cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Henri Matisse
Saol
Sa bhliain 1905,cheannaigh Leo agus Gertrude Stein a phictiúir "fauve" is cáiliúla, “Bean le Hata”. Duine anaithnid ag an am. bhí siad ag iarraidh cabhair a thabhairt do Matisse (chaith siad 500 franc, timpeall 70 euro inniu). clé|mion|150x150px|"Les Demoiselles à la rivière" (1916) Sna 1910idí, bhí stiúideo ag Henri Matisse ar an Quai Saint-Michel i bPáras agus d'fhan sé ann le linn an Chéad Chogaidh Dhomhanda. D'éirigh na dathanna níos dorcha ar feadh na mblianta sin.
Seanaois
Sa bhliain 1941 chuaigh Matisse faoi scian agus ní raibh sé in ann seasamh ag seastán ealaíne a thuilleadh. Ní raibh radharc na súl go maith aige ach an oiread. Bhí sé i gcathaoir rothaí ach bhí sé go fóill ag iarraidh a bheith ina ealaíontóir. Thosaigh sé ag déanamh colláis le páipéar óna chathaoir rothaí. Chuir sé an t-ainm ar an ealaín seo ‘Ag tarraingt le siosúir’.
Bhí 84 bliain d'aois slánaithe ag Matisse nuair a fuair sé básː bhuail taom croí é ar an 3 Samhain 1954.
Matisse agus Éire
Ó thaobh na hÉireann de, is díol spéise ar leith grúpa léaráidí le Henri Matisse in 1935 d'fhoilseachán Nua-Eabhrac de Ulysses le James Joyce.
I rith 2011, chuir an Leabharlann Chester Beatty taispeántas ar bun de leabhair ealaíne Henri Matisse i mBaile Átha Cliath.
Naisc sheachtracha
Matisse ar Artchive.com
Grúididh
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd in Albain é Grúididh.
Cill Bharráin
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann í Cill Bharráin.
2016 Australian Open
Ba chomórtas Grand Slam é 2016 Australian Open a imríodh ag Melbourne Park. Thosaigh an príomhchomórtas ar 18 Eanáir 2016 agus chríochnaigh sé ar 31 Eanáir 2016.
B'é 2016 an 104ú heagrán den chomórtas, an 47ú sa ré oscailte agus an chéad chomórtas Grand Slam an bhliain sin.
Inbhir Aoidhe
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Inbhir Aoidhe.
Coill na Madadh
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach í Coill na Madadh.
Mildenhall, Suffolk
Is baile suite i Suffolk é Mildenhall. Bhí 10,315 duine ina gcónaí i Mildenhall i 2001.
Needham Market
Is baile suite i Suffolk é Needham Market. Bhí 4,574 duine ina gcónaí i Needham Market i 2001.
Leamhan
Is feithid é an leamhan. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann, in éineacht leis an bhféileacán. Meastar go bhfuil idir 150,000 agus 250,000 speiceas leamhan ann, deich n-uaire an méid speiceas féileacán. Ceaptar freisin go bhfuil na mílte speiceas leamhan gan aithint go fóill. Is feithidí oíche an chuid is mo díobh, cé go mbíonn roinnt speiceas leamhan gníomhach sa ló no leis an gclapsholas.
The Simpsons (séasúr 4)
Craoladh an ceathrú séasúr The Simpsons idir 24 Meán Fómhair 1992 agus 13 Bealtaine 1993 ag tosú le "Kamp Krusty".
Raithean
Baile in Éirinn is ea Raithean. Tá sé suite i ngar do Thulach Mhór i gContae Uíbh Fhailí i gCúige Laighean. mion|clé|Eaglais Naomh Carthage i Raithean. Tógadh sna 1700idí í agus thángthas ar iarsmaí eaglaise níos luaithe agus í á tógáil.
Jeanne d'Albret
Ba í Jeanne d'Albret banríon Navarre ó 1555 go 1572. Rugadh i Saint-Germain-en-Laye í sa bhliain 1528. Ba iad Henri II d'Albret (1503-1555), rí Navarre (1517-1555), agus Marguerite d'Angoulême (1492-1549) a tuismitheoirí. Mac léi ba ea Henri de Bourbon, an chéad rí Bourbon. Bhí Jeanne ina ceannaire ar na Huguenots (Protastúnaigh sa Fhrainc).
Ábhar neamhbheo
mion|Crobhaing bláthanna le Jan Brueghel Mór (1599) San ealaín, léiriú réada stataigh, cosúil le coinneal, gléas ceoil, leabhar, peann, bláth, toradh, uirlisí cistine is eile. Dhéantaí ealaín mar seo anallód, ach bhí sí faoi bhláth in iarthar na hEorpa sa 17ú céad, san Ollainn go háirithe. Uaireanta bíonn an ealaín neamhbheo samhaltach, ach uaireanta eile is léiriú í ar scileanna an phéintéara.
Áine Cleves
Ba bhean uasail Ghearmánach í Áine Cleves (An Ghearmáinis: Anna von Jülich-Kleve-Berg) (Düsseldorf, 22 Lúnasa 1515 – Londain, 16 Iúil 1557) agus an ceathrú bhean Anraí VIII Shasana. Diúc Cleves ab ea a hathair. Mar sin, bhí sí ina bhanríon Shasana ó 6 Eanáir 1540 go 9 Iúil 1540. Ní raibh an pósadh curtha i gcrích riamh, agus ní fuair sí coróin an chéile ríoga. Tar éis an pósadh a chur ar neamhní, thug an rí socrú flaithiúil agus Pálás Richmond agus Caisleán Hever di, agus ina dhiaidh sin, tugadh Deirfiúr Ionúin an Rí uirthi
Annála Mhainistir an Dubhuisce
Annála Éireannacha is ea Annála Mhainistir an Dubhuisce, scríofa ón mbliain 1513 ar aghaidh.
Rinneadh rí Laighean de Dhomhnall Riabhach mac Gearóid Mhic Mhurchadha Caomhánach, le linn na bliana 1478. Roimhe sin sa bhliain 1475, bhronn sé ocht bpingin ar bhonn bliantúil as gach céachta ina chuid tailte ar Mhainistir an Dubhuisce. Rinneadh ab na mainistreach de Chathal Mac Murchadha Caomhánach, mac Dhomhnaill, sa bhliain 1501, agus sa bhliain 1513 dhírigh sé duine dá mhanaigh annála Éireann a thiomsú. Bhí an leabhar seo aitheanta mar "Annála Mhainistir an Dubhuisce" nó "Leabhar Ársa Ghráig" (Gráig na Manach). Cailleadh an leabhar, ach foilsíodh ámh míreanna atá fós ar marthain, ag Kenneth Nicholls in Peritia sa bhliain 1983.
Newmarket, Suffolk
Is baile suite i Suffolk é Newmarket. Bhí 20,384 duine ina gcónaí i Newmarket i 2011.
Toilleoir (leictreonaic)
thumb|Toilleoirí Is é is toilleoir (seantéarma: comhdhlúthadán nach moltar a úsáid a thuilleadh i gcomhthéacs na leictreonaice) ann ná comhbhall leictreach éighníomhach dhá los a úsáidtear le fuinneamh a chur ar stóras i réimse leictreach. Bíonn na toilleoirí éagsúil ó thaobh na foirme de ach is é is bunstruchtúr dóibh ná dhá sheoltóir leictreach agus tréleictreach (is é sin, inslitheoir - neamhsheoltóir) eatarthu. Go minic bíonn dhá scragall miotail ann agus scannán tanaí inslitheach eatarthu. Bíonn toilleoirí coitianta mar chomhbhaill i ngléasra leictreonaice.
