cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Clancy Brothers
Ceol
Tá roinnt dá n-amhráin ón albam ‘The Boys Won’t Leave The Girls Alone’ fós le cloisteáil, mar shampla, ‘I’ll Tell Me Ma’, ‘As I Roved Out’, 'Will You Go Lassie Go?' agus ‘The Old Woman From Wexford’.
Smiolamas caisealóide
mion|Coinneal agus ola smiolamais Is éard is smiolamas caisealóide ann ola chéiriúil a fhaightear i gceann na caisealóide (suas le 2,000 lítear sa chaisealóid mhór). Calcann sé san aer. Ní fios cén fheidhm a bhaineann an chaisealóid as. D'úsáidtí é mar bhealú, agus i gcoinnle is ungthaí.
Féileacán saitirideach
Grúpa féileacán le sciatháin dhonna den chuid is mó, nó flannbhuí/dubh, le spotaí súilchruthacha. Cloíonn na féileacáin fhásta leis an scáth. Itheann na cruibheanna féir is cíb go príomha.
Tom Bingham, Barún Bingham Cornhill
clé|mion|237x237px Breitheamh Sasanach ab ea Thomas ("Tom") Bingham, An Barún Bingham de Cornhill dá éis sin (13 Deireadh Fómhair 1933 – 11 Meán Fómhair 2010). Duine de na breithiúna Sasanacha ba cháiliúla agus ab urramaí lena linn. clé|mion|250x250px
Saol
Ceann i ndiaidh a chéile a bhí Bingham ina Mháistir na Rollaí (1992-96), Tiarna Príomh-Bhreitheamh Shasana agus na Breataine Bige (1996-2000) agus ina Thiarna Dlí Sinsearach (2000-2008).
Tá tionchar ar leith ag a leabhar, The Rule of Law (Allen Lane, 2010) ar fud dhomhan an dlí choiteann. Bhuaigh Bingham Duais Orwell le haghaidh na Litríochta sa bhliain 2011.
Cuimhne
Déantar comóradh air trí Ionad Bingham um Fhorlámhas an Dlí de chuid na hInstitiúide Briotanaí um an Dlí Idirnáisiúnta agus Comparáideach (ar a raibh An Tiarna Bingham ina Uachtarán ó 2008 go dtí go bhfuair sé bás.)
Litríocht na hIodáilise
Is í litríocht na hIodáilise an litríocht a scríobhtar trí mheán na hIodáilise. Meastar go dtéann stair na litríochta in Iodáilis siar go dtí an 13ú haois, cé go raibh scríbhneoireacht le fáil i dteanga na ndaoine roimhe seo. Ba í an Laidin príomhtheanga litríochta na hIodáile ar dtús, agus bhí teangacha eile ann fós, ach diaidh ar ndiaidh tháinig an Iodáilis chun cinn mar phríomhtheanga.
Is í La divina commedia nó An Choiméide Dhiaga an leabhar is tábhachtaí i litríocht na hIodáile. Tá an teanga chaighdeánach bunaithe ar an saothar seo. Dainté Ailigéirí a chum an dán sa 14ú haois.
Litríocht na Meánaoise
I dtús na Meánaoise ba í an Laidin teanga na litríochta san Iodáil, agus scríbhneoirí ar nós Cassiodorus, Boethius agus Symmachus á saothrú. Na Gotaigh a bhí ag rialú na tíre, cé go raibh teanga Gearmáinice acu ó thús, ní raibh drogall orthu roimh shibhialtacht na sean-Róimhe, agus le fírinne bhí siad breá sásta nósanna agus cultúr galánta na tíre a fhoghlaim, an Laidin san áireamh. An rí Gotach Theodoricus a bhí ag rialú na tíre ó Ravenna, bhí sé fabhrach don chultúr liteartha, agus na ríthe Gotacha a tháinig i gcomharbas air thug siad cuireadh do scoláirí reitrice agus gramadaí teacht chun na cúirte le ceart na Laidine a mhúineadh do na móruaisle Gotacha. Ar scríbhneoirí agus ar fhilí móra na linne bhí Magnus Felix Ennodius, easpag Pavia; Arator, a scríobh leagan véarsaíochta de Ghníomhartha na nAspal; agus Venantius Fortunatus.
Teacht na dTrúbadóirí
Sa dóú haois déag tháinig an trúbadóireacht a fhad le tuaisceart na hIodáile. Cosúil le filí clasaiceacha na nGael ba filí cúirte iad na trúbadóirí a bhí i dtuilleamaí na n-uasal cumhachtach lena gceird a chleachtadh, agus ba í an teanga a bhí acu ná an Phróvansáilis (an Ocsatáinis), arbh í teanga dhúchais an traidisiúin í (ón teanga sin a fuarthas an focal féin, troubadour). Bhí canúintí Ocsatáinise á labhairt i gcuid de Thuaisceart na hIodáile go nádúrtha, rud a chuidigh leis an traidisiún seo greamú a dhéanamh san Iodáil. Ar dtús ní raibh ann ach faisean coimhthíoch, ach de réir a chéile tháinig trúbadóirí dúchasacha ar an bhfód freisin. Sa Lombaird ba mhó a chuaigh an trúbadóireacht greamaithe. Is dócha gurbh é Rambertino Buvalelli, a saolaíodh sna 1170idí agus a fuair bás sa bhliain 1221, an chéad trúbadóir mór le rá a saolaíodh san Iodáil féin. B'as Bologna dó. Cé nach raibh Ocsatáinis ó dhúchas aige, bhí ciall mhaith aige don teanga sin, agus é an-sciliúil á láimhseáil.
Tadhg mac Ruairí Ó Conchúir
Rí na gConnacht ba ea Tadhg mac Ruairí Ó Conchúir (Meán-Ghaeilge Tadg mac Ruaidrí Ua Conchobair) (bás 1097). Ruaidrí na Saide Buide ba ea a athair.
Litríocht na hIodáilise
Scoil na Sicile
Ní raibh i gceist leis an trúbadóireacht ach faisean ón iasacht, go bunúsach, cé go raibh tábhacht aici i stair litríochta na tíre. Sa bhliain 1230 cuireadh Scoil na Sicile ar bun. Is éard a bhí i gceist ná filíocht grá in Iodáilis de chineál éigin, seachas in Ocsatáinis. Ba é Feardorcha a Dó de mhuintir Hohenstaufen, a bhí ag rialú Naomh-Impireacht na Róimhe is na Gearmáine san am, a chuir gairm scoile ar fhilí na linne agus a thug urraíocht dóibh, agus faoina choimirce a tháinig an chéad fhilíocht Iodáilise chun saoil. Filíocht liriciúil a bhí i gceist le saothar Scoil na Sicile, agus cé gur teanga nó canúint Iodálach a bhí á scríobh ag na filí seo, bhí tionchar na hOcsatáinise nó na Fraincise le mothú ar an stíl. A lán de na saintéarmaí a bhí acu bhí siad múnlaithe ar fhocail Fraincise nó Ocsatáinise. Mar is dual do thraidisiún an ghrá chúirtéisigh, ba é príomhábhar na véarsaí seo ná grá an ridire don bhantiarna, agus ní raibh mórán earótachais le haithint orthu - le fírinne an cur síos a thugadh na filí Sicileacha ar an móitif seo bhí sé ní ba phlatónaí, ní ba neamhearótaí ná réamhshamplaí na dtrúbadóirí Ocsatánacha féin.
An teanga a chleachtadh na filí Sicileacha níorbh í canúint na Sicile a bhí ann ach meascán nó koiné inar tháinig focail agus tionchar ó chanúintí éagsúla Dheisceart na hIodáile le chéile. Mar sin ba chéim chun cinn í i gcaighdeánú osréagúnda na hIodáilise. Ba é Giacomo da Lentini an file ba thábhachtaí acu, agus dealraíonn sé gur rugadh timpeall na bliana 1210 é; níor mhair sé ach leathchéad éigin bliain. Eisean a chéadcheap an soinéad.
