cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ceann Loch Raineach
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Ceann Loch Raineach.
An Chéad Chogadh Domhanda
Iomaíocht i dtaobh eitneach agus an polaitíocht, sean agus nua
mion|Bhí an [[Impireacht Otamánach ag iarraidh díoltas a bhaint amach sa bhliain 1914: Rumeliya Muhacirin-i Islamiyesi Cemiyeti, ]] Chreid an domhan go raibh cogadh idir an Ostair-Ungáir agus an tSeirbia chun teacht pé scéal é (cé nach n-aontaíonn an staraí A. J. P. Taylor leis sin), de dheasca go raibh an tír ag titim as a chéile agus an náisiúnachas ag fás ar fud na mBalcán. Tharla an fás seo de bharr gur thit an Tuirc as a chéile (bhí cogadh sa Libia idir iad féin agus an Iodáil inar chaill siad). Thug an Rúis tacaíocht dóibh toisc go raibh nasc reiligiún da agus eithneach eatarthu, ach freisin ón uair go raibh suim acu i dteacht ar phoirt uisce te.
Bryozoa
Brainse ainmhithe beaga uisciúla a chruthaíonn coilíneachtaí de ghnáth, suas le milliún ainmhí i gcoilíneacht. Bíonn struchtúr cosúil le hadharcán mar chóras ite gar don bhéal. Déanann an choilíneacht creatlach chailcreach, chneasach nó ghlóthach. Suas le 4,000 speiceas beo, muirí, ceangailte le foshraith chrua nó feamainn den chuid is mó, le dríodair bhoga go hannamh. Faightear cuid bheag díobh in uisce úr. An-fhlúirseach mar iontaisí.
An Chéad Chogadh Domhanda
Iomaíocht i dtaobh eitneach agus an polaitíocht, sean agus nua
An fhadhb i gcomhair na Gearmáine ná go raibh sé suite i lár na hEorpa agus éasca le hionsaí ar an ábhar sin. Freisin, bhí an Fhrainc fós feargach mar gheall ar chailliúint Alsace agus Lorraine sa chogadh leis an bPrúis. Ar deireadh rinne na Fhrancaigh comhghuaillíocht leis na Rúisigh, ionas go raibh rudaí ag éirí dainséarach don Ghearmáin.
Bertie Ó hEachthairn
An Tíogar Ceilteach agus Titim an Tíogair Cheiltigh
D'éirigh Ahern as sa bhliain 2008 nuair a bhí an tóin ag titim as An Tíogar Ceilteach.
An Chéad Chogadh Domhanda
Na Pleananna Cogaidh, an Mhímhuinín agus an Slógadh
mion|Na Comhghuaillithe agus na Cumhachtaí Láir Ceann de chúiseanna an chogaidh ab ea na pleananna réamhcheaptha a bhí ag na cumhachtaí go léir leis an gcogadh a bhuachan. Ba é Plean Schlieffen, plean slógtha na Gearmána, a tharraing an cogadh anuas ar an ilchríoch. Go bunúsach, bhí sé bunaithe ar an smaoineamh go n-ionsófaí an Fhrainc gan seans a fhágáil aici eagar ceart cogaidh a chur ar a cuid saighdiúirí in am.
Bertie Ó hEachthairn
Scannail Bhinse Fiosrúcháin Mahon
Thug Bertie Ahern, an Taoiseach ó 1997 go 2008, fianaise “dhochreidte” don Bhinse sa bhliain 2007. Bhí 'rath fáistine' ag Ahern. De bharr an bhrú a bhí ag teacht air ón mbinse fiosraithe, d'fhógair Ahern go n-éireodh sé as a phost mar Thaoiseach agus mar cheannaire Fhianna Fáil ar 2 Aibreán 2008
An Chéad Chogadh Domhanda
Na Pleananna Cogaidh, an Mhímhuinín agus an Slógadh
An plean a bhí ag na Francaigh bhí sé dírithe ar an gceantar tionsclaíoch chois abhainn Ruhr, an Ruhrgebiet, a fhorghabháil, nó ní fhéadfadh an Ghearmáin cogadh a chur in uireasa na tionsclaíochta ansin.
Bertie Ó hEachthairn
Scannail Bhinse Fiosrúcháin Mahon
Sa bhliain 2012 chuir Binse Fiosrúcháin Mahon ina leith cuir inis Ahern bréaga leis an mbinse i dtaobh a chuir airgid phearsanta.
Belle Dingle
Is carachtar ficseanúil í Belle Dingle sa chlár teilifíse Emmerdale. Ghlac James Mather an pháirt mar Belle ó 1998 go 2000 agus Emily Mather an pháirt ó 1998 go 2005. Glacann Eden Taylor-Draper an pháirt ó 2005. Bhí Belle ar an gclár den chéad uair ar an 25 Nollaig 1998.
Bertie Ó hEachthairn
Scannail Bhinse Fiosrúcháin Mahon
D'éirigh Ahern as Fianna Fáil i ngeall air seo, is tar éis gur iarr Mícheál Ó Máirtín ar an bpáirtí Ó hEachthairn a ruaigeadh. Glacadh isteach sa pháirtí arís é i 2022, tráth a rabhthas ag tuairimiú go raibh faoi rith don Uachtaránacht.
Zach Callison
Is aisteoir agus amhránaí Meiriceánach é Zachry Dean Callison (rugadh 23 Deireadh Fómhair 1997).
Boy Meets Curl
Craoladh an dara heipeasóid déag, "Boy Meets Curl", den aonú sraith is fiche The Simpsons ar an 14 Feabhra 2010. Scríobh Rob LaZebnik an eipeasóid seo. D'fhéach 5.87 milliún duine ar an eipeasóid.
An Chéad Chogadh Domhanda
Na Pleananna Cogaidh, an Mhímhuinín agus an Slógadh
De réir plean eile de chuid na bhFrancach shlógfaí an t-arm go sciobtha le teorainn na Gearmáine agus na hOstaire-Ungáire a bhaint amach. Chruthaigh na pleananna seo atmaisféar cogúil so-adhainte idir na tíortha.
Forógra
Ba é an rud a chuir an lasair sa bharrach ná dúnmharú Franz Ferdinand, Ard-Diúc agus ball de rítheaghlach na hOstair e, i Sairéavó sa Bhoisnia. Feallmharaíodh Ard-diúc Franz Ferdinand na hOstaire agus a bhean chéile Sophie, Bandiúc Hohenberg, ar an 28 Meitheamh 1914, i Sairéavó ag Gavrilo Princip. Ba ea dúnmharú Franz Ferdinand a chuir tús ar shraith imeachtaí a tharla go gairid ina dhiaidh.
Tús
Thosaigh An Chéad Chogadh Domhanda ar an 28 Iúil 1914, aithnítear go forleathan, nuair a d'fhógair an Ostair-Ungáir cogadh ar an tSeirbia.
Ansin d'iompaigh an cogadh ina choimhlint dhomhanda de réir a dhinimice féin. Thacaigh an Ghearmáin leis an Ostair-Ungáir trí “sheic bhán” a thabhairt di. Ansin d'fhógair an Ghearmáin cogadh ar an Rúis ar 1 Lúnasa; rinne arm na himpireachta ionradh ar Lucsambrug ar 2 Lúnasa, agus d'fhógair an Ghearmáin cogadh ar an bhFrainc ar 3 Lúnasa.mion|3 Lúnasa 1914:  [[Pálás Buckingham, léirsithe poiblí tírghrá   ]]Tar éis ionradh na nGearmánach ar an mBeilg ar an 4 Lúnasa, d'fhógair an Bhreatain Mhór cogadh ar an nGearmáin agus ar a comhghuaillithe. Ar an lá céanna, dhearbhaigh Woodrow Wilson go raibh na Stáit Aontaithe neodrach.