Chordata
Is fíleam ainmhithe iad na Chordata (Gréigis: χορδωτά, khordota “le téad”) le nótacorda, néarthéad droma folamh, scoilteanna faraingeacha, endostíl, agus eireaball iar-anasach ar feadh cuid dá saolré ar a laghad. Ar bhonn tacsanomaíoch, áirítear san fhíleam an fo-fhíleam Vertebrata, lena n-áirítear mamaigh, éisc, amfaibiaigh, reiptílí agus éin; Tunicata, lena n-áirítear Salpidae agus Ascidiacea (Gaeilge: ascaidí); agus Cephalochordata, a chuimsíonn na hamfaibhioraigh (ar a dtugtar “lansógaigh” freisin). Tá baill den fhíleam Chordata siméadrach déthaobhach, bíonn céalóm agus córas imshruthaithe acu, agus léiríonn siad deighilt mheitiméireach.
Tacsanomaíocht
Tógadh an scéimire seo a leanas as an tríú eagrán den leabhar Vertebrate Palaeontology. Ach é a bheith struchtúrtha ar bhealach a thaispeánann na gaolta éabhlóideacha (cosúil le cladagram ("cladogram" sa Bhéarla), coimeádtar ranganna traidisiúnta a bhí in úsáid i dtacsanamaíocht Linnaeaus.
Fíligineacht
Nóta: Tugann na línte le fios an bealach gur dóigh a théann na gaolta éabhlóide, san áireamh tá tacsa marbh, curtha in iúl le mhiodóg.
Bunús
Ní heol dúinn faoi láthair cad é bunús na gCordach. B'iad éisc laghdaithe nó eiseamail lansógaigh na céad cordach so-aitheanta ón Tréimhse Chaimbriach. Is í an tuairimíocht is mó faoi bhunús na gCordach ná gurb í líne an oiriúnaithe is fearr dóibh ná ceann nó dhó de na catagóirí seo a leanas:
B'fhéidir gur tháinig righneas an nótacorda chun cinn, ar an gcéid ásc, le haghaidh éifeachtúlachta crapadh matánach snámha a athrú (i gluaiseachtaí S-chruthach)
I bhfoclaibh eile, le haghaidh na colainne a lúbadh, caithfidh struchtúr righin dolúbtha a bheith ag meatán le tarraingt in aghaidh, agus is é an nótacorda san lúththréimhse an phríomhthréith. Ceal struchtúír righin dolúbtha, is é an toradh a bhéas ar chrapadh matánach ná ciorrú an ainmhí agus ní gluaisne iarbhír go bhféadfaí an t-ainmhí snámh.
Cill Dalua
Baile in Éirinn is ea Cill Dalua. Tá sé suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir i gCúige Mumhan. Bhí 1035 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2006, de réir an daonáirimh.
Fuaidreán maighnéadach
thumb|Carbón pirealaíoch ag fuaidreán. Is dóigh é fuaidreán maighnéadach chun ní a chuir ag fuaidreán gan tacaíocht ar bith seachas réimsí maighnéadacha. Baintear feidhm as brú maighnéadach chun gníomhú in aghaidh an dhomhantarraingt. Baintear leas as fuaidreán maighnéadach chun traenacha nua a chur ag gluaiseacht.
Room Service (American Horror Story)
Craoladh an cúigiú heipeasóid, "Room Service" den chúigiú sraith American Horror Story ar an 4 Samhain 2015. Scríobh Michael Goi an eipeasóid seo. D'fhéach 2.87 milliún duine ar an eipeasóid.
Gough Whitlam
Ba pholaiteoir é Edward Gough Whitlam (11 Iúil 1916 – 21 Deireadh Fómhair 2014). B'eisean an t-aonú Príomh-Aire is fiche ar an Astráil.
Saol
clé|mion|Royal Australian Air Force, 1942 Bhí athair agus mac le Whitlam ina ndlíodóirí móra le rá — Fred Whitlam (Aturnae na Corónach, 1936 go 1949) agus Tony Whitlam QC (breitheamh de Chúirt Fheidearálach na hAstráile, 1993 go 2005). Bhí Fred Whitlam chun tosaigh agus cosaint idirnáisiúnta ní b'éifeachtaí ar chearta an duine a chur chun cinn agus bhí tionchar láidir aige ar na luachanna agus tuairimí a bhí ag a mhac. clé|mion|Teaghlach Gough Whitlam, 1954 Céimí sna healaíona agus sa dlí, glaodh chun an bharra Gough Whitlam air sa bhliain 1947 tar éis dó a bheith in Aerfhórsa Ríoga na hAstráile le linn an Dara Cogadh Domhanda. Ball de Theach na nIonadaithe as Werriwa (NSW) ó 1952 go 1978, bhí sé ina cheannaire ar Pháirtí Lucht Oibre na hAstráile ó 1967 go 1977 agus ina Phríomh-Aire ar an Astráil ó 1972 go 1975. Bhí tionchar ag gairm bheatha Whitlam mar dhlíodóir ar a shaol polaitíochta agus ar an dearcadh a bhí aige maidir le athchóiriú an bhunreachta agus ceisteanna mar sin.
D'éag Gough Whitlam ar 21 Deireadh Fómhair 2014, agus é 98 bliana d'aois.
Orford, Suffolk
Is baile suite i Suffolk é Orford. Bhí 690 duine ina gcónaí in Orford i 2001.
Aos Sí
I Miotaseolaíocht na nGael (idir Éirinn agus Albain), cine osnádúrtha ab ea an t-Aos Sí (Sean-Ghaeilge: Áes Síde ).
Deirtear go mbíonn cónaí ar an Aos Sí bíodh faoi thalamh, nó trasna na mara thiar, nó i ndomhan dofheicthe a chómhaireann le domhan an chine dhaonna, mar a insítear i Leabhar Gabhála na hÉireann. As Nua-Ghaeilge, glaotar daoine na síthe orthu. Deirtear anseo is ansiúd gur sinsir, spioraid an nádúir, nó déithe iad.
Feictear i roinnt foinsí tánaisteacha agus treasacha Béarla, údair cáiliúla agus tábhachtacha amhail W. B. Yeats san áireamh, go luaitear an t-aos sí go simplí mar "the sídhe".
Béaloideas agus Creideamh Sí
I roinnt scéalta de chuid na nGael, is ainm liteartha na dTuath Dé Danann é an Aos Sí, sinsir dhiagaithe na nGael. Mar chuid de choinníollacha Chlann Mhíle, thoiligh Tuatha Dé cúlú faoi thalamh. I leaganacha níos déanaí, bhí a sí féin ag gach treabh na dTuath Dé. Deirtear gur sár-álainn iad, cé go bhféadann siad bheith gránna agus míofar.
Tá nasc idir an aos sí agus amanna áirithe na bliana. Sa chaoi go gcreidtear go mbíonn Tír na nÓg níos giorra don domhan daonna le titim na hoíche agus éirí na gréine, is níos éascaí é dá réir buaileadh leis an aos sí. Tá roinnt féilte ann gaolta leo Samhain, Bealtaine agus Féile Eoin (Lár an tSamhraidh) san áireamh.
Creidtear go gcosnaíonn an t-Aos sí go fíochmhar a n-áitribh — cé acu sí, fáinne sí, crann ar leith (go minic sceach gheal), nó loch nó coill áirithe. Dá saorófaí a mbailte, chuirfidís an ruaig ar na daoine nó rudaí úd. Déantar dá bharr iarrachtaí áiteanna beannaithe an aosa a chosaint ó thoghail déanta bóithre nó tithe. Tá scéalta den saghas sin mar bhunús de mhiotas na n-iarlaisí i mbéaloideas iarthar na hEorpa, .i. go ndéanann an t-Aos Sí fuadach ar leanbh le fonn díoltais.