Deasún Mac Gearailt
Ba réabhlóideach Éireannach é Deasún Mac Gearailt (Desmond FitzGerald i mBéarla) (13 Feabhra 1888 – 9 Aibreán 1947) agus file, poiblitheoir polaitiúil agus polaiteoir de chuid pháirtí Chumann na nGaedheal, leis.
Litríocht na hIodáilise
An Litríocht Chráifeach
Sa tríú haois déag tháinig gluaiseacht reiligiúnach litríochta ar an bhfód san Iodáil, nuair a thosaigh an tOrd Doiminiceach agus an tOrd Proinsiasach ag dul chun cinn. Na seanmóirí is sine atá againn in aon chanúint Iodálach ba ón Doiminiceach Giordano da Pisa (nó Iordán ó Phisa) a tháinig siad. Maidir le Proinsias ó Assisi, a bhunaigh Ord na bProinsiasach, scríobhadh seisean filíocht freisin, ach cé gur fear léannta a bhí ann, ní raibh a chuid filíochta inchomórtais le saothar na Sicileach. Is í "Caintic na Gréine" an saothar is clúití dár chum Proinsias, agus is é an chéad mhórshaothar filíochta a tháinig ó Thuaisceart na hIodáile. De réir an fhinscéil breacadh an dán seo síos ó bhéalaithris Phroinsiais nuair a bhí sé ag bisiú ó ghalar éigin i San Damiano, sa bhliain 1224. I gcanúint Umbria a dheachtaigh sé an t-iomann seo, ach tá cáil ar an dán ar fud an domhain Chaitlicigh inniu, agus é aistrithe go teangacha móra agus beaga an domhain. Níltear cinnte, áfach, arbh é Proinsias a chum é i ndáiríre.
File cráifeach eile ó Umbria ab ea Jacopone da Todi. Bhí sé go mór faoi mhisteachas Phroinsiais, ach san am chéanna ba aorthóir é agus é ag lochtú fimíneacht agus béalchráifeacht na hEaglaise, an Pápa Bonifatius a hOcht ach go háirithe. Fuair bean chéile Jacopone bás nuair a thit seastáin an lucht féachana ag turnaimint phoiblí, rud a d'fhág Jacopone chomh mór faoi léan is gur athraigh sé béasa ar fad: dhíol sé a chuid maoin shaolta, roinn sé an luach ar na bochta is na nochta agus chuaigh sé sna Proinsiasaigh. Bhí an bhean ní ba chráifí ná é féin, agus í sásta aithrí a dhéanamh thar a chionn-san, i bpeacaí an fhir chomh maith lena peacaí féin, agus nuair a fuair sise bás, bhí sé á mhilleánú féin. Misteach agus aiscéiteach a bhí ann agus é ag éileamh ar na Pápaí go gcomhlíonfaidís na caighdeáin chéanna cráifeachta a chuir sé i bhfeidhm air féin; nuair nár chomhlíon, lochtaíodh sé iad ina chuid dánta go gangaideach. Mar sin chuaigh géarleanúint air agus chaith sé seal sa phríosún. Scríobhadh sé dánta molta do Dhia freisin, agus ó rinne sé iarrachtaí imeachtaí shaol an tSlánaitheora a stáitsiú le hiad a dhéanamh intuigthe do na daoine bochta nach raibh léamh ná scríobh acu, agus é ag cabhrú le forbairt na hamharclannaíochta sa tír mar sin.
Deasún Mac Gearailt
Luathshaol
I Londain, bhí sé ina bhall den ghrúpa filí agus scríbhneoir darbh ainm "an grúpa Tour Eiffel", lena n-áirítear Ezra Pound, T.E. Hulme, F.S. Flint agus scríbhneoir Éireannach eile, Joseph Campbell. Fuair an grúpa a ainm as an mbialann inar tionóladh na cruinnithe, bialann an Tour Eiffel in Soho. I mí Aibreáin 1908, thóg Florence Farr agus Mac Gearailt Ezra Pound go dtí cruinniú an ghrúpa, eachtra a chur tús le caidreamh as ar tháinig an grúpa Imagist níos déanaí.
Saol Pósta agus Clann
In 1911 phós Mac Gearailt, Caitliceach Rómhánach, Maedhbh Nic Chonaill (Mabel Washington McConnell) (1884–1958), iníon John McConnell, díolacháin fuisce ó Bhéal Feirste, agus gariníon de chuid fheirmeoir Preispitéireach ó chúlchríoch na cathrach. D’fhreastail sí ar Ollscoil na Banríona, Béal Feirste, agus bhí an t-ábhar spéise céanna aici sa Ghaeilge is a bhí ag Mac Gearailt; bhuail sí air den chéad uair ag seimineár teanga i Londain. Chónaigh siad sa Fhrainc sular aistrigh siad go Ciarraí i mí an Mhárta 1913. Le linn na tréimhse seo chuaigh sé leis an ngrúpa aos dána, the Imagists. Bhí ceathrar clainne acu: Desmond (1912–1987), Pierce (1914–1986), Fergus (1920–1983) agus Garret (1926–2011).
Náisiúnaí na hÉireann
Ghlac Mac Gearailt ballraíocht in Óglaigh na hÉireann in 1914 agus d’eagraigh sé buíonn Óglaigh i gContae Chiarraí. Agus é ina thimire, bhí air druileáil a dhéanamh fiú leis na hearcaigh ba lú oiriúnach. Ní raibh sé sásta leis sin óir b’fhear lán moráltachta araíonachta é. Bhí an eagraíocht faoi bhrú an-mhór ag an am: díbríodh roinnt mhaith dá gceannairí i mí Iúil 1915 faoin Acht um Chosaint na Ríochta 1914. Ghlac Mac Gearailt an ról a bhí ag de Blaghd roimhe sin. Ghearradh pionós príosúin air de bharr óráid a thug sé i gcoinne earcaíochta le linn an Chéad Chogadh Domhanda. Mar thoradh air sin, díbríodh as Ciarraí é agus d’aistrigh sé go Contae Chill Mhantáin. B'fhear fíormheasartha sprionlaithe é Mac Gearailt, agus d’fhág sé sin, chomh maith leis a chúlra Angla-Normannach, gur phearsa de chuid na gluaiseachta a tharraing míghean air féin. Mhothaigh sé amhail is nár thug a cheannairí aird ar a chás féin. Le linn ghabháltas Ard-Oifig an Phoist san Éirí Amach 1916, nochtaigh sé a thuairim, “bhí mearbhall orm faoin meon a raibh ann go ginearálta maidir leis an slándála.” Ag buaicphointe na troda, bhí sé í gcroílár an dóiteáin a thug dúshlán mór do gharastún Ard-Oifig an Phoist. Agus é ina dhuine a bhí i gcónaí amhrasach,ina chuimhní cinn den Éirí Amach 1916, léiríonn Mac Gearailt, a bhí i gceannas ar chiondálacha, an cur ag gluaiseacht thobann gan choinne a tharla, agus tuairiscíonn sé ar staid agus caoi díobh siúd a bhí fós in Ard-Oifig an Phoist, ceanncheathrú na reibiliúnach. Cé gur minic a chuirtear síos ar an Éirí Amach mar chineál íobairt fola i gcuntais éagsúla, pléann Mac Gearailt an réasúnaíocht leathan a bhí taobh thiar de leis an gceannasaí Pádraig Mac Piarais, agus le Joseph Plunkett a thaisteal go dtí an Ghearmáin ag iarraidh cúnamh in 1915. Mheas siadsan go mbeadh an bua ag an Ghearmáin sa Chéad Chogadh Domhanda agus go mbeadh suíochán ag Éirinn sa chomhdháil síochána a dtiocfadh sna sála ar dheireadh an Chogaidh dá mba rud é go mairfeadh an tÉirí Amach trí lá nó níos mó. Cé gur fhógair siad Poblacht na hÉireann san Éirí Amach in 1916, mheas siad go mbeadh gá ann cuireadh a thabhairt don mhac ab óige de shliocht an Khaiser, Joachim, a bheith i gcoróin ar nuaríocht athchóirithe na hÉireann, ríocht ina mbeadh Gaeilge mar theanga laethúil na ndaoine.