Ainneoin na heagla roimh an gCogadh a bhí tar éis fás le mí roimhe sin, sna laethanta ina dhiaidh, bhí léirsithe poiblí tírghrá ar fud na hEorpa tríd agus saoránaigh á ngríosadh chun tacú leis an gcogadh. Bhí na pleananna cogaidh chomh socair roimh ré ag na hairm is nach raibh na státairí ábalta an t-arrachtach a stopadh.
Éire agus Tús an Chéad Chogaidh Dhomhanda
Nuair a fógraíodh an cogadh ar 4 Lúnasa 1914, bhí corradh le 25,000 Éireannach cheana féin ar dualgas i ngnátharm na Breataine agus 30,000 Éireannach sa chúltaca. Bhrostaigh na mílte le liostáil in Éirinn sa samharadh 1914 cionn is go raibh cuid mhór daoine ag súil go mbeadh an comhrac thart faoin Nollaig
An cogaíocht
mion|úsáid as [[Gás mustaird|gás nimhe le linn an chogaidh, 1918|alt=|263x263px]]
Na céad urchair
Caitheadh na céad urchair ag Arm na Breataine ag an bhFronta Thiar ar an 22 Lúnasa 1914 lasmuigh de Mons na Beilge agus na 4th Royal Irish Dragoon Guards i lár an aonaigh.
Ag tús an chogaidh bhí arm beag (Fórsa Sluaíochta na Breataine) de 70,000 saighdiúir curtha ag an mBreatain chun dul i gcoinne arm na Gearmáine a bhí ag déanamh ionradh ar an Fhrainc agus an Bheilg.
D’áirigh an Fórsa seo ceithre reisimint de Mharcshlua Éireannach agus naoi gcathlán coisithe Éireannacha.
Na buaicphointí
Cuireadh cuid mhaith de na cathanna ar an gCathéadan Thiar. Ach le fírinne chuaigh ascnamh an dá thaobh i bhfostú ansin, agus d'fhan na saighdiúirí sna trinsí ar feadh na mblianta fada, ag iarraidh latrach an áir idir an dá thrinse a thrasnú. Rith an cathéadan seo ón Muir Thuaidh go teorainn na hEilvéis e.
clé|mion|200x200px|saighdiúirí gortaithe ag filleadh ón gcath: 1916 Cathanna:
Bhí an cogadh ar siúl ar feadh dhá bhliain faoi mí Iúil 1916 agus bhí na Cumhachtaí Comhghuaillíocha páirteach i straitéis de chomhionsaithe i gcoinne na gCumhachtaí Láir. Thug an Bhreatain agus an Fhrainc aghaidh ar fhórsaí na Gearmáine ar fud an cheantair i dtuaisceart na Fraince ar ar tugadh "an Fronta Thiar".
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Armisticetrain_(slight_crop).jpg|mion|11 Samhain 1918: sínitheoirí an chomhaontaithe, an sos cogaidh a chuir deireadh leis an gCéad Chogadh Domhanda. Sa phictiúr, ionadaithe ón bhFrainc, ón nGearmáin agus ón mBreatain a síníodh na cáipéisí, lasmuigh de charráiste an Ghinearáil Foch i bhForaois Compiègne. |alt=|251x251px
Deireadh an chogaidh
Ar an 11 Samhain 1918, siníodh sos cogaidh, nó an Armstad, rud a chuir deireadh leis an gCéad Chogadh Domhanda. Glacadh leis an sos cogaidh go foirmiúil i gcarráiste an Ghinearáil Ferdinand Foch i bhForaois Compiègne sa Fhrainc ag 5:10am. Ach lean an chogaíocht an maidin sin go dtí 11am. mion|Maraíodh [[Henry Gunther, ag 10:59, 11/11/1918]] Maraíodh 11,000 an maidin sin, 3,500 saighdiúir Meiriceánach ina measc. Ag 10:59 ar 11/11/1918, lámhachadh Henry Gunther, poncán de shliocht Gearmánach.
Fuair naoi milliún saighdiúir bás i machaire an áir, agus d'éag na milliúin sibhialtach chomh maith. Ó thosaigh an Cogadh, fuair níos mó ná 16 mhilliún bás, lena n-áirítear tuairim agus 7 milliún sibhialtach.
Síocháin
An bhliain dár gcionn, síníodh Conradh Versailles. Conradh síochán a idirnáisiúnta ab ea an Conradh Versailles, a chuir deireadh leis an gCéad Cogadh Domhanda idir na Comhghuaillithe agus an Ghearmáin.
Síníodh an Conradh ar an 28 Meitheamh 1919 i bPálás Versailles i bPáras na Fraince. Gearradh coinníollacha diana ar an nGearmáin. clé|mion|Conradh Versailles|alt=|269x269px
Torthaí
mion| Cuireadh tús le deich d[[tír nua, agus tógadh a lán talaimh ón Ghearmáin. ]] Bhí a lán torthaí ag an gcogadh sin.
Próiseas ceithre dhath
Teicníocht priontála chun gach dath sa speictream a mhacasamhlú gan ach 4 dhúch le 4 dhath a úsáid, ach é sin i meascáin de chomhréireacha éagsúla. Déantar grianghraf den bhunradharc — trédhearcach daite, dearbhchló grianghrafach, pictiúr daite nó íomhá eile — le scagairí datha nó scanóir leictreonach. Ansin cruthaítear scannáin den íomhá, gach ceann ag freagairt do dhath amháin de na dúigh ata le húsáid (de ghnáth maigeanta, buí, cian is dubh). Ar deireadh priontáiltear an íomhá chéanna 4 uair, dath i ndiaidh datha trí scannán i ndiaidh scannáin.
Mark Geary
thumb|right|Clúdach de Ghosts Rugadh Mark Geary i mBaile Átha Cliath ar 31 Eanáir 1973 do theaghlach mór le seachtar siblín aige. Nuair nach raibh sé ach 19 mbliana d'aois, chuaigh Geary ar imirce go Nua-Eabhrac. De réir a chéile, bhun sé é féin mar amhránaí tóireach sa cheantar ina raibh sé, ag seinnt go minic i láithreacha mar Sin É, caifé Éireannach a bhí insan East Village. I 1999, chuir sé amach a chéad albam faoin ainm Mark Geary le Paradigm Records.
Luis Galarreta
Is polaiteoir Peiriúch í Luis Fernando Galarreta Velarde a rugadh ar 12 Bealtaine 1971 i Líoma, Peiriú. Bhí sé ina chomhdháil ar an bPoblacht a rinne ionadaíocht ar Líoma ar feadh trí théarma as a chéile: 2006-2011, 2011-2016, 2016-2020. Mar an gcéanna, d’fhóin sé mar uachtarán ar Chomhdháil na Poblachta idir 26 Iúil, 2017 agus 26 Iúil, 2018.
Putsch an Halla Leanna
mion|clé|Bürgerbräukeller, Münchenː 8 Nollaig 1923 I 1923, rinne Adolf Hitler agus an NSDAP iarracht ceannairc a eagrú, i München, nó Putsch an Halla Leanna (nó Putsch an Halla Beorach). Theip orthu.
D'fhéach Páirtí Naitsíoch Hitler le coup a dhéanamh ar 8 - 10 Nollaig 1923 i gcoinne Phoblacht Weimar sa Ghearmáin. Cuireadh an t-éirí amach faoi chois go mear. Maraíodh 16 Naitsí agus gearradh priosúnacht 8 mí ar Hitler. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:General_Erich_Ludendorff.JPG|mion|clé|Erich Ludendorff, Cárta phoist, ca 1915 -1917
Cúlra
I Mí na Samhna den bhliain 1923, rinne Hitler agus lucht a thacaíochta an chéad iarracht an chumhacht a ghabháil le láimh láidir - i München, príomhchathair na Baváire i ndeisceart na tíre.