De ghnáth, ní ainmnítear go díreach iad go fiú, ach glaoitear "na Daoine Maithe" orthu mar shofhriotal. Go deimhin, deirtí orthaí cosantacha scaití nuair a bhíodh daoine ag comhrá faoi na Daoine Maithe, ar eagla go dtiocfadh corraí orthu. Seo a leanas ceann a cloiseadh dé Máirt éigin fadó i mBéal Átha Chomhraic:
Our Version of Events
Is é Our Version of Events an chéad albam ó Emeli Sandé. Scaoileadh é ar an 13 Feabhra, 2012.
Aos Sí
Na síthe
Ós rud é go bhfuarthas reiligí i mórán dó na síthe, creidtear gur lonnaitheoirí réamhCheilteacha na hÉireann iad an t-aos sí. De réir eile, tá tionchar chultúr na Gréige le fáil ann, go háirithe dar leo Oibreacha agus Laethe le Hesiod (a léirítear bunús moráltachta agus modhanna talmhaíochta na Gréige, agus a dhéanann cur síos ar na cine daonna cruthaithe ag na déithe). Moltar ámh gur neamhdhóchúil iad na smaointe seo, agus gur féidir an tionchar úd a thuiscint de bharr bhunús coiteann [[Prótai-Ind-Eorpach| an dá chultúir.
An Cnoc Mór, Contae Fhear Manach
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é an Cnoc Mór.
Aos Sí
Cineáil
Faightear cineáil eile mar a leanas:
Our Version of Events
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Cairteacha
{|
Leabhar Oiris
Is lámhscríbhinn agus croinic Éireannach é an Leabhar Oiris.
Cruthaíodh An Leabhar Oiris le hábhar as na hannála Éireann, maidir leis na bliana 976 go 1028. Creidtear gur scríobhadh é i dteach screaptra manachúil, tar éis na bliana 976 agus faoin mbliain 1500.
Saxmundham
Is baile suite i Suffolk é Saxmundham. Bhí 2,712 duine ina gcónaí i Saxmundham i 2001.
Scóipé
250px|mion|clé|Drochaid Turcach i Scóipé Is é Scóipé an phríomhchathair agus an chathair is mó sa Mhacadóin Thuaidh. Tá sé suite ar bhruach Abhainn Vardar agus cois Shliabh Vodno.
Alan Kelly (polaiteoir)
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Thiobraid Árann Thuaidh é Alan Kelly (Gaeilge:  Alan Ó Ceallaigh) (rugadh é 13 Iúil 1975 ).
Bhí sé ina cheannaire ar Pháirtí an Lucht Oibre.
Gairm
Bhí Kelly ina sheanadóir ó 2007 go dtí 2009. Ansin bhí sé ina bhall de Pharlaimint na hEorpa (2009-2011).
Toghadh Kelly mar TD sa bhliain 2011 agus roghnaíodh mar Aire Stáit um Iompar Poiblí agus Chomaitéireacht.
Neamhghníomh an tSlua
Is éard is Neamhghníomh an tSlua ann ná feiniméan síceolaíochta sóisialta a thagraíonn do chásanna nach dtairgeann daoine cabhair d'íospartach. Tá an dóchúlacht go dtabharfaidh daoine cabhair i gcoibhneas indíreach le líon na ndaoine atá ann. Is é sin le rá, má tá slua mór daoine ann is lú seans go dtabharfaidh aon duine acu cabhair.
Dara Cogadh Cathartha na Libia
Dara Cogadh Cathartha na Libia
Cnocán Bhólais
Sráidbhaile beag in Éirinn is ea Cnocán Bhólais. Tá sé suite i bparóiste Chill Achaidh gContae Uíbh Fhailí i gCúige Laighean. Tá eaglais, scoil náisiúnta, siopa / oifig an phoist agus dhá theach tábhairne ann. Tá club de chuid CLG ann freisin, Cill Chormaic-Chill Achaidh. D'imir Stephen Byrne, a bhí mar chúl báire ar fhoireann Uíbh Fhailí nuair a bhuaigh siad Craobh Iomána na hÉireann sa bhliain 1998, don chlub.
Abhcacht
clé|250px|mion|Duine beag Neamhord fáis mhoillithe i bpáistí is ea abhcacht. Duine atá i bhfad níos lú ná an gnáthdhuine is ea duine beag nó abhac.
Is féidir go mbeidh cúiseanna éagsúla le abhcacht, ina measc iarmhairtí géiniteacha (mar shampla, acondrapláise) agus neamhchothroime hormónach, go háirithe uireasa hormóin thíoróidigh is hormóin fáis, is/nó tál breise téististéaróin (a chuireann críoch neamhaibí le fás chinn na gcnámh is a bhfás líneach).
Is féidir go mbeidh uireasa cothaithe, míchothú nó raicíteas, nó tinneas ainsealach ginearálta mar chúis léi freisin.
Abracadabra
Foirmle dhraíochtúil is ea abracadabra a bhíodh ag na Gnóisithe sa 2ú céad chun doilíos a chur i leataobh is na spioraid dhea-mhéiniúla a agairt. Bhíodh sé greanta ar bhriochtaí. Anois ciallaíonn sé ealaín dhubh nó cleasaíocht.
Cnoic (Contae Fhear Manach)
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Cnoic.
Annála an Aonaigh
Cnuasach de chuid na hannála Éireann is ea Annála an Aonaigh, scríofa as Laidin ag clochar Proinsiasach an Aonaigh, Contae Thiobraid Árann, a bunaíodh sa bhliain c. 1254.
Cill Achaidh
Baile beag in Éirinn is ea Cill Achaidh. Tá sé suite i gContae Uíbh Fhailí i gCúige Laighean. Tá seacht mbunscoil agus meánscoil amháin suite i bparóiste Chill Chormaic agus Chil Achaidh.
Room 33 (American Horror Story)
Craoladh an séú heipeasóid, "Room 33" den chúigiú sraith American Horror Story ar an 11 Samhain 2015. Scríobh John J. Gray an eipeasóid seo. D'fhéach 2.64 milliún duine ar an eipeasóid.
Na Cosantóirí
Rúnchumann tuaithe ab ea na Cosantóirí (nó Defenders as Béarla) a bhí gníomhach in Éirinn san 18ú haois, agus baint acu le hÉirí Amach 1798 in Éirinn agus leis na hÉireannaigh Aontaithe.
1784-1795
Theastaigh ó na "buachaillí" Protastúnacha a sásamh sin a bhaint as na Caitlicigh. Bhí na buachaillí is na Cosantóirí ag cur troda ar a chéile go dtí go bhfuair na Protastúnaigh an ceann ab fhearr ar na Caitlicigh i gCath na Cearnóige in aice le Loch gCál, Co. Ard Mhacha ar 21 Meán Fómhair 1795.
I ndiaidh an chatha seo, d'iompaigh na Peep o' the Day Boys ina n-eagraíocht nua, mar atá, an tOrd Oráisteach. Thairis sin, rinne siad cineghlanadh ar Lár Chúige Uladh. D'éalaigh na mílte Caitlicigh go Cúige Chonnacht agus go Cúige Laighean, agus tháinig eagraíocht na gCosantóirí in éineacht leo. mion|PEEP-OF-DAY BOYS (Madden 1888)
Trioblóidí Fhoirceala
Ar feadh tamaill, chuaigh gníomhaíochtaí na gCosantóirí chun géaradais i ndeisceart Ard Mhacha. I bhFoirceal, sráidbhaile beag sna hOirthir i gContae Ard Mhacha, a thit na himeachtaí amach ba mhó a thabhaigh míchlú do na Cosantóirí. I Mí Eanáir 1791, bhuail slua d'fhir isteach i dteach máistir scoile dar shloinne Barclay. Bhí aithne ag an Uasal Barclay ar dhuine acu, ionas go raibh sé sásta cead isteach a thabhairt dóibh. D'ionsaigh siad é ansin agus thosaigh siad á thachtadh go dtí gur fáisceadh a theanga thar a bhéal. Ansin, bhain siad an teanga de agus ghearr siad trí mhéar dá lámh. D'imir siad íde de chineál chosúil ar a mhuintir freisin, nó theasc siad an teanga agus cúig mhéar dá bhean chéile, agus chaill deartháir a mhná céile colpa a leathchoise sa teagmháil fosta. mion|[[Cath na Cearnóige]] Chuaigh an scéala ar fud na nuachtán. Bhí leagan eile fós le léamh ar an Annual Register sa bhliain 1791, iris a bhí á foilsiú ag an bpolaiteoir coimeádach Éamann de Búrca. D'áitigh an Register gur gearradh an teanga agus na méara de mhac mhuintir Barclay chomh maith, stócach nach raibh ach ceithre bliana déag, agus gur fágadh an teaghlach beo i ndiaidh na drochíde seo. Drochghníomh dubh a bhí ann, - a scríobhadh ar an Register - nach raibh a leithéid eile le fáil in annálacha staire na hÉireann.