Scaoileadh saor Mac Gearailt in 1918 nuair a toghadh é ina Fheisire Shinn Féin i ndáilcheantar Pembroke-Baile Átha Cliath. Cheapadh é mar Stiúrthóir Poiblíochta tar éis thionóil an Chéad Dáil in 1919, agus chuaigh sé leis an nuachtán Nationality ar dtús, ag glacadh cúraim a bhí ag Laurence Ginnell roimhe, nuair a gabhadh eisean. Luaigh Mac Gearailt sa chéad tuairisc a chuir sé faoi bhráid na Dála gurb í ‘an bholscaireacht an príomh-mhodh a bhí againn chun poiblíocht a dhéanamh.’ Bhí deacracht aige tionchar a bheith aige ar an bpreas Briotanach, arbh é a scaoil amach nuacht ag baint le hÉirinn timpeall an domhain, den chuid is mó.
I mí Bhealtaine 1919 chuaigh Erskine Childers, cara agus comhghleacaí de chuid Mhic Gearailt go Versailles, ag súil le páirt a ghlacadh sa Chomhdháil Síochána a tionóladh ann. Tharla gur tháinig níos mó cantail agus frustrachais go leanúnach ar Childers ann de réir a chéile mar gheall ar an mheon mhursanta a bhí ag an mBreatain maidir le saoirse na hÉireann. Chuir Mac Gearailt tús le míméagraf darbh ainm Achoimriú Seachtainiúil Ghníomhartha Forrántachta de chuid an Namhad i mí Iúil, 1919. Faoi mhí na Samhna chuir sé féin agus Childers tús le foilsiú an Irish Bulletin. Lean leo ar feadh dhá mhí is fiche ag scaoileadh amach bolscaireacht faoi choireanna a rinne Sasana chun borradh a chur faoi inchreidteacht na Dála agus inchreidteacht Shinn Féin, freisin. D’ainneoin an ghearán a rinneadh sa Dáil in 1920 nár leor an méid a bhí sna liostaí sin, tharla gur chuir an móiminteam laistiar den Roinn Bolscaireachta mearbhall ar a gcomhraic. Le linn Chogadh na Saoirse in Éirinn (1919-21) d’éirigh leis an Bulletin poiblíocht a chur amach maidir le aidhmeanna Phoblacht na hÉireann sa domhan mór agus níos mó ratha á bhaint amach acu leis de réir a chéile, agus d’éirigh leo deireadh a chur leis an baoil a bhí ann go n-athródh an cogadh go coimhlint ní b’fhairsinge. Agus straitéis á dreachadh aige chun Chúige Uladh a choimeád, chreid Earnán de Blaghd, ceannródaí lucht na Poblachtach, go mbeadh imshuí uafásach amach is amach do Bhéal Feirste dá mba rud é go gcuirfí in áit é. Os a choinne sin, d’iarr Seán Mac an tSaoi ar fhreagra a fháil ar an gceist sin, a mheas sé gurbh cogadh díothaithe a bhí ann i gcoinne an náisiúnachais; bhí “arm cumhachtach an imshuí” ann gurbh fhéidir leo a úsáid, de réir a argóint. Bhí a lán poblachtaigh i gcoinne an imshuí: D’fhógair Mac Gearailt gurb ionann imshuí agus “vótáil ar son na deighilte”. Bhí an cuma ar an scéal go raibh ag éirí le Roinn [poiblíochta] na Dála an ceann is fearr a fháil ar lucht an Chaisleáin, nach raibh in ann a scéal a chur i bhfeidhm ar an bpobal, sa chogadh bolscaireachta. Chuir ina luí ar an Rúnaíocht gurbh fhiú leanúint ar aghaidh leis an Bulletin nuair a nascadh a gcuid páipéar agus ábhar i gcreach. Gabhadh ar Mhac Gearailt i mí an Mhárta 1921, ach scaoileadh saor é arís. Déanach i mí Lúnasa 1921 rinne Éamon De Valera athrú maidir le ballraíocht an Chomh-aireacht, agus níor éirigh le Mac Gearailt aireacht a bheith aige, cé gur ainmníodh é mar Aire Poiblíochta in áit Childers. Ba dhuine de na Teachtaí Dála é a rinne iarracht, nár éirígh leis, De Valera a áitiú le bheith ina bhall den fhoireann idirbheartaíochta a shocraigh an Conradh Angla-Éireannach arna síniú ar an 6 Nollaig.
Aire rialtais
Bhí Mac Gearailt ar son an Chonartha. Ar an 30 Lúnasa 1922, ceapadh é mar an tAire Gnóthaí Seachtracha den Rialtas Sealadach Dheisceart Éireann. Ba cuid den Ríocht Aontaithe í Deisceart Éireann ar an dáta arna ceapadh é. Agus, mar gheall air sin, is aisteach an rud é go raibh Aire Gnóthaí Seachtracha sa Rialtas. Is é an fáth gur tharla an rud neamhghnách seo ná gurbh rialtas idirthréimhseach a bhí ann. Bunaíodh Saorstát Éireann ar an 6 Nollaig 1922.
Chuir Mac Gearailt iarratas isteach ar son na hÉireann le haghaidh ballraíocht Chonradh na Náisiún, i litir a scríobhadh ar an 17 Aibreán 1923.[17] Ghlacadh leis an iarratas sin, agus d’éirigh le hÉire ballraíocht a bhaint amach an bhliain dár gcionn. D’fhreastail Mac Gearailt ag na Comhdháil Impiriúla ar son an stáit nua, freisin. In 1927 ceapadh é ina Aire Cosanta. I ndiaidh bhriseadh an rialtais in 1932, lean sé leis mar TD go dtí 1938. Toghadh é mar sheanadóir i Seanad Éireann, agus lean sé leis mar ionadaí sa Seanad go dtí gur éirigh sé as a ghairm mar pholaiteoir in 1943.
Sliocht
Fuair Deasún Mac Gearailt bás ar an 9 Aibreán 1947 i mBaile Átha Cliath, agus é 59 mbliana d’aois.
Magairlín
mion|Magairlín Is planda ilbhliantúil é an magairlín, agus é sa chlann Orchidaceae, ceann de na clanna bláfara is mó forbartha, ina bhfuil 17,000 speiceas. Faightear ar fud an Domhain iad, ach amháin san Antartach, agus is flúirsí sna trópaicí iad. Fásann leath díobh ar an talamh is an leath eile ar chrann nó planda eile mar thacaíocht, bíodh is nach seadáin iad. Fásann bréagbhleibí ar an ngas díreach os cionn talún, a stórálann cothuithe is uisce. Fásann duilleoga is bláthanna uathu siúd. Bíonn na duilleoga méith, breac nó smeartha go minic, ag cumhdach an ghais ag a mbun. Cáiliúil as a mbláthanna mórthaibhseacha coimhthíocha agus a modhanna an-fhorbartha pailnithe. Sa bhláth bíonn ubhagán caol le 3 sheipeal anuas air, agus dhá pheiteal den chruth céanna is an 3ú peiteal mar a bheadh liopa íochtarach ornáideach ar chruth is dath éagsúil ó na peitil eile. Istigh sa bhláth bíonn 3 stiogma agus staimín nó dhó, iad go léir cónasctha i gcolún. Braitheann cruth an cholúin seo ar an speiceas a dhéanann an pailniú ar an magairlín ar leith, feithid, frog, fiú ialtóg. In an-chuid cásanna bíonn an pailneoir sainiúil don mhagairlín. Mar sin féin, crosphailníonn cuid mhaith magairlíní freisin. Tógann sé bliain go leith air aibiú agus 4 bhliain bláthú. Braitheann an pórú trádálach go mór ar shaothrú fíochán is modhanna póraithe, mar sin. Planda an-mheallacach dá lán daoine.