Faoin am sin, bhí an tír trí chéile i ndiaidh an chogaidh is na réabhlóide i gcónaí, agus an triúr fear is cumhachtaí sa Bhaváir (na Ginearáil Otto von Lossow agus Gustav von Kahr, chomh maith le Ceannasaí na bPóilíní, Hans von Seisser) ag diúltú Ard-Cheannasaí an Airm, Hans von Seeckt, faoina ndílseacht, cionn is nach raibh siad sásta comhoibriú le rialtas Daonlathach Sóisialach Ebert i mBeirlín.mion|Rannpháirtithe i bPutsch an Halla Beorach.Bhí an chuma ag teacht ar an scéal go raibh Lossow agus Kahr ag beartú ionradh ar Bheirlín le rialtas Ebert a ruaigeadh as oifig, chun deachtóireacht náisiúnta mhíleata a chur ina áit. Ní raibh de locht ag Hitler ar na pleananna seo ach an cuireadh nach bhfuair sé féin chuig an gcóisir.
8 Nollaig
Ansin mháirseáil Hitler isteach lena chuid gardaí armtha féin. Iarshaighdiúirí de chuid na Saor-Chór a bhí ann sa chuid ba mhó, agus ainm an SA, "na díormaí stoirme" nó "na díormaí ruathair", baiste ag Hitler orthu.
Ba iad lámh láidir na Sóisialaithe Náisiúnta iad - nó sin é an t-ainm (NSDAP, Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, Páirtí Náisiúnta Sóisialach Lucht Oibre na Gearmáine) a thug Hitler ar a pháirtí nuair a tháinig sé i gceannas air. Ní ábhar adhnua a bhí i ngardaí armtha de chuid páirtithe polaitíochta sa Ghearmáin sa tréimhse chorrach sin. Bhí "arm" príobháideach den chineál seo - Reichsbanner - ag na Daonlathaigh Shóisialacha féin, mar shampla. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:General_Otto_von_Lossow_01.jpg|mion|clé|Otto von Lossow, 1923 Shealbhaigh Hitler an t-ardán sa Bürgerbräukeller agus chuaigh sa chrannóg le tús na réabhlóide náisiúnta a fhógairt don phoiblíocht. Ó bhí fios a leasa féin ag Lossow agus Kahr, ní raibh aon mhoill orthu tacaíocht a mhionnú do Hitler, bagarthach is uile mar a bhí a chuid ceithearnach ag breathnú orthu.
D'fhág Hitler áiméar, áfach, ag Lossow is ag Kahr a n-éalú a dhéanamh ó Halla na Beorach. Go sciobtha fuair Hitler é féin in achrann leis na fórsaí a d'earcaigh an bheirt sin chun é a stopadh. Nuair a chonaic sé an claochlú seo ag teacht ar na cúrsaí, thit an drioll ar an dreall aige, agus b'éigean do Ludendorff é a bhladar chun a chuid fórsaí a shlógadh amuigh agus ruathar máirseála a thabhairt faoi lárionaid na cumhachta sa chathair lena thaispeáint go raibh sé i ndáiríre.
9 Nollaig
Le linn na máirseála, tháinig póilíní Lossow agus Kahr in araicis fhórsaí Hitler, agus d'éirigh ina chath lámhaigh idir an dá dhream. Nuair a bhí an teagmháil thart, bhí 16 duine de chuid Hitler marbh, maille le ceathrar de na constáblaí, agus Hitler féin ag éalú béal a chinn.
Gabháil
Chaith Hitler dhá lá ar a theitheadh in Uffing, taobh amuigh de chathair Mhünchen, ach ansin rugadh air agus caitheadh i dtóin phríosúin é in oirchill na próise dlí.
Bhí Hitler i bponc anois. Ba léir go gcuirfí ardtréas ina leith, agus dá gcruthófaí a chiontacht sa choir seo - agus b'éadócha nach gcruthófaí, ó bhí a fhios ag madraí an bhaile gurbh eisean a bhí i gceannas ar na ceannairceoirí -, bheadh a chosa nite. Ba é an bás an pionós ba thúisce a ghearrfaí ar réabhlóideach a bhí i ndiaidh diúltú don údarás dlisteanach agus póilíní maraithe aige. Ar an drochuair don uile dhomhan, thiontaigh sé amach nach raibh port Hitler seinnte go fóill.
Cás cúirte agus príosún
I ndeireadh Mhí Feabhra den bhliain 1924 a fuair Hitler é féin os coinne an dlí i München. Bhí an t-ádh leis gurbh iad Kahr, Lossow agus Seisser príomhfhinnéithe na gcúisitheoirí.
D'aithin an tuathghríosóir mór ar an toirt an gaisneas a thiocfadh leis a bhaint as seo. Ar dtús chuir sé i gcuimhne do na finnéithe, má bhí sé féin ciontach i gcoir thromchúiseach an ardtréasa, nár thaise don triúr acu féin é. Nach raibh siadsan i ndiaidh píosa maith bealaigh a chur isteach in éineacht leis féin ag tógáil uisce faoi thalamh agus ag ullmhú gabháil cumhachta go dtí gur éirigh idir é agus iadsan go gairid roimh lá an chaighdeáin? Nach raibh a gcuid féin den mhilleán orthu i gcónaí?
Ealcmhar
I miotaseolaíocht na nGael, fear céile Bóinn ab ea Ealcmhar (Sean-Ghaeilge Elcmar nó Ecmar), agus sliocht de na Tuatha Dé Danann. I ndán an dinnseanchais faoi Codal, insítear gur bhreitheamh é Ealcmar. Moltar gur Nuada é faoi ainm eile, agus measctar é scaití le Neachtan, gnáthfhear chéile Bhóinne.
Putsch an Halla Leanna
Cás cúirte agus príosún
B'éigean don bhreitheamh a admháil go raibh an ceart ag Hitler. Nuair a chrom Hitler ar a ghnáthmhórtas a dhéanamh as an tírghrá mór a thug air páirt a ghlacadh sa cheannairc, fuair sé bá agus bualadh bos na poiblíochta, agus iad ag léiriú a dtuisceana is a dtacaíochta dó go hoscailte. Thairis sin, tharraing sé na sluaite móra iriseoirí ó gach cearn den tír go München, agus iad ag tógáil grianghrafanna is ag craobhscaoileadh an scéil ar fud na Gearmáine. mion|clé|1 Aibreán 1924ː Ludendorff, Röhm agus Hitler Bhí ainm Hitler i mbéal an náisiúin, agus b'ansin a d'fhan sé go lá a bháis. Gaireadh laoch náisiúnta de, a bheag nó a mhór; agus ní fhéadfadh an breitheamh gan géilleadh don bhrú ó chóip na sráide. Mar sin, ní bhfuair sé ach an téarma ba ghiorra príosúnachta a bhí ar leabhar an dlí, is é sin, cúig bliana, agus le fírinne, ligeadh saor as an bpríosún Landsberg é ar an 20 Nollaig 1924.
Nuar a tháinig Hitler amach as an bpríosún, thug sé le fios go mímhacánta gur daonlathaí é.
Mark Geary
Ó shin, d'fhoilsigh sé dá albam eile: 33 1/3 Grand Street i 2003 agus Ghosts i 2004. Tá Ghosts mar cheirnín órga agus tá gairm criticiúil spreagtha aige in Éirinn agus sna Stáit Aontaithe.
Sheinn Colm Quearney, Dave Odlum, Karl Odlum, Glen Hansard agus Brendan O'Shea go léir le Geary ar ócáidí ar leith ar cheirníní is ar an ardán.
Ord (bitheolaíocht)
right|180pxSa tacsanomaíocht bitheolaíochta, is é an t-ord (Laidin: ordo) céim tacsanomaíoch a úsáidtear i rangú na n-orgánach agus aitheanta de réir na gcód ainmníochta. Is iad na ranganna aitheanta in ord íslitheach: fearann, ríocht, fileam, rang, ord, fine, géineas agus speiceas, le hord ag luí isteach idir an rang agus an fhine.