Bhí muintir an cheantair ar fad i mbroid mhór roimhe sin mar gheall ar uacht conspóideach ar baineadh an chiall as nár cheadaigh sé do na Caitlicigh talamh a cheannach ná seanléas talún a athnuachan. Protastúnach a bhí i mBarclay féin, agus níor cheadaigh sé do na páistí Gaeilge a labhairt ar scoil ná paidreacha Caitliceacha a rá. An duine a bhfuair Barclay post an mháistir scoile uaidh, ba é an tiarna talún áitiúil é, fear darbh ainm Edward Hudson. Bhí Hudson ag féachaint leis an gceantar a "fhorbairt", ach is é an tuiscint a bhí aige ar an "bhforbairt" ná gurbh ionann é agus na tionóntaí Caitliceacha a chaitheamh amach. a dhíshealbhú agus a dhíbirt. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:NaomhPadraig1Ballymacnab.jpg|mion|[[Baile Mhic An Aba inniu]]
Géarú ar an Achrann
An t-achrann a thosaigh in Ard Mhacha, bhí sé á leathadh go dtí na contaetha eile. Sa bhliain 1792, in aice le Ráth Fraoileann i gCo. an Dúin, a thit na chéad trioblóidí eile amach. An seicteachas a bhí ag goilliúint ar dheisceart Uladh le fada, tháinig géarú suntasach air timpeall ar Ráth Fraoileann agus i nDroichead na Banna i Mí na Béaltaine den bhliain sin.
Is é an rud a chuir an lasair sa bharrach, áfach, ná an t-ionsaí a rinneadh ar shochraid i nDroim Bhaile Uí Ruanaí, agus máistir scoile Caitliceach á adhlacadh. Nuair a bhí an tsochraid ag dul ón teach pobail go dtí an reilig, bhí na Protastúnaigh ag caitheamh dartáin leis na daoine agus ag caitheamh maslaí ina ndiaidh. Ar an reilig féin dóibh, fuair lucht na sochraide iad féin faoi ionsaí ag an drong Phreispitéireach arís, díreach nuair a thosaigh na sagairt ag rá éagnairc an mharbháin. Bhí na Protastúnaigh ag crústach cloch ar na sagairt agus ag gabháil de smachtíní orthu, agus sa deireadh, d'éalaigh na sagairt agus scaip lucht na sochraide, ionas gur fágadh an marbhán gan adhlacadh. mion|[[Cumann na nÉireannach Aontaithe, Society of United Irishmen]] Dealraíonn sé go raibh lucht trioblóide an dá thaobh ag déanamh téisclime le fada, agus nach raibh ach leithscéal éigin ag teastáil uathu le cath a chur suas. Ar feadh dhá lá, bhí an foréigean ag dul chun géaradais agus na Cosantóirí agus na Buachaillí Protastúnacha ag cur cath ar a chéile ar fud an cheantair, agus an chuma ag teacht ar an scéal go mbeadh ina chogadh ceart idir dhá arm anois, ach sa deireadh thiar, chinn an Ministir áitiúil, an tUrramach Samuel Barber, eadráin a dhéanamh agus an dá dhream a anacal ar a chéile. Le cabhair an Urramaigh agus daoine eile, tháinig an dá thaobh ar chomhréiteach, go ceann tamaill eile ar a laghad.
Ann nó as don chomhréiteach, chuaigh na cúrsaí chun teannais arís i rith an tsamhraidh. Tháinig daoine ceannasacha de chineálacha éagsúla le chéile san am seo le síocháin a lorg. Sna cruinnithe seo a múnlaíodh cuid mhór de pholaitíocht agus de chomhghuaillíochtaí polaitíochta na tíre sna 1790idí, nó is anseo a cheangail na hÉireannaigh Aontaithe an chéad nasc leis na Cosantóirí. Bhí Theobald Wolfe Tone, Somhairle Mac Néill, Seán Mac Eochaidh, Tomás Braughall, Alexander Lowry agus Tomás Ruiséil i láthair ag cruinnithe éagsúla.
Acht an Mhílíste 1793
Ón mbliain 1778 i leith, thosaigh fuascailt na gCaitliceach ag dul chun cinn agus cuid de na Péindlíthe caite i dtraipisí. Fuair na Caitlicigh cead vótaí a chaitheamh agus giúróireacht a dhéanamh anois. Tar éis don Fhrainc cogadh a fhógairt ar an mBreatain Mhór, áfach, ritheadh Acht an Mhílíste, nó cineál coinscríobh cogaidh. Na fir a choinscríofaí in Éirinn, ní chaithfidís dul ar fiannas taobh amuigh dá dtír féin, ach is iomaí fear nár chreid an méid sin agus arbh fhearr leis mionna na gCosantóirí a thabhairt. An chuma a bhí ar na mionna, chuirfeadh sé agallamh beirte an Teagaisc Chríostaí i gcuimhne ort. Seo sampla as ceann de na foirmlí mionna:
Ní raibh ceannairí lárnach ag na Cosantóirí. Bhí siad eagraithe i mbrainsí áitiúla a bhí ceangailte go scaoilte. Níor fhás an eagraíocht chomh tapaidh sin mar gheall ar a ghanntanas airm. Rinne siad iarracht chur lena stór airm tríd tithe an Chinsealacht Phrotastúnach a ionsaí agus na hairm a ghoid. Tharla sé seo ar 40 feirm garr do Dún Dealgan de réir an 'Annual Register' an bhliain 1793. Is i gContae Liatroma a tharla an gníomhaíocht is mó ar pháirt na gCosantóirí. Tharla ruathair ar Chora Droma Rúisc agus Cluainín Uí Ruairc, go dtí gur buadh ar na Cosantóirí i Drumkeerin sa bhliain 1793. Brúadh na Cosantóirí faoi chois ar feadh tamaill tar éis seo, cé gur éirigh siad amach go hoscailte arís sa bhliain 1795 agus bhí na céadta saighdiúir ag teastáil chun iad a chur síos. Bhí na Cosantóirí láidir go leor chun cabhrú le na Francaigh nuair a tháinig siad i dtír le linn Éirí Amach 1798. Bhí neart Cosantóirí i láthair ag na bristeacha i mBéal Átha na Muc agus Gránard.
Cumann na nÉireannach Aontaithe
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:United_Irish_badge.png|deas|141 Theastaigh uaidh na hÉireannaigh Aontaithe go comhghuaillí a bheadh sna Cosantóirí dóibh. Chun é seo a bhaint amach thaisteal baill ar nós James Hope timpeall na tíre ag eagrú na brainsí agus ag scaipeadh bolscaireachta cosúil leis an bpáipéir nuachta an Northern Star. Athraíodh brainsí Cosantóira go cinn Éireannach Aontaithe gan mórán deacreacht agus glaodh "up and up" ar dhuine a bhí mar bhaill den dá eagraíocht. Tá sé deacair mar sin ról na gCosantóirí le linn an tÉirí Amach a mheas. Ach ina chuntas oifigiúil ar bhriseadh Airm na Breathnaine ag Cnoc Oultart ghlaoigh Colonel Foote, a bhí mar dhuine den líon beag saighdiúirí Briotanach nach maraíodh, Cosantóirí ar na réabhlóidithe a throid siad seachas Éireannaigh Aontaithe. Tharraing Cosantóirí Co.an Dúin amach as cath Ballynahinch nuair a chuala a ceannaire, John Magennis, faoi méid fórsaí Airm na Breataine.