Baldassare Tommaso Peruzzi
Ailtire agus péintéir Iodálach ba ea Baldassare Tommaso Peruzzi (7 Márta 1481 – 6 Eanáir 1536), a rugadh i mbaile beag láimh le Siena agus a fuair bás sa Róimh. Leis na blianta fada d’oibrigh sé le Donato Bramante agus le Raphael, agus níos déanaí le Antonio da Sangallo Óg nuair a bhí Baisleac nua Pheadair á tógáil.
Rinne sé roinnt freascónna sa Cappella San Giovanni (Séipéal Eoin Bhaiste) sa Duoma i Siena.
Bhí a mhac Giovanni Sallustio Peruzzi ina ailtire freisin.
Villa Farnesina
Cuireann an chuid is mó de chriticeoirí ealaíne dearadh na Villa Chigi (Villa Farnesina) i leith Peruzzi. Eisean a rinne bunús na bhfreascónna istigh; orthu sin tá an maisiú atá le fáil sa Sala delle Prospettiva (Seomra na Peirspictíochta), maisiú a chuireann in iúl go bhfuil tú i do sheasamh ar léibheann amuigh. Ar éigean atá aon rian fágtha dá shaothar ar éadan an tí, ach rinne ealaíontóir Francach gan ainm cóip de.
Saothar eile
Rinne sé síleáil mhósáiceach do Santa Croce in Gerusalemme sa Róimh agus saothair eile do Sant'Onofrio sa Róimh agus do San Pietro in Montorio. Tá Muire le Naoimh leis le fáil S. Maria della Pace sa Róimh agus freascó dar teideal Ágastas agus an tSibille Thibirtíneach in Santa Maria in Portico a Fontegiusta in Siena. Thugadh sé dearaí do cheardaithe. B’aoibhinn leis an líníocht agus bhí cáil ar na pictiúir a rinne sé d’fhoirgnimh ársa, mar atá le feiceáil i mBainis Mhisteach Naomh Caitríona (1502–1503).
Eisean a dhear an Palazzo Massimo alle Colonne (1535), pálás a bhfuil éadan cuar air agus atá saibhir istigh ó thaobh na hailtireachta de.
Scríobh sé cuid mhaith den ábhar in I sette libri dell'architettura (Seacht Leabhar na hAiltireachta), saothar a d’fhoilsigh a dhalta Sebastiano Serlio ina ghálaí tar éis bhás Peruzzi.
Nótaí
Tá ábhar san alt seo a tarraingíodh as foilseachán atá san fhearann poiblí anois: Herbermann, Charles, eag. (1913). Catholic Encyclopedia. Robert Appleton Company.
Magairlín na mbeach
Is ainm ar speicis éagsúla magairlín a fhaightear ar fud na hEorpa, iarthar na hÁise, agus tuaisceart na hAfraice é magairlín na mbeach. Na bláthanna suntasach mar go ndéanann siad aithris ar fheithidí. Bíonn liopa íochtarach an bhlátha cosúil le feithid bhaineann i ndath is comhdhéanamh, agus astaíonn boladh láidir cosúil le fearamón a aomann fireannach na feithide céanna. Déanann na fireannaigh iarracht cúpláil leis an aithriseoir, agus pailníonn an bláth. Tá speiceas ar leith a dhéanann aithris ar an mbumbóg atá in ann féinphailniú. Tá speicis ann a dhéanann aithris ar chuileoga, foichí, sábhchuileanna, agus fiú damháin alla.
Jair Bolsonaro
Is uachtarán ar an mBrasaíl é (2019-2022) Jair Messias Bolsonaro. Rugadh é ar an 21 Márta 1955 i nGlicério, São Paulo. Is i bhfad amach ar an eite dheis é.
Uachtarán
Ar an 28 Deireadh Fómhair 2018, "baineadh creathadh as an domhan nuair a toghadh an pobalóir fíorchoimeádach, ciníoch, faisisteach, homafóbach, frithbhanda agus gunna-ghrách Jair Bolsonaro ina uachtarán ar an mBrasaíl".
Pé pleananna a bhí ag Jair Bolsonaro don tír, is cinnte gur chuir an phaindéim Covid de dhroim seoil iad. Ag an am céanna, rinne éagumas agus ainriail Bolsonaro go leor dochair. Fuair nach mór 700,000 Brasaíleach bás ó Covid-19, líon níos airde ná i dtír ar bith eile ach amháin na Stáit Aontaithe. Agus idir 2020-2021, tháinig méadú 23 faoin gcéad ar líon na ndaoine sa Bhrasaíl a bhí faoi bhun thairseach na bochtaineachta, agus ardú 48 faoin gcéad ar líon na ndaoine nach bhfuil acu ach ón lámh go dtí an béal. clé|mion|Sáthadh Bolsonaro ar an 6 M.F. 2018
2022
Bhuaigh Lula an toghchán uachtaránachta in aghaidh Bolsonaro ar 31 Deireadh Fómhair 2022. Fíorbheagán — 50.9% den vóta le hais 49.1% — a bhí idir Lula agus Bolsonaro.
Trevor Williams (easpag)
Trevor Williams (rugadh 1948)  iar - Easpag Luimnigh agus Choill an Lao de chuid Eaglais na hÉireann.
Tús lena shaol gairme
Rugadh Williams i mBaile Átha Cliath, Éire agus fuair sé a chuid oideachais i Choláiste Naomh Aindriú, Baile Átha Cliath, Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, agus St John's College, Nottingham. Rinne deagánach de sa bhliain 1974 agus ina shagart sa bhliain 1975. Ó 1974-77 d 'fhóin sé mar shéiplíneach ag St Andrew's agus St. Mary's, Maidenhead, Deoise Oxford. Bhog sé go Tuaisceart Éireann le bheith ina Séiplíneach Cúnta ag Ollscoil na Banríona, Béal Feirste. Ó 1981 go 1988, bhí sé ina leiritheoir craoltaí reiligiúnacha ar BBC Raidió Uladh. Tar éis seo, d'fhóin sé mar reachtaire ag St John's, sa Chaisleán Nua, Contae an Dúin, go dtí 1993.
Bhí Williams ina cheannaire ar an Corrymeela Community, grúpa Chríostaí tiomanta do chur chun cinn na síochána agus an athmhuintearais i dTuaisceart na hÉireann, ó 1994 go 2003. Ceapadh é ina chanónach d'Ardeaglais Phádraig, Ard Mhacha, Sa bhliain 2002 agus 2003 d'fhreastail sé mar reachtaire de ' Holy Trinity and St Silas with Immanuel' i dtuaisceart Bhéal Feirste, i nDeoise Choinnire.
Obair reatha
Toghadh Williams ina Easpag Luimnigh agus Choill an Lao de chuid Eaglais na hÉireannar an 6 Bealtaine ar an 6 Bealtaine 2008 agus coisriceadh é ina easpag ar an 11 iúil 2008.
