibh 60 nó 70 bean, fear agus páiste ann agus scaip a raibh ann. Maraíodh timpeall cúig dhuine dhéag acu agus rinne sé iarracht ar bhean le leanbh agus ar bheirt fhear ghortaithe a thabhairt ar ais chun a fheirme leis. Faoi dheireadh rinne sé an bheirt úd a lámhach (“found I could not get them on [and] I was obliged therefore to shoot them”). Bhí Batman páirteach sa chogadh i gcoinne Bhundúchasaigh an oirthuaiscirt ach bhí sé an-deacair teacht suas leo (“the Natives are more on their gard than ever”). D’aithin sé go raibh mná an-ghann i measc na dtreibheanna sin toisc go raibh siad á bhfuadach ag sealgairí rónta ar oileáin Chaolas Bass agus gur mhór an chúis achrainn é. Sa bhliain 1830 bhí sé páirteach sa “Líne Dhubh” a raibh de chuspóir oifigiúil aici na Bundúchasaigh a locadh thoir ach ar thug daoine áirithe “cogadh díothaithe” air.
Chuir Batman in iúl ó am go chéile go raibh bá aige leis na Bundúchasaigh - ‘that much injured and most unfortunate race’.
Port Phillip
thumb|right|200px|Limistéar Phort Phillip sa bhliain 1839. thumb|250px|Melbourne, 1840: pictiúr le W. Liardet (1840) Bhí rath ar Bhatman mar fheirmeoir, ach bhí a chuid talaimh rógharbh chun a bheith an-torthúil. Bhí a fhios aige faoin mbliain 1834 go raibh talamh méith le fáil ar an mór-roinn ag Port Phillip (Victoria) agus chuaigh sé i bpáirt le roinnt coilíneach eile mar Chompántas Phort Phillip. Bhí sé de chuspoir acu leathantas talún a shealbhú thall trí shocrú a dhéanamh leis na Bundúchasaigh. Is beag tacaíocht a fuair siad ón rialtas, ach chuaigh Batman anonn sa bhliain 1835 sa scúnar Rebecca chun sirtheoireacht a dhéanamh. Shíl sé go mbeadh suíomh Melbourne oiriúnach do shráidbhaile agus thug “Batmania” ar an gceantar.
Rinne Batman socrú (mar a shíl sé) leis na Wurundjeri chun a gcuid talaimh a thógáil ar cíos go bliantúil ar an méid a leanas: dhá fhichead plaincéad, deich dtua is fiche, céad scian, deich siosúr is dhá fhichead, deich scáthán is dhá fhichead, dhá chéad ciarsúr, céad punt plúir agus sé léine. D’fhalsaigh sé sínithe na Wurundjeri ar na gníomhais. Dúirt an Rialtas, áfach, gur leis an gCoróin an talamh, agus bhí coilínithe eile ag teacht i dtír, leithéidí John Pascoe Fawkner. Shíl Batman gurbh fhiú cuid den talamh a thabhairt d’fhuíoll Bhundúchasaigh Van Diemen’s Land.
Ar dtús bhí rath ar an scéal. Bhí Kingston díolta ag Batman ar £10,000, agus chuir sé faoi ar Chnoc Batman i Melbourne, áit a raibh tréada aige. Bhí teach breá agus leabharlann aige, clann iníonacha air agus aon mhac amháin. Ach faoin mbliain 1835 bhí sé an-tinn, agus ní raibh an tsláinte go maith aige ina dhiaidh sin. Chuaigh sé i mbun trádála (bhí siopa aige) agus cheannaigh cuibhrinn talaimh dá chlann. Bhí sé de phríomhchúram air scolaíocht mhaith a thabhairt dá iníonacha, agus bhí Caroline Newcombe (a bheadh ina grásaeir í féin feasta) mar mháistreás tí acu.
Bás Batman
I ndeireadh a shaoil bhí airíonacha na bolgaí Francaí le haithint ar Bhatman. Fágadh ina mhairtíneach é agus é tugtha don ól, cé go raibh sé in ann litreacha a scríobh nó a shíneáil chomh déanach leis an mbliain 1839. Faoin am sin bhí Eilís scartha uaidh agus aire á tabhairt dó ag giollaí Bundúchasacha ó New South Wales, fir a bhí ar fostú aige le fada. Fuair sé bás ar 6 Bealtaine 1839.
Bhí a uacht casta agus as dáta, agus tharraing sí aighneas fada dlí nár fhág faic ag na hiníonacha ach a gcuid oideachais, cé go ndeachaigh sin ar sochar dóibh. Bádh a mhac sa bhliain 1845.
Chaill Batman an chuid is mó dár ghnóthaigh sé, ach d’éirigh leis baile mór a bhunú, cé go raibh na Wurundjeri féin thíos leis.