De ghnáth tarraingaítear pictiúr de na Cosantóirí mar eagraíocht seicteach, fíor-Chatliceach, frith-Phrotastúnach nár thug mórán aird ar ídé-eolaíocht neamh-seicteach na hÉireannaigh Aontaithe. Bhí sé seo fíor ar ndóigh de mhéid áirithe dóibh. Cé nach raibh sagairt Catliceach go h-iomlán sábháilte ach oiread. Is beag nár maraíodh ceann in Áth Luain trí é a chrochadh, tar éis dó labhairt amach ar son Acht an Mhílíste.
Mar gheall go raibh na Cosantóirí ceangailte le na hÉireannaigh Aontaithe, d'fhág turnamh na réabhlóide go raibh deireadh tagaithe leo freisin. Ach mhar tionchar na Cosantóirí ar aghaidh go grúpaí cosúila ar nós na Ribbonmen sna 1830idí.
Cogadh Cathartha na Libia (2011)
clé|250px|mion|[[Tanc|Tancanna scriosta amuigh Misrata]] Cogadh ab ea an chéad Cogadh Cathartha na Libia nó "Réabhlóid an 17 Feabhra" a fearadh sa Libia sa bhliain 2011. Troideadh choinbhleacht idir fórsaí dílis do Coirnéal Muammar Gaddafi agus na dreamanna a bhí ag iarraidh an ruaig a chur ar an rialtas.
Coimhlint
Maraíodh Muammar Gaddafi ar 20 Deireadh Fómhair 2011 agus tháinig deireadh leis am cogadh. Ansin bhí ainrialachas i réim sa tír. Thosaigh "géarchéim imirceach na hEorpa" ina dhiaidh.
Feách
"Cogadh Fada na mBréag i gCoinne Qaddafi"
"An tSiria: An Chéad Domanó Eile?"
An Bonnán Buí
Dán cáiliúil le Cathal Buí Mac Giolla Ghunna is ea An Bonnán Buí. Caoineadh Bonnáin Bhuí a fuair bás de dheasca tart, mar dhea, is ea faoi chaibidil sa dán seo ach i ndáiríre séard atá ann ná leithscéal an fhile i leith a shuim fhéin san ól. Tá ceol curtha leis an dán seo agus is féidir leaganacha den amhrán seo a chloisteáil go forleathan thart fán dtír ar fad.
300px|thumb|An Bonnán Buí
Téacs
Siad na focail ann ná:
James Burke (Corcaigh)
Polaiteoir Éireannach ab ea James Burke ( - 10 Meán Fómhair 1936). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal.
An Bhliain 1912
Gearrscéal Gaeilge leis an scríbhneoir Éireannach Máirtín Ó Cadhain é An Bhliain 1912 a foilsíodh in An Braon Broghach.
Imeachtaí an Scéil
Scéal é seo a thosaíonn le trunc cailín a bheidh ag tabhairt aghaidhe ar Mheiriceá gan mhoill. Cuireann an trunc as do mháthair an chailín. Níl an mháthair ag iarraidh go rachaidh sí. Tugann sí comhairle don iníon ach goilleann a himeacht uirthi go mór. Bíonn cóisir imeachta ann agus daoine ag fágáil céad slán aici, is feiceann an mháthair go bhfuil grá ag a hiníon do Phádraigín Pháidín, is feictear di gur fada an lá ó fheicfidh sí a hiníon. Ríomhtar scarúint thruamhéileach beirte is an iníon lán den bhuairt is den dóchas araon.
Aistriúcháin
Aistríodh an scéal seo go Béarla sa leabhar The Road to Brightcity le hEoghan Ó Tuairisc faoin teideal "The Year 1912". D'fhoilsigh Poolbeg Press i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1981 é.
Ard-Chúirt (Éire)
thumb| Éire In Éireann, déileálann an Ard-Chúirt (The High Court) leis na cásanna sibhialta agus coiriúla is tromchúisí agus is tábhachtaí ag an gcéad chéim, agus gníomhaíonn sí freisin mar chúirt achomhairc i gcásanna sibhialta as an gCúirt Chuarda. Tá an chumhacht aici cinneadh a dhéanamh cé acu an bhfuil nó nach bhfuil dlí bunreachtúil freisin, agus athbhreithniú breithiúnach a thionscnamh ar gníomhartha an rialtais agus comhlachtaí poiblí eile.
Bunaíodh an Ard-Chúirt faoi Airteagal 34 de Bhunreacht na hÉireann, agus deonaíonn an Bunreacht "lándlínse bhunaidh, agus cumhacht chun breith a thabhairt, i ngach ní agus ceist dlí nó fíorais cibé sibhialta nó coiriúil iad" chomh maith leis an gcumas chun a chinneadh " bail a bheith nó gan a bheith ar aon dlí áirithe ag féachaint d'fhorálacha an Bhunreachta" Is é an tUachtarán an duine a cheapann na breithiúna.
Mar sin féin, mar a bhíonn ag beagnach gach cumhacht bhunreachtúil a bhíonn ag an Uachtarán, déantar na ceapacháin faoi réir "chomhairle an Rialtais". Go praiticiúil, ciallaíonn sé seo go n-ainmníonn an rialtas na breithiúna agus ceadaíonn an tUachtarán iad go huathoibríoch.
Tá uasmhéid de 40 gnáthbhreitheamh Ard-Chúirte, cé go mbíonn Uachtarán na Cúirte Cuarda, Uachtarán na Cúirte Achomhairc agus an Príomh-Bhreitheamh ina gcomhaltaí ex officio den chúirt chomh maith. De ghnáth, éisteann breitheamh amháin cás amháin, ach is féidir le hUachtarán na hArd-Chúirte a ordú go n-éistfear cásanna áirithe le trí breitheamh ina suí le chéile - tugtar roinnchúirt uirthi mar dhea.
De ghnáth, éistear cásanna sibhialta i bhfoirgneamh na gCeithre Cúirteanna agus cásanna coiriúla sna Cúirteanna Breithiúnais Coiriúla i mBaile Átha Cliath, cé go mbíonn an chúirt ag suí go rialta lasmuigh den phríomhchathair.
Tháinig an Breitheamh Richard Johnson i gcomharbacht ar an Breitheamh Onórach, an tUasal Joseph Finnegan mar Uachtarán na hArd-Chúirte i mí na Nollag 2006, agus tháinig an Breitheamh Onórach, an tUasal Nicholas Kearns i gcomharbacht uirthi i mí Dheireadh Fómhair 2009 [1]. Is é an tUasal Peter Kelly an tUachtarán ar an gCúirt faoi láthair. Ba í Mella Carroll an chéad bhean a sheirbheáil ar an gcúirt, sé sin idir 1980 agus 2005.
Frédéric Mistral
Scríbhneoir as an bhFrainc ab ea Frédéric Mistral. Rugadh i Maillane ar 8 Meán Fómhair 1830 é agus fuair sé bás san áit chéanna ar 25 Márta 1914. Scríobhadh sé san Ocsatáinis. Is é Mirèio (1859) an leabhar is cáiliúla aige. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air, in éineacht le José Echegaray, sa bhliain 1904.