Teileachumarsáid
mion Is éard is teileachumarsáid ann ná cumarsáid trí chábla nó trí raidió. Tá an tIdirlíon ar na samplaí is suntasaí den teileachumarsáid phoiblí, agus é ag iompar glaonna gutháin chomh maith le sonraí ríomhaireachta.
Próiseas ciainíde
Próiseas chun ór is airgead a eastóscadh ó mhianaigh. Cuirtear tuaslagán caolaithe ciainíd sóidiam nó potaisiam le mianach, meilte ina phúdar. Cruthaíonn an t-ór nó an t-airgead coimpléasc intuaslagtha, agus is féidir é a fháil amach trí phúdar since a chur leis an tuaslagán.
Teileachumarsáid
Tá idir theileachumarsáid analógach agus theileachumarsáid digiteach ann. clé|mion Úsáidtear an téarma "an míle deiridh" i ngeall ar an gcóras analógach, téarma a bhaineann leis an gcuid den chóras atá ina nasc idir an malartán agus an custaiméir. Iompraíonn an chuid dhigiteach na milliúin glaoch agus sonraí.
Sadúcaigh
deas|250px|thumb|[[Íosa agus na Sadúcaigh]] Ball seict Ghiúdach, a chreid sa Dlí scríofa féin ab iad na Sadúcaigh.
Cain Dingle
Is carachtar ficseanúil é Cain Dingle sa chlár teilifíse Emmerdale. Glacann Eden Taylor-Draper an pháirt mar Cain. Bhí Cain ar an gclár den chéad uair ar an 30 Márta 2000. D'fhág sé i 2006 agus d'fhill sé i 2009.
1489
Eachtraí
mion|Bean agus easóg, péintéireacht a rinne [[Leonardo da Vinci idir 1788 agus 1790]]
Muscari
Géineas de phlandaí bleibíneacha ilbhliantúla atá dúchasach don Eoráise is ea Muscari a tháirgeann diasa de bhláthanna dlútha, is coitianta gorm, próca-chruthach atá cosúil le dornáin fhíonchaor san earrach. Is é an t-ainm coitianta don ghéineas ná an bú fíniúna (ainm a úsáidtear freisin do na genera gaolmhara Leopoldia agus Pseudomuscari, a bhí san áireamh roimhe seo i Muscari), ach níor chóir iad a mheascadh le hiasaintí. Úsáidtear roinnt speiceas Muscari mar phlandaí gairdín ornáideacha. Is minic a bhíonn na bláthanna gorm uachtaracha neamhthorthúil, ach níos gile daite ná na bláthanna eile, agus feidhmíonn mar mhealladh breise. Úsáidtear roinnt speiceas Muscari mar phlandaí gairdín ornáideacha..
Hwlffordd
51.8007°N, -4.9708°W
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Hwlffordd, 128.9 km ó Caerdydd agus 336 ó Londain. Tá daonra 11,514 ann, agus tá 1,682 (14.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Próiseas cúlaithe
Próiseas a úsáidtear i gceamara Polaroid is a leithéid chun an scannán a nochtadh don radharc, ach a tháirgeann dearbhchló den íomhá in ionad claonchló.
Muscari
Cur síos
Tháinig an ghéineas Muscari ón Sean-Domhan, lena n-áirítear Imchuach na Meánmhara, lár agus Deisceart na hEorpa, tuaisceart na hAfraice, iarthar, lár agus iardheisceart na hÁise. Tá sé eadóirsithe in áiteanna eile, lena n-áirítear Tuaisceart na hEorpa agus na Stáit Aontaithe.[ 1]
Accipitriformes
Ord éan is ea na Accipitriformes: clamhain, iolair, bultúir agus go leor eile. Tá thart ar 225 speiceas san ord seo.
Ar feadh tamaill, bhí an t-ord seo aontaithe leis na seabhaic laistigh den ord Falconiformes ach d’aontaigh roinnt údarás go raibh siad ar leithligh, dhá ord ar leithligh. Taispeánann tástálacha ADN le déanaí nach bhfuil dlúthbhaint ag na seabhaic leis na hAccipitriformes, ach go bhfuil baint níos dlúithe acu leis na pearóidí agus na héin laistigh den ord Passeriformes.
Rae an Iarthair
300px|deas|thumb|Rae an Iarthair Is sráid thábhachtach Rae an Iarthair i mBaile Átha Cliath.
Domhnall Ó Máille (III)
Rí Umhaill agus Ceann na Fine ba ea  Domhnall Ó Máille  (bás 1401).
An tríú Domhnall Ó Máille ba ea é, tar éis na ríthe Domhnall Ó Máille (I) (bás 1176) agus Domhnall Ó Máille (II) (bás 11ú Samhain 1337). Ní fios áfach a fháil leo siúd.
Ní fios go cruinn fad a réimis. Ní deirtear sna hannála ach:
An Comhchaidreamh
Eagraíocht do lucht ollscoil e - na mic léinn agus na céimithe araon - a bhí sa Chomhchaidreamh. dream idir-ollscoile. Bhunaigh Máirtín Ó Flathartaigh an Comhchaidreamh in 1935 chun an Ghaeilge a chur chun cinn i measc mic léinn ollscoile.
Lisieux
Is común í Lisieux atá suite sa Département du Calvados i réigiún na Normainne‎ in iarthuaisceart na Fraince.
An Comhchaidreamh
Tionchar
Sa bhliain 1946, rinne an Comhchaidreamh coup ar Chomhdháil Náisiúnta na Gaeilge in éineacht le Glún na Buaidhe agus toghadh cuid mhór de lucht an Chomhchaidrimh mar bhaill den Chomhdháil. Thug an Comhchaidreamh go leor moltaí faoin nGaeilge don rialtas tríd an gComhdháil (ach ba bheag toradh a chonaic siad ar a gcuid iarrachtaí).
Lisieux
Nascadh
Tá Lisieux nasctha leis na háiteanna seo a leanas:
Akira Kurosawa
Stiúrthóir agus léiritheoir scannán, scriptscríbhneoir agus ilcheardaí scannánaíochta ón tSeapáin ab ea Akira Kurosawa. Rugadh ar an 23 Márta 1910 i Shinagawa, Tóiceo é, agus shíothlaigh sé ar an 6 Meán Fómhair 1998 i Setagaya, Tóiceo.
Stiúir sé 30 scannán ar fad, agus chaith sé leathchéad bliain ina stiúrthóir scannán. Áirítear ar stiúrthóirí móra a linne é. Sa bhliain 1989, bronnadh Duais an Acadaimh—"Oscar"—air as éacht a shaoil mar scannánaí. clé|mion|Kurosawa sa bhliain 1937 agus i mbun scannánaíochta 'Nadare'
A shaol
Saolaíodh Akira Kurosawa d'Isamu agus Shima Kurosawa i mbruachbhaile de chuid Thóiceo sa bhliain 1910. Ba eisean dríodar an chrúiscín, agus bhí triúr deirfiúracha agus ceathrar deartháireacha aige. Fuair fear de na deartháireacha bás sular rugadh Akira beag, agus bhí an nead tréigthe ag fear de na deartháireacha agus ag bean de na deirfiúracha cheana féin, freisin. Cailleadh bean de na deirfiúracha le galar nuair a bhí Akira deich mbliana d'aois.