Baile Formaid
Bruachbhaile de chuid Bhaile Átha Cliath, Poblacht na hÉireann é Baile Formaid (Ballyfermot) atá suite seacht gciliméadar taobh thiar den chathair, taobh theas de Pháirc an Fhionnuisce. Tá teoiranneacha ag an mbaile le Séipéal Iosóid sa tuaisceart, le Baile Bhailcín sa deisceart, le hInse Chór san oirthear, agus le Baile Phámar agus Cluain Dolcáin san iarthar. Tá an baile ag críochantacht le habhainn na Life sa tuaisceart agus leis an Chanáil Mhór sa deisceart. Tá coláiste Coláiste Breisoideachais Bhaile Formaid agus ospidéal Ospidéal Ghort na Silíní suite ann.
Ionadaithe poiblí tofa
Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath (2019-2024) (5 suíocháin)
Baile Formaid-Droimeanach
'''Dáil Éireann- An 33ú Dáil (2020-2025)
Baile Átha Cliath Theas-Lár'''
Aontú
Is páirtí polaitíochta in Éirinn é Aontú. Is é Peadar Tóibín ceannaire an pháirtí. .
'Saol, Saoirse agus Cothrom Eacnamaíochta' an rosc catha atá acu.
Ar bhonn idé-eolaíoch de, tá Aontú i gcoinne an ghinmhillte agus nascann an páirtí gnéithe den choimeádachas sóisialta le habhcóideacht ar son Éire aontaithe agus eacnamaíocht ar chlé ón lár.
Stair
Thosaigh sé ag canbhasáil ionadaithe tofa, ag fáil tacaíochta laistigh de sheachtain ó bheirt chomhairleoir áitiúil sa Phoblacht. . Bhí cruinnithe ag Tóibín ar fud an oileáin chun labhairt le baill a d’fhéadfadh suim a bheith acu. D'fhág chomhairleoir áitiúil i dTuaisceart Éireann an PSDLO agus chuaigh le hAontú an 7 Eanáir 2019. Tháinig an dara comhairleoir ó Thuaisceart Éireann isteach ar an 26 Feabhra 2019.
Punt na hÉireann
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Medieval%20coin,%20Irish%20penny%20of%20John%20(FindID%20619856).jpg|mion|pingin "John",  1207-1211. S6228. Mint Bhaile Átha Cliath Ba é Punt na hÉireann an t-airgead a bhí in úsáid in Éirinn idir 1927 agus 2002. Úsáideadh an réimír £ (nó IR£ sa chás go mbeadh míthuiscint idir Punt na hÉireann agus airgead puint eile) agus ba é IEP an cód ISO a bhí aige. Tháinig an Euro in úsáid in ionad Punt na hÉireann ar an chéad lá de mhí Eanáir 1999, ach níor thosaigh úsáid an Euro fisiciúil go dtí tús 2002.
Ainil
Tom trópaiceach Meiriceánach a shaothraítear sa Seandomhan is an Domhan Úr mar fhoinse na ruaime goirme plúirín. Tugtar planda an phlúirín air freisin.
Punt na hÉireann
An chéad phunt
Tháinig an chéad chóras airgid in úsáid in Éirinn sa bhliain 997, ar nós punt Shasana; le fiche scilling i ngach phunt, agus dhá phingin airgid dhéag i ngach scilling. Rinneadh cothromaíocht leis an bPunt Steirling ag Rí Eoin thart ar 1210, ionas gur féidir le airgead na hÉireann teacht níos éasca go dtí eacnamaíocht Shasana chun airgead a sholáthrú dá chogaí sa Fhrainc. As 1460 amach, áfach, tháinig athrú ar an méid airgid i monadh na hÉireann agus tháinig difríochtaí idir luachanna an dá airgid.
Sa bhliain 1701, socraíodh an gaol idir Punt na hÉireann agus Punt Steirling Shasana arb ionann 13 punt Éireannach agus 12 punt Shasana. Chuir an caidreamh seo ar chumas monaí copair na hÉireann a úsáid le taobh monaí airgid Shasana ós rud é gurb ionann trí phingin déag Éireannach agus scilling amháin Shasana.
Punt an tSaorstáit
I ndiaidh an neamhspleáchais i 1922, lean Saorstát Éireann ag úsáid an phuint Steirling go dtí 1928, nuair a thosaigh an stád nua ag eisiúint a gcuid aigid féin. Cé gur tugadh sainmhíniú agus stádas oifigiúil ar an bPunt Saorstáit in Acht 1927, bhí an míne céanna óir air mar a bhí i bPunt Steirling amháin. Go héifeachtach, bhí gaol 1:1 idir Punt na hÉireann agus Punt Shasana. Coinníodh an phaireacht seo le caoga bliain eile i ndiaidh seo. Mar a chéile le Steirling, úsáideadh an córas £sd, ach le hainmneacha Gaeilge orthu. (£ - Punt [iolra: puint], s - Scilling [iolra: scillingí] agus d - pingin [iolra: pinginí ní pingeanacha]).