Cogadh Cathartha na Siria
mion|clé|150x150px|4 Eanáir 2019ː ionsaithe aeir dírithe ar Daesh clé|mion|150x150px|diúracán cúrsála Kalibr agus Onyx sa bhliain 2016 clé|mion|150x150px|ionsaithe de chuid Iosael, 2020-11-19 Thosaigh Cogadh Cathartha na Siria (Araibis: الحرب الأهلية السورية‎‎, Al-ḥarb al-ʼahliyyah as-sūriyyah) sa bhliain 2011. Bhris agóidí ar son an daonlathais amach sa tSiria ar an 15 Márta 2011.
Doire an Tonnaigh
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Doire an Tonnaigh.
Cogadh Cathartha na Siria
2011 agus Earrach na nArabach
Tar éis d'fhórsaí slándála urchair a scaoileadh leis an lucht agóide, tháinig méadú as cuimse ar an bhforéigean agus cuireadh briogáidí reibiliúnach a le chéile chun aghaidh a thabhairt ar fhórsaí an stáit. D'éirigh ‘Earrach na nArabach’ ina gheimhreadh dorcha sa tSiria
Stowmarket
Is baile suite i Suffolk é Stowmarket. Bhí 15,059 duine ina gcónaí i Stowmarket i 2001.
Cogadh Cathartha na Siria
2011 agus Earrach na nArabach
Ba rí-ghairid go raibh sé ina chogadh cathartha le grúpaí éagsúla ag tnúth le titim an réimis.
Seach-chogaí
mion|clé|150x150px|Rex Tillerson agus an Rúis, 2017 Bhí seach-chogaí (‘proxy’) ​ann ar feadh na mblianta. I measc na ngrúpaí agus na dtíortha a bhí páirteach sna ‘cogaí sin’, bhí an Rúis, an Iaráin, an Tuirc, Iosrael, Meiriceá, an Fhrainc, an Bhreatain, An Araib Shádach, Catar agus an Liobáin, agus airm eile, go mór mór Hezbollah, ISIS agus al-Nusra.
Bhí stát de facto bainte amach ag an grúpa ainrialach, Coirdíneach an YPG/J i dtuaisceart na tíre. Agus bhí stát uathlathach, ‘Ioslamach’ bunaithe in oirthear na tíre ag lucht ISIS ag pointe amháin. clé|mion|150x150px|dídeanaithe agus lucht iarrtha tearmainn sa bhliain 2015 Sheas an tUachtarán Bashar al-Assad an fód. Bhí arm láidir aige agus cabhair aige ó throdairí Hezbollah ón Liobáin, ón Rúis agus ón Iaráin.
Léirscrios
Idir 2011-2021, maraíodh 600,000, theith os cionn 6 milliún thar lear agus bhí níos mó ná 6 milliún eile fágtha gan dídean sa tSiria.
Sudbury, Suffolk
Is baile suite i Suffolk é Sudbury. Bhí 13,063 duine ina gcónaí i Sudbury i 2001.
Pollach
Sráidbhaile in Éirinn is ea Pollach. Tá sé suite idir Tulach Mhór agus an Féar Bán i gContae Uíbh Fhailí i gCúige Laighean. Is í Tulach Mhór an baile is gaire do Phollach. Tá timpeall is 800 duine ina gcónaí ann (2011).
Camfar
thumb|Camfar Is solad céiriúil, bán nó tréscaoilteach é Camfar, le boladh láidir aramatach. Is terpenóid é leis fhoirmle cheimiceach C10H16O.
Doire Airt
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Doire Airt.
David Bowie
Amhránaí, cumadóir amhrán, aisteoir agus léiritheoir feidhmiúcháin Sasanach ab ea David Bowie (8 Eanáir 1947 -10 Eanáir 2016). Is mórphearsa chultúir é i gcónaí. É féin a athchruthú de shíor, ba é sin misean is stampa David Bowie.
Bhí tionchar mhór ag a cheol agus ealaín stáitse ar an rac-cheol i rith na 1970idí agus ó shin. Cuimhneofar go speisialta air i mbun cantaireachta ar "Let's Dance", "Heroes" agus "Under Pressure", amhráin a chum sé féin, chomh maith le Starman, Modern Love, Rebel, agus Life on Mars. clé|mion|1983ː Camchuairt Serious Moonlight clé|mion|Féile Ruisrock, [[Túrcú|Turku, an Fhionnlainn 1997]]
Ceol
Bhí Space Oddity a chéad singil a chuaigh isteach sna cairteanna, eisithe ar 11 Iúil 1969.
Gnó
I rith a shaol, dhíol Bowie tuairim is 140 milliún ceirníní ar fud [an domhan|an domhain]]. Mar shampla, sa Ríocht Aontaithe, bhronnadh naoi ndeimhniú platanam ar a chuid albaim (agus haon-déan ór). Chuaigh sé isteach sa Rock and Roll Hall of Fame i 1996.
Saol
In Brixton, ar an taobh ó dheas de Londain, a rugadh David Robert Jones i 1947. D'fhás a shuim i gceol agus é mar pháiste. Bhunaigh sé a chéad bhanna ceoil nuair nach raibh sé ach cúig bliana déag. clé|mion|Dealbh in Aylesbury Rinne sé staidéar ar ealaín. Thosaigh sé ag obair mar cheoltóir i 1963. D’athraigh sé a ainm ina dhiaidh sin go David Bowie agus bhain sé amach uimhir a haon sna cairteacha sa mBreatain i 1969 le Space Oddity. As sin chruthaigh sé Ziggy Stardust, stíl éagsúil shainiúil ag baint lena chuid ceoil i gcónaí agus tionchar dá réir aige ar cheoltóirí eile.
Tháinig deireadh lena thréimhse ar an bhóthar i ndiaidh na camchuairte "A Reality Tour", sa bhliain 2003, cé gur lean sé leis ag cumadh ceoil go deireadh a shaoil; a tháinig inné, 10 Eanáir, in aois 69.
Seoladh Blackstar, an 25ú albam stiúideo leis ar 8 Eanáir 2016. Agus fuair Bowie bás de bharr ailse ar an 10ú Eanáir 2016.
In Éirinn agus as Gaeilge
Ó 1987, nuair a sheinn Bowie a chéad ghig i mBaile Shláine, Co. na Mí, ba mhinic é ar ais in Éirinn ag seinm i mBÁC, agus fiú i mBéal Feirste in 1995, nuair gur bheag ceoltóir mór le rá a bhí sásta seinm ar an taobh ó thuaidh den teorainn.
In 2003, nuair sheinn Bowie in Éirinn den uair dheireanach, sa Phoint i mBÁ¢, cuimhneoidh sibh ar na focail “Tiocfaidh ár lá” a scread sé amach ag deireadh an amhráin ‘Rebel Rebel’.
Bhí leaganacha Gaeilge de mhóramhráin David Bowie le cloisteáil ag ceolchoirm i mBaile Átha Cliath sa bhliain 2016. IMRAM a bhí i mbun ‘Réaltneach: Tionscadal David Bowie’ a cuireadh ar stáitse in Amharclann an Pavilion i nDún Laoghaire. An file Gabriel Rosenstock a d’aistrigh amhráin Bowie go Gaeilge agus Liam Ó Maonlaí, Hilary Bow agus The Brad Pitt Light Orchestra a chuir na leaganacha nua i láthair.
Charlie Chaplin
Aisteoir agus scannánóir Sasanach ba ea Sir Charles Spencer Chaplin, Jr, a rugadh ar an 16 Aibreán 1889 agus a fuair bás ar an 25 Mí na Nollag 1977. Bhí clú agus cáil air mar aisteoir grinn. Déanadh ridire de Charlie Chaplin i bPálás Buckingham ar an 4 Márta, 1975: bhí 86 bliain d'aois aige ag an am.
Flicker (American Horror Story)
Craoladh an seachtú heipeasóid, "Flicker" den chúigiú sraith American Horror Story ar an 18 Samhain 2015. Scríobh Crystal Liu an eipeasóid seo. D'fhéach 2.64 milliún duine ar an eipeasóid.