Ní bochtáin a bhí iontu. Bhí athair Akira ina phríomhoide i scoil mhíleata, agus thairis sin, ba de shliocht na samúraithe é. Cé go raibh an tSeapáin ag tiontú in aghaidh an chultúir Iartharaigh agus an Dara Cogadh Domhanda ag teacht, bhí suim ag Isamu Kurosawa, an t-athair, sna scannáin Iartharacha, agus é suite siúráilte gur oideachas maith a bhí iontu dá chlann. clé|mion|Scandal (醜聞, Shubun, 1950). Bhí bua ealaíne in Akira ó bhí sé óg, agus múinteoir maith aige ar scoil a spreag é chun pictiúir a tharraingt is a líniú. Bhí tionchar ag a dheartháireacha Heigo agus Tachikawa ar Akira óg mar ealaíontóir freisin. Ábhar éirimiúil ealaíontóra a bhí i Heigo Kurosawa a bhain amach a lán duaiseanna ina scoláire óg dó, ach bhí an dá Heigo ann - bhí taobh eile a charachtair cineál dorcha nó ciniciúil. Sa bhliain 1923, rinne talamhchrith mór - chuaigh sé in annála staire na Seapáine mar Thalamhchrith Mór Kanto - rinne sé an-léirscrios timpeall ar Thóiceo, agus fuair céad míle duine bás san olltubaiste seo. Nuair a bhí Heigo agus Akira ar a gcamchuairt sa chathair i ndiaidh an ródaigh mhóir, bhí daoine marbha le feiceáil ina gcairn ar fud na háite. B'fhearr le hAkira gan radharc a fháil ar na marbháin, ach d'ordaigh Heigo dó féachaint orthu mar sin féin. Ina dhiaidh sin, d'inis Akira Kurosawa gur ceacht tábhachtach a bhí ann do stiúrthóir scannán, ó d'fhoghlaim sé aghaidh a thabhairt go cróga ar an rud a chuirfeadh eagla air, gan a shúile a dhúnadh.
Sa deireadh, chuaigh Heigo le gnó na scannán - ar bhealach. Nó fuair sé post mar benshi, is é sin, mar chineál fear inste a mhíníodh imeachtaí an scannáin thostaigh don lucht féachana. Bhí an cheird seo tábhachtach go maith sa tSeapáin roimh theacht na scannán le fuaimrian. Nuair a tháinig an fuaimrian, áfach, bhí port na mbenshi seinnte. D'eagraigh Heigo stailc na mbenshi, ach ní raibh rath ar na stailceoirí. Faoi thionchar na stailce seo, áfach, chuir Akira spéis i gcúrsaí an lucht oibre agus scríobh sé cúpla alt d'iris radacach. clé|mion|Zoku Sugata Sanshiro (1943) Chuir Heigo lámh ina bhás féin nuair a bhí Akira fiche éigin bliain d'aois, agus go gairid ina dhiaidh sin, d'éag an deartháir ba sine a bhí ag Akira. Ní raibh aon duine eile fágtha den chlann mhac ach é féin anois.
An scannánaí óg
Ina dhiaidh sin, rinne Kurosawa tuilleadh scannán faoi shochaí chomhaimseartha na Seapáine, mar atá, Youidore tenshi ("An tAingeal ar Meisce") agus Nora inu ("Madra seachráin"). Is é is ábhar don chéad cheann acu ná caidreamh an choirpigh óig a bhfuil eitinn air leis an dochtúir atá ag iarraidh é a leigheas. Sa dara ceann, tá rúcach óg bleachtaire san fhaopach: ghoid duine éigin a ghunnán uaidh le húsáid a bhaint as i ndúnmharú. Dúirt Kurosawa féin gur spreag saothar Georges Simenon é chun an scannán seo a dhéanamh, ach níor luaigh sé an scéal bleachtaireachta ar leith a bhí i gceist.
Rashoomon - agus tús an chlú idirnáisiúnta
thumb|upright|Póstaer Rashomon|clé Ba é an chéad scannán a thabhaigh cáil do Kurosawa taobh amuigh den tSeapáin féin ná Rashomon - scannán a bhí bunaithe ar chúpla scéal leis an scríbhneoir Seapánach Akutagawa Ryunosuke, "athair gearrscéalaíochta na Seapáine". Le fírinne, tá na scéalta seo ar fáil i nGaeilge fosta, a bhuí le Seán Ó Dúrois a d'fhoilsigh as Gaeilge iad sa bhliain 1995 (Rashoomon, gearrscéalta le Akutagawa Ryuunosuke, arna aistriú ag Seán Ó Dúrois. Coiscéim, Baile Átha Cliath 1995). Is iad na scéalta Rashoomon (lgh. 19-27 i leabhar Sheáin Uí Dhúrois) agus I bhFáschoill (lgh. 76-87 i leabhar Uí Dhúrois) is bun leis an scannán. Is é I bhFáschoill an scéal a insítear sa scannán, ach tá scéal fráma ann a bhfuil eilimintí áirithe den scéal úd Rashoomon le haithint air, go háirithe an geata ar hainmníodh an scannán as.
Go bunúsach, déanann an scannán marana ar cheist na fírinne agus ar an dóigh a mbraitheann an fhírinne ar an té a insíonn í. Is éard an scéal atá i gceist ná ruathar an bhligeard sráide ar shamúraí agus a bhean chéile, ach insítear an scéal seo as peirspictíocht na ndaoine go léir a raibh páirteach sna himeachtaí, agus sa deireadh, iompaíonn sé amach nach bhfuil mórán i bpáirt ag na leaganacha éagsúla seo agus an dóigh a bhfuil siad ag teacht salach ar a chéile.
Thuill Rashomon clú idirnáisiúnta do Kurosawa, agus bronnadh an Leon Órga air as an scannán seo ag féile scannánaíochta na Veinéise sa bhliain 1951.
Cur chuige an stiúrthóra
Bhí cur chuige ar leith ag Kurosawa ina chuid scannánaíochta. Ba nós leis lionsaí teileafótacha a úsáid - is é sin, lionsaí a chuir ar a chumas na ceamaraí a chur i bhfad ar shiúl ó na haisteoirí - nó ar an dóigh sin, chreid sé nach mbeadh na haisteoirí meabhrach ar an gceamara. Bhaineadh sé úsáid as níos mó ná aon cheamara amháin le radharc aicsin a scannánú, freisin. Nuair nach raibh a fhios ag na haisteoirí cén ceamara a bhí á scannánú, ní iompóidís i leith an cheamara ar leith a bheadh i gceist. Bhí Kurosawa tugtha don aimsir mar ghléas le cur le hatmaisféar an scannáin, cosúil leis an mbáisteach throm i dtús Rashomon. clé|mion|Seven Samurai, 1954 Ar an láithreán scannánaithe, bhí Kurosawa cosúil le deachtóir, agus thugadh na haisteoirí Tenno - an tImpire - air, mar leasainm. Rachadh sé i dtuilleamaí gach sórt cleasaíochta leis an gcuma cheart a chur ar na himeachtaí. Ar Rashomon, mar shampla, dhathaigh sé an "bháisteach" le dúch peannaireachta lena chinntiú go mbeadh cuma na fearthainne troime uirthi. Ar an scannán úd Ran, tógadh caisleán iomlán ar shlios Shliabh Fuji - agus cuireadh an foirgneamh seo trí thine sa radharc is tábhachtaí.
Foirfeoir fanaiceach a bhí ann i gcúrsaí na gcultacha freisin. Bhí sé inbharúla nach raibh sé ciallmhar culaith úrdhéanta a chur ar an aisteoir, nó ní chreidfeadh an lucht féachana gur leis an gcarachtar an chulaith sin i ndáiríre. Theastaigh uaidh go mbeadh gach aisteoir tar éis a rólchulaith a chaitheamh le cúpla seachtain anuas roimh an scannánú, ionas nach mbeadh coimhthíos air roimpi. Nuair a bhí sé ag scannánú Seachtar Samúraithe, d'ordaigh sé do na haisteoirí a bhí ag déanamh páirteanna na bhfeirmeoirí dearóile go mbeadh a gcuid rólchultacha ina mbratóga bochta sula dtosódh an scannánú. clé|mion|Seven Samurai. Ba nós le Kurosawa a chuid scannán a chur in eagar (a ghearradh) gan duine ar leith a fhostú le haghaidh eagarthóireachta. Maidir leis an gceol, bhí sé den tuairim nár chóir ceol críochnaithe a chur le scannán. Ina áit sin, roghnódh sé aon eilimint amháin - abair, na drumaí - as píosa áirithe ceoil agus bhainfeadh sé úsáid aisti sin mar chúlra dá scannán. Ní bhíonn ceol críochnaithe le cloisteáil ar a chuid scannán ach go gairid roimh an deireadh.