Bhí an tUachtarán Máire Mhic Giolla Íosa i measc iad siúd a bhí i láthair ag an searmanas ag Ard-Eaglais Chríost i mBaile Átha Cliath.
Eile
Chomh maith le bheith ag obair mar easpag na deoise, coinníonn Williams spéis ghníomhach in obair athmhuintearais i dTuaisceart na hÉireann. Le déanaí, i gcomhar le ceithre cinn eile chléir ó thuaisceart Bhéal Feirste, ghríosaigh sé ar Fheidhmeannas Thuaisceart Éireann níos mó acmhainní a chur i gClár an Rialtais agus aghaidh a thabhairt ar fhadh an tseicteachais.
Saol pearsanta
Tá Williams pósta le Joyce (née Milne) agus tá trí mhac fásta acu. Óibríonn Joyce mar riarthóir leis an Churches Community Work Alliance. Mar chaitheamh aimsireIna, thaitníonn seoltóireacht agus carrmheicnic leis.
Sleepless (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an ceathrú heipeasóid, "Sleepless" den dara sraith The X-Files ar an 7 Deireadh Fómhair 1994. Scríobh Howard Gordon an eipeasóid seo. D'fhéach 13.4 milliún duine ar an eipeasóid.
Triallam timcheall na Fodla
Ábhar
Tá ann sa dán fiche rann le ceithre (ach uaireanta cúig nó sé) líne. Tá naoi gcéad líne is a sé déag ann go iomlán.
Déantar trácht ann ar dreamanna éagsúla, rítheaghlaigh agus tuatha na nGael, mar a bhí díreach roimh theacht na nAngla-Normannach. Tá céad líne dhá is caoga maidir le ríocht na Mí, trí chéad ceathar is caoga faoi ríocht na nUladh, trí chéad ocht is fiche ar na Connachta agus caoga sé faoi na Laighin.
Is dócha nár éirigh le hÓ Dubhagáin an dán a chríochnú roimh a bhás sa bhliain 1372. Tamall ina dhiaidh sin, chuir Giolla na Naomh Ó hUidhrín (bás 1420) leis an dán, lena a shaothar Tuilleadh feasa ar Éirinn óigh.
2013 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 2013.
Scota
I Miotaseolaíocht na nGael, idir Éireannach agus Albanach, is iad Scota agus Scotia ainmneacha beirt iníonacha miotasacha de bheirt Fharónna na hÉigipte. Cé nach bhfuil na seanscéalta ar aon intinn ó thaobh sonraí de, tá siad ar aon ghuth gur shinsear na nAlbanach í Scota éigin. Rianaigh siad a nginealach siar go hionróirí Éireannacha darbh ainm Scotti, a lonnaigh sna ceantair Argyll agus Caledonia, áiteanna a bhfuil aitheanta anois orthu (as Béarla) mar Scotland, ainmnithe as a bhunaitheoir.
Luath-Fhoinsí
Is é san Historia Brittonum ón 11ú haois a fhaightear an lua is luaithe ar Scota sna seanscéalta, in ainneoin nár rianaigh Edward J. Cowan í go dtí an 12ú haois. Tá sí ann i n-atheagar an Leabhar Gabhála na hÉireann a caomhnaítear sa leabhar oiris, an Leabhar Laighneach.
Insítear sna foinsí ón 12ú haois gurbh iníon Fharó Eigipte í, ar chomhaois le Maois. Phós sí Goídel Glas, bunaitheoir eapainmneach na nGael (idir Éireannach agus Albanach) tar éis dó curtha ar deoraíocht ón Éigipt. Caomhnaítear i lámhscríbhinní eile den Leabhar Gabhála, leagan eile ina insítear gurbh fhear chéile Scota é Míl Espáine, nasctha leis An n-Íbéir.
Tá leagan eile fós ann sa Leabhar Gabhála ina bhfuil Scota eile le fáil. Is iníon í an Scota seo d'Fharó Éigipte eile darbh ainm Cingris, ainm nach gcaomhnaítear ach i seanscéal na nGael. Phós sí Niul mac Fénius Fársaid, Bablóinis agus scoláire na dteangancha, a chuaigh go dtí an Scitia tar éis titim an Túir Bháibil. Ba mhac é Goídel Glas den phósadh sa leagan seo.
Foinsí eile na meánaoise
Tá Scota agus miotas bunúsach na hAlban luaite chomh maith i:
Diúc
Is teideal é diúc a thugtar ar mhonarc fireann atá i gceannas ar dhiúcacht, nó ar bhall de theaghlach ríoga nó uasal. Mar rialtóir, rangaítear diúc níos ísle ná impirí, ríthe, ardphrionsaí, ard-diúic, agus prionsaí ceannasacha. Mar theideal uasal, rangaítear diúc níos ísle ná prionsaí agus ard-diúic. Tagann an teideal ón bhFraincis duc, é féin ón Laidin dux, “ceannaire”, téarma a d'úsáidtí sa Róimh Phoblachtach ar cheannasaí míleata gan céim oifigiúil (go háirithe duine de bhunadh Gearmánach nó Ceilteach), agus níos déanaí ar cheannasaí míleata ar chúige. Is í bandiúc leathbhreac baineann an téarma “diúc”.
2022 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2022.
Paul Daniels
Draíodóir Sasanach ab ea Newton Edward Daniels nó Paul Daniels mar ab fhearr aithne air ar an stáitse (6 Aibreán 1938 – 17 Márta 2016). Rugadh in South Bank, Middlesbrough, Sasana é. D'éag sé in Wargrave, Berkshire.
Bhain sé clú idirnáisiúnta amach lena shraith teilifíse úd, The Paul Daniels Magic Show, a taispeánadh ar an BBC ó 1979 go 1994. Aithnítear é as a mhana "You'll like this ... not a lot, but you'll like it".
Tháinig sé sa 13ú háit le Ola Jordan ar an ochtú sraith Strictly Come Dancing sa bhliain 2010.
Árd Bheinn
Is sliabh in Albain í Árd Bheinn, atá suite ar an Oileán Arainn, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath.
Fergus mac Fothaid
Rí na gConnacht de chlann Uí Bhriúin ba ea Fearghas mac Fothaidh (Sean-Ghaeilge Fergus mac Fothaid). Dubh-Indreacht mac Cathail (bás 768), iar-rí, ba ea a sheanathair. Síol Chathail ba ea a mhuintir. Bhí sé i réim ón mbliain 840 go dtí 843.
Bhí Síol Mhuireadhaigh chun cinn sa ríogacht idir na blianta 796-839 ach briseadh a gcuid cumhachta ag réamhtheachtaí Fhearghasa, a chol seisear, Murchadh mac Aodha (bás 840).
Níl aon sonraí ar an eolas faoina réimeas seachas a thásc sna hannála.
Jack Kerouac
Údar agus file Meiriceánach ab ea Jack Kerouac (12 Márta, 1922 – 21 Deireadh Fómhair, 1969). Duine de scríbhneoirí móra a linne a bhí ann, agus é ina cheannródaí ar ghluaiseacht liteartha an Beat Generation in éineacht le William S.Burroughs agus Allen Ginsberg.
Saol
Bhí Fraincis ó dhúchas ag Kerouac, agus níor thosaigh sé ag foghlaim Béarla ach in aois a shé bliana dó. Ba as Québec dá athair is dá mháthair, agus tógadh Jack le Fraincis, ionas gurbh í sin an teanga a labhraíodh sé riamh lena thuismitheoirí. clé|mion|206x206px|1943 Ba chlódóir é a athair, Léo Keroack (1889-1946). Bhí gaol ag Léo leis an mbráthair Marie-Victorin (Conrad Kirouac), scríbhneoir agus luibheolaí arbh é a chuir bun le gairdín luibheolaíochta Montréal. Gabrielle-Ange Lévesque (1895-1972) an t-ainm a bhí ar mháthair Jack (Jean-Louis), agus thugadh an mac "Mémère" uirthi.