Woodbridge, Suffolk
Is baile suite i Suffolk é Woodbridge. Bhí 10,956 duine ina gcónaí i Woodbridge i 2001.
Uisce beatha
Is uisce beatha measctha atá i gcuid mhór den uisce beatha a dhíoltar go hidirnáisiúnta. Ciallaíonn sé seo gur meascán de uisce beatha braiche (malt whiskey) agus uisce beatha gráin atá ann. Uisce beatha braiche an déantús is daoire, agus is de dhéantús drioglainne amháin i mbliain áirithe a thagann sé. Tá an-chuid lipéad uisce beatha braiche Albanach, ach níl ach cúpla ceann as Éirinn go dtí seo. D'fhéadfadh sé go mbaineann sé seo leis an ndleacht ard a bhíodh ar uisce beatha agus gur i bhfolach faoin tír a dheintí uisce beatha nó poitín go hiondúil in Éirinn, nuair a bhí an iliomad drioglann in Albain.
Déantar uisce beatha i go leor tíortha eile freisin, mar shampla Ceanada agus Kentucky na Stát Aontaithe (uisce beatha Bourbon).
Antóin de Brún
Duine spóirt Éireannach is ea Antóin de Brún, nó Tony Browne mar atá aithne níos fearr air as Béarla. Is iománaí rathúil é a imríonn leis a chumann áitiúil Cnoc Sióin i gContae Phort Láirge agus le foireann idirchontae Phort Láirge.
Tá trí ghradam All-Star buaite aige, agus roghnaíodh é mar Iománaí na Bliana don bhliain 1998.
Drom Beag Gearr
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Drom Beag Gearr.
Acmhainní neamhinathnuaite
200px|mionsamhail|deas|Druilire ola san Astráil Acmhainní (ábhair nó réada le húsáidí eacnamaíocha cosúil le mianraí, adhmad, éisc, talamh) a d'fhás nó a cruthaíodh thar na cianta is nach bhfuil a n-úsáid inmharthanach i gcónaí.
Samplaí is ea foinsí breoslaí iontaisithe (gual, ola, gás nádúrtha) agus fosuithe mianach (ór, iarann, sinc). Is féidir cuid mhaith de na hacmhainní neamhinathnuaite a athchúrsáil, rud a bheadh inmholta.
Ainmníocht Aontas Idirnáisiúnta na Glan-Cheimice agus na Ceimice Feidhmí (AIGCF)
Is é Aontas Idirnáisiúnta na Glan-Cheimice agus na Ceimice Feidhmí (AIGCF nó IUPAC sa Bhéarla) an t-údarás a aithnítear ar fud an domhain ar ainmníocht agus théarmaíocht cheimiceach, agus glacann dhá chomhlacht de chuid an AIGCF róil cheannródaíocha sa ghníomhaíocht seo: 'Rannán VIII - Ainmníocht agus Léiriúchán Struchtúr Ceimiceach agus an Coiste Idir-rannach um Théarmaíocht, Ainmníocht agus Siombailí (Béarla: Division VIII – Chemical Nomenclature and Structure Representation and the Inter-divisional Committee on Terminology, Nomenclature, and Symbols.). Mar cheann dá phríomhghníomhaíochtaí, forbraíonn AIGCF Moltaí (Béarla:Recommendations) chun ainmníocht agus téarmaíocht gan athbhrí, aonfhoirmeach agus comhsheasmhach a bhunú do réimsí eolaíochta ar leith, a chuirtear i láthair de ghnáth mar: gluaiseanna téarmaí do dhisciplíní cheimiceacha ar leith; sainmhínithe ar théarmaí a bhaineann le grúpa airíonna; ainmníocht comhdhúile ceimiceacha agus a n-aicmí; téarmaí, siombailí, agus aonaid i réimse ar leith; aicmiúcháin agus úsáid téarmaí i réimse ar leith; agus coinbhinsiúin agus caighdeáin chleachtais chun sonraí a chur i láthair i réimse ar leith. Foilsítear 'Na Moltaí' san iris Pure and Applied Chemistry (PAC), Pure and Applied Chemistry (PAC) agus tá eagráin na hirise ar fáil go saor sa bhliain tar éis a bhfoilsithe. Bíonn siad le feiceáil freisin i mbunachar sonraí IUPAC Standards Online bliain tar éis a bhfoilsithe i PAC. Is féidir teacht ar fhaisnéis faoi théarmaíocht cheimiceach freisin tríd na IUPAC Color Books.
Hertford
Is baile suite i Hertfordshire é Hertford. Bhí 24,180 duine ina gcónaí i Hertford sa bhliain 2001.
Jan Vennegoor of Hesselink
Is iarimreoir sacair Ollannach é Jan Vennegoor of Hesselink, a rugadh ar 7 Samhain 1978. D'imir sé faoi láthair le Rapid Wien san Ostair. D'imir sé roimhe sin le Celtic Football Club.
Mark Pryor
Is polaiteoir Meiriceánach é Mark Pryor (r. 10 Eanáir 1963). Bhí sé ina bhall de Sheanad Stáit Aontaithe Mheiriceá ó Arkansas ó 2003 go 2015. Is ball den Páirtí Daonlathach é. Toghadh ar dtús go dtí an Seanad Stáit Aontaithe Mheiriceá i 2003. Bhí sé ina bhall de Teach na nIonadaithe Arkansas ó 1991 go 1994 agus ina Ard-Aighne ar Arkansas ó 1999 go 2013. Ba é David Pryor, gobharnóir agus seanadóir SA ar son Arkansas, a athair.
Rugadh in Fayetteville, Arkansas é.
Acraimeigileacht
Galar is ea an acraimeigileacht a bhuaileann daoine fásta de bharr róthál hormón an fháis ag an bhfaireog phiotútach, de ghnáth mar gheall ar shiad. Bíonn borradh ar an-chuid fíochán, an craiceann is na fíocháin fhochraicneacha ag éirí níos tibhe gairbhe, agus borradh faoin mblaosc, an cromán, na lámha is na cosa.
Jimmy Wales
Fiontraí gnó agus comhbhunaitheoir Wikipedia, ciclipéid ar líne, is ea Jimmy Donal "Jimbo" Wales (a rugadh ar 7 Lúnasa 1966 i Huntsville, Alabama).
Luathshaol agus oideachas
Saolaíodh Wales do Jimmy Wales, bainisteoir i siopa grósaera, agus do Doris Wales, múinteoir bunscoile i scoil phríobháideach a bhunaigh a máthair féin i Huntsville. Sa teach scoile úd, nach raibh ach aon tseomra amháin inti, a bhfuair Jimmy Wales óg agus an triúr eile den chlann a gcuid bunoideachais. Faoi aois a cheithre bliana, bhí léamh aige. Bhí an World Book Encyclopedia ceannaithe ag a mháthair ó fhear díolacháin, agus bhain Jimmy sult as a léamh. D'éirigh sé mar nós aige an Encyclopædia Britannica a léamh chomh maith. Nuair a bhí an t-ochtú bliain ar scoil críochnaithe aige, d'fhreastail sé ar an Randolph School, ardscoil i Huntsville inar ullmhaíodh na mic léinn don ollscolaíocht. Cé go raibh sé costasach orthu, chuir tuismitheoirí Jimmy Wales béim ón tús ar an oideachas.
Bomis agus Nupedia
Sa bhliain 1996, chuir Wales agus beirt pháirtí gnó comhlacht Idirlín ag obair darb ainm Bomis, cineál fáinne Idirlín dírithe ar na fir, a chuir fóraim agus suíomhanna eile siamsaíochta, spóirt, ficsin eolaíochta srl le fáil dóibh, grianghraif anghrácha san áireamh ar feadh tamaill. D'éirigh Wales as an bhfiontar sin sa bhliain 2006.