Punt na hÉireann
Tháinig Éire mar ainm an stáit nuair a foilsíodh Bunreacht na hÉireann ar an 29 Nollaig 1937. Ar an 10 Bealtaine 1938, rinneadh Punt na hÉireann mar ainm an chórais airgid sa tír.
Deachúlú airgid
mion Nuair a rinne rialtas na Breataine a chóras airgid a dheachúlú, lean rialtas na hÉireann mar an gcéanna. Rinne an tAcht um Airgead Reatha Deachúil 1969 athshainiú ar líon na bpinginí i bPunt na hÉireann ó 240 go 100, agus an tsiombail pingin a athrú ó d go p. Níor athraíodh luach an phuint é féin leis an ngníomh seo agus dá bhrí sin, ní raibh aon tionchar ar nótaí bainc an phuint, cé gur cuireadh an bonn 50p in ionad an nóta 10 scilling. Bhí comhghaol idir an bonn nua de chúig phingin agus an sean-bhoinn scilling. Chuir Bord Airgeadra Deachúlacha na hÉireann faisnéis a fháil i dtaobh athrú an airgid lena n-áirítear paimfléad darbh ainm Everyone's Guide to Decimal Currency. Tharla an t-athrú airgid ar Lá Deachúil; 15 Feabhra 1971. mion|[[Banc Ceannais na hÉireann, 1970idí-2010idí]]
Ag briseadh an nasc le Steirling
Tugadh isteach Córas Airgeadaíochta na hEorpa sna 1970idí. Chunn Éire dul isteach ann i 1978, cé gur fhan an Ríocht Aontaithe amach as.
Julien Benneteau
mion|clé|250px|Julien Benneteau Is imreoir leadóige gairmiúla as An Fhrainc é Julien Benneteau. Rugadh é ar an 20 Nollaig 1981.
Punt na hÉireann
Ag briseadh an nasc le Steirling
Bhris Meicníocht Ráta Malairte na hEorpa an nasc punt-le-punt a bhí ann idir Punt na hÉireann agus an bPunt Steirling agus faoi dheireadh mhí an Mhárta 1979, bhí ráta malairte airgid tar éis teacht i bhfeidhm eatarthu.
Sa tréimhse freisin, cruthaíodh an tIonad Airgeadra in Áth an Ghainimh sa bhliain 1978, áit a bhféadfaí nótaí bainc agus monaíocht a dhéanamh laistigh den stát. Roimhe seo, rinneadh iad i Sasana.
1979 - 1999: Airgeadra neamhspleách
Go dtí 1986, bhí gach bonn deachúil eisithe in Éirinn den chruth agus mhéid céanna le bonn deachúil sa Ríocht Aontaithe. I ndiaidh seo, áfach, tháinig dearadh nua ar bhonn deachúil na hÉireann i gcomparáid leis na cinn sa Ríocht Aontaithe. Tugadh an bonn nua de 20p isteach sa bhliain seo go hiomlán difirúil ó mar a bhí roimhe seo, agus tharla an rud céanna i 1990 leis an bonn £1; bhí sé go hiomlán difriúil ón gceann a bhí in úsáid sa Ríocht Aontaithe ó thaobh méide agus crutha de. Nuair a laghdaíodh na boinn 5p agus 10p sa Ríocht Aontaithe, lean Banc na hÉireann chun an rud céanna a dhéanamh. Bhí an bonn 10p na hÉireann níos lú ná an leagan nua de chuid na Ríochta Aontaithe a tugadh isteach i 1992, áfach, agus bhí an bonn 5p nua Éireannach beagán níos mó ná an leagan Ríochta Aontaithe a tugadh isteach i 1990. Níor laghdaíodh an bonn 50p Éireannach riamh, cé go ndearnadh é sa Ríocht Aontaithe i 1997. mion|[[Banc Ceannais na hÉireann inniu]]
Tabhairt isteach an Euro
Ar an 31 Nollaigh 2001, ba é luach iomlán nótaí bainc na hÉireann a bhí i gcúrsaíocht ná €4,343.8 milliún, agus ba é luach iomlán monaí na hÉireann ná €387.9 milliún. BHí an t-athrú airgin in Éirinn ar cheann de na cinn is gasta i Limistéar an Euro, le roinnt siopaí ag diúltiú Punt na hÉireann a ghlacadh (go mídhleathach) i ndiaidh an chéad seachtaine nó dhó. Le ráta malairte de 0.787564 punt Éireannach do Euro amháin, aistarraingíodh 56% de réir luacha de nótaí bainc na hÉireann óna gcúrsaíocht laistigh de choicís ó tugadh isteach nótaí bainc agus monaí Euro, agus 83.4% faoin am gur chaill Punt na hÉireann a stádas mar airgeadra dlíthiúil na tíre. mion Bhí aistarraingt monaíochta níos moille, agus tosaíocht níos ísle aici, agus níor tarraigíodh ach 45% de na monaí faoin 9 Feabhra 2002.