Tionchar na n-ealaíontóirí eile ar shaothar Kurosawa
Bhí an-suim ag Kurosawa i saothar Frank Capra, William Wyler, agus Howard Hawks, agus ar ndóigh, d'fhoghlaim sé a cheird ó Kajiro Yamamoto, rud a d'fhág a lorg ar a chuid scannán. De na stiúrthóirí Meiriceánacha, áfach, ba é John Ford an duine ba mhó a thuill adhradh Kurosawa. Theastaigh ó Kurosawa, fiú, spéaclaí dubha a chaitheamh le haithris a dhéanamh ar Ford. Nuair a bhí Seachtar Samúraithe á scannánú, d'iarr Kurosawa ar Yoshio Tsuchiya, duine de na haisteoirí, hata den chineál chéanna a fháil dó agus an ceann a chaith Ford nuair a casadh ar Kurosawa é.
Próiseas isiteirmeach
Sa teirmidinimic, próiseas ina gcoinnítear an teocht tairiseach nuair a athraíonn an córas ar bhealach éigin. Mar shampla, is próisis mar seo leá is fiuchadh íonábhair.
Akira Kurosawa
Tionchar na n-ealaíontóirí eile ar shaothar Kurosawa
Bhí cuid de na léirmheastóirí míshásta le lorg láimhe Kurosawa mar stiúrthóir, ó bhí siad den tuairim go raibh sé ag dul thar fóir lena chuid Iartharachais. Ón taobh eile de, bhí sé an-doirte don ealaín Sheapánach chomh maith, ar nós na hamharclannaíochta No agus na scannán jidaigeki, is é sin, scannáin Sheapánacha a bhí suite i ré áirithe i stair na tíre.
Tionchar Kurosawa ar ealaíontóirí eile
D'athscannánaigh an stiúrthóir Meiriceánach John Sturges scéal "Seachtar Samúraithe" a shuigh sé i dtimpeallacht an Iarthair Fhiáin - The Magnificent Seven atá ar scannán Sturges, agus tháinig sé ar an scáileán sa bhliain 1960. Ceithre bliana ní ba deireanaí, rinne Martin Ritt The Outrage, scannán eile faoin Iarthar Fiáin, agus é bunaithe ar shaothar Kurosawa - Rashoomon. Maidir le Yojimbo, tharraing Sergio Leone air nuair a rinne sé a scannán A Fistful of Dollars ("Dornán dollar"), ceann de na scannáin Iodálacha faoin Iarthar Fiáin, sa bhliain 1964. Níor iarr sé cead ar Kurosawa an scannán seo a dhéanamh, áfach, agus mar sin chuir Kurosawa an dlí ar Leone ar chúiseanna cóipchirt.
Charity Dingle
Is carachtar ficseanúil í Charity Dingle (Tate, Sharma agus Macey freisin) ar an gclár teilifíse Emmerdale. Glacann Emma Atkins an pháirt mar Charity. Chonacthas Charity ar an gclár den chéad uair ar an 30 Márta 2000. D'fhág sí ar an 1 Márta 2005 agus d'fhill sí ar an 1 Deireadh Fómhair 2009.
Liosta de charachtair Coronation Street (1998)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1998.
Debbie Dingle
Is carachtar ficseanúil é Debbie Dingle (Jones agus Barton freisin) sa chlár teilifíse Emmerdale. Glacann Charley Webb an pháirt mar Debbie. Bhí Debbie ar an gclár den chéad uair ar an 24 Nollaig 2002.
Aip shoghluaiste
Is éard is aip shoghluaiste nó feidhmchlár soghluaiste (nó feidhmchlár móibíleach uaireanta) ann ná ríomhchlár nó feidhmchlár bogearraí atá deartha le rith ar ghléas soghluaiste amhail fón cliste, taibléad, nó uaireadóir cliste. Go minic tá difear idir feidhmchláir shoghluaiste agus cineálacha eile feidhmchlár; feidhmchláir dheisce atá deartha le feidhmiú ar ríomhairí deisce, agus feidhmchláir ghréasáin a fheidhmíonn i mbrabhsálaithe gréasáin (ar ghléasanna soghluaiste) seachas feidhmiú go díreach ar an ngléas soghluaiste.
Eilean Mhàrtainn
Is oileán suite ar chósta Ros, ceann de na h-Eileanan Samhraidh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Eilean Mhàrtainn.
Eilean Mullagrach
Tá an áit is airde 46 méadar os cionn leibhéal na farraige.
Níl aon duine ina chónaí ann.
Úsáidtear an t-oileán le haghaidh caorach.
Ian Nepomniachtchi
Is ardmhmháistir fichille Rúiseach é Ian Alexandrovich Nepomniachtchi (Rúisís: Ян Алекса́ндрович Непо́мнящий, nó Yan Aleksandrovich Nepomnyashchiy; a rugadh 14 Iúil 1990).
Bhuaigh Nepomniachtchi Craobh Fichille na Rúise sa bhliain 2010 agus 2020, agus Craobh Aonair Fichille na hEorpa i 2010. Bhuaigh sé freisin An Cuimhneachán Tal 2016 agus babhtaí Oscailte Aeroflot sa bhliain 2008 agus 2015. Bhuaigh sé Craobh Fichille Foirne an Domhain mar bhall d'fhoireann na Rúise in Antalya (2013) agus Astana (2019). Bhuaigh Nepomniachtchi Craobh Fichille Foirne na hEorpa 2015 i Réicivíc le foireann na Rúise. I mí Dheireadh Fómhair 2016, bhí Nepomniachtchi sa cheathrú háit ar domhan i bhficheall tapa agus fichille blitz. Bhuaigh sé dhá bhonn airgid i gCraobhchomórtas Ficheall Mear an Domhain agus bonn airgid ag Blitzchomórtas an Domhain, chomh maith leis an Ordix Oscailte 2008 a bhuachan.
Is-y-coed
53.0454°N, -2.8912°W
Baile i Wrecsam, an Bhreatain Bheag, is ea Is-y-coed, 175.1 km ó Caerdydd agus 254 ó Londain. Tá daonra 380 ann, agus tá 34 (8.9%) in ann Breatnais a labhairt.
Próiseas kraft
Modh chun laíon páipéir a dhéanamh ina n-úsáidtear hiodrocsaíd sóidiam is sulfáit, in ionad suilfít sóidiam. Bíonn an laíon níos láidre, gan a bheith chomh garbh leis an laíon a dhéantar le suilfít. Tagann an t-ainm ón bhfocal Sualannach kraft, a chiallaíonn láidir.
Imoibriú ceimiceach
Próiseas ina n-athraítear comhdhúil, nó níos mó, i gcomhdhúile eile trí naisc cheimiceacha a bhriseadh agus naisc nua a dhéanamh, de ghnáth trí fhuinneamh a ídiú nó a ghnóthú ag an gcóras.
Eoghan Rua Ó Súilleabháin
File as Ciarraí ab ea Eoghan Rua Ó Súilleabháin (1748 – 29 Meitheamh 1784).