Col ceathair don pholaiteoir René Lévesque a bhí inti - an fear céanna a bhunaigh an Parti Québecois i ndeireadh na seascaidí agus a bhí ina Phríomh-Aire ar Québec sna blianta 1976-1985. Pósadh Léo agus Gabrielle-Ange i mí Dheireadh Fómhair 1915.
Is beag a scríobh Jack ina theanga dhúchais seachas cúpla lámhscríbhinn, ach dealraíonn sé gur as Fraincis a bhreac sé síos an chéad dréacht don úrscéal On the Road.
Saothar
Tá clú agus cáil ar a shaothar inniu, ach ní bhfuair sé aitheantas ceart lena lá féin. Scríbhneoir cultais a bhí ann ar dtús, is é sin, scríbhneoir nach raibh suim ach ag dornán beag díograiseoirí ann. Ba í Ann Charters, eagarthóir a chuid leabhar, a bhain amach aitheantas dó tar éis a bháis.
Bhí an-tionchar aige ar scríbhneoirí eile ar nós Hunter S. Thompson, Tom Robbins, Lester Bangs, Will Clarke, Richard Brautigan, Ken Kesey, Haruki Murakami agus Tom Waits. Luaigh an file Gaeilge Cathal Ó Searcaigh a thionchar sa dán (Do Jack Kerouac) in The Bright Wave/An Tonn Gheal, cnuasach dátheangach a foilsíodh sa bhliain 1986. clé|mion Is iad na leabhair is cáiliúla a tháinig óna pheann ná
Mozilla Firefox
Is brabhsálaí idirlín saor trasardáin grafach é Mozilla Firefox atá forbartha leis an Mozilla Foundation saorálaí. Bhí 17.76% do daoine taifeadta ag úsáid Firefox de réir suirbhé Aibreán 2008, Ciallaíonn sé sin go úsáidtear Firefox ag timpeall 70 milliún daoine. Is é Firefox an dara brabhsálaí sa domhain tar éis Internet Explorer.
Gnéithe
Gnéithe atá le fáil ó Firefox ná brabhsáil thábáilte, seiceálaí litrithe ilteangach, Bainisteoir íoslódáil, leabharmharc beo,
Freisin is féidir le daoine saincheap a déanamh ar Firefox le breiseáin agus téamaí. Tá thart ar 2000 forlíontán le fáil ag addons.mozilla.org
Smol
mion|Smol ar dhuilleog phráta Téarma ginearálta ar aon cheann de raon leathan galair plandaí, na galair fhungasacha go príomha.
James Monroe
Ba é James Monroe nó Séamus Rothach (28 Aibreán 1758 - 4 Iúil 1831) 5ú uachtarán na Stát Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta 1817 go dtí an 4 Márta 1825.
Feileastram dearg
Feileastram ilbhliantúil a fhásann 90 cm ar airde, a tháirgeann cormáin, agus a scaipeann trí stólain. Na duilleoga claíomhchruthach i bhfeain chaola. Na bláthanna 2.5-5.0 cm ar trastomhas, flannbhuí, rud beag siogamorfach, tonnadóirchruthach i gcraobhacha aontaobhacha. Hibrid is ea é de bhunús gairneoireachta, a saothraíodh ar dtús sa bhFrainc. Tá sé dúchasach don Afraic Theas. Tá timpeall is 400 saothróg ann, cuid díobh ina speicis ionracha in áiteanna ar fud an Domhain.
Véineas (miotaseolaíocht)
Is í Véineas (Laidin: Venus) dia an ghrá i miotaseolaíocht Rómhánach.
Tuilleadh feasa ar Éirinn óigh
Dán topagrafach na meánaoise is ea  Tuilleadh feasa ar Éirinn óigh  le Giolla na Naomh Ó hUidhrín (bás 1420).
Debbie McGee
Is láithreoir Sasanach de phór na hÉireann í Debra "Debbie" Ann McGee (a rugadh ar an 31 Deireadh Fómhair 1958). Ghlac McGee páirt sa cúigiú sraith déag Strictly Come Dancing sa bhliain 2017 agus b'é Giovanni Pernice a páirtí. Fuair sí an scór is airde i seachtain a cúig, sé, seacht, agus aon déag. Bhí sí sa bhunbheirt seachtain a naoi. Tháinig sí sa dara háit.
Magellan
Lainseáladh an spásárthach seo i 1989 ón tointeálaí Atlantis chun cuairt a thabhairt ar Véineas agus pictiúir a ghlacadh de. Bhí córas íomháithe radair air chun na scamaill ar Véineas a threá. Thimpeallaigh sé Véineas gach 3 uair is 9 nóiméad, agus ghlac pictiúir de chrios dromchlach 16 km ar leithead thart ar an bpláinéad. Chlúdaigh na timpill seo suas le 90% de dhromchla an phláinéid roimh dheireadh obair an spásárthaigh. Rinne sé réada ar leithead 300 km a thaifeach ar na pictiúir seo. Tá Véineas an-chosúil leis an Domhan ó thaobh méide is dlúis de, ach is pláinéad tirim gan bheatha é a bhfuil a dhromchla te go leor chun luaidhe a leá, chomh te le 500 °C in áiteanna. Ar deireadh, ligeadh don spásárthach titim isteach ar Véineas, agus loisceadh go hiomlán é.
mion|clé|250px|Taiscéalaí Magellan ag ionad spáis Cape Kennedy.
Smionagar saitilítí
Cuid mhaith os cionn 10,000 réad inbhraite atá i bhfithisí sa spás timpeall an Domhain. Saitilítí teileachumarsáide, aimsire is míleata cuid acu, ach is satailítí caite is smionagar satailítí an chuid is mó. I 1970 ní raibh ach 200 réad inbhraite mar sin. Seans go bhfuil na billiúin réad beag do-bhraite thuas i bhfithisí os ár gcionn anois. Cruthaítear tuilleadh réada sna fithisí sin le himbhuailtí ardluais eatarthu. Tá baol ann go millfidh a leithéid d'imbhualadh satailít nó spásárthach fíorchostasach. Is gá gach iarracht a dhéanamh gan cur leis an mbruscar spáis, agus an smionagar atá ann a ghlanadh suas an oiread agus is féidir.
Mugron mac Máele Cothaid
Rí na gConnacht ba ea  Mughrón mac Maoil Chothaithe (Sean-Ghaeilge Mugron mac Máele Cothaid) (bás 872). Maol Chothú mac Fógartaigh ba ea a athair. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 848 go dtí 872.
Tháinig Mugron i gcomharbacht ar Fíonsneachta mac Tomaltaigh agus tháinig Chonchúr mac Taidhg Mhóir i gcomharbacht.
François Magendie
Fiseolaí is lia a rugadh i mBordeaux na Fraince ab ea François Magendie (1783-1855). Rinne sé taighde ar fhiseolaíocht na néaróg, agus thaispeáin difríochtaí idir néaróga an dromlaigh. Rinne sé taighde bunúsach dea-eagraithe ar na féitheacha, hipiríogaireacht na colainne d'ábhair choimhthíocha (anaifiolacsas), agus iarmhairtí drugaí ar an gcolainn.
Karin Kadenbach
Is polaiteoir Ostarach í Karin Kadenbach (a rugadh ar 19 Aibreán 1958) a d’fhóin mar Fheisire de Pharlaimint na hEorpa ó 2009 go dtí 2019. Is ball í den Pháirtí Daonlathach Sóisialta, cuid de Pháirtí na Sóisialaithe Eorpacha.