Is féidir monaí agus nótaí bainc Éireannacha ó thús Shaorstát na hÉireann ar aghaidh, idir airgead deachúil agus réamh-deachúil, a fhuascailt in Euro (trí aistriú bainc amháin) ag Banc Ceannais na hÉireann i mBaile Átha Cliath.
Cuenca
Is cathair i gcomhphobal féinrialaithe na Caistíle-La Mancha sa Spáinn í Cuenca agus í mar phríomhchathair chúige Cuenca chomh maith.
Punt na hÉireann
Bolgadh ceilte
Nuair a tugadh an Euro isteach, agus airgeadra deachúil roimhe sin, chreid go leor daoine in Éirinn gur ardaigh trádálaithe agus siopaí praghsanna go míchuí, ag baint leasa an an mearbhall a bhí ag daoine, in ainneoin na rátaí malairte.
Cuenca
Nuair a thóg na Moslamaigh an áit sa bhliain 714, thuig siad tábhacht an áit mar shuíomh straitéiseach míleata agus thóg siad Daingean (Kunka) idir dhá altán aibhneacha Júcar agus Huécar agus thimpeallaigh siad é le ball 1 cm ar fad. D'fhorbair Cuenca mar chathair talmhaíochta agus teicstíle agus bhí sí rathúil. Le déanaí tá béim ar leith á chur ar chultúr na Cathrach: Tá na ballaí Cathrach mar Shuíomh Oidhreachta Domhanda UNESCO agus rinneadh iarracht an chathair a chur isteach mar Phríomhchathair Chultúir na hEorpa sa bhliain 2016.
Punt na hÉireann
Bolgadh ceilte
I gcás an Euro, ghlac Rialtas na hÉireann bearta speisialta chun iarracht a dhéanamh aonathruithe neamhriachtanacha ar phraghsanna a chosc, rud a bhí neamhéifeachtacht sa deireadh. Tharla an t-athrú airgid ag an am céanna le borradh eacnamaíochta sa tír, agus bhí ráta bolgadh measartha ard. Bhí fonn ar dhaoine an milleán a chur ar arduithe praghais ar cheannaithe ag baint leasa as mearbhall mar gheall ar an athrú.
Lean mórchuid na miondíoltóirí, go háirithe na cinn is mó, ag taispeáint praghsanna i bPunt na hÉireann faoin bpraghas in Euro ar feadh tamaill, thuas le cúig bliana tar éis an athraithe, chun chur ar chumas daoine an praghas a fheiceáil i sean-airgeadra agus an t-airgead nua.
Lleida
Is cathair sa Chatalóin in oirthuaisceart na Spáinne é Lleida. Tá sí lonnaithe in iarthar an réigiúin agus í mar phríomhchathair an chúige Lleida. Tá thar ar 138,000 daoine ina gcónaí ann. Tá Lleida ar cheann de na chathracha is sine sa Chatalóin. Tá daoine ina gcónaí ann chomh fada siar agus an Chré-umhaois. Thóg na Rómhánaigh baile ann darbh ainm Ilerda faoi réim Augustus. Ghabh na múraigh í san 8ú haois agus ansin athtógadh í sa bhliain 1149. Sa bhliain 1297, bunaíodh Ollscoil Lleida an tríú ollscoil is sine sa Spáinn. Rinne go leor damáiste don chathair i rith cogaidh éagsúla. Ó shin i leith tá fás agus forbairt uirbeach agus déimeagrafach tagtha ar an áit.
Cáiliú do Chorn FIFA an Domhain 2018 – Grúpa A UEFA
Ba é Cáiliú Corn FIFA an Domhain 2018 Grúpa A UEFA ceann de naoi ngrúpa UEFA don Cháiliú Corn FIFA an Domhain 2018. Bhí An Fhrainc, An tSualainn, An Ísiltír, An Bhulgáir, Lucsamburg agus An Bhealarúis sa ghrúpa.
Gary McSheffrey
Is imreoir sacair Sasanach é Gary McSheffrey a rugadh ar 13 Lúnasa 1982. As Coventry dó. Tá sé ag imirt le Scunthorpe United ón mbliain 2014 i leith. D'imir sé ar an bpáirc 418 uair (247 uair le Coventry City).