I mí Mhárta na bliana 2000 ag Bomis thosaigh Wales ag obair ar Nupedia, tionscadal ciclipéide i mBéarla, an t-ábhar ab ansa leis. Bhí Nupedia á scríobh ag saineolaithe agus iad ag obair ar bhunús breithnithe piaraí. Cheap Wales fear darb ainm Larry Singer mar phríomheagarthóir ar an gciclipéid; phléigh an bheirt acu cúrsaí fealsúnachta eatarthu féin. Ní raibh Nupedia ag dul chun cinn go maith, áfach, agus mhol Ken Kovitz, cláraitheoir agus cara le Singer, dóibh féidhm a bhaint as Wiki-Software le marbhántacht Nupedia a shárú.
D'éist siad lena chomhairle agus rinne siad vící den Nupedia. Vící teoranta a bhí ann mar, cé go raibh na hailt le bheith curtha le chéile ag cibé daoine ón taobh amuigh a bhí sásta bheith páirteach san obair—cosúil le Wikipedia an lae inniu—bhí na hailt chríochnaithe le dul faoi inniúchadh saineolaithe Nupedia (na ‘piaraí’ mar dhea) go fóill. Chuir an chuid ba mhó de na saineolaithe céanna an plean seo síos agus suas, áfach—ní raibh siad sásta bheith páirteach ann. Cúig lá ina dhiaidh sin, mar sin, ar an 15ú Eanáir 2001, d’fhoscail Wales an tionscadal don saol mór. An rud nach raibh ann ach deis thurgnamhach le maith a dhéanamh don Nupedia, bhí sé ina chiclipéid neamhspleách a bhaist Sanger ‘Wikipedia’ air.
Birmingham City Football Club
Is club sacair i mBirmingham é Birmingham City Football Club. Bunaíodh é sa bhliain 1875. Is é Alex McLeish bainisteoir na Blues faoi láthair. Tháinig Birmingham City 19ú sa Premier League séasúr 2007-2008, agus bharr fuair siad ísliú, ach an tséasúr dár gcionn fuair siad ardaithe arís chuig an Premier League.
An Bóthar go dtí an Ghealchathair
Gearrscéal Gaeilge leis an scríbhneoir Éireannach Máirtín Ó Cadhain é An Bóthar go dtí an Ghealchathair a foilsíodh in An Braon Broghach.
Imeachtaí an Scéil
Dúisíonn Bríd ag tús an scéil seo is a fear á brú amach ón leaba. Tá sé go han-mhoch ar maidin mar tá uirthi dul chuig Gaillimh(an Ghealchathair) le him is uibheacha a dhíol ann. Tá Bríd sa bhaile ina bhfuil sí le beagnach cúig bliana ach braitheann sí nach bhfuil aithne rómhaith aici ar mhuintir na háite. Buaileann sí bóthar ar an naoi míle Éireannacha atá roimpi ag súil go bhfaighidh sí síob ar an mbealach. Níl fonn uirthi bheith ag siúl le duine eile mar gur lú an dóchúlacht go dtabharfaí síob do bheirt agus nach bhfuil airgead aici le híoc as. Casann sí ar Liam an táilliúir a bhfuil airgead amuigh aige uirthi. Braitheann sí crua an saothar an siúl leis an gcléibh is samhlaíonn sí bás anróiteach a fháil ar an mbóthar agus a dhéanfadh a fear is a ngasúir dá húireasa.
Do Bhríd agus dá liachtaí Bríd léi ba Via Dolorosa gach mile, ba Gethsemene gach troigh, ba Úll na hAithne a chúiteofaí le hallas, imní, angar agus umhlacht gach cloch…
Smaoiníonn sí ar na fadhbanna airgid atá acu, is ansin ar fhir eile, a bhfuil cónaí orthu níos gaire don chathair agus an laghdú turais a bheadh uirthi dá mba rud é go raibh de ‘ádh’ uirthi iad a phósadh. Tagann sí suas le Peigín Nora, is scoitheann cuid mhaith carranna iad ach ní éiríonn léi síobadh a fháil. Agus í ag teacht isteach sa chathair éiríonn sí dóchasach cé go mbeidh uirthi an turas a dhéanamh arís is arís eile.
‘Chuimhnigh sí go gcaithfeadh sí iad a dhéanamh arís agus arís agus arís eile.[...] Ach bhí siad déanta aici inniu agus b’údar dóchais é sin’
Aistriúcháin
Aistríodh an scéal seo go Béarla sa leabhar The Road to Brightcity le hEoghan Ó Tuairisc faoin teideal The Road to Brightcity. D'fhoilsigh Poolbeg Press as Baile Átha Cliath sa bhliain 1981 é.
The Simpsons (séasúr 5)
Craoladh an cúigiú séasúr The Simpsons idir 30 Meán Fómhair 1993 agus 19 Bealtaine 1994 ag tosú le "Homer's Barbershop Quartet".
Acrainm
mion|Acrainm, mar shampla, TG4, RTE, CnaG, srl Is éard is acrainm (Béarla:acronym) ann na ainm a chumtar as túslitreacha ainm ilfhoclaigh eile (.i. OTAN; Organisation du traité de l'Atlantique nord), a bhfuil níos mó ná dhá litir ann agus ar féidir é a fhoghrú mar fhocal ann féin. Mar ghnáthphrionsabal, ní chuirtear poncanna idir ceannlitreacha in acrainmneacha ná i ngiorrúcháin.
Mais mhóilíneach
Is é is Mais mhóilíneach (giorraithe Mr), dá dtagraítear go coitianta mar meáchan móilíneach (giorraithe MW), ann ná mais mhóilín amháin an substainte sin, i gcoibhneas leis an aonad maise adamhaí aontaithe "u" (atá cothrom le 1/12 mhaise adaimh amháin de charbón-12).
Fiabhras léana
Téann ailléirgin, mar shampla pailin nó deannach isteach sa tsrón agus táirgeann an duine substaintí ar nós hiostaimín. An toradh a bhíonn air so ná tochas, at agus múcas.
An Creeban
Is grúpa beag d’oileáin neamháitrithe sna Scillí, Corn na Breataine iad An Creeban (An Sceir Bheag).
Is iad An Creeban an ceann is faide siar de Na Carraigeacha Thiar, cuid de Na Scillí, rud a chiallaíonn gur an pointe is faide siar de Chorn na Breataine atá iontu. Tá siad timpeall 1.5 míle (2.4 ciliméadar) ó thuaidh ó Men Epskop (Carraig an Easpaig), agus thart ar 0.25 míle (0.4 ciliméadar) siar ó dheas ó Chreag Zantman. D'fhéadfadh go bhfuil an t-ainm gaolmhar leis an Mheán-Bhreatnais "crimp" a chiallaíonn "lorga, droim, nó laftán." Is é an Charraig Beannach an charraig is feiceálaí ins An Creeban. Is eol dúinn gur scriosadh ar a laghad tríocha long ar An Creeban.
Cath an Oileáin Fhada
Ar an 27 Lúnasa 1776, troideadh Cath an Oileáin Fhada (nó Cath Bhrooklyn uaireanta) le linn Cogadh Saoirse Mheiriceá i mBrooklyn, an cath ba mhó sa Chogadh iomlán. Bhí an tArm Ilchríochach suite i nDroim Gowanus in iarthuaisceart Bhrooklyn, agus an bealach go Manhattan á chosaint acu. Briseadh ar na Meiriceánaigh sa chath fuilteach. Bhí na fórsaí ríoga, idir Bhriotanaigh agus Heiseánaigh, dhá oiread níos mó (20,000) ná na Meiriceánaigh (10,000). mion|le Alonzo Chappel, 1858 Bhí amhras ar chumas an Ghinearáil George Washington ina dhiaidh seo. Ach d’éirigh leis go seoigh an t-arm Meiriceánach a choimeád le chéile; ar an 29/30 Lúnasa, chúlaigh siad siar chuig Manhattan.