Saol
Rugadh Kadenbach i 1958 i Vín, áit a ndeachaigh sí ar scoil freisin. Chaith sí scoilbhliain in Elmira Free Academy i Nua-Eabhrac (SAM), áit ar ghnóthaigh sí Dioplóma Ardscoile Mheiriceá. Tar éis di an scoil a fhágáil, rinne sí cúrsa Ollscoile le haghaidh fógraíochta agus díolacháin in Ollscoil Eacnamaíochta Vín. Ag tosú ó 1976 d’oibrigh sí sa ghníomhaireacht fógraíochta J. Walter Thompson.
Tá cúigear leanaí ag Kadenbach agus tá sí ina chónaí sa Bhruiséil agus san Ostair Íochtarach.
Polaitíocht
Ó 1985 go 1994 d’oibrigh Kadenbach mar rúnaí ar ghrúpa ban an pháirtí sóisialta daonlathach san Ostair Íochtarach. Sa bhliain 1990 toghadh í freisin i gcomhairle chathrach Großmugl.
Sa bhliain 2001 tháinig Kadenbach chun bheith ina ball de chomhairle réigiúnach na hOstaire Íochtaraí áit a raibh sí freagrach freisin as sláinte agus timpeallacht sa rialtas cúige ó 2007 go 2008.
Ball de Pharlaimint na hEorpa, 2009–2019
Tháinig Kadenbach chun bheith ina Chomhalta de Pharlaimint na hEorpa den chéad uair i dtoghcháin Eorpacha 2009. Ó shin i leith tá sí ina ball de Chomhghuaillíocht Fhorásach na Sóisialaithe agus na nDaonlathaithe i bParlaimint na hEorpa (S&D).
7ú téarma parlaiminte (2009–14)
Ina chéad téarma, bhí Kadebach ina ball den Choiste um Chomhshaol, Sláinte Poiblí agus Sábháilteacht Bia (ENVI) agus ina ball gaolmhar don Choiste um Fhorbairt Réigiúnach (REGI) agus don Choiste Talmhaíochta agus Forbartha Tuaithe (AGRI).
Thairis sin bhí sí i dtoscaireacht na parlaiminte as caidreamh le tíortha na hÁise Theas agus ionadach sa toscaireacht do chaidreamh leis na Stáit Aontaithe.
8ú téarma parlaiminte (2015–19)
Sa téarma deireanach, bhí Kadenbach ina ball arís den Choiste Comhshaoil, Sláinte Poiblí agus Sábháilteachta Bia (ENVI) agus ina ionadaí sa Choiste Talmhaíochta agus Forbartha Tuaithe (AGRI) agus sa Choiste um Rialú Buiséid (CONT). Ina theannta sin, d’fhóin sí mar leasuachtarán ar thoscaireacht na parlaiminte as caidreamh leis an tSeapáin agus mar bhall ionaid sa Toscaireacht as caidreamh le Leithinis na Cóiré.Ó 2016 go 2017, bhí Kadenbach ina bhall den Choiste Fiosrúcháin ar Thomhais Astuithe in Earnáil na Feithicleach, atá i gceannas ar imscrúdú a dhéanamh ar sháruithe féideartha ar dhlí na hEorpa maidir le hastaíochtaí in earnáil na ngluaisteán a thomhas.
Ó 2016 go dtí 2017, bhí Kadenbach ina ball den Choiste Fiosrúcháin ar Thomhais Astuithe san Earnáil Uathghluaisneach, atá i gceannas ar imscrúdú a dhéanamh ar sháruithe féideartha ar dhlí na hEorpa maidir le hastaíochtaí in earnáil na ngluaisteán a thomhas.
Ó mhí na Samhna 2015 bhí sí ina rapóirtéir freisin ar an togra le haghaidh rialála ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le rialuithe oifigiúla agus gníomhaíochtaí oifigiúla eile a dhéantar chun a chinntiú go gcuirtear dlí bia agus beatha i bhfeidhm, rialacha maidir le sláinte agus leas ainmhithe, sláinte plandaí, plandaí ábhar atáirgthe, táirgí cosanta plandaí. Ina theannta sin bhí sí ina scáth-rapóirtéir ar an athbhreithniú meántéarma ar straitéis bithéagsúlachta an AE.
Ó 2015 go dtí 2019, bhí Kadenbach ina leasuachtarán ar Idirghrúpa Pharlaimint na hEorpa ar Leas agus Caomhnú Ainmhithe. Ina theannta sin, bhí sí ina ball d’ Idirghrúpa Pharlaimint na hEorpa ar an Sahára Thiar agus ar Idirghrúpa Pharlaimint na hEorpa um Chearta LADT.
In 2014, thacaigh Kadenbach le togra Françoise Grossetête chun Idirghrúpa de chuid Pharlaimint na hEorpa um Shláinte do Shaoránaigh a bhunú, lena n-áirítear geallsealbhóirí mar Chumann Othair Ailse na hEorpa agus an Eagraíocht d’Institiúidí Ailse Eorpacha. Ó 2014 i leith, bhí sí ina comhchathaoirleach (in éineacht le Mairead McGuinness) de Ghrúpa Croí FPE, grúpa parlaiminteoirí ar spéis leo bearta a chur chun cinn a chabhróidh le hualach na ngalar cardashoithíoch (CVD) a laghdú.
8 Feabhra
Is é an 8 Feabhra an 39ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 326 lá fágtha sa bhliain nó 327 lá i mbliain bhisigh.
Reasadh
Cathair anois caillte agus ceantar anaithnid ba ea Reasadh (Meán-Ghaeilge Ressad). Creidtear gur chuid de chríocha Uí Fíodhghinte é, suite i gContae Luimnigh an lae inniu.
Ní fheictear an t-ainm ach i gcúpla foinse atá ar mharthain, cé gur sách saibhir a bhí an ceantar.
Naomh Colmán
Insítear sa seanscéal Conall Corc agus Corca Laidhe, chuir Naomh Colmán mallacht ar Reasadh, agus scriosadh a ballaí dá bharr. Maleditione Colman maic Leneni muri ciuitatis Ressad ceciderunt.
Ríthe Reasadha
Níl eolas ann ach ar bheirt fhear a bhí ina ríthe Reasadha as an dara leath den 10ú haois.
I nAnnála Inis Faithlinn don bhliain 980, tugtar an teideal rí Reasadha ar Dhonnabhán mac Cathail, rí Uí Fíodhghinte go dtí seo. Ní fheictear an teideal sin in aon áit eile sna annála Éireann.
AI980.2: Bás Dondubain, ríg Ressad.
'' Faelan, son of Cormac, king of the Desi, and Flathri, son of Allamaran, king of Ressad, and Sidechad, son of Segni, king of Titill... were killed by Ivar of Luimnech and the foreigners who were with him, because they were endeavouring to hinder the expedition.
Tá pearsa ann i nginealaigh Uí Chairbre (sinsir Uí Dhonnabháin) darb ainm  Flann Ressach, ach ní fios an bhfuil gaol aige le Ress/Ressad. Tá an iontráil le feiceáil i Leabhar Ghleann Dá Loch, macasamhail den bhunábhar i Saltair Chaisil anois caillte.
Ráth Riaráiste
D'fhéadfadh é go bhfuil ainm an rátha Riaráiste in iarthar Chontae Luimnigh, áit a aimsíodh Cailís Ardach, fréamhaithe ó Rí Reasadha.
Allt an Fhúcadair
Is baile suite i gComhairle nan Críochan é Allt an Fhúcadair.
Duane Barry (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an cúigiú heipeasóid, "Duane Barry" den dara sraith The X-Files ar an 14 Deireadh Fómhair 1994. Scríobh Chris Carter an eipeasóid seo. D'fhéach 13.9 milliún duine ar an eipeasóid.