Saol
Rugadh Eoghan Rua in aice le Cill Airne agus a fuair a chuid oideachais i scoil scairte. Bhí sé ina mhúinteoir i nGníomh go Leith, ach b'éigean dó imeacht leis mar gheall ar eachtra náireach éigin. Chaith sé tamall ar muir i gcabhlach na Breataine, tamall ina spailpín agus ina mhúinteoir do chlann Nagle i Mainistir Fhear Maí. Chaith sé tamall chomh maith mar shaighdiúir i Sasana. Bhunaigh sé scoil i gCnoc na Rí. Gortaíodh é tar éis dó aor a scríobh faoin gCornal Cronin agus fuair bás den bhfiabhras go gearr ina dhiaidh sin. Bhí an-cháil air lena linn féin mar fhile agus tugadh 'Eoghan an Bhéil Bhinn' air. Chleachtaigh sé an aisling i measc cineálacha eile filíochta.
Mhaigh Diarmaid Ó Súilleabháin gur fhoghlaim sé an-chuid Gaeilge as saothar Eoghain Ruaidhe.
Jeffreyston
51.7243°N, -4.7675°W
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Jeffreyston, 113.3 km ó Caerdydd agus 321 ó Londain. Tá daonra 560 ann, agus tá 69 (12.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Buabhall (gléas ceoil)
deas|225px|thumb|Buabhall Gléas ceoil, déanta as prás nó copar, cuartha go héilipseach agus clog mór ag a fhoirceann. De ghnáth ní bhíonn aon chomhlaí air, agus ní féidir ach an chéad leathdhosaen armónach os cionn an fhréamhnóta (de ghnáth B♭) a sheinm leis. Úsáidtear le fada é chun glaonna míleata a fhuaimniú.
Sráid Amiens
Is sráid thábhachtach Sráid Amiens i mBaile Átha Cliath.
The Color Yellow
Craoladh an tríú heipeasóid déag, "The Color Yellow", den aonú sraith is fiche The Simpsons ar an 21 Feabhra 2010. Scríobh Billy Kimball agus Ian Maxtone-Graham an eipeasóid seo. D'fhéach 6.08 milliún duine ar an eipeasóid.
Aaron Livesy
Is carachtar ficseanúil é Aaron Sugden-Dingle (Livesy agus Dingle freisin) sa chlár teilifíse Emmerdale. Glacann Danny Miller an pháirt mar Aaron ó 2008. Bhí Aaron ar an gclár den chéad uair ar an 24 Nollaig 2003. D'fhág sé i 2004 agus d'fhill sé i 2006 agus 2008. D'fhág sé arís ar an 5 Aibreán 2012. D'fhill sé ar an 14 Lúnasa 2014.
Glas-leac Beag
Is oileán suite amach ó chósta na Ros, ceann de na h-Eileanan Samhraidh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Glas-leac Beag.
Postcards from the Wedge
Craoladh an ceathrú heipeasóid déag, "Postcards from the Wedge", den aonú sraith is fiche The Simpsons ar an 14 Márta 2010. Scríobh Brian Kelley an eipeasóid seo. D'fhéach 5.23 milliún duine ar an eipeasóid.
Nú
Is é nú (Ν ina cheannlitir, ν ina litir bheag) an 11ú litir san aibítir Ghréagach. Tá sé de shliocht na litreach Féinící nun 25px|nun. Sa Shean-Ghréigis fuaimníodh mar /n/ é, agus i gcóras na n-uimhreacha Gréagacha, bhíodh an luach 50 air. Sa Nua-Ghréigis fuaimníodh mar /n/ é.
Tá bunús ag an litir Rómhánach N agus ag an litir Choireallach Н sa litir nú.
Imoibriú díbeartha
Imoibriú ceimiceach ina mbaintear cuid de mhóilín chun siúil agus a bhfágtar cuid níos lú ina dhiaidh. Mar shampla, san imoibriú seo: CH2Br- CH2Br + Zn → CH2=CH2 + ZnBr2, díbrítear an bróimín ón débhróimeatán agus fagtar eitiléin.
Merrick Garland
Is dlíodóir agus dlí-eolaí Meiriceánach é Merrick Brian Garland (a rugadh 13 Samhain, 1952) atá ag obair ó Mhárta 2021 mar an 86ú ard-aighne sna Stáit Aontaithe. D’obair sé roimhe seo mar bhreitheamh cúirte de chuid na Stát Aontaithe de Chúirt Achomhairc na Stát Aontaithe do Chúirt Chuarda Columbia ó 1997 go 2021.
As ceantar Chicago ó dhúchas, d’fhreastail Garland ar Ollscoil Harvard dá oideachas fochéime agus dlí. Tar éis dó obair mar chléireach dlí don Bhreitheamh Henry J. Friendly san Chúirt Achomhairc don Dara Cuarda agus don Bhreitheamh den Chúirt Uachtarach William J. Brennan Jr., chleacht sé dlíthíocht chorparáideach ag Arnold & Porter, agus d'oibrigh sé mar ionchúisitheoir feidearálach i Roinn an Chirt. Justice, áit a raibh príomhról aige in imscrúdú agus ionchúiseamh buamálaithe Oklahoma City. Cheap an tUachtarán Bill Clinton Garland ar Chuaird D.C. i mí an Mhárta 1997, agus bhí sé ina phríomhbhreitheamh ó 2013 go 2020.
Buabhall uisce
Ball de chlann na n-eallach ó oirdheisceart na hÁise is ea an buabhall uisce. Maireann sé gar don uisce, agus iomlascann ann go minic. Gaolmhar leis an anua tearc. Dhá fhoirm ann: an buabhall uisce Áiseach (an buabhall uisce fiáin, an buabhall Áiseach, an carabú nó an t-arnaí atá ceansaithe), agus an tamará.
Merrick Garland
D' ainmnigh an tUachtarán Barack Obama, Daonlathach, Garland chun fónamh mar bhreitheamh comhlach den Chúirt Uachtarach i mí an Mhárta 2016 chun an fholúntais a chruthaigh bás Antonin Scalia a líonadh. Mar sin féin, dhiúltaigh móramh an tSeanaid Phoblachtaigh, éisteacht a bheith aige nó vótáil ar a ainmniúchán. Bhain conspóid mhór le diúltú gan aon fhasach thromlach an tSeanaid an t - ainmniúchán a mheas. Mhair ainmniúchán Garland 293 lá (an ceann is faide go dtí seo le fada), agus chuaigh sé as feidhm ar 3 Eanáir, 2017, ag deireadh an 114ú Comhdháil. Faoi dheireadh, d’ainmnigh an tUachtarán Donald Trump, Poblachtach, Neil Gorsuch don suíochán folamh agus dhearbhaigh tromlach an tSeanaid Phoblachtánaigh é.
D’ainmnigh an tUachtarán Joe Biden Garland mar Ard-Aighne i mí Eanáir 2021. Dheimhnigh an Seanad é agus chuaigh sé i mbun oifige i Márta na bliana céanna sin.
Tannara Mhór
Is oileán suite in Albain ar chósta na Ros, ceann de na h-Eileanan Samhraidh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Tannara Mhór. Tá sí neamháitrithe anois.
Merrick Garland
Luathshaol agus oideachas
Rugadh Merrick Brian Garland ar 13 Samhain, 1952, i Chicago. D’fhás sé aníos i Lincolnwood, bruachbhaile teorann i dtuaisceart Chicago. Bhí a mháthair Shirley (née Horwitz; 1925–2016) ina stiúrthóir ar sheirbhísí deonacha ar Chomhairle Chicago do Dhaoine Scothaosta Giúdacha (ar a dtugtar CJE SeniorLife anois). Bhí a athair, Cyril Garland (1915–2000), i gceannas ar Garland Advertising, gnó beag a bhí lonnaithe in áras an teaghlaigh. Tógadh Garland sa Ghiúdachas Coimeádach, athraíodh an t-ainm teaghlaigh ó Garfinkel go Garland roinnt glúnta roimhe sin. D'fhág a sheantuismitheoirí Páil na Lonnaíochta in Impireacht na Rúise go luath sa 20ú haois, ag teitheadh ó phograim frith-Sheimíteacha agus ag lorg saol níos fearr dá leanaí sna Stáit Aontaithe. Dúnmharaíodh beirt de shiblíní a sheanmháthar níos déanaí san Uileloscadh. Is col seisir é de Ghobharnóir Iowa agus iar-Ambasadóir chun na Síne Terry Branstad.
D’fhreastail Garland ar Niles West High School i Skokie, Illinois, áit a raibh sé ina uachtarán ar chomhairle na mac léinn, é ag gníomhú i léiriúcháin amharclainne, agus ina bhall den fhoireann díospóireachta. Bhain sé céim amach i 1970 mar valedictorian an ranga. Bhí Garland ina Scoláire Uachtaránachta agus ina Scoláire Fiúntais Náisiúnta freisin.
Tar éis na hardscoile, rinne Garland staidéar ar Staidéar Sóisialta ag Ollscoil Harvard. Theastaigh sé ar dtús a bheith ina dhochtúir, ach chinn sé go luath a bheith ina dhlíodóir ina ionad sin. Chuaigh Garland i gcomhar lena bhainisteoir amach anseo, Jamie Gorelick, nuair a toghadh é mar an t-aon mac léinn céad bhliana úr de choiste an champais ar a raibh Gorelick ag freastal freisin. Le linn a shamhraí sa choláiste d'oibrigh Garland go deonach mar scríbhneoir óráidí d'Fheisire na Comhdhála Abner J. Mikva. Tar éis don Uachtarán Jimmy Carter Mikva a cheapadh chuig an D.C. Circuit, bheadh Mikva ag brath ar Garland agus cléirigh dlí á fhostú aige. Ag Harvard, scríobh Garland ailt nuachta agus léirmheasanna amharclainne don Harvard Crimson agus d'oibrigh sé mar theagascóir i Quincy House. Scríobh Garland a thráchtas onórachta 235 leathanach ar chumaisc thionsclaíocha sa Bhreatain sna 1960idí. Bhain Garland céim amach ó Harvard i 1974 le "Juris Doctor" summa cum laude, agus toghadh é do Phi Beta Kappa.
D’fhreastail Garland ansin ar Scoil Dlí Harvard, áit a raibh sé ina bhall den Harvard Law Review. Sheas Garland le haghaidh uachtaránachta an Law Review ach chaill se in aghaidh Susan Estrich, agus mar sin bhí sé ina eagarthóir ailt, ina ionad sin. Mar eagarthóir ailt, shann Garland é féin chun eagarthóireacht a dhéanamh ar aighneacht ón mBreitheamh den Chúirt Uachtarach SAM, William Brennan, ar an ábhar a bhain le ról bunreachtanna na stát maidir le cearta an duine aonair a chosaint. Chuir an comhfhreagras seo le Brennan ina dhiaidh sin leis an gcléireachas a bhuaigh sé le William Brennan. Bhain Garland céim amach ó Harvard Law i 1977 le Dochtúir na Dlí-eolaíochta  magna cum laude.
Dáil Éireann
Is í Dáil Éireann teach íochtarach an Oireachtais, an pharlaimint i bPoblacht na hÉireann. Toghtar go díreach í ar a laghad uair amháin gach cúig bliana leis an gcóras ionadaíocht chionmhar agus an t-Aonvóta Inaistrithe. Is í an chraobh is treise san Oireachtas í, agus i bhfad níos mó cumhachta aici ná mar atá ag an teach uachtarach, Seanad Éireann. In éineacht leis an tSeanad ritheann sí dlíthe a thagann i bhfeidhm má chuireann an tUachtarán a lámh leo, ach is féidir leis an Dáil neamhthoil an tSeanaid a shárú agus ní mór don Uachtarán glacadh le Bille atá rite ag an Oireachtas ach amháin má fheictear dó gur sárú ar an Bhunreacht atá ann. Is í an Dáil a ainmníonn Taoiseach lena cheapadh ag an Uachtarán. Cruinníonn an Dáil i dTeach Laighean i mBaile Átha Cliath ó 1922.
Stair
mion|Baill na céad Dála Bunaíodh an Chéad Dáil sa bhliain 1919. Ba Dháil réabhlóideach í, a bunaíodh an lá ar bhris Cogadh na Saoirse amach sa tír. B'é an Dara Dáil a bhí i bhfeidhm nuair a vótáil an Dáil ar son an Chonradh Angla-Éireannach i 1922, agus b'é an Tríú Dáil an chéad Dáil a toghadh faoi chóras an chonartha sin, i 1922 chomh maith. Mar gheall ar a n-easaontú leis an gConradh, staon na frith-chonraitheoirí ón Tríú Dáil agus ón gCeathrú Dáil, ach scar páirtí nua, Fianna Fáil, ó na frithchonraitheoirí eile i Sinn Féin sa bhliain 1926 ionas go mbeidís in ann páirt a ghlacadh sa Dáil faoi chóras an chonartha, agus ghlac an páirtí sin suíocháin i nDáil Éireann sa Chúigiú Dáil agus i ngach Dáil ina diaidh.
Leagadh amach ról bunreachtúil na Dála mar atá faoi láthair don chéad uair i 1937, nuair a cuireadh Poblacht na hÉireann ar bun mar stát, agus bunreacht nua ag baint léi.
Johnston
51.7546°N, -4.9959°W
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Johnston, 129.4 km ó Caerdydd agus 337 ó Londain. Tá daonra 1,866 ann, agus tá 196 (10.5%) in ann Breatnais a labhairt.
David Metcalfe
Is carachtar ficseanúil é David Metcalfe sa chlár teilifíse Emmerdale. Glacann Matthew Wolfenden an pháirt mar David. Bhí David ar an gclár den chéad uair ar an 26 Samhain 2006.
Sráid Anna Theas
Is sráid bheag i mBaile Átha Cliath í Sráid Anna Theas.
Liosta de charachtair Coronation Street (1999)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1999.
Tannara Bheag
Is oileán suite ar chósta Ros, ceann de na h-Eileanan Samhraidh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Tannara Bheag.
Domhnall Ó Máille (II)
Rí Umhaill ba ea  Domhnall Rua Ó Máille,  (bás 11ú Samhain 1337 ).
De shliocht Mhaille mhic Conaill ba ea Domhnall. Deirtear gurbh é Bhrian mac Domhnaill Ó Máille a athair, agus go raibh deartháir aige darbh ainm Diarmaid. Bhí ar a laghad triúr mac ag Domhnall: Cormac, Brian agus Tadhg.
Tharla achrann i gcúige Connacht sna 1330í de bharr Burke Civil War. Is amhlaidh gur maraíodh Domhnall agus a mhac Cormac sa choimhlint. Deirtear i nAnnála na gCeithre Máistrí:
Bhí ceathrar mac ag Cormac, mar a bhí Maol Seachlainn, Maghnus, Eoghan agus Muireadhach, agus ní fheictear a shliochtaigh sna ginealaigh atá ar marthain. Is amhlaidh go ndeachaigh sliochtaigh Dhomhnaill Rua i léig, agus gur tháinig sliochtaigh Eoghain mhic Dhiarmada Uí Mháille, nia Domhnaill, ina n-ionad. Bhí beirt mhac déag sa chlann ag Eoghan, agus meastar gur dá mhuintir iad gach rí Umhaill as sin amach.
Ionchais réasúnacha
mion|[[maicreacnamaíocht]] San eacnamaíocht, is éard atá i gceist leis an coincheap "ionchais réasúnacha" ná ionchais d'athróg a eacnamúla atá bunaithe go hiomlán ar fhaisnéis an mhargaidh. D'fhorbair Robert Lucas an coincheap sna 1960idí/1970idí.
Moira Barton
Is carachtar ficseanúil í Moira Dingle (Barton freisin) sa chlár teilifíse Emmerdale. Glacann Natalie J. Robb an pháirt mar Moira. Bhí Moira ar an gclár den chéad uair ar an 17 Iúil 2009.