Emanuel Lasker
Bhí eolas maith ag Lasker ar anailísí tionscnaimh ach níor aontaigh sé le go leor acu. D’fhoilsigh sé irisí fichille agus cúig leabhar fichille, ach bhí sé deacair ar imreoirí agus ar thráchtairí níos déanaí ceachtanna a bhaint as a mhodhanna. Chuir sé go mór le forbairt cluichí eile. Bhí sé ina imreoir beiriste conartha den chéad scoth agus scríobh sé faoi bheiriste, Go, agus a aireagán féin, Lasca. Feictear mar suntasach fós a chuid leabhar faoi chluichí san anailís matamaitice ar chluichí cártaí. Matamaiticeoir taighde ab ea Lasker a raibh cáil air mar gheall ar an méid a chuir sé le hailgéabar cómhalartach. Is beag aird a thugtar ar a shaothar fealsúnachta agus liteartha inniu, áfach.
Luathbhlianta 1868–1894
215px|thumb|Lasker ina fhear óg.|clé
Rugadh Emanuel Lasker ar an 24 Nollaig 1868, ag Berlinchen i Neumark (Barlinek, sa Pholainn anois), mac le cantóir Giúdach. Ag aon bhliain déag d'aois, cuireadh é chun staidéar a dhéanamh ar an matamaitic i mBeirlín, áit a raibh cónaí air lena dheartháir Berthold, ocht mbliana ina shinsear, a mhúin dó conas ficheall a imirt. Bhí Berthold i measc na deich n-imreoirí is fearr ar domhan go luath sna 1890idí. Chun cur lena n-ioncam, d'imir Emanuel Lasker ficheall agus cluichí cártaí le haghaidh geallta beaga, go háirithe ag an Caifé Kaiserhof.
Bhuaigh Lasker comórtas bliantúil Café Kaiserhof 1888/89 agus comórtas den dara roinn ag séú comhdháil Chónaidhm Ficheall na Gearmáine i Breslau. Thuill na héachtaí seo an teideal "máistir" do Lasker. Chuir sé seo ar a chumas imirt i gcomórtais máistir-leibhéal agus mar sin sheol sé a ghairm fichille. Tar éis dó críochnú sa dara háit i gcomórtas idirnáisiúnta in Amstardam, bhuaigh Lasker dhá chomórtas i Londain san earrach 1892, an dara (agus níos láidre) ceann gan cluiche a chailleadh. I Nua-Eabhrac i 1893 bhuaigh sé na trí chluiche déag ar fad, ceann den chúpla uair i stair fichille a bhfuil scór foirfe bainte amach ag imreoir i gcomórtas suntasach.
Réim mar churadh domhanda
342x342px|thumb|Lasker agus Steinitz i Filideilfia, 1894
Ar dtús, gheall Lasker US$5,000 a ardú don chluiche in aghaidh Steinitz. Tharla go raibh sé seo ró-uaillmhianach agus aontaíodh ar chluiche ag geallta de $3,000 an taobh. Bhí fadhbanna ag Lasker an t-airgead a chruinniú fós, áfach, agus d'aontaigh Steinitz le sraith laghdaithe nó gurbh é $2,000 an figiúr deiridh, a bhí níos lú ná cuid de chluichí níos luaithe Steinitz. Imríodh an cluiche i 1894 i Nua-Eabhrac, Filideilfia agus Montréal, Ceanada. Cheapadh go mbuafadh Steinitz go héasca (ag Steinitz féin) agus b'ábhar iontais é mar sin nuair a bhuaigh Lasker an chéad chluiche. Tháinig Steinitz ar ais le buachaint sa dara cluiche agus bhí sé in ann an t-iarmhéid a choinneáil go dtí an séú cluiche. As sin amach, áfach, bhuaigh Lasker na cluichí go léir ó chluiche 7 go dtí an 11ú cluiche. D'iarr Steinitz sos seachtaine agus nuair a thosaigh an cluiche arís, bhí feabhas air agus bhuaigh sé an 13ú agus an 14ú cluichí. Tar éis buachaint Lasker sa 15ú agus 16ú, áfach, ní raibh Steinitz in ann cúiteamh a dhéanamh ar a chaillteanais níos luaithe. Ar an 26 Bealtaine, tháinig Lasker mar an dara Curadh Fichille Domhanda aitheanta go foirmiúil.
Rinne imreoirí agus iriseoirí beag is fiú de rath Lasker. Rinneadh gearán nach raibh an dá imreoir eile de na ceithre cinn is fearr, Siegbert Tarrasch agus Mikhail Chigorin, imeartha ag Lasker riamh. Tar éis an chluiche dúirt roinnt tráchtairí, go háirithe Tarrasch, gur bhuaigh Lasker go príomha toisc go raibh Steinitz sean (58 bliain d'aois i 1894). D'fhreagair Emanuel Lasker na cáineadh seo trí thaifead imeartha níos suntasaí fós a chruthú. Tháinig sé sa tríú háit i Hastings 1895, taobh thiar de Pillsbury agus Chigorin ach chun tosaigh ar Tarrasch agus Steinitz, agus ansin bhuaigh sé an chéad duais ag comórtais láidre i St Petersburg 1895–96 (scoth-comórtas de ceithre imreoir, chun tosaigh ar Steinitz, Pillsbury agus Chigorin), Nuremberg (1896), Londain (1899) agus Páras (1900); roinn sé an chéad áit ag Cambridge Springs 1904 i gCuimhneachán Chigorin i St Petersburg 1909. 273x273px|thumb|Lasker agus Tarrasch, 1908|cléCé gur éirigh go maith leis in imirt go ginearálta, chuaigh Lasker deich mbliana idir an athchluiche a bhuachan in aghaidh Steinitz 1897 agus craobh an domhain a chosaint arís. D’imir sé le Frank Marshall i gCraobh Dhomhanda Fichille 1907 agus threascair sé a chéile comhraic, nár éirigh leis cluiche amháin a bhuachan, 11½–3½. Tar éis go leor easaontais, socraíodh cluiche don Craobh Domhanda idir Lasker agus a dheargnamhaid Tarrasch faoi dheireadh i 1908, a cuireadh ar siúl i Düsseldorf agus i München. In ainneoin na ratha Lasker, lean Tarrasch ar aghaidh ag déanamh dímheasa air mar imreoir, ag meas air mar imreoir a bhuaigh a chuid cluichí ach a bhuíochas le cleasanna amhrasacha seachas loighic. mion|Cluiche 2 idir Siegbert Tarrasch agus Emanuel Lasker 19ú Lúnasa 1908, bearta 1-19 (bán). Ag an searmanas oscailte, dhiúltaigh Tarrasch labhairt le Lasker, ach ag rá: "An tUasal Lasker, níl ach trí fhocal agam le rá leat: marbhsháinn!" (Schach und Matt as Gearmáinis). D’ainneoin a leithéid d'fhéinmhuinín, scriosadh Tarrasch ar an gclár fichille. Bhuaigh Lasker ceithre cinn de na chéad chúig chluiche, ag imirt cineál fichille nach bhféadfadh Tarrasch a thuiscint. Mar shampla, sa dara cluiche, tar éis 19 bearta (léaráid ar dheis) bhí ceithearnach caillte ag Lasker, le droch-easpag agus ceithearnaigh dhúbailte aige. Ag an bpointe seo bhí an chuma air go raibh an bua ag Tarrasch, ach 20 bearta níos déanaí b'éigean dó éirí as. Ar deireadh bhuaigh Lasker an cluiche 10½–5½. Mhaígh Tarrasch gurbh í an aimsir fhliuch ba chúis lena bhua.